ویکیپیدیا ckbwiki https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D8%AA%D9%BE%DB%8E%DA%A9 MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter میدیا تایبەت وتووێژ بەکارھێنەر لێدوانی بەکارھێنەر ویکیپیدیا لێدوانی ویکیپیدیا پەڕگە وتووێژی پەڕگە میدیاویکی وتووێژی میدیاویکی داڕێژە وتووێژی داڕێژە یارمەتی وتووێژی یارمەتی پۆل وتووێژی پۆل دەروازە لێدوانی دەروازە ویکیپرۆژە لێدوانی ویکیپرۆژە ڕەشنووس لێدوانی ڕەشنووس TimedText TimedText talk مۆدیوول لێدوانی مۆدیوول Event Event talk 0 591 1669328 1668724 2026-09-17T12:49:34Z Shaween 18477 /* بەستەرە دەرەکییەکان */ 1669328 wikitext text/x-wiki {{پپ}} {{نیشانی وتاری ھەڵبژێردراو}} {{کەسایەتی ئایینی | ناو = محەممەد کوڕی عەبدوڵڵا کوڕی عەبدولموتەليب | وێنە =Muhammad Masjid an-Nabawi Calligraphy.svg | قەبارەی وێنە =300px | alt = | لێدوان = نەخشاندنی ناوی محەممەد بە خۆشنووسیی عەرەبی بە ھەمان شێوەی [[مزگەوتی پێغەمبەر]] | نازناو = «ئەحمەد، ئەبووقاسم، ئەبووتەییب، پێغەمبەری گەڕانەوە، پێغەمبەری بەزەیی، پێشەوای بەنی ئادەم، خۆشەویستی ڕەحمان، موختار، مستەفا، موجتەبا، سادق، مەسدووق، ئەمین، خاوەن شەفاعەت و پێگەی بەرز، خاوەن چاکە و پلەی بەرز، خاوەن تاج و میعراج، پێشەوای لە خواترسان، پێشەوای نێردراوان، پێغەمبەری نەخوێندەوار، پێغەمبەری خوا، [[کۆتا پێغەمبەر|دوایین پێغەمبەر]]، پێغەمبەری مەزن، چرایەکی ڕووناک، نوور، میھرەبان و ھتد» | مێژووی لەدایکبوون = ١٢ی ڕەبیعولئەوەل ٥٢ی پێش کۆچی ([[نیسان (مانگ)|نیسان]]ی [[٥٧١]] زایینی) | شوێنی لەدایکبوون = [[مەککە]] | مێژووی کۆچی دوایی = ڕەبیعولئەوەل [[١١]]ی کۆچی / [[حوزەیران]]ی [[٦٣٢]]ز | شوێنی کۆچی دوایی = [[مەدینە]] | ڕێزلێنراوە بە = [[ئیسلام]] | مێژووی ناردن = [[ڕەمەزان (مانگ)|ڕەمەزان]] ١٢ پ. ک / [[ئاب]]ی [[٦١١]]ز | شوێنی ناردن = ئەشکەوتی حەراء لە [[مەککە]] | شوێنگەی سەرەکی = حوجرەی عائیشە لە [[مزگەوتی پێغەمبەر]] لە [[مەدینە]] | مێژووی یادەوەری = ١٢ی ڕەبیعولئەوەلی ھەموو ساڵێکی کۆچیی | ھێماکان = [[قورئان]] | شەفیعە بۆ =بەگشتی بۆ ھەموو خەڵکی بەتایبەتیش بۆ ئیمانداران | نەژاد = لە [[عەرەب]]ە لە [[قوڕەیش]] لە نەوەی [[ئیسماعیل]] کوڕی [[ئیبراھیم]]{{ھن}}'''دایکی''' [[ئامینە کچی وەھب]]{{ھن}}'''باوکی''' [[عەبدوڵڵا کوڕی عەبدول موتەلیب]]{{ھن}}'''دایکی بە شیری''' حەلیمە سەعدی، و سۆیبە{{ھن}}'''باوکی بە شیری''' حارس کوڕی عەبدول عیز{{ھن}}{{ھن}}'''[[خوشک و برا]]کانی بە شیری''' [[حەمزە کوڕی عەبدولموتەڵیب]] (مامی)، و ئەبووسەلەمە کوڕی عەبدئەسەد، و ئەبووسوفیان کوڕی حارس (کوڕی مامی)، و عەبدوڵڵا کوڕی حارس، و شەیما کچی حارس، و ئەنیسە کچی حارس{{ھن}}'''خێزانەکانی''' [[خەدیجە کچی خووەیلید]]، و سوودە کچی زمعە، و [[عائیشە|عائیشەی کچی ئەبووبەکر]]، و حەفسە کچی عومەر، و زەینەب کچی خزیمە، و ئوم سەلەمە، وزەینەب کچی جەحش، و جوبریە کچی حارس، و ماریە قبتی، و ئوم حەبیبە، و سەفییە کچی حەیی، و مەیموونە کچی حارس{{ھن}}'''کوڕەکانی''' قاسم، و عەبدوڵڵا، وئیبراھیم{{ھن}}'''کچەکانی''' زەینەب، و ڕوقەیە، و ئوم کەلسوم، و فاتیمە | مۆر =Muhammad Seal.svg }} '''محەممەدی کوڕی عەبدوڵڵا کوڕی عەبدولموتەڵیب''' ({{بە عەرەبی|أَبُو ٱلْقَاسِمِ ﷴ بْنُ عَبْدِﷲِ بْنُ عَبْدِ ٱلْمُطَّلِبِ بْنُ ھَاشِمِ}}؛ لەدایکبووی ٢٢ی نیسانی ٥۷١ – ٨ی حوزەیرانی ٦٣٢) پێغەمبەرێکی عەرەبی (مستعرب)ە مستعرب واتە عەرەب کراو<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=History of al-tabari vol 2|پەڕەکان=١٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=صحيح مسلم|پەڕەکان=٢٩٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.academia.edu/22460657/What_Ethnicity_Was_Muhammad|سەردێڕ=?What ethnicity was Muhammad}}</ref>،پێغەمبەری [[ئیسلام|ئیسلامە]] و کەسایەتییەکە کە [[موسڵمانان]] بە پێغەمبەری خوای دادەنێن کە بۆ ھەموو مرۆڤەکان ھاتووە ھەتا خەڵک بگەڕێنێتەوە بۆ [[یەکتاپەرستی]] و [[خواپەرستی]] لەسەر ڕیبازی [[ئیبراھیم]]. شوێنکەوتووانی لەو باوەڕەدان کە باشترین دروستکراوەی خوایە و پێشەوای مرۆڤە و لەگەڵ ناوھێنانیدا دەڵێن «صلی اللە علیە وسلم» واتە «دروودی خوای لێبێت». ئەم سڵاوناردنە لە [[قورئان]] و سوننەتدا ھاتووە و وایان لێدەکات سڵاواتی لەسەر بدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حكم الصلاة على النبي عليە الصلاة والسلام عند ذكرە|ناونیشان=https://binbaz.org.sa/fatwas/7645/حكم-الصلاة-على-النبي-عليە-الصلاة-والسلام-عند-ذكرە|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=binbaz.org.sa|زمان=ar}}</ref> موسڵمانان وتە و کردار و سیفەتەکانیان پاراستووە لە پەڕتووکەکانی [[ژیننامەی پێغەمبەر|ژیننامە]] و [[فەرموودە]]، و یادی لەدایکبوونی دەکەنەوە لەمانگی [[ڕەبیعەلئەووەڵ|ڕەبیعول ئەوەل]] لە ھەموو ساڵێکدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=متى ولد النبي بالميلادي والھجري ؟ .. تعرف على آراء العلماء|ناونیشان=https://www.elbalad.news/4787299|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=صدى البلد|زمان=ar-eg}}</ref> لە [[مەککە]] لە مانگی ڕەبیعولئەولی [[ساڵی فیل]]، بەرامبەر ساڵی ٥٧٠ یان ٥٧١ی [[ڕۆژژمێری زایینی|زایینی]] لە دایکبووە،<ref>ژیاننامەی پێغەمبەر، ئەکرەم زیاء عەمری.</ref> پێش ئەوەی لەدایک بێت باوکی کۆچی دواییی کردووە و ھەر لە مناڵیشدا دایکی لەدەست دەدات، پەروەردە دەبێت لای [[عەبدولموتەڵیب کوڕی ھاشم]] باپیرەی پاشان لای [[ئەبوو تاڵیب کوڕی عەبدولموتەڵیب|ئەبو تاڵیب کوڕی عەبدولموتەڵیب]] مامی، لەو ماوەیەدا خەریکی شوانی دەبێت، پاشان [[بازرگانی]] دەکات، لە تەمەنی ٢٥ ساڵیدا ژیانی ھاوسەری پێک ھێناوە لەگەڵ [[خەدیجە کچی خووەیلید]]، کە دایکی ھەموو مناڵەکانی بووە بێجگە لە ئیبراھیم. سەرچاوەی سەربەخۆ دەربارەی سەرەتای ژیانی محەممەد و پێش پێغەمبەری زۆر کەمن و ئەوەی لەبەر دەستدایە نووسراوەی موسڵمانانە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Serjeant |یەکەم=R. B. |ڕێکەوت=١٩٩٠|editor-last=Crone |editor-first=Patricia |سەردێڕ=Meccan Trade and the Rise of Islam: Misconceptions and Flawed Polemics |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/603188?origin=crossref |journal=Journal of the American Oriental Society |بەرگ=١١٠|issue=3 |پەڕەکان=٤٧٢–٤٨٦|doi=10.2307/603188 |issn=0003-0279}}</ref> دوای کۆچ بۆ [[مەدینە]] چەند سەرچاوەیەکی نائیسلامی بە کورتی باسیان کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Bishop |یەکەم=James |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=The Non-Muslim Seventh Century Sources for the Prophet Muhammad |ناونیشان=https://jamesbishopblog.com/2020/10/15/the-non-muslim-seventh-century-sources-for-the-prophet-muhammad/ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=Bishop's Encyclopedia of Religion, Society, and Philosophy |زمان=en}}</ref> بەپێی سەرچاوە ئیسلامییەکان، محەممەد لە پێش [[ئیسلام]]دا حەنیفی بووە و خوای پەرستووە لەسەر ڕیبازی [[ئیبراھیم]] و پەرستنی بتی ڕەتکردووەتەوە کە لەو کاتانەدا بەربڵاوبووە لە [[مەککە]]دا، [[ئیسلام|موسڵمانان]] لەو باوەڕەدان کە نیگای خوای پێ گەیشتووە کاتێک لە تەمەنی چل ساڵیدا بووە، سێ ساڵ بە نھێنی بانگەوازی کرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=(6) الدعوة في مرحلتھا السرية - السيرة النبوية|ناونیشان=https://ar.islamway.net/article/79171|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=ar.islamway.net|زمان=ar}}</ref> پاشان دە ساڵی تری لە مەککە بەسەر برد بە بانگکردنی خەڵکەکەی و بازرگانەکان و سەردانکەرانی کەعبە کە دەھاتنە مەککە، لە ساڵی ٦٢٢ز کۆچی کرد بۆ شاری [[مەدینە]] کە ناودەبرا بە یەسرب، دوای ئەوەی گەورەکانی [[قوڕەیش]] کەوتنە پیلان گێڕان لێی و بانگەوازەکەیان ڕەت دەکردەوە، دە ساڵی کۆتایی ژیانی لە مەدینە بەسەر برد بە بانگەوازی ئیسلامی، و بناغەی دەوڵەتی ئیسلامیی دانا، کە دواتر فراوان بوو و مەککە و ھەموو شار و ھۆزە عەرەبییەکانی گرتەوە، و بۆ یەکەم جار عەرەبی یەکخست لەسەر یەک ئایینی یەکتاپەرستی و لە دەوڵەتێکی یەکگرتوودا،<ref>"Muhmmad," Encyclopedia of Islam and the Muslim world</ref><ref name="Lapidus 2002 pp 0">سەیری سەرچاوەکان بکە: * Holt (1977a), p.57 * Lapidus (2002), pp 0.31 and 32</ref> بانگەشەی بۆ دورکەوتنەوە لە ڕەگەزپەرستی و وەلانانی دەمارگیری ھۆزایەتی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=حبايبە|یەکەم=صمود|سەردێڕ=مناھضة التمييز العنصري ما بين الحقيقة والوھم|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/blogs/2019/3/31/مناھضة-التمييز-العنصري-ما-بين-الحقيقة|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=الإسلام و نبذ العنصرية|ناونیشان=https://islamonline.net/الإسلام-و-نبذ-العنصرية/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=اسلام اون لاين|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=لا عنصرية في الإسلام|ناونیشان=http://www.alukah.net/sharia/0/97456/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.alukah.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=العنصرية في الاسلام {{!}} سيدنا محمد|ناونیشان=https://muhammad-pbuh.com/2011/09/08/%d8%a7%d9%84%d8%b9%d9%86%d8%b5%d8%b1%d9%8a%d8%a9-%d9%81%d9%8a-%d8%a7%d9%84%d8%a7%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211010083939/https://muhammad-pbuh.com/2011/09/08/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%86%D8%B5%D8%B1%D9%8A%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=موقف|ناونیشان=https://www.seo7u.com|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Seo7u|زمان=En}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.seo7u.com/ |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == سەرچاوەکانی ژیاننامەی == لەبەر ئەوەی کەسایەتییەکی کاریگەرە لە مێژوودا، بۆیە ژیان و کاروبار و بیروباوەڕی بە شێوەیەکی بەرفراوان لێدوانی لەسەر کراوە لەلایەن لایەنگران و نەیارەکانی بە درێژایی سەدەکان. [[ئیسلام|موسڵمانان]] لە کۆن و نوێدا گرنگییان داوە بە ژیاننامەکەی بەوەی بە پەیڕەوێکی کرداری دادەنرێت بۆ [[ئیسلام]]، زانایانی ئیسلام دانراوی زۆریان لەسەر داناوە و ھەموو شتێکی پەیوەندیداریان پێوەی نوسیوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=أهم مصادر السيرة النبوية - موقع مقالات إسلام ويب|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/article/14184/|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net}}</ref> === قورئان === {{سەرەکی|قورئان}} [[پەڕگە:Opened Qur'an.jpg|وێنۆک|قورئان بە گرنگترین سەرچاوە دادەنرێت بۆ زانینی ژیاننامەی محەممەد]] [[قورئان]] بە سەرچاوەیەکی سەرەکیی دادەنرێت لە زانینی ژیاننامەی پێغەمبەر محەممەد،<ref name="محمد أنور-القرآن">مصادر تلقي السيرة النبوية، محمد أنور البكري، ص1-31، مجمع الملك فهد.</ref> دێرینترن و باوەڕپێکراوترین سەرچاوەی ژیاننامەی پێغەمبەرە، لەبەرئەوەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی محەممەد خۆی و ھەموو موسڵمانان یەک نوسخەی قورئان کۆیان دەکاتەوە لەگەڵ جیاوازی کۆمەڵە ئیسلامییەکاندا،<ref name="السباعي1">السيرة النبوية دروس وعبر، مصطفى السباعي، ص22-29، المكتب الإسلامي.</ref><ref name="دراسة مصادر السيرة">[http://www.albadri.info/books/madkhal/index.htm دراسة مصادر السيرة النبوية والتاريخ الإسلامي] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170304062422/http://albadri.info/books/madkhal/index.htm |date= ٤ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref> لەگەڵ ئەوەی قورئان ھەموو ژیاننامەی محەممەد لە خۆناگرێت، بەڵام چەند ئاماژەدانێکی تیایە بۆ ژیانی بە دەربڕینی ئاشکرا بێت یان بە ئاماژەدان. ھەندێک لە سیفەتەکانی باسکراوە لەگەڵ [[بەڵگە (ڕاستی)|بەڵگەکانی]] پێغەمبەرێتی، ڕەوشت و تایبەتمەندییەکانی، و باری دەروونی، و ھەندێک شت لە بارەی غەزاکانییەوە باسکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=منزلة الرسول ﷺ في القرآن الكريم|ناونیشان=https://islamonline.net/منزلة-الرسول-في-القرآن-الكريم/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=اسلام اون لاين|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=القرآن في حياة الرسول صلى الله عليه وسلم - خالد سعد النجار|ناونیشان=https://ar.islamway.net/article/12603|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=ar.islamway.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=رسول الله صلى الله عليه وسلم في القرآن الكريم {{!}} موقع نبي الرحمة|ناونیشان=http://mercyprophet.org/mul/ar/node/2415|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=mercyprophet.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210709185256/http://mercyprophet.org/mul/ar/node/2415|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەقورئاندا ٢٨٠ ئایەت باسی غەزاکان دەکات کە دەکاتە ڕێژەی (٪٤،٦٥) ی قورئان، ھەندێکیان بە ئاماژە باسیان کردووە و ھەندێکیان ڕاستەوخۆ، وەک [[شەڕی بەدر|غەزای بەدر]]، [[جەنگی ئوحود|غەزای ئوحود]]، [[غەزای خەندەق]]، [[سوڵحی حودەیبییە]]، [[غەزای خەیبەر]] و [[فەتحی مەککە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الغزوات المذكورة في القرآن - إسلام ويب - مركز الفتوى|ناونیشان=https://islamweb.net/ar/fatwa/79914/%D8%A7%D9%84%D8%BA%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B0%D9%83%D9%88%D8%B1%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=islamweb.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الغزوات الواردة في القرآن|ناونیشان=http://www.iid-quran.com/Statistics/NumQu20.php|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.iid-quran.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ما هى الغزوات التى ذكر اسمها فى القران الكريم - إسألنا|ناونیشان=https://www.isalna.com/437053/%D9%85%D8%A7-%D9%87%D9%89-%D8%A7%D9%84%D8%BA%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%89-%D8%B0%D9%83%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%85%D9%87%D8%A7-%D9%81%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%B1%D9%8A%D9%85|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.isalna.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211010083941/https://www.isalna.com/437053/%D9%85%D8%A7-%D9%87%D9%89-%D8%A7%D9%84%D8%BA%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%89-%D8%B0%D9%83%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%85%D9%87%D8%A7-%D9%81%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%B1%D9%8A%D9%85|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=konouz.com|سەردێڕ=الغزوات التي ذكرت في القرآن الكريم - من كنوز القرآن الكريم : -|ناونیشان=http://konouz.com//ar/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA/%D9%83%D9%86%D9%88%D8%B2/%D8%A7%D9%84%D8%BA%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%8A-%D8%B0%D9%83%D8%B1%D8%AA-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%B1%D9%8A%D9%85.s.8.12800/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=konouz.com|زمان=ar}}</ref> بۆ نموونە [[ئەحزاب|سوورەتی ئەحزاب]] باسی ژیانی پێغەمبەر دەکات لەگەڵ خێزان و ھاوەڵەکانی، و وردەکاری زۆری تێدایە دەربارەی غەزای خەندەق.<ref>قورئانی پیرۆز، سوورەتی ئەحزاب</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=إسلام ويب - أسباب النزول - سورة الأحزاب- الجزء رقم1|ناونیشان=https://islamweb.net/ar/library/index.php?page=bookcontents&idfrom=351&idto=363&bk_no=63&ID=378|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=islamweb.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=admin|سەردێڕ=سبب نزول سورة الممتحنة إسلام ويب {{!}} كنج كونج|ناونیشان=https://wikiarticle.xyz/?s=%D8%B3%D8%A8%D8%A8+%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84+%D8%B3%D9%88%D8%B1%D8%A9+%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%85%D8%AA%D8%AD%D9%86%D8%A9+%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85+%D9%88%D9%8A%D8%A8|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=en-US}}</ref> === کتێبی فەرموودە === {{سەرەکی|فەرموودە}} ژیاننامەی پێغەمبەر بەشێکی فراوانی گرتووە لە کتێبەکانی [[فەرموودە]]دا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دراسات في الحديث النبوي وتاريخ تدوينه - المكتبة الوقفية للكتب المصورة PDF|ناونیشان=https://waqfeya.net/book.php?bid=2582|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=waqfeya.net}}</ref> ھەموو ئەوانەی کتێبیان لە فەرموودەدا داناوە، بەش و دەروازەی تایبەتیان داناوە لەسەر ژیانی پێغەمبەر محەممەد، و بانگەوازەکەی، و ھاوەڵەکانی، لەگەڵ ئەوەی ئەو ڕووداوانە بەپێی کات ڕیزبەند نەکراوان، لەبەرئەوەی ئەوان مەبەستیان کۆکردنەوەی وتەکانی محەممەد و کردار و فەرمان و حوکمەکانی بووە.<ref>فقه السيرة، محمد سعيد رمضان البوطي، ص21، دار الفكر، ط1978.</ref> بەشێک لە ژیاننامەکەی لەو کێبانەدا ھاتووە بەمەبەستی بەڵگە ھێنانەوە بۆ حوکمی شەرعی، بەم ھۆیەوە زۆر بەوردی باس نەکراوە و تەنیا گێرانەوەی ھەندێک ھەواڵ بووە بەپێی ڕێبازی فەرموودەناسان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=أول من كتب في السيرة النبوية|ناونیشان=https://mawdoo3.com/أول_من_كتب_في_السيرة_النبوية|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=موضوع|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://ar.islamway.net/book/19538|سەردێڕ=مصادر تلقي السيرة النبوية والعناية بها عبر القرون الثلاثة الأولى|زمان=ar}}</ref> زانایانی موسڵمان کۆکن لەسەرئەوەی کە ناودارترین و دێرینترین کتێب لەبارەی ھەواڵی ژیاننامەی پێغەمبەرەوە [[موەتتەئی مالیک|موەتتەئی مالیکە]]، کە کۆمەڵێک فەرموودەی دەربارەی ژیاننامە و سیفاتەکانی پێغەمبەر ھێناوە و باسێکی تایبەتی جیھادی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=نظرة سريعة للموطأ|ناونیشان=http://www.alukah.net/sharia/0/130861/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.alukah.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=سيرة كتاب.. موطأ الإمام مالك مَن السبب فى تأليفه|ناونیشان=https://www.youm7.com/story/2021/5/3/سيرة-كتاب-موطأ-الإمام-مالك-مَن-السبب-فى-تأليفه/5302198|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=اليوم السابع}}</ref> پاشان [[سەحیحی بوخاری]] باسی چەند لایەنێکی کردووە پێش پێغەمبەرایەتی و دوای دابەزینی سروش، کتێبێکی تایبەت کردووە بە غەزاکانی و جیھاد، بەشێکی زۆر لەسیفاتەکانی و بەڵگەکانی پێغەمبەرایەتی باسکردووە، کەدەکاتە دەیەکی کتێبەکەی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=صحيح البخاري - موقع مقالات إسلام ويب|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/article/16729/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net}}</ref> و دواتر [[سەحیحی موسلیم]] کە بەشێکی زۆریان لە ژیانی محەممەد باسکردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٧|سەردێڕ=صحيح مسلم (ط. طيبة) - المكتبة الوقفية للكتب المصورة PDF|ناونیشان=http://waqfeya.com/book.php?bid=1763|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170720183400/http://waqfeya.com/book.php?bid=1763|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ھەروەھا ھەریەکە لە [[ئەبووداوود]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=أبو داود السجستاني - طريق الإسلام|ناونیشان=https://ar.islamway.net/scholar/802/أبو-داود-السجستاني|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=ar.islamway.net}}</ref> [[ئەحمەد کوڕی حەنبەل]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة الإسلام {{!}} الإمام أحمد بن حنبل|ناونیشان=https://www.islamstory.com/ar/artical/21843/%D8%A7%D9%84%D8%A5%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=www.islamstory.com|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210916104531/https://www.islamstory.com/ar/artical/21843/%D8%A7%D9%84%D8%A5%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>[[ئیبن ماجە]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی ئایاری ٢٠١٧|سەردێڕ=تعرف على ابن ماجه القزويني صاحب كتاب "السنن"|ناونیشان=https://www.alarabiya.net/culture-and-art/2017/05/29/تعرف-على-ابن-ماجه-القزويني-صاحب-كتاب-السنن-|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=العربية|زمان=ar}}</ref> و [[ترمزی]]، بەھەمان شێوە بەشێکی کتێبەکانیان تەرخان کردووە بۆ ژیانامەی پێغەمبەر بەڵام بە جیاوازی لە شێوەی ڕێکخستن و ڕیزبەندیدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=كتاب فقه السيرة النبوية مع موجز لتاريخ الخلافة الراشدة - المكتبة الشاملة الحديثة|ناونیشان=https://al-maktaba.org/book/23657|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=al-maktaba.org}}</ref> === کتێبەکانی ژیاننامە (سیرە) === کتێبەکانی ژیننامەییەکان لە قۆناغێکی دواتر لە نوسیەوەی [[فەرموودە]] نوسراون، ھاوەڵەکان گرنگییان دەدا بە گێڕانەوەی ژیاننامەکەی بە زارەکی، یەکەم کەس کە گرنگی دا بە نووسینەوەی ژیاننامەکەیدا [[عوروە کوڕی زوبەیر]] بوو. پاشان ئەبان کوڕی عوسمان (مردن ١٠٥کۆچی)،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Chapter 2: Saqifa, The First Manifestations|ناونیشان=https://www.al-islam.org/origins-and-early-development-shia-islam-sayyid-husayn-muhammad-jafari/chapter-2-saqifa-first|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=Al-Islam.org|زمان=en}}</ref> پاشان وەھاب کوری مونەبی (مردن ١١٠ کۆچی)،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی ئایاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=موقع قصة الإسلام {{!}} إشراف الدكتور راغب السرجاني|ناونیشان=http://www.islamstory.com/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200509023916/http://www.islamstory.com/|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> پاشان شوڕەحەبیل کوری سەعید (مردن ١٢٣کۆچی)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ص339 - كتاب الجرح والتعديل لابن أبي حاتم - شرحبيل - المكتبة الشاملة الحديثة|ناونیشان=https://al-maktaba.org/book/2170/1924|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=al-maktaba.org}}</ref> و لە دواتریش ئیبن شیھابی زوھری (مردن ١٢٤کۆچی)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی ئازاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=ابن شهاب الزهري معلومات عن الفقيه المؤرخ أول من دون العلم|ناونیشان=https://www.i7lm.com/ابن-شهاب-الزهري/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=موقع احلم|زمان=ar}}</ref> بەڵام بەشی زۆری نووسینەکانیان لە ناوچوون، نەگەیشتوون بە ئێمە، جگە لە چەند پاشماوەیەکی پەرتەوازە کە لەلایەن محەممەد کوڕی جەریری تەبەرییە گێردراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=Wayback Machine|ناونیشان=http://islamicfeqh.com/books/SIREH/Hp-sireh-a.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101216172028/http://islamicfeqh.com/books/SIREH/Hp-sireh-a.htm|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=‮سعيد‬‎ ‮الجوماني‬‎|ناونیشان=https://brill.com/view/book/9789004462922/back-1.xml|سەردێڕ=‮قائمة المصادر والمراجع‬‎|دوایین٢=‮كونراد‬‎ ‮ھيرشلر‬‎|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Brill|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٤٦٢٩٢-٢}}</ref> لە دواتردا محەممەد کوڕی ئیسحاق دێت لە نووسینەوەی ژیاننامەی محەممەددا بە تەواوی و شارەزایان بە ڕاسترین کتێبی ژیننامەی دادەنێن لەو سەردەمەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی نیسانی ٢٠١٥|سەردێڕ=كتب الدلائل والشمائل والخصائص|ناونیشان=http://www.alukah.net/sharia/0/85074/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=www.alukah.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٩|سەردێڕ=مصنفات ومناهج للتعريف بحياة الرسول ﷺ|ناونیشان=https://islamonline.net/مصنفات-ومناهج-للتعريف-بحياة-الرسول/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=اسلام اون لاين|زمان=ar}}</ref> کتێبەکەی بە ئێمە نەگەیشتووە بەڵام [[ئیبن ھیشام]] (مردن ٢١٨ کۆچی) ھەستاوە بە گێرانەوەی کتێبەکەی بە پوختکراوەیی کە ناسراوە بە [[ژیننامەی ئیبن ھیشام]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ابن هشام السيرة النبوية|ناونیشان=https://mawdoo3.com/ابن_هشام_السيرة_النبوية|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=موضوع|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی نیسانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=نبذة عن السيرة النبوية لابن هشام|ناونیشان=https://mqaall.com/prophetic-biography-ibn-hisham/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=مقال|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211010114428/https://mqaall.com/prophetic-biography-ibn-hisham/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://ar.islamway.net/book/19487|سەردێڕ=السيرة النبوية لابن هشام|زمان=ar}}</ref> [[محەممەد کوڕی جەریر تەبەری|تەبەری]] (مردووی ٣١٠ی کؤچی) لە مێژووەکەیدا بەشێوەیەکەی سەرەکی پشتی بە گێڕانەوەکانی ئیبن ئیسحاق بەستووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=المدخل إلى دراسة مصادر السيرة النبوية والتاريخ الإسلامي ـ الباب الثالث : تعريف بالموسوعات التاريخية وأصولها ومصنفيها ـ الفصل الثاني: تراجم أصحاب الموسوعات التاريخية التي اعتمد عليها ابن أبي الحديد ـ أبو جعفر محمد بن جرير الطبري (ت310هـ)|ناونیشان=https://www.albadri.info/books/madkhal/madkhal48.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.albadri.info}}</ref><ref>موارد السيرة النبوية في تاريخ الطبري : من المولد حتى الهجرة للحبشة,[https://search.emarefa.net/ar/search?append=PERSON_FILTER_AR_NAME_ss%3A%22%D8%B7%D9%87+%D8%AC%D9%85%D9%8A%D9%84+%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF%22 طه جميل أحمد],[https://search.emarefa.net/ar/search?append=SOURCE_s%3A%22%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%A9+%D9%83%D9%84%D9%8A%D8%A9+%D8%A7%D9%84%D8%A2%D8%AF%D8%A7%D8%A8%22 مجلة كلية الآداب].</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=تأريخ الرسل والملوك لمحمد جرير الطبري|ناونیشان=https://muslim-nafahat.net/seera_023/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=نفحات من علوم المسلم|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211010114437/https://muslim-nafahat.net/seera_023/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === کتێبەکانی شەمائل و دەلائل === {{سەرەکی|زانستی شەمائیل}} بە سەرچاوەیەکی بنەڕەتی دادەنرێت لە زانینی ژیاننامەی پێغەمبەر محەممەددا،<ref name="محمد أنور-الشمائل">مصادر تلقي السيرة النبوية، محمد أنور البكري، ص31-39، مجمع الملك فهد.</ref> ئەمانەش ئەو کتێبانەن کە دانەرەکانیان گرنگییان داوە بە باسی محەممەد و خوو ڕەوشت و سیفەتەکانی، و ھەڵسوکەوتی لە شەو و ڕۆژدا.<ref name="ReferenceE">السيرة النبوية الصحيحة، أكرم ضياء العمري، ج1، ص21-52، مكتبة العلوم والحكم، ط1993.</ref> زانستی شەمائیل جێگای گرینگی پێدانی زانایانی موسڵمان بووە، و یەکێک بووە لە بابەتەکانی کتێبەکان فەرموودە، دواتر زانایان کتێبی تایبەتیان لەسەر نوسیووە، ئەبول بەختەری (مردووی ٢٠٠ی کۆچی) یەکەم کەسە کتێبی لەسەر شەمائیل نوسیووە بەناوی {{عەرەبی|صفة النبي}}، دواتر ئەبول حەسەن مەدائینی (مردووی ٢٢٤ی کۆچی) بەناوی {{عەرەبی|صفة النبي}}، دواتر کتێبی شەمائیلە محەممەدیەکان ی [[ترمزی]]، دواتر [[داوود کوڕی عەلی زاھیری|داوود کوڕی عەلی ئەسفەھانی]] (مردووی ٢٧٠ی کۆچی) بەناوی {{عەرەبی|الشمائل المحمدية}}،<ref>السيرة النبوية الصحيحة، أكرم ضياء العمري، بەرگی 1، لاپەڕە21-52، مكتبة العلوم والحكم</ref> دواتر قازی ئیسماعیل مالیکی (مردووی ٢٨٢ی کۆچی) بەناوی {{عەرەبی|الأخلاق النبوية}}، دواتر ئیبن فارس (مردووی ٢٩٥ی کۆچی) بەناوی {{عەرەبی|أخلاق النبي}}، و چەندانی تر لەسەردەمەکانی دواتردا.<ref>مصادر السيرة النبوية وتقويمها، فاروق حمادة، لاپەڕە ٣٦-٤٤، دار الثقافة،١٩٨٠</ref> ھەروەھا '''کتێبەکانی دەلائل''' بە یەکێکی تر لە سەرچاوە بنەڕەتییەکانی ژیاننامەکەی دادەنرێن،<ref name="ReferenceE"/><ref>منتهى السول على وسائل الوصول إلى شمائل الرسول، عبد الله بن سعيد محمد عبادي اللحجي، ج1، ص31-32، دار طوق النجاة، ط1998.</ref> ئەمەش ئەو کتێبانە دەگرێتەوە کە بەڵگە و نیشانەکانی پێغەمبەرایەتیی محەممەد دەسەلمێنێت بەپێی بیروباوەڕی [[ئیسلام|موسڵمانان]]. زۆر کتێب لەم بوارەدا دانراون و ناودارترینییان بەڵگەکانی پێغەمبەرێتی بەیھقییە. هەروەها بوخاری و موسلیم بەشێک لە کتێبەکەیان تایبەت کردووە بە بەڵگەکانی پێغەمبەرایەتی. === سەرچاوەکانی تر === ھەروەھا چەندین جۆری تر سەرچاوە ھەیە، وەک کتێبەکانی تەفسیری [[قورئان]] و ھۆکانی ھاتنە خوارەوە.<ref name=":1">السيرة من موقع المجلس الأعلى للشؤون الإسلامية التابع لوزارة الأوقاف المصريةنسخة محفوظة 08 يناير 2009 على موقع واي باك مشين.</ref> بەھۆی ئەوەی بەشێکی زۆری زانایانی ئیسلامی پشت بە ڕاڤە و لێکدانەوەکانی سەدەکانی سەرەتایی سەرھەڵدانی ئایینی ئیسلام دەبەستن، لە ناویشیان ئەو ئایەتانەی پەیوەندی بە ژیانی پێغەمبەری ئیسلامەوە ھەیە. لە نموونەی ئەو کتێبانەش تفسیری [[ئیبن کەسیر]]، [[تەفسیری تەبەری]]، و ھەروەھا تەفسیری قورتوبی.<ref name=":1" /> جگە لەو کتێبە مێژوویانەی بە شێوەیەکی گشتی گرینگی بە ڕووداوە مێژووییەکان داوە وەک تاری تەبەری و تاریخی [[ئیبن خەلدوون]]، ھەروەھا ئەو سەرچاوانەی جیا لە زمانی عەرەبی نوسراونەتەوە.<ref>Philip K. Hitti, History of the Arabs, 10th edition (1970), p.112.</ref><ref>Seeing Islam as others saw it: a survey and evaluation of Christian, Jewish, Robert G. Hoyland p.22 '''^'''</ref> == کورتەیەکی مێژوویی == {{ئیسلام}} [[پەڕگە:Map of Arabia 600 AD-ar.svg|ڕاست|وێنۆک|گرینگترین ھۆزە عەرەبیەکان لە نیمچە دورگەی عەرەب]] لە ڕووی سیاسییەوە، [[نیمچەدوورگەی عەرەبی]] لێک ھەڵوەشابوو، نە دەوڵەتێک یەکی دەخست و نە حکوومەتێک بەڕێوەی دەبرد، دەوڵەتە دێرینەکانی کە لە [[یەمەن]] و [[نەجد]] و دەورووبەری [[عێراق]] و [[شام]] بوون لێک ھەڵوەشابوون، و ژیانی کۆچەری دەستی بەسەر شارەکانی [[حیجاز|حیجازدا]] گرتبوو، و ھۆزەکان یەکەی سەرەکیی سیاسی و کۆمەڵایەتی بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=كيف كانت الأوضاع السياسية في شبه جزيرة العرب قبل الإسلام|ناونیشان=https://mawdoo3.com/كيف_كانت_الأوضاع_السياسية_في_شبه_جزيرة_العرب_قبل_الإسلام|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=موضوع|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=المحرر|سەردێڕ=موجز الحالة السياسية عند العرب قبل الإسلام {{!}} سجل التاريخ|ناونیشان=https://cal.al-7awza.org/hist/topic/556|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210709185229/https://cal.al-7awza.org/hist/topic/556|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و کاروبارەکانی مەککە لە ڕێگای [[دارول نەدوە]] بەڕێوەدەبرا. لە شاری مەدینە بە شێوەیەکی گشتیی بەردەوام کێشە و ناکۆکی لە نێوان [[ئەوس]] و [[خەزرەج]] ھەبوو.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الجزيرة العربية الحالة السياسية والاقتصادية عند ظهور الإسلام - موقع مقالات إسلام ويب|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/article/14942/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net}}</ref> دەوڵەتی مەنازرە لە [[حارەبشا|حیرە]] و دەوڵەتی غەساسینە لە [[شام]] لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|فارس]] و [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی|ڕۆمەکان]] ڕێگە بەگەشەیان درابوو، بۆ ئەوەی ببنە ڕێگر لەبەردەم فراوانخوازی عەرەبەکان. فارسەکان دەوڵەتی مەنازیرەیان ھەشت ساڵ پێش پێغەمبەرایەتی ڕوخاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الجزيرة العربية الحالة السياسية والاقتصادية عند ظهور الإسلام - موقع مقالات إسلام ويب|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/article/14942/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net}}</ref> لە ڕووی ئابوورییەوە، دەشتەکییە عەرەبەکان پشتیان بە شوانکارەیی و کۆچکردن دەبەست بۆ ئەو ناوچانەی ئاویان لێیە، ئەمەش ببووە ھۆی [[شەڕ]] بۆ دەستکەوتنی پێداویستییەکان، بەڵام لە شارەکاندا چالاکی [[بازرگانی]] و [[وەرزێری|کشتوکاڵی]] و [[پیشەسازی]] ھەبوو، [[مەککە]] چالاکی بازرگانی تێیدا باڵادەست بوو و ڕێگەی بازرگانی نێوان [[شام]] و [[یەمەن]]ی بەڕێوە دەبرد، و سوودی لە پایە ئاینییەکەی وەردەگرت بۆ پاراستنی کاروانە بازرگانیەکان.<ref name=":2" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مكة المكرمة قبل البعثة النبوية|ناونیشان=https://www.alkhaleej.ae/%D9%85%D9%84%D8%AD%D9%82/%D9%85%D9%83%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%83%D8%B1%D9%85%D8%A9-%D9%82%D8%A8%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B9%D8%AB%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%88%D9%8A%D8%A9|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=صحيفة الخليج|زمان=ar}}</ref><ref>السيرة النبوية الصحيحة، أكرم ضياء العمري، بەرگی ١، لاپەڕە ٧٧-٨٢، مكتبة العبيكان، 2005.</ref> بەڵام [[مەدینە]] کشتوکاڵ تێیدا لەبرەودا بوو بەھۆی باخی [[میوە]] و [[خورما]] و [[ترێ|ترێوە]].<ref name=":2"/><ref>السيرة النبوية الصحيحة، أكرم ضياء العمري، ج1، ص77-82، مكتبة العبيكان، ط2005</ref> عەرەب دیناری [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی|بیزەنتی]] و درھەمی فارسییان بەکاردەھێنا لە ئاڵوگۆڕی بازرگانیدا، بەڵام لە ڕووی پیشەسازییەوە [[مەدینە]] ناسرابوو بە داڕشتنی جوانکاریی [[زێڕ]] و [[زێو|زیو]]، لەگەڵ دروستکردنی شمشێر و تیر و ڕم و زرێپۆش، ھەروەھا لە شارە عەرەبییەکاندا ئاسەنگەری و زەڕەنگەری و پێست خۆشکردن و چنین پەرەی سەند، ھەروەھا عەرەب چەند جۆرێک مامەڵەی دارایییان دەزانی وەک قەرز و ڕەھن و باج. لە ڕووی ئایینییەوە، [[بتپەرستی|بت پەرستی]] [[نیمچەدوورگەی عەرەبی]] گرتبوویەوە بە شێوەیەکی گشتی،<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص20-25.</ref> کۆمەڵە خواوەندێکیان دەپەرست دروست کرابوون لە بەرد و تەختە، ژمارەیان دەگەیشتە ٣٦٠ بت لە دەوری [[کەعبە]]، ئەو ھۆزانە دەیانپەرستن کە دەھاتن بۆ [[حەج]] و [[قوربانی]] و نەزریان بۆ دەکردن،<ref name=":2"/> گەورەترینیان کۆنترینیان بتی ([[ھوبەل]]) بوو کە قوڕەیش و کینانە دەیانپەرست ھەروەھا بتی (عووزا) شیان دەپەرست، و بتی (مەنات) ھوزەیل و خوزاعە دەیانپەرست، ھۆزی سەقیف بتی (لات) یان دەپەرست.<ref>المفصل في تاريخ العرب قبل الإسلام، بەرگی ١١، لاپەڕە ٢٥٣</ref> لەگەڵ ئەمانەشدا چەند دروشمێکیان لە پاشماوەی ئایینی [[ئیبراھیم]] بۆ مابوویەوە وەک بەرز ڕاگرتنی کەعبە، و سەردان کردنی، و [[حەج]] و [[عەمرە|عومرە]]، لە ھەمان کاتدا چەند تاکێک ھەبوون کە لەسەر ڕێبازی [[ئیبراھیم]] و [[ئیسماعیل]] بوون بە تەنھا و ناسرابوون بە حەنەفییەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تجلّيات «الحنيفية» في مكة قبل الإسلام|ناونیشان=https://www.makkawi.com/Article/497/%D8%AA%D8%AC%D9%84%D9%8A%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%86%D9%8A%D9%81%D9%8A%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D9%85%D9%83%D8%A9-%D9%82%D8%A8%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.makkawi.com|زمان=ar}}</ref> ھەروەھا چەند ئایینێکی تر ھەبوو بە شێوەیکی دیاریکراو وەک [[جوو|جوولەکە]] لە [[یەمەن]] و [[مەدینە]]، و [[مەسیحییەت]] لە نەجران و حیرە و دەوروبەری [[شام]]، و ھەروەھا بڵاوبونەوەیەکی دیاریکراوی [[ئایینی زەردەشتی|ئاگرپەرستی]] ھەبوو کە لە [[ئێران|ئێرانەوە]] ھاتبوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الجزيرة العربية الحالة الدينية عند ظهور الإسلام - موقع مقالات إسلام ويب|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/article/16539/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net}}</ref> == نەژادی == {{سەیری ئەمەش بکە|داڕێژە:درەختی نەژادی محەممەد}} {{محەممەد}} [[پەڕگە:آباء وأمهات النبي.png|ڕاست|وێنۆک|ڕەچەڵکی پێغەمبەر]] ئەبوول قاسم محەممەدی کوڕی عەبدولڵای کوڕی [[عەبدولموتەڵیب کوڕی ھاشم|عەبدولموتەڵیب]] کوڕی [[عەبدولمەنناف کوڕی قوسەی|عەبدولمەنناف]] کوڕی قوسەیی کوڕی کیلابی کوڕی موڕەی کوڕی کەعبی کوڕی لوئەی کوڕی غالیبی کوڕی فیھری کوڕی مالیکی کوڕی نەزڕی کوڕی کینانەی کوڕی خوزیمەی کوڕی مودرکەی کوڕی ئیلیاسی کوڕی مزەڕی کوڕی نزاری کوڕی مەعدی کوڕی عەدنانە (تائێرە زانایان کۆدەنگن)، لەگەڵ ئەوەی سەلمێنراوە دەچێتەوە سەر نەسەبی ئیسماعیلی کوڕی [[ئیبراھیم]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=الصلابي|یەکەم=د علي|سەردێڕ=نَسبُ الحبيب المصطفى ﷺ ويوم ميلاده|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/blogs/2019/11/10/نسب-الحبيب-المصطفى-ويوم-ميلاده|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=النسب النبوي الشريف|ناونیشان=https://www.alkhaleej.ae/%D9%85%D9%84%D8%AD%D9%82/%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B3%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%88%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B1%D9%8A%D9%81|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=صحيفة الخليج|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210709185927/https://www.alkhaleej.ae/%D9%85%D9%84%D8%AD%D9%82/%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B3%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%88%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B1%D9%8A%D9%81|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھیچ لقێک نییە لە [[قوڕەیش]]دا کە نزیکایەتی لەگەڵ محەممەددا نەبێت،<ref>بوخاری ڕیوایەتی کردووە لە سەحیحی بوخارییدا</ref> و [[ئیسلام|موسڵمانان]] لەو باوەڕەدان کە خوا ھەڵیبژاردووە لە باشترین ھۆز و پشت و نەسەبدا.<ref>فقه السيرة النبوية، محمد سعيد رمضان البوطي، ص69-102، دار الفكر المعاصر، ط1991</ref> گوتویەتی ({{عەرەبی|خرجتُ من نكاح ولم أخرج من سفاح من لدن آدم إلى أن ولدني أبي وأمّي}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=الإسلام -|یەکەم=أرشيف|سەردێڕ=أرشيف الإسلام - شرح وتخريج حديث ( خرجت من نكاح ولم أخرج من سفاح من لدن آدم ... ) من الشريعة للآجري|ناونیشان=https://islamarchive.cc/H_443985|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=أرشيف الإسلام -|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211010141124/https://islamarchive.cc/H_443985|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> واتا: (من لەئادەمەوە تاوەکوو [[دایک و باوک]]م لە ھاوسەرگیریەوە لەدایکبووم، لە داوێنپیسی لەدایک نەبووم). ھەروەھا گوتوویەتی ({{عەرەبی|إنَّ الله اصطفى كنانة من ولد إسماعيل، واصطفى قريشًا من كنانة، واصطفى من قريش بني هاشم، واصطفاني من بني هاشم}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=الإسلام -|یەکەم=أرشيف|سەردێڕ=أرشيف الإسلام - شرح وتخريج حديث (الله اصطفى كنانة من ولد إسماعيل ، واصطفى قريشا من كنانة ... ) من صحيح مسلم|ناونیشان=https://islamarchive.cc/Hadith_190849|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=أرشيف الإسلام -|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211010141125/https://islamarchive.cc/Hadith_190849|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> واتا: (خوای گەورە کینانەی لە منداڵەکانی ئیسماعلدا ھەڵبژاردووە، و قوڕەیشی لە کینانەدا ھەڵبژاردووە، و بەنی ھاشمی لە قوڕەیشدا ھەڵبژاردووە، منیشی لە بەنی ھاشمدا ھەڵبژاردووە). گوتووشیەتی ({{عەرەبی|نحن بنو النضر بن كنانة لا نقفو أمنا ولا ننتفي من أبينا}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الدرر السنية - الموسوعة الحديثية|ناونیشان=https://www.dorar.net/hadith/sharh/79916|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.dorar.net}}</ref> واتا (ئێمەی بەنوو نەزر تۆمەتی داوێن پیسی نادەینە پاڵ دایکمان، و خۆمان لە بابمان بێبەری ناکەین). ھەروەھا گوتوویەتی ({{عەرەبی|إنَّ الله كلمة تعالى خلق الخلق، فجعلني في خير فِرَقِهم، وخير الفرقتين، ثم تخيَّر القبائل فجعلني في خير قبيلة، ثم تخيَّر البيوت فجعلني في خير بيوتهم، فأنا خيرُهم نفسًا، وخيرُهم بيتًا}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حديث العباس بن عبدالمطلب - سنن الترمذي|ناونیشان=https://dorar.net/h/0774d1e09b668fd24ff7cb1f3ef3096a|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=dorar.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الشيخ محمد بن صالح العثيمين-اقتضاء الصراط المستقيم-12b-4|ناونیشان=https://www.alathar.net/home/esound/index.php?op=codevi&coid=153367|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.alathar.net}}</ref> واتا: (خوای گەورە دروستکراوەکانی دروستکردووە منی لە باشترین کۆمەڵەیان داناوە، دواتر لەتیرەکان منی لە باشترین تیرە داناوە، و دواتر لەماڵەکان منی لە باشترین ماڵدا داناوە). * '''باوکی'''؛ عەبدولڵای کوڕی عەبدولموتەڵیب بووە، دایکی فاتیمەی کچی عەمری کوڕی عائیزی کوڕی عیمران کوڕی مەخزوومی کوڕی یەقەزەی کوڕی موڕڕەی کوڕی کەعبی کوڕی لوئەی کوڕی غالب بووە.<ref>جامع الأحاديث، السيوطي، فەرموودەی ژمارە ٤٤٤٣٢.</ref><ref>لروض الأنف، السهيلي، بەرگی ١، لاپەڕە ٢٢-٣٤.</ref> عەبدوڵڵا چاکترین کوڕەکانی باوکی بووە و لێبوردەترین و نزیکترینیان بووە لێوەی، و بچووکترینیان بووە،<ref name=":3">جامع الأحاديث، السيوطي، رقم:44432.</ref><ref>جمهرة أنساب أمهات النبي صلى الله عليه وآله وسلم، الحسين بن حيدر الهاشمي، ص1-58.</ref> نازناوی سەربڕدراوە بەھۆی ئەوەی باوکی سەد حوشتری بۆ سەربڕی لەجیاتی ئەو نەزرەی کە کردبووی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة عبدالله الذبيح والد النبي صلى الله عليه وسلم - موقع مثال|ناونیشان=http://www.methaal.com/articles/index?id=2054|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.methaal.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة عبدالله الذبيح أبو النبي :: قصص السيرة النبوية مصورة للاطفال ⋆ تطبيق حكايات بالعربي|ناونیشان=https://www.belarabyapps.com/BelarabyStories/قصة-عبدالله-الذبيح/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=بالعربي نتعلم|زمان=ar}}</ref> * '''دایکی'''؛ ئامینەی کچی وەھب کوڕی عەبد مەناف کوڕی زوھرە کوڕی کیلاب بووە، لەو سەردەمەدا باشترین ژنی قوڕەیش بووە لە نەسەب و شوێندا، و باوکی پێشەوای بەنی زەھرە بووە لە نەسەب و شەرەفدا،<ref name=":3" /> و باوکی سەرۆک و باشترینی بەنوو زوھرە بووە لەو کاتەدا.<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، لاپەڕە ١-٤٨</ref> *'''مام و پورەکانی:''' [[عەبباس کوڕی عەبدولموتەلیب|عەبباس]]، [[حەمزە کوڕی عەبدولموتەڵیب|حەمزە]]، زوبەیر، حارس، غەیداق، قوسەم، عەبدول کەعبە، موقەوەم، جەحل، [[ئەبوو لەھەب|ئەبوو لەھەب،]] [[ئەبوو تاڵیب کوڕی عەبدولموتەڵیب|ئەبوو تاڵیب]] و زیرار.<ref>ألفية السيرة النبوية، عبد الرحيم العراقي، تحقيق: محمد علوي المالكي، لاپەڕە ١٣٠-١٣٩، دار المنهاج، ٢٠٠٥</ref> پوورەکانی عاتیکە، ئومیمە، ئەروا، ئوم حەکیم، بەڕڕە و سەفییە. حەمزە و عەباس و سەفییە موسڵمان بوون.<ref>السيرة النبوية، ابن حبان، لاپەڕە ١-٦٣</ref><ref>الأنوار المحمدية من المواهب اللدنية، يوسف النبهاني، لاپەڕە ١٥٩-١٦٣، المطبعة الأدبية، بيروت، ١٨٩٢</ref> == ژیانی لە پێش بانگەواز == === لەدایکبوونی === [[پەڕگە:Mecca from Jabal Nur.JPG|ڕاست|وێنۆک|250px|دیمەنێکی مەککە لەسەر شاخی نوورەوە]] کاتێک عەبدوڵڵا کوڕی عەبدولموتەلیب گەیشتە تەمەنی ھەژدە ساڵی باوکی خوازبێنی ئامینەی کچی وەھبی بۆ کرد لەمامی وھەیب کوڕی عەبدول مەناف کەلەلای ئەوان دەژیا.<ref>مختصر الجامع في السيرة النبوية، سميرة زايد، بەرگی ١ ، لاپەڕە ١٠٣-١١٠، المطبعة العلمية، ١٩٩٥</ref> عەبدوڵڵا لەمەککە گواستیەوە و ئامینە بە پێغەمبەر دووگیان بوو. ئامینە دەیگووت کاتێک پێغەمبەر لەزگیدا بووە پێی گوتراوە ({{عەرەبی|إنّك قد حملت بسيّد هذه الأمّة، فإذا وقعَ على الأرض فقولي "أعيذه بالواحد من شرِّ كل حاسد"، ثم سمّيه "محمدًا}})<ref>لطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، بەرگی ١، لاپەڕە ٩٤-١٠٨، دار صادر،بيروت.</ref> واتا (تۆ گەورەی ئەم ئوممەتەت لە زگدایە، کاتێک لەدایکبوو بڵێ بە خوای تاک و تەنیا دەیپارێزم لە خراپەی ھەموو چاوپیسێک، و دواتر ناوی بنێ محەممەد). عەبدوڵڵا بەمەبەستی بازرگانی بەرەو شام بەڕێکەوت مانگێک بەنەخۆشی لە مەدینە مایەوە و دواتر مرد.<ref>أعلام النبوة، أبو الحسن علي بن محمد بن حبيب الماوردي، لاپەڕە ٢٤٠، دار الكتاب العربي، ١٩٨٧</ref> لەو کاتەدا تەمەنی پێغەمبەر دوو مانگ لە زگی ئامینەدا(بەپێی بۆچوونی زۆربەی زانایان)، لەدوای خۆی پێنج حوشتر ڕانە مەڕێک و بەندەیەکی بەناوی بەرەکە کە [[کونیە|کونیەکەی]] ئوم ئەیمەن بوو بەجێھێشت.<ref>تاريخ الرسل والملوك، الطبري، بەرگی ١، لاپەڕە ٣٢٧-٣٢٨</ref><ref>السيرة الحلبية في سيرة الأمين المأمون، علي بن برهان الدين الحلبي، بەرگی ١، لاپەڕە ٧٨، دار المعرفة.</ref> [[پەڕگە:مكتبة مكة المكرمة.jpg|وێنۆک|شوێنی لەدایکبوونی '''پێغەمبەر محەممەد''' لەدۆڵی ئەبوو تاڵیب.]] پێغەمبەری ئیسلام محەممەد لە ماڵی باوکی لە شاری مەککە لە دایکبووە (بەپێی گێڕانەوەکانی سوننە لە ڕۆژی دووشەممە، ١٢ی ڕەبیعولئەوەلی ساڵی فیل، بەرامبەر ٢٠ یان ٢٢ی نیسانی ساڵی ٥٧١ یان ٥٧٠ی زایینی لە دایکبووە).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=أين ومتى ولد الرسول صلى الله عليه وسلم|ناونیشان=https://mawdoo3.com/أين_ومتى_ولد_الرسول_صلى_الله_عليه_وسلم|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=موضوع|زمان=ar}}</ref> سەرچاوە مێژووییەکان سەبارەت بە ڕەووشی کاتی لە دایکبوونی ناکۆکیان ھەیە، بەشی زۆریان ئاماژە بەوەدەکەن محەممەد لە سکی دایکیدا بووە باوکی کۆچی دوایکردووە،<ref>تاتات</ref> بەڵام بەشێکی دیکە لە سەرچاوەکان ئاماژە بەوە دەکەن باوکی لە ژیاندا بووە کاتێک لە دایکبووە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=هاشم|یەکەم=یحیی الملاح|سەردێڕ=مێژووی سەردەمی پێغەمبەر و خولەفای راشدین|بڵاوکەرەوە=دەزگای چاپ و بڵاوکراوەی ڕۆژھەڵات|ساڵ=٢٠١٣|پەڕەکان=٣٩٨}}</ref> بەشێکی دیکە دەڵین تەمەنی سێ ساڵ بوو کاتێک باوکی کۆچی دوایکردووە، و بەشێکی دیکە دیکە دەڵێن دووساڵ بووە. سەرچاوەیەکی دیکە دەلێت تەمەنی ٧ مانگ بووە، بەشێکی دیکە دەلێن تەمەنی یەک مانگ بووە کاتێک باوکی کۆچی دوایی کردووە. بەڵام ئەم سەرچاوە و قسانە بە شێوەیەکی گشتی ڕەتکراونەتەوە، بەشی زۆری مێژوو نوسان کۆکن لەسەر ئەوەی پێغەمبەر بەبێ باوکی لەدایکبووە.<ref name=":0" /> کاتێک عەبدولموتەڵیب باپیری پێغەمبەر ھەواڵەکەی پێدەگات زۆری پێ خۆش دەبێت و دەچێتە کەعبەوە سوپاسی خوا دەکات<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=نور|یەکەم=مكتبة|سەردێڕ=تحميل كتاب الرحيق المختوم pdf|ناونیشان=https://www.noor-book.com/كتاب-الرحيق-المختوم-pdf|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=www.noor-book.com|زمان=ar}}</ref> و ناوی محەممەدی بۆ ھەڵدەبژێرێت کە لەو کاتەدا ئەو ناوە لە ناو عەرەب باو نەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=الروض الأنف،|یەکەم=السهيلي، ج1|پەڕەکان=٢٧٨-٢٩٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=جعفر|یەکەم=مرتضى العاملي|سەردێڕ=الصحيح من سيرة النبي الأعظم ج2|بڵاوکەرەوە=دار السيرة،|ساڵ=بيروت، ١٩٩٥|پەڕەکان=٦٣-٦٨}}</ref> تەنھا سێ کەس ھەڵگری ئەو ناوە بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سبب تسميته صلى الله عليه وسلم باسم محمد - إسلام ويب - مركز الفتوى|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/fatwa/38609/سبب-تسميته-صلى-الله-عليه-وسلم-باسم-محمد|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net|زمان=ar}}</ref> لە ھەندێک گێڕانەوەدا ھاتووە بە خەتەنکراویی لەدایکبووە،<ref>الاستيعاب في معرفة الأصحاب،ابن عبد البر، بەرگی ١، لاپەڕە ١٠-١٧</ref> بەڵام گێڕانەوەی ڕاست ئەوەیە عەبدول موتەلیب لەڕۆژی حەوتەمدا خەتەنەی کردووە و خوانێکی بۆ ڕێکخستووە.<ref>الروض الأنف، السهيلي، بەرگی ١، لاپەڕە ٢٧٨-٢٩٦</ref> دایکی گوتبووی ئەو ناخۆشی و لاوازی و قورساییانەی بەسەردا نەھاتووە کە بەسەر ژنانی دووگیاندا دێن،<ref>الشفا بتعريف حقوق المصطفى، القاضي عياض، بەرگی ١، لاپەڕە ١٦٧-١٦٨، دار الفكر،بيروت، ١٩٨٨</ref> و کاتێک لەدایکبووە ڕوەوە قیبلە لەدایکبووە سەری بەرزکردبوەوە بەرەو ئاسمان، پەنجەکانی قوچاندبوون وەک ئەوەی تەحیات بخوێنێ.<ref>مستدرك الحاكم ، بەرگی ٣، لاپەڕە ٣٢٧</ref><ref>دلائل النبوة، البيهقي، بەرگی ٥، لاپەڕە ٣٥٤</ref> ھەروەھا لەکاتی لەدایکبوونیدا وەک ئەوە وابووە نورێک لێوەی دەرچوبێت کە کۆشکەکانی شامی ڕوناک کردۆتەوە.<ref>رواه ابن تيمية في الردّ على البكري، عن العرباض بن سارية، فەرموودەی ژمارە ٦١</ref> ئوم عوسمان کچی ئەبول عاس دەڵێت: ({{عەرەبی|حضرتُ ولادة رسول الله صلى الله عليه وسلم، فرأيت البيتَ حين وضع قد امتلأ نورًا، ورأيت النجوم تدنو حتى ظننتُ أنها ستقعَ عليّ}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=في الذكرى العطرة.. معجزات رافقت مولد النبي (ص) - المصريون|ناونیشان=https://almesryoon.com/Section_439/%D8%A2%D8%AE%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B0%D9%83%D8%B1%D9%89-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B7%D8%B1%D8%A9-%D9%85%D8%B9%D8%AC%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%B1%D8%A7%D9%81%D9%82%D8%AA-%D9%85%D9%88%D9%84%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%8A-%D8%B5_1273041|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=almesryoon.com|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211010183724/https://almesryoon.com/Section_439/%D8%A2%D8%AE%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B0%D9%83%D8%B1%D9%89-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B7%D8%B1%D8%A9-%D9%85%D8%B9%D8%AC%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%B1%D8%A7%D9%81%D9%82%D8%AA-%D9%85%D9%88%D9%84%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%8A-%D8%B5_1273041|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=المعجزة المنتظرة فى ذكرى المولد النبوى!|ناونیشان=https://gate.ahram.org.eg/daily/News/131762/59/461090/%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D8%A1-%D8%AD%D8%B1%D8%A9/%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B9%D8%AC%D8%B2%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%B1%D8%A9-%D9%81%D9%89-%D8%B0%D9%83%D8%B1%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D9%84%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%88%D9%89.aspx|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=الأهرام اليومي|زمان=ar}}</ref> واتا (لە کاتی لەدایکبوونی پێغەمبەردا مزگەوتی حەڕامم بینی پڕبوبوو لە نوور و ڕوناکی، و ئەستێرەکانم دیتن نیزیک دەبونەوە وامزانی بەسەرمدا دەکەون). کاتێک لەدایکبووە مژدەیان بە عەبدول موتەلیب داو زۆر پێی خۆشحاڵ بوو، و بردیە ناو کەعبە و سوپاسی خوای کرد و گووتی: ({{عەرەبی|ليكوننّ لابني هذا شأن}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=موسوعة الحديث|ناونیشان=http://hadith.islam-db.com/narrators-hadith/2884/%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%B9-%D8%A8%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=hadith.islam-db.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211010183725/http://hadith.islam-db.com/narrators-hadith/2884/%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%B9-%D8%A8%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> واتا (ئەم کوڕەم پلە و پایەیەکی گەورەی دەبێت). جوولەکە زانی کە محەممەد لەدایکبووە، [[حەسان کوڕی سابت]] دەڵێت: ({{عەرەبی|والله إني لغلام يفعة، ابن سبع سنين أو ثمان، أعقل كل ما سمعت، إذ سمعت يهوديًا يصرخ بأعلى صوته على أطمة بيثرب: يا معشر يهود، حتى إذا اجتمعوا إليه، قالوا له: ويلك ما لك؟ قال: طلع الليلة نجم أحمد الذي ولد به}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=السيرة النبوية - ط دار المعرفة - ابن هشام الحميري - کتابخانە مدرسە فقاھت|ناونیشان=http://lib.eshia.ir/44821/1/159|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=lib.eshia.ir|زمان=fa}}</ref> واتا (من منداڵ بووم، حەوت یان ھەشت ساڵ دەبووم، دەمزانی چ دەگوزەرێ، گوێم لە جوولەکەیەک بوو لەسەر بەرزایەکی مەدینە دەیگووت: ھۆ کۆمەڵی جوولەکە، ئەوانیش کۆبونەوە و گووتیان چی ڕویداوە؟ گووتی: ئەمشەو ئەستێرەی لەدایکبوونی ئەحمەد دەرکەوتووە).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠١٦|سەردێڕ=(رِوَايَةُ حَسَّانَ بْنِ ثَابِتٍ، عَنْ مَوْلِدِهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ)|ناونیشان=https://www.alsirah.com/%d8%b1%d9%90%d9%88%d9%8e%d8%a7%d9%8a%d9%8e%d8%a9%d9%8f-%d8%ad%d9%8e%d8%b3%d9%91%d9%8e%d8%a7%d9%86%d9%8e-%d8%a8%d9%92%d9%86%d9%90-%d8%ab%d9%8e%d8%a7%d8%a8%d9%90%d8%aa%d9%8d%d8%8c-%d8%b9%d9%8e%d9%86/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=بوابة السيرة النبوية|زمان=ar}}</ref> === پەروەردە بوونی === دوای دایکی یەکەم کەس [[سوەیبە]] بەندەی [[ئەبوو لەھەب]] شیری پێدا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=من هم مرضعات النبي الثلاثة ؟|ناونیشان=https://www.alwatanvoice.com/arabic/news/2016/12/10/998224.html|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=دنيا الوطن|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=من الذي ربى الرسول|ناونیشان=https://mawdoo3.com/من_الذي_ربى_الرسول|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=موضوع|زمان=ar}}</ref><ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص1-48.</ref> کە بە ھۆی مژدەی لەدایکبوونی پێغەمبەر ئازادی کردبوو، بوخاری دەگێڕێتەوە لە عوڕوەی کوڕی زوبەیرەوە ({{عەرەبی|لما مات أبو لهب رآه بعض أهله بمنامه، قال له: ماذا لقيت؟ قال أبو لهب: لم ألقَ بعدكم (أي لم ألقَ بعدكم خيرًا) غير أني سُقيت في هذه بعتاقتي ثويبة}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الدرر السنية - الموسوعة الحديثية|ناونیشان=https://dorar.net/hadith/sharh/4227|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=dorar.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=لمن يتمشدق ويتجرأ على صحيح البخاري|ناونیشان=https://www.naseemalsham.com/fatwas/view/56389|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=نسيم الشام|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211010183726/https://www.naseemalsham.com/fatwas/view/56389|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> واتا: (کاتێک [[ئەبوو لەھەب]] مرد، کەسوکارەکەی لەخەودا دیتیان، پێیان گووت توشی چ بووی؟ گووتی توشی ھیچ شتێکی باش نەبووم، تەنیا ئەوە نەبێت ئاوم پێدراوە بە ھۆی ئازادکردنی سوەیبە). ئوم ئەیمەن لەباوەشی دەگرت تاوەکوو گەورەبوو،<ref>السيرة النبوية عرض وقائع وتحليل أحداث، علي الصلابي، لاپەڕە ١٤-٩٦</ref> پێغەمبەر پێی دەگووت دایە، و کاتێک تەماشای دەکرد دەیگووت ئەوە پاشماوەی بنەماڵەکەمە.<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، بەرگی ٨، لاپەڕە ٢٢٤، دار صادر، بيروت.</ref> دوای لەدایکبوونی پێغەمبەری ئیسلام تەنھا بۆ ماوەیەکی کەم لای دایکی مایەوە تا ئەو کاتەی دایەنێکیان بۆ دۆزییەوە، ئەمەش بەھۆی ئەوەبوو یەکێک لە خوونەریتی خێزانە دەوڵەمەندەکانی قورەیش ناردنە دەرەوەی منداڵەکانیان بوو بۆ بیابان نشینیی، بەمەبەستی ئەوەی دووربن لە نەخۆشی و لە ئاوھەوایەکی تەندروست گەشە بکەن.<ref>هاشم یحی الملاح، کتێبی مێژووی سەردەمی پێغەمبەر و خولەفای ڕاشدین، لا١٠٤–١٠٥</ref> سوەیبە لەھەمانکاتدا شیری خۆیداوەتە کوڕەکەی خۆی بەناوی مەسروح و ھەروەھا ئەبوو سەلەمەی مەخزوومی، ھەمزەی کوڕی عبدولموتەڵیب کە دواتر ئەم سێ کەسە بوونە برای شیری پێغەمبەر،<ref>ابن قيم الجوزية:زاد العماد، ج1، لا36</ref><ref>تاريخ الرسل والملوك، الطبري، ج1، ص327-328.</ref><ref>ابن سعد :الطبقات، ج1، لا108</ref> پاشان بردیانە لای [[حەلیمەی سەعدیە]] و ئەو گرتییە خۆی،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠٢٠|سەردێڕ=من هي مرضعة النبي محمد|ناونیشان=https://e3arabi.com/%d8%a7%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85/%d9%85%d9%86-%d9%87%d9%8a-%d9%85%d8%b1%d8%b6%d8%b9%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%86%d8%a8%d9%8a-%d9%85%d8%ad%d9%85%d8%af/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=e3arabi - إي عربي|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211011112856/https://e3arabi.com/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85/%D9%85%D9%86-%D9%87%D9%8A-%D9%85%D8%B1%D8%B6%D8%B9%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%8A-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>السيرة النبوية، ابن هشام، بەرگی ٢، لاپەڕە ٢٩٥-٢٩٨، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ١٩٩٠</ref> و لەگەڵ عەبدوڵڵای کوڕی شیری پێدەدا لە بیابانی بەنی سەعد، مێردەکەی ناوی حارس کوڕی عەبدول عوزا بوو، دوو کچی ھەبوو بەناوی ئەنیسە و حوزافە کەپێشی دەگوترا شەیما، لەگەڵ دایکی ئەویش بەشداری دەکرد لەبەخێوکردنی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی ئابی ٢٠٢٠|سەردێڕ=قصة حليمة السعدية مرضعة الرسول.. ما يقوله التراث الإسلامى|ناونیشان=https://www.youm7.com/story/2020/8/15/قصة-حليمة-السعدية-مرضعة-الرسول-ما-يقوله-التراث-الإسلامى/4929734|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=اليوم السابع}}</ref> زانایانی ژیننامە کۆکن لەسەر ئەوەی لەو ساڵەدا بیابانی بەنی سەعد بە ھۆی وشکەساڵیەوە دەیناڵاند، بەڵام کاتێک پێغەمبەر ھات زەویەکانی حەلیمە سەوز بوون و گوانی ماڵاتەکەی پڕبوون لەشیر.<ref>فقه السيرة النبوية، محمد سعيد رمضان البوطي، لاپەڕە ٦٩-١٠٢، دار الفكر المعاصر، ١١٩٩١</ref> دوو ساڵ لەلای حەلیمە ماوەیەوە تاوەکوو لەشیر چۆوە، و چەند مانگ جارێک دەیھێنایەوە بۆ لای دایکی. پاش ئەوەی جارێکی دیکە حەلیمە دایکی پێغەمبەر ڕازی دەکات بۆ ئەوەی بۆ ماوەیەکی دیکەش لەلایان بمێنێتەوە، بە ھۆی ترس لەپەتایەک لەمەککەدا بڵاوبوەتەوە، و بە ھۆی بەرەکەتی پێغەمبەر بۆیە ئامینە ڕازیبوو.<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص1-48</ref> ھەندێک دیکە لە سەرچاوەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە چوار ساڵ لەلای حەلیمە ماوەتەوە،<ref name="ReferenceF">السيرة النبوية سير وعبر، مصطفى السباعي، ص13-29، المكتب الإسلامي.</ref> بەڵام ئەوەی زیاتر زانایان و مێژوونوسان لەسەری کۆکن ئەوەیە کە ماوەی پێنج ساڵ پێغەمبەر لەلای حەلیمەی سەعدی ماوەتەوە ئەویش بەھۆی ئەو فەرموودەیەی کە پێغەمبەر باس لە شانازیکردن بە وەرگرتنی شێوازی ئاخاوتنی لە خێڵی بەنی سەعد و کاری شوانی لەگەڵ برا شیرییەکەی دا دەکات.لەتەمەنی چوار یان پێنج ساڵی سنگی لەتکرا، کەچەند جارێکی تریش دووبارە بۆتەوە، بەم ھۆیەوە حەلیمە گێڕایەوە بۆ لای دایکی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ما فعلت حليمة السعدية بعد حادثة شق الصدر - موقع المختصر|ناونیشان=https://www.almukhtsir.com/8436/%D9%85%D8%A7-%D9%81%D8%B9%D9%84%D8%AA-%D8%AD%D9%84%D9%8A%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%B9%D8%AF%D9%8A%D8%A9-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%AD%D8%A7%D8%AF%D8%AB%D8%A9-%D8%B4%D9%82-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%AF%D8%B1|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.almukhtsir.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211011112857/https://www.almukhtsir.com/8436/%D9%85%D8%A7-%D9%81%D8%B9%D9%84%D8%AA-%D8%AD%D9%84%D9%8A%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%B9%D8%AF%D9%8A%D8%A9-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%AD%D8%A7%D8%AF%D8%AB%D8%A9-%D8%B4%D9%82-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%AF%D8%B1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حادثة شق صدر النبي صلى الله علية وسلم|ناونیشان=https://moga5.yoo7.com/t1701-topic|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=moga5.yoo7.com|زمان=ar}}</ref> موسلیم ئەو ڕوداوەی گێڕاوەتەوە و دەڵێت: ({{عەرەبی|أن رسول الله صلى الله عليه وسلم أتاه جبريل وهو يلعب مع الغلمان، فأخذه فصرعه فشق عن قلبه فاستخرج القلب، فاستخرج منه علقة، فقال: هذا حظ الشيطان منك. ثم غسله في طست من ذهب بماء زمزم، ثم لأمه (جمعه وضم بعضه إلى بعض) ثم أعاده في مكانه، وجاء الغلمان يسعون إلى أمه (مرضعته) فقالوا: إن محمدًا قد قُتل، فاستقبلوه وهو منتقع اللون. قال أنس: وقد كنت أرى أثر ذلك المخيط في صدره.}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠١٦|سەردێڕ=(حَدِيثُ الْمَلَكَيْنِ اللَّذَيْنِ شَقَّا بَطْنَهُ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ)|ناونیشان=https://www.alsirah.com/%d8%ad%d9%8e%d8%af%d9%90%d9%8a%d8%ab%d9%8f-%d8%a7%d9%84%d9%92%d9%85%d9%8e%d9%84%d9%8e%d9%83%d9%8e%d9%8a%d9%92%d9%86%d9%90-%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%91%d9%8e%d8%b0%d9%8e%d9%8a%d9%92%d9%86%d9%90-%d8%b4/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=بوابة السيرة النبوية|زمان=ar}}</ref><ref>رواه مسلم في صحيحه، عن أنس بن مالك، بەرگی ١، لاپەڕە ١٠١،</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الدرر السنية - الموسوعة الحديثية|ناونیشان=https://dorar.net/hadith/sharh/5827|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=dorar.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211011112854/https://dorar.net/hadith/sharh/5827|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=شرح حديث: أتاه جبريل وهو يلعب مع الغلمان|ناونیشان=http://www.alukah.net/sharia/0/111770/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.alukah.net|زمان=ar}}</ref> واتا:<blockquote>کاتێک محەممەد لەگەڵ منداڵان یاری دەکرد جوبرەئیل ھات بۆلای، و خستیە سەر زەوی و سینگی لەت کرد و دڵی دەرھێنا، پارچەیەکی لەدڵی دەرھێنا و گووتی ئەمە بەشی شەیتانە، دواتر لەتەشتێکی زێڕدا بەئاوی [[زەمزەم]] شوشتی، دواتر بۆیەکی ھێنایەوە و دڵی خستەوە جێگای خۆی، منداڵەکان ڕایانکردە لای دایەنەکەی و گووتیان محەممەد کوژراوە، و بەڕەنگی چڕژاوی گەڕایەوە، ئەنەس دەڵێت: شوێنەواری ئەو ھێڵەم لەسەر سینگی دەدیت.</blockquote>لە تەمەنی شەش ساڵیدا بوو کاتێک دایکی کۆچی دوایی کرد،<ref>ألفية السيرة النبوية، عبد الرحيم العراقي، لاپەڕە ١-٣</ref><ref>الصحيح من سيرة النبي الأعظم، جعفر مرتضى العاملي، بەرگێ ٢، لاپەڕە ٨٣-٩٨ دار السيرة، بيروت، ١٩٩٥</ref> لەکاتی گەڕانەوەیان لەسەردان کردنی خاڵوانیان لە بەنی نەجار، و گۆڕەکەی لەشوێنێکە پێیدەگوترێت ئەبوا.<ref>نور اليقين في سيرة سيّد المرسلين، محمد بن عفيفي الخضري، لاپەڕە ٧-٢١، دار المعرفة، ٢٠٠٤</ref> پاشان عەبدول موتەلیبی باپیرەی بردیە لای خۆی تا لەگەڵ منداڵەکانیدا بژی، و کاتێک لە تەمەنی ھەشت ساڵیدا بوو عەبدول موتەلیب کۆچی دوایی کرد لە مەککە،<ref name="ReferenceG">نور اليقين في سيرة سيّد المرسلين، محمد بن عفيفي الخضري، ص7-21، دار المعرفة، ط2004.</ref><ref>السيرة النبوية، أبو فارس، ص101.</ref> و پێش مردنی ئەبو تالیبی کوڕی ڕاسپارد بە پەروەردەی محەممەد.<ref>الصحيح من سيرة النبي الأعظم، جعفر مرتضى العاملي، ج2، ص83-98، دار السيرة، بيروت، ط1995.</ref> === لاویەتی === مامی ئەبوتاڵیب داھاتێکی زۆری نەبوو، لەبەرئەوە محەممەد سەرەتا شوانی دەکرد لە بەنی سەعد لەسەر چەند قیڕاتیک بۆ خەڵکی مەککە (قیڕات بەشێکە لە درھەم یان دینار) بۆ یارمەتیدانی مامی<ref>السيرة النبوية سير وعبر،مصطفى السباعي، لاپەڕە ١٣-٢٩، المكتب الإسلامي.</ref>، دەڵێت ({{عەرەبی|ما بعث الله نبيًا إلا رعى الغنم. فقال أصحابه: وأنت؟ فقال: نعم، كنت أرعاها على قراريط (أجزاء من الدراهم والدنانير) لأهل مكة}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الدرر السنية - الموسوعة الحديثية|ناونیشان=https://dorar.net/hadith/sharh/118739|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=dorar.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=»الإجابة على الأسئلة العقائدية »مركز الأبحاث العقائدية|ناونیشان=http://old.aqaed.com/faq/8391/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=old.aqaed.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211011112855/http://old.aqaed.com/faq/8391/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> واتا: خوای گەورە ھیچ پێغەمبەرێکی نەناردووە شوانی نەکردبێت، ھاوەڵەکانی گووتیان تۆش کردووتە؟ گووتی بەڵێ منیش شوانیم بۆ خەڵکی مەککە کردووە بەرامبەر چەند قیڕاتێک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=إسلام ويب - فتح الباري شرح صحيح البخاري - كتاب الإجارة - باب رعي الغنم على قراريط- الجزء رقم2|ناونیشان=https://islamweb.net/ar/library/index.php?page=bookcontents&idfrom=4118&idto=4119&bk_no=52&ID=1422|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=islamweb.net|زمان=ar}}</ref> «لەگەڵ ئەوەی [[شیعە]] ھەواڵی شوانییەکەی ڕەت دەکەنەوە»،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=هل رسول الله يعمل راعي أغنام عند قريش يا سفهاء !!|ناونیشان=https://www.yahosein.com/vb/node/153358|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=منتديات يا حسين|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.yahosein.com/vb/node/153358 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> کاتێک گەیشتە تەمەنی ١٢ ساڵی لەگەڵ مامی ڕۆیشت بۆ [[شام]] بۆ بازرگانی، کاتێک گەیشتنە بوسڕا چوون بۆلای ڕاهیبێک بەناوی بەحیرا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=علامات نبوة "محمد".. هكذا عرفها راهب.. وحذر من أن يعرف بها اليهود|ناونیشان=https://www.amrkhaled.net/Story/1010047/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%A9-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%87%D9%83%D8%B0%D8%A7-%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%87%D8%A7-%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A8-%D9%88%D8%AD%D8%B0%D8%B1-%D9%85%D9%86-%D8%A3%D9%86-%D9%8A%D8%B9%D8%B1%D9%81-%D8%A8%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%88%D8%AF|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.amrkhaled.net|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211011112855/https://www.amrkhaled.net/Story/1010047/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%A9-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%87%D9%83%D8%B0%D8%A7-%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%87%D8%A7-%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A8-%D9%88%D8%AD%D8%B0%D8%B1-%D9%85%D9%86-%D8%A3%D9%86-%D9%8A%D8%B9%D8%B1%D9%81-%D8%A8%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%88%D8%AF|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کە زانا بوو لەئینجیلدا سەیری محەممەدی دەکرد و تێیڕادەما، دواتر بە ئەبوو تاڵیبی گووت ({{عەرەبی|ارجع بابن أخيك إلى بلدك واحذر عليه اليهود فوالله إن رأوه أو عرفوا منه الذي أعرف ليبغنه عنتًا، فإنه كائن لابن أخيك شأن عظيم نجده في كتبنا وما ورثنا من آبائنا}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=هل كان بحيرا الراهب موحدًا وهل كان إنجيله الذي وجد فيه صفة خاتم النبوة محرفًا - إسلام ويب - مركز الفتوى|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/fatwa/249691/%D9%87%D9%84-%D9%83%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%AD%D9%8A%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A8-%D9%85%D9%88%D8%AD%D8%AF%D9%8B%D8%A7-%D9%88%D9%87%D9%84-%D9%83%D8%A7%D9%86-%D8%A5%D9%86%D8%AC%D9%8A%D9%84%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B0%D9%8A-%D9%88%D8%AC%D8%AF-%D9%81%D9%8A%D9%87-%D8%B5%D9%81%D8%A9-%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%85-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%A9-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%81%D9%8B%D8%A7|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=الإسلام -|یەکەم=أرشيف|سەردێڕ=أرشيف الإسلام - شرح وتخريج حديث (هذا سيد العالمين هذا رسول رب العالمين هذا يبعثه الله رحمة ... ) من دلائل النبوة لأبي نعيم الأصبهاني|ناونیشان=https://islamarchive.cc/H_556401|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=أرشيف الإسلام -|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211011115858/https://islamarchive.cc/H_556401|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> واتا: برازایەکەت بگەڕێنەوە بۆ شارەکەت ئاگات لەجوولەکە بێت ھیچی لێنەکەن، سوێند بەخوا ئەگەر ئەوەی من دەربارەی محەممەد دەیزانم ئەوان بیزانن ئەوا دەیکوژن ئێمە لەکتێبەکانمان و قسەی باب باپیرانمان پلە و پایەکەی دەزانیین. لەمەککە ناونرا بە ئەمین و ڕاستگۆ و خەڵک ئەمانەتیان لە لا دادەنا،<ref name="ReferenceG"/> بەوە ناسراوە ھەرگیز کڕنووشی بۆ بتەکان نەبردووە سەرەڕای بڵاویان لەناو قوڕەیشدا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=في ذكرى مولد النبي العطرة.. الرسول محمد أعظم الشخصيات في تاريخ الإنسانية.. ومفكر يهودي: دعا لنبذ العنصرية والعصبية القبلية|ناونیشان=https://www.elbalad.news/3579496|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=صدى البلد|زمان=ar-eg}}</ref> و بەشداری گاڵتەو گەپی گەنجەکانی نەکردووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الأسوة الحسنة - الأهرام اليومي|ناونیشان=https://gate.ahram.org.eg/daily/NewsPrint/680733.aspx|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=gate.ahram.org.eg}}</ref> بەڵکوو لەگەڵ گەورەکان بەشداری جەنگەکانی کردووە و یارمەتی داون،<ref>البداية والنهاية، ابن كثير، بەرگی ٢، لاپەڕە ٣١٩-٣٣٢</ref> لەتەمەنی چواردە ساڵیدا جەنگی فیجار لەنێوان کینانە و قەیسی عەیلان ڕویدا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی ئابی ٢٠٢٠|سەردێڕ=حروب الفجار الأربعة فى الجاهلية|ناونیشان=https://www.abhath.net/%D8%AD%D8%B1%D9%88%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%AC%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B1%D8%A8%D8%B9%D8%A9-%D9%81%D9%89-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A7%D9%87%D9%84%D9%8A%D8%A9/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=شبكة الأبحاث العربية|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211020003631/https://www.abhath.net/%D8%AD%D8%B1%D9%88%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%AC%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B1%D8%A8%D8%B9%D8%A9-%D9%81%D9%89-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A7%D9%87%D9%84%D9%8A%D8%A9/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حرب الفجار|ناونیشان=http://www.almerja.com/reading.php?idm=66636|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=المرجع الالكتروني للمعلوماتية|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211023212818/https://www.almerja.com/reading.php?idm=66636|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پێغەمبەر لەگەڵ قوڕەیش کە بەشێک بوون لە کینانە بەشداری کردووە، بەرامبەرەکانیان بریتی بوون لە تیرەکانی هەوازن، غەتەفان، سولەیم، عەدوان، فەھم و چەندانی تر لە تیرە قەیسییەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حرب الفِجَار وشهود النبيﷺ لها - وِلادةُ خيرِ الأَنام ﷺ إلى بَيْعةُ العَقبةِ الأولى.|ناونیشان=https://ar.islamway.net/article/79865|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=ar.islamway.net|زمان=ar}}</ref> پێغەمبەر دەربارەی ئەو جەنگە دەڵێت ({{عەرەبی|قد حضرته مع عمومتي، ورميت فيه بأسهم، وما أحب أني لم أكن فعلت}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=فصل: ذكر حضور رسول الله حرب الفجار{{!}}نداء الإيمان|ناونیشان=http://www.al-eman.com/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%AA%20%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D8%B1%D9%89%20%2A%2A/%D8%B0%D9%83%D8%B1%20%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1%20%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84%20%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%20%D8%AD%D8%B1%D8%A8%20%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%AC%D8%A7%D8%B1%20/i54%26d54791%26c%26p1|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.al-eman.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211023192906/http://www.al-eman.com/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%AA%20%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D8%B1%D9%89%20%2A%2A/%D8%B0%D9%83%D8%B1%20%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1%20%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84%20%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%20%D8%AD%D8%B1%D8%A8%20%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%AC%D8%A7%D8%B1%20/i54%26d54791%26c%26p1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ص16 - كتاب ما شاع ولم يثبت في السيرة النبوية - اشتراكه صلى الله عليه وسلم في حرب الفجار - المكتبة الشاملة الحديثة|ناونیشان=https://al-maktaba.org/book/33458/16|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=al-maktaba.org}}</ref> واتا: لەگەڵ مامەکانم بەشداریم لەو جەنگەدا کردووە و تیرم ھاویشتووە، پێشم خۆشنییە بەشداریم نەکردبا. ھەروەھا دەڵێت ({{عەرەبی|كنت أنبل على أعمامي}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تعريب سيد المرسلين - جعفر الهادي - مکتبة مدرسة الفقاهة|ناونیشان=http://ar.lib.eshia.ir/86688/1/244|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=ar.lib.eshia.ir|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=8 - فترة الشَباب في حياة النبيّ الاكرم|ناونیشان=http://old.aqaed.com/ahlulbait/books/sayd-sayd1/a17.html|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=old.aqaed.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211022222320/http://old.aqaed.com/ahlulbait/books/sayd-sayd1/a17.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> واتا: لەگەڵ مامەکانم تیرم دەھاویشت. وەدەشڵێت ({{عەرەبی| ما سرني أني لم أشهده إنهم تعدوا على قومي عرضوا عليهم أن يدفعوا إليهم البراض صاحبهم فأبوا}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=محمد رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم - حياته و سيرته - Page 7 - Wattpad|ناونیشان=https://www.wattpad.com/465698131-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B5%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87-%D9%88%D8%A2%D9%84%D9%87-%D9%88%D8%B3%D9%84%D9%85-%D8%AD%D9%8A%D8%A7%D8%AA%D9%87-%D9%88|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.wattpad.com|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حرب الفجار|ناونیشان=https://areq.net/m/%D8%AD%D8%B1%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%AC%D8%A7%D8%B1.html|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=areq.net}}</ref> واتا: پێم خۆشنییە بەشدار نەبوبام ئەوان دەستدرێژیان کردە سەر گەلەکەم، سەرەڕای ئەوەی گەلکەم پێشنیازی ڕادەستکردنەوە بەڕڕاز_کەسێک بوو لەکینانە پیاوێکی کوشتبوو بەھۆی ئەوەوە جەنگی فیجار ھەڵگیرسا_ یان کردبووە. بەشداری کردووە لە ھاوپەیمانیەتی فزول،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=ما هو حلف الفضول ؟|ناونیشان=https://almoheet.net/%D9%85%D8%A7-%D9%87%D9%88-%D8%AD%D9%84%D9%81-%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%88%D9%84-%D8%9F/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=موسوعة المحيط|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211027221525/https://almoheet.net/%D9%85%D8%A7-%D9%87%D9%88-%D8%AD%D9%84%D9%81-%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%88%D9%84-%D8%9F/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ڕێککەوتننامەیەک بوو قوڕەیش لەماڵی عەبدوڵڵا کوڕی جودعان لەمەککە بەستبوویان، ڕێککەوتبوون لەسەر پاراستنی کەسانی لاواز و ستەملێکراو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی تەممووزی ٢٠١٩|سەردێڕ=حلف الفضول - حروف عربي|ناونیشان=https://horofar.com/%D8%AD%D9%84%D9%81-%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%88%D9%84|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=حروف عربي موسوعة المحتوي العربي|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220126063554/https://horofar.com/%D8%AD%D9%84%D9%81-%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%88%D9%84|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حلف الفضول - منار الإسلام|ناونیشان=https://www.islamanar.com/%d8%ad%d9%84%d9%81-%d8%a7%d9%84%d9%81%d8%b6%d9%88%d9%84/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=ar}}</ref> دەربارەی دەڵێت: ({{عەرەبی|لقد شهدتُ في دار عبد الله بن جدعان حِلفًا، لو دُعيت به في الإسلام لأجبتُ}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=لقد شهدتُ مع عمومتي حلفاً !|ناونیشان=https://www.al-watan.com/news-details/id/265817/لقد-شهدتُ-مع-عمومتي-حلفاً-|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Al-Watan|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حلف المطيبين وحلف الفضول .. ودروس في العمل الجماعي|ناونیشان=http://www.saaid.net/Minute/266.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.saaid.net}}</ref> واتا: لەماڵی عەبدوڵڵای کوڕی جودعان بەشداریم لە ھاوپەیمانیەتیەک کرد، ئەگەر لەئیسلامدا داوای بەشداریم لێبکەن بەشدار دەبم.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الدرر السنية - الموسوعة الحديثية|ناونیشان=https://dorar.net/hadith/sharh/149778|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=dorar.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الدرر السنية - الموسوعة الحديثية|ناونیشان=https://www.dorar.net/hadith/sharh/134245|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.dorar.net}}</ref> ماوەیەک بەر لە دابەزینی سروش بۆ پێغەمبەر، بەهۆی لافاوەوە دیوارەکانی کەعبە داڕوخان، بۆیە خەڵکی مەککە بڕیاریاندا دوبارە کەعبە نوێبکەنەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الكعبة المشرفة.. بيت الله الحرام|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/encyclopedia/citiesandregions/2015/9/6/الكعبة-المشرفة|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=User|یەکەم=Super|سەردێڕ=النبي (ص) وإعادة بناء الكعبة المشرفة (9)|ناونیشان=http://www.hajij.com/ar/articles/religious-articles-viewpoints/item/1416-------9|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.hajij.com|زمان=ar-aa|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211023193709/http://www.hajij.com/ar/articles/religious-articles-viewpoints/item/1416-------9|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە کاتی بنیادنانەوەی کەعبە کێشە و ناکۆکییەکی زۆر کەوتە نێوان ھۆزەکانی مەککە، بەھۆی ئەوەی ھەریەکەیان ھەوڵی دەدا ھۆزەکەی ئەوان [[بەردە ڕەشەکە]] بخەنەوە جێگای خۆی، ئەم ناکۆیییەکە چەند ڕۆژێکی خایەند، دواتر بەمەبەستی چارەسەرکردنی ئەم کێشە لە [[مزگەوتی حەرام]] کۆبوونەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مكتبة الحرم- ومكان ولادة الرسول صلى الله عليه وسلم - مكة المكرمة|ناونیشان=http://wikimapia.org/7578409/ar/مكتبة-الحرم-ومكان-ولادة-الرسول-صلى-الله-عليه-وسلم|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=wikimapia.org|زمان=ar}}</ref> دواجار گەیشتنە ڕێکەوتنێک ھەرکەسێک یەکەم کەس لە دەرگای مزگەوتەوە بێتە ژوورەوە ئەو دەکەن بە ناوبژیوانی خۆیان و بەردەکە لە جێگای خۆی دابنێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=يوم حمل الحجر الأسود|ناونیشان=https://www.alkhaleej.ae/%D9%85%D9%84%D8%AD%D9%82/%D9%8A%D9%88%D9%85-%D8%AD%D9%85%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B3%D9%88%D8%AF|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=صحيفة الخليج|زمان=ar}}</ref> ئەوەبوو پێغەمبەر محەممەد ھاتە ژوورەوە، بەھۆی ناوبانگی لە ڕووی ڕاستگۆی و دەستپاکییەوە، ھەموویان ڕازی بوون لەسەر بڕیار و قسەکانی،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=حسن|یەکەم=مجدي عز الدين|ڕێکەوت=٢٠١٦|سەردێڕ=تأملات في تأملات ديكارت: قراءة تأويلية في سيرة ديكارت الفكرية|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.33914/1312-002-003-003|journal=مجلة آداب النيلين|پەڕەکان=٥٠|doi=10.33914/1312-002-003-003}}</ref> و گووتیان: ({{عەرەبی|هذا الأمينُ، قد رَضينا بما يقضي بيننا}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سيرة ابن إسحاق - محمد بن إسحاق بن يسار - ج ٢ - الصفحة ٨٧|ناونیشان=http://shiaonlinelibrary.com/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/3661_%D8%B3%D9%8A%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D8%A8%D9%86-%D8%A5%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D9%82-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A8%D9%86-%D8%A5%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D9%82-%D8%A8%D9%86-%D9%8A%D8%B3%D8%A7%D8%B1-%D8%AC-%D9%A2/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A9_37|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=shiaonlinelibrary.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211127175321/http://shiaonlinelibrary.com/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/3661_%D8%B3%D9%8A%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D8%A8%D9%86-%D8%A5%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D9%82-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A8%D9%86-%D8%A5%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D9%82-%D8%A8%D9%86-%D9%8A%D8%B3%D8%A7%D8%B1-%D8%AC-%D9%A2/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A9_37|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> واتا: ئەوە ئەمینە ھات ڕازین ببێ بەناوبژیوان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=النبي هو الذی وضع الحجر الاسود في موضعه|ناونیشان=https://arabic.tebyan.net/index.aspx?pid=152520|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=arabic.tebyan.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220126063554/https://arabic.tebyan.net/index.aspx?pid=152520|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دوای ئەوەی پێغەمبەر لە کێشەکە گەیشت، داوای پۆشاکێکی کرد و بەردەکەی خستە سەری و ھەموو تیرە و ھۆزەکانی شاری مەککەی بانگکرد و ھەر یەکەی چەمکێکیان گرت و ھەڵیان گرت، پاشان بە دەستی خۆی بەردەکەی خستەوە شوێنی خۆی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة الإسلام {{!}} شبابه صلى الله عليه وسلم|ناونیشان=https://islamstory.com/ar/artical/65/شبابه_صلى_الله_عليه_وسلم|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=islamstory.com|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الرسول عليه الصلاة والسلام شاباَ ووصيته للشباب|ناونیشان=https://adlat.net/showthread.php?t=22285|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=عدلات|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210709190856/https://adlat.net/showthread.php?t=22285|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەمەش بووە ھۆی چارەسەرکردنی کێشەکە، زانایان و شوێنکەوتوانی ئایینی ئیسلام ئەم ڕووداوەیان وەک دانایی و لێھاتوویی پێغەمبەر لە چارەسەرکردنی خێرای کێشەکان داناوە.<ref name=":0"/><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=ابن كثير|یەکەم=إسماعيل بن عمر|دوایین٢=صالح|یەکەم٢=فارس علي|ڕێکەوت=٢٠١٦|سەردێڕ=رسالة في تجويد القرآن الإمام أبو الفداء إسماعيل بن عمر بن كثير القرشي الدمشقي الشافعي ت. 774 ھ., دراسة وتحقيق|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.51990/2228-008-024-015|journal=مجلة آداب الفراهيدي|پەڕەکان=١٠١|doi=10.51990/2228-008-024-015}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=User|یەکەم=Super|سەردێڕ=الرشد في التفكير والتصرف وأثره في الحياة|ناونیشان=https://www.alshareyah.com/%D8%AF%D8%B9%D9%88%D8%A9-%D9%88%D8%AB%D9%82%D8%A7%D9%81%D8%A9/21-%D8%A2%D9%8A%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D9%88%D9%82%D9%81%D8%A7%D8%AA/2564-2021-05-05-00-01-34|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.alshareyah.com|زمان=ar-aa|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211028165520/https://www.alshareyah.com/%25D8%25AF%25D8%25B9%25D9%2588%25D8%25A9-%25D9%2588%25D8%25AB%25D9%2582%25D8%25A7%25D9%2581%25D8%25A9/21-%25D8%25A2%25D9%258A%25D8%25A7%25D8%25AA-%25D9%2588%25D9%2588%25D9%2582%25D9%2581%25D8%25A7%25D8%25AA/2564-2021-05-05-00-01-34|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الرَّسول صلى الله عليه وسلم القدوة في الأمَانَة|ناونیشان=https://dorar.net/akhlaq/124|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=dorar.net|زمان=ar}}</ref> === ھاوسەرگیری لەگەڵ خەدیجە === {{سەرەکی|خەدیجە کچی خووەیلید}} [[پەڕگە:Khadija tomb.jpg|ڕاست|وێنۆک|ئەو گومەزەی لەسەر گۆڕی خەدیجە دروستکرابوو]] [[خەدیجە کچی خووەیلید]]، ژنێکی بازرگانی شاری [[مەککە]] بوو،<ref name="ReferenceG"/> ڕێزلێگیراو و خاوەنی پارە و سامان بوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=خدیجة بنت خویلد|ناونیشان=https://www.alkhaleej.ae/%D9%85%D9%84%D8%AD%D9%82/%D8%AE%D8%AF%D9%8A%D8%AC%D8%A9-%D8%A8%D9%86%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D9%8A%D9%84%D8%AF|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=صحیفة الخلیج|زمان=ar}}</ref> کچی خوەیلدی کوڕی ئەسەدی کوری عبدالعزی کوڕی قصی بوو. دایکی فاتیمەی کچی زائدە کوڕی ئەسام کوڕی عامری کوڕی لوئەی بوو، خەدیجە پێش ئەوەی شوو بە پێغەمبەر بکات دوو شووی دیکەی کردبوو.<ref>الصحیح من سیرة النبی الأعظم، جعفر مرتضی العاملی، ج2، ص105-125، دار السیرة، بیروت، ط1995</ref> سەرچاوە مێژووییەکان ئاماژە بەوەدەکەن لە ناو خانەوادەکەی شکۆمەند و خاوەن پلە و پایە بووە سەروەت و سامانی خۆی ھەبوو لەگەڵ ئەوەشدا سەرچاوە مێژووییەکان بە شێوەیەکی گشتی ئەوەیان ڕووننەکردووەتەوە خەدیجە چۆن ئەو ماڵ و سامانەی دەستکەوتووە بەڵام بەشێک لە سەرچاوەکان دەلێن بەھۆی بارزگانییەوە توانیویەتی گەشە بە سەروەت و سامانەکەی بکات.<ref name=":0" /> کاتیک ھەواڵی دەست پاکی محەممەد گەیشت پێی، ناردی بە شوێن محەممەدا و پێشنیاری خستە بەردەمی کە بەشداری بکات لە بازرگانییەکەیدا بۆ [[شام]]،<ref>أسد الغابة فی معرفة الصحابة، ابن الأثیر الجزری، ج1، ص1337-1338.</ref> محەممەد ڕازی بوو و دەرچوو بۆ شام و شتومەکی کڕی، لە گەشتەکەیدا خزمەتکارێکی لەگەڵ بوو بەناوی مەیسەرە، کاتێک گەشتنە شام لە بازاڕی بوسڕا لەژێر سێبەری دارێک دانیشت کە لە نزیک [[سەومەعە|سەومەعەی]] ڕاھیبێک بوو بەناوی نەستوڕا،<ref>عیون الأثر فی فنون المغازی والشمائل والسیر، ابن سید الناس، بەرگی ١،لاپەڕە ٧١، مؤسسة عز الدین، بیروت، ١٩٨٦</ref> ڕاھیبەکە بە مەیسەرەی گووت ({{عەرەبی|ما نزل تحت ھذە الشجرة قطّ إلا نبیّ}})<ref>ثقات ابن حبان، ابن حبان، بەرگی ١، لاپەڕە ٤٧</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://ketabonline.com/ar/books/1311/read?part=1&page=123&index=819046/819081|سەردێڕ=الموسوعة فی صحیح السیرة النبویة - العھد المکی {{!}} مجلد 1 {{!}} صفحة 118 {{!}} مولد رسول اللە الرحمة المھداة صل|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=عظیمات|ناونیشان=http://www.alfaseeh.net/vb/showthread.php?t=19082|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.alfaseeh.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220126063559/http://www.alfaseeh.net/vb/showthread.php?t=19082|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> واتا: تەنیا پێغەمبەران لەژێر سێبەری ئەم دارەدا دانیشتوون، مەیسەرە کاتێک گەرما بەتین دەبوو دەیبینی دوو فریشتە سێبەر بۆ پێغەمبەر و حوشترەکەی دەکەن،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة ام المؤمنین خدیجە رضی اللە عنھا مع الرسول الکریم|ناونیشان=https://tamimi.own0.com/t6163-topic|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=tamimi.own0.com|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کتابات فی المیزان / لنعرف خدیجة علیھا السلام!!|ناونیشان=http://www.kitabat.info/print.php?id=154581|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.kitabat.info}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.kitabat.info/print.php?id=154581 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ص81 - کتاب سیرة ابن اسحاق السیر والمغازی - حدیث خدیجة ابنة خویلد - المکتبة الشاملة الحدیثة|ناونیشان=https://al-maktaba.org/book/9862/84|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=al-maktaba.org}}</ref> کاتێک گەڕایەوە بۆ مەککە قازانجێکی زۆری کردبوو دوو ئەوەندەی جارانی پێشوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تاجر النبی فی مال خدیجة.. فحقق أرباحًا ما لم یحققھا غیرە فی 40 سنة|ناونیشان=https://www.amrkhaled.net/Story/1027608/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%DB%8C-%D9%81%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%AE%D8%AF%DB%8C%D8%AC%D8%A9-%D9%81%D8%AD%D9%82%D9%82-%D8%A3%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%AD%D9%8B%D8%A7-%D9%85%D8%A7-%D9%84%D9%85-%DB%8C%D8%AD%D9%82%D9%82%DA%BE%D8%A7-%D8%BA%DB%8C%D8%B1%DA%BE-%D9%81%DB%8C-40-%D8%B3%D9%86%D8%A9|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.amrkhaled.net|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211028165541/https://www.amrkhaled.net/Story/1027608/%25D8%25AA%25D8%25A7%25D8%25AC%25D8%25B1-%25D8%25A7%25D9%2584%25D9%2586%25D8%25A8%25D9%258A-%25D9%2581%25D9%258A-%25D9%2585%25D8%25A7%25D9%2584-%25D8%25AE%25D8%25AF%25D9%258A%25D8%25AC%25D8%25A9-%25D9%2581%25D8%25AD%25D9%2582%25D9%2582-%25D8%25A3%25D8%25B1%25D8%25A8%25D8%25A7%25D8%25AD%25D9%258B%25D8%25A7-%25D9%2585%25D8%25A7-%25D9%2584%25D9%2585-%25D9%258A%25D8%25AD%25D9%2582%25D9%2582%25D9%2587%25D8%25A7-%25D8%25BA%25D9%258A%25D8%25B1%25D9%2587-%25D9%2581%25D9%258A-40-%25D8%25B3%25D9%2586%25D8%25A9|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> مەیسەرەی خزمەتکاریش ئەو شتانەی بۆ خەدیجە گێڕایەوە کە بەسەریان ھاتووە، بۆیە لە دوای گەڕانەوەکەی لە شام خەدیجە پێشنیاری ھاوسەرگیری خستە بەردەمی لەڕێی نەفیسە کچی مەنییە،<ref>الاکتفاء بما تضمنە من مغازی رسول اللە والثلاثة الخلفاء، سلیمان بن موسی الکلاعی الأندلسی، ج1، ص114، عالم الکتب، بیروت، ط1996.</ref> محەممەدیش ڕازی بوو و داواکەی خستە بەردەم مامەکانی، ئەبوو تاڵیبی مامی لەگەڵی چوو خوازبێنی بۆ کرد لە عەمری کوڕی ئەسەدی مامی و مارەییەیەکەی بیست حوشتر بوو،<ref>البدایة والنھایة، ابن کثیر، بەرگی ٢، لاپەڕە ٣٦١</ref> خەدیجەی خواست کاتێک لە تەمەنی ٢٥ ساڵیدا بوو خەدیجە لە تەمەنی ٤٠ ساڵیدا یان ھەندێک دەڵێن ئەویش لە تەمەنی ٢٥ ساڵیدا بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کیف تزوج النبی صلی اللە علیە وسلم من خدیجة - الإسلام سؤال وجواب|ناونیشان=https://islamqa.info/ar/answers/34550/کیف-تزوج-النبی-صلی-اللھ-علیھ-وسلم-من-خدیجة|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=islamqa.info|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=زواج النبی صلی اللە علیە وسلم بخدیجة رضی اللە عنھا - موقع مقالات إسلام ویب|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/article/156056/زواج-النبی-صلی-اللھ-علیھ-وسلم-بخدیجة--رضی-اللھ-عنھا-|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net}}</ref> خەدیجە یەکەم ژنی محەممەدە و تاوەکوو لەژیاندا مابوو ژنی تری نەھێناوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=أول امرأة تزوجھا رسول اللە صلی اللە علیە وسلم بعد خدیجة|ناونیشان=http://www.sahaba.rasoolona.com/Al-Awael/484/%D8%A3%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A3%D8%A9-%D8%AA%D8%B2%D9%88%D8%AC%D9%87%D8%A7-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B5%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87-%D9%88%D8%B3%D9%84%D9%85-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%AE%D8%AF%D9%8A%D8%AC%D8%A9|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.sahaba.rasoolona.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210927003447/http://sahaba.rasoolona.com/Al-Awael/484/%D8%A3%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A3%D8%A9-%D8%AA%D8%B2%D9%88%D8%AC%D9%87%D8%A7-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B5%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87-%D9%88%D8%B3%D9%84%D9%85-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%AE%D8%AF%D9%8A%D8%AC%D8%A9|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دوای ئەوەی بیست و پێنج ساڵ لەلای مایەوە پازدە ساڵ پێش پێغەمبەرایەتی و دە ساڵ دوای پێغەمبەرایەتی،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ما ھی أول امرأة تزوجھا النبی صلی اللە علیە وسلم ؟|ناونیشان=https://ejaaba.com/%D9%85%D8%A7-%D9%87%D9%8A-%D8%A3%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A3%D8%A9-%D8%AA%D8%B2%D9%88%D8%AC%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%8A-%D8%B5%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87-%D9%88%D8%B3%D9%84%D9%85|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=ejaaba.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220126063555/https://ejaaba.com/%D9%85%D8%A7-%D9%87%D9%8A-%D8%A3%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A3%D8%A9-%D8%AA%D8%B2%D9%88%D8%AC%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%8A-%D8%B5%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87-%D9%88%D8%B3%D9%84%D9%85|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و دایکی ھەموو منداڵەکانی بوو بێجگە لە ئیبراھیم کە دایکی ئەو ماریە قیبتی بوو، مناڵەکانی تری قاسم و عەبدوڵڵا و زەینەب و ئوم کەلسوم و فاتمە بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=سعید|یەکەم=مریم|ڕێکەوت=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|سەردێڕ=اسماء ابناء الرسول صلی اللە علیە وسلم|ناونیشان=https://www.fekera.com/94104/اسماء-ابناء-الرسول-صلی-اللھ-علیھ-وسلم/|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=موقع فکرة|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.fekera.com/94104/%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D8%A8%D9%86%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84-%D8%B5%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D9%84%DA%BE-%D8%B9%D9%84%DB%8C%DA%BE-%D9%88%D8%B3%D9%84%D9%85/ |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> قاسم و عەبدولڵا لە سەردەمی نەفامیدا مردن بەڵام ھەموو کچەکانی موسڵمان بوون و لە گەڵیدا کۆچیان کرد بۆ مەدینە، بەڵام ھەموویان ھێشتا پێغەمبەر لە ژیاندا بوو مردن بێجگە لە فاتیمە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الحکمة من موت أبناء الرسول الذکور|ناونیشان=https://www.almrsal.com/post/924895|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=المرسال|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211028165518/https://www.almrsal.com/post/924895|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === مژدەکان لە نزیکبوونەوەی ناردنی === [[ئیسلام|موسڵمانان]] لەو بڕوایەدان کە خوا ھەر پێغەمبەرێکی ناردبێت بەڵێنی لێوەرگرتووە کە بە نەتەوەکەی بڵێت باوەڕ بە دوایین پێغەمبەر بھێنن کە محەممەدە و سەری بخەن،<ref>[http://www.islamweb.net/newlibrary/display_book.php?flag=1&bk_no=49&ID=265 لە تەفسیری ئیبن کەسیر، سورەتی ئەنعام]</ref> و محەممەد خۆی فەرموویەتی: ({{عەرەبی|أنا دعوة إبراهيم، وكان آخر من بشّر بي عيسى بن مريم}}) واتا: من بانگەوازی ئیبڕاھیمی باوکمم، مژدەکەی عیسام،<ref>دەقی فەرموودەکە؛ «أنا دعوة إبراهيم، وكان آخر من بشّر بي عيسى بن مريم»</ref> ھەروەھا لە کتێبەکانی ژیننامەدا ھاتووە کەوا حاخامەکانی [[جوو|یەھوود]] و قەشە مەسیحییەکانی ناو [[عەرەب]] باسیان لە ھاتنی پێغەمبەر محەممەد کردووە پێش ناردنی کاتێک کاتەکەی نزیک بووەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=الصلابي|یەکەم=د علي|سەردێڕ=صفات خير الأنام في التوراة والإنجيل|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/blogs/2021/4/1/صفات-محمد-صلى-الله-عليه-وسلم-في-التوراة|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=كيف أخبرت الكتب السماوية عن النبي (ص) وشريعته؟|ناونیشان=https://ar.hawzahnews.com/news/352732/كيف-أخبرت-الكتب-السماوية-عن-النبي-ص-وشريعته|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=وكالة أنباء الحوزة|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://ar.hawzahnews.com/news/352732/%D9%83%D9%8A%D9%81-%D8%A3%D8%AE%D8%A8%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%88%D9%8A%D8%A9-%D8%B9%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%8A-%D8%B5-%D9%88%D8%B4%D8%B1%D9%8A%D8%B9%D8%AA%D9%87 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> فاڵگرەوە عەرەبەکان لە جنۆکە شەیتانەکانەوە زانیایان کە بەدزیەوە گوێیان دەگرت و ھەواڵەکانیان لەئاسمانەوە دەھێنا پێش ئەوەی ڕێگریان لێبکیرێت. قەشە مەسیحییەکان و حاخامە جوولەکەکان لە کتێبەکانیان سیفەتی خۆی سیفەتی کاتی ھاتنیان دەزانی،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بعض صفات النبي الموعود {{!}} موقع نصرة محمد رسول الله|ناونیشان=https://rasoulallah.net/ar/articles/article/11307/|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=rasoulallah.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=الصلابي|یەکەم=د علي|سەردێڕ=صفات خير الأنام في التوراة والإنجيل|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/blogs/2021/4/1/صفات-محمد-صلى-الله-عليه-وسلم-في-التوراة|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref> و پێغەمبەرەکانیان بەڵێنیان لێوەرگرتبوون کاتێک هات باوەڕی پێبێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=من أوصاف الرسول في التوراة والإنجيل -2-|ناونیشان=https://islamsyria.com/site/show_articles/9266|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=islamsyria.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211027175444/https://islamsyria.com/site/show_articles/9266|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=صفات النبي (صلى الله عليه وآله) في التوراة - مركز الأبحاث العقائدية|ناونیشان=https://www.aqaed.com/faq/1666/|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.aqaed.com}}</ref> ئیبن عەبباس دەڵێت : جوولەکەکانی خەیبەر جەنگیان لەگەڵ غەتەفان دەکرد کاتێک بەیەک گەیشتن جوولەکەکانی خەیبەر دۆڕان، و جوولەکەکان ئەم دوعایەیان کرد؛ خوایە ئێمە داوات لێدەکەین بەحەقی پێغەمبەر محەممەدی ڕاستگۆ کە بەڵێنت داوە بۆمانی بنێری سەرمان بخەی بەسەریاندا، بۆیە کاتێک گەیشتن بەغەتەفان ئەو دوعایەیان کرد و لێیان بردنەوە، کاتێک پێغەمبەر وەحی بۆ ھات باوەڕیان پێنەکرد، خوای گەورە ئایەتی دابەزاند (ئەوان لەپێشدا بە پێغەمبەر ھەڕەشەیان لە بێباوەڕان دەکرد بەڵام کاتێک ھات باوەڕیان پێنەھێنا).<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بكر/السيوطي|یەکەم=جلال الدين عبد الرحمن بن أبي|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=jzdMDwAAQBAJ&pg=PT169&lpg=PT169&dq%253D%25D8%25A7%25D9%2586%25D8%25AA%252B%25D9%258A%25D9%2587%25D9%2588%25D8%25AF%252B%25D8%25AE%25D9%258A%25D8%25A8%25D8%25B1%252B%25D8%25AA%25D9%2582%25D8%25A7%25D8%25AA%25D9%2584%252B%25D8%25BA%25D8%25B7%25D9%2581%25D8%25A7%25D9%2586%252B%25D9%2581%25D9%2584%25D9%2585%25D9%2591%25D8%25A7%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25AA%25D9%2582%25D9%2588%25D8%25A7%252B%25D9%2587%25D9%258F%25D8%25B2%25D9%2585%25D8%25AA%252B%25D9%258A%25D9%2587%25D9%2588%25D8%25AF%252B%25D8%25AE%25D9%258A%25D8%25A8%25D8%25B1%252B%25D9%2581%25D8%25B9%25D8%25A7%25D8%25B0%25D8%25AA%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D9%258A%25D9%2587%25D9%2588%25D8%25AF%252B%25D8%25A8%25D9%2587%25D8%25B0%25D8%25A7%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25AF%25D8%25B9%25D8%25A7%25D8%25A1%252B%25D9%2581%25D9%2582%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25AA%252B%25C2%25AB%25D8%25A7%25D9%2584%25D9%2584%25D9%2587%25D9%2585%252B%25D8%25A5%25D9%2586%25D8%25A7%252B%25D9%2586%25D8%25B3%25D8%25A3%25D9%2584%25D9%2583%252B%25D8%25A8%25D8%25AD%25D9%2582%25D9%2591%252B%25D9%2585%25D8%25AD%25D9%2585%25D8%25AF%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D9%2586%25D8%25A8%25D9%258A%25D9%2591%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25A3%25D9%2585%25D9%258A%25D9%2591%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25B0%25D9%258A%252B%25D9%2588%25D8%25B9%25D8%25AF%25D8%25AA%25D9%2586%25D8%25A7%252B%25D8%25A3%25D9%2586%252B%25D8%25AA%25D8%25AE%25D8%25B1%25D8%25AC%25D9%2587%252B%25D9%2584%25D9%2586%25D8%25A7%252B%25D9%2581%25D9%258A%252B%25D8%25A2%25D8%25AE%25D8%25B1%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25B2%25D9%2585%25D8%25A7%25D9%2586%252B%25D8%25A5%25D9%2584%25D8%25A7%252B%25D9%2586%25D8%25B5%25D8%25B1%25D8%25AA%25D9%2586%25D8%25A7%252B%25D8%25B9%25D9%2584%25D9%258A%25D9%2587%25D9%2585%25C2%25BB%25D8%258C%252B%25D9%2581%25D9%2583%25D8%25A7%25D9%2586%25D9%2588%25D8%25A7%252B%25D8%25A5%25D8%25B0%25D8%25A7%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25AA%25D9%258E%25D9%2582%25D9%258E%25D9%2588%25D8%25A7%25D8%258C%252B%25D8%25AF%25D8%25B9%25D9%2588%25D8%25A7%252B%25D8%25A8%25D9%2587%25D8%25B0%25D8%25A7%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25AF%25D8%25B9%25D8%25A7%25D8%25A1%252B%25D9%2581%25D9%2587%25D8%25B2%25D9%2585%25D9%2588%25D8%25A7%252B%25D8%25BA%25D8%25B7%25D9%2581%25D8%25A7%25D9%2586%25D8%258C%252B%25D9%2581%25D9%2584%25D9%2585%25D8%25A7%252B%25D8%25A8%25D9%258F%25D8%25B9%25D8%25AB%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D9%2586%25D8%25A8%25D9%258A%252B%25D8%25B5%25D9%2584%25D9%2589%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D9%2584%25D9%2587%252B%25D8%25B9%25D9%2584%25D9%258A%25D9%2587%252B%25D9%2588%25D8%25B3%25D9%2584%25D9%2585%252B%25D9%2583%25D9%2581%25D8%25B1%25D9%2588%25D8%25A7%252B%25D8%25A8%25D9%2587%252B%25D9%2581%25D8%25A3%25D9%2586%25D8%25B2%25D9%2584%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D9%2584%25D9%2587%252B%25EF%25B4%25BF%25D9%2588%25D9%258E%25D9%2583%25D9%258E%25D8%25A7%25D9%2586%25D9%258F%25D9%2588%25D8%25A7%25D9%2592%252B%25D9%2585%25D9%2590%25D9%2586%252B%25D9%2582%25D9%258E%25D8%25A8%25D9%2592%25D9%2584%25D9%258F%252B%25D9%258A%25D9%258E%25D8%25B3%25D9%2592%25D8%25AA%25D9%258E%25D9%2581%25D9%2592%25D8%25AA%25D9%2590%25D8%25AD%25D9%258F%25D9%2588%25D9%2586%25D9%258E%252B%25D8%25B9%25D9%258E%25D9%2584%25D9%258E%25D9%2589%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D9%258E%25D9%2591%25D8%25B0%25D9%2590%25D9%258A%25D9%2586%25D9%258E%252B%25D9%2583%25D9|سەردێڕ=تفسير السيوطي (الدر المنثور في التفسير بالمأثور) 1-7 ج1|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Dar Al Kotob Al Ilmiyah دار الكتب العلمية|ژپنک=٩٧٨-٢-٧٤٥١-٣٠٠١-٣|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ص5 - شرح كتاب قاعدة جليلة في التوسل والوسيلة - الكلام على حديث ابن عباس في معنى استفتاح اليهود على الذين كفروا - المكتبة الشاملة الحديثة|ناونیشان=https://al-maktaba.org/book/32403/296|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=al-maktaba.org}}</ref> لەباسی موسڵمان بوونی [[سەلمانی فارسی]] دەڵێت یەکێک لەڕاھیبەکان پێیگووتوە: سەردەمی پێغەمبەرێک نیزیک بۆتەوە، بەدینی ئیبراھیم نێردراوە لەوڵاتی عەرەب دەردەکەوێت، کۆچدەکات بۆ زەوییەک لەنێوان دوو چیا دایە و خورمای لێدەچێندرێت، چەند نیشانەیەکی ھەیە؛ دیاری وەردەگرێت بەڵام خێر وەرناگرێت، لەنێوان شانەکانی مۆری پێغەمبەرایەتی ھەیە، ئەگەر بتوانی بگەی بەو وڵاتە ئەو پێی بگە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=الدمشقي|یەکەم=أبي الفداء إسماعيل بن عمر/ابن كثير|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=iMR9DwAAQBAJ&pg=PT726&lpg=PT726&dq=%D9%82%D8%AF+%D8%A3%D8%B8%D9%84%D9%91+%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86+%D9%86%D8%A8%D9%8A%D8%8C+%D9%85%D8%A8%D8%B9%D9%88%D8%AB+%D8%A8%D8%AF%D9%8A%D9%86+%D8%A5%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%8A%D9%85+%D9%8A%D8%AE%D8%B1%D8%AC+%D8%A8%D8%A3%D8%B1%D8%B6+%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D8%8C+%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D9%87+%D8%A5%D9%84%D9%89+%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B1%D8%B6+%D8%A8%D9%8A%D9%86+%D8%AD%D8%B1%D9%91%D8%AA%D9%8A%D9%86+%D8%A8%D9%8A%D9%86%D9%87%D9%85%D8%A7+%D9%86%D8%AE%D9%84%D8%8C+%D8%A8%D9%87+%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D9%84%D8%A7+%D8%AA%D8%AE%D9%81%D9%89%D8%8C+%D9%8A%D8%A3%D9%83%D9%84+%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%AF%D9%8A%D9%91%D8%A9+%D9%88%D9%84%D8%A7+%D9%8A%D8%A3%D9%83%D9%84+%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%91%D8%AF%D9%82%D8%A9%D8%8C+%D8%A8%D9%8A%D9%86+%D9%83%D8%AA%D9%81%D9%8A%D9%87+%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%85+%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%A9%D8%8C+%D9%81%D8%A5%D9%86+%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B7%D8%B9%D8%AA+%D8%A3%D9%86+%D8%AA%D9%84%D8%AD%D9%82+%D8%A8%D8%AA%D9%84%D9%83+%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%AF+%D9%81%D8%A7%D9%81%D8%B9%D9%84&source=bl&ots=JFDqO8C8LS&sig=ACfU3U0b7_r4XN8EyZYXaVMZ0AtDNkB_SQ&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjPxLTOxczzAhVP3KQKHRdODDIQ6AF6BAgLEAM|سەردێڕ=البداية والنهاية 1-8 مع الفهارس ج1: البداية والنهاية 1/8 - لونان|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Dar Al Kotob Al Ilmiyah دار الكتب العلمية|ژپنک=٩٧٨-٢-٧٤٥١-٢٧٨١-٥|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=إسلام ويب - هداية الحيارى في أجوبة اليهود والنصارى - القسم الأول في أجوبة المسائل - المسألة الثانية فيما لو اختاروا الكفر - قصة إسلام سلمان الفارسي - سلمان يلحق بقس عمورية- الجزء رقم1|ناونیشان=https://islamweb.net/ar/library/index.php?page=bookcontents&flag=1&bk_no=115&ID=20|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=islamweb.net|زمان=ar}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=عويص|یەکەم=د إيهاب|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=5go0EAAAQBAJ&pg=PT522&lpg=PT522&dq=%D9%82%D8%AF+%D8%A3%D8%B8%D9%84%D9%91+%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86+%D9%86%D8%A8%D9%8A%D8%8C+%D9%85%D8%A8%D8%B9%D9%88%D8%AB+%D8%A8%D8%AF%D9%8A%D9%86+%D8%A5%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%8A%D9%85+%D9%8A%D8%AE%D8%B1%D8%AC+%D8%A8%D8%A3%D8%B1%D8%B6+%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D8%8C+%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D9%87+%D8%A5%D9%84%D9%89+%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B1%D8%B6+%D8%A8%D9%8A%D9%86+%D8%AD%D8%B1%D9%91%D8%AA%D9%8A%D9%86+%D8%A8%D9%8A%D9%86%D9%87%D9%85%D8%A7+%D9%86%D8%AE%D9%84%D8%8C+%D8%A8%D9%87+%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D9%84%D8%A7+%D8%AA%D8%AE%D9%81%D9%89%D8%8C+%D9%8A%D8%A3%D9%83%D9%84+%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%AF%D9%8A%D9%91%D8%A9+%D9%88%D9%84%D8%A7+%D9%8A%D8%A3%D9%83%D9%84+%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%91%D8%AF%D9%82%D8%A9%D8%8C+%D8%A8%D9%8A%D9%86+%D9%83%D8%AA%D9%81%D9%8A%D9%87+%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%85+%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%A9%D8%8C+%D9%81%D8%A5%D9%86+%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B7%D8%B9%D8%AA+%D8%A3%D9%86+%D8%AA%D9%84%D8%AD%D9%82+%D8%A8%D8%AA%D9%84%D9%83+%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%AF+%D9%81%D8%A7%D9%81%D8%B9%D9%84&source=bl&ots=yvBiBZtnkj&sig=ACfU3U1CKp3m8DCTd5EtjLjM0lFiXWA6aw&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjPxLTOxczzAhVP3KQKHRdODDIQ6AF6BAgNEAM|سەردێڕ=كهولة قبل البلوغ|بڵاوکەرەوە=ٌرواية|ژپنک=٩٧٨-٦٠٣-٩٠٤٣٧-٥-١|زمان=ar}}</ref> عامر کوڕی ڕەبیعە دەڵێت: ({{عەرەبی|سمعت زيد بن عمرو بن نفيل يقول أنا أنتظر نبيًا من ولد إسماعيل ثم من بني عبد المطلب بن هاشم ولا أراني أدركه، وأنا أؤمن به وأصدّقه وأشهد أنه نبيّ، فإن طالت بك مدة فرأيته فأقرئه مني السّلام، وسأخبرك ما نعته حتى لا يخفى عليك. قلت: هلمّ. قال: هو رجل ليس بالقصير ولا بالطويل ولا بكثير الشعر ولا بقليله وليست تفارق عينيه حمرة وخاتم النبوة بين كتفيه، واسمه أحمد، وهذا البلد مولده ومبعثه، ثم يخرجه قومه منها، ويكرهون ما جاء به حتى يهاجر إلى يثرب فيظهر أمره، فإيّاك أن تخدع عنه فإني طفت البلاد كلها أطلب دين إبراهيم، فكل من أسأل من اليهود والنصارى والمجوس يقولون "هذا الدين وراءك" وينعتونه مثل ما نعته لك ويقولون "لم يبق نبي غيره}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تاريخ مدينة دمشق - ابن عساكر - ج ١٩ - الصفحة ٥٠٤|ناونیشان=http://shiaonlinelibrary.com/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/3175_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%85%D8%AF%D9%8A%D9%86%D8%A9-%D8%AF%D9%85%D8%B4%D9%82-%D8%A7%D8%A8%D9%86-%D8%B9%D8%B3%D8%A7%D9%83%D8%B1-%D8%AC-%D9%A1%D9%A9/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A9_504|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=shiaonlinelibrary.com}}{{بەستەری مردوو|url=http://shiaonlinelibrary.com/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/3175_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%85%D8%AF%D9%8A%D9%86%D8%A9-%D8%AF%D9%85%D8%B4%D9%82-%D8%A7%D8%A8%D9%86-%D8%B9%D8%B3%D8%A7%D9%83%D8%B1-%D8%AC-%D9%A1%D9%A9/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A9_504 |date=ئابی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=المجمع العالمي للتقريب بين المذاهب الاسلامية : أعـلام النبوة|ناونیشان=https://taghrib.com/ar/library/print/406/19|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=taghrib.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211016171110/https://taghrib.com/ar/library/print/406/19|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الرسول صلى الله عليه وسلم|ناونیشان=http://w11a.weebly.com/157516041585158716081604-158916041609-1575160416041607-1593160416101607-1608158716041605.html|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=عظماء في التاريخ الاسلامي}}</ref> واتا: گوێم لە عەمر کوڕی نوفەیل بوو دەیگووت چاوەڕێی پێغەمبەرێک دەکەم لەنەوەی ئیسماعیل، دواتر لەنەوەی عەبدول موتەڵیب کوڕی ھاشم و وانازانم پێیبگەم، من باوەڕم پێی ھێناوە و بەڕاستی دادەنێم و شایەتی دەدەم پێغەمبەرە، ئەگەر تەمەنت درێژ بوو و پێی گەیشتی لەمنەوە سەلامی لێبکە، و سیفاتەکانیت پێدەڵێم تاوەکوو لێت تێکنەچێ. گووتم: پێم بڵێ. گووتی: پیاوێکە نەزۆر درێژە نەزۆر کورتە، پرچی نەزۆر درێژە نەزۆر کورتە، سورایی ھەمیشە لەچاوەکانیدا ھەیە و مۆری پێغەمبەرایەتی لەنێوان شانەکانیەتی، ناوی ئەحمەدە و ئەو وڵاتەی ئێرە شوێنی لەدایکبوون و ناردنیەتی، دواتر گەلەکەی لە وڵات دەریدەکەن و ڕقیان لە بەرنامەکەیەتی، ئینجا کۆچدەکات بۆ مەدینە و سەردەکەوێت، ئاگات لێبێت لێت تێکنەچێت من ھەموو وڵاتان گەڕاوم بەدوای دینی ئیبراھیم، پرسیارم لە ھەر جوولەکە و مەسیحی و ئاگرپەرستێک کردبێت گووتویانە: بگەڕێوە لەوەڵاتی تۆ سەرھەڵدەدا، بەو شێوەیەی بۆم وەسف کردی ئاوا بۆیان وەسف کردووم و دەیانگووت تەنیا ئەو پێغەمبەرە ماوە بنێردرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=زيد بن عمرو بن نفيل العدوي - The Hadith Transmitters Encyclopedia|ناونیشان=http://hadithtransmitters.hawramani.com/%D8%B2%D9%8A%D8%AF-%D8%A8%D9%86-%D8%B9%D9%85%D8%B1%D9%88-%D8%A8%D9%86-%D9%86%D9%81%D9%8A%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%AF%D9%88%D9%8A/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=hadithtransmitters.hawramani.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الباب السابع عشر فيما هجست به النفوس من إلهام العقول بنبوته عليه السلام، الباب الثامن عشر في مبادىء نسبه وطهارة مولده صلى الله عليه وسلم - أعلام النبوة للماوردي|ناونیشان=http://islamilimleri.com/Kulliyat/Siyer/2Siyer/pg_005_0010.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=islamilimleri.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211016171110/http://islamilimleri.com/Kulliyat/Siyer/2Siyer/pg_005_0010.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> محەممەد پێش پێغەمبەرایەتی چەند شتێکی دەبینی لەوانە ({{عەرەبی|إني لأعرف حجرًا بمكة كان يسلّم علي قبل أن أُبعث، إني لأعرفه الآن}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٠|سەردێڕ=تسليم الحجر عليه صلى الله عليه و سلم|ناونیشان=http://jeridety.com/ar/170292|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=جريدتي|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211016171119/http://jeridety.com/ar/170292|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=المطلب الحادي عشر: تسليم الحجر|ناونیشان=https://dorar.net/aqadia/2067|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=dorar.net|زمان=ar}}</ref> واتا: من بەردێک دەزانم لەمەککە پێش پێغەمبەرایەتی سەلامی لێدەکردم، ئێستا دەیناسمەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی شوباتی ٢٠١٧|سەردێڕ=باب فضل نسب النبي ﷺ ، وتسليم الحجر عليه قبل النبوة|ناونیشان=https://muslim.lna.io/2267/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=حديث صحيح مسلم|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الشيخ عبد المحسن العباد-صحيح مسلم-254-5|ناونیشان=http://alathar.net/home/esound/index.php?op=codevi&coid=243110|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=alathar.net}}</ref> ئەگەر ویستبای دەست بەئاو بگەیەنێت دوور دەکەوەتەوە تاوەکوو ماڵەکانی مەککە وندەبوون و دەچوو بۆ شیو و دۆڵەکانی دەوری مەککە، بەلای ھەر دار یان بەردێکدا تێپەڕیبا دەیگووت «سەلامت لێبێت ئەی پێغەمبەری خوا»،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حجرُ يسلم على رسول الله - شبكة الشفاء العالمية|ناونیشان=https://www.ashefaa.complay.php/?catsmktba=21586|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=حجرُ يسلم على رسول الله|زمان=en}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.ashefaa.complay.php/?catsmktba=21586 |date=حوزەیرانی ٢٠٢٣ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سلام الحجر على النبي - موقع مقالات إسلام ويب|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/article/202255/%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%AC%D8%B1-%D8%B9%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%8A|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net}}</ref> سەیری لای ڕاست و چەپی خۆیدەکرد تەنیا بەرد و داری دەبینی، ئەو بارودۆخە بەردەوام بوو تاوەکوو جبرەئیل ھات بۆلای لە [[ئەشکەوتی حیڕا|ئەشکەوتی حیرا]].<ref>البداية والنهاية، ابن كثير، بەرگی ٣، لاپەڕە ٥-٣٣</ref> == ژیانی دوای ناردنی تا پێش کۆچ == === دابەزینی سرووش === [[پەڕگە:Cave Hira.jpg|ڕاست|وێنۆک|ئەشکەوتی حیرا]] کاتێک گەیشتە تەمەنی چل ساڵی بە زۆری دەردەچوو بۆ [[ئەشکەوتی حیڕا]] <ref name="ReferenceF" /> دەمایەوە لە «[[چیای نوور]] لە دووری دوو میل لە مەککەوە»،<ref>[[:ar:الرحيق المختوم (كتاب)|الرحيق المختوم]]، المباركفوري، دار المؤيد، ص65.</ref> ئەمەش لە ھەموو ساڵێکدا بوو،<ref name=":4">البداية والنهاية ،[[ئیبن کەسیر]]، ج3، لا5-33</ref> ئاو و خواردنی لەگەڵ خۆی دەبرد و مانگێک تیایدا دەمایەوە و پەرستن و تێڕامانی دەکرد.<ref>عيون الأثر في فنون المغازي والشمائل والسير، ابن سيد الناس، ج1، ص109-120، مؤسسة عز الدين، بيروت، ط1986.</ref> موسڵمانان لەو بڕوایەدان کە بۆ یەکەم جار سروشی بۆ دابەزی لە ١٧ی ڕەمەزان<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج1، ص190-198، دار صادر، بيروت.</ref> یان ٢٤ی ڕەمەزان <ref name=":4" /><ref>في مسند أحمد، ج4، ص107، والجامع الصغير، للسيوطي، رقم:2734، وحسّنه: «أن رسول الله  قال: "أُنزل القرآن لأربع وعشرين خلت من رمضان"».</ref> یان ٢١ی ڕەمەزان <ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، دار المؤيد، ص65.</ref> بەرامبەر ١٠ی ئابی ٦١٠ز، (٢٧ی ڕەجەب دانراوە لای [[شیعە]]).<ref>الصحيح من سيرة النبي الأعظم، جعفر مرتضى العاملي، ج2، ص243-252، دار السيرة، بيروت، ط1995.</ref> [[عائیشە]] بەسەرھاتی دابەزینی سروش دەگێڕێتەوە و دەڵێت: ({{عەرەبی|أول ما بدأ به رسول الله صلى الله عليه وسلم من الوحي الرؤيا الصالحة في النوم، فكان لا يرى رؤيا إلا جاءت مثل فلق الصبح، ثم حُبب إليه الخلاء، وكان يخلو بغار حراء، فيتحنّث فيه الليالي ذوات العدد قبل أن ينزع إلى أهله، ويتزوّد لذلك، ثم يرجع إلى خديجة فيتزود لمثلها، حتى جاءه الحقّ وهو في غار حراء، فجاءه المَلك فقال: اقرأ، قال: ما أنا بقاريء. قال: فأخذني فغطّني حتى بلغ مني الجهد، ثم أرسلني فقال: اقرأ، قلت: ما أنا بقاريء، فأخذني فغطني الثانية حتى بلغ مني الجهد، ثم أرسلني فقال: اقرأ، فقلت: ما أنا بقاريء، فأخذني فغطني الثالثة، ثم أرسلني فقال:{{قورئان|سوورەت=٩٦|ئایەت=١|ژمارە=٤}} فرجع بها رسول الله صلى الله عليه وسلم يرجف فؤاده، فدخل على خديجة بنت خويلد رضي الله عنها فقال: زمّلوني زملّوني، فزمّلوه حتى ذهب عنه الروع، فقال لخديجة وأخبرها الخبر: لقد خشيت على نفسي. فقالت خديجة: كلا والله ما يخزيك الله أبدًا، إنك لتصل الرّحم، وتحمل الكلّ، وتكسب المعدوم، وتُقرِي الضيف، وتُعين على نوائب الحقّ. فانطلقت به خديجة حتى أتت به ورقة بن نوفل بن أسد بن عبد العزى، ابن عم خديجة، وكان امرءًا تنصّر في الجاهلية، وكان يكتب الكتاب العبراني، فيكتب من الإنجيل بالعبرانية ما شاء الله أن يكتب، وكان شيخًا كبيرًا قد عمي، فقالت له خديجة: يا ابن عمّ، اسمع من ابن أخيك. فقال له ورقة: يا ابن أخي ماذا ترى؟ فأخبره رسول الله صلى الله عليه وسلم خبر ما رأى، فقاله له ورقة: هذا الناموس الذي نزل الله به على موسى، يا ليتني فيها جذع، ليتني أكون حيًا إذ يُخرجك قومك، فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم: أوَمخرجيّ هم؟ قال: نعم، لم يأتِ رجل قطّ بمثل ما جئتَ به إلا عُودِي، وإن يدركني يومك أنصرك نصرًا مؤزرًا}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بدء الوحي إِلى رسول الله صلى الله عليه وسلم|ناونیشان=http://www.saaid.net/Doat/binbulihed/271.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.saaid.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|سەردێڕ=بدء الوحي|ناونیشان=http://www.alukah.net/sharia/0/35963/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.alukah.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی شوباتی ٢٠١٧|سەردێڕ=باب بدء الوحي إلى رسول الله ﷺ|ناونیشان=https://muslim.lna.io/195/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=حديث صحيح مسلم|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=إنكار أحاديث بدء الوحي|ناونیشان=http://www.bayanelislam.net/Suspicion.aspx?id=03-02-0032&value=&type=|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.bayanelislam.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211018075717/http://www.bayanelislam.net/Suspicion.aspx?id=03-02-0032&value=&type=|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> واتا: [[پەڕگە:Siyer-i Nebi 158b.jpg|وێنۆک|وێنەیەکی سەردەمی عوسمانی لەلایەن سیەر نەبی، کە پێغەمبەر محەممەد نیشاندەدات (بێ ڕووخسار) لەسەر کێوی نوور (حیراء)]] <blockquote>پێغەمبەر سەرەتا خەونی ڕاستی دەبینی، ھەر خەونێکی دیتبا وەک بەری بەیان دەھاتە دی، دواتر خەڵوەتی لەلا خۆشەویستکرا و خەڵوەتی دەکرد لە ئەشکەوتی حیڕا، و چەند شەوێک تێیدا دەماوە بەندایەتی دەکرد پێش ئەوەی بگەڕێتەوە بۆ لای خێزانەکەی، بۆ ئەوەی کەلوپەلی پێویست لەگەڵ خۆی ببات، لەسەر ئەو کارە بەردەوامبوو تا وەکوو وەحی بۆ ھات لە ئەشکەوتی حیڕادا، جوبرەئیل ھات بۆ لای و پێیگووت: بخوێنە، ئەویش گووتی: خوێندەواریم نییە، پێغەمبەر گووتی: بە توندی باوەشی پێداکردم تا وەکوو ئازاریدام دواتر بەریدام و گووتی: بخوێنە، گووتم: خوێندەواریم نییە، پێغەمبەر گووتی: جاری سێیەم بە توندی باوەشی پێداکردم تاوەکوو ئازاریدام دواتر بەریدام و گووتی: {{قورئان|سوورەت=٩٦|ئایەت=١|ژمارە=٤|کوردی=بخوێنە بەناوی ئەو خوایەی دروستی کردووی، مرۆڤی لە خوێنپارەیەک دروستکردووە، بخوێنە خوای تۆ بەخشندەترینە، ئەو خوایەی بەھۆی پێنووس مرۆڤی فێرکردووە، فێری ئەو شتانەی کردووە کە نەیزانیوە}}. پێغەمبەر بە ترسێکی زۆرەوە گەڕایەوە ماڵەوە و بە خەدیجەی گووت: دامبپۆشن دامبپۆشن، دایانپۆشی تاوەکوو ترسەکەی نەما، بەخەدیجەی گووت ج ڕویداوە و پێی گووت لەژیانی خۆم ترسام، خەدیجە گووتی: سوێند بەخوای گەورە ھەرگیز خوا سەرشۆڕت ناکات، تۆ خزمایەتی بەجێدەھێنی، یارمەتی بێتوانایان دەدەی، ھاوکاری کەسانی ھەژار دەکەی، ماف بۆ خەڵکی دەگێڕیەوە. خەدیجە لەگەڵ خۆی بردی بۆلای [[وەرەقە کوڕی نەوفەل]] کە ئامۆزای خەدیجە بوو، لەنەفامیدا ببوو بە مەسیحی، ئەوەندەی خوا ویستی لەسەربێت ئینجیلی بەعیبری دەنووسی، پیاوێکی پیربوو بینایی لەدەستدابوو. خەدیجە گووتی: ئەی ئامۆزاکەم گوێ لەبرازاکەت بگرە بزانە دەڵێ چی، وەرەقە گووتی کوڕە برا دەڵێی چی؟ پێغەمبەر ئەوەی دیتبووی بۆی گێڕایەوە، وەرەقە پێیگووت: ئەوە ھەر ئەو شتەیە کەبۆ مووسا دابەزیوە، خۆزگە گەنج و بەتوانا دەبووم کاتێکک گەلەکەت دەرتدەکەن، پێغەمبەر گووتی: ئەوان دەرمدەکەن؟ وەرەقە گووتی: بەڵێ، ھەر کەسێک شتێکی وەک ئەوەی تۆی ھێنابێت دوژمنایەتی کراوە، خۆئەگەر لەکاتەدا زیندووبم زۆر چاک سەرتدەخەم).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ص193 - كتاب التعريف بالإسلام - بدأ الوحي - المكتبة الشاملة الحديثة|ناونیشان=https://al-maktaba.org/book/144/198|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=al-maktaba.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حديث عن بدء الوحى من صحيح البخاري (7 أحاديث)|ناونیشان=https://www.al-hamdoulillah.com/ar/hadith/bukhari/%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A8%D8%AF%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%AD%D9%89.html|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.al-hamdoulillah.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211016171109/https://www.al-hamdoulillah.com/ar/hadith/bukhari/%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A8%D8%AF%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%AD%D9%89.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=د. علي محمّد الصلابيّ - الحلقة التاسعة (9): نزول الوحي على سيِّد الخلق محمد صلى الله عليه وسلم|ناونیشان=https://resalapost.com/2019/10/30/%d8%a7%d9%84%d8%ad%d9%84%d9%82%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d8%aa%d8%a7%d8%b3%d8%b9%d8%a9-9-%d9%86%d8%b2%d9%88%d9%84-%d8%a7%d9%84%d9%88%d8%ad%d9%8a-%d8%b9%d9%84%d9%89-%d8%b3%d9%8a%d9%91%d9%90%d8%af-%d8%a7/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=رسالة بوست|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211016171111/https://resalapost.com/2019/10/30/%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%84%D9%82%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B3%D8%B9%D8%A9-9-%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%AD%D9%8A-%D8%B9%D9%84%D9%89-%D8%B3%D9%8A%D9%91%D9%90%D8%AF-%D8%A7/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=كتاب بدء الوحي (028) {{!}} الموقع الرسمي لمعالي الشيخ عبد الكريم بن عبد الله الخضير - حفظه الله تعالى -|ناونیشان=https://shkhudheir.com/scientific-lesson/258618227|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=shkhudheir.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211016124449/https://shkhudheir.com/scientific-lesson/258618227|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref></blockquote>[[پەڕگە:Jabal Nur.JPG|وێنۆک|250px|شاخی نوور]] ئبن ئیسحاق دەڵێت: یەکەم جار جوبرائیل لە خەودا ھاتووەتە لای پێغەمبەر ،{{تێبینی|بەشێک لە سەرچاوەکان بە پێچەوانەی ئەو گێرانەوەی ئێستا ھەیە ڕەتی دەکەنەوە لە کاتی دابەزینی نیگا (وەحی) پێغەمبەر لە باری خەوودابووبێت بە ئاگا بووە بەڵام ئەمە جێگای بایەخی نەبووە زۆرینە لە سەر ئەوە کۆکن کە پێغەمبەر لە باری خەودا بووە ، بەھۆی ئەوەی خەوبینینی پێغەمبرە خەوی ساڵح بووە و دەھاتە دی.|group=تێبینیی}} دەگێڕێتەوە پێغەمبەر وتی لە کاتی خەودا ھات بۆلام ، پێی وتم بخوێنە ، وتم خوێندەواریم نیە جارێکی دیکە گەڕایەوە و ھەمان شتی دووبارە کردەوە ، ووتی بخوێنە ، منیش وتم خوێندەواریم نیە پاشان ئەم ئایەتەی گووت .{{قورئان|سوورەت=٩٦|ئایەت=١|ژمارە=٤|کوردی= بخوێنە بەناوی ئەو پەروەردگارەتەوە کە ھەموو شتێکی دروستکردووە ، ئادەمیزادی لە چەند خانەیەکی ھەڵواسراوا (لەناومنداڵدان) درووستکردووە ، بخوێنە لە کاتێکدا کە ھەر پەروەردگاری تۆ بەخشندەیە ، ئەو زاتەی کە بەھۆی قەڵەمەوە زانست و زانیاری فێرکردووە و ئادەمیزادی فێری ئەو شتانەکردووە کە نەیزانیوون}}.<ref>بوخاری ڕیوایەتی کردووە</ref> ئەمەش یەکەم ئایەتی [[قورئان]] بوو کە دابەزی بۆی .<ref name=":0" /> لە دوای ئەو ڕووداوە ماوەیەک سروشی بۆ نەھات،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=فصل: مطلب أول سورة نزلت وفترة الوحي وسببها:{{!}}نداء الإيمان|ناونیشان=http://www.al-eman.net/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A7%D9%88%D9%8A%20%D9%81%D9%8A%20%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1%20%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86%20%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%B1%D9%8A%D9%85/%D9%85%D8%B7%D9%84%D8%A8%20%D8%A3%D9%88%D9%84%20%D8%B3%D9%88%D8%B1%D8%A9%20%D9%86%D8%B2%D9%84%D8%AA%20%D9%88%D9%81%D8%AA%D8%B1%D8%A9%20%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%AD%D9%8A%20%D9%88%D8%B3%D8%A8%D8%A8%D9%87%D8%A7%3A/i543%26d898010%26c%26p1|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.al-eman.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211018075715/http://www.al-eman.net/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A7%D9%88%D9%8A%20%D9%81%D9%8A%20%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1%20%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86%20%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%B1%D9%8A%D9%85/%D9%85%D8%B7%D9%84%D8%A8%20%D8%A3%D9%88%D9%84%20%D8%B3%D9%88%D8%B1%D8%A9%20%D9%86%D8%B2%D9%84%D8%AA%20%D9%88%D9%81%D8%AA%D8%B1%D8%A9%20%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%AD%D9%8A%20%D9%88%D8%B3%D8%A8%D8%A8%D9%87%D8%A7%3A/i543%26d898010%26c%26p1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=انقطاع الوحي|ناونیشان=https://www.alkhaleej.ae/%D9%85%D9%84%D8%AD%D9%82/%D8%A7%D9%86%D9%82%D8%B7%D8%A7%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%AD%D9%8A|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=صحيفة الخليج|زمان=ar}}</ref> گوتراوە چل ڕۆژ یان کەمتر،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=فترة الوحي (انقطاعه) من كتاب خاتم النبيّين صلى الله عليه وسلم - كتب سيرة الرسول|ناونیشان=https://www.withprophet.com/ar/%D9%81%D8%AA%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%AD%D9%8A-%D8%A7%D9%86%D9%82%D8%B7%D8%A7%D8%B9%D9%87-_20124|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=فترة الوحي (انقطاعه) من كتاب خاتم النبيّين صلى الله عليه وسلم - كتب سيرة الرسول|زمان=ar}}</ref> گوتراوە شەش مانگ،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=انقطاع الوحي عن النبي صلى الله عليه وسلم|ناونیشان=http://midad.com/article/203243|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=مداد|زمان=ar}}</ref> گوتراوە نزیکەی سێ ساڵ یان کەمتر بووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=السيرة النبوية (9)..عودة الوحي بعد إنقطاعه والدروس المستفادة - وضوح الاخبارى|ناونیشان=https://boldnews.net/%d8%a7%d9%84%d8%b3%d9%8a%d8%b1%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%86%d8%a8%d9%88%d9%8a%d8%a9-9-%d8%b9%d9%88%d8%af%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%88%d8%ad%d9%8a-%d8%a8%d8%b9%d8%af-%d8%a5%d9%86%d9%82%d8%b7%d8%a7%d8%b9/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://boldnews.net/%d8%a7%d9%84%d8%b3%d9%8a%d8%b1%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%86%d8%a8%d9%88%d9%8a%d8%a9-9-%d8%b9%d9%88%d8%af%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%88%d8%ad%d9%8a-%d8%a8%d8%b9%d8%af-%d8%a5%d9%86%d9%82%d8%b7%d8%a7%d8%b9/ |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }}</ref> تا کۆتایی ھات بە دابەزینی ئایەتەکانی سەرەتای سورەتی مودەسیر ، پاشان سروش دابەزی و بەردەوام بوو بۆ ماوەی بیست و سێ ساڵ تا کۆچی دوایی کرد. دەربارەی چۆنیەتی دابەزینی وەحی پێغەمبەر دەڵێت: ({{عەرەبی|أحيانًا في مثل صلصلة الجرس، فهو أشده عليّ فيفصم عني وقد وعيت ما قال، وأحيانًا يتمثل لي الملك رجلاً فيكلمني فأعي ما يقول}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الدرر السنية - الموسوعة الحديثية|ناونیشان=https://www.dorar.net/hadith/sharh/72226|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.dorar.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الموقع الرسمي لسماحة الشيخ عبدالله بن عبدالرحمن الجبرين - رحمه الله -|ناونیشان=https://www.ibn-jebreen.com/books/7-101-6989-6157-32177.html|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.ibn-jebreen.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211018075716/https://www.ibn-jebreen.com/books/7-101-6989-6157-32177.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> واتا: ھەندێک جار وەک زرینگانەوەی زەنگێک ھەستی پێدەکەم کە لە ھەموو شێوەکان لەلام گرانترە، دەنگەکە نامێنێت و من ئەوەم لەبەرکردووە کە گووتویەتی، ھەندێکجار فریشتەیەک لەشێوەی مرۆڤێک دێت بۆلام و قسەم لەگەڵ دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الباحث القرآني|ناونیشان=https://tafsir.app/ibn-katheer/42/2|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=tafsir.app}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=شرح حديث أحْيانًا يَأْتِيني مِثْلَ صَلْصَلَة الجَرَس|ناونیشان=https://islamic-content.com/hadeeth/1826|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=islamic-content.com|زمان=ar-SA}}</ref> عائیشە دەڵێت: ({{عەرەبی|ولقد رأيتُه ينزل عليه الوحي في اليوم الشديد البرد، فيفصِم عنه، وإنَّ جبينه ليتفصَّد عرقًا}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=كيف كان بدء الوحي إلى رسول الله ﷺ|ناونیشان=https://bukhari.lna.io/37/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=حديث صحيح البخاري|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=إبتداء الوحي|ناونیشان=https://ibadhiyah.tripod.com/hadith/chapter2.html|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=ibadhiyah.tripod.com}}{{بەستەری مردوو|url=https://ibadhiyah.tripod.com/hadith/chapter2.html |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> واتا: لەڕۆژی زۆر ساردی زستاندا بینیومە وەحی بۆ دادەبەزێت، کاتێک تەواو دەبێت ڕومەتەکانی عارەقیان لێدەچۆڕێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=في كيفية إتيان الوحي إلى النبيِّ صلَّى الله عليه وسلَّم وشِدَّته عليه {{!}} الموقع الرسمي لفضيلة الشيخ أبي عبد المعز محمد علي فركوس حفظه الله|ناونیشان=https://ferkous.com/home/?q=nabawiya-1-15|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=ferkous.com}}</ref> ھەر لەو ماوەیەدا بۆدووەم جار سینگی لەتکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩|سەردێڕ=العالم الخفى.. النبى محمد والملائكة.. كم مرة شق الملائكة صدر النبى؟.. فقهاء: 3 مرات آخرها قبل رحلة الإسراء والمعراج.. شق الصدر عملية بسيطة لقدرات جبريل التى منحها له الله|ناونیشان=https://www.youm7.com/story/2019/6/2/العالم-الخفى-النبى-محمد-والملائكة-كم-مرة-شق-الملائكة-صدر/4269219|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=اليوم السابع}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة شق صدر الرسول وتطهير قلبه من الأحقاد - مع الحبيب|ناونیشان=https://www.withprophet.com/ar/%D8%AD%D8%A7%D8%AF%D8%AB%D8%A9-%D8%B4%D9%82-%D8%B5%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B5%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87-%D9%88%D8%B3%D9%84%D9%85-%D8%B3%D9%86%D8%A9-4-%D9%85%D9%86-%D9%85%D9%88%D9%84%D8%AF%D9%87|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=قصة شق صدر الرسول وتطهير قلبه من الأحقاد - مع الحبيب|زمان=ar}}</ref> === سەرەتای بانگەواز === [[پەڕگە:Grigory Gagarin. This Russian painting from 1840-1850 shows prophet Muhammad preaching.jpg|وێنۆک|تابلۆیەکی ڕووسی لەلایەن گریگۆری گاگارین لە ساڵانی ١٨٤٠-١٨٥٠ کە پێغەمبەر محەممەد نیشان دەدات لە کاتی بانگەوازدا (وێنەکە بە تەواوەتی ڕاست نییە و خەیاڵییە)]] موسڵمانان لەو باوەڕەدان کە محەممەد نێردراوە بۆ ھەموو مرۆڤایەتی<ref>رواه السيوطي، في الجامع الصغير، عن الحسن البصري، رقم: 2697، وقال عنه: مرسل حسن.</ref> گوتویەتی ({{عەرەبی|أنا رسولُ من أدركتُ حيًا، ومن يولد بعدي}}) واتا: من پێغەمبەر ھەموو زیندووانم و پێغەمبەری ئەوانەشم دوای من لەدایک دەبن، و لەدوای ھاتنە خوارەوەی ئایەتەکانی [[مودەسر|سورەتی مودەسیر]]<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص55-58.</ref>، دەستیکرد بە بانگ کردنی خەڵک بۆ [[ئیسلام]] لە گەورە و بچوک، و سەربەست و بەندە و پیاوان و ژنان و یەکەم کەس کە باوەڕی پێ ھێنا بەپێی گێڕانەوەکانی [[سوننە]] [[خەدیجە کچی خووەیلید]]ی خێزانی <ref>في عيون الأثر، لابن سيد الناس، ج1، ص123: «قال ابن إسحق: "كانت خديجة أول من آمنت بالله ورسوله وصدّقت ما جاء من عند الله عز وجل وآزرته على أمره، فخفف الله بذلك عن رسوله"».</ref> و [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی کوڕی ئەبوتالیبی]] ئامۆزای بوو کە تەمەنی دە ساڵ بوو<ref>في تهذيب التهذيب، لابن حجر العسقلاني، ج7، ص195: «قال ابن إسحاق: أول من آمن بالله ورسوله من الرجال علي بن أبي طالب، وهو قول ابن شهاب، إلا أنه قال: من الرجال بعد خديجة، وهو قول الجميع في خديجة وهو قول عبد الله بن محمد بن عقيل وقتادة ومحمد بن كعب القرظى وروى أبو عوانة عن أبي بلج عن عمرو بن ميمون عن ابن عباس قال "كان عليّ أول من آمن بالله من الناس بعد خديجة"».</ref>(بەپێی گێڕانەوەکانی [[شیعە]] عەلی یەکەم کەس بووە کە باوەڕی پێ ھێناوە، ئەو کاتە مناڵ بووە لە تەمەنی دە ساڵی یان ھەشت ساڵیدا بووە و دەژیا لە ژێر چاودێری محەممەدا)، و [[زەید کوڕی حاریسە|زەیدی کوڕی حاریسە]] یەکەم پیاو بووە کە باوەڕی پێ ھێناوە و پاشان ھاوڕێی نزیکی [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبووبەکر]] باوەری پێ ھێنا (لە ھەندێک گێڕانەوەدا ھاتووە کە ئەبووبەکر پێش عەلی باوەڕی ھێناوە و یەکەم پیاو بووە کە موسڵمان بووە) [[ئەبووحەنیفە|ئەبوو حەنیفە]] دەڵێت: ئەبووبەکر یەکەم پیاو بوو باوەڕی پێھێنا، وعەلی یەکەم منداڵ بوو باوەڕی پێھێنا، و بە موسڵمان بوونی ئەبووبەکر [[ئیسلام]] دەرکەوت لە [[مەککە]]، یەکەم کەس بوو کەموسڵمان بوونی خۆی دەرخست، و دەستی کرد بە بانگ کردنی ھۆز و نزیکەکانی بۆ ئیسلام و ئەوانەی بە بانگەوازی [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبووبەکر]] موسڵمانبوون، [[عوسمان کوڕی عەفان]] و [[عەبدولڕەحمان کوڕی عەوف]] و [[تەلحە کوڕی عوبەیدوڵڵا|تەڵحە کوڕی عوبەیدوڵڵا]] و [[زوبەیر کوڕی عەوام|زوبێر کوڕی عەوام]] و [[سەعدی کوڕی ئەبوو وەققاس|سەعد کوڕی ئەبی وەقاس]] بوون.<ref>في تاريخ الأمم والملوك، للطبري، ج1، ص541: «قال الواقدي: اجتمع أصحابنا على أن أول أهل القبلة استجاب لرسول الله ﷺ خديجة بنت خويلد ثم اختلف عندنا في ثلاثة نفر في أبي بكر وعلي وزيد بن حارثة أيّهم أسلم أوّل».</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=كتاب الرحيق المختوم - المكتبة الشاملة|ناونیشان=https://shamela.ws/book/9820|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=shamela.ws}}</ref>[[پەڕگە:Arabic Plaque, Great Mosque, Xian.jpg|وێنۆک|220px|شایەتمان «لا إله إلا الله محمد رسول الله» کە پێغەمبەر محەممەد بانگەوازی بۆ ئەکرد]] محەممەد لە سەرەتادا سێ ساڵ بە نھێنی بانگەوازی کرد<ref name="ReferenceH">فقه السيرة النبوية، محمد سعيد رمضان البوطي، ص62-85، دار الفكر المعاصر، ط2006.</ref>، و لە یەکەمینی ئەو حوکمانەی ھاتنە خوارەوە فەرمان کردن بوو بە [[نوێژ]]کردن ئەنجامدانی دوو ڕکات بەیانیان و دوو ڕکات لەشەواندا، موسڵمانان سەرەتا بە نھێنی کۆدەبوونەوە بۆ نوێژکردن <ref>الروض الأنف، السهيلي، ج1، ص414-437.</ref> و بە دیداری پێغەمبەر محەممەد دەگەیشتن. کاتێک ژمارەیان گەیشتە سی ژن و پیاو، محەممەد ماڵی [[ماڵی ئەڕقەم|ئەڕقەمی کوڕی ئەبو ئەڕقەمی]] بۆ ھەڵبژاردن تا تیایدا کۆببنەوە بە مەبەستی ڕێنمایی و فێربوون، و کاتێک ژمارەیان گەیشتە چل کەس، فەرمان کرا بە محەممەد بە ئاشکرا بانگەواز ڕابگەیەنێت.<ref name="ReferenceH" /><ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج1، ص199، دار صادر، بيروت.</ref> === بانگەواز بە ئاشکرا === دوای سێ ساڵ بانگەوازی نھێنی، محەممەد دەستی کرد بە ئاشکراکردنی بانگەواز دوای ئەوەی لەلایەن خواوە فەرمانی پێکرا، عەلی کوڕی ئەبوتاڵیب دەڵێت: ({{عەرەبی|لما نزلت «وأنذر عشيرتك الأقربين» جمع رسول الله ﷺ قرابته، فاجتمع له ثلاثون رجلاً، فأكلوا وشربوا، فقال لهم: من يضمن عني ديني ومواعيدي ويكون معي في الجنة ويكون خليفتي في أهلي؟ فقال علي: أنا}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=إسلام ويب - مسند الإمام أحمد - مسند العشرة المبشرين بالجنة - مسند الخلفاء الراشدين - ومن مسند علي بن أبي طالب رضي الله عنه- الجزء رقم1|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/library/index.php?page=bookcontents&flag=1&bk_no=6&ID=841|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=وأنذر عشيرتك الأقربين|ناونیشان=http://www.quran7m.com/searchResults/026214.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.quran7m.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211125122443/http://www.quran7m.com/searchResults/026214.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> واتا: کاتێک ئایەتی ''خزمە نزیکەکانت ئاگادار بکەوە دابەزی، پێغەمبەر کەسە نزیکەکانی کۆکردەوە، سی کەس کۆبونەوە نان و ئاویان خوارد، پێغەمبەر گووتی کێ زەمانەتی دینەکەم دەکات لەگەڵ منە لەبەهەشت و دەبێتە جێگرەوەی من لەناو خێزانەکەمدا: عەلی کوڕی ئەبو تاڵیب گووتی من.''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة الإسلام {{!}} الجهر بالدعوة .. وأنذر عشيرتك الأقربين|ناونیشان=https://islamstory.com/ar/artical/3406641/cat-%D8%B1%D8%AC%D8%A8|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=islamstory.com|زمان=ar}}</ref> <blockquote>[[ئیبن عەبباس]] دەڵێت {{عەرەبی|لمّا أنزلت «وأنذر عشيرتك الأقربين» صعد رسول الله ﷺ على الصّفا فقال: يا معشر قريش! فقالت قريش: مالك يا محمد؟ قال: أرأيتم لو أخبرتكم أن خيلاً بسفح هذا الجبل أكنتم تصدقونني؟ قالوا: نعم، أنت عندنا غير متَّهم، وما جربنا عليك كذبًا قطّ. قال: فإنّي نذيرٌ لكم بين يدي عذابٍ شديدٍ، يا بني عبد المطلب! يا بني عبد مناف! يا بني زهرة! إنّ الله أمرني أن أُنذر عشيرتي الأقربين، وإنّي لا أملك لكم من الدنيا منفعة ولا من الآخرة نصيبًا، إلا أن تقولوا لا إله إلا الله. فقال أبو لهب: تبًا لك سائر اليوم، ألهذا جمعتنا؟ فأنزل الله تبارك وتعالى «تبت يدا أبي لهب وتب»}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|سەردێڕ="وأنذر عشيرتك الأقربين" النبى يصدح بالرسالة.. ما يقوله التراث الإسلامى|ناونیشان=https://www.youm7.com/story/2020/9/9/وأنذر-عشيرتك-الأقربين-النبى-يصدح-بالرسالة-ما-يقوله-التراث-الإسلامى/4967884|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=اليوم السابع}}</ref><ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، بەرگی1، لاپەڕە199-206، دار صادر، بيروت.</ref> واتا: کاتێک ئایەتی {{قورئان|سوورەت=٢٦|ئایەت=٢١٤|کوردی=خزم و کەسە نزیکەکانت ئاگادار بکەوە}}دابەزی پێغەمبەر چووە سەر چیای سەفا و گووتی: ئەی قوڕەیش، قوڕەیش گوتتیان چیبووە ئەی محەممەد؟ ەویش گووتی ئەگەر پێتان بڵێم لەپشت ئەو شاخەوە سوپایەک ھەیە و دەیەوێت بەسەرتاندا بدات بڕوام پێدەکەن؟ گوتییان بەڵێ، تۆ لەلای ئێمە کەسێکی پاکی و ھەرگیز درۆمان لێنەبیستووی. پێغەمبەر گووتی کەواتە من نێردراوم بۆ لاتان تاوەکوو لەسزایەکی بە ئازار ڕزگارتان بکەم. ئەی بەنو عەبدولموتەلیب، ئەی بەنوو عەبدمەناف، ئەی بەنوو زوھرە خوا فەرمانی پێکردووم خزمە نزیکەکانم ئاگادار بکەمەوە، من لەلای خوا ھیچ سودێکتان پێناگەیەنم، ئەگەر شایەتی نەدەن کە ھیچ خوایەک شایەنی پەرستن نییە جگە لە ئەڵڵا، [[ئەبوو لەھەب|ئەبوولەھەب]] گووتی دەستت بە بڕین چێ ھەر بۆ ئەوە کۆت کردووینەوە؟ خوای گەورە ئایەتی {{قورئان|سوورەت=١١١|ئایەت=١|کوردی=لەناوچێ ھەردوو دەستی ئەبوولەھەب، وە لەناویشچوو}} دابەزاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تفسير وأنذر عشيرتك الأقربين [ الشعراء: 214]|ناونیشان=https://surahquran.com/aya-tafsir-214-26.html|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=surahquran.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی ئازاری ٢٠١٧|سەردێڕ=في قوله تعالى: وأنذر عشيرتك الأقربين|ناونیشان=http://www.alukah.net/sharia/0/113765/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=www.alukah.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=القران الكريم {{!}}وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ|ناونیشان=https://www.alro7.net/ayaq.php?langg=arabic&aya=214&sourid=26|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=www.alro7.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220216191310/https://www.alro7.net/ayaq.php?langg=arabic&aya=214&sourid=26|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> </blockquote>بەپێی ڕیوایەتێکی زوھری ئیبن عەباس دەڵێت؛ [[قوڕەیش]] لە دژی بانگەوازی محەممەد نەوەستان تا ئایەتەکان لەسەر [[بتپەرستی|بت پەرستی]] ھاتنە خوارەوە<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج1، ص199-206، دار صادر، بيروت.</ref>،بەڵام زۆربەی موفەسیر و نوسەرانی ژیننامە دەڵێن دژایەتی پێغەمبەر و ھاوەڵەکانی ھەر لەسەرەتای باگەوازی ئیسلامەوە دەستی پێکرد.<ref>سيرة ابن هشام، ابن هشام، بەرگی2، لاپەڕە92-163.</ref> لەگەڵ زیادبوونی ژمارەی ئەو کەسانەی کە دەچوونە ئیسلامەوە مەترسی دروستبوو بۆ شێوازی ژیانی ئاینی لە مەککە [[و]] بە خراپی کار دەکردە لەسەر ھێزی ئابووری قوڕەیش، بۆیە قوڕەیش دژی بانگەوازەکەی وەستان و داوایان لیدەکرد واز بھێنیت بەڵام محەممەد ڕازی نەبوو لە بەرامبەر ھیچ شتێک دەست لە بانگەواز ھەڵگرێت. ھەر لەبەر ئەوە قورەیش گوتیان: محەممەد توشی جۆرێک لە شێتی بووە، و گوتیان [[جنۆکە]] و شەیتان تێکیان داوە و ھەروەھا پێیان گوت ساحیر و شاعیرە. کاتێک زانیان بەمە ناتوانن ڕێگە لە بڵاوبوونەوەی بانگەوازەکە بگرن بۆیە بڕیاری ئازاردانی موسڵمانانیان دا، و ھەر سەرۆک ھۆزێک ئازاری ئەو کەسانەی دەدا لە ھۆزەکەی کە موسڵمانبوون، و بڕیاری ئازاردان و لێدانیان دا بۆ ھەر یەکێک موسڵمان بێت. ھەتا گەیاندیانە ئەوەی کە ئازاری پێغەمبەر خۆشیان دەدا.<ref>فقه السيرة النبوية، محمد سعيد رمضان البوطي، ص62-85، دار الفكر المعاصر، ط2006.</ref> [[عەبدوڵڵای کوڕی مەسعوود|ئیبن مەسعوود]] دەڵێت: حەوت کەس لە مەککەدا موسڵمان بوونی خۆیان ئاشکرا کرد: ئەوانیش پێغەمبەر، ئەبووبەکر، [[بیلالی حەبەشی]]، خەبابی کوڕی ئەرەت، سوھەیبی ڕۆمی، عەماری کوڕی یاسر و سومەیە کچی خەیات، ھەرچی پێغەمبەر و ئەبووبەکرن ئەوا ھۆزەکانیان دەیان پاراستن، بەڵام ئەوانی تر بەرگی ئاسنیان لەبەردەکرا و لەبەر خۆری بیابان دادەندران، و [[ئەبوو جەھل]] ھات و سومەیەی بە ڕمێک کوشت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=maher|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=سيرة رسول الله صل الله عليه وسلم|ناونیشان=https://njmsyria.com/%d8%b3%d9%8a%d8%b1%d8%a9-%d8%b1%d8%b3%d9%88%d9%84-%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d8%b5%d9%84-%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d8%b9%d9%84%d9%8a%d9%87-%d9%88%d8%b3%d9%84%d9%85/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=نجوم سورية|زمان=ar}}</ref><ref>الإصابة في تمييز الصحابة، ابن حجر العسقلاني، بەرگی٤، لاپەڕە ٣٣٥.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ص13 - كتاب شرح سنن ابن ماجة الراجحي - شرح حديث كان أول من أظهر إسلامه سبعة - المكتبة الشاملة الحديثة|ناونیشان=https://al-maktaba.org/book/32167/138|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=al-maktaba.org}}</ref> هەتاوەکوو پێغەمبەریش پارێزراو نەبوو لە دژایەتی قوڕەیش،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مقاطعة بني هاشم|ناونیشان=https://www.alkhaleej.ae/%D9%85%D9%84%D8%AD%D9%82/%D9%85%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B9%D8%A9-%D8%A8%D9%86%D9%8A-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=صحيفة الخليج|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=البداية والنهاية/الجزء الثالث/فصل اجتراء قريش على رسول الله بعد وفاة عمه أبي طالب - ويكي مصدر|ناونیشان=https://ar.wikisource.org/wiki/%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%8A%D8%A9_%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%87%D8%A7%D9%8A%D8%A9/%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%B2%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D8%AB%D8%A7%D9%84%D8%AB/%D9%81%D8%B5%D9%84_%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%A1_%D9%82%D8%B1%D9%8A%D8%B4_%D8%B9%D9%84%D9%89_%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%A8%D8%B9%D8%AF_%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A9_%D8%B9%D9%85%D9%87_%D8%A3%D8%A8%D9%8A_%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=ar.wikisource.org|زمان=ar}}</ref> عەبدوڵڵای کوڕی عەمری کوڕی عاس دەگێڕێتەوە دەڵێت: لەو کاتەی پێغەمبەر نوێژی لە نزیک کەعبە دەکرد عوقبە کوڕی ئەبوو موعەیت ھات و شانی پێغەمبەری گرت و جلەکەی لەملی ھاڵاند و ویستی بیخنکێنێت، لەو کاتەدا ئەبووبەکر ھات و لەپێغەمبەری دورخستەوە و گووتی: ئایا کەسێک دەکوژن کە دەڵێت خوای من تەنیا ئەڵڵایە و ئایەت و نیشانەی لەلای خواوە بۆ ھێناون.<ref>رواه البخاري في صحيحه عن عبد الله بن عمرو بن العاص، ژمارە: 4815.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=الذي دافع عن النبي صلى الله عليه وسلم عندما خنقه عقبة بن أبي معيط وهو يصلي هو|ناونیشان=https://www.wizviral.com/%d8%a7%d9%84%d8%b0%d9%8a-%d8%af%d8%a7%d9%81%d8%b9-%d8%b9%d9%86-%d8%a7%d9%84%d9%86%d8%a8%d9%8a-%d8%b5%d9%84%d9%89-%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d8%b9%d9%84%d9%8a%d9%87-%d9%88%d8%b3%d9%84%d9%85-%d8%b9-2/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.wizviral.com|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220326033244/https://www.wizviral.com/%d8%a7%d9%84%d8%b0%d9%8a-%d8%af%d8%a7%d9%81%d8%b9-%d8%b9%d9%86-%d8%a7%d9%84%d9%86%d8%a8%d9%8a-%d8%b5%d9%84%d9%89-%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d8%b9%d9%84%d9%8a%d9%87-%d9%88%d8%b3%d9%84%d9%85-%d8%b9-2/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=عقبة بن أبي معيط|ناونیشان=https://www.alanba.com.kw/130049|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=https://www.alanba.com.kw|زمان=ar-kw}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الموسوعة الحديثية|ناونیشان=https://dorar.net/hadith|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=dorar.net|زمان=ar}}</ref> زۆرترین ئەو کەسانەی دژایەتی پێغەمبەر و ھاوەڵەکانیان دەکرد بریتیبوون لە: ئەبوو جەھل، ئەبوو لەھەب، ئەسوەد کوڕی عەبد یەغوس، حارس کوڕی قەیس کوڕی عەدی، وەلید کوڕی موغەیڕە، ئومەییە کوڕی خەلەف و عوقبە کوڕی ئەبوو موعەیت.<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، بەرگی1، لاپەڕە199-206، دار صادر، بيروت.</ref> تا کار گەیشتە ئەوەی پێغەمبەر دووعایان لێبکات و بڵێ: ئەی خوای گەورە تۆڵە لە ئەبوو جەھل، و عوتەبەی کوڕی ڕەبیعە، و شەیبەی کوڕی ڕەبیعە، و وەلیدی کوڕی عوتبە،و ئومەیەی کوڕی خەلەف،و عوقبەی کوڕی ئەبوو موعەیت و عیمارەی کوڕی وەلید بکەیتەوە.<ref>رواه البخاري في صحيحه عن عبد الله بن مسعود، ژمارە: 520.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=السيرة الحلبية - الحلبي - ج ١ - الصفحة ٤٧٠|ناونیشان=http://shiaonlinelibrary.com/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/3746_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%84%D8%A8%D9%8A%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%84%D8%A8%D9%8A-%D8%AC-%D9%A1/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A9_469|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=shiaonlinelibrary.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220319123048/http://shiaonlinelibrary.com/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/3746_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%84%D8%A8%D9%8A%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%84%D8%A8%D9%8A-%D8%AC-%D9%A1/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A9_469|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الشيخ محمد بن صالح العثيمين-صحيح مسلم-06b-4|ناونیشان=https://alathar.net/home/esound/index.php?op=codevi&coid=112965|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=alathar.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Qaala Rasul Allah (saw) - Comprehensive Hadith Database - قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم|ناونیشان=http://qaalarasulallah.com/hadithView.php?ID=511|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=qaalarasulallah.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220326033244/http://qaalarasulallah.com/hadithView.php?ID=511|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> قوڕەیش ھەوڵیاندا لەڕێگەی گفتوگۆوە محەممەد لەئیسلام پاشگەز بکەنەوە، عوتبەی کوڕی ڕەبیعەیان بۆ ئەو مەبەستە نارد کەیەکێک بوو لە سەرکردەکانی قوڕەیش، کاتێک گوێی لەقورئان بوو گەڕایەوە و بەقوڕەیشی گوت: بەقسەم بکەن واز لەو پیاوە بێنن ھەرچی دەڵێت، سوێند بەخوا ئەوەی کەدەیڵێت داھاتوویەکی گەورەی دەبێت، خۆئەگەر عەرەب بەسەریدا سەرکەوتن ئەوا کەسانی تر کارەکەیان بۆ کردوون، بەڵام خۆئەگەر سەرکەوت بەسەر عەرەبدا ئەوا دەسەڵات و سەربەرزی ئەو دەسەڵات و سەربەری ئێوەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حوار عتبه بن ربيعه مع رسول الله صلى الله عليه وسلم - ملة إبراهيم|ناونیشان=http://www.melatibrahim.com/all/hwar|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.melatibrahim.com}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.melatibrahim.com/all/hwar |date=حوزەیرانی ٢٠٢٣ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=موقع هدى القرآن الإلكتروني|ناونیشان=https://www.hodaalquran.com/details.php?id=1814|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.hodaalquran.com}}</ref> دواتر زۆر ھەوڵیان لەگەڵدا سامان و سەرکردایەتییان خستە بەردەست بەڵام ھەموو جارێک ڕەتیدەکردەوە.<ref>فقه السيرة النبوية، محمد سعيد رمضان البوطي، لاپەڕە 62-85، دار الفكر المعاصر، 2006.</ref> لەو کاتەدا محەممەد لەژێر پارێزراوی ئەبوو تالیبی مامیدا بوو، بۆیە قوڕەیش چەندین وەفدیان دەنارد بۆ لای و زۆر گلەییان لێدەکرد،<ref>سيرة ابن هشام، ابن هشام، بەرگی 2، لاپەڕە 92-163</ref> تاوەکوو دژایەتی کردنی زیاتری قەومەکەی قورسبوو بەلایەوە و بەمحەممەدی گوت: برازای خۆم ئەوە خزمان ھاتوون و ئەوە و ئەوەیان گوتووە، خۆم و خۆشت بپارێزە و داوای شتێک مەکە کە نەخۆم نەخۆت نەتوانین ھەڵبگرین، ئەوەی کە خزمەکانت پێیان ناخۆشە مەیڵێ. پێغەمبەر وایزانی کە مامی چیتر پاڵپشتی ناکات و دەیداتە دەست قوڕەیش، و چیتر توانای پاراستنی نەماوە، لەو کاتەدا پێغەمبەر قسە بەناوبانگەکەی کرد و گوتی:'''ئەی مامە ئەگەر خۆر لەسەر شانی ڕاستم دانێن، مانگیش لەسەر شانی چەپم دانێن، واز لەو ئیسلامە ناھێنم تاوەکوو خوای گەورە سەریدەخات یان لەپێناویدا دەمرم'''.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=الدمشقي|یەکەم=أبي الفداء إسماعيل بن عمر/ابن كثير|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=bC5tDwAAQBAJ&pg=PT117&lpg=PT117&dq=%D9%8A%D8%A7+%D8%B9%D9%85%D9%91%D8%8C+%D9%84%D9%88+%D9%88%D9%8F%D8%B6%D8%B9%D8%AA+%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%85%D8%B3+%D9%81%D9%8A+%D9%8A%D9%85%D9%8A%D9%86%D9%8A%D8%8C+%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%82%D9%85%D8%B1+%D9%81%D9%8A+%D9%8A%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%8C+%D9%85%D8%A7+%D8%AA%D8%B1%D9%83%D8%AA%D9%8F+%D9%87%D8%B0%D8%A7+%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%85%D8%B1+%D8%AD%D8%AA%D9%89+%D9%8A%D8%B8%D9%87%D8%B1%D9%87+%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87+%D8%A3%D9%88+%D8%A3%D9%87%D9%84%D9%83+%D9%81%D9%8A+%D8%B7%D9%84%D8%A8%D9%87&source=bl&ots=jcY0pnbsBU&sig=ACfU3U3MjZYYPsPHuimIBbgaaPVAkAUcJw&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi37Lj3otL2AhWIQ_EDHe1eDEkQ6AF6BAgtEAM|سەردێڕ=السيرة النبوية لابن كثير|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Dar Al Kotob Al Ilmiyah دار الكتب العلمية|ژپنک=٩٧٨-٢-٧٤٥١-٤٤٤٥-٤|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الدرر السنية|ناونیشان=https://dorar.net/h/e4072577709e235f592188b95489d5c7|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=dorar.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://alwatan.kuwait.tt/articledetails.aspx?id=490117&yearquarter=20163|سەردێڕ=(يا عَمِّ لو وَضعوا الشَّمسَ في يَمينيً والقَمَرَ في يَساري على أن أترُكَ هذا الأمر حتى يُظهِره اللهُ أو أهلك دونه ما تَركتُهُ)|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=alwatan.kuwait.tt}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة الإسلام {{!}} لو وضعوا الشمس في يميني والقمر في يساري|ناونیشان=https://islamstory.com/ar/artical/20879/%D9%84%D9%88-%D9%88%D8%B6%D8%B9%D9%88%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%85%D8%B3-%D9%81%D9%89-%D9%8A%D9%85%D9%8A%D9%86%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%82%D9%85%D8%B1-%D9%8A%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D9%89|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=islamstory.com|زمان=ar}}</ref> دواتر محەممەد گریا، ئەبوو تاڵیب گوتی: برازای خۆم بەردەوام بە و ئەوەی پێت خۆشە بیکە، سوێند بەخوا ھەرگیز ناتدەم بەدەستەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=غشي|یەکەم=يحيى بن محمد|ڕێکەوت=٢٠١٥|سەردێڕ=دلائل النبوة:, القرآن الكريم: انشقاق القمر|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.54246/1548-008-002-003|journal=مجلة الواحات للبحوث والدراسات|پەڕەکان=٨٧٩|doi=10.54246/1548-008-002-003}}</ref><ref>الاكتفاء بما تضمنه من مغازي رسول الله والثلاثة الخلفاء، سليمان بن موسى الكلاعي الأندلسي، بەرگی 1، لاپەڕە 163، عالم الكتب، بيروت، 1996.</ref> === کۆچکردن بۆ حەبەشە=== [[پەڕگە:LocationAksumiteEmpire-ar.png|وێنۆک|259x259پیکسڵ|شوێنی شانشینی حەبەشە کە موسڵمانان کۆچیان بۆ کرد لە دوای ئازاردانیان.]] کاتێک نەھامەتی زیادی کرد لەسەر [[ئیسلام|موسڵمانان]] پێغەمبەر محەممەد ڕێگەی پێدان کە کۆچ بکەن بۆ حەبەشە لە ساڵی ٦١٥ز بۆ لای پاشا [[نەجاشی|ئەسحەمەی نەجاشی]] لەبەرئەوەی ستەمی لە کەس نەدەکرد، پێغەمبەر گوتی: زەوی حەبەشە پاشایەکی لێیە لەلای ئەو کەس ستەمی لێناکرێت تاوەکوو ئەو کاتەی خوای گەورە دەروتان لێدەکاتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الهجرة إلى الحبشة {{!}} موقع نصرة محمد رسول الله|ناونیشان=https://rasoulallah.net/ar/articles/article/13256/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=rasoulallah.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بها ملك لا يُظلَم عنده أحد - موقع تيار الإصلاح|ناونیشان=https://www.noslih.com/article/%D8%A8%D9%87%D8%A7+%D9%85%D9%84%D9%83+%D9%84%D8%A7+%D9%8A%D9%8F%D8%B8%D9%84%D9%8E%D9%85+%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87+%D8%A3%D8%AD%D8%AF|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.noslih.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220613201800/https://www.noslih.com/article/%D8%A8%D9%87%D8%A7+%D9%85%D9%84%D9%83+%D9%84%D8%A7+%D9%8A%D9%8F%D8%B8%D9%84%D9%8E%D9%85+%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87+%D8%A3%D8%AD%D8%AF|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> سەرەتا ١١ پیاو و ٤ ژن کۆچیان کرد<ref>فتح الباري، ابن حجر العسقلاني، بەرگی 7، لاپەڕە 188-189.</ref> لەسەرویانەوە [[عوسمان کوڕی عەفان|عوسمانی کوڕی عەفان]] و خێزانەکەی،<ref>سيرة ابن هشام، بەرگی 1، لاپەڕە 321-340.</ref> لەمانگی رەجەبی ساڵی پێنجی پێغەمبەرایەتی.<ref>السيرة النبوية الصحيحة، أكرم ضياء العمري، بەرگی 1، لاپەڕە 168-181، مكتبة العبيكان، 2005.</ref> ڕۆشتنی ئەوانە لەشەودا بوو بە نھێنی چوونە سەر دەریا بۆ بەندەری شعێبە، لەو کاتەدا دوو کەشتی دەڕۆشتن بۆ حەبەشە و ئەوانیش لەگەڵ ئەو دوو کەشتییە ڕۆشتن، کە ئەمە یەکەم کۆچککردنە لەئیسلامدا.<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، لاپەڕە 74-78.</ref> دواتر نزیکەی ٨٠ پیاو و ژنی تر کۆچیان کرد بۆ حەبەشە، کە بەکۆچی دووەمی حەبەشە ناسراوە. لەدوای کۆکردن بۆ حەبەشە و بەدیاریکراوی لەرەمەزاندا، پێغەمبەر چووە حەرەم و دەستی بەنوێژ کرد، لەنوێژەکەدا [[نەجم|سوورەتی نەجمی]] خوێند، پێشتر ئەوانە گوێیان لەقورئان نەبوبوو و بەردەوام بوون لەدروستکردنی ژاوەژاو لەکاتی قورئان خوێندندا،<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، لاپەڕە 74-78.</ref> کاتێک ئایەتی {{قورئان|سوورەت=٥٣|ئایەت=٦٢|کوردی=کڕنوش ببەن بۆ خوای گەورە و ھەر ئەو بپەرستن}}<ref>قورئانی پیرۆز، سوورەتی نەجم، ئایەتی ٦٢</ref> خوێند و سوجدەی برد، ھەموو ئەو قوڕەیشیانەی ئامادەبوون لە نزیک کەعبە سوجدەیان برد،<ref>رواه البخاري في صحيحه، عن عبد الله بن مسعود، ژمارە : 1070.</ref> تەنیا کەسێکی پیر نەبیت کە مشتە خۆڵێکی ھەڵگرت و گوتی ئەوەندە بەسە،<ref>رواه أحمد بن حنبل في مسنده، عن عبد الله بن مسعود، بەرگی 5، لاپەڕە307، وصححه أحمد شاكر.</ref> بەم ھۆیەوە بڵاوبۆوە کەوا قورەیش موسڵمانبوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=maher|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=قصة الهجرة الى الحبشة|ناونیشان=https://njmsyria.com/%d9%82%d8%b5%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%87%d8%ac%d8%b1%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%89-%d8%a7%d9%84%d8%ad%d8%a8%d8%b4%d8%a9/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=نجوم سورية|زمان=ar}}</ref> کاتێک دەنگۆی موسڵمانبوونی قورەیش بڵاوبۆوە بەشێک لەوانەی کۆچیان کردبوو گەڕانەوە بۆ مەککە، بەڵام دەرکەوت و ھەواڵەکە ڕاست نییە، بۆیە بەشاراوەیی چوونە ناو مەککە و ھەندێکیان لەژێر پارێزراوی کەسێکدا چوونە ناو مەککە دواتر گەڕانەوە بۆ حەبەشە و بەشێکی تری موسڵمانانیان لەگەڵ دەرچوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=باب هجرة أصحاب رسول الله، من مكة إلى أرض الحبشة - البداية والنهاية، ط. دار إحياء التراث العربي|ناونیشان=http://www.islamilimleri.com/Kulliyat/Siyer/3Tarih/pg_006_0060.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.islamilimleri.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200127003516/http://islamilimleri.com/Kulliyat/Siyer/3Tarih/pg_006_0060.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەمەش کۆچکردنی دووەمە بۆ حەبەشە، بەم شێوەیە ھەموو ئەو پیاوانەی کۆچیان کردبوو بۆ حەبەشە ٨٣ پیاوبوون. کاتێک قورەیش بینی ھاوەڵانی محەممەد لە حەبەشە پارێزراون عەبدوڵڵای کوڕی رەبیعە و عەمری کوڕی عاسیان بە چەند دیاریەکەوە نارد بۆلای [[نەجاشی]] بەو مەبەستەی موسڵمانان دەربکات لەوڵاتەکەی، نەجاشی موسڵمانەکانی بانگکرد و جەعفەری کوڕی ئەبوو تالیب بەرگری لە موسڵمانان دەکرد، و بەشێک لە [[مریەم (سوورەت)| سوورەتی مەریەمی]] بۆ خوێندنەوە، نەجاشی و پیاوە ئاینییەکان گریان دوای گوێگرتن لەقورئان، دواتر نەجاشی گوتی: '''ئەو قورئانە و ئەوەی پێغەمبەر عیسا ھێناویەتی لەیەک شوێنەوە هاتوون، بڕۆن سویند بەخوا هەرگیز موسڵمانەکانتان نادەم بەدەستەوە'''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=موسوعة التاريخ الإسلامي - محمد هادي اليوسفي - ج ١ - الصفحة ٥٨٣|ناونیشان=http://shiaonlinelibrary.com/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/3656_%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%D8%B9%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%87%D8%A7%D8%AF%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%8A%D9%88%D8%B3%D9%81%D9%8A-%D8%AC-%D9%A1/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A9_565|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=shiaonlinelibrary.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئازاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220321085546/http://shiaonlinelibrary.com/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/3656_%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%D8%B9%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%87%D8%A7%D8%AF%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%8A%D9%88%D8%B3%D9%81%D9%8A-%D8%AC-%D9%A1/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A9_565|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الهجرة إلى الحبشة دروس وعبر|ناونیشان=https://www.djazairess.com/djazairnews/44393|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=جزايرس|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220521185837/https://www.djazairess.com/djazairnews/44393|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دواتر زۆربەی ئەوانەی کۆچیانکردبوو بۆ حەبەشە ڕۆیشتن بۆ مەدینە دوای ئەوەی [[ئیسلام]] لە مەدینەدا جێگیر بوو، ھەندێکیان مانەوە تا دوای فەتحی خەیبەر ساڵی ٧ی کۆجی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دراسات وبحوث / هجرة الرسول(صلى‏ الله ‏عليه ‏و ‏آله ‏و سلم) وبناء الدَّولة والمجتمع الإسلاميِّين قراءة تحليليَّة نقديَّة في شبهات المستشرقين|ناونیشان=http://iicss.iq/?id=11&sid=838|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=المركز الاسلامي للدراسات الاستراتيجية}}</ref> === گەمارۆدانی بەنی ھاشم === کاتێک قوڕەیش زانییان موسڵمانان پارێزراون لای نەجاشی حەبەشە، و دوای ئەوەی [[عومەر کوڕی خەتتاب]] و [[حەمزە کوڕی عەبدولموتەڵیب|حەمزەی کوڕی عەبدولموتەلیب]] ئیسلام بوون، و [[ئیسلام]] بڵاوئەبوویەوە لە نێو ھۆزەکاندا <ref name="ابن هشام-الحصار2">السيرة النبوية، [[ابن هشام (توضيح)|ابن هشام]]، ج2، ص195-199، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> ، ئەمە زۆربوو بەلایانەوە، کۆبوونەوە بۆ کوشتنی پیغەمبەر، قسەیان لەگەڵ بەنی ھاشم کرد و داوایان کرد بیدەن بە دەستەوە، ئەوانیش ڕازی نەبوون، و کاتێک قوڕەیش ئەمەیان زانی گەمارۆی بەنی ھاشمیان دا بەوەی کەس تێکەڵیان نەبێت و لەگەڵیان دانەنیشێت و ھیچ مامەڵەیەکیان لەگەڵ نەکات تا محەممەد ئەدەن بە دەستەوە. بۆ ئەمەش نوسراوێکیان نوسی و بە کەعبەدا ھەڵیان واسی.<ref name="الأنوار-الحصار">الأنوار المحمدية من المواهب اللدنية، [[يوسف النبهاني]]، ص47-49، المطبعة الأدبية، بيروت، ط1892.</ref><ref name="ابن هشام-الحصار">السيرة النبوية، [[ابن هشام (توضيح)|ابن هشام]]، ج2، ص195-199، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref><ref>البداية والنهاية ص 660</ref> دواتر پێنج لە سەرکردەکانی [[قوڕەیش]] ھەوڵیاندا کۆتایی بەو گەمارۆیە بھێنن <ref name="الروض-الحصار">[[الروض الأنف]]، [[أبو القاسم السهيلي|السهيلي]]، ج2، ص159-167.</ref>، پاشان ئەبوتاڵیب کۆچی دوایی کرد لە ڕەمەزان یان شەوالی دەیەم ساڵی پێغەمبەرایەتی (٣ ساڵ پێش کۆچی)،[[شیعە|شیعەکان]] بە کۆی دەنگ ڕێککەوتن لەسەر ئەوەی کە ئەو وەک موسڵمانێکی باوەڕدار مردووە، <ref>الغدير في الكتاب والسنّة والأدب، عبد الحسين الأميني، ج7، ص384.</ref> ئەمەش لە ڕیوایەتێکدا ھاتووە [[ئیبن ئیسحاق]] ڕایگەیاندبوو کە لە کاتی مردنیدا باوەڕی بە ئاینی [[ئیسلام]] ھێناوە،<ref name="ابن هشام-الحزن">السيرة النبوية، [[ابن هشام (توضيح)|ابن هشام]]، ج2، ص263-266، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> بەڵام [[سوننە|سوننەکان]] بۆچوونیان وایە کە مردووە موسڵمان نەبووە.<ref name="سميرة-الإسراء">مختصر الجامع في السيرة النبوية، سميرة زايد، ج1، ص195-208، المطبعة العلمية، ط1995.</ref>قوڕەیش نەیانتوانی ئازاری پێغەمبەر بدەن تا ئەوکاتەی ئەبوتاڵیب لە ژیاندا بوو<ref name="ابن هشام-الحزن2">السيرة النبوية، [[ابن هشام (توضيح)|ابن هشام]]، ج2، ص263-266، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> ، مانگێک و پێنج ڕۆژ دوای مردنی [[ئەبوو تاڵیب کوڕی عەبدولموتەڵیب|ئەبو تالیب]], <ref name="البوطي-الحصار">فقه السيرة النبوية، [[محمد سعيد رمضان البوطي]]، ص86-99، دار الفكر المعاصر، ط2006.</ref> و لە دوو مانگدا گوترا، و لە سێ ڕۆژدا گوترا،<ref name="الألفية-الحبشة والحصار والحزن">[[ألفية السيرة النبوية]]، [[عبد الرحيم العراقي]]، ص60-63، دار المنهاج، ط2005.</ref> پاشان خەدیجەی خێزانی لە تەمەنی ٦٥ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد و لە [[مەککە]] بە خاک سپێردرا، پێغەمبەر زۆر خەمبار بوو بۆ لە دەستدانی مامی و ھاوسەرەکەی لەبەر ئەوە ئەو ساڵ ناونرا ساڵی دڵتەنگی .<ref name="الأنوار-الحصار2">الأنوار المحمدية من المواهب اللدنية، [[يوسف النبهاني]]، ص47-49، المطبعة الأدبية، بيروت، ط1892.</ref> === دەرچوون بۆ تائیف === {{سەرەکی|چوونی محەممەد بۆ تایف}} [[پەڕگە:Taifroad.jpg|وێنۆک|250px|شاخی شاری تائیف]] کاتێک قوڕەیش ئازاریان توند کرد لەسەر محەممەد و ھاوەڵەکانی دوای وەفاتی ئەبوتالیب مامی، محەممەد دەرچوو بۆ [[تایف|تائیف]] و داوای لێکردن بێنە ناو ئیسلامەوە،<ref name="ابن هشام-الطائف">السيرة النبوية، [[ابن هشام (توضيح)|ابن هشام]]، ج2، ص266-269، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> بەڵام ئەوان زۆر بە توندی ڕەتیان دایەوە و ڕازی نەبوون، <ref name="البوطي-الطائف">فقه السيرة النبوية، [[محمد سعيد رمضان البوطي]]، ص100-101، دار الفكر المعاصر، ط2006.</ref> و پاشان محەممەد تائیفی بە جێ ھێشت و بە خەمباری گەڕایەوە بۆ مەککە لەبەرئەوەی کەس لە خەڵکی تائیف نەھاتن بە دەم بانگەوازەکەیەوە.<ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج2، ص266-269، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref><ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج1، ص210-212، دار صادر، بيروت.</ref> === ئیسرا و میعراج === {{سەرەکی|ئیسرا و میعراج}} [[پەڕگە:Jerusalem Al-Aqsa Mosque BW 1.JPG|وێنۆک|250px|مزگەوتی ئەقسا]] لە دوای گەشتەکەی تائیف،<ref>مختصر الجامع في السيرة النبوية، سميرة زايد، ج1، ص195-208، المطبعة العلمية، ط1995. ↑ تعدى إلى الأعلى ل:^'''''أ''''' ^'''''ب''''' ^'''''ت'''''</ref> ڕووداوی ئیسرا و میعراج یان شەوڕەو ڕوویدا بەپێی [[بیروباوەڕی ئیسلامی]]، [[ئیسلام|موسڵمانان]] بە [[سوننە]] و [[شیعە]]وە لەو باوەڕەدان، ئەم گەشتە لە [[مزگەوتی حەرام]]ەوە بۆ [[مزگەوتی ئەقسا]] <ref>الأنوار المحمدية من المواهب اللدنية، يوسف النبهاني، ص51، المطبعة الأدبية، بيروت، ط1892.</ref>واتە شاری بیت المقدس بە سواری بوراق و بە ھاوەڵی [[جبرەییل|جوبرەیل]]، لەوێ دابەزیوە و نوێژی کردووە، پاشان ئەو شەوە لە بیت المقدسەوە ڕۆیشتووە بۆ ئاسمانی دنیا،<ref>الآية الكبرى في شرح قصة الإسراء، السيوطي، دار الحديث، القاهرة، ط1988.</ref> و لەوێ [[ئادەم]]ی بینیوە وسڵاوی لێکردوە و ئەویش وەڵامی داوەتەوە، ھەر لە ئاسمان بەدیداری [[یەحیا]] و [[عیسا]] و [[یووسف|یوسف]] و [[ئیدریس]] و [[ھاروون]] و [[مووسا|موسا]] و [[ئیبراھیم]] گەیشتووە،<ref>فتح الباري، ابن حجر العسقلاني، ج7، ص196-218.</ref> پاشان بوراقەکە بەرزی کردۆتەوە بۆ لای [[خوا لە ئیسلامدا|خوا]]، و [[نوێژ]]ەکان لەو شەوەدا فەڕز کراون.<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج1، ص213-215، دار صادر، بيروت.</ref><ref>الآية الكبرى في شرح قصة الإسراء، السيوطي، دار الحديث، القاهرة، ط1988.</ref> بەپێی ڕای [[ئیبن ئیسحاق]] خوا تەنھا ئیسرای بە ڕۆحی پێغەمبەر کردووە، یان گەشتێکی ڕۆحی بووە، لە ھەمان کاتدا ھەندێ لە مێژوو ناسان وایدەبینن کە محەممەد بە ڕۆح و جەستەشی سەفەری کردووە. ھەر لەو ڕۆژەدا محەممەد بە ھۆزەکەی ڕاگەیاند بەڵام بە درۆیان خستەوە، باوەڕیان پێ نەکرد تەنھا ئەوان نەبێت کە باوەڕیان بە بانگەوازەکەی کردبوو وەک [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبوبەکر]].<ref>الخصائص الكبرى، السيوطي، ج1، ص303-306، دار الكتب العلمية، ط1985.</ref> === بەیعەتی عەقەبەی یەکەم و دووەم === {{سەرەکی|بەیعەتی عەقەبە}} محەممەد لە وەرزی حەجدا بانگی دەکرد بۆ لای خودا و داوای لێکردن پشتیوانی لێبکەن و تا [[ئیسلام]] دەگاتە خەڵک. <ref name="ابن هشام-قبل الهجرة">السيرة النبوية، ابن هشام، ج2، ص270-313، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> لە ساڵی ١١ی پێغەمبەرایەتیدا بوو شەش لاوی [[یەسریب]] ([[مەدینە]]) ھاتن بۆ مەککە لە وەرزی حەجدا، بانگی کرد بۆ [[ئیسلام]] و ئەو لاوانە بەڵێنیان بە پێغەمبەردا کە پەیامەکەی بگەیەننە ھۆزەکانیان لە کاتێکدا لای عەقەبە بوون،<ref>[[البداية والنهاية]]، [[ابن كثير الدمشقي|ابن كثير]]، ج3، ص179-206.</ref> خەڵکەکەیان بانگێشت کرد بۆ ئاینی ئیسلام , بە شێوەیەک پەیامەکەیان بڵاوکردەوە ھیچ ماڵێک لە ماڵەکانی ئەنسار (پشتیوانان)نەمابوو کە ئەم باسەی تێدانەکرێت.لە وەرزی داھاتووی حەجدا، دوانزە پیاو ھاتن، پێغەمبەريان بینینی و ئەوانیش بەیعەتییان داپێی ئەمەش بە بەیعەتی عەقەبەی یەکەم ناسراوە؛ و کاتێک خەڵکەکە گەڕانەوە، موسعەبی کوڕی عومەیری لەلایەن پێغەمبەری ئیسلامەوە نێردرا بۆ ئەوەی خەڵکەکە فێری نوێژ و بنەماکانی ئاینی ئیسلامیان بکات بۆیە پێی دەگوترا خوێنەر، <ref>البداية والنهاية، ابن كثير، ج3، ص179-206.</ref>پێش وەرزی حەجی داھاتوو، موسعەبی کوڕی عومەر گەڕایەوە مەککە.لە وەرزی سێیەمی حەجدا لە ساڵی ١٣ی پێغەمبەرایەتی،(حوزەیرانی ٦٢٢ی زایینی) نزیکەی حەفتا کەسێک لە موسڵمانانی یەسرب (مەدینە) ھاتن بۆ حەج،<ref>تاريخ الإسلام ووفيات المشاهير والأعلام، الذهبي، ج1، ص297-309، تحقيق: عمر عبد السلام تدمري، دار الكتاب العربي، بيروت، ط1987.</ref> و کە گەیشتنە مەککە پەیوەندی نھێنیان بە محەممەدەوە کرد و ڕێکەوتن لەسەر ئەوەی محەممەد و ھاوڕێکانی کۆچ بکەن بۆ مەدینە ئەمەش بە '''بەیعەتی عەقەبەی دووەم''' ناسراوە.<ref>تاريخ الإسلام ووفيات المشاهير والأعلام، الذهبي، ج1، ص297-309، تحقيق: عمر عبد السلام تدمري، دار الكتاب العربي، بيروت، ط1987.</ref>سێ مانگ پێش کۆچکردن بۆ [[مەدینە]] . <ref>السيرة النبوية، [[ابن حبان]]، ص118.</ref><ref>السيرة النبوية، ابن حبان، ص118.</ref> === کۆچکردن بۆ مەدینە === لە دوای بەیعەتی عەقەبەی دووەم، بارودۆخەکە توند بوو لەسەر [[ئیسلام|موسڵمانان]]، پێغەمبەر ڕێگەی بە موسڵمانان دا کە کۆچ بکەن بۆ [[مەدینە]]، یەکەم کەس کە ھاتە [[مەدینە]] [[عەبدوڵڵا کوڕی عەبد ئەلئەسەد]] بوو. لە [[مەککە]] تەنیا پێغەمبەر و [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبووبەکر]] و [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی کوڕی ئەبوتالیب]] مانەوە لەگەڵ ئەو کەسانەی لاواز بوون و توانای کۆچکردنیان نەبوو.<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج1، ص224-238، دار صادر، بيروت.</ref>کاتێک [[قوڕەیش]] دەرچوونی موسڵمانانیان بینی، ترسان محەممەدیش دەربچێت، لە [[دارول نەدوە|دارولنەدوە]] کۆ بوونەوە، و بڕیاری کوشتنی محەممەدیان دا،<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج1، ص224-238، دار صادر، بيروت.</ref> و ڕێککەوتن لە ھەر ھۆزێکی قورەیش لاوێک بۆ ئەوکارە ڕاسپێرن، و محەمەد بکوژن، ئەمەش لە پێناو ئەوەی خوێنەکەی لە نێوان ھۆزەکان ون بێت. <ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج1، ص224-238، دار صادر، بيروت.</ref>[[جبرەییل|جوبڕەئیل]] ئەم ھەواڵەی گەیاند بە پێغەمبەر و پێی ڕاگەیاند لە شوێنەکەی نەخەوێت، محەممەد فەرمانی بە عەلی کرد بخەوێت لە جێگەکەی تا ئەمانەتەکانی لایەتی بیگەڕێنێتەوە پاشان بڕوات بە دوایاندا،<ref>الروض الأنف، السهيلي، ج2، ص312-332.</ref> پاش ئەوە پێغەمبەر چووە لای [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبووبەکر]] و بەیەکەوە کۆچیان کرد و لە ڕۆژی [[دووشەممە]] دەی ڕەبیعولئەووەڵی ٦٢٢ز محەممەد خۆی چووە مەدینەوە لەگەڵ ئەبووبەکری ھاوەڵی، و پشتیوانان پێشوازییەکی گەرمیان لێ کرد.خەلیفە [[عومەر کوڕی خەتتاب|عومەری کوڕی خەتاب]] ئەم بۆنەیەی کرد بە سەرەتای مێژووی ئیسلامی، بەڵام موحەڕڕەمی کرد بە سەرەتای [[ڕۆژژمێری ئیسلامی|ڕۆژژمێری کۆچیی]] لە جیاتی ڕەبیعولئەووەڵ لەبەر ئەوەی ویستی کۆچەکە لە موحەڕڕەمدا دەستی پێ کرد،<ref>السيرة النبوية الصحيحة، أكرم ضياء العمري، ج1، ص21-52، مكتبة العلوم والحكم، ط1993.</ref> بەڵام [[شیعە]] لەو بڕوایەدان کە ڕۆژژمێری کۆچی ھەر لە سەردەمی محەممەددا دانراوە.<ref>الصحيح من سيرة النبي الأعظم، جعفر مرتضى العاملي، ج4، ص178، دار السيرة، بيروت، ط1995.</ref> == ژیانی لە مەدینە == === دامەزراندنی دەوڵەتی ئیسلامی === [[پەڕگە:Mescidi nebevi.JPG|وێنۆک|مزگەوتی پێغەمبەر]] یەکەم ھەنگاوی محەممەد لە [[مەدینە]] فەرمانی پێکردن دروستکردنی مزگەوت بوو کە ناسراوە بە [[مزگەوتی پێغەمبەر]]،<ref>الأنوار المحمدية من المواهب اللدنية، يوسف النبهاني، ص60-61، المطبعة الأدبية، بيروت، ط1892.</ref> ئەو شوێنەی بۆ ھەڵبژارد کە وشترەکەی لێی وەستابوو و دەستیان کرد بە بنیاتنانی مزگەوتەکە. سەرەکەی بە گەڵای خورما دروستکرابوو، ستوونەکانی لە دارخورما دروستکرابوون، زەویەکەی بە خۆڵ و داپۆشرابوو،<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص143-148.</ref> محمد خشتی دەگواستەوە لە بیناکەیدا، سێ دەرگای بۆ دروستکرا، و [[قیبلە|قیبلەکەی]] ڕووی لە [[مزگەوتی ئەقسا]] دروستکرا تا کاتێک فەرمانێک ھاتە خوارەوە بۆ گۆڕینی قیبلە بۆ [[کەعبە]] دوای شانزە مانگ لە کۆچکردن ( ٢ کۆچی ).<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج1، ص238-257، دار صادر، بيروت.</ref>مەدینە لە پێش گەیشتنی پێغەمبەر بەدەست ناکۆکی سەد ساڵەوە دەیناڵاند لە نێوان ھۆزە جیاوازەکانیدا، سەرکردەکانی مەدینە ھەستیان ئەکرد پێویستیان بە سەرکردەیەکی یەکگرتوو ھەیە کە پەیوەندیەکانیان ڕێک بخات و ناکۆکی نێوانیان نەھێڵێت، ئەمەش وای لێکردن محەممەد قبوڵ بکەن وەک سەرکردەی مەدینە و پاڵپشتی و پارێزگاری لە خۆی و کۆچکردووە موسڵمانەکان بکەن؛ و محەممەد برایەتی خستە نێوان کۆچکردووان و پشتیوانان،<ref>الأنوار المحمدية من المواهب اللدنية، يوسف النبهاني، ص60-61، المطبعة الأدبية، بيروت، ط1892.</ref> ھەر پشتیوانێک کۆچکردوویەکی ھەڵبژارد تا برای بێت و لەماڵەیدا بمێنێتەوە <ref>أنساب الأشراف، البلاذري، ج1، ص270.</ref>ئەمەش لە ھەنگاوێکدا بوو بۆ دروستکردنی پەیوەندی بەھێزی کۆمەڵایەتی لە نێوانیاندا و بۆ سڕینەوە ئەو دەمارگیریەی لە نێویاندا بوو. بەم شیوەیە پشتیوانان ماڵ و سەروەتیان بەش کرد لەگەڵ کۆچکردووەکانی برایاندا.<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص143-148.</ref>ھەروەھا محەممەد بەڵگەنامەیەکی نوسیوە کە ناسرا بە دەستوری مەدینە، ئامانجی دەستوورەکە پابەندبوونی ھەموو لایەنەکانی ناو مەدینە بوو لە کۆچبەران و لایەنگران و [[جوو|جولەکەکان]], سەبارەت بە ئەرک و مافەکانیان<ref>السيرة النبوية الصحيحة، أكرم ضياء العمري، ج1، ص240-298، مكتبة العبيكان، ط2005.</ref> دەستوورەکە ٥٢ بەندی لە خۆگرتبوو، بیست و پێنج بەندیان تایبەت بوو بە کاروبارە تایبەتەکانی [[ئیسلام|موسڵمانان]] بیست و حەوتیان پەیوەست بوون بە پەیوەندی نێوان موسڵمانان و خاوەن [[ئایین]] و دیانەتەکانی تر،<ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج3، ص31-39، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> و ئەم دەستورە ڕێگەی دەدا بە خاوەن ئاینەکانی تر لەگەڵ موسڵمانان بژین بە سەربەستی، ھەروەھا باس لە ھاوپەیمانی ھۆزە جیاوازەکان کرا بوو کاتێک مەدینە بکەوێتە بەر ھێرش، و دڵنیای سەربەخۆیی دارایی ھەر ھۆزێکی تیا دووپات کرابوویەوە. زۆربەی بت پەرستەکانی مەدینە [[ئیسلام]] بوون، تەنانەت سەرکردە گەورەکانیان وەک سەعدی کوڕی موعاز، تەنھا کەمایەتییەک مانەوە لەسەر [[بتپەرستی|بت پەرستی]] کە ئەوانیش کاریگەریان دیار نەبوو.<ref>السيرة النبوية الصحيحة، أكرم ضياء العمري، ج1، ص240-298، مكتبة العبيكان، ط2005.</ref> === سەرەتای ناکۆکیی سەربازی === [[پەڕگە:Gabal Uhud.jpg|وێنۆک|ئەو شوێنەی چیای ئوحود، کە محمد و بەشێک لە ھاوەڵەکانی پەنایان بردووە دوای ئەوەی لە شەڕی ئوحود برینداربوون.]] لەگەڵ سەرەتای بوونی موسڵمانان لە مەدینە، خاخامەکانی [[جوو|یەھوود]] لە [[بەنی قورەیزە]] و [[بەنی قەینوقاع]] و [[بەنی نەزیر]]<nowiki/>ر دەستیان کرد بە دوژمنایەتی محەممەد، و ھەندێک لە پیاوەکانی ئەوس و خەزرەج چوونە پاڵیان ئەوانەی لە سەرەوە خۆیان بە [[ئیسلام]] دەردەخست و لە لایەکی دیکە دژی ئیسلام بوون، ئەمانا ناونران بە دوو ڕووەکان، لە دوای ئەوە خوا فەرمانی جەنگی بە پێغەمبەر محەممەد کرد کە ڕووبەڕوویان ببێتەوە،<ref>الروض الأنف، السهيلي، ج2، ص338-369.</ref><ref>ئەحمەد کوڕی حەنبەل ڕیوایەتی کردووە لە موسنەدەکەیدا.</ref> دەستی کرد بە ناردنی نوێنەر و سریە، چووە غەزاوە و شەڕی کرد خۆی و ھاوەڵەکانی، ژمارەی ئەو غەزایانەی خۆی بۆی دەرچوو ٢٧ غەزا بوو،<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص5-10، دار صادر، بيروت.</ref> لە ٩ غەزایاندا خۆی جەنگاوە،<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص5-10، دار صادر، بيروت.</ref> و ژمارەی سریەکانی ٤٧ سریەیە،<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص5-10، دار صادر، بيروت.</ref><ref>الأنوار المحمدية من المواهب اللدنية، يوسف النبهاني، ص61-82، المطبعة الأدبية، بيروت، ط1892.</ref> و لە ھەموو ئەو غەزایانەیە محەممەد بە دەستی خۆی کەسی نەکووشتوە تەنھا ئەبی کوڕی خەلەف نەبێت.<ref>السيرة الحلبية في سيرة الأمين المأمون، علي بن برهان الدين الحلبي، ج2، ص413، دار المعرفة.</ref> یەکەمی سریەکان [[حەمزە کوڕی عەبدولموتەڵیب|حەمزەی کوڕی عەبدولموتەلیب]] بوو،<ref>السرايا والبعوث النبوية حول المدينة ومكة، بريك بن محمد العمري، ص78-191، دار ابن الجوزي، ط1996.</ref> لە مانگی ڕەمەزان لە سەری حەوتەم مانگی کۆچییدا، سی پیاو لە کۆچگردووان دەرچوون، ڕێگەیان لە کاروانێکی [[قوڕەیش]] گرت،<ref>البداية والنهاية، ابن كثير، ج3، ص286-308.</ref> بەڵام شەڕ ڕووی نەدا لە نێوانیان، پاشان سریەی عوبەیدەی کوڕی حاریس، و سریەی سەعد کوڕی ئەبی وەقاس ڕوویاندا،<ref>الأنوار المحمدية من المواهب اللدنية، يوسف النبهاني، ص61-82، المطبعة الأدبية، بيروت، ط1892.</ref> پاشان لە مانگی سەفەری سەری دوانزەیەم مانگی کۆچییدا، پێغەمبەر محەممەد دەرچوو بۆ یەکەم غەزا کە ئەویش غەزای ودان بوو،<ref>الأنوار المحمدية من المواهب اللدنية، يوسف النبهاني، ص61-82، المطبعة الأدبية، بيروت، ط1892.</ref> پاشان غەزاکانی بوات و عەشیرە و بەدری یەکەم ڕوویاندا. لە ١٧ی ڕەمەزانی ساڵی ٢ی کۆچی بەرامبەر ئازاری ٦٢٤ز، غەزای [[شەڕی بەدر|بەدری گەورە]] ڕوویدا، بڕیاریان دا کە کاروانێکی بازرگانی ١٠٠٠ وشتری سەر بە قوڕەیش، بە سەرۆکایەتی [[ئەبوو سوفیان کوڕی حەرب|ئەبو سوفیان]] ڕابگرن،کە بەرەو شام دەچوو<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص156-195.</ref>لە ٨ یان ١٢ی ڕەمەزان ، محەمەد لەگەڵ ٣٠٥ پیاودا <ref>المغازي، الواقدي، ج1، ص19-172، عالم الكتب، بيروت.</ref><ref>عيون الأثر في فنون المغازي والشمائل والسير، ابن سيد الناس، ج1، ص321-380، مؤسسة عز الدين للطباعة والنشر، بيروت، ط1986.</ref>بۆ ئەو مەبەستە بەبێ ئامادەکاری بۆ شەڕ چوونە دەرەوە،<ref name=":4">الرحيق المختوم، المباركفوري، ص156-195.</ref><ref name=":4" /> تەنھا [[ئەسپ|ئەسپێک]] یان دوو ئەسپ لەگەڵیان بوو، لەگەڵ حەفتا [[وشتر|وشتریش]] .<ref>عيون الأثر في فنون المغازي والشمائل والسير، ابن سيد الناس، ج1، ص321-380، مؤسسة عز الدين للطباعة والنشر، بيروت، ط1986.</ref>کاتێک ئەبو سوفیان ئاگادارکرایەوە لە جووڵەی موسڵمانەکان ڕێگەی خۆی گۆڕی بۆ کەناراوەکان و سەرکردەکانی مەککەی ئاگادارکردەوە، بۆیە ١٠٠٠ چەکدار بە سەرۆکایەتی [[ئەبوو جەھل|ئەبوو جەهل]] هاتنە دەرەوە، بە بەکارھێنانی ١٠٠ [[ئەسپ]] و چەندین [[وشتر]] .<ref>شرح النووي على صحيح مسلم، ج12، ص443.</ref><ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص156-195.</ref> شەڕەکە لەنزیک بیری بەدر ڕوویدا. بە سەرکەوتنی موسڵمانان شەڕەکە کۆتایی پێ ھات،قورئان بەشداری فریشتەکان لە شەڕ بە سوودی موسڵمانان لە ئایەتێکدا پشتڕاست دەکاتەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تفسير سورة الأنفال الآية 9 تفسير البغوي - القران للجميع|ناونیشان=https://quran4all.net/ar/tafsir/4/8/9|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=quran4all.net|زمان=ar}}</ref> و لە ئەنجامی شەڕەکەدا ١٤ کەس لە موسڵمانان کوژران، و ٧٠ کەس لە بێ باوەڕەکان کوژران کە ئەبو جەھلیان لە نێودا بوو، و ٧٠ی تریان بە دیل گیران،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=بن خويا|یەکەم=إدريس|ڕێکەوت=2016-06|سەردێڕ=مبدأ الشورى في سيرة الرسول سيدنا محمد صلى الله عليه و سلم|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.12816/0032004|journal=مجلة الحقيقة|issue=37|پەڕەکان=٩٤–١١٢|doi=10.12816/0032004|issn=1112-4210}}</ref> ١٦ کەسیان لێ موسڵمان بوو،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=بن شعلال|یەکەم=سامي رياض|ڕێکەوت=٢٠٢١|سەردێڕ=منهج النقد التاريخي عند الحافظ ابن سيد الناس، ت. 734 ھ. من خلال كتابه "عيون الأثر في فنون المغازي والشمائل والسير"|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.37138/1425-035-002-006|journal=مجلة جامعة الأمير عبد القادر للعلوم الإسلامية|پەڕەکان=١٦٧|doi=10.37138/1425-035-002-006}}</ref> لە دواتردا محەممەد یەھوودەکانی بەنی قینقاعی کردە دەرەوە لە غەزای بەنی قینقاع، بەھۆی شکاندنی پەیماننامەکە کە بە [[دەستووری مەدینە]] ناسراوە، دوای ئەوەی دەمەقاڵەیەک لە نێوانیاندا دروست بوو لەبەر ئەوەی لە بازاڕێکدا ژنێکیان دووچاری [[سێکس|سێکسی]] کرابۆوە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=أحمد|یەکەم=حسنين السعيد حسنين|ڕێکەوت=2018-01|سەردێڕ=جهود ابن هشام الحميري البصري (ت 218 ھ) في تفسير القرآن وعلومه من خلال كتابه السيرة النبوية|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.12816/0046165|journal=الاستواء|بەرگ=N.A.|issue=8|پەڕەکان=١٧–٥٧|doi=10.12816/0046165|issn=2356-9808}}</ref>ھۆزەکە دوای پازدە ڕۆژ لە گەمارۆدان پێغەمبەر کە خەریک بوو بڕیارێک بدات دواجار [[عەبدوڵڵا کوڕی ئوبەی کوڕی سەلوول|عەبدوڵڵا کوڕی ئوبەی]] خۆی تەسلیم کرد و بڕیاری دەرکردنی بەنی [[بەنی قەینوقاع]] دا.<ref>المغازي، الواقدي، ج1، ص176-180، عالم الكتب، بيروت.</ref> [[پەڕگە:Mount Uhud.JPG|وێنۆک|چیای ئوحود، ئەو شوێنەی شەڕی ئوحود لە ساڵی ٣ی کۆچیدا ڕوویدا.]] قوڕەیش ھەوڵیاندا تۆڵەی غەزای بەدر بکەنەوە، دەرچوون لەگەڵ ژمارەیەک ھۆزەکاندا بە ٣٠٠٠ جەنگاوەر و ٢٠٠ سوارچاک و ٣٠٠٠ ووشترەوە، و لەو کاتانە [[ئەبوو سوفیان کوڕی حەرب|ئەبووسوفیان کوڕی حەرب]] سەرکردایەتی ئەکردن، و کاتێک ھەواڵەکە گەیشت بە محەممەد خۆیان ئامادەکرد و لەگەڵ ١٠٠٠ ھاوەڵەکانیدا بەڕێکەوت، پاشان لە ڕێگادا [[عەبدوڵڵا کوڕی ئوبەی کوڕی سەلوول]] لەگەڵ یەک لەسەر سێی سوپاکە کشایەوە (لەو کەسانەن کە پێیان دەوترێت “ دووڕووەکان”).پێش شەڕەکە پێغەمبەر ٥٠ تیرھەڵگری لەسەر چیای عەینین دانا، لە ژێر سەرکردایەتی [[عەبدوڵڵا کوڕی جوبەیر|عەبدوڵڵا بن جوبەیر]]، ئامۆژگاری کردن ″لە جێگای خۆتان بمێننەوە و پشتەوەمان بپارێزن، ئەگەر بینیتان سەرکەوتین لە جێگای خۆتان مەجوڵێن، وە ئەگەر بینیتان دەکوژرێین سەرمان مەخەن″.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠١٥|سەردێڕ=تعرف على موقف أمير الرماة في معركة أحد|ناونیشان=https://www.elbalad.news/1612825|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=صدى البلد|زمان=ar-eg}}</ref><ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص36-49، دار صادر، بيروت.</ref> '''[[شەڕی ئوحود]]''' لە ڕۆژی شەممە ٧ شەوال لە ساڵی ٣ی کۆچی دەستی پێکرد، <ref name="ابن سعد-أحد">الطبقات الكبرى، [[محمد بن سعد البغدادي|ابن سعد البغدادي]]، ج2، ص36-49، دار صادر، بيروت.</ref> <ref name="الرحيق-أحد">[[الرحيق المختوم (كتاب)|الرحيق المختوم]]، [[مباركفوري (توضيح)|المباركفوري]]، ص208-263.</ref> ، سەرەتا شەڕەکە لە بەرژەوەندی موسڵمانان بوو، تیرھاوێژەکان وایانزانی شەڕەکە کۆتای پێ ھاتووە، بێ فەرمانی پێغەمبەریان کرد و شوێنەکەیان چۆڵ کرد، [[خالید کوڕی وەلید]] ئەوەی قۆستەوە و ھاوسەنگی جەنگەکە گۆڕا بە بەرژەوەندی قوڕەیش، و ئازارێکی زۆریان بە موسڵمانان گەیاند و<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص36-49، دار صادر، بيروت.</ref> لەم شەڕەدا [[حەمزە کوڕی عەبدولموتەڵیب]] لەلایەن وەحشی بن حەربەوە کوژرا، ھیند کچی عوتبە بەشەکانی جەستەی بڕی، بۆیە گەدەی لە جگەری بڕدرا و لووت و گوێچکەکانی بڕا، بۆیە دواتر بانگکرا شێری خودا و شێری پێغەمبەرەکەی. <ref name="ابن هشام-أحد">السيرة النبوية، ابن هشام، ج4، ص5-120، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref>لە ٨ی شەوال محەممەد دەرچوو بۆ غەزای حەمڕا لئەسەد بەڵام بێ ڕوودانی جەنگ گەڕایەوە بۆ مەدینە، لە کاتێکی دواتردا غەزای بەنی نەزیڕ ڕوویدا لەگەڵ یەھوودەکانی بەنی نەزیر <ref>المغازي، الواقدي، ج1، ص363-380، عالم الكتب، بيروت.</ref>دوای ئەوەی غەدریان کرد بە شکاندنی پەیماننامەکە و ھەوڵی کوشتنی پێغەمبەریان دا. بۆیە محەممەد ١٠ی ڕۆژێکی پێدان بۆ ئەوەی شارەکە بەجێبھێڵن،<ref>المغازي، الواقدي، ج1، ص363-380، عالم الكتب، بيروت.</ref> ئەوان ڕەتیان کردەوە و خۆیان بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی محەممەد ئامادەکرد، بەم ھۆیەوە بۆ ماوەی ١٥ ڕۆژ گەمارۆیان لەسەردانرا لەلایەن موسڵمانانەوە ،<ref>المغازي، الواقدي، ج1، ص363-380، عالم الكتب، بيروت.</ref> ھەندێک ئەلێن ٦ شەوبوو،<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص269-270.</ref> دواتر مەدینە چۆڵیان کرد بە ژن و منداڵەوە .<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص57-58، دار صادر، بيروت.</ref> === گەمارۆدانی مەدینە === [[پەڕگە:Al-Ahzab Battle map.jpg|ڕاست|وێنۆک|نەخشەیەک کە [[غەزای خەندەق]] ڕووندەکاتەوە]] دوای ئەوەی [[بەنی نەزیر]] کرانە دەرەوە لە مەدینە و ڕۆیشتن بەرەو [[خەییر|خەیبەر]]، خەڵکیان نارد بۆ لای قوڕەیش و ھانیان دان بۆ شەڕکردن لەگەڵ محەممەد،<ref>الروض الأنف، السهيلي، ج3، ص415-458.</ref> ڕێکەوتن لەگەڵیان، [[قوڕەیش]] ٤٠٠٠ کەس و ٣٠٠ سوارچاکیان کۆکردەوە، کۆمەڵێکی تریش لە ھۆزەکان چوونە پاڵیان لەوانە بەنی سلێم و بەنی ئەسعەد و فەزارا و بەنی غەتافان و ھەروەھا بەنی مورا ھەموویان نزیکەی ١٠٬٠٠٠ کەس بوون و ناونران بە ئەحزاب، و سەرکردەکەیان [[ئەبوو سوفیان کوڕی حەرب]] بوو، شەڕەکە لە شەوالی ساڵی ٥ی کۆچی بەرامبەر ئازاری ٦٢٧ی زایینی ئەنجامدرا<ref name=":5">السيرة النبوية الصحيحة، أكرم ضياء العمري، ج2، ص418-433، مكتبة العلوم والحكم، ط1993.</ref> لە میژوودا بە [[غەزای خەندەق|شەڕی خەندەق]] یان [[غەزای خەندەق|شەڕی حزبەکان]] ناسرا، <ref>تاريخ الإسلام ووفيات المشاهير والأعلام، الذهبي، ج2، ص283-305، دار الكتاب العربي، ط1987.</ref><ref name="تاريخ الإسلام-الأحزاب">تاريخ الإسلام ووفيات المشاهير والأعلام، الذهبي، ج2، ص283-305، دار الكتاب العربي، ط1987.</ref> کاتێک محەممەد بە ھەواڵەکەی زانی لەگەڵ سێ ھەزار موسڵمان لە دامێنی چیای سێلا کەمپیان دانا <ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج4، ص170-215، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref>فەرمانیكرد ژن و منداڵەکان لە ناو قەڵاکانی مەدینە بمێننەوە تاکوو دەستی ھێرشبەرەکانیان پێ نەگات.دواتر بە ڕاوێژکردن بە [[سەلمانی فارسی]] ھەستان بە ھەڵکەندنی خەندەق یاخود چاڵ لە بەشی باکووری خۆرئاوای شارەکەدا ئەمەش بەھۆی ئەوەی تەنیا شوێنێک بوو کە تەخت و دەشتایی بوو ، شوێنەکانی دیکە بە شاخ و شیو و بەردەڵان و دارخورما دەورە درابوو. خۆی بەشدار و چاودێری کارەکە بوو، دوای ٦ ڕۆژ خەندەقەکەیان تەواوکرد. <ref name=":5" />کاتێک خەندەقەکەیان تەواو کرد، [[قوڕەیش|قوڕەیشەکان]] و ئەوانەی لەگەڵیان بوون لە حزبەکان ھاتن و بە گەمارۆیەکی توندی شارەکەیان دا،<ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج4، ص170-215، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> لەو ماوەیەدا ھەوڵیاندا کە دەرچەیەک بدۆزنەوە بۆ ئەوەی بچنە ناو شارەکە لەو نێوەندەدا [[جوو|جوولەکەکانی]] [[بەنی قورەیزە]] ڕازی بوون کە ڕێگە بدەن حزبەکان بچنە ناو شارەکەوە لەدوای ئەوەی دانوستانیان لەگەڵ حیای کوڕی ئەختاب کە یەکێک بوو لە سەرکردەکانی بەنی قورەیزە كرد ، بەڵام ئەوە نەکرا، پاش ئەوەی پێغەمبەر توانی لە رێگای “نەعیم کوڕی مەسعوود ”سەر بە ھۆزی غەفتان بێ متمانەی لە نێوان بەنی قورەیزە و ئەحزابەکان دروستکرد.<ref>تاريخ الإسلام ووفيات المشاهير والأعلام، الذهبي، ج2، ص283-305، دار الكتاب العربي، ط1987.</ref> موسڵمانان و حزبەکان ٢٤ شەو مانەوە، جگە لە تیر و گەمارۆ ھیچ شەڕێک لە نێوانیاندا نەبوو. <ref name="ابن سعد-الأحزاب2">الطبقات الكبرى، [[محمد بن سعد البغدادي|ابن سعد البغدادي]]، ج2، ص65-77، دار صادر، بيروت.</ref> تا ڕەشەبایەکی توند ھات بە سەر سەربازگەکانی ئەحزابدا و چۆڵیان کرد. لە ئەنجامی ئەم گەمارۆدا ٨ لە موسڵمانان و ٤ لە حیزبەکان کوژران. <ref name="الصحيحة-الأحزاب2">السيرة النبوية الصحيحة، أكرم ضياء العمري، ج2، ص418-433، مكتبة العلوم والحكم، ط1993.</ref> وە کاتێک حزبەکان [[مەدینە|مەدینەیان]] بەجێھێشت، محەممەد بە ھاوەڵەکانی گوت « لەم ساڵە بەدواوە قوڕەیش ناتوانێت ھێرشبکاتە سەرتان ، بەڵکو ئێوە ھێرش دەکەن».<ref>[[تفسير ابن كثير|تفسير القرآن العظيم]]، [[ابن كثير الدمشقي|ابن كثير]]، ج6، ص396.</ref>  قووریشیەکان لە دوای ئەم ھێرشە و دۆرانیان نەیانتوانی جارێکی دیکە ھێرشێکی لەو شێوەیە بکەنەوە سەر مەدینە.  <ref name="الروض-الأحزاب2">[[الروض الأنف]]، [[أبو القاسم السهيلي|السهيلي]]، ج3، ص415-458.</ref> دوای کۆتایی ھاتنی شەڕەکە، [[بەنی قورەیزە]] گەڕانەوە و خۆیان بە قەڵاکانیان بەھێز کرد. بەھۆی شکاندی پەیمانەکەیان محەممەد نەیتوانی ئەم کارەیان پشتگوێ بخات بەتایبەتی کاتێک خەریک بوو ببنە ھۆکاری شکستی موسڵمانان لە گەمارۆکە.<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص279-281.</ref><ref>المغازي، الواقدي، ج2، ص496-521، عالم الكتب، بيروت.</ref> لەدوای دەرچوونی قورەیشییەکان و ھاوپەیمانەکانی فەرمانی دا بەرەو شوێنی [[بەنی قورەیزە]] بچن. بۆماوەی ٢٥ شەو گەمارۆدران بێ ئەوەی ھیچ جمووجۆلێک بکەن کە واتای شەرکردن بێت ، داوای لێکردن بە بێ ھیچ مەرجێک خۆیان بەدەستەوە بدەن.بۆیە بەنی قورەیزە تەسلیم بوونی خۆیان ڕاگەیاند، ڕێککەوتن لەسەر ئەوەی کە سەعدی کوڕی مەعاز بڕیار لە چارەنوسیان بدات، ھەرچەند ویستیان کە ھەمان مامەڵەی ھۆزی بەنی قیناعیان لەگەڵ بکرێت بەڵام داواکەیان ڕەتکرایەوە سەعد بڕیاریدا بە کوشتنی پیاوەکان و ژن و منداڵەکانیش بکاتە کۆیلە و دەست بەسەر سەرجەم موڵک و ماڵ و سامانیان بگیرێت.سەرئەنجام بەپێی سەرچاوەکان لە نێوان ٤٠ بۆ ٤٠٠ کەس کوژراون، لە کاتێکدا بە گوتەی [[ئیبن ئیسحاق]] ، لە نێوان ٧٠٠ بۆ ٩٠٠ کەس لە کوژراون . <ref>الأموال لابن زنجويه رقم الحديث 359 وإسناده صحيح</ref> <ref>صحيح الترمذي رقم الحديث 1582 ، و صححه الألباني و ابن حجر العسقلاني</ref> <ref>السيرة النبوية لابن هشام ، طبعة دار الصحابة للتراث ، الجزء 3 صـــ230</ref>.سەرچاوە مێژووییە کۆنەکان کۆکن لە سەر ئەوەی کە پێغەمبەر بە بڕیارەکە ڕازیبووە، ئەمەش وەک سزایەک لە بەرامبەر پەیمان شکێنی و ناپاکیان .لەگەڵ ئەوەش ھەندێک لە توێژەرانی ھاوچەرخ گومانیان ھەیە لە جێبەجێکردنی ئەم بڕیارە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=هاشم|یەکەم=یەحیا الملاح|سەردێڕ=مێژووی سەردەمی پێغەمبەر و خولەفای ڕاشدین|بڵاوکەرەوە=چاپخانەی ڕۆژھەڵات -ھەولێر|ساڵ=٢٠١١|پەڕەکان=٣٦٩ -٣٧٣}}</ref> === ڕێکەوتنی حودەیبیە === {{سەرەکی|سوڵحی حودەیبییە}} لە مانگی [[زولقەعدە|زیلقەعدەی]] ساڵی ٦کۆچی بەرامبەر [[٦٢٨|٦٢٨زاینی]]، محەممەد فەرمانی کرد بە شوێنکەوتووەکانی ئامادەکاری بکەن بۆ ڕێوڕەسمەکانی [[عەمرە|عومرە]] لە [[مەککە]]، دوای ئەوەی لە خەونیدا بینی خۆی و ھاوەڵەکانی چوونە [[مزگەوتی حەرام|مزگەوتی حەرامەوە]]،[[تەواف]]ە و عەمرەی ئەنجامداوە عەرەب و خەڵکی دەوروبەری بیابانەکەیان کۆکردەوە بۆ ئەوەی لەگەڵیدا بچنە دەرەوە، ڕۆژی دووشەممە سەرەتای مانگی [[زولقەعدە]] لە ساڵی ٦ی کۆچی ، لە ساڵی ١٤٠٠ یان ١٥٠٠، <ref name="ابن سعد-الحديبية">الطبقات الكبرى، [[محمد بن سعد البغدادي|ابن سعد البغدادي]]، ج2، ص95-105، دار صادر، بيروت.</ref> دەرچوون بە بێ چەک تەنھا چەکی گەشتیار نەبێت،<ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج4، ص275-296، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> و کاتێک قوڕەیش بەوەیان زانی، بڕیاریان دا نەھێڵن بچێتە [[کەعبە|کەعبەوە]]، ٢٠٠ سوارچاکیان بە سەرکردایەتی [[خالید کوڕی وەلید|خالیدی کوڕی وەلید]] نارد بۆ ڕێگەی سەرەکی [[مەککە]]، بەڵام محەممەد ڕێگەیەکی سەختتری ھەڵبژاردبوو بۆ ئەوەی ڕووبەڕوویان نەبێتەوە، <ref name="ابن حزم-الحديبية">جوامع السيرة، [[ابن حزم (توضيح)|ابن حزم]]، ص207-211، دار المعارف، [[مصر]]، ط1900.</ref> تا گەیشتە حودەیبیە لە دووری ٩ میل لە مەککەوە،<ref>جوامع السيرة، ابن حزم، ص207-211، دار المعارف، مصر، ط1900.</ref> کۆمەڵێک کەس ھاتنە لای محەممەد ئەویش پێی وتن:« ئێمە بۆ شەڕ نەھاتووین، بەڵکو ھاتووین عەمرە بکەین ، شەڕ و کوشتار قوڕەیشی ماندوو کردووە،چی دەبێت ئەگەر ئەوان دەستبەرداری نێوان من و سەرجەم عەرەبەکانی تر ببن، ئەگەر ئەوان سەرکەوتن بەسەرمدا ئەوا ئاواتی ئەوان دێتەدی،ئەگەر خوا منیشی سەرخست ئەوا بە لێشاو دێنە ناو ئاینی ئیسلامەوە،با ئەوانش بە خواستی خۆیان پەیمان لەگەڵ ھەرکەس دەبەستن ئازادن ،ئیتر قوڕەیش نیازی چی یە؟ سوێند بە خودا بەردەوام تێدەکۆشم لە پێناو ئەو ئاینەی خودا بەمن ئەسەردە کردووە،تا خودا سەری دەخات یان من لە پێناویدا لە ناو دەچم»<ref>صحيح البخاري، البخاري، عن المسور بن مخرمة، رقم: 2731.</ref> .پێغەمبەر خەداشی کوری ئەمییە خەزاعی ناردە لای قورەیش بۆ ئەوەی پەیامەکەی بگەیەنێتە سەرکردەکانی قورەیش کە بۆ شەڕ نەھاتوون، ھەندێک کەس ویستیان نێردراوەکە بکوژن بەڵام حەبەشەکان ڕێگەیان نەدا بیکوژن و ئازادیان کرد، ئەویش گەڕایەوە لای پێغەمبەر. ھەڵوێست و نیازەکانی پێغەمبەر بووە جێی سەرنجی ھاوپەیمانەکانی قوڕەیش ، قوڕەیشیەکانیش لە ترسی لە دەستدانی ھاوپەیمانەکانی دەستیان کرد بە وتوێژ لەگەل محەممەد. ئەوەبوو کاتێک حەلیسی کوڕی عەلقەمە گەورەی حەبەشیەکان لەلای موسڵمانەکان گەڕایەوە و بینی ئەوان بەرگی ئیحرامیان پۆشیوە و قوربانیان ئامادەکردووە، وتی ( ئەی سەرکردەکانی قوڕەیش ، سوێد بەخوا ئێمە لەسەر ئەوە ھاوپەیمانیمان لەگەڵ ئێوە نەبەستووە ،کە ڕێگە لە کەسانێک بگرن مەبەستیان مەزن ڕاگرتنی ماڵی خودایە ،بە کەسەی گیانی حەسیلی بەدەستە ،واز لە محەممەد دێنن عەمرەکەی بکات باشە ، ئەگەینا ھەموو حەبەشییەکان وەک ھەڵمەتی یەک پیاو) وتیان (بەسە ئەی (حەلیس)ماوەیەک وازمان لێبێنە تا لەناو خۆماندا لەسەر بڕیارێک ڕێکدەکەوین)<ref>السيرة النبوية لابن هشام ص 313</ref> پاشان ووتوێژ کەوتەوە لە نێوان موسڵمانان و قوڕەیشدا.پێغەمبەر [[عوسمان کوڕی عەفان|عوسمانی کوڕی عەفانی]] وەک نێردراوی خۆی ناردە لای قوڕەیشیەکان بۆ ئەوەی لەگەڵیان وتووێژبکات .عوسمان و چەند کەسێکی دیکە بەرەو شاری مەککە ڕێکەوتن بۆ ماوەی سێ رۆژ لە [[مەککە]] مانەوە .پێغەمبەر وا گومانی کرد کە کوژرابن <ref>جوامع السيرة، ابن حزم، ص207-211، دار المعارف، مصر، ط1900.</ref>بۆیە ھاوەڵاکانی بانگ کرد و بەیعەتی لێوەرگرتن کە لە دوژمن ڕانەکەن ، هەندێکیشیان بەیعەتی مردنیاندا بە پێغەمبەر، ئەم بەیعەتدانە بە بەیعەتی ڕەزوان لە مێژوودا ناسراوە.<ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج4، ص275-296، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> کاتێک موسڵمانەکان خۆیان ئامادە دەکرد بۆ ئەگەری بەرپا بوونی شەڕ، قوڕەیش سوھێلی کوری عومەریان ناردە لای پێغەمبەر بۆ ئەوەی ڕێککەوتنێکی ئاشتەوایی واژۆ بکات کە بە [[سوڵحی حودەیبییە]] ناسراوە,ئەو ڕایگەیاند ھەر ڕێکەوتنێک بکەین پێویستە ئەو بەندەی لە خۆ گرتبێت کە ئەم ساڵ بگەڕێنەوە و ساڵێکی دیکە بێنەوە بۆ ناو مەککە.<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص95-105، دار صادر، بيروت.</ref> [[پەڕگە:Muhammad letter muqawqis.jpg|وێنۆک|شوێنەوارێکی پەیامی پێغەمبەر محەممەد بۆ ئەلموقاوقیس، فەرمانڕەوای [[میسر]]، بانگھێشتکردنی بۆ ئیسلام، وەک یەکێک لە دەرئەنجامەکانی [[سوڵحی حودەیبییە]]. لە مۆزەخانەی [[کۆشکی تۆپقاپی]] لە [[ئەستەمبوڵ|ئەستەنبوڵ]] پارێزراوە.]] سەرئەنجام ھەردوولا ڕازی بوون، ھەر لە ڕێکەوتنەکەدا ھاتبوو جەنگ و شەڕ لە نێوانیان بۆ ماوەی دە ساڵ ڕابوەستێت تاوەکو سەر و ماڵی خەڵکی پارێزراو بێت و کەس دەستدرێژی نەکاتە سەر کەسی تر، ھەروەھا ھەرکەسێک بەبێ پرسی خاوەنەکەی ھەڵبێت و بڕواتە لای (محەممەد)دەبێت (محەممەد)بیداتەوە قوڕەیش، بەڵام ھەرکەسێک لەلای (محەممەد)ەوە ڕابکاتە لای قوڕەیش ئەوە نادرێتەوە (محەممەد). ھەروەھا ھەرکەس و لایەنێک دەیەوێت ھاوپەیمانی لەگەڵ محەممەد ببەستێت ئازادە وە ھەرکەس و لایەنێک بیەوێت ھاوپەیمانی لەگەڵ قوڕەیش بکات ئازادە، محەممەد و ھاوەڵەکانی ئەم ساڵ دەگەرێنەوە و ناڕۆنە مەککەوە،ساڵی داھاتوو دێنەوە و دەڕۆنە ناو مەککەوە و بۆ ماوەی سێ ڕۆژ دەمێننەوە تەنیا چەکی سواریان پێ بێت و نابێت قوڕەیش ڕگەیان لێ بگرێت) بەم شێوەیە پەیمانەکە بەستراو لە دوو پەڕدا نوسرایەوە دانەیەکیان درایە دەست پێغەمبەر و دانەیەکی دیکەیان دا بە سوھەیل کوری عومەر.<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص95-105، دار صادر، بيروت.</ref> موسڵمانان بە ھۆی مەرجەکانی [[سوڵحی حودەیبییە]]، و ئەنجامنەدانی عەمرە ھەست کردن بەوەی کە قورەیش باڵەدەستی بەسەریاندا زیاتر بووە ،دڵتەنگی کردن بە شێوەیەک دوای ئەوەی کە نێدراوەکانی قوریش ڕۆیشتن محەممەد سێ جار پێی گوتن: «ھەستن قوربانی بکەن و سەرتان چاک بکەن) ، بەڵام ھیچیان ھەڵنەستا و بەقسەیان نەکرد تا ئەو کاتەی چووە دەرەوە و قوربانییەکەی خۆی سەربڕی و سەری خۆشی چاککرد<ref>جوامع السيرة، ابن حزم، ص207-211، دار المعارف، مصر، ط1900.</ref>، کاتێک موسڵمانەکان ئەوەیان بینی بەخێرای ھەستان و قوربانییەکانیان کرد.<ref>[[صحيح البخاري]]، [[محمد بن إسماعيل البخاري|البخاري]]، عن [[المسور بن مخرمة]]، رقم: 2731.</ref>دە ڕۆژێک لە حودەیبیە مانەوە و ھەندێک دەلێن بیست ڕۆژ، دواتر ڕۆشتنەوە بۆ مەدینە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بوك|یەکەم=FoulaBook-مكتبة فولة|ناونیشان=https://foulabook.com/ar/book/%D8%B5%D9%84%D8%AD-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%AF%D9%8A%D8%A8%D9%8A%D8%A9-pdf|سەردێڕ=تحميل كتاب صلح الحديبية تأليف عبد الحميد جودة السحار pdf|زمان=ar}}</ref> .لە ئەنجامی ئەم ڕێکەوتنەدا، محەممەد ھەستا بە ناردنی نوێنەر بۆلای پاشاکانی جیھان، و بانگی کردن بۆ ئیسلام بوون، یەکەم پەیامبەری نارد بۆلای نەجاشی پاشای حەبەشە، عومەری کوری ئومەییەی بوو .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=إسلام ويب - سير أعلام النبلاء - الصحابة رضوان الله عليهم - عمرو بن أمية- الجزء رقم3|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/library/index.php?page=bookcontents&ID=310&bk_no=60&flag=1|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.islamweb.net|زمان=ar}}</ref>کاتێک نوسراوەکەی پێ گەیشت، خستیە سەر چاوی و ھاتە سەر زەوی بۆی، [[موسڵمان]] بوو، <ref>تاريخ مدينة دمشق وذكر فضلها وتسمية من حلها من الأماثل، أبو القاسم علي بن الحسن ابن هبة الله بن عبد الله، ج45، ص45، دار الفكر، بيروت، ط1995.</ref>و دەحیەت کەلبی نارد بۆ لای قەیسەر ھەرقلی پاشای ڕۆم،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بابتي ،الدكتورة|یەکەم=عزيزة فوال|ناونیشان=https://books.google.com.sa/books?id=riBLDwAAQBAJ&pg=PT190&lpg=PT190#v=onepage&q&f=false|سەردێڕ=موسوعة الأعلام (العرب والمسلمين والعالميين) 1-4 ج2|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Dar Al Kotob Al Ilmiyah دار الكتب العلمية|زمان=ar}}</ref> و عەبدوڵڵا کوڕی حەزفە سەھمی نارد بۆ لای کیسرای پاشای فارس، کە نووسراوەکەی دڕاند،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الصحابي عبد الله بن حذافة السهمي - الصحابة والتابعين|ناونیشان=https://hawlalrasool.com/o/الصحابي-عبد-الله-بن-حذافة-السهمي|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=hawlalrasool.com|زمان=ar}}</ref> ھەروەھا حاتیب کوری ئەبووبەڵتاعی نارد بۆ لای مقوقسی پاشای [[میسر]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Prophet Muhammad's Letters to Kings (628 CE)|ناونیشان=https://www.cyberistan.org/islamic/letters.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.cyberistan.org}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.cyberistan.org/islamic/letters.html |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> ھەروەھا چەندین نوێنەری تری نارد.<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج1، ص258-290، دار صادر، بيروت.</ref> === غەزای خەیبەر و مۆتە === {{سەرەکی|غەزای خەیبەر}} {{سەرەکی|غەزای موئتە}} دوای ئەوەی محەممەد گەرەنتی قوڕەیشی مسۆگەر کرد لە دوای حودەیبیە، دەرفەتی بۆ ڕەخسا  لێپرسینەوە لە جولەکەکانی خەیبەر بکات بەھۆی ھاندانی ھۆزەکان لە [[غەزای خەندەق|شەڕی خەندەقدا]] دژی موسڵمانان  ،<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص325-354.</ref> بۆیە لە مانگی موحەڕەمی ٧ی کۆچیدا<ref>السيرة النبوية، ابن حبان، ص300.</ref> بۆ ئەو مەبەستە بە نھێنی لەگەڵ ١٥٠٠ (ھەندێک سەرچاوە دەلێن ١٤٠٠) لە سوپای موسڵمانان کە خاوەنی بەیعەتی ڕەدوان بوون، ڕووی کردە [[غەزای خەیبەر|خەیبەر]] ،  ئاڵاکەشی دا بە عەلی بن ئەبی تالیب،<ref>جوامع السيرة، ابن حزم، ص211-218، دار المعارف، ط1900.</ref> و دروشمی ئەوانیش لەو ڕۆژەدا (ئەی مەنسور بمرە، بمرە).<ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج4، ص297-331، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> سوپای موسڵمانان بە شەو گەیشتنە ئەوێ، بێ ئەوەی ئاشکرابن، کاتێک ڕۆژ بووەوە جوولەکەکانی خەیبەر موسڵمانانیان بینی، ترسان و ڕایانکردە قەڵاکانیان.لەگەڵ ئەوەی پێشتر زانیبوویان سوپای موسڵمانان ھێرشدەکاتە سەریان، ھەروەھا داوای یارمەتیان لە ھۆزی غەفتان کردبوو بەڵام ئەوان لە نیوەی ڕێگا گەڕانەوە پاش ئەوەی وا بڵاوکرایەوە کە موسڵمانان ھێرشیان کردووەتە سەر ناوچەکانیان.<ref>هاشم, یەحیا الملاح (٢٠١١). مێژووی سەردەمی پێغەمبەر و خولەفای ڕاشدین. چاپخانەی ڕۆژھەڵات -ھەولێر. pp. ٣٨٦.</ref>بەمەش لە یارمەتیەکانی ھۆزی غەفتان بێ بەش بوون.<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص325-354.</ref> کاتێک محەممەد شپرزەیی و ترسی خەیبەری بینی فەرمانی ھێرشی کرد. توانیان سەرکەوتووبن لە دەستبەسەرداگرتنی قەڵاکان و دیلی لێ گرتن لە ناویان [[سەفییە کچی حوییەی]] کە دواتر ھاوسەرگیری لەگەڵ محەممەد کرد.<ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج4، ص297-331، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=غزوة خيبر .. حين انهارت حصون اليهود بوعد إلهي - 7 ھ - مع الحبيب|ناونیشان=https://www.withprophet.com/ar/%D8%BA%D8%B2%D9%88%D8%A9-%D8%AE%D9%8A%D8%A8%D8%B1-7-%D9%87%D9%80|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=غزوة خيبر .. حين انهارت حصون اليهود بوعد إلهي - 7 ھ - مع الحبيب|زمان=ar}}</ref> دوا قەڵا کە داگیرکرا بریتی بوون لە ئەلوەتیح و ئەلسەلام و موسڵمانان بۆ چەند شەوێک گەمارۆیان دا، تا سەرکەوتنیان بەدەستھێنا. محەممەد ئەیویست جولەکەکان دەربکات لە خەیبەر بەڵام لەگەڵیان ڕێکەوت لەسەر ئەوەی ساڵانە نیوەی بەروبوومەکەیان بدەن بە موسڵمانان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=غزوة فتح خيبر 7 ھ القصة الكاملة للغزوة والفتح|ناونیشان=https://suwaidan.com/the-story-of-the-conquest-of-khaybar/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=suwaidan.com|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=إسلام ويب - البداية والنهاية - سنة سبع من الهجرة النبوية - غزوة خيبر- الجزء رقم6|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/library/index.php?page=bookcontents&idfrom=366&idto=378&bk_no=59&ID=406|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.islamweb.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة الإسلام {{!}} غزوة خيبر|ناونیشان=https://www.islamstory.com/ar/artical/755/%D8%BA%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%AE%D9%8A%D8%A8%D8%B1|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.islamstory.com|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230428070251/https://www.islamstory.com/ar/artical/755/%D8%BA%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%AE%D9%8A%D8%A8%D8%B1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>پاشان دوای ٨ مانگ، محەممەد لە زولقەعدەی ساڵی ٧کۆچی دەرچوو بۆ عومرە بەو پێیەی لە [[سوڵحی حودەیبییە|ڕێکەوتنی حودەیبیەدا]] لەگەڵ قوڕەیش لەسەری ڕێککەوتبوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=عمرة القضاء.. سبب التسمية بهذا الاسم - إسلام ويب - مركز الفتوى|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/fatwa/136407/%D8%B9%D9%85%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D8%B3%D8%A8%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B3%D9%85%D9%8A%D8%A9-%D8%A8%D9%87%D8%B0%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%85|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.islamweb.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة الإسلام {{!}} ما هي عمرة القضاء ؟ ومتى كانت ؟|ناونیشان=http://www.islamstory.com/ar/artical/28376/%D8%B9%D9%85%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%85%D8%B1%D9%87-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.islamstory.com|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230428070252/http://www.islamstory.com/ar/artical/28376/%D8%B9%D9%85%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%85%D8%B1%D9%87-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٧|سەردێڕ=عمرة القضاء أي ويقال لها عمرة القضية|ناونیشان=https://www.alsirah.com/%d8%b9%d9%85%d8%b1%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%82%d8%b6%d8%a7%d8%a1-%d8%a3%d9%8a-%d9%88%d9%8a%d9%82%d8%a7%d9%84-%d9%84%d9%87%d8%a7-%d8%b9%d9%85%d8%b1%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%82%d8%b6%d9%8a%d8%a9/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=بوابة السيرة النبوية|زمان=ar}}</ref>لە جەمادی یەکەمی ساڵی ٨کۆچی،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تاريخ غزوة مؤتة|ناونیشان=https://mawdoo3.com/تاريخ_غزوة_مؤتة|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=موضوع|زمان=ar}}</ref> [[غەزای موئتە]] ڕوویدا لە باشووری [[ئوردن]]، کە ھۆکەی کوژرانی پەیامبەرەکەی پێغەمبەر بوو کە ناردبووی بۆ پاشای بوسڕا تا بانگی بکات بۆ ئیسلام، کە حارس عومەیرئەزدی بوو،<ref>السيرة النبوية، ابن كثير، ج3، ص455-480.</ref> محەممەد سوپایەکی ٣٠٠٠ کەسی نارد و لە بەرامبەریاندا سوپای ڕۆم ھەبوو بە سەرکردایەتی ھەرقل و ١٠٠٬٠٠٠ جەنگاوەرەوە، شەڕی موئتە یەکەم شەڕە کە [[موسڵمان|موسڵمانان]] لە دەرەوەی سنوورەکانی [[نیمچەدوورگەی عەرەبی|نیمچە دوورگەی عەرەبی]] ئەنجامیانداوە، سێ ھەزار چەکداری موسڵمان بۆ ماوەی شەش ڕۆژ بەرگەی دوو سەد ھەزار سوپای ڕۆم و عەشیرەتە عەرەبەکانی ھاوپەیمانان گرت، لە حەوتەمین ڕۆژی دوای ئەوەی ئەو سێ سەکردەی ([[زەید کوڕی حاریسە]]، جەعفەر کوڕی ئەبووتاڵیب، عبداللە کوڕی ڕەواحە) موسڵمانان کە پێغەمبەر دیاریکردبوون کوژران ،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=الدرر السنیة - الموسوعة الحدیثیة|ناونیشان=https://dorar.net/hadith/sharh/66475|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210101171815/https://dorar.net/hadith/sharh/66475|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> دواتر خالید [[خالید کوڕی وەلید]] سەرکردایەتییەکەی گرتە ئەستۆ لە ڕێگای تەکنیکی سەربازی خۆی، توانى سوپای موسڵمانان بکشێنێتەوە بۆ [[مەدینە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=غزوة مؤتة - موقع مقالات إسلام ویب|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/article/16663/غزوة-مؤتة|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=www.islamweb.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=غزوة مؤتة وعبقریة خالد بن الولید العسکریة فی الانسحاب التکتیکی|ناونیشان=http://www.alarabiya.net/articles/2008/09/23/57124.html|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180125214941/http://www.alarabiya.net/articles/2008/09/23/57124.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ص11 - كتاب سلسلة مصابيح الهدى - خالد بن الوليد في غزوة مؤتة - المكتبة الشاملة|ناونیشان=https://shamela.ws/book/7700/25|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=shamela.ws}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=غزوة مؤتة (1)|ناونیشان=http://www.alukah.net/sharia/0/130407/غزوة-مؤتة-1/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.alukah.net|زمان=ar}}</ref> شەڕەکە بە شکستی موسڵمانان کۆتایی ھات. خەڵکی مەدینە کاتێک سوپاکە گەڕایەوە سەرزەنشتیان کردن و ھاواریان کرد بەسەریاندا و دەیان وت (ھەڵھاتووەکان، ئێوە لە جیھاد کردن لە پێناو خوا ھەڵھاتوون )، محەممەد کاتێک ئەوەی بیست جوابی دانەوە و وتی (ئەمانە ھەڵھاتوو نین، بەڵکو ئەمانە کۆڵنەدەرن و راکەرەن ان شادەستیان کرد بە فڕێدانی خۆڵ بەسەر ڕووخساریان و دەیانگوت: ئەی ئاواران، ئایا ئێوە لە پێناو خودا ھەڵاتوون؟ محمد دەفەرموێت (ئەوان ھەڵنەھاتوون، ئەوانە ڕاکەرن إن شاء الله). <ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص128-130، دار صادر، بيروت.</ref> === فەتحی مەککە === {{سەرەکی|فەتحی مەککە}} [[پەڕگە:Bilal.jpg|وێنۆک|وێنەکێشانێکی فارسی [[بیلالی حەبەشی|'''بیلالی کوڕی ڕەباح''']] لە کاتێکدا کە لە سەربانی [[کەعبە]] بانگی [[نوێژ لە ئیسلام|نوێژی]] دەکرد دوای [[فەتحی مەککە]] لە ساڵی ٨ی کۆچیدا.]] لە ئەنجامەکانی ڕێکەوتنی [[سوڵحی حودەیبییە|حودەیبیە]]، ھۆزی خزاعە ھاتنە ھاوپەیمانییەکەی محەممەدەوە، و بەنوبەکر چوونە ھاوپەیمانییەکەی قوڕەیشەوە،<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص95-105، دار صادر، بيروت.</ref> و بەنی بەکر و خزاعە شەڕ و کوشتاری سەردەمی نەزانی لە نێوانیاندا بوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة فتح مكة - غزوات الرسول - مع الحبيب|ناونیشان=https://www.withprophet.com/ar/%D9%81%D8%AA%D8%AD-%D9%85%D9%83%D8%A9-%D8%B3%D9%86%D8%A9-8-%D9%87%D9%80|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=قصة فتح مكة - غزوات الرسول - مع الحبيب|زمان=ar}}</ref> ماوەیەک بە ئیسلامەوە سەرگەرم بووبوون و پاشان شەڕ لەنێوانیان دەستی پێکردەوە، و [[قوڕەیش]] یارمەتی بەنوبەکریان دا،چەندین کەسیان لەیەکتری کوشت. بەمەش کۆتایی بە [[سوڵحی حودەیبییە|ڕێکەوتنەکەیان]] لەگەڵ [[ئیسلام|موسڵمانان]] ھات،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نبذة عن فتح مكة - الإسلام سؤال وجواب|ناونیشان=https://islamqa.info/ar/answers/261634/%D9%86%D8%A8%D8%B0%D8%A9-%D8%B9%D9%86-%D9%81%D8%AA%D8%AD-%D9%85%D9%83%D8%A9|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=islamqa.info|زمان=ar}}</ref> [[ئەبوو سوفیان کوڕی حەرب]] لە [[مەککە|مەککەوە]] ھات و ویستوی [[سوڵحی حودەیبییە|ڕێکەوتنەکەیان]] نوێ بکاتەوە, بەڵام ڕەتکرایەوە. پاشان محەممەد فەرمانی ئامادەکردنی سوپا و جوڵەی بەرەو [[مەککە]] دەرکرد، نزیکەی ١٠٬٠٠٠ جەنگاوەر لە ١٠ی ڕەمەزانی ساڵی ٩ک، بەرەو مەککە کەوتنە جووڵە بە شێوەی نھێنی <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=الصلابي|یەکەم=علي|سەردێڕ=فتح مكة.. فتح من الله ونصر مبين|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/blogs/2019/5/30/%d9%81%d8%aa%d8%ad-%d9%85%d9%83%d8%a9-%d9%81%d8%aa%d8%ad-%d9%85%d9%86-%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d9%88%d9%86%d8%b5%d8%b1-%d9%85%d8%a8%d9%8a%d9%86|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref> وە خەڵک لەو ڕۆژەدا بەڕۆژوو دەبن.تاکوو شەو گەیشتنە مر زەھران لە دەورووبەری مەککە، بەھەڵکردنی ١٠ ھەزار مەشخەڵ ھەواڵی گەیشتنی سوپای چاوەروانەکراوی موسڵمانان گەیشتە سەرکردەکانی مەککە.پاشان ئەبوو سەفیان و حەکیم کوڕی حزام بۆ پشتراستکردنەوەی ھەواڵەکە لە مەککە چوونەدەر،لە ڕێگە بەدیلی کوڕی وەرقایان پێ گەیشت، بە بینی ئەو سوپایە زۆرە توشی سەرسوڕمان بوون و زانییان کە توانایی ڕووبەڕووبوونەوەیان نییە. لەو کاتەدا [[عەبباس کوڕی عەبدولموتەلیب]] کە پێشتر بۆ بینینی محەممەد بەڕێکەوتبوو گەیشتە لایان، داوای لێکردن باوەڕ بە ئیسلام بھێنن و ببنە موسڵمان گەرەنتی پاراستنی گیانان دەدا تا دەگەنە لای پێغەمبەر، ئەوانیش ڕازی بوون و دواتر چوونە لای محەممەد موسڵمان بوونیان ڕاگەیاند.<ref>الروض الأنف، السهيلي، ج4، ص140-203.</ref>ڕۆژی سێشەممە، ١٧ی ڕەمەزان لە ساڵی ٨ی کۆچی، سوپا بەردەوام بوو لە ڕێپێوانەکەی بۆ شاری مەککە.<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص372-394.</ref><ref>سعد بن عبادة قائل عبارة نسخة محفوظة 16 أغسطس 2016 على موقع واي باك مشين.</ref>موسڵمان بوونی [[ئەبوو سوفیان کوڕی حەرب|ئەبوو سفیان]] کە یەکێک بوو لە سەرکردەکانی قوڕەیش کاریگەری زیاتر ھەبوو بۆ ئەوەی موسڵمانان بەبێ شەڕ بچنە ناو مەککە، محەممەد لەگەڵ ئەبوو سفیان ڕێکەوت خەڵکی مەککە ڕازی بکات لەکاتی چوونە ناوەی سوپای ئیسلام خەڵک ڕووبەروویان نەبێتەوە، پاشان گەڕایەوە مەککە بۆ ئەوەی قسەکانی محەممەدیان پێ بلێت واتە: ھەرکەسێک بچێتە ناو ماڵی ئەبووسفیان پارێزراودەبێت ! وە ھەرکەسێک دەرگاکەی ماڵەکەی دابخات ونەیەتەدەرەوە پارێزراو دەبێت! وە ھەرکەسێک بچێتە ناو مزگەوتەوە (بیت الحرام-کەعبە) پارێزراو دەبێت”.<ref>السيرة النبوية، ابن حبان، ص315.</ref>ئەمەش تا ڕادەیەکی زۆرلەلایەن خەڵکی مەککەوە پێشوازی لێ کرا. [[پەڕگە:Kaaba (1910)-2.jpg|ڕاست|وێنۆک|[[کەعبە]] ساڵی [[١٩١٠]]]] دواتر محەممەد فەرمانی بە یەکە سەربازییەکانی دا لە چەند شوێنێکەوە بچنە ناو مەککە بەبێ ئەوەی ڕووبەڕووی کەس بنەوە تەنھا ئەوانە نەبێت کە شەڕیان لەگەڵ دەکەن.<ref>عيون الأثر في فنون المغازي والشمائل والسير، ابن سيد الناس، ج2، ص194، مؤسسة عز الدين، بيروت، ط1986.</ref> ئەوەبوو [[خالید کوڕی وەلید]] و ئەوانەی لەگەڵیدا بوون لە لە خوارەوە، وە [[زوبەیر کوڕی عەوام]] و ئەوانەی لەگەڵیدا بوون لەسەرەوە و [[ئەبوو عوبەیدە کوڕی جەڕاح]] لە دۆڵەکەوە ھاتە ناوەوە مەککە <ref name="الرحيق-فتح مكة2">[[الرحيق المختوم (كتاب)|الرحيق المختوم]]، [[مباركفوري (توضيح)|المباركفوري]]، ص372-394.</ref> <ref>عيون الأثر في فنون المغازي والشمائل والسير، ابن سيد الناس، ج2، ص194، مؤسسة عز الدين، بيروت، ط1986.</ref>لەکاتی چوونە ناو مەککە تەنھا لەلای [[خالید کوڕی وەلید|خالید کوڕی وەلیدەوە]] تووشی ڕووبەڕووبوونەوە بوون،ھەندێک لە قوڕەیشەکان بە سەرۆکایەتی عیکریمە کوڕی [[ئەبوو جەھل]] ھەوڵیان دەدا ڕووبەڕووی موسڵمانان ببنەوە،خالید شەڕی لەگەڵیان کردو دوازدە کەسیانی کوشت، ئەوانی دیکە ھەڵھاتن و دوو لە موسڵمانان کوژران.<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص372-394.</ref> سوپاکە گەیشتە [[کەعبە]], و چوونە ناو [[مزگەوتی حەرام|مزگەوتەکە]], محەممەد لە [[بەردە ڕەشەکە|بەردی ڕەش]] نزیک بووەوە, دەستی لێدا, پاشان سووڕی ماڵەکەی کرد, پاشان ٣٦٠بتی شکان کە لە دەورووبەری کەعبە بوون <ref>رواه البخاري في صحيحه، عن عبد الله بن مسعود، رقم: 4720.</ref>و فەرمانی کرد بت و وێنەی ناو کەعبە دەری بھێنن و بیانشکێن.<ref name=":0" /> === ناکۆکی لەگەڵ ھۆزە عەرەبییەکان === ماوەیەکی کەم دوای فەتحی مەککە، ھۆزەکانی ھوزان و سەقیف و لەگەڵ ھەندێکی بەنی ھیلال ڕێکەوتن لەسەر شەڕکردن لەگەڵ موسڵمانان،<ref>المغازي، الواقدي، ج3، ص885-921، عالم الكتب، بيروت.</ref> کاتێک محەممەد ئەوەی بیست دەرچوو لە [[مەککە]] لە '''[[شەڕی حونەین|غەزای حونەین]]''' دا لە ڕۆژی شەممە ٦ی شەوالی ساڵی ٨کۆچی،<ref>المغازي، الواقدي، ج3، ص885-921، عالم الكتب، بيروت.</ref> و ١٢٬٠٠٠ جەنگاوەر لەگەڵی دەرچوون،کە زۆربەیان لەوانە پێکھاتبوون تازەببوونەوە موسڵمان. و موسڵمانان لە ئەنجامدا سەرکەوتن و زۆربەی ھۆزی ھوزان ھەڵھاتن بۆ تائیف.<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص397-407.</ref>دوای غەزای حونەین و لە ھەمان کاتدا، محەممەد بەرەو تائیف ڕۆیشت بۆ دەرکردنی ھوزان و سەقیف،<ref>الروض الأنف، السهيلي، ج4، ص248-276.</ref> و غەزای تائیف ڕوویدا لە نێوانیان، سوپای ئیسلامی گەمارۆیان دان ماوەی ٤٠ ڕۆژ، پاشان وازیان لێ ھێنان.<ref>رواه مسلم، في صحيحه، عن أنس بن مالك، رقم: 1059.</ref><ref>الفصول في سيرة الرسول ﷺ، ابن كثير، ص84-85.</ref>لە ڕەجەبی ساڵی ٩کۆچی، غەزای تەبوک ڕوویدا کە دوایین غەزای پیغەمبەر محەممەد بوو،<ref>دلائل النبوة، البيهقي، ج5، ص362، رقم: 2028.</ref> دوای ئەوەی ھەواڵیان پێ گەیشت لە وڵاتی ڕۆمەوە کە پاشای ڕۆم و ھاوپەیمانە عەررەبەکانی، سوپایەکیان پێک ھێناوە بۆ ھێرش بردنە سەر دەوڵەتی ئیسلامی،<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص165-167، دار صادر، بيروت.</ref> موسڵمانان سوپایەکیان پێک ھێنا لە ٣٠٬٠٠٠ جەنگاوەر <ref>الآية الكبرى في شرح قصة الإسراء، السيوطي، ص46، دار الحديث، القاهرة، ط1988.</ref>بە ھاوڕێیەتی ١٠٬٠٠٠ سوارچاک،<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص165-167، دار صادر، بيروت.</ref> بەڵام لەبەر دووری ڕێگەکاکە و توندی گەرماکە تووشی سەختی بوون و کە گەیشتنە تەبووک، ٢٠ شەو تیایا مانەوە،<ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج5، ص195-221، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref><ref>غزوات الرسول وسراياه، ابن سعد، ص80-82.</ref> و کاتێک ڕۆمان و ھاوپەیمانەکانیان ھەواڵی کشانی سوپای ئیسلامییان بیست ترسان و جیابوونەوە لە ناو سنووری وڵاتەکەیان،<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص417-430.</ref> و پاشان سوپای موسڵمانان بەبێ شەڕ لە تەبوکەوە ڕۆیشتن، لە مانگی ڕەمەزاندا لە ساڵی ٩ی کۆچیدا گەڕانەوە مەدینە،<ref>المغازي، الواقدي، ج3، ص989-1075، عالم الكتب، بيروت.</ref> موسڵمانانیش دەستیان کرد بە فرۆشتنی کەل و پەلە سەربازییەکانیان کرد بەبیانووی تەواو بوونی جیھاد بەڵام بەڵام محەممەد ڕێگای لێگرتن و نەیھێشت ئەو کارە بکەن . .<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص165-167، دار صادر، بيروت.</ref>زۆرێک لە مێژوونووسان ڕوودانی ئەم شەڕە دەخەنە ژێر پرسیارەوە، بە پشت بەستن بە نەبوونی ھیچ ئاماژەیەک بەو شەڕە لە ھیچ سەرچاوەیەکی دیکە جیا لە سەرچاوە ئیسلامییەکان.<ref>See, for example, Bowersock, Glen Warren, Peter Robert Lamont Brown and Oleg Grabar Late Antiquity: A Guide to the Postclassical World (1999, Harvard University Press) p. 597, which notes that many of the details surrounding Muhammad's life as given in the biographies, are "problematic in certain respects, the most important of which is that they represent a tradition of living narrative that is likely to have developed orally for a considerable period before it was given even a relatively fixed written form. Ideally, one would like to be able to check such accounts against contemporary evidence... however, there is no relevant archaeological, epigraphic, or numismatic evidence dating from the time of Muhammad, nor are there any references to him in non-Muslim sources dating from the period before 632." Also cf. El-Cheikh, Nadia Maria Byzantium Viewed by the Arabs (2004, Harvard University Press) p. 5, "One major challenge to examining initial contacts between Byzantium and the early Muslim umma arises from the controversy surrounding the traditional Islamic account......sources are not contemporaneous with the events they purport to relate and sometimes were written many centuries later. These sources contain internal complexities, anachronisms, discrepancies, and contradictions. Moreover, many of them provide evidence of embellishment and invention that were introduced to serve the purposes of political or religious apologetic."</ref> لە دوای ئەوە، وەفدێکی سەقیف ھاتن بۆ مەدینە و موسڵمان بوون،<ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج5، ص222-228، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> ھەروەھا چەندین وەفد لە ھۆزە عەرەبیەکانەوە ئەھاتن بۆ مەدینە و ئیسلام بوونی خۆیان ڕائەگەیاند <ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص417-430.</ref>و لە نێوان ساڵەکانی ٩ک و ١٠ک دا،<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص436-452.</ref> بە شێوەیەک کە ساڵی ٩ک ناونرا بە ساڵی وەفدەکان.<ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج5، ص248، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> === حەجی ماڵاوایی === [[پەڕگە:Petrograd, № 923-Dorn 312, fol 313 The Last Sermon of the Prophet Muhammad.jpg|وێنۆک|290x290پیکسڵ|وێنەیەکی فارسیی کۆتا وتاری پێغەمبەر محەممەد، کە لەلایەن عەلی قاسمەوە وێنا کراوە لە دەستنووسێکی ئەحسەن ئەل-کیبار لە ساڵی ١٥٢٦]] لە زولقەعدەی ساڵی ١٠کۆچی، پێغەمبەر محەممەد ویستی ڕێوڕەسمەکانی [[حەج]] ئەنجام بدات، دوای ئەوەی ٩ ساڵی لە مەدینە بەسەربرد بێ ئەوەی حەج بکات،<ref>السيرة النبوية، ابن حبان، ص384.</ref>بۆیە بە خەڵکەکەی ڕاگەیاند کە بۆ ئەو مەبەستە بەرەو مەککە بەرێ دەکەوێت.بۆیە خەڵکێکی زۆر ھاتنە مەدینە, ھەموویان ھەوڵیاندەدا لەگەڵ محەممەد سەفەر بکەن بەرەو مەککە.ئەم حەجە لە مێژوودا بە حاجی حەجی ماڵاوایی, یان حەجی پەیوەندی, یان حەجی ئیسلام ناسراوە, بەڵام زیاتر بە حەجی ماڵاوایی ناسراوە<ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج6، ص5-12، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> چونکە لە وتارەکەی ماڵاوایی لە موسڵمانان کردو دوای ئەوە حەجی نەکردەوە.<ref>السيرة النبوية، ابن كثير، تحقيق: مصطفى عبد الواحد، ج4، ص211-413، دار المعرفة، بيروت، ط1971.</ref> ھەروەھا باسی ئەو شتانەی بۆ کردن کە [[حەرام]] یان [[حەڵاڵ]]ن، لە ڕۆژی ٢٥ی زوقەعدەی ساڵی ١٠کۆچی،<ref>فتح الباري شرح صحيح البخاري، ابن حجر العسقلاني، ج8، ص104، دار المعرفة، بيروت، ط1959.</ref> محەممەد دەرچوو بەرەو [[مەککە]] لەگەڵ نزیکەی ١٠٠٬٠٠٠ موسڵمانی ژن و پیاودا. <ref name="الحلبية-الوداع">السيرة الحلبية في سيرة الأمين المأمون، علي بن برهان الدين الحلبي، ج3، ص307-340، دار المعرفة، بيروت.</ref><ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج6، ص5-12، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref>بە وتنەوەی «لبيك اللهم لبيك، لبيك لا شريك لك لبيك، إنّ الحمد والنعمة لك والملك، لا شريك لك»<ref>السيرة الحلبية في سيرة الأمين المأمون، علي بن برهان الدين الحلبي، ج3، ص307-340، دار المعرفة، بيروت.</ref> چووە مەککەوە لە ڕۆژی یەکشەممە ٤ی زیلحەجە، <ref>فتح الباري شرح صحيح البخاري، ابن حجر العسقلاني، ج8، ص104، دار المعرفة، بيروت، ط1959.</ref>و چووە مزگەوتی حەرامەوە، دوای ئەوەی مەناسیکەکانی حەجی ئەنجامدا، ووتاری حەجی ماڵاوایی دا.<ref name=":6">رواه مسلم في صحيحه عن جابر بن عبد الله، رقم:1218.</ref><ref name=":6" /> لەم ھەڵوێستەدا و لەسەر شاخی عەرەفە، ئەم ئایەتە [[قورئان]]ییە دابەزی ﴿الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا﴾ (<small>[[وەرگێڕاوەکانی قورئان بۆ زمانی کوردی|کوردی]]</small>: ئەمڕۆ ئاین و بەرنامەکەتانم بەکۆتایی گەیاند و نازو نیعمەتی خۆمم بۆ تەواو کردن و ڕازیم بەوەی کە ئیسلام ببێتە بەرنامەو دین و ئاینتان)<ref>سورەتی مائیدە، ئایەتی ٣</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=وه‌رگێڕانی ماناكان ئایه‌تی 3 سوره‌تی سورەتی المائدة - وەرگێڕاوی کوردی - صلاح الدین|ناونیشان=https://quranenc.com/ku/browse/kurdish_salahuddin/5/3|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=فرەفەرھەنگی قورئانی پیرۆز|زمان=ku}}</ref>لەگەڵ ئەوەی [[شیعە]] باوەڕیان وایە ئەم ئایەتە لە کاتێکی تردا دابەزیووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=يوم الغدير كمال الدين وتمام النعمة|ناونیشان=http://www.alshirazi.net/monasabat/monasabat/61.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.alshirazi.net}}</ref> == کۆچی دوایی == [[پەڕگە:Mrs Aisha room.jpg|وێنۆک|250px|شوێنی حوجرەی پێغەمبەر، کە پێغەمبەر و ئەبووبەکر و عومەری تیا نێژراوە]] یەکەم شت کە پێغەمبەر محەممەد زانی کاتی وەفاتی نزیک بۆتەوە ئەوە بوو کە لە فەتحی مەککەدا سورەتی نەسری بۆ دابەزی<ref>الأنوار المحمدية من المواهب اللدنية، يوسف النبهاني، ص575-595، المطبعة الأدبية، بيروت، ط1892.</ref> {{قورئان|سوورەت=١١٠|ئایەت=١|کوردی=کاتێ یارمەتی و کۆمەکی خوا دێت، شاری مەککە ڕزگار دەکرێت و دەرگای ئازادی واڵا دەکرێت}}.<ref>سورەتی نەسر، ئایەتی ١</ref> لە کۆتاییەکانی مانگی سەفەری ساڵی ١١ی کۆچی، محەممەد توشی [[تا (نیشانەی نەخۆشی)|تایەکی]] بەھێز بوو،<ref>الأنوار المحمدية من المواهب اللدنية، يوسف النبهاني، ص575-595، المطبعة الأدبية، بيروت، ط1892.</ref> و نەخۆشییەکەی لێی توند بوو، و مۆڵەتی لە خێزانەکانی وەرگرت تا لە ماڵی [[عائیشە|عائیشەی کچی ئەبووبەکر]] بمێنێتەوە. و پێغەمبەر نوێژی بە موسڵمانان دەکرد کاتێک نەخۆش بوو ١١ ڕۆژ و کاتێک نەخۆشییەکەی بە تەواوی قورس بوو فەرمانی بە [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبووبەکر]] کرد نویژیان پێ بکات،<ref>الروض الأنف، السهيلي، ج4، ص432-447.</ref> و ١٣ ڕۆژ دوای نەخۆشییەکەی لە ڕۆژی دووشەممە ڕەیبعولئەوەلی ساڵی ١١ی کۆچی و لە تەمەنی ٦٣ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد<ref>الروض الأنف، السهيلي، ج4، ص432-447.</ref> کە ئەم ڕێکەوتەش بەرامبەرە لەگەڵ ٨ی حوزەیرانی ٦٣٢ز،<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد، ج2، ص308، دار صادر، بيروت.</ref> لە ماڵی عائشە نێژرا لە تەنیشت [[مزگەوتی پێغەمبەر]].<ref>نور اليقين في سيرة سيد المرسلين، محمد بن عفيفي الخضري، ص205، دار المعرفة، بيروت، ط2004.</ref> === پاش وەفاتی === لە دوای کۆچی دوایی پێغەمبەر محەممەد شوێنکەوتوانی ناکۆکییان لەسەر ئەو کەسە ھەبوو کە دەبێتە جێنشین،<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص457-470.</ref> کۆمەڵێک موسڵمانان کۆ بوونەوە لە سەقیفەی بەنی ساعدە، سەعدی کوڕی عوبادە خۆی پاڵاوت بۆ ئەو مەبەستە و پشتیوانان پشتگیریان کرد،<ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج6، ص77-83، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> لە ھەمان کاتدا [[عومەر کوڕی خەتتاب|عومەری کوڕی خەتتاب]] [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبوبەکری]] سدیقی دەستنیشانکرد بۆ ئەو مەبەستە، بەپێی ئەوەی کۆچکردووەکان لە پێشترن بۆ جێ نشینی،<ref>الروض الأنف، السهيلي، ج4، ص448-461.</ref> ئەمەش پشتگیری ھەموو موسڵمانانی لەسەر بوو کە لەویا کۆ بووبونەوە، لە ھەمان کاتدا کۆمەڵێک لەو موسڵمانانەی کە لەو کاتەدا سەرگەرمی کفن و دفنی پێغەمبەر بوون دوایی ناڕازیبوون، <ref>البداية والنهاية، ابن كثير، تحقيق: علي شيري، ج5، ص270، دار إحياء التراث العربي، ط1988.</ref>سووربوون لەسەر ئەوەی [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی کوڕی ئەبوتالیب]] جێنشین بێت لەبەر ئەو نزیکایەتیەی ھەیەتی لەگەڵ پێغەمبەر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.shiaweb.org/books/jaish_alsahaba/pa19.html |سەردێڕ=تۆڕی شیعەی جیھانی |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160315045244/http://www.shiaweb.org/books/jaish_alsahaba/pa19.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئازاری ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>لەو ڕووداوەوە سەرەتاکانی ناکۆکی مێژوویی لە نێوان مەزھەبی [[سوننە]] و [[شیعە]] سەریھەڵدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=حكيم|یەکەم=گۆران|سەردێڕ=ململانێی سوننەو شیعە: باکگراوندێکی مێژووی و نەزیفێکی بەردەوام|ناونیشان=https://www.historyofkurd.com/2018/07/14/%d9%85%d9%84%d9%85%d9%84%d8%a7%d9%86%db%8e%db%8c-%d8%b3%d9%88%d9%86%d9%86%db%95%d9%88-%d8%b4%db%8c%d8%b9%db%95-%d8%a8%d8%a7%da%a9%da%af%d8%b1%d8%a7%d9%88%d9%86%d8%af%db%8e%da%a9%db%8c-%d9%85%db%8e/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=History Of Kurdistan}}</ref> دوای جێگیر بوونی دۆخەکە بۆ ئەبوبەکر، دەوڵەتی [[خەلافەتی ڕاشدین]] دامەزرا. ئیشی کرد لەسەر پارستنی [[ئیسلام]] و دژایەتی کردنی ئەوانەی لە ئیسلام پاشگەز بوونەوە پاش کۆچی دوایی پێغەمبەر، و ڕێگرییان لە [[زەکات]] کرد،<ref>فقه السيرة النبوية، محمد سعيد رمضان البوطي، ص511-513، دار الفكر، ط1991.</ref> ھەروەھا ئەوانەی لەناوبرد کە بانگەوازی پێغەمبەرایتیان ئەکرد،<ref>السيرة الحلبية في سيرة الأمين المأمون، علي بن برهان الدين الحلبي، ج2، ص509، دار المعرفة.</ref> ئەمەش ناسراوە بە شەڕی ڕەدە؛<ref>السيرة الحلبية في سيرة الأمين المأمون، علي بن برهان الدين الحلبي، ج2، ص509، دار المعرفة.</ref> و ئەبوبەکر ھەستا بە ناردنی ھێزی سەربازی بۆ ناوچە جیاوازەکان.<ref>فقه السيرة النبوية، محمد سعيد رمضان البوطي، ص511-513، دار الفكر، ط1991.</ref> لە سەردەمی دووەم جێ نشیندا [[عومەر کوڕی خەتتاب|عومەری کوڕی خەتاب]] و تەنھا لە ماوەی دە ساڵدا [[مێزۆپۆتامیا|وڵاتی نێوان دوو ڕووبار]] و وڵاتی [[فارسەکان|فارس]] و [[شام]] و [[میسر]] فەتح کرا .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=عمر|یەکەم=كهەیفی|سەردێڕ=پوختەیەک لە ژیانی عومەری کوڕی خەطاب ڕەزای خوای لێبێت|ناونیشان=https://www.historyofkurd.com/2016/03/15/%d9%be%d9%88%d8%ae%d8%aa%db%95%db%8c%db%95%d9%83-%d9%84%db%95-%da%98%db%8c%d8%a7%d9%86%db%8c-%d8%b9%d9%88%d9%85%db%95%d8%b1%db%8c-%d9%83%d9%88%da%95%db%8c-%d8%ae%db%95%d8%b7%d8%a7%d8%a8-%da%95%db%95/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=History Of Kurdistan}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Umar I {{!}} Biography, Caliph, Achievements, & Death {{!}} Britannica|ناونیشان=https://www.britannica.com/biography/Umar-I|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.britannica.com|زمان=en}}</ref> == موعجیزەکانی == {{سەرەکی|موعجیزەکانی محەممەد}} موسڵمانان ھەموو لەو باوەڕەدان، کە گەورەترین موعجیزەی پێغەمبەر محەممەد [[قورئان|قورئانە]]، پاشان زۆربەیان موعجیزەی تر دەسەلمێنن کە لە کتێبەکانی فەرموودەدا ھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی ئابی ٢٠٢٠|سەردێڕ=الجواب عن شبهة أن القرآن يدل على أن الله لم يؤيد نبيه بمعجزات غير القرآن - الإسلام سؤال وجواب|ناونیشان=https://islamqa.info/ar/answers/291379/%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D8%B9%D9%86-%D8%B4%D8%A8%D9%87%D8%A9-%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%8A%D8%AF%D9%84-%D8%B9%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D9%84%D9%85-%D9%8A%D9%88%D9%8A%D8%AF-%D9%86%D8%A8%D9%8A%D9%87-%D8%A8%D9%85%D8%B9%D8%AC%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%BA%D9%8A%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A7%D9%86|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200809210636/https://islamqa.info/ar/answers/291379/%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D8%B9%D9%86-%D8%B4%D8%A8%D9%87%D8%A9-%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%8A%D8%AF%D9%84-%D8%B9%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D9%84%D9%85-%D9%8A%D9%88%D9%8A%D8%AF-%D9%86%D8%A8%D9%8A%D9%87-%D8%A8%D9%85%D8%B9%D8%AC%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%BA%D9%8A%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A7%D9%86|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> === قورئان === {{سەرەکی|قورئان}} [[پەڕگە:Uthman Koran-RZ.jpg|220px|وێنۆک|کۆنترین نوسخەی قورئان]] بەپێی بیروباوەری [[ئیسلام|موسڵمانان]]، [[قورئان]] موعجیزەی سەرەکی پێغەمبەر محەممەدە کە بە درێژایی سەردەمەکان کەس نەیتوانیووە ھاوشێوەی ئەوە بھێنێت لەگەڵ ئەو تەحەدایەی لە قورئاندا ھاتووە،{{قورئان|سوورەت=١٧|ئایەت=٨٨|کوردی=ئەی محمد پێیان بڵێ: سوێند بە خوا ئەگەر ھەموو ئادەمیزادو پەریەکان کۆ ببنەوەو (ھەوڵی بەردەوام بدەن تا) قورئانێکی وەکو ئەمە دانێن و بیھێننە (مەیدان) ناتوانن کاری وابکەن و ناتوانن لە وێنەی بھێنن، ئەگەر چی ھەموو لایەکیان ببنە پشتگیرو یارمەتیدەری یەکتر}}.<ref>سورەتی ئیسرا، ئایەتی ٨٨</ref> بە زۆری ئیعجازی قورئان لە ڕەوانبێژی و ڕوون بێژییەکەیاتی، و ئیعجازی زمانەوانی یەکەم و گرنگترین ھۆکارەکانی ئیعجازی قورئانە، کە چەندیین ڕوو دەگرێتەوە، لەوانە باشی دانانەکەی و کۆبوونەوەی وشە و ڕەوانبێژییەکانی، و ئەو وێنە ڕێکخستنە سەیر و شێوازە نامۆیەی کە جیاوازە لە شێوازی قسەکردنی [[عەرەب]] و پەیڕەوەکانی ڕێکخستن و داڕشتنی کە لە پێش و دوایدا ھاوشێوەی نەبووە.<ref>الخصائص الكبرى، السيوطي، ج1، ص192-195، دار الكتب العلمية، بيروت.</ref> لە ڕووەکانی تری ئیعجازەکەی ئەو ھەواڵانەیە کە لە پەنھاندا ھاتووە، و ھەوألی سەدەکانی ڕابردوو و پێشینەکان،<ref>الخصائص الكبرى، السيوطي، ج1، ص192-195، دار الكتب العلمية، بيروت.</ref> و لەم دواییانەدا بزوتنەوەیەک دروست بووە باوەڕیان بە ئیعجازی زانستی ھەیە لە قورئاندا، و ئەو ئایەتانە ڕوون دەکاتەوە کە بیرۆکە زانستییەکانی ئاشکرا نەبوون تەنھا دوای ماوەیەکی دوور و درێژ نەبێت لە دەرکەوتنی قورئان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=التوبة|یەکەم=غازي|سەردێڕ=الإعجاز العلمي في القرآن.. تصويب الاتجاه|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/opinions/2009/10/29/%d8%a7%d9%84%d8%a5%d8%b9%d8%ac%d8%a7%d8%b2-%d8%a7%d9%84%d8%b9%d9%84%d9%85%d9%8a-%d9%81%d9%8a-%d8%a7%d9%84%d9%82%d8%b1%d8%a2%d9%86-%d8%aa%d8%b5%d9%88%d9%8a%d8%a8|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref> [[پەڕگە:Rima_Ariadaeus-1.jpg|وێنۆک|250px|ھێڵێک لەسەر ڕووی مانگ لەلایەن گرووپی پۆلۆ ١٠ گیراوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=APOD: 2002 October 29 - A Lunar Rille|ناونیشان=https://apod.nasa.gov/apod/ap021029.html|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=apod.nasa.gov}}</ref> زانایانی موسڵمانان لەو باوەڕەدان لە ئەنجامی موعجیزەی [[لەتبوونی مانگ]]ەوە دروست بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دلائل النبوة - المعجزات الحسية للرسول صلى الله عليه وسلم|ناونیشان=http://www.saaid.net/Doat/mongiz/15-8.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.saaid.net}}</ref>]] === لەتکردنی مانگ === موسڵمانانی [[سوننە]] کۆن لەسەر ئەوەی موعجیزەی لەتکردنی مانگ ڕوویداوە بۆ پێغەمبەر محەممەد وەک یەکێک لە موعجیزە تاکەکان،<ref>الأنوار المحمدية من المواهب اللدنية، يوسف النبهاني، ص270-272، المطبعة الأدبية، بيروت، ط1892.</ref> ئەمەش لە پێش کۆچکردندا بووە بۆ [[مەدینە]]، عەبدوڵڵا کوری مەسعود ئەڵێت؛ مانگ بوو بە دوو لەتەوە لەسەردەمی پێغەمبەردا بە شێکی لەسەر شاخەکە و بەشێکی ئەولاتر، پێغەمبەر ووتی شایەت بن،<ref>رواه البخاري في صحيحه، عن عبد الله بن مسعود، رقم: 4864.</ref> ھاوەڵ دانەرەکان ووتیان ئەمە جادووە. لەمەشدا ئایەتێکی قورئان ھاتۆتە خوارەوە، {{قورئان|سوورەت=٥٤|ئایەت=١|کوردی=ڕۆژی قیامەت نزیک بۆتەوە و مانگیش لەت بوو}}.<ref>سورەتی قەمەر، ئایەتی ١</ref>لەگەڵ ئەوەش زۆربەی مێژوو نووسانی ڕۆژئاوا گومانیان لەم موعجیزەیە ھەیە بەھی نەبوونی ھیچ بەڵگەیەکی زانستی .<ref>Wensinck, A.J. "Muʿd̲j̲iza." دائرة المعارف الإسلامية. Edited by: P. Bearman، Th. Bianquis، C.E. Bosworth، E. van Donzel and W.P. Heinrichs. Brill, 2007.</ref> === لە موعجیزەکانی دیکە === دەربارەی جیھانی نادیار لەو ھەواڵانەی پێغەمبەر دەربارەی جیھانی نادیار ھەیبوو، ڕۆژی غەزای بەدر بوو،<ref>خلاصة سير سيد البشر، المحبّ الطبري، ص107-107، تحقيق: طلال بن جميل الرفاعي، مكتبة نزار مصطفى الباز، ط1997.</ref> و ھەواڵەکانی دەربارەی [[حەسەن کوڕی عەلی|حەسەنی کوڕی عەلی کوڕی ئەبوتالیب]] بەوەی کە خوا دەیکاتە ھۆکاری ئاشتی لە نێوان دوو کۆمەڵەی موسڵمانان،<ref>المطالب العالية، ابن حجر العسقلاني، ج4، ص262.</ref> و ھەواڵی دەربارەی ئەوەی فاتیمەی کچی یەکەم کەس دەبێت لە خیزانەکەی بە دواییدا وەفات دەکات،<ref>رواه مسلم في صحيحه عن عائشة بنت أبي بكر، رقم: 2450.</ref> ھەروەھا ھەواڵ و زانیاری دەربارەی چەندیین ڕووداوی تر داوە.<ref>الشفا بتعريف حقوق المصطفى، القاضي عياض، ج1، ص249-258، دار الفكر، بيروت، ط1988.</ref>لە کتێبەکانی فەرموودە و ژیاننامە باسی ڕووداوی دەرچوونی ئاو دەکەن لە نێوان پەنجەکانی پێغەمبەر محەممەدەوە <ref>الخصائص الكبرى، السيوطي، ج1، ص412، دار الكتب العلمية، بيروت.</ref>و لە پێش ئەو بۆ ھیچ کەسێک ڕووی نەداوە، و لە چەند جێگەیەکدا ئەمە دووبارە بۆتەوە، و تەنانەت زانایانی موسڵمانان ئەو ئاوە بە باشترین ئاو دەژمێرن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=إسلام ويب - مواهب الجليل في شرح مختصر خليل - كتاب الطهارة - باب يرفع الحدث وحكم الخبث- الجزء رقم1|ناونیشان=https://islamweb.net/ar/library/index.php?page=bookcontents&ID=85&idfrom=0&idto=0&flag=1&bk_no=19&ayano=0&surano=0&bookhad=0|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=islamweb.net|زمان=ar}}</ref>قسەکردنی لەگەڵ گیانەوەر و بێ گیاندا،<ref>تفسير ابن كثير، عن أبي ذر الغفاري، ج5، ص76.</ref> و ھەروەھا سڵاو لێکردنی لەلایەن درەخت و بەردەوە و ڕۆیشتنی درەخت بۆی، و ناڵەی قەدی ئەو درەختەی ووتاری لەسەر ئەدا کاتێک مینبەرەکەی بۆ دروستکرا، لە ئامێزی گرت و قسەی بۆ کرد، <ref>تخريج مشكاة المصابيح، ابن حجر العسقلاني، ج5، ص346.</ref>و لە موعجیزەکانی لەگەڵ گیانەوەراندا، بەسەرھاتی ئەو ووشترەیە کە سکاڵای کرد لە زۆری ئیش و کەمی ئالەف،<ref>رواه أبو داود، في سننه، عن عبد الله بن جعفر، رقم: 2549.</ref> ھەروەھا چەندین ڕووداو و بەسەرھاتی تر.ھاوکات لەگەڵ ئەم موعجیزانەدا پێغەمبەر محەممەد چەندیین موعجیزەی تری ھەیە لە چاککردنەوەی نەخۆش<ref>دلائل النبوة، البيهقي، عن عاصم بن عمر بن قتادة، ج3، ص276، رقم: 1110.</ref> و بەرەکەت و ڕووداو و بەسەرھاتی تر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الباحث القرآني|ناونیشان=https://tafsir.app/althaalabi/9/118|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=tafsir.app}}</ref> == ژیانی تایبەتی == === خێزانەکانی === {{سەرەکی|دایکانی باوەڕداران}} خێزانەکانی محەممەد لە ئیسلامدا بە دایکەکانی باوەرداران ناسراون، و لە ژمارەی خێزانەکانییدا جیاوازی ھەیە لەسەر دوو ووتە، یەکێکیان ئەڵێت دوانزەن یان یانزەن،<ref name=":7">ألفية السيرة النبوية، عبد الرحيم العراقي، ص 132.</ref> و ھۆی جیاوازیەکەش لە [[ماریا کچی شەمعون|ماریە قبتییدایە]]، ئەوەی لەسەری ڕێکەوتوون لە یانزە خێزانەکەی، شەشیان قوڕەیشین، ئەوانیش؛ [[خەدیجە کچی خووەیلید|خەدیجە کچی خوەیلد]]، [[سەودە کچی زەمعە]]، [[عائیشە]] کچی ئەبووبەکر، [[حەفسە کچی عومەر]]، [[ئوم سەلەمە]]، ئوم حەبیبە. خێزانە عەرەبییەکانی بێجگە لە قوڕەیش چوارن، ئەوانیش؛ [[زەینەب کچی جەحش]]، جوەیریە کچی حارس، [[زەینەب کچی خوزەیمە|زەینەب کچی خوزیمە]]، مەیموونە کچی حارس، و یەکێکیان عەرەب نیە ئەویش [[سەفییە کچی حوییەی|سەفییە کچی حویەی]] لە بەنی ئیسرائیلە، و [[ماریا کچی شەمعون|ماریە قبتی]] ئەمێنێتەوە کە لە [[میسر]]ەوەیە، <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Mubārakfūrī|یەکەم=Ṣafī al-Raḥmān|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=r_80rJHIaOMC&redir_esc=y|سەردێڕ=الرحيق المختوم: بحث في السيرة النبوية على صاحبها افضل الصلاة و السلام|ڕێکەوت=٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=Darussalam|ژپنک=٩٧٨-٩٩٦٠-٨٩٩-٥٥-٨|زمان=en}}</ref>و کاتێک محەممەد خۆی لە ژیاندا بووە دووان لە خێزانەکانی وەفاتییان کرد ئەوانیش خەدیجە کچی خوەیلد و زەینەب کچی خوزیمە بوون.<ref name=":7" /> === مناڵەکانی === محەممەد سێ کوڕ و چوار کچی ھەبووە، دایکی ھەموویان خەدیجە کچی خوەیلد بوو بێجگە لە ئیبراھیم ئەو لە ماریە بوو، و ھەموو مناڵەکانی خۆی لە ژیاندا بوو وەفاتیان کرد بێجگە لە فاتیمە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=عدد أبناء وبنات النبي صلى الله عليه وسلم - الإسلام سؤال وجواب|ناونیشان=https://islamqa.info/ar/answers/23294/%D8%B9%D8%AF%D8%AF-%D8%A7%D8%A8%D9%86%D8%A7%D8%A1-%D9%88%D8%A8%D9%86%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%8A-%D8%B5%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87-%D9%88%D8%B3%D9%84%D9%85|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=islamqa.info|زمان=ar}}</ref> مناڵە کوڕەکانی ئەمانە بوون؛ قاسم (کە بووە بە نازناو بۆی (ئەبووقاسم) <ref name=":8">ألفية السيرة النبوية، عبد الرحيم العراقي، تحقيق: محمد علوي المالكي، ص130-139، دار المنهاج، ط2005.</ref>و لە تەمەنی دوو ساڵیدا کۆچی دوایی کردووە) و عەبدوڵڵا و ئیبراھیم (ساڵ و نیوێک لە مەدینە ژیا)<ref name=":8" />، مناڵە کچەکانی ئەمانەبوون؛ زەینەب و ڕوقیە و ئوم کەلسوم و فاتیمە، بەڵام [[شیعە]] فاتیمە بە تەنھا کچی محەممەد دادەنێن، و سێ کچەکەی تر دەڵێن تەنھا لە ماڵی پێغەمبەردا گەورەبوون، و لە ڕاستیشدا ئەوان کچی ھالە کچی خوەیلدی خوشکی خەدیجە بوون،زەینەب پێش کۆچ ژیانی خێزانی پێکھێنا لەگەڵ ئەبووعاس کوڕی ڕەبیع، بەڵام ڕوقیە و ئوم کەلسوم خێزانی ھاوسەرییان لەگەڵ [[عوسمان کوڕی عەفان]] پێک ھێنا یەک لە دوای یەکتر، و فاتیمە ژیانی خێزانی پێکھێنا لەگەڵ [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی کوڕی ئەبوتالیب]] لە نێوان ھەردوو غەزای بەدر و ئوحود،<ref>الرحيق المختوم، صفي الرحمن المباركي، ص471-472.</ref> و ھیچ کام لە کچەکانی مناڵیان نەبوو تەنھا فاتیمە نەبێت، <ref name=":8" /> کە [[حەسەن کوڕی عەلی|حەسەن]] و [[حوسێن کوڕی عەلی|حوسێن]] و [[زەینەب کچی عەلی|زەینەب]] و ئوم کەلسوم بوون. === موالی و خزمەتکارەکانی === محەممەد چەند موالییەکی ھەبوو، لەوانە؛ [[زەید کوڕی حاریسە|زەید کوری حاریسە]] (پێغەمبەر لە خۆی گرتبوو پێش [[ئیسلام]]) و کورەکەی ئوسامە، و سوبان کوری بجدد و ئەبوھیند، و ئەبولبابە، و ئەبوڕافع،<ref name=":8" /> و لە ژنان ماریە قبتی بوو (لەگەڵ بوونی جیاوازی لەسەر ئەوەی کردوویەتی بە خیزانی یان نا) و ڕیحان کچی زەید،<ref>الرحيق المختوم، صفي الرحمن المباركي، ص471-472.</ref> و خزمەتکارەکانی ئەنەسی کوری مالیک بو ھەروەھا ئەمانەش خزمەتیان ئەکرد، بیلال کوری ڕەباح، عەبدوڵلا کوری مەسعوود و ئەبووزڕی غەفاری و ئەوانی تر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=السيره الذاتيه لمحمد ابن عبدالله, عليه الصلاه والسلام - مجلة رجيم|ناونیشان=https://rjeem.com/%d8%a7%d9%84%d8%b3%d9%8a%d8%b1%d9%87-%d8%a7%d9%84%d8%b0%d8%a7%d8%aa%d9%8a%d9%87-%d9%84%d9%85%d8%ad%d9%85%d8%af-%d8%a7%d8%a8%d9%86-%d8%b9%d8%a8%d8%af%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d8%b9%d9%84%d9%8a%d9%87/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢٣|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230505192652/https://rjeem.com/%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B0%D8%A7%D8%AA%D9%8A%D9%87-%D9%84%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A7%D8%A8%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === شێوەی === موسڵمانان ھەستاون بە کۆکردنەوەی ئەوەی وەسفی پێغەمبەرەکەیان ئەکات کە لە ھاوەڵەکانەوە بە میرات بۆیان ماوەتەوە لە کتێبەکانی شەمائلدا، و ناودارترینی ئەم کتێبانەش شەمائلی محەممەدییە کە [[ترمزی]] دایناوە، و فەرموودەیەکی زۆری داناوە لە وەسفی پێغەمبەردا؛<ref>کتێبی لشمائل المحمدیة لە نوسینی الحافظ الترمذی لاپەڕە ٢–١٤</ref> * '''جەستەی''': بەشکۆ و بەرز بووە،<ref name="ReferenceA">لە سیوتی گێردراوەتەوە لە کتێبی الجامع الصغیر لە ھند بن ابی ھالە وەرگیراوە بە ژمارە:٦٤٩٣</ref> نە بەرز بووە و نە کورت،<ref>رواه ابن كثير في البداية والنهاية عن أبي هريرة، ج6، ص21.</ref> بەڵام لە بەرزییەوە نزیک بووە، ڕەنگی گوڵی بووە،<ref name="ReferenceA"/> نە سپی بووە نە ئەسمەر.<ref>لە سەحیحی بوخاری گێردراوەتەوە لە ئەنەسی کوری مالیکەوە بە ژمارە:٣٥٤٧</ref> * '''سەر و قژی''': سەری گەورە بووە، سەری بەرز، و قژی زۆر ڕەش بووە،<ref>ئیبن کەسیر لە کتێبی البدایە والنھایە گێراویتیەوە لە ئەبو ھورەرەش وەرگیراوە بەشی ٦ لاپەڕە ٢١.</ref> قژی نە لوول بووە و نەخاو، کاتێک وەفاتی کردووە لە سەر و ڕیشیدا ٢٠ تاڵی سپی نەبووە.<ref name="ReferenceB">رواه ابن عبد البر في كتابه الاستذكار عن علي بن أبي طالب، ج7، ص336.</ref><ref name="ReferenceD">رواه البخاري في صحيحه عن أنس بن مالك، رقم: 3547.</ref><ref name="ReferenceD"/> * '''دەست و قۆڵی''': قۆڵی درێژ بووە، زۆر موودار بووە، دەست و قاچی ئەستوور بووە، پەلەکانی درێژ و جومگەکانی بەھێز بووە.<ref name="ar.wikipedia.org">https://ar.wikipedia.org/wiki/وصف_النبي_محمد</ref> * '''شان و سنگ و سکی''': شانەکانی فراوان بوون، زۆر موودار بووە و سنگی بەرز بووە، و سنگی پان بووە.<ref name="ar.wikipedia.org"/><ref name="en.wikipedia.org">https://en.wikipedia.org/wiki/Depictions_of_Muhammad</ref> * '''نیشانەی پێغەمبەرایەتی''': نیشانەیەکی سوور وەک ھێلکەی کۆتر، یان وەک ھیلال، چەند موویەکی کۆبووەوەی تیابووە لە نێوان شانییدا، و ئەمەش لە نیشانەکانی پێغەمبەرایەتی بووە بەپێی بیروباوەری موسڵمانان.<ref>ھەیسمی گێراوێتیەوە لە کتێبی مجمع الزوائد لە سەلمانی فارسی وەرگیراوە لە بەشی ٩ لاپەرە ٣٤٣.</ref> * '''ڕووخسار و ناوچەوانی''': ڕووخساری ڕێک بووە، زۆر بە تەواوی بازنەیی نەبووە، ناوچەوانی فراوان بووە.<ref name="ar.wikipedia.org"/><ref name="en.wikipedia.org"/><ref>ئیبن کەسیر لە کتێبی البداية والنھاية گێراوێتیەوە لە ئەبو ھورەیرەوە، بەشی ٦، لاپەڕە ٢١.</ref> * '''چاو و برۆی''': چاوی زۆر ڕەش بووە، لە سپیاییەکەیدا سووری ھەبووە، و چاوەکانی زۆر فراوان بووە، و برۆکانی بەھێز و کەوانەیی بووە، و بە نەرمی بە یەک گەیشت بوونەوە.<ref name="ReferenceB"/><ref name="en.wikipedia.org"/><ref>رواه مسلم في صحيحه عن جابر بن سمرة، رقم:2339.</ref> * '''لوت و دەمی''': لووتی ڕێک بووە، و دەمی گەورە بووە، و دانەکانی ناسک و ڕێک بوون.<ref name="en.wikipedia.org"/><ref>[[ئیمام]]ی مسلم گێراوێتیەوە لە سەحیحەکەی لە جابر بن سمرەوە، بە ژمارە:'''٢٣٣٩'''.</ref><ref>https://ar.wikipedia.org/wiki/محمد</ref> * '''قاچەکانی''': قاچەکانی گەورە بوون، ھەموو پێی لەسەر زەوی دادەنا<ref>ئیبن کەسیر گێراوێتیەوە لە کتێبی البداية والنهاية لە ئەبو ھورەیرەوە، بەشی شەشەم لاپەڕە ٢١.</ref><ref>ئیمامی مسلم گێراوێتیەوە لە سەحیحەکەی لە جابری کوری سمرەوە، بە ژمارە :٢٣٣٩.</ref> [[پەڕگە:4025 Istanbul - Topkapi - Sbirciando da finestra sala reliquie - Foto G. Dall'Orto 27-5-2006.jpg|وێنۆک|220px|ئەو ژوورەی پۆشاکی پێغەمبەری لێیە لە مۆزەخانەی بابی عالی لە ئیستەنبوڵ، [[تورکیا]]]] === پێداویستی و ئاسارەکانی === لە خووی پێغەمبەر بوو کە ناوی لە شتومەک و چەک و پێویستییەکانی دەنا،<ref>کتێبی إحیاء علوم الدین، خاوەن:أبو حامد الغزالی، بەشی ٢، لاپەڕە ٣٧٦ چاپ: دار المعرفة، بیروت.</ref> ناوی ئاڵاکەی عیقاب بوو، و ناوی شمشێرەکەی کە شەڕی پێ دەکرد زولفەقار بوو، و ھەروەھا شمشێری تری ھەبوو وەک ڕسوب و قەزیب، و ناوی کەوانەکەی کتوم بوو، و ووشترەکەی ناوی [[قەسوا]] بوو، بەو شێوەیە ھەموو شتەکانی ناو نابوو، و موسڵمانان زۆر لە کەرەستەکانیان پاراست ووە بە درێژایی مێژوو، لە [[میسر]] لە مزگەوتێک ئاسەواری پێغەمبەر ھەبوو لە باشووری [[قاھیرە]]، تا کاتی فەتحی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] ساڵی ١٥١٧ز، کاتێک [[سەلیمی یەکەم|سوڵتان سەلیمی یەکەمی]] عوسمانی چووە قاھیرەوە، ھەموو ئاسەوارەکانی پیغەمبەری لەگەڵ خۆی برد بۆ [[ئەستەمبوڵ|ئەستەنبوڵ]]، و ھەتا ئێستا لە مۆزەخانەی بابی عالی لە ئەستەنبوڵ پارێزراون.<ref>کتێبی:إحیاء علوم الدین، خاوەن:أبو حامد الغزالی، '''بەشی دووەم'''، لاپەڕە ٣٧٦ چاپ: دار المعرفة، بیروت.</ref> بەڵام ئەوەی لە ئاسەواری پێغەمبەر بوو لە [[مەککە]] و [[مەدینە]]، موسڵمانان پاراست بوویان تا کاتی دەرکەوتنی بزوتنەوەی وەھابی لە نەجد لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|خەلافەتی عوسمانی]]، کە وەھابییەکان دوای ئەوەی دەستیان گرت بەسەر حیجازدا، زۆربەی ئاسەوارەکانی پێغەمبەریان لەناوبرد بە بانگەوازی ترسی دروست بوونی ھاوەڵ دانان،<ref>'''جریدة الحجاز:''' جدل حول تدمیر الوھابیة لما تبقّی من آثار إسلامیة - فؤاد المشاط تاریخ الوصول 7 یولیو 2011. نسخة محفوظة03 نوفمبر 2012 علی موقع وای باک مشین.</ref>، ئەمەش وایکرد زۆربەی زانایانی [[سوننە]] و [[شیعە]] بانگەوازی پێویست بوونی پارێزگارییان کرد بۆ ئەوەی کە ماوەتەوە و ڕێگە نەدریت لەناو ببرێت<ref>'''صحیفة عکاظ:''' مفتی مصر: الآثار النبویة عظیمة القیمة وتمثل تاریخ الإسلام تاریخ الوصول 7 یولیو 2011.نسخة محفوظة 24 سبتمبر 2015 علی موقع وای باک مشین.</ref><ref>لا ذرائع لھدم آثار النبوة، عمر عبد اللە کامل، ص2، دار بیرسان.</ref><ref name="ReferenceC">'''علی الطالقانی. معھد الإمام الشیرازی الدولی للدراسات:'''توصیات ومقترحات لمعالجة ھدم الآثار، تاریخ الوصول 21 یولیو2011. نسخة محفوظة 15 أغسطس 2018 علی موقع وای باک مشین.</ref> لەو ئاسارانەی ڕوخێنران؛ مزگەوتی بەنی قەڕیزە بوو، کە پێغەمبەر محەممەد تێیدا نوێژی کرد کاتی گەمارۆدانی بەنی قەڕیزە لەبەر [[خیانەت]]ەکەیان، مزگەوتی ئەبووبەکری سدیق، و شوینی لە دایکبوونی محەممەد، و شوێنی ژیانی لە مەککە، و باخی ھاوەڵ سەلمانی فارسی، و ماڵی ھاوەڵ [[ئەبوو ئەیووبی ئەنساری|ئەبوو ئەیووبی ئەنساڕی]]، و بیری عەینول زەرقا، و بیری ئەریس و بیری حاء.<ref name="ReferenceC"/><ref>لا ذرائع لھدم آثار النبوة، عمر عبد اللە کامل، ص182-183، دار بیرسان.</ref><ref>نصیحة لأخواننا علماء نجد، یوسف الرفاعی، ص12.</ref> == تێڕوانینەکان لەسەر کەسایەتیی محەممەد == === تێڕوانینی موسڵمانان === بەپێی زانیارییە ئیسلامییەکان، محەممەد بەڕێزترین دروستکراو و پێشەوای ھەموو مرۆڤایەتییە،<ref>الفتاوى الحديثية، ابن حجر الهيتمي، ص346-349، تحقيق: أحمد عناية، دار التقوى، ط2008.</ref><ref>قال النبي محمد «أنا سيّد ولد آدم يوم القيامة»، رواه مسلم في صحيحه، عن أبي هريرة، رقم: 2278.</ref> و دوایین پێغەمبەری خوایە، باوەڕبوون پێی و باوەڕ بە پێغەمبەرێتییەکەی پێویستە لەسەر ھەموو [[ئیسلام|موسڵمانان]] و باوەڕ بە بێ ئەوە تەواو نابێت و [[ئیسلام]] ڕاست نابێت لەگەڵ ئەم بڕوایەدا نەبێت،<ref name=":9">الشفا بتعريف حقوق المصطفى، القاضي عياض، ج2، ص3، دار الكتب العلمية، ط2006.</ref><ref name=":9" /> گوێڕایەڵ بوون بۆی و ڕازی بوون بە فەرمانەکانی پێویستە لەسەریان،<ref name=":10">مجموعة رسائل الإمام الغزالي - روضة الطالبين وعمدة السالكين، أبو حامد الغزالي، ص107، المكتبة الوقفية.</ref><ref name=":10" /> بەوەی کە گوێڕایەڵییە بۆ خوا؛ و پەیڕەوکردنی ڕەوشتەکانی. ئیسلام خۆشویستنی محەممەد بە یەکێک لە ئوسوڵەکانی موسڵمان و یەکێک لە مەرجەکانی باوەڕ دادەنێت،<ref>رواه مسلم في صحيحه، رقم: 2832.</ref> موسڵمانان ڕێزێکی زۆریان لێناوە، و بە ڕێژەیەکی زۆر مناڵەکانیان بە ناوی محەممەد ناو دەنێن، کە ئامارەکان ئاماژە بەوە دەکەن، محەممەد بەربڵاوترین ناوە لە جیھاندا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ="محمد".. الاسم الأكثر شعبية بين المواليد الذكور في بريطانيا|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/ar/دولي/محمد-الاسم-الأكثر-شعبية-بين-المواليد-الذكور-في-بريطانيا/2440257|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.aa.com.tr}}</ref> و زۆرترین ناو بووە بۆ ناونانی لەدایکبووە نوێکان لە [[بەریتانیای مەزن|بەریتانیا]] ساڵی [[٢٠٠٩]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mohammed is most popular name for baby boys in London|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/news/religion/6194354/Mohammed-is-most-popular-name-for-baby-boys-in-London.html|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.telegraph.co.uk}}</ref> زۆربەی موسڵمانان لە ھەموو وڵاتە ئیسلامییەکاندا ڕاھاتوون بە ئاھەنگ گێڕان بە یادی لەدایکبوونی پێغەمبەر محەممەد لە سەدەی شەشی کۆچی بەرامبەر دوانزەی زایینییەوە، کۆڕ ئەبەستن بۆ گوێگرتن لە ژیاننامەکەی، و سەڵاوەتدان لەسەری، و گوێگرتن لە وەسفەکانی،<ref>حسن المقصد في عمل المولد، جلال الدين السيوطي، ص5.</ref> لە ھەمان کاتدا شوێنکەوتوانی [[سوننە|ئەھلی سونەو جەماعە]] ئەم بۆنەیە قبوڵ ناکەن و بە دروستکراوی ئەزانن،<ref>حول المولد النبوي الشريف، محمد علوي المالكي، ص11-12، دار جوامع الكلم، ط1997.</ref> موسڵمانان ناوی محەممەد جیادەکەنەوە بەوەی لەگەڵ ناوھێنانییدا دەڵێن «پێشەوامان محەممەد (سیدنا محمد)» یان «پێغەمبەری خوا (رسول اللە)» یان «نەبی» و لە دوای ناوەکەی سەڵاواتی لەسەر ئەدەن و ئەڵێن؛ «صلّی اللە علیە وسلّم» واتە؛ «دروودی خوای لێبێت».<ref>قال النبي محمد «من صلى عليّ صلاة لم تزل الملائكة تصلي عليه ما صلى عليّ فليقلّ عبد من ذلك أو ليكثر» رواه الدمياطي، في المتجر الرابح، رقم: 246، وقال عنه: حسن.</ref> === تێڕوانینی یەھوودی === نەریتێک ھەیە لەناو یەھوودییدا، دان ئەنێن بە بوونی پێغەمبەری بێجگە لە یەھوودییەکان، خوا ناردوونی بۆ ڕێنمایی کردنی میللەتەکانیان، لەوانە؛ بلعام و ئەیووب کە عییبری نەبوون، تێڕاونینی زانا گەورەکانی [[جوو|یەھوود]] جیاوازییەکی گەورەیان تێدایە دەرباری پێغەمبەر محەممەد، زانای یەھوودی نسنائیل کوڕی فیوومی ئەڵێت، خوا پێغەمبەری ناردووە کە پەیامەکانیان یەک ناگرێتەوە لەگەڵ ئەو بیروباوەڕانەی بۆ پێغەمبەرەکانی یەھوودی ناردووە، فیوومی محەممەد بە پێغەمبەرێکی ڕاستگۆ دادەنێت بەڵام پەیامەکەی تایبەت بە [عەرەب] ئەزانێت بە شێوەکی تایبەت و بۆ یەھوودی دانانێت لەبەر ئەوەی لەگەڵ [[تەورات]] یەک ناگرێتەوە.<ref>The Bustan al-Ukul, by Nathanael ibn al-Fayyumi, edited and translated by David Levine, Columbia University Oriental Studies Vol. VI, p. 105</ref><ref>''Gan ha-Sekhalim'', ed. Kafih (Jerusalem, 1984), ch. 6.</ref> ئەوەی تێبینی دەکرێت تێڕوانینی فیوومی قبوڵێکی فراوان نەکراوە لە نێو یەھوودەکانی سەردەمەکەییدا. موسا کوڕی مەیموون یەکێک لە گرنگترین لاھووتییەکانی یەھوودە لە سەردەمەکانی ناوەڕاستدا وای ئەبینێت کە محەممەد ھەندێک لە بنەماکانی یەھوودی ھەڵبژاردووە لە پەیامەکەیدا و پەرستشی تری بۆ زیاد کردووە، و مەیمون محەممەد بە پێغەمبەرێکی ناڕاستگۆ دادەنێت و بانگەوازی پێغەمبەرایەتییەکەی بە ناڕاست ئەزانێت لەبەر ئەوەی پێچەوانەی نەرێتی تەوراتی یەھوودییە، ھەروەھا بوونی پێغەمبەرێکی نەخوێندەوار بەوە دادەنێت کە ناتوانێت بگاتە پلەی پێغەمبەر.<ref>[http://www.aishdas.org/student/navi.htm Prophet: True or False?], Gil Student</ref><ref>[http://www.myjewishlearning.com/beliefs/Issues/Jews_and_Non-Jews/Attitudes_Toward_Non-Jews/Islam.shtml Jewish Views on Islam] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150318060224/http://myjewishlearning.com/beliefs/Issues/Jews_and_Non-Jews/Attitudes_Toward_Non-Jews/Islam.shtml |date=١٨ی ئازاری ٢٠١٥}}, Marc B. Shapiro</ref> === تێڕوانینی مەسیحییەت === [[پەڕگە:Dante and Virgil Meet Muhammad and His Son-in-law, Ali in Hell.jpg|وێنۆک|وێنەیەکی [[دانتێ ئەلیگیێری|دانتێ]] و [[ڤێرجیل|ڤیرجیل]] لە دۆزەخدا محەممەد و [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی کوڕی ئەبووتالیب]] دەبینن. لە سەدەکانی ناوەڕاستدا مەسیحییەکان ئیسلامیان بە بیدعەت دادەنا.]] یوحنا دیمەشقی (٦٧٦-٧٤٩ز) بە یەکەم کەسی مەسیحی دادەنرێت ڕای خۆی دابێت لەسەر محەممەد، بە پێغەمبەرێکی ناڕاستگۆی دادەنێت،<ref>[http://orthodoxinfo.com/general/stjohn_islam.aspx St. John of Damascus’s Critique of Islam], Orthodox Christian Information Centre</ref>لەگەڵ ئەوەشدا بەشێک لە پەیرەوانی مەسیحیەت بۆچوونێکی ئەرێنیان بەرامبەر محەممەد ھەبوو، بەتایبەت کاتێک خەلیفەی عەباسی ئەبو عەبدوڵڵا محەممەد مەھدی، پرسیاری لە قەشەی کەنیسەی ڕۆژھەڵات، تیماتیۆسی یەکەم کرد سەبارەت بە بۆچوونی خۆی سەبارەت بە محەممەد ، وەڵامی دایەوە: "ئەو بە شوێنپێی پێغەمبەراندا دەڕۆیشت." وە لەگەڵ چەندین ستایشی محەممەد کە ڕاستگۆ بووە. <ref>[http://books.google.com/books?id=E6SIe0ommuYC&pg=PA169 Modern Western Christian theological understandings of Muslims since the Second Vatican council], Mahmut Aydin</ref> بەڵام پیکدادانەکانی دواتری نێوانیان لەگەڵ موسڵماناندا لە [[ئەندەلوس]] و [[فەلەستین]] بووە بە ھۆی دەرکەوتنی ئاڕاستەیەکی ڕەخنەگر لە ئیسلام و ئەم ئاڕاستەیە زیاتر تاوی سەند، دوای شەڕەکانی [[ئەورووپا]] لەگەڵ [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]]. بەتایبەت لای [[پرۆتێستانت|پرۆستانتەکان]]. لە سەدەکانی ناوەڕاستدا [[کڵێسای کاتۆلیک|کاتۆلیکەکان]] ئیسلامیان بە جۆرێک لە بیدعەت دادەنا و لە ڕەدی محمەممەددا بەرھەمیان داناوە.<ref name="Quinn2008">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Quinn|یەکەم=Frederick|سەردێڕ=The Sum of All Heresies: The Image of Islam in Western Thought|ڕێکەوت=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]]|ژپنک=٩٧٨-٠١٩٥٣٢٥٦٣٨|شوێن=[[نیویۆرک|New York]]|پەڕەکان=١٧–٥٤|chapter=The Prophet as Antichrist and Arab Lucifer (Early Times to 1600)|chapter-url=https://books.google.com/books?id=PAF5py-2Oi0C&pg=PA17}}</ref> ئەم تێڕوانینە لە سەدەکانی دواتردا بەتایبەت لەدوای ڕێنێسانس گۆڕا.بەرگریکەرەکانی [[کڵێسای کاتۆلیک|کاسۆلیک]] لەسەرەتای سەدەی بیست وەسفی محەممەد دەکەن بەوەی چاکسازێکی کۆمەڵایەتییە، و ھیلیر بیلوک <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Hilaire Belloc {{!}} British author {{!}} Britannica|ناونیشان=https://www.britannica.com/biography/Hilaire-Belloc|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.britannica.com|زمان=en}}</ref>یەکێک لە دیارترینی ئەو کاسۆلیکە بەریگریکارانەیە لە سەرەتای سەدەی بیستدا، ستایشی پەیامی پێغەمبەر محەممەدی کرد لەبەرئەو جێگە تایبەتەی بۆ [[مەسیح]] و [[مریەم|مریەمی]] دایک دایناوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Great and Enduring Heresy of Mohammed|ناونیشان=https://www.catholic.com/magazine/print-edition/the-great-and-enduring-heresy-of-mohammed|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=Catholic Answers}}</ref> ھەروەھا چەندین بۆچوون ھەبووە کە مەسیحیەت دان بە پێغەمبەرایەتی محەممدا بنێن لە ژێر ئاکارە مەسیحییەکاندا ئەمەش لە پێناو ھێنانەناوەی کەشێکی ئەرێنی لەگەڵ ئاینی ئیسلامدا .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hilal|یەکەم=Sidi Mahmoud|سەردێڕ=تصريحات بنديكت وبيان نوسترا آيتاتي.. انحراف أم امتداد|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/opinions/2006/9/27/%d8%aa%d8%b5%d8%b1%d9%8a%d8%ad%d8%a7%d8%aa-%d8%a8%d9%86%d8%af%d9%8a%d9%83%d8%aa-%d9%88%d8%a8%d9%8a%d8%a7%d9%86-%d9%86%d9%88%d8%b3%d8%aa%d8%b1%d8%a7-%d8%a2%d9%8a%d8%aa%d8%a7%d8%aa%d9%8a|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref> === تێڕوانینی ڕۆژئاوا === ڕەخنەگر و لێکۆڵەرەوەی سوری ‹ڕەنا قەبانی› ئەڵێت؛ لە سەدەکانی ناوەڕاستدا شەڕ تەنھا لە نێوان [[ئیسلام]] و [[ئەورووپا]]دا تەنھا لەو ناکۆکییە سەربازییەدا نەبووە کە لە [[تورکیا]] یان [[ئیسپانیا]] ڕوویانداوە، بەڵکو شەڕێکی کولتووری و ڕۆشنبیریش بووە ،<ref>أساطير أوروبا عن الشرق: لفّق تسد، رنا قباني، ص35-39، دار طلاس، دمشق، ط1994.</ref> لە سەدەی دوانزەیەمەوە ئەورووپا سووربوون لەسەرئەوەی ئیسلام وەک شارستانیەتیێک قبوڵ نەکەن بەڵکو وەک ھێزێکی دژ وەریانگرتووە، ئەمەش بوو بە ھۆی بڵاوبوونەوەی نەزانی و وونبونی وردبینی لە وەرگێڕانەکاندا و دروستکردنی ئەفسانە و ئارەزووی دژانە، کە بوو بەھۆی بەرھەم ھاتنی ئەدەبێکی دژ بە ئیسلام، کە یەکێک لە ڕووەکانی ئەوە بوو پێغەمبەر محەممەد دوژمنی مەسیحە.<ref>ئەفسانەکانی ئەورووپا لەسەر ڕۆژھەڵات، ڕەنا قەبانی.</ref> لەگەڵ [[سەردەمی ڕووناکبیری|سەردەمی ڕوناکبیری]] لە [[سەدەی ١٧یەم|سەدەی حەڤدەدا]] و دەرکەوتنی پەیوەندی بازرگانی تایبەت لە نێوان [[ئەورووپا]] و [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانییدا]]، لەگەڵ ئەو سەردانانەی بازرگان و ئەوروپییەکان پێی ھەستان بۆ شارەکانی ڕۆژھەڵات بیرکردنەوەیان دەربارەی ئیسلام و پێغەمبەر گۆڕانی بەسەردا ھات،<ref>أساطير أوروبا عن الشرق: لفّق تسد، رنا قباني، ص107، دار طلاس، دمشق، ط1994.</ref> ئەورووپا بەرھەمێکی نوێیان بە جێھێشت، ئەدیب و شاعیرە ڕۆژئاواییەکان دەستیان کرد بە وەسفی پیغەمبەر و ستایش کردنی، بەڵام ھەندێک لەسەر بیروباوەڕە کۆنەکانی سەردەمی ناوەڕاست مانەوە دەربارەی ئیسلام و ئەمەش بەردەوام بوو ھەتا [[سەدەی ٢٠ەم|سەدەی بیست]]، و تا لە ئەنجامی [[ھێرشەکانی ١١ی ئەیلوول|ڕووداوەکانی ١١ی ئەیلوولدا]] شەپۆلی [[ئیسلامۆفۆبیا]] بەرز بوویەوە، ئەمەش بەھۆی تێکەڵ کردنی ڕەفتاری توندڕەوە ئیسلامییەکان لەگەڵ پەیامی ئیسلام بە شێوەیەکی گشتی.<ref>[http://www.alyaumonline.com/News/art/8574.html?print&output_type=rss&output_type=rss&output_type=rss&output_type=rss پێگەی ئەمڕۆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200917095025/http://www.alyaum.com/News/art/8574.html?print&output_type=rss&output_type=rss&output_type=rss&output_type=rss |date=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ }},.</ref><ref>[http://www.aljazeera.net/NR/exeres/6EC17FC7-6961-4E7B-B452-889186D3B3B3.htm جەزیرە نێت] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081019075329/http://www.aljazeera.net/NR/exeres/6EC17FC7-6961-4E7B-B452-889186D3B3B3.htm |date=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ }}.</ref> نووسەری یەھوودی مایکل ھارت لە دانانی کتێبی مەزنترین ١٠٠ کەسایەتی مێژوودا، پێغەمبەر محەممەدی داناوە بە بە مەزنترین کەس بەو بڕوایەی «کە تەنھا کەسە لە مێژوودا بە تەواوی سەرکەوتوو بووە لەسەر ئاستی ئایینی و دونیایی و دەڵێت محەممەد کاریگەرییەکی گەورەی لە دەروونی [[ئیسلام|موسڵمانان]] بە جێھێشتووە، ئەمەش دەردەکەوێت لە یادکردنەوە و شوێن پێ ھەڵگرتنییاندا لە شێوازی ژیان و پەرستشەکانی، و ھەروەھا لە ھەستانیان بە لەبەرکردنی ووتە و ھەڵس وکەوت و سیفەتەکانی».<ref>١٠٠ نەمرەکە [[مایکل ھارت]]</ref><ref>[https://archive.org/stream/MichaelHartRankingOfThe100GreatMuhammadNumber1/Michael+Hart+Ranking+of+the+100+Great++Muhammad+Number+1_djvu.txt Full text of "Michael Hart Ranking Of The 100 Great Muhammad Number 1]" لە [[وەیباک مەشین]] ەوە پارێزراوە</ref> === تێڕوانینەکانی تر === * [[ئایینی بابی|بابی]] و [[ئایینی بەھایی|بەھائی]] و [[ئەحمەدی]]، محەممەد بە یەکێک لە پێغەمبەرەکان دادەنێن، بەڵام بە دوا پێغەمبەری دانانێن، و بەپێی ڕای ئەوان لە دوای محەممەد باب و بەھاء و غوڵام ئەحمەد قادیانی ھەیە. * لە دیانەتی سیلیما، محەممەد بە یەکێک لە قەدیسییەکان دانراوە (کەنیسەی کاسۆلیکی) * ناناک دامەزرێنەری دیانەتی سیخی بە یەکێک لە پیغەمبەرەکانی براھمای دادەنێت.<ref>Peter Teed (1992), p.424</ref> * کەنیسەی یەسوع مەسیح، بە یەکێک لە چاکسازەکانی دادەنێت وەک [[کۆنفۆشیۆس|کۆنفووشیوس]] و [[سوقرات]] و [[ئەفلاتوون]] و ئەوانی تر، و پاداشتیان لای خوا وردەگرنەوە لە بەر بەھا ڕەوشتییەکانیان، و بانگەوازەکەیان بۆ ڕوناککردنەوە و ھێنانەدی ئاستێکی بەرزی تێگەیشتن لە نیو خەڵکدا.<ref>[http://www.lds.org/portal/site/LDSOrg/menuitem.b12f9d18fae655bb69095bd3e44916a0/?vgnextoid=2354fccf2b7db010VgnVCM1000004d82620aRCRD&locale=0&sourceId=bbaba1615ac0c010VgnVCM1000004d82620a____&hideNav=1 A Latter-day Saint Perspective on Muhammad - James A. Toronto].</ref> == ئەمانەش ببینە == {{col-begin}} {{col-1-of-3}} * [[فەرموودە]] * [[قورئان]] * [[ئیسلام]] * [[کۆڵەکەکانی ئیسلام|پایەکانی ئیسلام]] {{col-2-of-3}} * [[عەبدولموتەڵیب کوڕی ھاشم|عەبدولموتەلیب کوڕی ھاشم]] *[[خەلافەتی ڕاشدین]] * [[دەوڵەتی ئەمەوی|خەلاقەتی ئەمەوی]] * [[خەلافەتی عەباسی|خەلافەتی عەبباسی]] * [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|خەلافەتی عوسمانی]] {{col-2-of-3}} * [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبووبەکر]] * [[عومەر کوڕی خەتتاب]] * [[عوسمان کوڕی عەفان]] * [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب]] {{col-end}} == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} ===کتێبنامە=== <!-- ATTENTION: If you add an entry into this section, please ensure that you include it within proper alphabetical order of the existing list, generally by author's last name --> {{refbegin|30em|indent=yes}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Adil |یەکەم=Hajjah Amina |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=31tscfPF4tkC|سەردێڕ=Muhammad, the Messenger of Islam: His Life & Prophecy |ڕێکەوت=٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=ISCA |ژپنک=٩٧٨-١-٩٣٠٤٠٩-١١-٨}} *{{cite encyclopedia |last=Ahmad |first=Anis |author-link=Anis Ahmad |date=2009 |title=Dīn |encyclopedia=The Oxford Encyclopedia of the Islamic World |editor=John L. Esposito |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |url=http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t236/e1102 |url-access=subscription |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20171205093241/http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t236/e1102 |archive-date=5 December 2017 }}{{cbignore}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ahmed |یەکەم=Shahab |بەستەری نووسەر=Shahab Ahmed |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ZCcuDwAAQBAJ |سەردێڕ=Before Orthodoxy: The Satanic Verses in Early Islam |ڕێکەوت=٢٤ی نیسانی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=Harvard University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٦٧٤-٠٤٧٤٢-٦}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Al-Bukhari |یەکەم=Muhammed Ibn Ismaiel |سەردێڕ=The Translation of the Meanings of Sahih Al-Bukhari: Arabic-English |ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ١٩٩٧|بڵاوکەرەوە=Dar-us-Salam Publications |ژپنک=٩٧٨-٩٩٦٠-٧١٧-٣١-٩|translator-last=Khan |translator-first=Muhammad M.}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Al-Tabari|یەکەم=Abu Jafar Muhammad ibn Jarir |بەستەری نووسەر=Al-Tabari |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=sD8_ePcl1UoC |سەردێڕ=The History of al-Ṭabarī Vol. 8: The Victory of Islam: Muhammad at Medina A.D. 626-630/A.H. 5-8 |ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ١٩٩٧|بڵاوکەرەوە=SUNY Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٧٩١٤-٣١٥٠-٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Al-Tabari |یەکەم=Muhammad ibn Jarir |بەستەری نووسەر=al-Tabari |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=uyFjzQEACAAJ |سەردێڕ=The History of al-Tabari Vol. 6: Muhammad at Mecca |ڕێکەوت=١ی ئابی ١٩٨٧|بڵاوکەرەوە=SUNY Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٨٧٠٦-٧٠٧-٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Anthony |یەکەم=Sean W. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=_r7LDwAAQBAJ |سەردێڕ=Muhammad and the Empires of Faith: The Making of the Prophet of Islam |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Univ of California Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢٠-٩٧٤٥٢-٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ardic |یەکەم=Nurullah |ڕێکەوت=٢١ی ئابی ٢٠١٢|سەردێڕ=Islam and the Politics of Secularism |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ZAXNxxkJKYsC&pg=PA99 |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-١٣٦-٤٨٩٨٤-٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180122105439/https://books.google.com/books?id=ZAXNxxkJKYsC&pg=PA99 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Arjomand |یەکەم=Said Amir |بەستەری نووسەر=Saïd Amir Arjomand |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=rNGAEAAAQBAJ|سەردێڕ=Messianism and Sociopolitical Revolution in Medieval Islam |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Univ of California Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢٠-٣٨٧٥٩-١}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Armstrong |یەکەم=Karen |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=dTqRqVNtBfoC |سەردێڕ=Muhammad: A Prophet for Our Time |ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=Harper Collins |ژپنک=٩٧٨-٠-٠٦-١١٥٥٧٧-٢}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Armstrong|یەکەم=Karen |بەستەری نووسەر= Karen Armstrong|ڕێکەوت=٢٠١٣|سەردێڕ=[[Muhammad: A Prophet for Our Time]] |بڵاوکەرەوە=[[HarperCollins]] |ژپنک= ٩٧٨٠٠٦٢٣١٦٨٣٧}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Encyclopaedia of Islam, Volume XI (V-Z) |ڕێکەوت=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٢|ناونیشان=https://brill.com/edcollbook/title/6997 |editor-last=Bearman |editor-first=Peri |editor-link=Peri Bearman |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=Brill |ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-١٢٧٥٦-٢|editor2-last=Bianquis |editor2-first=Thierry |editor-link2=Thierry Bianquis |editor3-last=Bosworth |editor3-first=C. Edmund |editor-link3=C. Edmund Bosworth |editor4-last=Donzel |editor4-first=E. J. van |editor-link4=E. J. van Donzel |ref = {{harvid|Bearman et al.|2002}}}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Beeston |یەکەم=A. F. L. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Y0QkhaK4kBUC |سەردێڕ=Arabic Literature to the End of the Umayyad Period |ڕێکەوت=٣ی تشرینی دووەمی ١٩٨٣|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٢٤٠١٥-٤}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Clinton |دوایین=Bennett |بەستەری نووسەر=Clinton Bennett |سەردێڕ=In search of Muhammad |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-VTIkkcUFHQC&pg=PA182 |ڕێکەوت=١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=Continuum International Publishing Group |ژپنک=٩٧٨-٠-٣٠٤-٧٠٤٠١-٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150922131141/https://books.google.com/books?id=-VTIkkcUFHQC&pg=PA182 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٥}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bogle |یەکەم=Emory C. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=IpFhLDUw20gC |سەردێڕ=Islam: Origin and Belief |ڕێکەوت=١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=University of Texas Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٩٢-٧٠٨٦٢-٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Borup |یەکەم١=Jørn |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=FMG0DwAAQBAJ |سەردێڕ=Religious Diversity in Asia |دوایین٢=Fibiger |یەکەم٢=Marianne Qvortrup |دوایین٣=Kühle |یەکەم٣=Lene |ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=BRILL |ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٤١٥٨١-٢}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Brockopp |یەکەم=Jonathan E. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=o58K2t344YQC |سەردێڕ=The Cambridge Companion to Muhammad |ڕێکەوت=١٩ی نیسانی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ژپنک=٩٧٨-١-١٣٩-٨٢٨٣٨-٣}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Brown |یەکەم=Daniel W. |بەستەری نووسەر=Daniel W. Brown |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=TPbLcSlUs8cC |سەردێڕ=A New Introduction to Islam |ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Wiley |ژپنک=٩٧٨-٠-٦٣١-٢١٦٠٤-٩}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Brown |یەکەم=Jonathan A.C. |بەستەری نووسەر=Jonathan A. C. Brown|ڕێکەوت=٢٠١١|سەردێڕ=Muhammad: A Very Short Introduction |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٥٥٩٢٨-٢|ناونیشان=https://archive.org/details/muhammadveryshor00brow}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Cheikh |یەکەم=Nadia Maria El |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=lRPRCgAAQBAJ |سەردێڕ=Women, Islam, and Abbasid Identity |ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Harvard University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٦٧٤-٧٣٦٣٦-٨}} *{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Cimino |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥|سەردێڕ="No God in Common": American Evangelical Discourse on Islam after 9/11 |journal=[[Review of Religious Research]] |بەرگ=٤٧|issue=2 |پەڕەکان=١٦٢–٧٤|doi=10.2307/3512048 |jstor=3512048}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Cole |یەکەم=W. Owen |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=1T_UAwAAQBAJ |سەردێڕ=Six World Faiths |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٦|بڵاوکەرەوە=A&C Black |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٦٤-٤٩٦٤-١}} *{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Conrad |یەکەم=Lawrence I. |بەستەری نووسەر=Lawrence Conrad |ڕێکەوت=١٩٨٧|سەردێڕ=Abraha and Muhammad: some observations apropos of chronology and literary topoi in the early Arabic historical tradition1 |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |بەرگ=٥٠|issue=2 |پەڕەکان=٢٢٥–٤٠|s2cid=162350288 |doi=10.1017/S0041977X00049016}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Curtis |یەکەم=Michael |ڕێکەوت=٢٠٠٩|سەردێڕ=Orientalism and Islam: European Thinkers on Oriental Despotism in the Middle East and India |ناونیشان=https://archive.org/details/orientalismislam00curt |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |شوێن=New York City |بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |پەڕە=[https://archive.org/details/orientalismislam٠٠curt/page/n٤٢ ٣١]|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٧٦٧٢٥-٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Deming |یەکەم=David |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=2FKNAgAAQBAJ&dq=muhammad+bring+you+slaughter+quraysh&pg=PA68 |سەردێڕ=Science and Technology in World History, Volume 2: Early Christianity, the Rise of Islam and the Middle Ages |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=McFarland |ژپنک=٩٧٨-٠-٧٨٦٤-٥٦٤٢-٠}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dibble |یەکەم=Roy |ناونیشان=https://gutenberg.org/ebooks/73644 |سەردێڕ=Mohammed |ڕێکەوت=١٩٢٦|بڵاوکەرەوە=Viking Press}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=El-Azhari |یەکەم=Taef Kamal |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=_LaSvwEACAAJ |سەردێڕ=Queens, Eunuchs and Concubines in Islamic History, 661-1257 |ڕێکەوت=٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Edinburgh University Press |ژپنک=٩٧٨-١-٤٧٤٤-٢٣١٨-٢|پەڕەکان=٢٤–٥|chapter=Two Wives at the Same Time: Sawda and 'Aisha}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Esposito |یەکەم=John |بەستەری نووسەر=John Esposito |ڕێکەوت=١٩٩٨|سەردێڕ=Islam: The Straight Path |edition=3rd |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١١٢٣٤-٤|ناونیشان=https://archive.org/details/islamstraightpat00espo_0}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Esposito |یەکەم=John |بەستەری نووسەر=John Esposito |ڕێکەوت=٢٠٠٢|سەردێڕ=What Everyone Needs to Know About Islam |ناونیشان=https://archive.org/details/whateveryoneneed0000espo |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١٥٧١٣-٠}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|editor-last=Esposito |editor-first=John |editor-link=John Esposito |ڕێکەوت=٢٠٠٣|سەردێڕ=The Oxford Dictionary of Islam |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١٢٥٥٨-٠|پەڕە=١٩٨|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press, USA |ناونیشان=https://archive.org/details/oxforddictionary00bada/page/198 |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Esposito |یەکەم=John |بەستەری نووسەر=John Esposito |ڕێکەوت=٢٠١١|سەردێڕ=What everyone needs to know about Islam |edition=2 |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=2wSVQI3Ya2EC&pg=PA14 |بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٧٩٤١٣-٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150930142902/https://books.google.com/books?id=2wSVQI3Ya2EC&pg=PA14 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Fontaine |یەکەم=P. F. M. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=2cuUEAAAQBAJ|سەردێڕ=Imperialism in Medieval History I: Dualism in Byzantine History 476–638 and Dualism in Islam 572–732 |ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=BRILL |ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٥٠٢٣٤-٥}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Forward |یەکەم=Martin |بەستەری نووسەر=Martin Forward |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=BCkQAQAAIAAJ |سەردێڕ=Muhammad: A Short Biography |ڕێکەوت=٢٤ی نیسانی ١٩٩٧|بڵاوکەرەوە=Oneworld Publications |ژپنک=٩٧٨-١-٨٥١٦٨-١٣١-٠}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gabriel |یەکەم=Richard A. |بەستەری نووسەر=Richard A. Gabriel |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=nadbe2XP2o4C |سەردێڕ=Muhammad: Islam's First Great General |ڕێکەوت=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=University of Oklahoma Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٦١-٣٨٦٠-٢}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gabriel |یەکەم=Richard A. |بەستەری نووسەر=Richard A. Gabriel |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=0HQCBQAAQBAJ |سەردێڕ=Muhammad: Islam's First Great General |ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=University of Oklahoma Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٦١-٨٢٥٠-٦}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Gibb |یەکەم١=Hamilton Alexander Rosskeen |بەستەری نووسەر١=H. A. R. Gibb |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=IAajmgEACAAJ |سەردێڕ=The Encyclopaedia of Islam: Vol. 1- |دوایین٢=Lewis |یەکەم٢=Brian |دوایین٣=Donzel |یەکەم٣=Emeri J. van |بەستەری نووسەر٣=Emeri van Donzel |دوایین٤=Bosworth |یەکەم٤=Clifford Edmund |بەستەری نووسەر٤=Clifford Edmund Bosworth |ڕێکەوت=١٩٨٦|بڵاوکەرەوە=E.J. Brill |ref = {{harvid|Gibb et al.|1986}}}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gil |یەکەم=Moshe |بەستەری نووسەر=Moshe Gil |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=M0wUKoMJeccC |سەردێڕ=A History of Palestine, 634–1099 |ڕێکەوت=٢٧ی شوباتی ١٩٩٧|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٥٩٩٨٤-٩}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Glubb |یەکەم=Sir John Bagot |بەستەری نووسەر=John Bagot Glubb |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=miAqAQAAMAAJ |سەردێڕ=The Life and Times of Muhammad |ڕێکەوت=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=Cooper Square Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٤-١١٧٦-٥}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Goddard |یەکەم=Hugh |ڕێکەوت=٢٠٠٠|سەردێڕ=A History of Christian-Muslim Relations |ناونیشان=https://archive.org/details/historychristian00godd |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |بڵاوکەرەوە=Edinburgh University Press |chapter=The First Age of Christian-Muslim Interaction (c. 830/215) |پەڕەکان=٣٤–٤١|ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٦٦٣-٣٤٠-٦}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Goldman |یەکەم=Elizabeth |بەستەری نووسەر=Elizabeth Goldman |ڕێکەوت=١٩٩٥|سەردێڕ=Believers: spiritual leaders of the world |بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٠٨٢٤٠-١|ناونیشان=https://archive.org/details/believersspiritu00gold}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gordon |یەکەم=Matthew |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=KiawUHevW24C |سەردێڕ=The Rise of Islam |ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Greenwood Publishing Group |ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٣-٣٢٥٢٢-٩}} *{{cite encyclopedia |first1=Richard |last1=Gottheil |author-link1=Richard Gottheil |first2=Mary W. |last2=Montgomery |first3=Hubert |last3=Grimme |date=1906 |title=Mohammed |url=http://jewishencyclopedia.com/articles/10918-mohammed |encyclopedia=Jewish Encyclopedia |publisher=[[Kopelman Foundation]]}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hazleton |یەکەم=Lesley |بەستەری نووسەر=Lesley Hazleton |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=8b2JDQAAQBAJ |سەردێڕ=The First Muslim: The Story of Muhammad |ڕێکەوت=٤ی شوباتی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Penguin |ژپنک=٩٧٨-١-٥٩٤٦٣-٢٣٠-٣}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hodgson |یەکەم=Marshall G. S. |بەستەری نووسەر=Marshall Hodgson |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=18b-K9AMLlwC |سەردێڕ=The Venture of Islam, Volume 1: The Classical Age of Islam |ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٣٤٦٨٦-١}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Holt |یەکەم١=P. M. |بەستەری نووسەر١=Peter Holt (historian) |دوایین٢=Lambton |یەکەم٢=Ann K. S. |بەستەری نووسەر٢=Ann Lambton |دوایین٣=Lewis |یەکەم٣=Bernard |بەستەری نووسەر٣=Bernard Lewis |ڕێکەوت=١٩٧٧|سەردێڕ=The Cambridge History of Islam |edition=paperback |بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٢٩١٣٥-٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Holt |یەکەم١=P. M. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=5OO-AQAACAAJ |سەردێڕ=The Cambridge History of Islam: Volume 1A, The Central Islamic Lands from Pre-Islamic Times to the First World War |دوایین٢=Lambton |یەکەم٢=Ann K. S. |دوایین٣=Lewis |یەکەم٣=Bernard |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ١٩٧٧|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٢٩١٣٥-٤|ref = {{harvid|Holt et al.|1977}}}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Hourani |یەکەم١=Albert |بەستەری نووسەر١=Albert Hourani |دوایین٢=Ruthven |یەکەم٢=Malise |بەستەری نووسەر٢=Malise Ruthven |سەردێڕ=A History of the Arab Peoples |ڕێکەوت=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Belknap Press; Revised edition |ژپنک=٩٧٨-٠-٦٧٤-٠١٠١٧-٨}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Howard-Johnston |یەکەم=James |بەستەری نووسەر=James Howard-Johnston |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=I_9QEAAAQBAJ |سەردێڕ=Witnesses to a World Crisis: Historians and Histories of the Middle East in the Seventh Century |ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=OUP Oxford |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-١٥٧٦٠٨-٩}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Humphreys |یەکەم=R. Stephen |بەستەری نووسەر=R. Stephen Humphreys |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=L-A9DwAAQBAJ |سەردێڕ=Islamic History: A Framework for Inquiry – Revised Edition |ڕێکەوت=١٩٩١|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٦٩١-٠٠٨٥٦-١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Ibn Hisham |یەکەم١=ʻAbd al-Malik |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=tug7AAAAMAAJ |سەردێڕ=The Life of Muhammad: A Translation of Isḥāq's Sīrat Rasūl Allāh |دوایین٢=Ibn Ishaq |یەکەم٢=Muhammad |بەستەری نووسەر٢=Ibn Ishaq |ڕێکەوت=١٩٧٨|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٦٣٦٠٣٤-٨}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Ibn Kathir |بەستەری نووسەر١=Ibn Kathir |سەردێڕ=The Life of the Prophet Muhammad Volume I |دوایین٢=Gassick |یەکەم٢=Dr Trevor Le |بەستەری نووسەر٢=Trevor LeGassick|ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٠|بڵاوکەرەوە=Garnet Publishing |ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٩٦٤-١٤٢-٢|شوێن=Reading |translator-last=Gassick |translator-first=Prof Trevor Le}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ibn Kathīr |یەکەم=Ismāʻīl ibn ʻUmar |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=wVdTAAAAYAAJ |سەردێڕ=The Life of the Prophet Muḥammad: A Translation of Al-Sīra Al-Nabawiyya |ڕێکەوت=١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=Center for Muslim Contribution to Civilization |ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٩٦٤-٠٤٠-١}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Irving |یەکەم=Washington |بەستەری نووسەر=Washington Irving |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=p7EPAAAAYAAJ&pg=PA17 |سەردێڕ=Mahomet and His Successors |ڕێکەوت=١٩٠٤|بڵاوکەرەوە=P. F. Collier}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Johnson |یەکەم=Scott Fitzgerald |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=KEYSDAAAQBAJ |سەردێڕ=The Oxford Handbook of Late Antiquity |ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٠٢٧٧٥٣-٦}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Katz |یەکەم=Steven |بەستەری نووسەر=Steven T. Katz |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=lwpxEAAAQBAJ |سەردێڕ=The Cambridge Companion to Antisemitism |ڕێکەوت=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ژپنک=٩٧٨-١-١٠٨-٧٨٧٦٥-٩}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kister |یەکەم=M. J. |بەستەری نووسەر=Meir Jacob Kister |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=0PdbEAAAQBAJ |سەردێڕ=Society and Religion from Jahiliyya to Islam |ڕێکەوت=٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-٠٠٠-٥٨٥٠٢-٥}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Klein |یەکەم=F. A. |بەستەری نووسەر=Frederick Klein |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Y5eJAAAAMAAJ |سەردێڕ=The Religion of Islám |ڕێکەوت=١٩٠٦|بڵاوکەرەوە=K. Paul, Trench, Trübner |ژپنک=٩٧٨-٩٠-٩٠-٠٠٤٠٨-٢}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Kloppenborg |یەکەم١=Ria |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=wN-mDwAAQBAJ |سەردێڕ=Female Stereotypes in Religious Traditions |دوایین٢=Hanegraaff |یەکەم٢=Wouter J. |بەستەری نووسەر٢=Wouter Hanegraaff |ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=BRILL |ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٣٧٨٨٨-٩}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lapidus |یەکەم=Ira |بەستەری نووسەر=Ira M. Lapidus |ڕێکەوت=٢٠٠٢|سەردێڕ=A History of Islamic Societies |ناونیشان=https://archive.org/details/historyofislamic0000lapi_t2d2 |بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |edition=2nd |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٧٧٩٣٣-٣}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lapidus |یەکەم=Ira M. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=qcPZ1k65pqkC |سەردێڕ=Islamic Societies to the Nineteenth Century: A Global History |ڕێکەوت=٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٥١٤٤١-٥}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lassner |یەکەم=Jacob |بەستەری نووسەر=Jacob Lassner |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=jwdsUKLbS2wC |سەردێڕ=Jews, Christians, and the Abode of Islam: Modern Scholarship, Medieval Realities |ڕێکەوت=١٥ی ئازاری ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٤٧١٠٧-٥}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lewis |یەکەم=Bernard |بەستەری نووسەر=Bernard Lewis |ڕێکەوت=٢٠٠٢|orig-year=1993 |سەردێڕ=The Arabs in History |بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٢٨٠٣١٠-٨|title-link=The Arabs in History}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lewis |یەکەم=David Levering |بەستەری نووسەر=David Levering Lewis |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Zxuar_ISdcUC |سەردێڕ=God's Crucible: Islam and the Making of Europe, 570-1215 |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=W. W. Norton & Company |ژپنک=٩٧٨-٠-٣٩٣-٠٦٧٩٠-٣}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Lindemann |یەکەم١=Albert S. |بەستەری نووسەر=Albert Lindemann |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=SaEUDAAAQBAJ |سەردێڕ=Antisemitism: A History |دوایین٢=Levy |یەکەم٢=Richard S. |بەستەری نووسەر٢=Richard S. Levy |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٢٣٥٠٣-٢}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Madelung |یەکەم=Wilferd |بەستەری نووسەر=Wilferd Madelung |ڕێکەوت=١٩٩٧|سەردێڕ=The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate |بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٦٤٦٩٦-٣|title-link=The Succession to Muhammad}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Margoliouth |یەکەم=David S. |بەستەری نووسەر=David Samuel Margoliouth |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Rwhm1b9hZh0C |سەردێڕ=Mohammed and the Rise of Islam |ڕێکەوت=٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Cosimo, Inc.|ژپنک=٩٧٨-١-٦١٦٤٠-٥٠٣-٨}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Miller |یەکەم=Judith |بەستەری نووسەر=Judith Miller |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=tH_ThgVEoAcC|سەردێڕ=God Has Ninety-Nine Names: Reporting from a Militant Middle East |ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Simon and Schuster |ژپنک=٩٧٨-١-٤٣٩١-٢٩٤١-٨}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Muir |یەکەم= William |بەستەری نووسەر=William Muir |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=YTwBAAAAQAAJ |سەردێڕ=The Life of Mahomet and History of Islam to the Era of the Hegira: With Introductory Chapters on the Original Sources for the Biography of Mahomet and on the Pre-Islamite History of Arabia |ڕێکەوت=١٨٦١|بڵاوکەرەوە=Smith, Elder&Company, 65, Cornhill}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Muranyi |یەکەم=Miklos |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=bsXXAAAAMAAJ |سەردێڕ=The Life of Muhammad |ڕێکەوت=١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=Ashgate |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٦٠٧٨-٧٠٣-٧}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Morgan |یەکەم=Diane |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=6oHDEAAAQBAJ |سەردێڕ=Essential Islam: A Comprehensive Guide to Belief and Practice |ڕێکەوت=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing USA |ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٣-٣٦٠٢٦-٨}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Muesse |یەکەم=Mark W. |بەستەری نووسەر=Mark W. Muesse |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=i8hxEAAAQBAJ |سەردێڕ=Four Wise Men |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Lutterworth Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٨٨-٩٥٢٢-٨}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Murray |یەکەم=Alexander |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=trene_8DY10C |سەردێڕ=Suicide in the Middle Ages: Volume 2: The Curse on Self-Murder |ڕێکەوت=٣ی ئازاری ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=OUP Oxford |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-١٦١٣٩٩-٩}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Nagel |یەکەم=Tilman |بەستەری نووسەر=Tilman Nagel |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=YvgdEAAAQBAJ |سەردێڕ=Muhammad's Mission: Religion, Politics, and Power at the Birth of Islam |ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Walter de Gruyter GmbH & Co KG |ژپنک=٩٧٨-٣-١١-٠٦٧٤٩٨-٩}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Netton |یەکەم=Ian Richard |بەستەری نووسەر=Ian Richard Netton |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=bYtmAgAAQBAJ |سەردێڕ=Encyclopaedia of Islam |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-١٣٥-١٧٩٦٠-١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Nigosian |یەکەم=Solomon A. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=my7hnALd_NkC|سەردێڕ=Islam: Its History, Teaching, and Practices |ڕێکەوت=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Indiana University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٥٣-١١٠٧٤-٩}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Peters |یەکەم=F. E. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=FS8W4fEXJpsC |سەردێڕ=Muhammad and the Origins of Islam |ڕێکەوت=٦ی نیسانی ١٩٩٤|بڵاوکەرەوە=State University of New York Press |ژپنک=٩٧٨-١-٤٣٨٤-١٥٩٧-٠}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Peters |یەکەم=Francis Edward |بەستەری نووسەر=Francis Edward Peters |ڕێکەوت=٢٠٠٣|سەردێڕ=Islam: A Guide for Jews and Christians |بڵاوکەرەوە=Princeton University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٦٩١-١١٥٥٣-٥|ناونیشان=https://archive.org/details/islamguideforjew00fepe}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Peters |یەکەم=Francis Edward |بەستەری نووسەر=Francis Edward Peters |ڕێکەوت=2003b |سەردێڕ=The Monotheists: Jews, Christians, and Muslims in Conflict and Competition |بەرگ=١|ناونیشان=https://press.princeton.edu/books/paperback/9780691123721/the-monotheists-jews-christians-and-muslims-in-conflict-and |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |بڵاوکەرەوە=Princeton University Press |id=ASIN: B0012385Z6 |ژپنک=٠-٦٩١-١١٤٦٠-٩}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Peters |یەکەم=Francis Edward |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|بەستەری نووسەر=Francis Edward Peters |سەردێڕ=Jesus and Muhammad: Parallel Tracks, Parallel Lives |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=olEi-1LZYYQC&pg=PA159 |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٧٤٧٤٦-٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130614223637/http://books.google.com/books?id=olEi-1LZYYQC&pg=PA159 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٣}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Peterson |یەکەم=Daniel |بەستەری نووسەر=Daniel C. Peterson |ڕێکەوت=٢٠٠٧|سەردێڕ=Muhammad, Prophet of God |ناونیشان=https://archive.org/details/muhammadpropheto0000pete |بڵاوکەرەوە=Wm. B. Eerdmans Publishing Company |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٢٨-٠٧٥٤-٠}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Phipps |یەکەم=William E. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=DR_mDAAAQBAJ |سەردێڕ=Muhammad and Jesus: A Comparison of the Prophets and Their Teachings |ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing |ژپنک=٩٧٨-١-٤٧٤٢-٨٩٣٥-١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Powers |یەکەم=David S. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Rx-LAwAAQBAJ |سەردێڕ=Zayd |ڕێکەوت=٨ی ئایاری ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=University of Pennsylvania Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٢٢-٠٩٩٥-٢}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Quinn |یەکەم=Frederick |ڕێکەوت=٢٠٠٨|سەردێڕ=The Sum of All Heresies: The Image of Islam in Western Thought |ناونیشان=https://archive.org/details/sumofallheresies0000quin |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |شوێن=New York City |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |chapter=The Prophet as Antichrist and Arab Lucifer (Early Times to 1600) |پەڕەکان=١٧–٥٤|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٣٢٥٦٣-٨}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ramadan |یەکەم=Tariq |بەستەری نووسەر=Tariq Ramadan |ڕێکەوت=٢٠٠٧|سەردێڕ=In the Footsteps of the Prophet: Lessons from the Life of Muhammad |بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٣٠٨٨٠-٨|ناونیشان=https://archive.org/details/infootstepsofpro00rama}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rāshid |یەکەم=Maʿmar ibn |بەستەری نووسەر=Ma'mar ibn Rashid |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=N8mlCgAAQBAJ |سەردێڕ=The Expeditions: An Early Biography of Muḥammad |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=NYU Press |ژپنک=٩٧٨-١-٤٧٩٨-٠٠٤٧-٦}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Reeves |یەکەم=Minou|بەستەری نووسەر=Minou Reeves |ڕێکەوت= ٢٠٠٣|سەردێڕ= [[Muhammad in Europe]]: A Thousand Years of Western Myth-Making |بڵاوکەرەوە=[[New York University Press]] |پەڕەکان=[https://archive.org/details/muhammadineurope٠٠٠٠mino/page/n١٣٢ ٦]–٧|ژپنک= ٠٨١٤٧٧٥٦٤٠}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Reynolds |یەکەم=Gabriel Said |بەستەری نووسەر=Gabriel Said Reynolds |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=b1SjEAAAQBAJ |سەردێڕ=The Emergence of Islam: Classical Traditions in Contemporary Perspective |ڕێکەوت=٧ی ئازاری ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=Augsburg Fortress Publishers |ژپنک=٩٧٨-١-٥٠٦٤-٧٣٨٨-٨}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Robin |یەکەم=Christian J. |ڕێکەوت=٢٠١٢|سەردێڕ=Arabia and Ethiopia. In The Oxford Handbook of Late Antiquity |بڵاوکەرەوە=OUP USA |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٣٣٦٩٣-١}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Robinson |یەکەم=David |ڕێکەوت=٢٠٠٤|سەردێڕ=Muslim Societies in African History |ناونیشان=https://archive.org/details/muslimsocietiesi0000robi |بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٨٢٦٢٧-٣}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rodgers |یەکەم=Russ |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=nOxXXwAACAAJ |سەردێڕ=The Generalship of Muhammad: Battles and Campaigns of the Prophet of Allah |ڕێکەوت=٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=University Press of Florida |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٣٠-٣٧٦٦-٠}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rodinson |یەکەم=Maxime |بەستەری نووسەر=Maxime Rodinson |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ttPdDwAAQBAJ |سەردێڕ=Muhammad |ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=New York Review of Books |ژپنک=٩٧٨-١-٦٨١٣٧-٤٩٣-٢}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Roggema |یەکەم=Barbara |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=8O15DwAAQBAJ |سەردێڕ=The Legend of Sergius Baḥīrā: Eastern Christian Apologetics and Apocalyptic in Response to Islam |ڕێکەوت=٣١ی ئابی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=BRILL |ژپنک=٩٧٨-٩٠-٤٧٤-٤١٩٥-٣}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Reading the Middle Ages: Sources from Europe, Byzantium, and the Islamic World, Third Edition |ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=University of Toronto Press |ژپنک=٩٧٨-١-٤٤٢٦-٣٦٧٣-٦|editor-last=Rosenwein |editor-first=Barbara H. |editor-link=Barbara H. Rosenwein |شوێن=Toronto Buffalo London}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rubin |یەکەم=Uri |بەستەری نووسەر=Uri Rubin |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=3WFqEAAAQBAJ |سەردێڕ=The Life of Muhammad |ڕێکەوت=١٩ی نیسانی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Taylor & Francis |ژپنک=٩٧٨-١-٣٥١-٨٨٦٧٦-٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ṣallābī |یەکەم=ʻAlī Muḥammad Muḥammad |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=yDmuURWiSNoC |سەردێڕ=The Noble Life of the Prophet |ڕێکەوت=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Darussalam |ژپنک=٩٧٨-٩٩٦٠-٩٦٧٨-٩-٩}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Encyclopaedia of Islam, Volume III (H-Iram): [Fasc. 41-60, 60a] |ڕێکەوت=٢٦ی حوزەیرانی ١٩٩٨|ناونیشان=https://brill.com/edcollbook/title/1482 |editor-last=Schacht |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=Brill |ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٠٨١١٨-٥|editor2-last=Lewis |editor3-last=Pellat |editor4-last=Ménage|ref = {{harvid|Schacht et al.|1998}}}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Schroeder|یەکەم=Eric |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ZDbR3Bz1OvsC|سەردێڕ=Muhammad's People: An Anthology of Muslim Civilization |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=Courier Corporation|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٨٦-٤٢٥٠٢-٣}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Spellberg |یەکەم=Denise A. |بەستەری نووسەر=Denise Spellberg |ڕێکەوت=١٩٩٦|سەردێڕ=Politics, Gender, and the Islamic Past: The Legacy of 'A'isha Bint Abi Bakr |بڵاوکەرەوە=Columbia University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-٠٧٩٩٩-٠|پەڕەکان=٣٩–٤٠}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Stillman|یەکەم=Norman A. |بەستەری نووسەر=Norman A. Stillman |ڕێکەوت=١٩٧٩|سەردێڕ=The Jews of Arab Lands: A History and Source Book |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=bFN2ismyhEYC&pg=PA236 |بڵاوکەرەوە=Jewish Publication Society |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٧٦-٠١٩٨-٧|پەڕە=٢٣٦}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Swarup |یەکەم=Ram |بەستەری نووسەر=Ram Swarup |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=GLdZv97v2lMC |سەردێڕ=Understanding the Hadith: The Sacred Traditions of Islam |ڕێکەوت=٢٩ی نیسانی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Prometheus Books |ژپنک=٩٧٨-١-٦١٥٩٢-٢٤٣-٧}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Towghi |یەکەم=Malek Muhammad |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=sCjFXhIWTlMC |سەردێڕ=Foundations of Muslim Images and Treatment of the World Beyond Islam |ڕێکەوت=١٩٩١|بڵاوکەرەوە=Michigan State University. Department of History}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Waqidi |یەکەم=Muḥammad ibn Umar|بەستەری نووسەر=Al-Waqidi |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=6CcqAQAAMAAJ |سەردێڕ=The Life of Muḥammad: Al-Wāqidī's Kitāb Al-maghāzī |ڕێکەوت=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٥٧٤٣٤-١}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Watt |یەکەم=W. Montgomery |بەستەری نووسەر=W. Montgomery Watt |ڕێکەوت=١٩٥٣|سەردێڕ=Muhammad at Mecca |بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |id=ASIN: B000IUA52A |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٧٧٢٧٧-٧|title-link=Muhammad at Mecca (book)}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Watt |یەکەم=W. Montgomery |بەستەری نووسەر=W. Montgomery Watt |ڕێکەوت=١٩٥٦|سەردێڕ=Muhammad at Medina |بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٧٧٣٠٧-١|title-link=Muhammad at Medina (book)}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Watt |یەکەم=W. Montgomery |بەستەری نووسەر=W. Montgomery Watt |ڕێکەوت=١٩٧٤|سەردێڕ=Muhammad: Prophet and Statesman |ناونیشان=https://archive.org/details/muhammadprophets00watt/page/138 |بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |شوێن=United Kingdom |ژپنک=٠-١٩-٨٨١٠٧٨-٤}} *{{cite encyclopedia|last=Watt |first=W. Montgomery|date=1998 |title=Badr |chapter=Encyclopaedia of Islam, Volume I (A-B): &#91;Fasc. 1-22&#93; |url=https://brill.com/display/title/1480|encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam]] |edition=2nd |publisher=Brill |volume=1 |pages=867–8 |isbn=978-90-04-08114-7}} *{{cite encyclopedia |last1=Welch |first1=Alford T. |author-link1=Alford T. Welch |last2=Moussalli |first2=Ahmad S. |last3=Newby |first3=Gordon D. |date=2009 |title=Muḥammad |encyclopedia=The Oxford Encyclopedia of the Islamic World |editor=John L. Esposito |editor-link=John Esposito |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |url=http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t236/e0550 |quote= |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211050118/http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t236/e0550 |archive-date=11 February 2017 }}{{cbignore}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Islam |ناونیشان=https://archive.org/details/islam0000edit |ڕێکەوت=١٩٦١|بڵاوکەرەوە=George Braziller |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٧٦-٠١٦٥-٥|editor-last=Williams |editor-first=John Alden}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Williams |یەکەم=Rebecca |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=DBi_X2qoxpgC|سەردێڕ=Muhammad and the Supernatural: Medieval Arab Views |ڕێکەوت=٢ی ئایاری ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-١٣٥-٩٤٠٨٥-٠}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|editor-last=Willis |editor-first=John Ralph |ڕێکەوت=٢٠١٣|سەردێڕ=Slaves and Slavery in Muslim Africa: Islam and the Ideology of Enslavement |شوێن=New York City |بڵاوکەرەوە=[[Routledge Press|Routledge]] |بەرگ=١|پەڕەکان=vii–xi, ٣–٢٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٤٦-٣١٤٢-٤}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Zeitlin |یەکەم=Irving M. |ڕێکەوت= ٢٠٠٧|سەردێڕ= The Historical Muhammad|ناونیشان= https://books.google.com/books?id=v_seJ21M0UoC |بڵاوکەرەوە=[[Polity Press]] |ژپنک= ٩٧٨٠٧٤٥٦٥٤٨٨١}} {{refend}} ====ئینسایکلۆپیدیای ئیسلام==== * {{refbegin|30em|indent=yes}} *{{cite encyclopedia |last=Abel |first=Armand |author-link=Armand Abel |date=1960 |title=Baḥīrā |url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/bahira-SIM_1050 |encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam]] |edition=2nd |publisher=Brill |volume=1 }} *{{cite encyclopedia |last1=Buhl |first1=F. |last2=Welch |first2=A.T. |author-link2=Alford T. Welch |date=1993 |title=Muḥammad |url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/muhammad-COM_0780 |encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam]] |edition=2nd |publisher=Brill |volume=7 |pages=360–376 |isbn=978-90-04-09419-2 }} *{{TDV Encyclopedia of Islam |title=MUHAMMED |url=https://islamansiklopedisi.org.tr/muhammed |pages=406-479 |volume=30 }} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Muslim |یەکەم١=Imam Abul-Husain |سەردێڕ=Sahih Muslim |دوایین٢=Al-Khattab |یەکەم٢=Nasiruddin |ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=Dar-us-Salam Publications Inc |ژپنک=٩٧٨-٩٩٦٠-٩٩١٩-٠-٠|edition=First |شوێن=Riyadh}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Peters |یەکەم=F. E. |بەستەری نووسەر=Francis Edward Peters |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=WnMOEAAAQBAJ |سەردێڕ=Judaism, Christianity, and Islam: The Classical Texts and Their Interpretation, Volume I: From Convenant to Community |ڕێکەوت=٩ی ئازاری ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٦٩١-٢٢٦٨٢-٨}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Sa'd |یەکەم=Muḥammad Ibn |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=_vnXAAAAMAAJ |سەردێڕ=Kitab Al-tabaqat Al-kabir - Volume 2 |ڕێکەوت=١٩٧٢|بڵاوکەرەوە=Pakistan Historical Society}} *{{cite encyclopedia |last=Watt |first=W. Montgomery |author-link=W. Montgomery Watt |date=1971 |title=Ḥalīma Bint Abī Ḏh̲uʾayb |url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/halima-bint-abi-dhuayb-SIM_2648 |encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam]] |edition=2nd |publisher=Brill |volume=3 }} *{{cite encyclopedia |last=Watt |first=W. Montgomery |author-link=W. Montgomery Watt |date=1960 |title=Āmina |url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/amina-SIM_0601 |encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam]] |edition=2nd |publisher=Brill |volume=1 }} *{{cite encyclopedia |last1=Wensinck |first1=A.J. |last2=Rippen |first2=A. |date=2002 |title=Waḥy |url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/wahy-COM_1331 |encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam]] |edition=2nd |publisher=Brill |volume=11 }} *{{cite encyclopedia |last1=Wensinck |first1=A.J. |last2=Jomier |first2=J. |date=1990 |title=Ka'ba |url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/kaba-COM_0401?lang=en |encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam]] |edition=2nd |publisher=Brill |volume=4 }} * {{refend}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{بەستەری پرۆژە خوشکەکان|محەممەد|d=Q9458|c=محمد بن عبد الله|v=no|voy=no|m=no|mw=no|species=no|n=no|s=no|b=no|q=no}} * {{Curlie|Society/Religion_and_Spirituality/Islam/Prophets/Muhammed}} * {{بریتانیکا|396226}} * [http://tanzil.net/#trans/ku.asan/54:1 سایتی تەنزیل] * ژیانی پێغەمبەری خوا لە قورئان و سوننەتدا، نوسینی/ محەممەد مەلا فائق شارەزووری * وێکپیدیای عەرەبی * [http://www.dangiislam.org/ دەنگی ئیسلام] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170706043707/http://www.dangiislam.org/ |date= ٦ی تەممووزی ٢٠١٧ }} * {{Navboxes |title = وتارە پەیوەندیدارەکان بە محەممەد |list = {{محەممەد٢|state=expanded}} {{پێغەمبەران بەپێی قورئان}} {{باب و باپیرانی محەممەد |state=autocollapse}} {{بابەتەکانی ئیسلام}} }} * {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} * {{وتاری ھەڵبژێردراو|وەشان=|ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}} * {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|ژیاننامە|سیاسەت|قورئان|محەممەد|مێژووی ئیسلام|مەککە|مەدینە|مێژوو|کۆمەڵگا|ڕۆژھەڵاتی ناوین}} [[پۆل:محەممەد]] [[پۆل:ئەھل ئەلبەیت]] [[پۆل:ئەھل ئەلکیسائ]] [[پۆل:ڕزگاربووان لە ھەوڵی تیرۆرکردن]] [[پۆل:ئیسلام]] [[پۆل:پێغەمبەران لە دینی درۆز]] [[پۆل:پێغەمبەران لە قورئاندا]] [[پۆل:پێغەمبەرە عەرەبەکان]] [[پۆل:خەڵکی مەککە]] [[پۆل:دامەزرێنەرانی دینەکان]] [[پۆل:دیپلۆماتەکان]] [[پۆل:ڕابەرە ئاینییە ئیسلامییەکانی سەدەی ٧ەم]] [[پۆل:سیاسەتوانە عەرەبەکان]] [[پۆل:عەرەبە موسڵمانەکان]] [[پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٦ەم]] [[پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٧ەم]] [[پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٧ەم لە ئاسیا]] [[پۆل:فەلسەفەی سیاسی]] [[پۆل:قوڕەیش]] [[پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ٥٧٠]] [[پۆل:مردووانی ٦٣٢]] [[پۆل:مەدینە]] m1zwlslveuwlgx4y3wgqvink6z0oa3u 1669329 1669328 2026-09-17T12:51:55Z Shaween 18477 ڕێکخستن 1669329 wikitext text/x-wiki {{پپ}} {{نیشانی وتاری ھەڵبژێردراو}} {{کەسایەتی ئایینی | ناو = محەممەد کوڕی عەبدوڵڵا کوڕی عەبدولموتەليب | وێنە =Muhammad Masjid an-Nabawi Calligraphy.svg | قەبارەی وێنە =300px | alt = | لێدوان = نەخشاندنی ناوی محەممەد بە خۆشنووسیی عەرەبی بە ھەمان شێوەی [[مزگەوتی پێغەمبەر]] | نازناو = «ئەحمەد، ئەبووقاسم، ئەبووتەییب، پێغەمبەری گەڕانەوە، پێغەمبەری بەزەیی، پێشەوای بەنی ئادەم، خۆشەویستی ڕەحمان، موختار، مستەفا، موجتەبا، سادق، مەسدووق، ئەمین، خاوەن شەفاعەت و پێگەی بەرز، خاوەن چاکە و پلەی بەرز، خاوەن تاج و میعراج، پێشەوای لە خواترسان، پێشەوای نێردراوان، پێغەمبەری نەخوێندەوار، پێغەمبەری خوا، [[کۆتا پێغەمبەر|دوایین پێغەمبەر]]، پێغەمبەری مەزن، چرایەکی ڕووناک، نوور، میھرەبان و ھتد» | مێژووی لەدایکبوون = ١٢ی ڕەبیعولئەوەل ٥٢ی پێش کۆچی ([[نیسان (مانگ)|نیسان]]ی [[٥٧١]] زایینی) | شوێنی لەدایکبوون = [[مەککە]] | مێژووی کۆچی دوایی = ڕەبیعولئەوەل [[١١]]ی کۆچی / [[حوزەیران]]ی [[٦٣٢]]ز | شوێنی کۆچی دوایی = [[مەدینە]] | ڕێزلێنراوە بە = [[ئیسلام]] | مێژووی ناردن = [[ڕەمەزان (مانگ)|ڕەمەزان]] ١٢ پ. ک / [[ئاب]]ی [[٦١١]]ز | شوێنی ناردن = ئەشکەوتی حەراء لە [[مەککە]] | شوێنگەی سەرەکی = حوجرەی عائیشە لە [[مزگەوتی پێغەمبەر]] لە [[مەدینە]] | مێژووی یادەوەری = ١٢ی ڕەبیعولئەوەلی ھەموو ساڵێکی کۆچیی | ھێماکان = [[قورئان]] | شەفیعە بۆ =بەگشتی بۆ ھەموو خەڵکی بەتایبەتیش بۆ ئیمانداران | نەژاد = لە [[عەرەب]]ە لە [[قوڕەیش]] لە نەوەی [[ئیسماعیل]] کوڕی [[ئیبراھیم]]{{ھن}}'''دایکی''' [[ئامینە کچی وەھب]]{{ھن}}'''باوکی''' [[عەبدوڵڵا کوڕی عەبدول موتەلیب]]{{ھن}}'''دایکی بە شیری''' حەلیمە سەعدی، و سۆیبە{{ھن}}'''باوکی بە شیری''' حارس کوڕی عەبدول عیز{{ھن}}{{ھن}}'''[[خوشک و برا]]کانی بە شیری''' [[حەمزە کوڕی عەبدولموتەڵیب]] (مامی)، و ئەبووسەلەمە کوڕی عەبدئەسەد، و ئەبووسوفیان کوڕی حارس (کوڕی مامی)، و عەبدوڵڵا کوڕی حارس، و شەیما کچی حارس، و ئەنیسە کچی حارس{{ھن}}'''خێزانەکانی''' [[خەدیجە کچی خووەیلید]]، و سوودە کچی زمعە، و [[عائیشە|عائیشەی کچی ئەبووبەکر]]، و حەفسە کچی عومەر، و زەینەب کچی خزیمە، و ئوم سەلەمە، وزەینەب کچی جەحش، و جوبریە کچی حارس، و ماریە قبتی، و ئوم حەبیبە، و سەفییە کچی حەیی، و مەیموونە کچی حارس{{ھن}}'''کوڕەکانی''' قاسم، و عەبدوڵڵا، وئیبراھیم{{ھن}}'''کچەکانی''' زەینەب، و ڕوقەیە، و ئوم کەلسوم، و فاتیمە | مۆر =Muhammad Seal.svg }} '''محەممەدی کوڕی عەبدوڵڵا کوڕی عەبدولموتەڵیب''' ({{بە عەرەبی|أَبُو ٱلْقَاسِمِ ﷴ بْنُ عَبْدِﷲِ بْنُ عَبْدِ ٱلْمُطَّلِبِ بْنُ ھَاشِمِ}}؛ لەدایکبووی ٢٢ی نیسانی ٥۷١ – ٨ی حوزەیرانی ٦٣٢) پێغەمبەرێکی عەرەبی (مستعرب)ە مستعرب واتە عەرەب کراو<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=History of al-tabari vol 2|پەڕەکان=١٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=صحيح مسلم|پەڕەکان=٢٩٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.academia.edu/22460657/What_Ethnicity_Was_Muhammad|سەردێڕ=?What ethnicity was Muhammad}}</ref>،پێغەمبەری [[ئیسلام|ئیسلامە]] و کەسایەتییەکە کە [[موسڵمانان]] بە پێغەمبەری خوای دادەنێن کە بۆ ھەموو مرۆڤەکان ھاتووە ھەتا خەڵک بگەڕێنێتەوە بۆ [[یەکتاپەرستی]] و [[خواپەرستی]] لەسەر ڕیبازی [[ئیبراھیم]]. شوێنکەوتووانی لەو باوەڕەدان کە باشترین دروستکراوەی خوایە و پێشەوای مرۆڤە و لەگەڵ ناوھێنانیدا دەڵێن «صلی اللە علیە وسلم» واتە «دروودی خوای لێبێت». ئەم سڵاوناردنە لە [[قورئان]] و سوننەتدا ھاتووە و وایان لێدەکات سڵاواتی لەسەر بدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حكم الصلاة على النبي عليە الصلاة والسلام عند ذكرە|ناونیشان=https://binbaz.org.sa/fatwas/7645/حكم-الصلاة-على-النبي-عليە-الصلاة-والسلام-عند-ذكرە|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=binbaz.org.sa|زمان=ar}}</ref> موسڵمانان وتە و کردار و سیفەتەکانیان پاراستووە لە پەڕتووکەکانی [[ژیننامەی پێغەمبەر|ژیننامە]] و [[فەرموودە]]، و یادی لەدایکبوونی دەکەنەوە لەمانگی [[ڕەبیعەلئەووەڵ|ڕەبیعول ئەوەل]] لە ھەموو ساڵێکدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=متى ولد النبي بالميلادي والھجري ؟ .. تعرف على آراء العلماء|ناونیشان=https://www.elbalad.news/4787299|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=صدى البلد|زمان=ar-eg}}</ref> لە [[مەککە]] لە مانگی ڕەبیعولئەولی [[ساڵی فیل]]، بەرامبەر ساڵی ٥٧٠ یان ٥٧١ی [[ڕۆژژمێری زایینی|زایینی]] لە دایکبووە،<ref>ژیاننامەی پێغەمبەر، ئەکرەم زیاء عەمری.</ref> پێش ئەوەی لەدایک بێت باوکی کۆچی دواییی کردووە و ھەر لە مناڵیشدا دایکی لەدەست دەدات، پەروەردە دەبێت لای [[عەبدولموتەڵیب کوڕی ھاشم]] باپیرەی پاشان لای [[ئەبوو تاڵیب کوڕی عەبدولموتەڵیب|ئەبو تاڵیب کوڕی عەبدولموتەڵیب]] مامی، لەو ماوەیەدا خەریکی شوانی دەبێت، پاشان [[بازرگانی]] دەکات، لە تەمەنی ٢٥ ساڵیدا ژیانی ھاوسەری پێک ھێناوە لەگەڵ [[خەدیجە کچی خووەیلید]]، کە دایکی ھەموو مناڵەکانی بووە بێجگە لە ئیبراھیم. سەرچاوەی سەربەخۆ دەربارەی سەرەتای ژیانی محەممەد و پێش پێغەمبەری زۆر کەمن و ئەوەی لەبەر دەستدایە نووسراوەی موسڵمانانە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Serjeant |یەکەم=R. B. |ڕێکەوت=١٩٩٠|editor-last=Crone |editor-first=Patricia |سەردێڕ=Meccan Trade and the Rise of Islam: Misconceptions and Flawed Polemics |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/603188?origin=crossref |journal=Journal of the American Oriental Society |بەرگ=١١٠|issue=3 |پەڕەکان=٤٧٢–٤٨٦|doi=10.2307/603188 |issn=0003-0279}}</ref> دوای کۆچ بۆ [[مەدینە]] چەند سەرچاوەیەکی نائیسلامی بە کورتی باسیان کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Bishop |یەکەم=James |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=The Non-Muslim Seventh Century Sources for the Prophet Muhammad |ناونیشان=https://jamesbishopblog.com/2020/10/15/the-non-muslim-seventh-century-sources-for-the-prophet-muhammad/ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=Bishop's Encyclopedia of Religion, Society, and Philosophy |زمان=en}}</ref> بەپێی سەرچاوە ئیسلامییەکان، محەممەد لە پێش [[ئیسلام]]دا حەنیفی بووە و خوای پەرستووە لەسەر ڕیبازی [[ئیبراھیم]] و پەرستنی بتی ڕەتکردووەتەوە کە لەو کاتانەدا بەربڵاوبووە لە [[مەککە]]دا، [[ئیسلام|موسڵمانان]] لەو باوەڕەدان کە نیگای خوای پێ گەیشتووە کاتێک لە تەمەنی چل ساڵیدا بووە، سێ ساڵ بە نھێنی بانگەوازی کرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=(6) الدعوة في مرحلتھا السرية - السيرة النبوية|ناونیشان=https://ar.islamway.net/article/79171|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=ar.islamway.net|زمان=ar}}</ref> پاشان دە ساڵی تری لە مەککە بەسەر برد بە بانگکردنی خەڵکەکەی و بازرگانەکان و سەردانکەرانی کەعبە کە دەھاتنە مەککە، لە ساڵی ٦٢٢ز کۆچی کرد بۆ شاری [[مەدینە]] کە ناودەبرا بە یەسرب، دوای ئەوەی گەورەکانی [[قوڕەیش]] کەوتنە پیلان گێڕان لێی و بانگەوازەکەیان ڕەت دەکردەوە، دە ساڵی کۆتایی ژیانی لە مەدینە بەسەر برد بە بانگەوازی ئیسلامی، و بناغەی دەوڵەتی ئیسلامیی دانا، کە دواتر فراوان بوو و مەککە و ھەموو شار و ھۆزە عەرەبییەکانی گرتەوە، و بۆ یەکەم جار عەرەبی یەکخست لەسەر یەک ئایینی یەکتاپەرستی و لە دەوڵەتێکی یەکگرتوودا،<ref>"Muhmmad," Encyclopedia of Islam and the Muslim world</ref><ref name="Lapidus 2002 pp 0">سەیری سەرچاوەکان بکە: * Holt (1977a), p.57 * Lapidus (2002), pp 0.31 and 32</ref> بانگەشەی بۆ دورکەوتنەوە لە ڕەگەزپەرستی و وەلانانی دەمارگیری ھۆزایەتی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=حبايبە|یەکەم=صمود|سەردێڕ=مناھضة التمييز العنصري ما بين الحقيقة والوھم|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/blogs/2019/3/31/مناھضة-التمييز-العنصري-ما-بين-الحقيقة|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=الإسلام و نبذ العنصرية|ناونیشان=https://islamonline.net/الإسلام-و-نبذ-العنصرية/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=اسلام اون لاين|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=لا عنصرية في الإسلام|ناونیشان=http://www.alukah.net/sharia/0/97456/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.alukah.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=العنصرية في الاسلام {{!}} سيدنا محمد|ناونیشان=https://muhammad-pbuh.com/2011/09/08/%d8%a7%d9%84%d8%b9%d9%86%d8%b5%d8%b1%d9%8a%d8%a9-%d9%81%d9%8a-%d8%a7%d9%84%d8%a7%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211010083939/https://muhammad-pbuh.com/2011/09/08/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%86%D8%B5%D8%B1%D9%8A%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=موقف|ناونیشان=https://www.seo7u.com|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Seo7u|زمان=En}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.seo7u.com/ |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == سەرچاوەکانی ژیاننامەی == لەبەر ئەوەی کەسایەتییەکی کاریگەرە لە مێژوودا، بۆیە ژیان و کاروبار و بیروباوەڕی بە شێوەیەکی بەرفراوان لێدوانی لەسەر کراوە لەلایەن لایەنگران و نەیارەکانی بە درێژایی سەدەکان. [[ئیسلام|موسڵمانان]] لە کۆن و نوێدا گرنگییان داوە بە ژیاننامەکەی بەوەی بە پەیڕەوێکی کرداری دادەنرێت بۆ [[ئیسلام]]، زانایانی ئیسلام دانراوی زۆریان لەسەر داناوە و ھەموو شتێکی پەیوەندیداریان پێوەی نوسیوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=أهم مصادر السيرة النبوية - موقع مقالات إسلام ويب|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/article/14184/|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net}}</ref> === قورئان === {{سەرەکی|قورئان}} [[پەڕگە:Opened Qur'an.jpg|وێنۆک|قورئان بە گرنگترین سەرچاوە دادەنرێت بۆ زانینی ژیاننامەی محەممەد]] [[قورئان]] بە سەرچاوەیەکی سەرەکیی دادەنرێت لە زانینی ژیاننامەی پێغەمبەر محەممەد،<ref name="محمد أنور-القرآن">مصادر تلقي السيرة النبوية، محمد أنور البكري، ص1-31، مجمع الملك فهد.</ref> دێرینترن و باوەڕپێکراوترین سەرچاوەی ژیاننامەی پێغەمبەرە، لەبەرئەوەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی محەممەد خۆی و ھەموو موسڵمانان یەک نوسخەی قورئان کۆیان دەکاتەوە لەگەڵ جیاوازی کۆمەڵە ئیسلامییەکاندا،<ref name="السباعي1">السيرة النبوية دروس وعبر، مصطفى السباعي، ص22-29، المكتب الإسلامي.</ref><ref name="دراسة مصادر السيرة">[http://www.albadri.info/books/madkhal/index.htm دراسة مصادر السيرة النبوية والتاريخ الإسلامي] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170304062422/http://albadri.info/books/madkhal/index.htm |date= ٤ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref> لەگەڵ ئەوەی قورئان ھەموو ژیاننامەی محەممەد لە خۆناگرێت، بەڵام چەند ئاماژەدانێکی تیایە بۆ ژیانی بە دەربڕینی ئاشکرا بێت یان بە ئاماژەدان. ھەندێک لە سیفەتەکانی باسکراوە لەگەڵ [[بەڵگە (ڕاستی)|بەڵگەکانی]] پێغەمبەرێتی، ڕەوشت و تایبەتمەندییەکانی، و باری دەروونی، و ھەندێک شت لە بارەی غەزاکانییەوە باسکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=منزلة الرسول ﷺ في القرآن الكريم|ناونیشان=https://islamonline.net/منزلة-الرسول-في-القرآن-الكريم/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=اسلام اون لاين|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=القرآن في حياة الرسول صلى الله عليه وسلم - خالد سعد النجار|ناونیشان=https://ar.islamway.net/article/12603|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=ar.islamway.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=رسول الله صلى الله عليه وسلم في القرآن الكريم {{!}} موقع نبي الرحمة|ناونیشان=http://mercyprophet.org/mul/ar/node/2415|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=mercyprophet.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210709185256/http://mercyprophet.org/mul/ar/node/2415|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەقورئاندا ٢٨٠ ئایەت باسی غەزاکان دەکات کە دەکاتە ڕێژەی (٪٤،٦٥) ی قورئان، ھەندێکیان بە ئاماژە باسیان کردووە و ھەندێکیان ڕاستەوخۆ، وەک [[شەڕی بەدر|غەزای بەدر]]، [[جەنگی ئوحود|غەزای ئوحود]]، [[غەزای خەندەق]]، [[سوڵحی حودەیبییە]]، [[غەزای خەیبەر]] و [[فەتحی مەککە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الغزوات المذكورة في القرآن - إسلام ويب - مركز الفتوى|ناونیشان=https://islamweb.net/ar/fatwa/79914/%D8%A7%D9%84%D8%BA%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B0%D9%83%D9%88%D8%B1%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=islamweb.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الغزوات الواردة في القرآن|ناونیشان=http://www.iid-quran.com/Statistics/NumQu20.php|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.iid-quran.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ما هى الغزوات التى ذكر اسمها فى القران الكريم - إسألنا|ناونیشان=https://www.isalna.com/437053/%D9%85%D8%A7-%D9%87%D9%89-%D8%A7%D9%84%D8%BA%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%89-%D8%B0%D9%83%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%85%D9%87%D8%A7-%D9%81%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%B1%D9%8A%D9%85|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.isalna.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211010083941/https://www.isalna.com/437053/%D9%85%D8%A7-%D9%87%D9%89-%D8%A7%D9%84%D8%BA%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%89-%D8%B0%D9%83%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%85%D9%87%D8%A7-%D9%81%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%B1%D9%8A%D9%85|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=konouz.com|سەردێڕ=الغزوات التي ذكرت في القرآن الكريم - من كنوز القرآن الكريم : -|ناونیشان=http://konouz.com//ar/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA/%D9%83%D9%86%D9%88%D8%B2/%D8%A7%D9%84%D8%BA%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%8A-%D8%B0%D9%83%D8%B1%D8%AA-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%B1%D9%8A%D9%85.s.8.12800/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=konouz.com|زمان=ar}}</ref> بۆ نموونە [[ئەحزاب|سوورەتی ئەحزاب]] باسی ژیانی پێغەمبەر دەکات لەگەڵ خێزان و ھاوەڵەکانی، و وردەکاری زۆری تێدایە دەربارەی غەزای خەندەق.<ref>قورئانی پیرۆز، سوورەتی ئەحزاب</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=إسلام ويب - أسباب النزول - سورة الأحزاب- الجزء رقم1|ناونیشان=https://islamweb.net/ar/library/index.php?page=bookcontents&idfrom=351&idto=363&bk_no=63&ID=378|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=islamweb.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=admin|سەردێڕ=سبب نزول سورة الممتحنة إسلام ويب {{!}} كنج كونج|ناونیشان=https://wikiarticle.xyz/?s=%D8%B3%D8%A8%D8%A8+%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84+%D8%B3%D9%88%D8%B1%D8%A9+%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%85%D8%AA%D8%AD%D9%86%D8%A9+%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85+%D9%88%D9%8A%D8%A8|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=en-US}}</ref> === کتێبی فەرموودە === {{سەرەکی|فەرموودە}} ژیاننامەی پێغەمبەر بەشێکی فراوانی گرتووە لە کتێبەکانی [[فەرموودە]]دا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دراسات في الحديث النبوي وتاريخ تدوينه - المكتبة الوقفية للكتب المصورة PDF|ناونیشان=https://waqfeya.net/book.php?bid=2582|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=waqfeya.net}}</ref> ھەموو ئەوانەی کتێبیان لە فەرموودەدا داناوە، بەش و دەروازەی تایبەتیان داناوە لەسەر ژیانی پێغەمبەر محەممەد، و بانگەوازەکەی، و ھاوەڵەکانی، لەگەڵ ئەوەی ئەو ڕووداوانە بەپێی کات ڕیزبەند نەکراوان، لەبەرئەوەی ئەوان مەبەستیان کۆکردنەوەی وتەکانی محەممەد و کردار و فەرمان و حوکمەکانی بووە.<ref>فقه السيرة، محمد سعيد رمضان البوطي، ص21، دار الفكر، ط1978.</ref> بەشێک لە ژیاننامەکەی لەو کێبانەدا ھاتووە بەمەبەستی بەڵگە ھێنانەوە بۆ حوکمی شەرعی، بەم ھۆیەوە زۆر بەوردی باس نەکراوە و تەنیا گێرانەوەی ھەندێک ھەواڵ بووە بەپێی ڕێبازی فەرموودەناسان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=أول من كتب في السيرة النبوية|ناونیشان=https://mawdoo3.com/أول_من_كتب_في_السيرة_النبوية|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=موضوع|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://ar.islamway.net/book/19538|سەردێڕ=مصادر تلقي السيرة النبوية والعناية بها عبر القرون الثلاثة الأولى|زمان=ar}}</ref> زانایانی موسڵمان کۆکن لەسەرئەوەی کە ناودارترین و دێرینترین کتێب لەبارەی ھەواڵی ژیاننامەی پێغەمبەرەوە [[موەتتەئی مالیک|موەتتەئی مالیکە]]، کە کۆمەڵێک فەرموودەی دەربارەی ژیاننامە و سیفاتەکانی پێغەمبەر ھێناوە و باسێکی تایبەتی جیھادی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=نظرة سريعة للموطأ|ناونیشان=http://www.alukah.net/sharia/0/130861/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.alukah.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=سيرة كتاب.. موطأ الإمام مالك مَن السبب فى تأليفه|ناونیشان=https://www.youm7.com/story/2021/5/3/سيرة-كتاب-موطأ-الإمام-مالك-مَن-السبب-فى-تأليفه/5302198|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=اليوم السابع}}</ref> پاشان [[سەحیحی بوخاری]] باسی چەند لایەنێکی کردووە پێش پێغەمبەرایەتی و دوای دابەزینی سروش، کتێبێکی تایبەت کردووە بە غەزاکانی و جیھاد، بەشێکی زۆر لەسیفاتەکانی و بەڵگەکانی پێغەمبەرایەتی باسکردووە، کەدەکاتە دەیەکی کتێبەکەی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=صحيح البخاري - موقع مقالات إسلام ويب|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/article/16729/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net}}</ref> و دواتر [[سەحیحی موسلیم]] کە بەشێکی زۆریان لە ژیانی محەممەد باسکردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٧|سەردێڕ=صحيح مسلم (ط. طيبة) - المكتبة الوقفية للكتب المصورة PDF|ناونیشان=http://waqfeya.com/book.php?bid=1763|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170720183400/http://waqfeya.com/book.php?bid=1763|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ھەروەھا ھەریەکە لە [[ئەبووداوود]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=أبو داود السجستاني - طريق الإسلام|ناونیشان=https://ar.islamway.net/scholar/802/أبو-داود-السجستاني|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=ar.islamway.net}}</ref> [[ئەحمەد کوڕی حەنبەل]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة الإسلام {{!}} الإمام أحمد بن حنبل|ناونیشان=https://www.islamstory.com/ar/artical/21843/%D8%A7%D9%84%D8%A5%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=www.islamstory.com|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210916104531/https://www.islamstory.com/ar/artical/21843/%D8%A7%D9%84%D8%A5%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>[[ئیبن ماجە]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی ئایاری ٢٠١٧|سەردێڕ=تعرف على ابن ماجه القزويني صاحب كتاب "السنن"|ناونیشان=https://www.alarabiya.net/culture-and-art/2017/05/29/تعرف-على-ابن-ماجه-القزويني-صاحب-كتاب-السنن-|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=العربية|زمان=ar}}</ref> و [[ترمزی]]، بەھەمان شێوە بەشێکی کتێبەکانیان تەرخان کردووە بۆ ژیانامەی پێغەمبەر بەڵام بە جیاوازی لە شێوەی ڕێکخستن و ڕیزبەندیدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=كتاب فقه السيرة النبوية مع موجز لتاريخ الخلافة الراشدة - المكتبة الشاملة الحديثة|ناونیشان=https://al-maktaba.org/book/23657|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=al-maktaba.org}}</ref> === کتێبەکانی ژیاننامە (سیرە) === کتێبەکانی ژیننامەییەکان لە قۆناغێکی دواتر لە نوسیەوەی [[فەرموودە]] نوسراون، ھاوەڵەکان گرنگییان دەدا بە گێڕانەوەی ژیاننامەکەی بە زارەکی، یەکەم کەس کە گرنگی دا بە نووسینەوەی ژیاننامەکەیدا [[عوروە کوڕی زوبەیر]] بوو. پاشان ئەبان کوڕی عوسمان (مردن ١٠٥کۆچی)،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Chapter 2: Saqifa, The First Manifestations|ناونیشان=https://www.al-islam.org/origins-and-early-development-shia-islam-sayyid-husayn-muhammad-jafari/chapter-2-saqifa-first|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=Al-Islam.org|زمان=en}}</ref> پاشان وەھاب کوری مونەبی (مردن ١١٠ کۆچی)،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی ئایاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=موقع قصة الإسلام {{!}} إشراف الدكتور راغب السرجاني|ناونیشان=http://www.islamstory.com/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200509023916/http://www.islamstory.com/|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> پاشان شوڕەحەبیل کوری سەعید (مردن ١٢٣کۆچی)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ص339 - كتاب الجرح والتعديل لابن أبي حاتم - شرحبيل - المكتبة الشاملة الحديثة|ناونیشان=https://al-maktaba.org/book/2170/1924|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=al-maktaba.org}}</ref> و لە دواتریش ئیبن شیھابی زوھری (مردن ١٢٤کۆچی)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی ئازاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=ابن شهاب الزهري معلومات عن الفقيه المؤرخ أول من دون العلم|ناونیشان=https://www.i7lm.com/ابن-شهاب-الزهري/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=موقع احلم|زمان=ar}}</ref> بەڵام بەشی زۆری نووسینەکانیان لە ناوچوون، نەگەیشتوون بە ئێمە، جگە لە چەند پاشماوەیەکی پەرتەوازە کە لەلایەن محەممەد کوڕی جەریری تەبەرییە گێردراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=Wayback Machine|ناونیشان=http://islamicfeqh.com/books/SIREH/Hp-sireh-a.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101216172028/http://islamicfeqh.com/books/SIREH/Hp-sireh-a.htm|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=‮سعيد‬‎ ‮الجوماني‬‎|ناونیشان=https://brill.com/view/book/9789004462922/back-1.xml|سەردێڕ=‮قائمة المصادر والمراجع‬‎|دوایین٢=‮كونراد‬‎ ‮ھيرشلر‬‎|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Brill|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٤٦٢٩٢-٢}}</ref> لە دواتردا محەممەد کوڕی ئیسحاق دێت لە نووسینەوەی ژیاننامەی محەممەددا بە تەواوی و شارەزایان بە ڕاسترین کتێبی ژیننامەی دادەنێن لەو سەردەمەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی نیسانی ٢٠١٥|سەردێڕ=كتب الدلائل والشمائل والخصائص|ناونیشان=http://www.alukah.net/sharia/0/85074/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=www.alukah.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٩|سەردێڕ=مصنفات ومناهج للتعريف بحياة الرسول ﷺ|ناونیشان=https://islamonline.net/مصنفات-ومناهج-للتعريف-بحياة-الرسول/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=اسلام اون لاين|زمان=ar}}</ref> کتێبەکەی بە ئێمە نەگەیشتووە بەڵام [[ئیبن ھیشام]] (مردن ٢١٨ کۆچی) ھەستاوە بە گێرانەوەی کتێبەکەی بە پوختکراوەیی کە ناسراوە بە [[ژیننامەی ئیبن ھیشام]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ابن هشام السيرة النبوية|ناونیشان=https://mawdoo3.com/ابن_هشام_السيرة_النبوية|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=موضوع|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی نیسانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=نبذة عن السيرة النبوية لابن هشام|ناونیشان=https://mqaall.com/prophetic-biography-ibn-hisham/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=مقال|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211010114428/https://mqaall.com/prophetic-biography-ibn-hisham/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://ar.islamway.net/book/19487|سەردێڕ=السيرة النبوية لابن هشام|زمان=ar}}</ref> [[محەممەد کوڕی جەریر تەبەری|تەبەری]] (مردووی ٣١٠ی کؤچی) لە مێژووەکەیدا بەشێوەیەکەی سەرەکی پشتی بە گێڕانەوەکانی ئیبن ئیسحاق بەستووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=المدخل إلى دراسة مصادر السيرة النبوية والتاريخ الإسلامي ـ الباب الثالث : تعريف بالموسوعات التاريخية وأصولها ومصنفيها ـ الفصل الثاني: تراجم أصحاب الموسوعات التاريخية التي اعتمد عليها ابن أبي الحديد ـ أبو جعفر محمد بن جرير الطبري (ت310هـ)|ناونیشان=https://www.albadri.info/books/madkhal/madkhal48.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.albadri.info}}</ref><ref>موارد السيرة النبوية في تاريخ الطبري : من المولد حتى الهجرة للحبشة,[https://search.emarefa.net/ar/search?append=PERSON_FILTER_AR_NAME_ss%3A%22%D8%B7%D9%87+%D8%AC%D9%85%D9%8A%D9%84+%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF%22 طه جميل أحمد],[https://search.emarefa.net/ar/search?append=SOURCE_s%3A%22%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%A9+%D9%83%D9%84%D9%8A%D8%A9+%D8%A7%D9%84%D8%A2%D8%AF%D8%A7%D8%A8%22 مجلة كلية الآداب].</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=تأريخ الرسل والملوك لمحمد جرير الطبري|ناونیشان=https://muslim-nafahat.net/seera_023/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=نفحات من علوم المسلم|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211010114437/https://muslim-nafahat.net/seera_023/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === کتێبەکانی شەمائل و دەلائل === {{سەرەکی|زانستی شەمائیل}} بە سەرچاوەیەکی بنەڕەتی دادەنرێت لە زانینی ژیاننامەی پێغەمبەر محەممەددا،<ref name="محمد أنور-الشمائل">مصادر تلقي السيرة النبوية، محمد أنور البكري، ص31-39، مجمع الملك فهد.</ref> ئەمانەش ئەو کتێبانەن کە دانەرەکانیان گرنگییان داوە بە باسی محەممەد و خوو ڕەوشت و سیفەتەکانی، و ھەڵسوکەوتی لە شەو و ڕۆژدا.<ref name="ReferenceE">السيرة النبوية الصحيحة، أكرم ضياء العمري، ج1، ص21-52، مكتبة العلوم والحكم، ط1993.</ref> زانستی شەمائیل جێگای گرینگی پێدانی زانایانی موسڵمان بووە، و یەکێک بووە لە بابەتەکانی کتێبەکان فەرموودە، دواتر زانایان کتێبی تایبەتیان لەسەر نوسیووە، ئەبول بەختەری (مردووی ٢٠٠ی کۆچی) یەکەم کەسە کتێبی لەسەر شەمائیل نوسیووە بەناوی {{عەرەبی|صفة النبي}}، دواتر ئەبول حەسەن مەدائینی (مردووی ٢٢٤ی کۆچی) بەناوی {{عەرەبی|صفة النبي}}، دواتر کتێبی شەمائیلە محەممەدیەکان ی [[ترمزی]]، دواتر [[داوود کوڕی عەلی زاھیری|داوود کوڕی عەلی ئەسفەھانی]] (مردووی ٢٧٠ی کۆچی) بەناوی {{عەرەبی|الشمائل المحمدية}}،<ref>السيرة النبوية الصحيحة، أكرم ضياء العمري، بەرگی 1، لاپەڕە21-52، مكتبة العلوم والحكم</ref> دواتر قازی ئیسماعیل مالیکی (مردووی ٢٨٢ی کۆچی) بەناوی {{عەرەبی|الأخلاق النبوية}}، دواتر ئیبن فارس (مردووی ٢٩٥ی کۆچی) بەناوی {{عەرەبی|أخلاق النبي}}، و چەندانی تر لەسەردەمەکانی دواتردا.<ref>مصادر السيرة النبوية وتقويمها، فاروق حمادة، لاپەڕە ٣٦-٤٤، دار الثقافة،١٩٨٠</ref> ھەروەھا '''کتێبەکانی دەلائل''' بە یەکێکی تر لە سەرچاوە بنەڕەتییەکانی ژیاننامەکەی دادەنرێن،<ref name="ReferenceE"/><ref>منتهى السول على وسائل الوصول إلى شمائل الرسول، عبد الله بن سعيد محمد عبادي اللحجي، ج1، ص31-32، دار طوق النجاة، ط1998.</ref> ئەمەش ئەو کتێبانە دەگرێتەوە کە بەڵگە و نیشانەکانی پێغەمبەرایەتیی محەممەد دەسەلمێنێت بەپێی بیروباوەڕی [[ئیسلام|موسڵمانان]]. زۆر کتێب لەم بوارەدا دانراون و ناودارترینییان بەڵگەکانی پێغەمبەرێتی بەیھقییە. هەروەها بوخاری و موسلیم بەشێک لە کتێبەکەیان تایبەت کردووە بە بەڵگەکانی پێغەمبەرایەتی. === سەرچاوەکانی تر === ھەروەھا چەندین جۆری تر سەرچاوە ھەیە، وەک کتێبەکانی تەفسیری [[قورئان]] و ھۆکانی ھاتنە خوارەوە.<ref name=":1">السيرة من موقع المجلس الأعلى للشؤون الإسلامية التابع لوزارة الأوقاف المصريةنسخة محفوظة 08 يناير 2009 على موقع واي باك مشين.</ref> بەھۆی ئەوەی بەشێکی زۆری زانایانی ئیسلامی پشت بە ڕاڤە و لێکدانەوەکانی سەدەکانی سەرەتایی سەرھەڵدانی ئایینی ئیسلام دەبەستن، لە ناویشیان ئەو ئایەتانەی پەیوەندی بە ژیانی پێغەمبەری ئیسلامەوە ھەیە. لە نموونەی ئەو کتێبانەش تفسیری [[ئیبن کەسیر]]، [[تەفسیری تەبەری]]، و ھەروەھا تەفسیری قورتوبی.<ref name=":1" /> جگە لەو کتێبە مێژوویانەی بە شێوەیەکی گشتی گرینگی بە ڕووداوە مێژووییەکان داوە وەک تاری تەبەری و تاریخی [[ئیبن خەلدوون]]، ھەروەھا ئەو سەرچاوانەی جیا لە زمانی عەرەبی نوسراونەتەوە.<ref>Philip K. Hitti, History of the Arabs, 10th edition (1970), p.112.</ref><ref>Seeing Islam as others saw it: a survey and evaluation of Christian, Jewish, Robert G. Hoyland p.22 '''^'''</ref> == کورتەیەکی مێژوویی == {{ئیسلام}} [[پەڕگە:Map of Arabia 600 AD-ar.svg|ڕاست|وێنۆک|گرینگترین ھۆزە عەرەبیەکان لە نیمچە دورگەی عەرەب]] لە ڕووی سیاسییەوە، [[نیمچەدوورگەی عەرەبی]] لێک ھەڵوەشابوو، نە دەوڵەتێک یەکی دەخست و نە حکوومەتێک بەڕێوەی دەبرد، دەوڵەتە دێرینەکانی کە لە [[یەمەن]] و [[نەجد]] و دەورووبەری [[عێراق]] و [[شام]] بوون لێک ھەڵوەشابوون، و ژیانی کۆچەری دەستی بەسەر شارەکانی [[حیجاز|حیجازدا]] گرتبوو، و ھۆزەکان یەکەی سەرەکیی سیاسی و کۆمەڵایەتی بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=كيف كانت الأوضاع السياسية في شبه جزيرة العرب قبل الإسلام|ناونیشان=https://mawdoo3.com/كيف_كانت_الأوضاع_السياسية_في_شبه_جزيرة_العرب_قبل_الإسلام|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=موضوع|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=المحرر|سەردێڕ=موجز الحالة السياسية عند العرب قبل الإسلام {{!}} سجل التاريخ|ناونیشان=https://cal.al-7awza.org/hist/topic/556|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210709185229/https://cal.al-7awza.org/hist/topic/556|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و کاروبارەکانی مەککە لە ڕێگای [[دارول نەدوە]] بەڕێوەدەبرا. لە شاری مەدینە بە شێوەیەکی گشتیی بەردەوام کێشە و ناکۆکی لە نێوان [[ئەوس]] و [[خەزرەج]] ھەبوو.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الجزيرة العربية الحالة السياسية والاقتصادية عند ظهور الإسلام - موقع مقالات إسلام ويب|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/article/14942/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net}}</ref> دەوڵەتی مەنازرە لە [[حارەبشا|حیرە]] و دەوڵەتی غەساسینە لە [[شام]] لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|فارس]] و [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی|ڕۆمەکان]] ڕێگە بەگەشەیان درابوو، بۆ ئەوەی ببنە ڕێگر لەبەردەم فراوانخوازی عەرەبەکان. فارسەکان دەوڵەتی مەنازیرەیان ھەشت ساڵ پێش پێغەمبەرایەتی ڕوخاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الجزيرة العربية الحالة السياسية والاقتصادية عند ظهور الإسلام - موقع مقالات إسلام ويب|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/article/14942/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net}}</ref> لە ڕووی ئابوورییەوە، دەشتەکییە عەرەبەکان پشتیان بە شوانکارەیی و کۆچکردن دەبەست بۆ ئەو ناوچانەی ئاویان لێیە، ئەمەش ببووە ھۆی [[شەڕ]] بۆ دەستکەوتنی پێداویستییەکان، بەڵام لە شارەکاندا چالاکی [[بازرگانی]] و [[وەرزێری|کشتوکاڵی]] و [[پیشەسازی]] ھەبوو، [[مەککە]] چالاکی بازرگانی تێیدا باڵادەست بوو و ڕێگەی بازرگانی نێوان [[شام]] و [[یەمەن]]ی بەڕێوە دەبرد، و سوودی لە پایە ئاینییەکەی وەردەگرت بۆ پاراستنی کاروانە بازرگانیەکان.<ref name=":2" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مكة المكرمة قبل البعثة النبوية|ناونیشان=https://www.alkhaleej.ae/%D9%85%D9%84%D8%AD%D9%82/%D9%85%D9%83%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%83%D8%B1%D9%85%D8%A9-%D9%82%D8%A8%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B9%D8%AB%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%88%D9%8A%D8%A9|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=صحيفة الخليج|زمان=ar}}</ref><ref>السيرة النبوية الصحيحة، أكرم ضياء العمري، بەرگی ١، لاپەڕە ٧٧-٨٢، مكتبة العبيكان، 2005.</ref> بەڵام [[مەدینە]] کشتوکاڵ تێیدا لەبرەودا بوو بەھۆی باخی [[میوە]] و [[خورما]] و [[ترێ|ترێوە]].<ref name=":2"/><ref>السيرة النبوية الصحيحة، أكرم ضياء العمري، ج1، ص77-82، مكتبة العبيكان، ط2005</ref> عەرەب دیناری [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی|بیزەنتی]] و درھەمی فارسییان بەکاردەھێنا لە ئاڵوگۆڕی بازرگانیدا، بەڵام لە ڕووی پیشەسازییەوە [[مەدینە]] ناسرابوو بە داڕشتنی جوانکاریی [[زێڕ]] و [[زێو|زیو]]، لەگەڵ دروستکردنی شمشێر و تیر و ڕم و زرێپۆش، ھەروەھا لە شارە عەرەبییەکاندا ئاسەنگەری و زەڕەنگەری و پێست خۆشکردن و چنین پەرەی سەند، ھەروەھا عەرەب چەند جۆرێک مامەڵەی دارایییان دەزانی وەک قەرز و ڕەھن و باج. لە ڕووی ئایینییەوە، [[بتپەرستی|بت پەرستی]] [[نیمچەدوورگەی عەرەبی]] گرتبوویەوە بە شێوەیەکی گشتی،<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص20-25.</ref> کۆمەڵە خواوەندێکیان دەپەرست دروست کرابوون لە بەرد و تەختە، ژمارەیان دەگەیشتە ٣٦٠ بت لە دەوری [[کەعبە]]، ئەو ھۆزانە دەیانپەرستن کە دەھاتن بۆ [[حەج]] و [[قوربانی]] و نەزریان بۆ دەکردن،<ref name=":2"/> گەورەترینیان کۆنترینیان بتی ([[ھوبەل]]) بوو کە قوڕەیش و کینانە دەیانپەرست ھەروەھا بتی (عووزا) شیان دەپەرست، و بتی (مەنات) ھوزەیل و خوزاعە دەیانپەرست، ھۆزی سەقیف بتی (لات) یان دەپەرست.<ref>المفصل في تاريخ العرب قبل الإسلام، بەرگی ١١، لاپەڕە ٢٥٣</ref> لەگەڵ ئەمانەشدا چەند دروشمێکیان لە پاشماوەی ئایینی [[ئیبراھیم]] بۆ مابوویەوە وەک بەرز ڕاگرتنی کەعبە، و سەردان کردنی، و [[حەج]] و [[عەمرە|عومرە]]، لە ھەمان کاتدا چەند تاکێک ھەبوون کە لەسەر ڕێبازی [[ئیبراھیم]] و [[ئیسماعیل]] بوون بە تەنھا و ناسرابوون بە حەنەفییەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تجلّيات «الحنيفية» في مكة قبل الإسلام|ناونیشان=https://www.makkawi.com/Article/497/%D8%AA%D8%AC%D9%84%D9%8A%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%86%D9%8A%D9%81%D9%8A%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D9%85%D9%83%D8%A9-%D9%82%D8%A8%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.makkawi.com|زمان=ar}}</ref> ھەروەھا چەند ئایینێکی تر ھەبوو بە شێوەیکی دیاریکراو وەک [[جوو|جوولەکە]] لە [[یەمەن]] و [[مەدینە]]، و [[مەسیحییەت]] لە نەجران و حیرە و دەوروبەری [[شام]]، و ھەروەھا بڵاوبونەوەیەکی دیاریکراوی [[ئایینی زەردەشتی|ئاگرپەرستی]] ھەبوو کە لە [[ئێران|ئێرانەوە]] ھاتبوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الجزيرة العربية الحالة الدينية عند ظهور الإسلام - موقع مقالات إسلام ويب|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/article/16539/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net}}</ref> == نەژادی == {{سەیری ئەمەش بکە|داڕێژە:درەختی نەژادی محەممەد}} {{محەممەد}} [[پەڕگە:آباء وأمهات النبي.png|ڕاست|وێنۆک|ڕەچەڵکی پێغەمبەر]] ئەبوول قاسم محەممەدی کوڕی عەبدولڵای کوڕی [[عەبدولموتەڵیب کوڕی ھاشم|عەبدولموتەڵیب]] کوڕی [[عەبدولمەنناف کوڕی قوسەی|عەبدولمەنناف]] کوڕی قوسەیی کوڕی کیلابی کوڕی موڕەی کوڕی کەعبی کوڕی لوئەی کوڕی غالیبی کوڕی فیھری کوڕی مالیکی کوڕی نەزڕی کوڕی کینانەی کوڕی خوزیمەی کوڕی مودرکەی کوڕی ئیلیاسی کوڕی مزەڕی کوڕی نزاری کوڕی مەعدی کوڕی عەدنانە (تائێرە زانایان کۆدەنگن)، لەگەڵ ئەوەی سەلمێنراوە دەچێتەوە سەر نەسەبی ئیسماعیلی کوڕی [[ئیبراھیم]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=الصلابي|یەکەم=د علي|سەردێڕ=نَسبُ الحبيب المصطفى ﷺ ويوم ميلاده|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/blogs/2019/11/10/نسب-الحبيب-المصطفى-ويوم-ميلاده|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=النسب النبوي الشريف|ناونیشان=https://www.alkhaleej.ae/%D9%85%D9%84%D8%AD%D9%82/%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B3%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%88%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B1%D9%8A%D9%81|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=صحيفة الخليج|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210709185927/https://www.alkhaleej.ae/%D9%85%D9%84%D8%AD%D9%82/%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B3%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%88%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B1%D9%8A%D9%81|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھیچ لقێک نییە لە [[قوڕەیش]]دا کە نزیکایەتی لەگەڵ محەممەددا نەبێت،<ref>بوخاری ڕیوایەتی کردووە لە سەحیحی بوخارییدا</ref> و [[ئیسلام|موسڵمانان]] لەو باوەڕەدان کە خوا ھەڵیبژاردووە لە باشترین ھۆز و پشت و نەسەبدا.<ref>فقه السيرة النبوية، محمد سعيد رمضان البوطي، ص69-102، دار الفكر المعاصر، ط1991</ref> گوتویەتی ({{عەرەبی|خرجتُ من نكاح ولم أخرج من سفاح من لدن آدم إلى أن ولدني أبي وأمّي}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=الإسلام -|یەکەم=أرشيف|سەردێڕ=أرشيف الإسلام - شرح وتخريج حديث ( خرجت من نكاح ولم أخرج من سفاح من لدن آدم ... ) من الشريعة للآجري|ناونیشان=https://islamarchive.cc/H_443985|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=أرشيف الإسلام -|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211010141124/https://islamarchive.cc/H_443985|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> واتا: (من لەئادەمەوە تاوەکوو [[دایک و باوک]]م لە ھاوسەرگیریەوە لەدایکبووم، لە داوێنپیسی لەدایک نەبووم). ھەروەھا گوتوویەتی ({{عەرەبی|إنَّ الله اصطفى كنانة من ولد إسماعيل، واصطفى قريشًا من كنانة، واصطفى من قريش بني هاشم، واصطفاني من بني هاشم}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=الإسلام -|یەکەم=أرشيف|سەردێڕ=أرشيف الإسلام - شرح وتخريج حديث (الله اصطفى كنانة من ولد إسماعيل ، واصطفى قريشا من كنانة ... ) من صحيح مسلم|ناونیشان=https://islamarchive.cc/Hadith_190849|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=أرشيف الإسلام -|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211010141125/https://islamarchive.cc/Hadith_190849|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> واتا: (خوای گەورە کینانەی لە منداڵەکانی ئیسماعلدا ھەڵبژاردووە، و قوڕەیشی لە کینانەدا ھەڵبژاردووە، و بەنی ھاشمی لە قوڕەیشدا ھەڵبژاردووە، منیشی لە بەنی ھاشمدا ھەڵبژاردووە). گوتووشیەتی ({{عەرەبی|نحن بنو النضر بن كنانة لا نقفو أمنا ولا ننتفي من أبينا}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الدرر السنية - الموسوعة الحديثية|ناونیشان=https://www.dorar.net/hadith/sharh/79916|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.dorar.net}}</ref> واتا (ئێمەی بەنوو نەزر تۆمەتی داوێن پیسی نادەینە پاڵ دایکمان، و خۆمان لە بابمان بێبەری ناکەین). ھەروەھا گوتوویەتی ({{عەرەبی|إنَّ الله كلمة تعالى خلق الخلق، فجعلني في خير فِرَقِهم، وخير الفرقتين، ثم تخيَّر القبائل فجعلني في خير قبيلة، ثم تخيَّر البيوت فجعلني في خير بيوتهم، فأنا خيرُهم نفسًا، وخيرُهم بيتًا}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حديث العباس بن عبدالمطلب - سنن الترمذي|ناونیشان=https://dorar.net/h/0774d1e09b668fd24ff7cb1f3ef3096a|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=dorar.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الشيخ محمد بن صالح العثيمين-اقتضاء الصراط المستقيم-12b-4|ناونیشان=https://www.alathar.net/home/esound/index.php?op=codevi&coid=153367|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.alathar.net}}</ref> واتا: (خوای گەورە دروستکراوەکانی دروستکردووە منی لە باشترین کۆمەڵەیان داناوە، دواتر لەتیرەکان منی لە باشترین تیرە داناوە، و دواتر لەماڵەکان منی لە باشترین ماڵدا داناوە). * '''باوکی'''؛ عەبدولڵای کوڕی عەبدولموتەڵیب بووە، دایکی فاتیمەی کچی عەمری کوڕی عائیزی کوڕی عیمران کوڕی مەخزوومی کوڕی یەقەزەی کوڕی موڕڕەی کوڕی کەعبی کوڕی لوئەی کوڕی غالب بووە.<ref>جامع الأحاديث، السيوطي، فەرموودەی ژمارە ٤٤٤٣٢.</ref><ref>لروض الأنف، السهيلي، بەرگی ١، لاپەڕە ٢٢-٣٤.</ref> عەبدوڵڵا چاکترین کوڕەکانی باوکی بووە و لێبوردەترین و نزیکترینیان بووە لێوەی، و بچووکترینیان بووە،<ref name=":3">جامع الأحاديث، السيوطي، رقم:44432.</ref><ref>جمهرة أنساب أمهات النبي صلى الله عليه وآله وسلم، الحسين بن حيدر الهاشمي، ص1-58.</ref> نازناوی سەربڕدراوە بەھۆی ئەوەی باوکی سەد حوشتری بۆ سەربڕی لەجیاتی ئەو نەزرەی کە کردبووی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة عبدالله الذبيح والد النبي صلى الله عليه وسلم - موقع مثال|ناونیشان=http://www.methaal.com/articles/index?id=2054|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.methaal.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة عبدالله الذبيح أبو النبي :: قصص السيرة النبوية مصورة للاطفال ⋆ تطبيق حكايات بالعربي|ناونیشان=https://www.belarabyapps.com/BelarabyStories/قصة-عبدالله-الذبيح/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=بالعربي نتعلم|زمان=ar}}</ref> * '''دایکی'''؛ ئامینەی کچی وەھب کوڕی عەبد مەناف کوڕی زوھرە کوڕی کیلاب بووە، لەو سەردەمەدا باشترین ژنی قوڕەیش بووە لە نەسەب و شوێندا، و باوکی پێشەوای بەنی زەھرە بووە لە نەسەب و شەرەفدا،<ref name=":3" /> و باوکی سەرۆک و باشترینی بەنوو زوھرە بووە لەو کاتەدا.<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، لاپەڕە ١-٤٨</ref> *'''مام و پورەکانی:''' [[عەبباس کوڕی عەبدولموتەلیب|عەبباس]]، [[حەمزە کوڕی عەبدولموتەڵیب|حەمزە]]، زوبەیر، حارس، غەیداق، قوسەم، عەبدول کەعبە، موقەوەم، جەحل، [[ئەبوو لەھەب|ئەبوو لەھەب،]] [[ئەبوو تاڵیب کوڕی عەبدولموتەڵیب|ئەبوو تاڵیب]] و زیرار.<ref>ألفية السيرة النبوية، عبد الرحيم العراقي، تحقيق: محمد علوي المالكي، لاپەڕە ١٣٠-١٣٩، دار المنهاج، ٢٠٠٥</ref> پوورەکانی عاتیکە، ئومیمە، ئەروا، ئوم حەکیم، بەڕڕە و سەفییە. حەمزە و عەباس و سەفییە موسڵمان بوون.<ref>السيرة النبوية، ابن حبان، لاپەڕە ١-٦٣</ref><ref>الأنوار المحمدية من المواهب اللدنية، يوسف النبهاني، لاپەڕە ١٥٩-١٦٣، المطبعة الأدبية، بيروت، ١٨٩٢</ref> == ژیانی لە پێش بانگەواز == === لەدایکبوونی === [[پەڕگە:Mecca from Jabal Nur.JPG|ڕاست|وێنۆک|250px|دیمەنێکی مەککە لەسەر شاخی نوورەوە]] کاتێک عەبدوڵڵا کوڕی عەبدولموتەلیب گەیشتە تەمەنی ھەژدە ساڵی باوکی خوازبێنی ئامینەی کچی وەھبی بۆ کرد لەمامی وھەیب کوڕی عەبدول مەناف کەلەلای ئەوان دەژیا.<ref>مختصر الجامع في السيرة النبوية، سميرة زايد، بەرگی ١ ، لاپەڕە ١٠٣-١١٠، المطبعة العلمية، ١٩٩٥</ref> عەبدوڵڵا لەمەککە گواستیەوە و ئامینە بە پێغەمبەر دووگیان بوو. ئامینە دەیگووت کاتێک پێغەمبەر لەزگیدا بووە پێی گوتراوە ({{عەرەبی|إنّك قد حملت بسيّد هذه الأمّة، فإذا وقعَ على الأرض فقولي "أعيذه بالواحد من شرِّ كل حاسد"، ثم سمّيه "محمدًا}})<ref>لطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، بەرگی ١، لاپەڕە ٩٤-١٠٨، دار صادر،بيروت.</ref> واتا (تۆ گەورەی ئەم ئوممەتەت لە زگدایە، کاتێک لەدایکبوو بڵێ بە خوای تاک و تەنیا دەیپارێزم لە خراپەی ھەموو چاوپیسێک، و دواتر ناوی بنێ محەممەد). عەبدوڵڵا بەمەبەستی بازرگانی بەرەو شام بەڕێکەوت مانگێک بەنەخۆشی لە مەدینە مایەوە و دواتر مرد.<ref>أعلام النبوة، أبو الحسن علي بن محمد بن حبيب الماوردي، لاپەڕە ٢٤٠، دار الكتاب العربي، ١٩٨٧</ref> لەو کاتەدا تەمەنی پێغەمبەر دوو مانگ لە زگی ئامینەدا(بەپێی بۆچوونی زۆربەی زانایان)، لەدوای خۆی پێنج حوشتر ڕانە مەڕێک و بەندەیەکی بەناوی بەرەکە کە [[کونیە|کونیەکەی]] ئوم ئەیمەن بوو بەجێھێشت.<ref>تاريخ الرسل والملوك، الطبري، بەرگی ١، لاپەڕە ٣٢٧-٣٢٨</ref><ref>السيرة الحلبية في سيرة الأمين المأمون، علي بن برهان الدين الحلبي، بەرگی ١، لاپەڕە ٧٨، دار المعرفة.</ref> [[پەڕگە:مكتبة مكة المكرمة.jpg|وێنۆک|شوێنی لەدایکبوونی '''پێغەمبەر محەممەد''' لەدۆڵی ئەبوو تاڵیب.]] پێغەمبەری ئیسلام محەممەد لە ماڵی باوکی لە شاری مەککە لە دایکبووە (بەپێی گێڕانەوەکانی سوننە لە ڕۆژی دووشەممە، ١٢ی ڕەبیعولئەوەلی ساڵی فیل، بەرامبەر ٢٠ یان ٢٢ی نیسانی ساڵی ٥٧١ یان ٥٧٠ی زایینی لە دایکبووە).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=أين ومتى ولد الرسول صلى الله عليه وسلم|ناونیشان=https://mawdoo3.com/أين_ومتى_ولد_الرسول_صلى_الله_عليه_وسلم|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=موضوع|زمان=ar}}</ref> سەرچاوە مێژووییەکان سەبارەت بە ڕەووشی کاتی لە دایکبوونی ناکۆکیان ھەیە، بەشی زۆریان ئاماژە بەوەدەکەن محەممەد لە سکی دایکیدا بووە باوکی کۆچی دوایکردووە،<ref>تاتات</ref> بەڵام بەشێکی دیکە لە سەرچاوەکان ئاماژە بەوە دەکەن باوکی لە ژیاندا بووە کاتێک لە دایکبووە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=هاشم|یەکەم=یحیی الملاح|سەردێڕ=مێژووی سەردەمی پێغەمبەر و خولەفای راشدین|بڵاوکەرەوە=دەزگای چاپ و بڵاوکراوەی ڕۆژھەڵات|ساڵ=٢٠١٣|پەڕەکان=٣٩٨}}</ref> بەشێکی دیکە دەڵین تەمەنی سێ ساڵ بوو کاتێک باوکی کۆچی دوایکردووە، و بەشێکی دیکە دیکە دەڵێن دووساڵ بووە. سەرچاوەیەکی دیکە دەلێت تەمەنی ٧ مانگ بووە، بەشێکی دیکە دەلێن تەمەنی یەک مانگ بووە کاتێک باوکی کۆچی دوایی کردووە. بەڵام ئەم سەرچاوە و قسانە بە شێوەیەکی گشتی ڕەتکراونەتەوە، بەشی زۆری مێژوو نوسان کۆکن لەسەر ئەوەی پێغەمبەر بەبێ باوکی لەدایکبووە.<ref name=":0" /> کاتێک عەبدولموتەڵیب باپیری پێغەمبەر ھەواڵەکەی پێدەگات زۆری پێ خۆش دەبێت و دەچێتە کەعبەوە سوپاسی خوا دەکات<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=نور|یەکەم=مكتبة|سەردێڕ=تحميل كتاب الرحيق المختوم pdf|ناونیشان=https://www.noor-book.com/كتاب-الرحيق-المختوم-pdf|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=www.noor-book.com|زمان=ar}}</ref> و ناوی محەممەدی بۆ ھەڵدەبژێرێت کە لەو کاتەدا ئەو ناوە لە ناو عەرەب باو نەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=الروض الأنف،|یەکەم=السهيلي، ج1|پەڕەکان=٢٧٨-٢٩٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=جعفر|یەکەم=مرتضى العاملي|سەردێڕ=الصحيح من سيرة النبي الأعظم ج2|بڵاوکەرەوە=دار السيرة،|ساڵ=بيروت، ١٩٩٥|پەڕەکان=٦٣-٦٨}}</ref> تەنھا سێ کەس ھەڵگری ئەو ناوە بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سبب تسميته صلى الله عليه وسلم باسم محمد - إسلام ويب - مركز الفتوى|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/fatwa/38609/سبب-تسميته-صلى-الله-عليه-وسلم-باسم-محمد|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net|زمان=ar}}</ref> لە ھەندێک گێڕانەوەدا ھاتووە بە خەتەنکراویی لەدایکبووە،<ref>الاستيعاب في معرفة الأصحاب،ابن عبد البر، بەرگی ١، لاپەڕە ١٠-١٧</ref> بەڵام گێڕانەوەی ڕاست ئەوەیە عەبدول موتەلیب لەڕۆژی حەوتەمدا خەتەنەی کردووە و خوانێکی بۆ ڕێکخستووە.<ref>الروض الأنف، السهيلي، بەرگی ١، لاپەڕە ٢٧٨-٢٩٦</ref> دایکی گوتبووی ئەو ناخۆشی و لاوازی و قورساییانەی بەسەردا نەھاتووە کە بەسەر ژنانی دووگیاندا دێن،<ref>الشفا بتعريف حقوق المصطفى، القاضي عياض، بەرگی ١، لاپەڕە ١٦٧-١٦٨، دار الفكر،بيروت، ١٩٨٨</ref> و کاتێک لەدایکبووە ڕوەوە قیبلە لەدایکبووە سەری بەرزکردبوەوە بەرەو ئاسمان، پەنجەکانی قوچاندبوون وەک ئەوەی تەحیات بخوێنێ.<ref>مستدرك الحاكم ، بەرگی ٣، لاپەڕە ٣٢٧</ref><ref>دلائل النبوة، البيهقي، بەرگی ٥، لاپەڕە ٣٥٤</ref> ھەروەھا لەکاتی لەدایکبوونیدا وەک ئەوە وابووە نورێک لێوەی دەرچوبێت کە کۆشکەکانی شامی ڕوناک کردۆتەوە.<ref>رواه ابن تيمية في الردّ على البكري، عن العرباض بن سارية، فەرموودەی ژمارە ٦١</ref> ئوم عوسمان کچی ئەبول عاس دەڵێت: ({{عەرەبی|حضرتُ ولادة رسول الله صلى الله عليه وسلم، فرأيت البيتَ حين وضع قد امتلأ نورًا، ورأيت النجوم تدنو حتى ظننتُ أنها ستقعَ عليّ}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=في الذكرى العطرة.. معجزات رافقت مولد النبي (ص) - المصريون|ناونیشان=https://almesryoon.com/Section_439/%D8%A2%D8%AE%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B0%D9%83%D8%B1%D9%89-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B7%D8%B1%D8%A9-%D9%85%D8%B9%D8%AC%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%B1%D8%A7%D9%81%D9%82%D8%AA-%D9%85%D9%88%D9%84%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%8A-%D8%B5_1273041|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=almesryoon.com|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211010183724/https://almesryoon.com/Section_439/%D8%A2%D8%AE%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B0%D9%83%D8%B1%D9%89-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B7%D8%B1%D8%A9-%D9%85%D8%B9%D8%AC%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%B1%D8%A7%D9%81%D9%82%D8%AA-%D9%85%D9%88%D9%84%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%8A-%D8%B5_1273041|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=المعجزة المنتظرة فى ذكرى المولد النبوى!|ناونیشان=https://gate.ahram.org.eg/daily/News/131762/59/461090/%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D8%A1-%D8%AD%D8%B1%D8%A9/%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B9%D8%AC%D8%B2%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%B1%D8%A9-%D9%81%D9%89-%D8%B0%D9%83%D8%B1%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D9%84%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%88%D9%89.aspx|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=الأهرام اليومي|زمان=ar}}</ref> واتا (لە کاتی لەدایکبوونی پێغەمبەردا مزگەوتی حەڕامم بینی پڕبوبوو لە نوور و ڕوناکی، و ئەستێرەکانم دیتن نیزیک دەبونەوە وامزانی بەسەرمدا دەکەون). کاتێک لەدایکبووە مژدەیان بە عەبدول موتەلیب داو زۆر پێی خۆشحاڵ بوو، و بردیە ناو کەعبە و سوپاسی خوای کرد و گووتی: ({{عەرەبی|ليكوننّ لابني هذا شأن}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=موسوعة الحديث|ناونیشان=http://hadith.islam-db.com/narrators-hadith/2884/%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%B9-%D8%A8%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=hadith.islam-db.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211010183725/http://hadith.islam-db.com/narrators-hadith/2884/%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%B9-%D8%A8%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> واتا (ئەم کوڕەم پلە و پایەیەکی گەورەی دەبێت). جوولەکە زانی کە محەممەد لەدایکبووە، [[حەسان کوڕی سابت]] دەڵێت: ({{عەرەبی|والله إني لغلام يفعة، ابن سبع سنين أو ثمان، أعقل كل ما سمعت، إذ سمعت يهوديًا يصرخ بأعلى صوته على أطمة بيثرب: يا معشر يهود، حتى إذا اجتمعوا إليه، قالوا له: ويلك ما لك؟ قال: طلع الليلة نجم أحمد الذي ولد به}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=السيرة النبوية - ط دار المعرفة - ابن هشام الحميري - کتابخانە مدرسە فقاھت|ناونیشان=http://lib.eshia.ir/44821/1/159|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=lib.eshia.ir|زمان=fa}}</ref> واتا (من منداڵ بووم، حەوت یان ھەشت ساڵ دەبووم، دەمزانی چ دەگوزەرێ، گوێم لە جوولەکەیەک بوو لەسەر بەرزایەکی مەدینە دەیگووت: ھۆ کۆمەڵی جوولەکە، ئەوانیش کۆبونەوە و گووتیان چی ڕویداوە؟ گووتی: ئەمشەو ئەستێرەی لەدایکبوونی ئەحمەد دەرکەوتووە).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠١٦|سەردێڕ=(رِوَايَةُ حَسَّانَ بْنِ ثَابِتٍ، عَنْ مَوْلِدِهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ)|ناونیشان=https://www.alsirah.com/%d8%b1%d9%90%d9%88%d9%8e%d8%a7%d9%8a%d9%8e%d8%a9%d9%8f-%d8%ad%d9%8e%d8%b3%d9%91%d9%8e%d8%a7%d9%86%d9%8e-%d8%a8%d9%92%d9%86%d9%90-%d8%ab%d9%8e%d8%a7%d8%a8%d9%90%d8%aa%d9%8d%d8%8c-%d8%b9%d9%8e%d9%86/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=بوابة السيرة النبوية|زمان=ar}}</ref> === پەروەردە بوونی === دوای دایکی یەکەم کەس [[سوەیبە]] بەندەی [[ئەبوو لەھەب]] شیری پێدا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=من هم مرضعات النبي الثلاثة ؟|ناونیشان=https://www.alwatanvoice.com/arabic/news/2016/12/10/998224.html|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=دنيا الوطن|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=من الذي ربى الرسول|ناونیشان=https://mawdoo3.com/من_الذي_ربى_الرسول|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=موضوع|زمان=ar}}</ref><ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص1-48.</ref> کە بە ھۆی مژدەی لەدایکبوونی پێغەمبەر ئازادی کردبوو، بوخاری دەگێڕێتەوە لە عوڕوەی کوڕی زوبەیرەوە ({{عەرەبی|لما مات أبو لهب رآه بعض أهله بمنامه، قال له: ماذا لقيت؟ قال أبو لهب: لم ألقَ بعدكم (أي لم ألقَ بعدكم خيرًا) غير أني سُقيت في هذه بعتاقتي ثويبة}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الدرر السنية - الموسوعة الحديثية|ناونیشان=https://dorar.net/hadith/sharh/4227|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=dorar.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=لمن يتمشدق ويتجرأ على صحيح البخاري|ناونیشان=https://www.naseemalsham.com/fatwas/view/56389|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=نسيم الشام|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211010183726/https://www.naseemalsham.com/fatwas/view/56389|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> واتا: (کاتێک [[ئەبوو لەھەب]] مرد، کەسوکارەکەی لەخەودا دیتیان، پێیان گووت توشی چ بووی؟ گووتی توشی ھیچ شتێکی باش نەبووم، تەنیا ئەوە نەبێت ئاوم پێدراوە بە ھۆی ئازادکردنی سوەیبە). ئوم ئەیمەن لەباوەشی دەگرت تاوەکوو گەورەبوو،<ref>السيرة النبوية عرض وقائع وتحليل أحداث، علي الصلابي، لاپەڕە ١٤-٩٦</ref> پێغەمبەر پێی دەگووت دایە، و کاتێک تەماشای دەکرد دەیگووت ئەوە پاشماوەی بنەماڵەکەمە.<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، بەرگی ٨، لاپەڕە ٢٢٤، دار صادر، بيروت.</ref> دوای لەدایکبوونی پێغەمبەری ئیسلام تەنھا بۆ ماوەیەکی کەم لای دایکی مایەوە تا ئەو کاتەی دایەنێکیان بۆ دۆزییەوە، ئەمەش بەھۆی ئەوەبوو یەکێک لە خوونەریتی خێزانە دەوڵەمەندەکانی قورەیش ناردنە دەرەوەی منداڵەکانیان بوو بۆ بیابان نشینیی، بەمەبەستی ئەوەی دووربن لە نەخۆشی و لە ئاوھەوایەکی تەندروست گەشە بکەن.<ref>هاشم یحی الملاح، کتێبی مێژووی سەردەمی پێغەمبەر و خولەفای ڕاشدین، لا١٠٤–١٠٥</ref> سوەیبە لەھەمانکاتدا شیری خۆیداوەتە کوڕەکەی خۆی بەناوی مەسروح و ھەروەھا ئەبوو سەلەمەی مەخزوومی، ھەمزەی کوڕی عبدولموتەڵیب کە دواتر ئەم سێ کەسە بوونە برای شیری پێغەمبەر،<ref>ابن قيم الجوزية:زاد العماد، ج1، لا36</ref><ref>تاريخ الرسل والملوك، الطبري، ج1، ص327-328.</ref><ref>ابن سعد :الطبقات، ج1، لا108</ref> پاشان بردیانە لای [[حەلیمەی سەعدیە]] و ئەو گرتییە خۆی،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠٢٠|سەردێڕ=من هي مرضعة النبي محمد|ناونیشان=https://e3arabi.com/%d8%a7%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85/%d9%85%d9%86-%d9%87%d9%8a-%d9%85%d8%b1%d8%b6%d8%b9%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%86%d8%a8%d9%8a-%d9%85%d8%ad%d9%85%d8%af/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=e3arabi - إي عربي|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211011112856/https://e3arabi.com/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85/%D9%85%D9%86-%D9%87%D9%8A-%D9%85%D8%B1%D8%B6%D8%B9%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%8A-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>السيرة النبوية، ابن هشام، بەرگی ٢، لاپەڕە ٢٩٥-٢٩٨، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ١٩٩٠</ref> و لەگەڵ عەبدوڵڵای کوڕی شیری پێدەدا لە بیابانی بەنی سەعد، مێردەکەی ناوی حارس کوڕی عەبدول عوزا بوو، دوو کچی ھەبوو بەناوی ئەنیسە و حوزافە کەپێشی دەگوترا شەیما، لەگەڵ دایکی ئەویش بەشداری دەکرد لەبەخێوکردنی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی ئابی ٢٠٢٠|سەردێڕ=قصة حليمة السعدية مرضعة الرسول.. ما يقوله التراث الإسلامى|ناونیشان=https://www.youm7.com/story/2020/8/15/قصة-حليمة-السعدية-مرضعة-الرسول-ما-يقوله-التراث-الإسلامى/4929734|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=اليوم السابع}}</ref> زانایانی ژیننامە کۆکن لەسەر ئەوەی لەو ساڵەدا بیابانی بەنی سەعد بە ھۆی وشکەساڵیەوە دەیناڵاند، بەڵام کاتێک پێغەمبەر ھات زەویەکانی حەلیمە سەوز بوون و گوانی ماڵاتەکەی پڕبوون لەشیر.<ref>فقه السيرة النبوية، محمد سعيد رمضان البوطي، لاپەڕە ٦٩-١٠٢، دار الفكر المعاصر، ١١٩٩١</ref> دوو ساڵ لەلای حەلیمە ماوەیەوە تاوەکوو لەشیر چۆوە، و چەند مانگ جارێک دەیھێنایەوە بۆ لای دایکی. پاش ئەوەی جارێکی دیکە حەلیمە دایکی پێغەمبەر ڕازی دەکات بۆ ئەوەی بۆ ماوەیەکی دیکەش لەلایان بمێنێتەوە، بە ھۆی ترس لەپەتایەک لەمەککەدا بڵاوبوەتەوە، و بە ھۆی بەرەکەتی پێغەمبەر بۆیە ئامینە ڕازیبوو.<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص1-48</ref> ھەندێک دیکە لە سەرچاوەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە چوار ساڵ لەلای حەلیمە ماوەتەوە،<ref name="ReferenceF">السيرة النبوية سير وعبر، مصطفى السباعي، ص13-29، المكتب الإسلامي.</ref> بەڵام ئەوەی زیاتر زانایان و مێژوونوسان لەسەری کۆکن ئەوەیە کە ماوەی پێنج ساڵ پێغەمبەر لەلای حەلیمەی سەعدی ماوەتەوە ئەویش بەھۆی ئەو فەرموودەیەی کە پێغەمبەر باس لە شانازیکردن بە وەرگرتنی شێوازی ئاخاوتنی لە خێڵی بەنی سەعد و کاری شوانی لەگەڵ برا شیرییەکەی دا دەکات.لەتەمەنی چوار یان پێنج ساڵی سنگی لەتکرا، کەچەند جارێکی تریش دووبارە بۆتەوە، بەم ھۆیەوە حەلیمە گێڕایەوە بۆ لای دایکی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ما فعلت حليمة السعدية بعد حادثة شق الصدر - موقع المختصر|ناونیشان=https://www.almukhtsir.com/8436/%D9%85%D8%A7-%D9%81%D8%B9%D9%84%D8%AA-%D8%AD%D9%84%D9%8A%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%B9%D8%AF%D9%8A%D8%A9-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%AD%D8%A7%D8%AF%D8%AB%D8%A9-%D8%B4%D9%82-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%AF%D8%B1|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.almukhtsir.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211011112857/https://www.almukhtsir.com/8436/%D9%85%D8%A7-%D9%81%D8%B9%D9%84%D8%AA-%D8%AD%D9%84%D9%8A%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%B9%D8%AF%D9%8A%D8%A9-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%AD%D8%A7%D8%AF%D8%AB%D8%A9-%D8%B4%D9%82-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%AF%D8%B1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حادثة شق صدر النبي صلى الله علية وسلم|ناونیشان=https://moga5.yoo7.com/t1701-topic|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=moga5.yoo7.com|زمان=ar}}</ref> موسلیم ئەو ڕوداوەی گێڕاوەتەوە و دەڵێت: ({{عەرەبی|أن رسول الله صلى الله عليه وسلم أتاه جبريل وهو يلعب مع الغلمان، فأخذه فصرعه فشق عن قلبه فاستخرج القلب، فاستخرج منه علقة، فقال: هذا حظ الشيطان منك. ثم غسله في طست من ذهب بماء زمزم، ثم لأمه (جمعه وضم بعضه إلى بعض) ثم أعاده في مكانه، وجاء الغلمان يسعون إلى أمه (مرضعته) فقالوا: إن محمدًا قد قُتل، فاستقبلوه وهو منتقع اللون. قال أنس: وقد كنت أرى أثر ذلك المخيط في صدره.}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠١٦|سەردێڕ=(حَدِيثُ الْمَلَكَيْنِ اللَّذَيْنِ شَقَّا بَطْنَهُ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ)|ناونیشان=https://www.alsirah.com/%d8%ad%d9%8e%d8%af%d9%90%d9%8a%d8%ab%d9%8f-%d8%a7%d9%84%d9%92%d9%85%d9%8e%d9%84%d9%8e%d9%83%d9%8e%d9%8a%d9%92%d9%86%d9%90-%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%91%d9%8e%d8%b0%d9%8e%d9%8a%d9%92%d9%86%d9%90-%d8%b4/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=بوابة السيرة النبوية|زمان=ar}}</ref><ref>رواه مسلم في صحيحه، عن أنس بن مالك، بەرگی ١، لاپەڕە ١٠١،</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الدرر السنية - الموسوعة الحديثية|ناونیشان=https://dorar.net/hadith/sharh/5827|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=dorar.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211011112854/https://dorar.net/hadith/sharh/5827|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=شرح حديث: أتاه جبريل وهو يلعب مع الغلمان|ناونیشان=http://www.alukah.net/sharia/0/111770/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.alukah.net|زمان=ar}}</ref> واتا:<blockquote>کاتێک محەممەد لەگەڵ منداڵان یاری دەکرد جوبرەئیل ھات بۆلای، و خستیە سەر زەوی و سینگی لەت کرد و دڵی دەرھێنا، پارچەیەکی لەدڵی دەرھێنا و گووتی ئەمە بەشی شەیتانە، دواتر لەتەشتێکی زێڕدا بەئاوی [[زەمزەم]] شوشتی، دواتر بۆیەکی ھێنایەوە و دڵی خستەوە جێگای خۆی، منداڵەکان ڕایانکردە لای دایەنەکەی و گووتیان محەممەد کوژراوە، و بەڕەنگی چڕژاوی گەڕایەوە، ئەنەس دەڵێت: شوێنەواری ئەو ھێڵەم لەسەر سینگی دەدیت.</blockquote>لە تەمەنی شەش ساڵیدا بوو کاتێک دایکی کۆچی دوایی کرد،<ref>ألفية السيرة النبوية، عبد الرحيم العراقي، لاپەڕە ١-٣</ref><ref>الصحيح من سيرة النبي الأعظم، جعفر مرتضى العاملي، بەرگێ ٢، لاپەڕە ٨٣-٩٨ دار السيرة، بيروت، ١٩٩٥</ref> لەکاتی گەڕانەوەیان لەسەردان کردنی خاڵوانیان لە بەنی نەجار، و گۆڕەکەی لەشوێنێکە پێیدەگوترێت ئەبوا.<ref>نور اليقين في سيرة سيّد المرسلين، محمد بن عفيفي الخضري، لاپەڕە ٧-٢١، دار المعرفة، ٢٠٠٤</ref> پاشان عەبدول موتەلیبی باپیرەی بردیە لای خۆی تا لەگەڵ منداڵەکانیدا بژی، و کاتێک لە تەمەنی ھەشت ساڵیدا بوو عەبدول موتەلیب کۆچی دوایی کرد لە مەککە،<ref name="ReferenceG">نور اليقين في سيرة سيّد المرسلين، محمد بن عفيفي الخضري، ص7-21، دار المعرفة، ط2004.</ref><ref>السيرة النبوية، أبو فارس، ص101.</ref> و پێش مردنی ئەبو تالیبی کوڕی ڕاسپارد بە پەروەردەی محەممەد.<ref>الصحيح من سيرة النبي الأعظم، جعفر مرتضى العاملي، ج2، ص83-98، دار السيرة، بيروت، ط1995.</ref> === لاویەتی === مامی ئەبوتاڵیب داھاتێکی زۆری نەبوو، لەبەرئەوە محەممەد سەرەتا شوانی دەکرد لە بەنی سەعد لەسەر چەند قیڕاتیک بۆ خەڵکی مەککە (قیڕات بەشێکە لە درھەم یان دینار) بۆ یارمەتیدانی مامی<ref>السيرة النبوية سير وعبر،مصطفى السباعي، لاپەڕە ١٣-٢٩، المكتب الإسلامي.</ref>، دەڵێت ({{عەرەبی|ما بعث الله نبيًا إلا رعى الغنم. فقال أصحابه: وأنت؟ فقال: نعم، كنت أرعاها على قراريط (أجزاء من الدراهم والدنانير) لأهل مكة}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الدرر السنية - الموسوعة الحديثية|ناونیشان=https://dorar.net/hadith/sharh/118739|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=dorar.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=»الإجابة على الأسئلة العقائدية »مركز الأبحاث العقائدية|ناونیشان=http://old.aqaed.com/faq/8391/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=old.aqaed.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211011112855/http://old.aqaed.com/faq/8391/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> واتا: خوای گەورە ھیچ پێغەمبەرێکی نەناردووە شوانی نەکردبێت، ھاوەڵەکانی گووتیان تۆش کردووتە؟ گووتی بەڵێ منیش شوانیم بۆ خەڵکی مەککە کردووە بەرامبەر چەند قیڕاتێک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=إسلام ويب - فتح الباري شرح صحيح البخاري - كتاب الإجارة - باب رعي الغنم على قراريط- الجزء رقم2|ناونیشان=https://islamweb.net/ar/library/index.php?page=bookcontents&idfrom=4118&idto=4119&bk_no=52&ID=1422|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=islamweb.net|زمان=ar}}</ref> «لەگەڵ ئەوەی [[شیعە]] ھەواڵی شوانییەکەی ڕەت دەکەنەوە»،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=هل رسول الله يعمل راعي أغنام عند قريش يا سفهاء !!|ناونیشان=https://www.yahosein.com/vb/node/153358|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=منتديات يا حسين|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.yahosein.com/vb/node/153358 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> کاتێک گەیشتە تەمەنی ١٢ ساڵی لەگەڵ مامی ڕۆیشت بۆ [[شام]] بۆ بازرگانی، کاتێک گەیشتنە بوسڕا چوون بۆلای ڕاهیبێک بەناوی بەحیرا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=علامات نبوة "محمد".. هكذا عرفها راهب.. وحذر من أن يعرف بها اليهود|ناونیشان=https://www.amrkhaled.net/Story/1010047/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%A9-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%87%D9%83%D8%B0%D8%A7-%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%87%D8%A7-%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A8-%D9%88%D8%AD%D8%B0%D8%B1-%D9%85%D9%86-%D8%A3%D9%86-%D9%8A%D8%B9%D8%B1%D9%81-%D8%A8%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%88%D8%AF|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.amrkhaled.net|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211011112855/https://www.amrkhaled.net/Story/1010047/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%A9-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%87%D9%83%D8%B0%D8%A7-%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%87%D8%A7-%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A8-%D9%88%D8%AD%D8%B0%D8%B1-%D9%85%D9%86-%D8%A3%D9%86-%D9%8A%D8%B9%D8%B1%D9%81-%D8%A8%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%88%D8%AF|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کە زانا بوو لەئینجیلدا سەیری محەممەدی دەکرد و تێیڕادەما، دواتر بە ئەبوو تاڵیبی گووت ({{عەرەبی|ارجع بابن أخيك إلى بلدك واحذر عليه اليهود فوالله إن رأوه أو عرفوا منه الذي أعرف ليبغنه عنتًا، فإنه كائن لابن أخيك شأن عظيم نجده في كتبنا وما ورثنا من آبائنا}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=هل كان بحيرا الراهب موحدًا وهل كان إنجيله الذي وجد فيه صفة خاتم النبوة محرفًا - إسلام ويب - مركز الفتوى|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/fatwa/249691/%D9%87%D9%84-%D9%83%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%AD%D9%8A%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A8-%D9%85%D9%88%D8%AD%D8%AF%D9%8B%D8%A7-%D9%88%D9%87%D9%84-%D9%83%D8%A7%D9%86-%D8%A5%D9%86%D8%AC%D9%8A%D9%84%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B0%D9%8A-%D9%88%D8%AC%D8%AF-%D9%81%D9%8A%D9%87-%D8%B5%D9%81%D8%A9-%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%85-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%A9-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%81%D9%8B%D8%A7|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=الإسلام -|یەکەم=أرشيف|سەردێڕ=أرشيف الإسلام - شرح وتخريج حديث (هذا سيد العالمين هذا رسول رب العالمين هذا يبعثه الله رحمة ... ) من دلائل النبوة لأبي نعيم الأصبهاني|ناونیشان=https://islamarchive.cc/H_556401|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=أرشيف الإسلام -|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211011115858/https://islamarchive.cc/H_556401|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> واتا: برازایەکەت بگەڕێنەوە بۆ شارەکەت ئاگات لەجوولەکە بێت ھیچی لێنەکەن، سوێند بەخوا ئەگەر ئەوەی من دەربارەی محەممەد دەیزانم ئەوان بیزانن ئەوا دەیکوژن ئێمە لەکتێبەکانمان و قسەی باب باپیرانمان پلە و پایەکەی دەزانیین. لەمەککە ناونرا بە ئەمین و ڕاستگۆ و خەڵک ئەمانەتیان لە لا دادەنا،<ref name="ReferenceG"/> بەوە ناسراوە ھەرگیز کڕنووشی بۆ بتەکان نەبردووە سەرەڕای بڵاویان لەناو قوڕەیشدا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=في ذكرى مولد النبي العطرة.. الرسول محمد أعظم الشخصيات في تاريخ الإنسانية.. ومفكر يهودي: دعا لنبذ العنصرية والعصبية القبلية|ناونیشان=https://www.elbalad.news/3579496|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=صدى البلد|زمان=ar-eg}}</ref> و بەشداری گاڵتەو گەپی گەنجەکانی نەکردووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الأسوة الحسنة - الأهرام اليومي|ناونیشان=https://gate.ahram.org.eg/daily/NewsPrint/680733.aspx|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=gate.ahram.org.eg}}</ref> بەڵکوو لەگەڵ گەورەکان بەشداری جەنگەکانی کردووە و یارمەتی داون،<ref>البداية والنهاية، ابن كثير، بەرگی ٢، لاپەڕە ٣١٩-٣٣٢</ref> لەتەمەنی چواردە ساڵیدا جەنگی فیجار لەنێوان کینانە و قەیسی عەیلان ڕویدا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی ئابی ٢٠٢٠|سەردێڕ=حروب الفجار الأربعة فى الجاهلية|ناونیشان=https://www.abhath.net/%D8%AD%D8%B1%D9%88%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%AC%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B1%D8%A8%D8%B9%D8%A9-%D9%81%D9%89-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A7%D9%87%D9%84%D9%8A%D8%A9/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=شبكة الأبحاث العربية|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211020003631/https://www.abhath.net/%D8%AD%D8%B1%D9%88%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%AC%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B1%D8%A8%D8%B9%D8%A9-%D9%81%D9%89-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A7%D9%87%D9%84%D9%8A%D8%A9/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حرب الفجار|ناونیشان=http://www.almerja.com/reading.php?idm=66636|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=المرجع الالكتروني للمعلوماتية|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211023212818/https://www.almerja.com/reading.php?idm=66636|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پێغەمبەر لەگەڵ قوڕەیش کە بەشێک بوون لە کینانە بەشداری کردووە، بەرامبەرەکانیان بریتی بوون لە تیرەکانی هەوازن، غەتەفان، سولەیم، عەدوان، فەھم و چەندانی تر لە تیرە قەیسییەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حرب الفِجَار وشهود النبيﷺ لها - وِلادةُ خيرِ الأَنام ﷺ إلى بَيْعةُ العَقبةِ الأولى.|ناونیشان=https://ar.islamway.net/article/79865|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=ar.islamway.net|زمان=ar}}</ref> پێغەمبەر دەربارەی ئەو جەنگە دەڵێت ({{عەرەبی|قد حضرته مع عمومتي، ورميت فيه بأسهم، وما أحب أني لم أكن فعلت}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=فصل: ذكر حضور رسول الله حرب الفجار{{!}}نداء الإيمان|ناونیشان=http://www.al-eman.com/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%AA%20%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D8%B1%D9%89%20%2A%2A/%D8%B0%D9%83%D8%B1%20%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1%20%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84%20%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%20%D8%AD%D8%B1%D8%A8%20%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%AC%D8%A7%D8%B1%20/i54%26d54791%26c%26p1|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.al-eman.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211023192906/http://www.al-eman.com/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%AA%20%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D8%B1%D9%89%20%2A%2A/%D8%B0%D9%83%D8%B1%20%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1%20%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84%20%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%20%D8%AD%D8%B1%D8%A8%20%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%AC%D8%A7%D8%B1%20/i54%26d54791%26c%26p1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ص16 - كتاب ما شاع ولم يثبت في السيرة النبوية - اشتراكه صلى الله عليه وسلم في حرب الفجار - المكتبة الشاملة الحديثة|ناونیشان=https://al-maktaba.org/book/33458/16|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=al-maktaba.org}}</ref> واتا: لەگەڵ مامەکانم بەشداریم لەو جەنگەدا کردووە و تیرم ھاویشتووە، پێشم خۆشنییە بەشداریم نەکردبا. ھەروەھا دەڵێت ({{عەرەبی|كنت أنبل على أعمامي}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تعريب سيد المرسلين - جعفر الهادي - مکتبة مدرسة الفقاهة|ناونیشان=http://ar.lib.eshia.ir/86688/1/244|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=ar.lib.eshia.ir|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=8 - فترة الشَباب في حياة النبيّ الاكرم|ناونیشان=http://old.aqaed.com/ahlulbait/books/sayd-sayd1/a17.html|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=old.aqaed.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211022222320/http://old.aqaed.com/ahlulbait/books/sayd-sayd1/a17.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> واتا: لەگەڵ مامەکانم تیرم دەھاویشت. وەدەشڵێت ({{عەرەبی| ما سرني أني لم أشهده إنهم تعدوا على قومي عرضوا عليهم أن يدفعوا إليهم البراض صاحبهم فأبوا}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=محمد رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم - حياته و سيرته - Page 7 - Wattpad|ناونیشان=https://www.wattpad.com/465698131-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B5%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87-%D9%88%D8%A2%D9%84%D9%87-%D9%88%D8%B3%D9%84%D9%85-%D8%AD%D9%8A%D8%A7%D8%AA%D9%87-%D9%88|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.wattpad.com|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حرب الفجار|ناونیشان=https://areq.net/m/%D8%AD%D8%B1%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%AC%D8%A7%D8%B1.html|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=areq.net}}</ref> واتا: پێم خۆشنییە بەشدار نەبوبام ئەوان دەستدرێژیان کردە سەر گەلەکەم، سەرەڕای ئەوەی گەلکەم پێشنیازی ڕادەستکردنەوە بەڕڕاز_کەسێک بوو لەکینانە پیاوێکی کوشتبوو بەھۆی ئەوەوە جەنگی فیجار ھەڵگیرسا_ یان کردبووە. بەشداری کردووە لە ھاوپەیمانیەتی فزول،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=ما هو حلف الفضول ؟|ناونیشان=https://almoheet.net/%D9%85%D8%A7-%D9%87%D9%88-%D8%AD%D9%84%D9%81-%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%88%D9%84-%D8%9F/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=موسوعة المحيط|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211027221525/https://almoheet.net/%D9%85%D8%A7-%D9%87%D9%88-%D8%AD%D9%84%D9%81-%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%88%D9%84-%D8%9F/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ڕێککەوتننامەیەک بوو قوڕەیش لەماڵی عەبدوڵڵا کوڕی جودعان لەمەککە بەستبوویان، ڕێککەوتبوون لەسەر پاراستنی کەسانی لاواز و ستەملێکراو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی تەممووزی ٢٠١٩|سەردێڕ=حلف الفضول - حروف عربي|ناونیشان=https://horofar.com/%D8%AD%D9%84%D9%81-%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%88%D9%84|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=حروف عربي موسوعة المحتوي العربي|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220126063554/https://horofar.com/%D8%AD%D9%84%D9%81-%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%88%D9%84|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حلف الفضول - منار الإسلام|ناونیشان=https://www.islamanar.com/%d8%ad%d9%84%d9%81-%d8%a7%d9%84%d9%81%d8%b6%d9%88%d9%84/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=ar}}</ref> دەربارەی دەڵێت: ({{عەرەبی|لقد شهدتُ في دار عبد الله بن جدعان حِلفًا، لو دُعيت به في الإسلام لأجبتُ}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=لقد شهدتُ مع عمومتي حلفاً !|ناونیشان=https://www.al-watan.com/news-details/id/265817/لقد-شهدتُ-مع-عمومتي-حلفاً-|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Al-Watan|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حلف المطيبين وحلف الفضول .. ودروس في العمل الجماعي|ناونیشان=http://www.saaid.net/Minute/266.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.saaid.net}}</ref> واتا: لەماڵی عەبدوڵڵای کوڕی جودعان بەشداریم لە ھاوپەیمانیەتیەک کرد، ئەگەر لەئیسلامدا داوای بەشداریم لێبکەن بەشدار دەبم.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الدرر السنية - الموسوعة الحديثية|ناونیشان=https://dorar.net/hadith/sharh/149778|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=dorar.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الدرر السنية - الموسوعة الحديثية|ناونیشان=https://www.dorar.net/hadith/sharh/134245|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.dorar.net}}</ref> ماوەیەک بەر لە دابەزینی سروش بۆ پێغەمبەر، بەهۆی لافاوەوە دیوارەکانی کەعبە داڕوخان، بۆیە خەڵکی مەککە بڕیاریاندا دوبارە کەعبە نوێبکەنەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الكعبة المشرفة.. بيت الله الحرام|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/encyclopedia/citiesandregions/2015/9/6/الكعبة-المشرفة|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=User|یەکەم=Super|سەردێڕ=النبي (ص) وإعادة بناء الكعبة المشرفة (9)|ناونیشان=http://www.hajij.com/ar/articles/religious-articles-viewpoints/item/1416-------9|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.hajij.com|زمان=ar-aa|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211023193709/http://www.hajij.com/ar/articles/religious-articles-viewpoints/item/1416-------9|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە کاتی بنیادنانەوەی کەعبە کێشە و ناکۆکییەکی زۆر کەوتە نێوان ھۆزەکانی مەککە، بەھۆی ئەوەی ھەریەکەیان ھەوڵی دەدا ھۆزەکەی ئەوان [[بەردە ڕەشەکە]] بخەنەوە جێگای خۆی، ئەم ناکۆیییەکە چەند ڕۆژێکی خایەند، دواتر بەمەبەستی چارەسەرکردنی ئەم کێشە لە [[مزگەوتی حەرام]] کۆبوونەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مكتبة الحرم- ومكان ولادة الرسول صلى الله عليه وسلم - مكة المكرمة|ناونیشان=http://wikimapia.org/7578409/ar/مكتبة-الحرم-ومكان-ولادة-الرسول-صلى-الله-عليه-وسلم|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=wikimapia.org|زمان=ar}}</ref> دواجار گەیشتنە ڕێکەوتنێک ھەرکەسێک یەکەم کەس لە دەرگای مزگەوتەوە بێتە ژوورەوە ئەو دەکەن بە ناوبژیوانی خۆیان و بەردەکە لە جێگای خۆی دابنێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=يوم حمل الحجر الأسود|ناونیشان=https://www.alkhaleej.ae/%D9%85%D9%84%D8%AD%D9%82/%D9%8A%D9%88%D9%85-%D8%AD%D9%85%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B3%D9%88%D8%AF|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=صحيفة الخليج|زمان=ar}}</ref> ئەوەبوو پێغەمبەر محەممەد ھاتە ژوورەوە، بەھۆی ناوبانگی لە ڕووی ڕاستگۆی و دەستپاکییەوە، ھەموویان ڕازی بوون لەسەر بڕیار و قسەکانی،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=حسن|یەکەم=مجدي عز الدين|ڕێکەوت=٢٠١٦|سەردێڕ=تأملات في تأملات ديكارت: قراءة تأويلية في سيرة ديكارت الفكرية|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.33914/1312-002-003-003|journal=مجلة آداب النيلين|پەڕەکان=٥٠|doi=10.33914/1312-002-003-003}}</ref> و گووتیان: ({{عەرەبی|هذا الأمينُ، قد رَضينا بما يقضي بيننا}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سيرة ابن إسحاق - محمد بن إسحاق بن يسار - ج ٢ - الصفحة ٨٧|ناونیشان=http://shiaonlinelibrary.com/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/3661_%D8%B3%D9%8A%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D8%A8%D9%86-%D8%A5%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D9%82-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A8%D9%86-%D8%A5%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D9%82-%D8%A8%D9%86-%D9%8A%D8%B3%D8%A7%D8%B1-%D8%AC-%D9%A2/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A9_37|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=shiaonlinelibrary.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211127175321/http://shiaonlinelibrary.com/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/3661_%D8%B3%D9%8A%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D8%A8%D9%86-%D8%A5%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D9%82-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A8%D9%86-%D8%A5%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D9%82-%D8%A8%D9%86-%D9%8A%D8%B3%D8%A7%D8%B1-%D8%AC-%D9%A2/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A9_37|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> واتا: ئەوە ئەمینە ھات ڕازین ببێ بەناوبژیوان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=النبي هو الذی وضع الحجر الاسود في موضعه|ناونیشان=https://arabic.tebyan.net/index.aspx?pid=152520|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=arabic.tebyan.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220126063554/https://arabic.tebyan.net/index.aspx?pid=152520|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دوای ئەوەی پێغەمبەر لە کێشەکە گەیشت، داوای پۆشاکێکی کرد و بەردەکەی خستە سەری و ھەموو تیرە و ھۆزەکانی شاری مەککەی بانگکرد و ھەر یەکەی چەمکێکیان گرت و ھەڵیان گرت، پاشان بە دەستی خۆی بەردەکەی خستەوە شوێنی خۆی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة الإسلام {{!}} شبابه صلى الله عليه وسلم|ناونیشان=https://islamstory.com/ar/artical/65/شبابه_صلى_الله_عليه_وسلم|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=islamstory.com|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الرسول عليه الصلاة والسلام شاباَ ووصيته للشباب|ناونیشان=https://adlat.net/showthread.php?t=22285|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=عدلات|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210709190856/https://adlat.net/showthread.php?t=22285|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەمەش بووە ھۆی چارەسەرکردنی کێشەکە، زانایان و شوێنکەوتوانی ئایینی ئیسلام ئەم ڕووداوەیان وەک دانایی و لێھاتوویی پێغەمبەر لە چارەسەرکردنی خێرای کێشەکان داناوە.<ref name=":0"/><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=ابن كثير|یەکەم=إسماعيل بن عمر|دوایین٢=صالح|یەکەم٢=فارس علي|ڕێکەوت=٢٠١٦|سەردێڕ=رسالة في تجويد القرآن الإمام أبو الفداء إسماعيل بن عمر بن كثير القرشي الدمشقي الشافعي ت. 774 ھ., دراسة وتحقيق|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.51990/2228-008-024-015|journal=مجلة آداب الفراهيدي|پەڕەکان=١٠١|doi=10.51990/2228-008-024-015}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=User|یەکەم=Super|سەردێڕ=الرشد في التفكير والتصرف وأثره في الحياة|ناونیشان=https://www.alshareyah.com/%D8%AF%D8%B9%D9%88%D8%A9-%D9%88%D8%AB%D9%82%D8%A7%D9%81%D8%A9/21-%D8%A2%D9%8A%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D9%88%D9%82%D9%81%D8%A7%D8%AA/2564-2021-05-05-00-01-34|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.alshareyah.com|زمان=ar-aa|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211028165520/https://www.alshareyah.com/%25D8%25AF%25D8%25B9%25D9%2588%25D8%25A9-%25D9%2588%25D8%25AB%25D9%2582%25D8%25A7%25D9%2581%25D8%25A9/21-%25D8%25A2%25D9%258A%25D8%25A7%25D8%25AA-%25D9%2588%25D9%2588%25D9%2582%25D9%2581%25D8%25A7%25D8%25AA/2564-2021-05-05-00-01-34|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الرَّسول صلى الله عليه وسلم القدوة في الأمَانَة|ناونیشان=https://dorar.net/akhlaq/124|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=dorar.net|زمان=ar}}</ref> === ھاوسەرگیری لەگەڵ خەدیجە === {{سەرەکی|خەدیجە کچی خووەیلید}} [[پەڕگە:Khadija tomb.jpg|ڕاست|وێنۆک|ئەو گومەزەی لەسەر گۆڕی خەدیجە دروستکرابوو]] [[خەدیجە کچی خووەیلید]]، ژنێکی بازرگانی شاری [[مەککە]] بوو،<ref name="ReferenceG"/> ڕێزلێگیراو و خاوەنی پارە و سامان بوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=خدیجة بنت خویلد|ناونیشان=https://www.alkhaleej.ae/%D9%85%D9%84%D8%AD%D9%82/%D8%AE%D8%AF%D9%8A%D8%AC%D8%A9-%D8%A8%D9%86%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D9%8A%D9%84%D8%AF|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=صحیفة الخلیج|زمان=ar}}</ref> کچی خوەیلدی کوڕی ئەسەدی کوری عبدالعزی کوڕی قصی بوو. دایکی فاتیمەی کچی زائدە کوڕی ئەسام کوڕی عامری کوڕی لوئەی بوو، خەدیجە پێش ئەوەی شوو بە پێغەمبەر بکات دوو شووی دیکەی کردبوو.<ref>الصحیح من سیرة النبی الأعظم، جعفر مرتضی العاملی، ج2، ص105-125، دار السیرة، بیروت، ط1995</ref> سەرچاوە مێژووییەکان ئاماژە بەوەدەکەن لە ناو خانەوادەکەی شکۆمەند و خاوەن پلە و پایە بووە سەروەت و سامانی خۆی ھەبوو لەگەڵ ئەوەشدا سەرچاوە مێژووییەکان بە شێوەیەکی گشتی ئەوەیان ڕووننەکردووەتەوە خەدیجە چۆن ئەو ماڵ و سامانەی دەستکەوتووە بەڵام بەشێک لە سەرچاوەکان دەلێن بەھۆی بارزگانییەوە توانیویەتی گەشە بە سەروەت و سامانەکەی بکات.<ref name=":0" /> کاتیک ھەواڵی دەست پاکی محەممەد گەیشت پێی، ناردی بە شوێن محەممەدا و پێشنیاری خستە بەردەمی کە بەشداری بکات لە بازرگانییەکەیدا بۆ [[شام]]،<ref>أسد الغابة فی معرفة الصحابة، ابن الأثیر الجزری، ج1، ص1337-1338.</ref> محەممەد ڕازی بوو و دەرچوو بۆ شام و شتومەکی کڕی، لە گەشتەکەیدا خزمەتکارێکی لەگەڵ بوو بەناوی مەیسەرە، کاتێک گەشتنە شام لە بازاڕی بوسڕا لەژێر سێبەری دارێک دانیشت کە لە نزیک [[سەومەعە|سەومەعەی]] ڕاھیبێک بوو بەناوی نەستوڕا،<ref>عیون الأثر فی فنون المغازی والشمائل والسیر، ابن سید الناس، بەرگی ١،لاپەڕە ٧١، مؤسسة عز الدین، بیروت، ١٩٨٦</ref> ڕاھیبەکە بە مەیسەرەی گووت ({{عەرەبی|ما نزل تحت ھذە الشجرة قطّ إلا نبیّ}})<ref>ثقات ابن حبان، ابن حبان، بەرگی ١، لاپەڕە ٤٧</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://ketabonline.com/ar/books/1311/read?part=1&page=123&index=819046/819081|سەردێڕ=الموسوعة فی صحیح السیرة النبویة - العھد المکی {{!}} مجلد 1 {{!}} صفحة 118 {{!}} مولد رسول اللە الرحمة المھداة صل|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=عظیمات|ناونیشان=http://www.alfaseeh.net/vb/showthread.php?t=19082|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.alfaseeh.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220126063559/http://www.alfaseeh.net/vb/showthread.php?t=19082|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> واتا: تەنیا پێغەمبەران لەژێر سێبەری ئەم دارەدا دانیشتوون، مەیسەرە کاتێک گەرما بەتین دەبوو دەیبینی دوو فریشتە سێبەر بۆ پێغەمبەر و حوشترەکەی دەکەن،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة ام المؤمنین خدیجە رضی اللە عنھا مع الرسول الکریم|ناونیشان=https://tamimi.own0.com/t6163-topic|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=tamimi.own0.com|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کتابات فی المیزان / لنعرف خدیجة علیھا السلام!!|ناونیشان=http://www.kitabat.info/print.php?id=154581|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.kitabat.info}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.kitabat.info/print.php?id=154581 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ص81 - کتاب سیرة ابن اسحاق السیر والمغازی - حدیث خدیجة ابنة خویلد - المکتبة الشاملة الحدیثة|ناونیشان=https://al-maktaba.org/book/9862/84|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=al-maktaba.org}}</ref> کاتێک گەڕایەوە بۆ مەککە قازانجێکی زۆری کردبوو دوو ئەوەندەی جارانی پێشوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تاجر النبی فی مال خدیجة.. فحقق أرباحًا ما لم یحققھا غیرە فی 40 سنة|ناونیشان=https://www.amrkhaled.net/Story/1027608/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%DB%8C-%D9%81%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%AE%D8%AF%DB%8C%D8%AC%D8%A9-%D9%81%D8%AD%D9%82%D9%82-%D8%A3%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%AD%D9%8B%D8%A7-%D9%85%D8%A7-%D9%84%D9%85-%DB%8C%D8%AD%D9%82%D9%82%DA%BE%D8%A7-%D8%BA%DB%8C%D8%B1%DA%BE-%D9%81%DB%8C-40-%D8%B3%D9%86%D8%A9|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.amrkhaled.net|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211028165541/https://www.amrkhaled.net/Story/1027608/%25D8%25AA%25D8%25A7%25D8%25AC%25D8%25B1-%25D8%25A7%25D9%2584%25D9%2586%25D8%25A8%25D9%258A-%25D9%2581%25D9%258A-%25D9%2585%25D8%25A7%25D9%2584-%25D8%25AE%25D8%25AF%25D9%258A%25D8%25AC%25D8%25A9-%25D9%2581%25D8%25AD%25D9%2582%25D9%2582-%25D8%25A3%25D8%25B1%25D8%25A8%25D8%25A7%25D8%25AD%25D9%258B%25D8%25A7-%25D9%2585%25D8%25A7-%25D9%2584%25D9%2585-%25D9%258A%25D8%25AD%25D9%2582%25D9%2582%25D9%2587%25D8%25A7-%25D8%25BA%25D9%258A%25D8%25B1%25D9%2587-%25D9%2581%25D9%258A-40-%25D8%25B3%25D9%2586%25D8%25A9|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> مەیسەرەی خزمەتکاریش ئەو شتانەی بۆ خەدیجە گێڕایەوە کە بەسەریان ھاتووە، بۆیە لە دوای گەڕانەوەکەی لە شام خەدیجە پێشنیاری ھاوسەرگیری خستە بەردەمی لەڕێی نەفیسە کچی مەنییە،<ref>الاکتفاء بما تضمنە من مغازی رسول اللە والثلاثة الخلفاء، سلیمان بن موسی الکلاعی الأندلسی، ج1، ص114، عالم الکتب، بیروت، ط1996.</ref> محەممەدیش ڕازی بوو و داواکەی خستە بەردەم مامەکانی، ئەبوو تاڵیبی مامی لەگەڵی چوو خوازبێنی بۆ کرد لە عەمری کوڕی ئەسەدی مامی و مارەییەیەکەی بیست حوشتر بوو،<ref>البدایة والنھایة، ابن کثیر، بەرگی ٢، لاپەڕە ٣٦١</ref> خەدیجەی خواست کاتێک لە تەمەنی ٢٥ ساڵیدا بوو خەدیجە لە تەمەنی ٤٠ ساڵیدا یان ھەندێک دەڵێن ئەویش لە تەمەنی ٢٥ ساڵیدا بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کیف تزوج النبی صلی اللە علیە وسلم من خدیجة - الإسلام سؤال وجواب|ناونیشان=https://islamqa.info/ar/answers/34550/کیف-تزوج-النبی-صلی-اللھ-علیھ-وسلم-من-خدیجة|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=islamqa.info|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=زواج النبی صلی اللە علیە وسلم بخدیجة رضی اللە عنھا - موقع مقالات إسلام ویب|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/article/156056/زواج-النبی-صلی-اللھ-علیھ-وسلم-بخدیجة--رضی-اللھ-عنھا-|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net}}</ref> خەدیجە یەکەم ژنی محەممەدە و تاوەکوو لەژیاندا مابوو ژنی تری نەھێناوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=أول امرأة تزوجھا رسول اللە صلی اللە علیە وسلم بعد خدیجة|ناونیشان=http://www.sahaba.rasoolona.com/Al-Awael/484/%D8%A3%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A3%D8%A9-%D8%AA%D8%B2%D9%88%D8%AC%D9%87%D8%A7-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B5%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87-%D9%88%D8%B3%D9%84%D9%85-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%AE%D8%AF%D9%8A%D8%AC%D8%A9|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.sahaba.rasoolona.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210927003447/http://sahaba.rasoolona.com/Al-Awael/484/%D8%A3%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A3%D8%A9-%D8%AA%D8%B2%D9%88%D8%AC%D9%87%D8%A7-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B5%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87-%D9%88%D8%B3%D9%84%D9%85-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%AE%D8%AF%D9%8A%D8%AC%D8%A9|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دوای ئەوەی بیست و پێنج ساڵ لەلای مایەوە پازدە ساڵ پێش پێغەمبەرایەتی و دە ساڵ دوای پێغەمبەرایەتی،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ما ھی أول امرأة تزوجھا النبی صلی اللە علیە وسلم ؟|ناونیشان=https://ejaaba.com/%D9%85%D8%A7-%D9%87%D9%8A-%D8%A3%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A3%D8%A9-%D8%AA%D8%B2%D9%88%D8%AC%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%8A-%D8%B5%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87-%D9%88%D8%B3%D9%84%D9%85|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=ejaaba.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220126063555/https://ejaaba.com/%D9%85%D8%A7-%D9%87%D9%8A-%D8%A3%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A3%D8%A9-%D8%AA%D8%B2%D9%88%D8%AC%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%8A-%D8%B5%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87-%D9%88%D8%B3%D9%84%D9%85|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و دایکی ھەموو منداڵەکانی بوو بێجگە لە ئیبراھیم کە دایکی ئەو ماریە قیبتی بوو، مناڵەکانی تری قاسم و عەبدوڵڵا و زەینەب و ئوم کەلسوم و فاتمە بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=سعید|یەکەم=مریم|ڕێکەوت=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|سەردێڕ=اسماء ابناء الرسول صلی اللە علیە وسلم|ناونیشان=https://www.fekera.com/94104/اسماء-ابناء-الرسول-صلی-اللھ-علیھ-وسلم/|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=موقع فکرة|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.fekera.com/94104/%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D8%A8%D9%86%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84-%D8%B5%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D9%84%DA%BE-%D8%B9%D9%84%DB%8C%DA%BE-%D9%88%D8%B3%D9%84%D9%85/ |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> قاسم و عەبدولڵا لە سەردەمی نەفامیدا مردن بەڵام ھەموو کچەکانی موسڵمان بوون و لە گەڵیدا کۆچیان کرد بۆ مەدینە، بەڵام ھەموویان ھێشتا پێغەمبەر لە ژیاندا بوو مردن بێجگە لە فاتیمە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الحکمة من موت أبناء الرسول الذکور|ناونیشان=https://www.almrsal.com/post/924895|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=المرسال|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211028165518/https://www.almrsal.com/post/924895|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === مژدەکان لە نزیکبوونەوەی ناردنی === [[ئیسلام|موسڵمانان]] لەو بڕوایەدان کە خوا ھەر پێغەمبەرێکی ناردبێت بەڵێنی لێوەرگرتووە کە بە نەتەوەکەی بڵێت باوەڕ بە دوایین پێغەمبەر بھێنن کە محەممەدە و سەری بخەن،<ref>[http://www.islamweb.net/newlibrary/display_book.php?flag=1&bk_no=49&ID=265 لە تەفسیری ئیبن کەسیر، سورەتی ئەنعام]</ref> و محەممەد خۆی فەرموویەتی: ({{عەرەبی|أنا دعوة إبراهيم، وكان آخر من بشّر بي عيسى بن مريم}}) واتا: من بانگەوازی ئیبڕاھیمی باوکمم، مژدەکەی عیسام،<ref>دەقی فەرموودەکە؛ «أنا دعوة إبراهيم، وكان آخر من بشّر بي عيسى بن مريم»</ref> ھەروەھا لە کتێبەکانی ژیننامەدا ھاتووە کەوا حاخامەکانی [[جوو|یەھوود]] و قەشە مەسیحییەکانی ناو [[عەرەب]] باسیان لە ھاتنی پێغەمبەر محەممەد کردووە پێش ناردنی کاتێک کاتەکەی نزیک بووەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=الصلابي|یەکەم=د علي|سەردێڕ=صفات خير الأنام في التوراة والإنجيل|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/blogs/2021/4/1/صفات-محمد-صلى-الله-عليه-وسلم-في-التوراة|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=كيف أخبرت الكتب السماوية عن النبي (ص) وشريعته؟|ناونیشان=https://ar.hawzahnews.com/news/352732/كيف-أخبرت-الكتب-السماوية-عن-النبي-ص-وشريعته|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=وكالة أنباء الحوزة|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://ar.hawzahnews.com/news/352732/%D9%83%D9%8A%D9%81-%D8%A3%D8%AE%D8%A8%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%88%D9%8A%D8%A9-%D8%B9%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%8A-%D8%B5-%D9%88%D8%B4%D8%B1%D9%8A%D8%B9%D8%AA%D9%87 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> فاڵگرەوە عەرەبەکان لە جنۆکە شەیتانەکانەوە زانیایان کە بەدزیەوە گوێیان دەگرت و ھەواڵەکانیان لەئاسمانەوە دەھێنا پێش ئەوەی ڕێگریان لێبکیرێت. قەشە مەسیحییەکان و حاخامە جوولەکەکان لە کتێبەکانیان سیفەتی خۆی سیفەتی کاتی ھاتنیان دەزانی،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بعض صفات النبي الموعود {{!}} موقع نصرة محمد رسول الله|ناونیشان=https://rasoulallah.net/ar/articles/article/11307/|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=rasoulallah.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=الصلابي|یەکەم=د علي|سەردێڕ=صفات خير الأنام في التوراة والإنجيل|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/blogs/2021/4/1/صفات-محمد-صلى-الله-عليه-وسلم-في-التوراة|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref> و پێغەمبەرەکانیان بەڵێنیان لێوەرگرتبوون کاتێک هات باوەڕی پێبێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=من أوصاف الرسول في التوراة والإنجيل -2-|ناونیشان=https://islamsyria.com/site/show_articles/9266|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=islamsyria.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211027175444/https://islamsyria.com/site/show_articles/9266|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=صفات النبي (صلى الله عليه وآله) في التوراة - مركز الأبحاث العقائدية|ناونیشان=https://www.aqaed.com/faq/1666/|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.aqaed.com}}</ref> ئیبن عەبباس دەڵێت : جوولەکەکانی خەیبەر جەنگیان لەگەڵ غەتەفان دەکرد کاتێک بەیەک گەیشتن جوولەکەکانی خەیبەر دۆڕان، و جوولەکەکان ئەم دوعایەیان کرد؛ خوایە ئێمە داوات لێدەکەین بەحەقی پێغەمبەر محەممەدی ڕاستگۆ کە بەڵێنت داوە بۆمانی بنێری سەرمان بخەی بەسەریاندا، بۆیە کاتێک گەیشتن بەغەتەفان ئەو دوعایەیان کرد و لێیان بردنەوە، کاتێک پێغەمبەر وەحی بۆ ھات باوەڕیان پێنەکرد، خوای گەورە ئایەتی دابەزاند (ئەوان لەپێشدا بە پێغەمبەر ھەڕەشەیان لە بێباوەڕان دەکرد بەڵام کاتێک ھات باوەڕیان پێنەھێنا).<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بكر/السيوطي|یەکەم=جلال الدين عبد الرحمن بن أبي|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=jzdMDwAAQBAJ&pg=PT169&lpg=PT169&dq%253D%25D8%25A7%25D9%2586%25D8%25AA%252B%25D9%258A%25D9%2587%25D9%2588%25D8%25AF%252B%25D8%25AE%25D9%258A%25D8%25A8%25D8%25B1%252B%25D8%25AA%25D9%2582%25D8%25A7%25D8%25AA%25D9%2584%252B%25D8%25BA%25D8%25B7%25D9%2581%25D8%25A7%25D9%2586%252B%25D9%2581%25D9%2584%25D9%2585%25D9%2591%25D8%25A7%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25AA%25D9%2582%25D9%2588%25D8%25A7%252B%25D9%2587%25D9%258F%25D8%25B2%25D9%2585%25D8%25AA%252B%25D9%258A%25D9%2587%25D9%2588%25D8%25AF%252B%25D8%25AE%25D9%258A%25D8%25A8%25D8%25B1%252B%25D9%2581%25D8%25B9%25D8%25A7%25D8%25B0%25D8%25AA%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D9%258A%25D9%2587%25D9%2588%25D8%25AF%252B%25D8%25A8%25D9%2587%25D8%25B0%25D8%25A7%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25AF%25D8%25B9%25D8%25A7%25D8%25A1%252B%25D9%2581%25D9%2582%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25AA%252B%25C2%25AB%25D8%25A7%25D9%2584%25D9%2584%25D9%2587%25D9%2585%252B%25D8%25A5%25D9%2586%25D8%25A7%252B%25D9%2586%25D8%25B3%25D8%25A3%25D9%2584%25D9%2583%252B%25D8%25A8%25D8%25AD%25D9%2582%25D9%2591%252B%25D9%2585%25D8%25AD%25D9%2585%25D8%25AF%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D9%2586%25D8%25A8%25D9%258A%25D9%2591%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25A3%25D9%2585%25D9%258A%25D9%2591%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25B0%25D9%258A%252B%25D9%2588%25D8%25B9%25D8%25AF%25D8%25AA%25D9%2586%25D8%25A7%252B%25D8%25A3%25D9%2586%252B%25D8%25AA%25D8%25AE%25D8%25B1%25D8%25AC%25D9%2587%252B%25D9%2584%25D9%2586%25D8%25A7%252B%25D9%2581%25D9%258A%252B%25D8%25A2%25D8%25AE%25D8%25B1%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25B2%25D9%2585%25D8%25A7%25D9%2586%252B%25D8%25A5%25D9%2584%25D8%25A7%252B%25D9%2586%25D8%25B5%25D8%25B1%25D8%25AA%25D9%2586%25D8%25A7%252B%25D8%25B9%25D9%2584%25D9%258A%25D9%2587%25D9%2585%25C2%25BB%25D8%258C%252B%25D9%2581%25D9%2583%25D8%25A7%25D9%2586%25D9%2588%25D8%25A7%252B%25D8%25A5%25D8%25B0%25D8%25A7%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25AA%25D9%258E%25D9%2582%25D9%258E%25D9%2588%25D8%25A7%25D8%258C%252B%25D8%25AF%25D8%25B9%25D9%2588%25D8%25A7%252B%25D8%25A8%25D9%2587%25D8%25B0%25D8%25A7%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25AF%25D8%25B9%25D8%25A7%25D8%25A1%252B%25D9%2581%25D9%2587%25D8%25B2%25D9%2585%25D9%2588%25D8%25A7%252B%25D8%25BA%25D8%25B7%25D9%2581%25D8%25A7%25D9%2586%25D8%258C%252B%25D9%2581%25D9%2584%25D9%2585%25D8%25A7%252B%25D8%25A8%25D9%258F%25D8%25B9%25D8%25AB%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D9%2586%25D8%25A8%25D9%258A%252B%25D8%25B5%25D9%2584%25D9%2589%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D9%2584%25D9%2587%252B%25D8%25B9%25D9%2584%25D9%258A%25D9%2587%252B%25D9%2588%25D8%25B3%25D9%2584%25D9%2585%252B%25D9%2583%25D9%2581%25D8%25B1%25D9%2588%25D8%25A7%252B%25D8%25A8%25D9%2587%252B%25D9%2581%25D8%25A3%25D9%2586%25D8%25B2%25D9%2584%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D9%2584%25D9%2587%252B%25EF%25B4%25BF%25D9%2588%25D9%258E%25D9%2583%25D9%258E%25D8%25A7%25D9%2586%25D9%258F%25D9%2588%25D8%25A7%25D9%2592%252B%25D9%2585%25D9%2590%25D9%2586%252B%25D9%2582%25D9%258E%25D8%25A8%25D9%2592%25D9%2584%25D9%258F%252B%25D9%258A%25D9%258E%25D8%25B3%25D9%2592%25D8%25AA%25D9%258E%25D9%2581%25D9%2592%25D8%25AA%25D9%2590%25D8%25AD%25D9%258F%25D9%2588%25D9%2586%25D9%258E%252B%25D8%25B9%25D9%258E%25D9%2584%25D9%258E%25D9%2589%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D9%258E%25D9%2591%25D8%25B0%25D9%2590%25D9%258A%25D9%2586%25D9%258E%252B%25D9%2583%25D9|سەردێڕ=تفسير السيوطي (الدر المنثور في التفسير بالمأثور) 1-7 ج1|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Dar Al Kotob Al Ilmiyah دار الكتب العلمية|ژپنک=٩٧٨-٢-٧٤٥١-٣٠٠١-٣|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ص5 - شرح كتاب قاعدة جليلة في التوسل والوسيلة - الكلام على حديث ابن عباس في معنى استفتاح اليهود على الذين كفروا - المكتبة الشاملة الحديثة|ناونیشان=https://al-maktaba.org/book/32403/296|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=al-maktaba.org}}</ref> لەباسی موسڵمان بوونی [[سەلمانی فارسی]] دەڵێت یەکێک لەڕاھیبەکان پێیگووتوە: سەردەمی پێغەمبەرێک نیزیک بۆتەوە، بەدینی ئیبراھیم نێردراوە لەوڵاتی عەرەب دەردەکەوێت، کۆچدەکات بۆ زەوییەک لەنێوان دوو چیا دایە و خورمای لێدەچێندرێت، چەند نیشانەیەکی ھەیە؛ دیاری وەردەگرێت بەڵام خێر وەرناگرێت، لەنێوان شانەکانی مۆری پێغەمبەرایەتی ھەیە، ئەگەر بتوانی بگەی بەو وڵاتە ئەو پێی بگە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=الدمشقي|یەکەم=أبي الفداء إسماعيل بن عمر/ابن كثير|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=iMR9DwAAQBAJ&pg=PT726&lpg=PT726&dq=%D9%82%D8%AF+%D8%A3%D8%B8%D9%84%D9%91+%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86+%D9%86%D8%A8%D9%8A%D8%8C+%D9%85%D8%A8%D8%B9%D9%88%D8%AB+%D8%A8%D8%AF%D9%8A%D9%86+%D8%A5%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%8A%D9%85+%D9%8A%D8%AE%D8%B1%D8%AC+%D8%A8%D8%A3%D8%B1%D8%B6+%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D8%8C+%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D9%87+%D8%A5%D9%84%D9%89+%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B1%D8%B6+%D8%A8%D9%8A%D9%86+%D8%AD%D8%B1%D9%91%D8%AA%D9%8A%D9%86+%D8%A8%D9%8A%D9%86%D9%87%D9%85%D8%A7+%D9%86%D8%AE%D9%84%D8%8C+%D8%A8%D9%87+%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D9%84%D8%A7+%D8%AA%D8%AE%D9%81%D9%89%D8%8C+%D9%8A%D8%A3%D9%83%D9%84+%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%AF%D9%8A%D9%91%D8%A9+%D9%88%D9%84%D8%A7+%D9%8A%D8%A3%D9%83%D9%84+%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%91%D8%AF%D9%82%D8%A9%D8%8C+%D8%A8%D9%8A%D9%86+%D9%83%D8%AA%D9%81%D9%8A%D9%87+%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%85+%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%A9%D8%8C+%D9%81%D8%A5%D9%86+%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B7%D8%B9%D8%AA+%D8%A3%D9%86+%D8%AA%D9%84%D8%AD%D9%82+%D8%A8%D8%AA%D9%84%D9%83+%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%AF+%D9%81%D8%A7%D9%81%D8%B9%D9%84&source=bl&ots=JFDqO8C8LS&sig=ACfU3U0b7_r4XN8EyZYXaVMZ0AtDNkB_SQ&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjPxLTOxczzAhVP3KQKHRdODDIQ6AF6BAgLEAM|سەردێڕ=البداية والنهاية 1-8 مع الفهارس ج1: البداية والنهاية 1/8 - لونان|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Dar Al Kotob Al Ilmiyah دار الكتب العلمية|ژپنک=٩٧٨-٢-٧٤٥١-٢٧٨١-٥|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=إسلام ويب - هداية الحيارى في أجوبة اليهود والنصارى - القسم الأول في أجوبة المسائل - المسألة الثانية فيما لو اختاروا الكفر - قصة إسلام سلمان الفارسي - سلمان يلحق بقس عمورية- الجزء رقم1|ناونیشان=https://islamweb.net/ar/library/index.php?page=bookcontents&flag=1&bk_no=115&ID=20|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=islamweb.net|زمان=ar}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=عويص|یەکەم=د إيهاب|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=5go0EAAAQBAJ&pg=PT522&lpg=PT522&dq=%D9%82%D8%AF+%D8%A3%D8%B8%D9%84%D9%91+%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86+%D9%86%D8%A8%D9%8A%D8%8C+%D9%85%D8%A8%D8%B9%D9%88%D8%AB+%D8%A8%D8%AF%D9%8A%D9%86+%D8%A5%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%8A%D9%85+%D9%8A%D8%AE%D8%B1%D8%AC+%D8%A8%D8%A3%D8%B1%D8%B6+%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D8%8C+%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D9%87+%D8%A5%D9%84%D9%89+%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B1%D8%B6+%D8%A8%D9%8A%D9%86+%D8%AD%D8%B1%D9%91%D8%AA%D9%8A%D9%86+%D8%A8%D9%8A%D9%86%D9%87%D9%85%D8%A7+%D9%86%D8%AE%D9%84%D8%8C+%D8%A8%D9%87+%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D9%84%D8%A7+%D8%AA%D8%AE%D9%81%D9%89%D8%8C+%D9%8A%D8%A3%D9%83%D9%84+%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%AF%D9%8A%D9%91%D8%A9+%D9%88%D9%84%D8%A7+%D9%8A%D8%A3%D9%83%D9%84+%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%91%D8%AF%D9%82%D8%A9%D8%8C+%D8%A8%D9%8A%D9%86+%D9%83%D8%AA%D9%81%D9%8A%D9%87+%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%85+%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%A9%D8%8C+%D9%81%D8%A5%D9%86+%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B7%D8%B9%D8%AA+%D8%A3%D9%86+%D8%AA%D9%84%D8%AD%D9%82+%D8%A8%D8%AA%D9%84%D9%83+%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%AF+%D9%81%D8%A7%D9%81%D8%B9%D9%84&source=bl&ots=yvBiBZtnkj&sig=ACfU3U1CKp3m8DCTd5EtjLjM0lFiXWA6aw&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjPxLTOxczzAhVP3KQKHRdODDIQ6AF6BAgNEAM|سەردێڕ=كهولة قبل البلوغ|بڵاوکەرەوە=ٌرواية|ژپنک=٩٧٨-٦٠٣-٩٠٤٣٧-٥-١|زمان=ar}}</ref> عامر کوڕی ڕەبیعە دەڵێت: ({{عەرەبی|سمعت زيد بن عمرو بن نفيل يقول أنا أنتظر نبيًا من ولد إسماعيل ثم من بني عبد المطلب بن هاشم ولا أراني أدركه، وأنا أؤمن به وأصدّقه وأشهد أنه نبيّ، فإن طالت بك مدة فرأيته فأقرئه مني السّلام، وسأخبرك ما نعته حتى لا يخفى عليك. قلت: هلمّ. قال: هو رجل ليس بالقصير ولا بالطويل ولا بكثير الشعر ولا بقليله وليست تفارق عينيه حمرة وخاتم النبوة بين كتفيه، واسمه أحمد، وهذا البلد مولده ومبعثه، ثم يخرجه قومه منها، ويكرهون ما جاء به حتى يهاجر إلى يثرب فيظهر أمره، فإيّاك أن تخدع عنه فإني طفت البلاد كلها أطلب دين إبراهيم، فكل من أسأل من اليهود والنصارى والمجوس يقولون "هذا الدين وراءك" وينعتونه مثل ما نعته لك ويقولون "لم يبق نبي غيره}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تاريخ مدينة دمشق - ابن عساكر - ج ١٩ - الصفحة ٥٠٤|ناونیشان=http://shiaonlinelibrary.com/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/3175_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%85%D8%AF%D9%8A%D9%86%D8%A9-%D8%AF%D9%85%D8%B4%D9%82-%D8%A7%D8%A8%D9%86-%D8%B9%D8%B3%D8%A7%D9%83%D8%B1-%D8%AC-%D9%A1%D9%A9/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A9_504|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=shiaonlinelibrary.com}}{{بەستەری مردوو|url=http://shiaonlinelibrary.com/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/3175_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%85%D8%AF%D9%8A%D9%86%D8%A9-%D8%AF%D9%85%D8%B4%D9%82-%D8%A7%D8%A8%D9%86-%D8%B9%D8%B3%D8%A7%D9%83%D8%B1-%D8%AC-%D9%A1%D9%A9/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A9_504 |date=ئابی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=المجمع العالمي للتقريب بين المذاهب الاسلامية : أعـلام النبوة|ناونیشان=https://taghrib.com/ar/library/print/406/19|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=taghrib.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211016171110/https://taghrib.com/ar/library/print/406/19|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الرسول صلى الله عليه وسلم|ناونیشان=http://w11a.weebly.com/157516041585158716081604-158916041609-1575160416041607-1593160416101607-1608158716041605.html|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=عظماء في التاريخ الاسلامي}}</ref> واتا: گوێم لە عەمر کوڕی نوفەیل بوو دەیگووت چاوەڕێی پێغەمبەرێک دەکەم لەنەوەی ئیسماعیل، دواتر لەنەوەی عەبدول موتەڵیب کوڕی ھاشم و وانازانم پێیبگەم، من باوەڕم پێی ھێناوە و بەڕاستی دادەنێم و شایەتی دەدەم پێغەمبەرە، ئەگەر تەمەنت درێژ بوو و پێی گەیشتی لەمنەوە سەلامی لێبکە، و سیفاتەکانیت پێدەڵێم تاوەکوو لێت تێکنەچێ. گووتم: پێم بڵێ. گووتی: پیاوێکە نەزۆر درێژە نەزۆر کورتە، پرچی نەزۆر درێژە نەزۆر کورتە، سورایی ھەمیشە لەچاوەکانیدا ھەیە و مۆری پێغەمبەرایەتی لەنێوان شانەکانیەتی، ناوی ئەحمەدە و ئەو وڵاتەی ئێرە شوێنی لەدایکبوون و ناردنیەتی، دواتر گەلەکەی لە وڵات دەریدەکەن و ڕقیان لە بەرنامەکەیەتی، ئینجا کۆچدەکات بۆ مەدینە و سەردەکەوێت، ئاگات لێبێت لێت تێکنەچێت من ھەموو وڵاتان گەڕاوم بەدوای دینی ئیبراھیم، پرسیارم لە ھەر جوولەکە و مەسیحی و ئاگرپەرستێک کردبێت گووتویانە: بگەڕێوە لەوەڵاتی تۆ سەرھەڵدەدا، بەو شێوەیەی بۆم وەسف کردی ئاوا بۆیان وەسف کردووم و دەیانگووت تەنیا ئەو پێغەمبەرە ماوە بنێردرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=زيد بن عمرو بن نفيل العدوي - The Hadith Transmitters Encyclopedia|ناونیشان=http://hadithtransmitters.hawramani.com/%D8%B2%D9%8A%D8%AF-%D8%A8%D9%86-%D8%B9%D9%85%D8%B1%D9%88-%D8%A8%D9%86-%D9%86%D9%81%D9%8A%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%AF%D9%88%D9%8A/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=hadithtransmitters.hawramani.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الباب السابع عشر فيما هجست به النفوس من إلهام العقول بنبوته عليه السلام، الباب الثامن عشر في مبادىء نسبه وطهارة مولده صلى الله عليه وسلم - أعلام النبوة للماوردي|ناونیشان=http://islamilimleri.com/Kulliyat/Siyer/2Siyer/pg_005_0010.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=islamilimleri.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211016171110/http://islamilimleri.com/Kulliyat/Siyer/2Siyer/pg_005_0010.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> محەممەد پێش پێغەمبەرایەتی چەند شتێکی دەبینی لەوانە ({{عەرەبی|إني لأعرف حجرًا بمكة كان يسلّم علي قبل أن أُبعث، إني لأعرفه الآن}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٠|سەردێڕ=تسليم الحجر عليه صلى الله عليه و سلم|ناونیشان=http://jeridety.com/ar/170292|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=جريدتي|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211016171119/http://jeridety.com/ar/170292|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=المطلب الحادي عشر: تسليم الحجر|ناونیشان=https://dorar.net/aqadia/2067|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=dorar.net|زمان=ar}}</ref> واتا: من بەردێک دەزانم لەمەککە پێش پێغەمبەرایەتی سەلامی لێدەکردم، ئێستا دەیناسمەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی شوباتی ٢٠١٧|سەردێڕ=باب فضل نسب النبي ﷺ ، وتسليم الحجر عليه قبل النبوة|ناونیشان=https://muslim.lna.io/2267/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=حديث صحيح مسلم|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الشيخ عبد المحسن العباد-صحيح مسلم-254-5|ناونیشان=http://alathar.net/home/esound/index.php?op=codevi&coid=243110|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=alathar.net}}</ref> ئەگەر ویستبای دەست بەئاو بگەیەنێت دوور دەکەوەتەوە تاوەکوو ماڵەکانی مەککە وندەبوون و دەچوو بۆ شیو و دۆڵەکانی دەوری مەککە، بەلای ھەر دار یان بەردێکدا تێپەڕیبا دەیگووت «سەلامت لێبێت ئەی پێغەمبەری خوا»،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حجرُ يسلم على رسول الله - شبكة الشفاء العالمية|ناونیشان=https://www.ashefaa.complay.php/?catsmktba=21586|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=حجرُ يسلم على رسول الله|زمان=en}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.ashefaa.complay.php/?catsmktba=21586 |date=حوزەیرانی ٢٠٢٣ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سلام الحجر على النبي - موقع مقالات إسلام ويب|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/article/202255/%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%AC%D8%B1-%D8%B9%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%8A|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net}}</ref> سەیری لای ڕاست و چەپی خۆیدەکرد تەنیا بەرد و داری دەبینی، ئەو بارودۆخە بەردەوام بوو تاوەکوو جبرەئیل ھات بۆلای لە [[ئەشکەوتی حیڕا|ئەشکەوتی حیرا]].<ref>البداية والنهاية، ابن كثير، بەرگی ٣، لاپەڕە ٥-٣٣</ref> == ژیانی دوای ناردنی تا پێش کۆچ == === دابەزینی سرووش === [[پەڕگە:Cave Hira.jpg|ڕاست|وێنۆک|ئەشکەوتی حیرا]] کاتێک گەیشتە تەمەنی چل ساڵی بە زۆری دەردەچوو بۆ [[ئەشکەوتی حیڕا]] <ref name="ReferenceF" /> دەمایەوە لە «[[چیای نوور]] لە دووری دوو میل لە مەککەوە»،<ref>[[:ar:الرحيق المختوم (كتاب)|الرحيق المختوم]]، المباركفوري، دار المؤيد، ص65.</ref> ئەمەش لە ھەموو ساڵێکدا بوو،<ref name=":4">البداية والنهاية ،[[ئیبن کەسیر]]، ج3، لا5-33</ref> ئاو و خواردنی لەگەڵ خۆی دەبرد و مانگێک تیایدا دەمایەوە و پەرستن و تێڕامانی دەکرد.<ref>عيون الأثر في فنون المغازي والشمائل والسير، ابن سيد الناس، ج1، ص109-120، مؤسسة عز الدين، بيروت، ط1986.</ref> موسڵمانان لەو بڕوایەدان کە بۆ یەکەم جار سروشی بۆ دابەزی لە ١٧ی ڕەمەزان<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج1، ص190-198، دار صادر، بيروت.</ref> یان ٢٤ی ڕەمەزان <ref name=":4" /><ref>في مسند أحمد، ج4، ص107، والجامع الصغير، للسيوطي، رقم:2734، وحسّنه: «أن رسول الله  قال: "أُنزل القرآن لأربع وعشرين خلت من رمضان"».</ref> یان ٢١ی ڕەمەزان <ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، دار المؤيد، ص65.</ref> بەرامبەر ١٠ی ئابی ٦١٠ز، (٢٧ی ڕەجەب دانراوە لای [[شیعە]]).<ref>الصحيح من سيرة النبي الأعظم، جعفر مرتضى العاملي، ج2، ص243-252، دار السيرة، بيروت، ط1995.</ref> [[عائیشە]] بەسەرھاتی دابەزینی سروش دەگێڕێتەوە و دەڵێت: ({{عەرەبی|أول ما بدأ به رسول الله صلى الله عليه وسلم من الوحي الرؤيا الصالحة في النوم، فكان لا يرى رؤيا إلا جاءت مثل فلق الصبح، ثم حُبب إليه الخلاء، وكان يخلو بغار حراء، فيتحنّث فيه الليالي ذوات العدد قبل أن ينزع إلى أهله، ويتزوّد لذلك، ثم يرجع إلى خديجة فيتزود لمثلها، حتى جاءه الحقّ وهو في غار حراء، فجاءه المَلك فقال: اقرأ، قال: ما أنا بقاريء. قال: فأخذني فغطّني حتى بلغ مني الجهد، ثم أرسلني فقال: اقرأ، قلت: ما أنا بقاريء، فأخذني فغطني الثانية حتى بلغ مني الجهد، ثم أرسلني فقال: اقرأ، فقلت: ما أنا بقاريء، فأخذني فغطني الثالثة، ثم أرسلني فقال:{{قورئان|سوورەت=٩٦|ئایەت=١|ژمارە=٤}} فرجع بها رسول الله صلى الله عليه وسلم يرجف فؤاده، فدخل على خديجة بنت خويلد رضي الله عنها فقال: زمّلوني زملّوني، فزمّلوه حتى ذهب عنه الروع، فقال لخديجة وأخبرها الخبر: لقد خشيت على نفسي. فقالت خديجة: كلا والله ما يخزيك الله أبدًا، إنك لتصل الرّحم، وتحمل الكلّ، وتكسب المعدوم، وتُقرِي الضيف، وتُعين على نوائب الحقّ. فانطلقت به خديجة حتى أتت به ورقة بن نوفل بن أسد بن عبد العزى، ابن عم خديجة، وكان امرءًا تنصّر في الجاهلية، وكان يكتب الكتاب العبراني، فيكتب من الإنجيل بالعبرانية ما شاء الله أن يكتب، وكان شيخًا كبيرًا قد عمي، فقالت له خديجة: يا ابن عمّ، اسمع من ابن أخيك. فقال له ورقة: يا ابن أخي ماذا ترى؟ فأخبره رسول الله صلى الله عليه وسلم خبر ما رأى، فقاله له ورقة: هذا الناموس الذي نزل الله به على موسى، يا ليتني فيها جذع، ليتني أكون حيًا إذ يُخرجك قومك، فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم: أوَمخرجيّ هم؟ قال: نعم، لم يأتِ رجل قطّ بمثل ما جئتَ به إلا عُودِي، وإن يدركني يومك أنصرك نصرًا مؤزرًا}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بدء الوحي إِلى رسول الله صلى الله عليه وسلم|ناونیشان=http://www.saaid.net/Doat/binbulihed/271.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.saaid.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|سەردێڕ=بدء الوحي|ناونیشان=http://www.alukah.net/sharia/0/35963/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.alukah.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی شوباتی ٢٠١٧|سەردێڕ=باب بدء الوحي إلى رسول الله ﷺ|ناونیشان=https://muslim.lna.io/195/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=حديث صحيح مسلم|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=إنكار أحاديث بدء الوحي|ناونیشان=http://www.bayanelislam.net/Suspicion.aspx?id=03-02-0032&value=&type=|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.bayanelislam.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211018075717/http://www.bayanelislam.net/Suspicion.aspx?id=03-02-0032&value=&type=|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> واتا: [[پەڕگە:Siyer-i Nebi 158b.jpg|وێنۆک|وێنەیەکی سەردەمی عوسمانی لەلایەن سیەر نەبی، کە پێغەمبەر محەممەد نیشاندەدات (بێ ڕووخسار) لەسەر کێوی نوور (حیراء)]] <blockquote>پێغەمبەر سەرەتا خەونی ڕاستی دەبینی، ھەر خەونێکی دیتبا وەک بەری بەیان دەھاتە دی، دواتر خەڵوەتی لەلا خۆشەویستکرا و خەڵوەتی دەکرد لە ئەشکەوتی حیڕا، و چەند شەوێک تێیدا دەماوە بەندایەتی دەکرد پێش ئەوەی بگەڕێتەوە بۆ لای خێزانەکەی، بۆ ئەوەی کەلوپەلی پێویست لەگەڵ خۆی ببات، لەسەر ئەو کارە بەردەوامبوو تا وەکوو وەحی بۆ ھات لە ئەشکەوتی حیڕادا، جوبرەئیل ھات بۆ لای و پێیگووت: بخوێنە، ئەویش گووتی: خوێندەواریم نییە، پێغەمبەر گووتی: بە توندی باوەشی پێداکردم تا وەکوو ئازاریدام دواتر بەریدام و گووتی: بخوێنە، گووتم: خوێندەواریم نییە، پێغەمبەر گووتی: جاری سێیەم بە توندی باوەشی پێداکردم تاوەکوو ئازاریدام دواتر بەریدام و گووتی: {{قورئان|سوورەت=٩٦|ئایەت=١|ژمارە=٤|کوردی=بخوێنە بەناوی ئەو خوایەی دروستی کردووی، مرۆڤی لە خوێنپارەیەک دروستکردووە، بخوێنە خوای تۆ بەخشندەترینە، ئەو خوایەی بەھۆی پێنووس مرۆڤی فێرکردووە، فێری ئەو شتانەی کردووە کە نەیزانیوە}}. پێغەمبەر بە ترسێکی زۆرەوە گەڕایەوە ماڵەوە و بە خەدیجەی گووت: دامبپۆشن دامبپۆشن، دایانپۆشی تاوەکوو ترسەکەی نەما، بەخەدیجەی گووت ج ڕویداوە و پێی گووت لەژیانی خۆم ترسام، خەدیجە گووتی: سوێند بەخوای گەورە ھەرگیز خوا سەرشۆڕت ناکات، تۆ خزمایەتی بەجێدەھێنی، یارمەتی بێتوانایان دەدەی، ھاوکاری کەسانی ھەژار دەکەی، ماف بۆ خەڵکی دەگێڕیەوە. خەدیجە لەگەڵ خۆی بردی بۆلای [[وەرەقە کوڕی نەوفەل]] کە ئامۆزای خەدیجە بوو، لەنەفامیدا ببوو بە مەسیحی، ئەوەندەی خوا ویستی لەسەربێت ئینجیلی بەعیبری دەنووسی، پیاوێکی پیربوو بینایی لەدەستدابوو. خەدیجە گووتی: ئەی ئامۆزاکەم گوێ لەبرازاکەت بگرە بزانە دەڵێ چی، وەرەقە گووتی کوڕە برا دەڵێی چی؟ پێغەمبەر ئەوەی دیتبووی بۆی گێڕایەوە، وەرەقە پێیگووت: ئەوە ھەر ئەو شتەیە کەبۆ مووسا دابەزیوە، خۆزگە گەنج و بەتوانا دەبووم کاتێکک گەلەکەت دەرتدەکەن، پێغەمبەر گووتی: ئەوان دەرمدەکەن؟ وەرەقە گووتی: بەڵێ، ھەر کەسێک شتێکی وەک ئەوەی تۆی ھێنابێت دوژمنایەتی کراوە، خۆئەگەر لەکاتەدا زیندووبم زۆر چاک سەرتدەخەم).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ص193 - كتاب التعريف بالإسلام - بدأ الوحي - المكتبة الشاملة الحديثة|ناونیشان=https://al-maktaba.org/book/144/198|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=al-maktaba.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حديث عن بدء الوحى من صحيح البخاري (7 أحاديث)|ناونیشان=https://www.al-hamdoulillah.com/ar/hadith/bukhari/%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A8%D8%AF%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%AD%D9%89.html|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.al-hamdoulillah.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211016171109/https://www.al-hamdoulillah.com/ar/hadith/bukhari/%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A8%D8%AF%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%AD%D9%89.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=د. علي محمّد الصلابيّ - الحلقة التاسعة (9): نزول الوحي على سيِّد الخلق محمد صلى الله عليه وسلم|ناونیشان=https://resalapost.com/2019/10/30/%d8%a7%d9%84%d8%ad%d9%84%d9%82%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d8%aa%d8%a7%d8%b3%d8%b9%d8%a9-9-%d9%86%d8%b2%d9%88%d9%84-%d8%a7%d9%84%d9%88%d8%ad%d9%8a-%d8%b9%d9%84%d9%89-%d8%b3%d9%8a%d9%91%d9%90%d8%af-%d8%a7/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=رسالة بوست|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211016171111/https://resalapost.com/2019/10/30/%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%84%D9%82%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B3%D8%B9%D8%A9-9-%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%AD%D9%8A-%D8%B9%D9%84%D9%89-%D8%B3%D9%8A%D9%91%D9%90%D8%AF-%D8%A7/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=كتاب بدء الوحي (028) {{!}} الموقع الرسمي لمعالي الشيخ عبد الكريم بن عبد الله الخضير - حفظه الله تعالى -|ناونیشان=https://shkhudheir.com/scientific-lesson/258618227|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=shkhudheir.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211016124449/https://shkhudheir.com/scientific-lesson/258618227|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref></blockquote>[[پەڕگە:Jabal Nur.JPG|وێنۆک|250px|شاخی نوور]] ئبن ئیسحاق دەڵێت: یەکەم جار جوبرائیل لە خەودا ھاتووەتە لای پێغەمبەر ،{{تێبینی|بەشێک لە سەرچاوەکان بە پێچەوانەی ئەو گێرانەوەی ئێستا ھەیە ڕەتی دەکەنەوە لە کاتی دابەزینی نیگا (وەحی) پێغەمبەر لە باری خەوودابووبێت بە ئاگا بووە بەڵام ئەمە جێگای بایەخی نەبووە زۆرینە لە سەر ئەوە کۆکن کە پێغەمبەر لە باری خەودا بووە ، بەھۆی ئەوەی خەوبینینی پێغەمبرە خەوی ساڵح بووە و دەھاتە دی.|group=تێبینیی}} دەگێڕێتەوە پێغەمبەر وتی لە کاتی خەودا ھات بۆلام ، پێی وتم بخوێنە ، وتم خوێندەواریم نیە جارێکی دیکە گەڕایەوە و ھەمان شتی دووبارە کردەوە ، ووتی بخوێنە ، منیش وتم خوێندەواریم نیە پاشان ئەم ئایەتەی گووت .{{قورئان|سوورەت=٩٦|ئایەت=١|ژمارە=٤|کوردی= بخوێنە بەناوی ئەو پەروەردگارەتەوە کە ھەموو شتێکی دروستکردووە ، ئادەمیزادی لە چەند خانەیەکی ھەڵواسراوا (لەناومنداڵدان) درووستکردووە ، بخوێنە لە کاتێکدا کە ھەر پەروەردگاری تۆ بەخشندەیە ، ئەو زاتەی کە بەھۆی قەڵەمەوە زانست و زانیاری فێرکردووە و ئادەمیزادی فێری ئەو شتانەکردووە کە نەیزانیوون}}.<ref>بوخاری ڕیوایەتی کردووە</ref> ئەمەش یەکەم ئایەتی [[قورئان]] بوو کە دابەزی بۆی .<ref name=":0" /> لە دوای ئەو ڕووداوە ماوەیەک سروشی بۆ نەھات،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=فصل: مطلب أول سورة نزلت وفترة الوحي وسببها:{{!}}نداء الإيمان|ناونیشان=http://www.al-eman.net/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A7%D9%88%D9%8A%20%D9%81%D9%8A%20%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1%20%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86%20%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%B1%D9%8A%D9%85/%D9%85%D8%B7%D9%84%D8%A8%20%D8%A3%D9%88%D9%84%20%D8%B3%D9%88%D8%B1%D8%A9%20%D9%86%D8%B2%D9%84%D8%AA%20%D9%88%D9%81%D8%AA%D8%B1%D8%A9%20%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%AD%D9%8A%20%D9%88%D8%B3%D8%A8%D8%A8%D9%87%D8%A7%3A/i543%26d898010%26c%26p1|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.al-eman.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211018075715/http://www.al-eman.net/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A7%D9%88%D9%8A%20%D9%81%D9%8A%20%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1%20%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86%20%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%B1%D9%8A%D9%85/%D9%85%D8%B7%D9%84%D8%A8%20%D8%A3%D9%88%D9%84%20%D8%B3%D9%88%D8%B1%D8%A9%20%D9%86%D8%B2%D9%84%D8%AA%20%D9%88%D9%81%D8%AA%D8%B1%D8%A9%20%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%AD%D9%8A%20%D9%88%D8%B3%D8%A8%D8%A8%D9%87%D8%A7%3A/i543%26d898010%26c%26p1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=انقطاع الوحي|ناونیشان=https://www.alkhaleej.ae/%D9%85%D9%84%D8%AD%D9%82/%D8%A7%D9%86%D9%82%D8%B7%D8%A7%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%AD%D9%8A|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=صحيفة الخليج|زمان=ar}}</ref> گوتراوە چل ڕۆژ یان کەمتر،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=فترة الوحي (انقطاعه) من كتاب خاتم النبيّين صلى الله عليه وسلم - كتب سيرة الرسول|ناونیشان=https://www.withprophet.com/ar/%D9%81%D8%AA%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%AD%D9%8A-%D8%A7%D9%86%D9%82%D8%B7%D8%A7%D8%B9%D9%87-_20124|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=فترة الوحي (انقطاعه) من كتاب خاتم النبيّين صلى الله عليه وسلم - كتب سيرة الرسول|زمان=ar}}</ref> گوتراوە شەش مانگ،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=انقطاع الوحي عن النبي صلى الله عليه وسلم|ناونیشان=http://midad.com/article/203243|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=مداد|زمان=ar}}</ref> گوتراوە نزیکەی سێ ساڵ یان کەمتر بووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=السيرة النبوية (9)..عودة الوحي بعد إنقطاعه والدروس المستفادة - وضوح الاخبارى|ناونیشان=https://boldnews.net/%d8%a7%d9%84%d8%b3%d9%8a%d8%b1%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%86%d8%a8%d9%88%d9%8a%d8%a9-9-%d8%b9%d9%88%d8%af%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%88%d8%ad%d9%8a-%d8%a8%d8%b9%d8%af-%d8%a5%d9%86%d9%82%d8%b7%d8%a7%d8%b9/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://boldnews.net/%d8%a7%d9%84%d8%b3%d9%8a%d8%b1%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%86%d8%a8%d9%88%d9%8a%d8%a9-9-%d8%b9%d9%88%d8%af%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%88%d8%ad%d9%8a-%d8%a8%d8%b9%d8%af-%d8%a5%d9%86%d9%82%d8%b7%d8%a7%d8%b9/ |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }}</ref> تا کۆتایی ھات بە دابەزینی ئایەتەکانی سەرەتای سورەتی مودەسیر ، پاشان سروش دابەزی و بەردەوام بوو بۆ ماوەی بیست و سێ ساڵ تا کۆچی دوایی کرد. دەربارەی چۆنیەتی دابەزینی وەحی پێغەمبەر دەڵێت: ({{عەرەبی|أحيانًا في مثل صلصلة الجرس، فهو أشده عليّ فيفصم عني وقد وعيت ما قال، وأحيانًا يتمثل لي الملك رجلاً فيكلمني فأعي ما يقول}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الدرر السنية - الموسوعة الحديثية|ناونیشان=https://www.dorar.net/hadith/sharh/72226|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.dorar.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الموقع الرسمي لسماحة الشيخ عبدالله بن عبدالرحمن الجبرين - رحمه الله -|ناونیشان=https://www.ibn-jebreen.com/books/7-101-6989-6157-32177.html|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.ibn-jebreen.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211018075716/https://www.ibn-jebreen.com/books/7-101-6989-6157-32177.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> واتا: ھەندێک جار وەک زرینگانەوەی زەنگێک ھەستی پێدەکەم کە لە ھەموو شێوەکان لەلام گرانترە، دەنگەکە نامێنێت و من ئەوەم لەبەرکردووە کە گووتویەتی، ھەندێکجار فریشتەیەک لەشێوەی مرۆڤێک دێت بۆلام و قسەم لەگەڵ دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الباحث القرآني|ناونیشان=https://tafsir.app/ibn-katheer/42/2|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=tafsir.app}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=شرح حديث أحْيانًا يَأْتِيني مِثْلَ صَلْصَلَة الجَرَس|ناونیشان=https://islamic-content.com/hadeeth/1826|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=islamic-content.com|زمان=ar-SA}}</ref> عائیشە دەڵێت: ({{عەرەبی|ولقد رأيتُه ينزل عليه الوحي في اليوم الشديد البرد، فيفصِم عنه، وإنَّ جبينه ليتفصَّد عرقًا}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=كيف كان بدء الوحي إلى رسول الله ﷺ|ناونیشان=https://bukhari.lna.io/37/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=حديث صحيح البخاري|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=إبتداء الوحي|ناونیشان=https://ibadhiyah.tripod.com/hadith/chapter2.html|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=ibadhiyah.tripod.com}}{{بەستەری مردوو|url=https://ibadhiyah.tripod.com/hadith/chapter2.html |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> واتا: لەڕۆژی زۆر ساردی زستاندا بینیومە وەحی بۆ دادەبەزێت، کاتێک تەواو دەبێت ڕومەتەکانی عارەقیان لێدەچۆڕێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=في كيفية إتيان الوحي إلى النبيِّ صلَّى الله عليه وسلَّم وشِدَّته عليه {{!}} الموقع الرسمي لفضيلة الشيخ أبي عبد المعز محمد علي فركوس حفظه الله|ناونیشان=https://ferkous.com/home/?q=nabawiya-1-15|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=ferkous.com}}</ref> ھەر لەو ماوەیەدا بۆدووەم جار سینگی لەتکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩|سەردێڕ=العالم الخفى.. النبى محمد والملائكة.. كم مرة شق الملائكة صدر النبى؟.. فقهاء: 3 مرات آخرها قبل رحلة الإسراء والمعراج.. شق الصدر عملية بسيطة لقدرات جبريل التى منحها له الله|ناونیشان=https://www.youm7.com/story/2019/6/2/العالم-الخفى-النبى-محمد-والملائكة-كم-مرة-شق-الملائكة-صدر/4269219|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=اليوم السابع}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة شق صدر الرسول وتطهير قلبه من الأحقاد - مع الحبيب|ناونیشان=https://www.withprophet.com/ar/%D8%AD%D8%A7%D8%AF%D8%AB%D8%A9-%D8%B4%D9%82-%D8%B5%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B5%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87-%D9%88%D8%B3%D9%84%D9%85-%D8%B3%D9%86%D8%A9-4-%D9%85%D9%86-%D9%85%D9%88%D9%84%D8%AF%D9%87|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=قصة شق صدر الرسول وتطهير قلبه من الأحقاد - مع الحبيب|زمان=ar}}</ref> === سەرەتای بانگەواز === [[پەڕگە:Grigory Gagarin. This Russian painting from 1840-1850 shows prophet Muhammad preaching.jpg|وێنۆک|تابلۆیەکی ڕووسی لەلایەن گریگۆری گاگارین لە ساڵانی ١٨٤٠-١٨٥٠ کە پێغەمبەر محەممەد نیشان دەدات لە کاتی بانگەوازدا (وێنەکە بە تەواوەتی ڕاست نییە و خەیاڵییە)]] موسڵمانان لەو باوەڕەدان کە محەممەد نێردراوە بۆ ھەموو مرۆڤایەتی<ref>رواه السيوطي، في الجامع الصغير، عن الحسن البصري، رقم: 2697، وقال عنه: مرسل حسن.</ref> گوتویەتی ({{عەرەبی|أنا رسولُ من أدركتُ حيًا، ومن يولد بعدي}}) واتا: من پێغەمبەر ھەموو زیندووانم و پێغەمبەری ئەوانەشم دوای من لەدایک دەبن، و لەدوای ھاتنە خوارەوەی ئایەتەکانی [[مودەسر|سورەتی مودەسیر]]<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص55-58.</ref>، دەستیکرد بە بانگ کردنی خەڵک بۆ [[ئیسلام]] لە گەورە و بچوک، و سەربەست و بەندە و پیاوان و ژنان و یەکەم کەس کە باوەڕی پێ ھێنا بەپێی گێڕانەوەکانی [[سوننە]] [[خەدیجە کچی خووەیلید]]ی خێزانی <ref>في عيون الأثر، لابن سيد الناس، ج1، ص123: «قال ابن إسحق: "كانت خديجة أول من آمنت بالله ورسوله وصدّقت ما جاء من عند الله عز وجل وآزرته على أمره، فخفف الله بذلك عن رسوله"».</ref> و [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی کوڕی ئەبوتالیبی]] ئامۆزای بوو کە تەمەنی دە ساڵ بوو<ref>في تهذيب التهذيب، لابن حجر العسقلاني، ج7، ص195: «قال ابن إسحاق: أول من آمن بالله ورسوله من الرجال علي بن أبي طالب، وهو قول ابن شهاب، إلا أنه قال: من الرجال بعد خديجة، وهو قول الجميع في خديجة وهو قول عبد الله بن محمد بن عقيل وقتادة ومحمد بن كعب القرظى وروى أبو عوانة عن أبي بلج عن عمرو بن ميمون عن ابن عباس قال "كان عليّ أول من آمن بالله من الناس بعد خديجة"».</ref>(بەپێی گێڕانەوەکانی [[شیعە]] عەلی یەکەم کەس بووە کە باوەڕی پێ ھێناوە، ئەو کاتە مناڵ بووە لە تەمەنی دە ساڵی یان ھەشت ساڵیدا بووە و دەژیا لە ژێر چاودێری محەممەدا)، و [[زەید کوڕی حاریسە|زەیدی کوڕی حاریسە]] یەکەم پیاو بووە کە باوەڕی پێ ھێناوە و پاشان ھاوڕێی نزیکی [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبووبەکر]] باوەری پێ ھێنا (لە ھەندێک گێڕانەوەدا ھاتووە کە ئەبووبەکر پێش عەلی باوەڕی ھێناوە و یەکەم پیاو بووە کە موسڵمان بووە) [[ئەبووحەنیفە|ئەبوو حەنیفە]] دەڵێت: ئەبووبەکر یەکەم پیاو بوو باوەڕی پێھێنا، وعەلی یەکەم منداڵ بوو باوەڕی پێھێنا، و بە موسڵمان بوونی ئەبووبەکر [[ئیسلام]] دەرکەوت لە [[مەککە]]، یەکەم کەس بوو کەموسڵمان بوونی خۆی دەرخست، و دەستی کرد بە بانگ کردنی ھۆز و نزیکەکانی بۆ ئیسلام و ئەوانەی بە بانگەوازی [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبووبەکر]] موسڵمانبوون، [[عوسمان کوڕی عەفان]] و [[عەبدولڕەحمان کوڕی عەوف]] و [[تەلحە کوڕی عوبەیدوڵڵا|تەڵحە کوڕی عوبەیدوڵڵا]] و [[زوبەیر کوڕی عەوام|زوبێر کوڕی عەوام]] و [[سەعدی کوڕی ئەبوو وەققاس|سەعد کوڕی ئەبی وەقاس]] بوون.<ref>في تاريخ الأمم والملوك، للطبري، ج1، ص541: «قال الواقدي: اجتمع أصحابنا على أن أول أهل القبلة استجاب لرسول الله ﷺ خديجة بنت خويلد ثم اختلف عندنا في ثلاثة نفر في أبي بكر وعلي وزيد بن حارثة أيّهم أسلم أوّل».</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=كتاب الرحيق المختوم - المكتبة الشاملة|ناونیشان=https://shamela.ws/book/9820|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=shamela.ws}}</ref>[[پەڕگە:Arabic Plaque, Great Mosque, Xian.jpg|وێنۆک|220px|شایەتمان «لا إله إلا الله محمد رسول الله» کە پێغەمبەر محەممەد بانگەوازی بۆ ئەکرد]] محەممەد لە سەرەتادا سێ ساڵ بە نھێنی بانگەوازی کرد<ref name="ReferenceH">فقه السيرة النبوية، محمد سعيد رمضان البوطي، ص62-85، دار الفكر المعاصر، ط2006.</ref>، و لە یەکەمینی ئەو حوکمانەی ھاتنە خوارەوە فەرمان کردن بوو بە [[نوێژ]]کردن ئەنجامدانی دوو ڕکات بەیانیان و دوو ڕکات لەشەواندا، موسڵمانان سەرەتا بە نھێنی کۆدەبوونەوە بۆ نوێژکردن <ref>الروض الأنف، السهيلي، ج1، ص414-437.</ref> و بە دیداری پێغەمبەر محەممەد دەگەیشتن. کاتێک ژمارەیان گەیشتە سی ژن و پیاو، محەممەد ماڵی [[ماڵی ئەڕقەم|ئەڕقەمی کوڕی ئەبو ئەڕقەمی]] بۆ ھەڵبژاردن تا تیایدا کۆببنەوە بە مەبەستی ڕێنمایی و فێربوون، و کاتێک ژمارەیان گەیشتە چل کەس، فەرمان کرا بە محەممەد بە ئاشکرا بانگەواز ڕابگەیەنێت.<ref name="ReferenceH" /><ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج1، ص199، دار صادر، بيروت.</ref> === بانگەواز بە ئاشکرا === دوای سێ ساڵ بانگەوازی نھێنی، محەممەد دەستی کرد بە ئاشکراکردنی بانگەواز دوای ئەوەی لەلایەن خواوە فەرمانی پێکرا، عەلی کوڕی ئەبوتاڵیب دەڵێت: ({{عەرەبی|لما نزلت «وأنذر عشيرتك الأقربين» جمع رسول الله ﷺ قرابته، فاجتمع له ثلاثون رجلاً، فأكلوا وشربوا، فقال لهم: من يضمن عني ديني ومواعيدي ويكون معي في الجنة ويكون خليفتي في أهلي؟ فقال علي: أنا}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=إسلام ويب - مسند الإمام أحمد - مسند العشرة المبشرين بالجنة - مسند الخلفاء الراشدين - ومن مسند علي بن أبي طالب رضي الله عنه- الجزء رقم1|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/library/index.php?page=bookcontents&flag=1&bk_no=6&ID=841|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=وأنذر عشيرتك الأقربين|ناونیشان=http://www.quran7m.com/searchResults/026214.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.quran7m.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211125122443/http://www.quran7m.com/searchResults/026214.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> واتا: کاتێک ئایەتی ''خزمە نزیکەکانت ئاگادار بکەوە دابەزی، پێغەمبەر کەسە نزیکەکانی کۆکردەوە، سی کەس کۆبونەوە نان و ئاویان خوارد، پێغەمبەر گووتی کێ زەمانەتی دینەکەم دەکات لەگەڵ منە لەبەهەشت و دەبێتە جێگرەوەی من لەناو خێزانەکەمدا: عەلی کوڕی ئەبو تاڵیب گووتی من.''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة الإسلام {{!}} الجهر بالدعوة .. وأنذر عشيرتك الأقربين|ناونیشان=https://islamstory.com/ar/artical/3406641/cat-%D8%B1%D8%AC%D8%A8|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=islamstory.com|زمان=ar}}</ref> <blockquote>[[ئیبن عەبباس]] دەڵێت {{عەرەبی|لمّا أنزلت «وأنذر عشيرتك الأقربين» صعد رسول الله ﷺ على الصّفا فقال: يا معشر قريش! فقالت قريش: مالك يا محمد؟ قال: أرأيتم لو أخبرتكم أن خيلاً بسفح هذا الجبل أكنتم تصدقونني؟ قالوا: نعم، أنت عندنا غير متَّهم، وما جربنا عليك كذبًا قطّ. قال: فإنّي نذيرٌ لكم بين يدي عذابٍ شديدٍ، يا بني عبد المطلب! يا بني عبد مناف! يا بني زهرة! إنّ الله أمرني أن أُنذر عشيرتي الأقربين، وإنّي لا أملك لكم من الدنيا منفعة ولا من الآخرة نصيبًا، إلا أن تقولوا لا إله إلا الله. فقال أبو لهب: تبًا لك سائر اليوم، ألهذا جمعتنا؟ فأنزل الله تبارك وتعالى «تبت يدا أبي لهب وتب»}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|سەردێڕ="وأنذر عشيرتك الأقربين" النبى يصدح بالرسالة.. ما يقوله التراث الإسلامى|ناونیشان=https://www.youm7.com/story/2020/9/9/وأنذر-عشيرتك-الأقربين-النبى-يصدح-بالرسالة-ما-يقوله-التراث-الإسلامى/4967884|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=اليوم السابع}}</ref><ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، بەرگی1، لاپەڕە199-206، دار صادر، بيروت.</ref> واتا: کاتێک ئایەتی {{قورئان|سوورەت=٢٦|ئایەت=٢١٤|کوردی=خزم و کەسە نزیکەکانت ئاگادار بکەوە}}دابەزی پێغەمبەر چووە سەر چیای سەفا و گووتی: ئەی قوڕەیش، قوڕەیش گوتتیان چیبووە ئەی محەممەد؟ ەویش گووتی ئەگەر پێتان بڵێم لەپشت ئەو شاخەوە سوپایەک ھەیە و دەیەوێت بەسەرتاندا بدات بڕوام پێدەکەن؟ گوتییان بەڵێ، تۆ لەلای ئێمە کەسێکی پاکی و ھەرگیز درۆمان لێنەبیستووی. پێغەمبەر گووتی کەواتە من نێردراوم بۆ لاتان تاوەکوو لەسزایەکی بە ئازار ڕزگارتان بکەم. ئەی بەنو عەبدولموتەلیب، ئەی بەنوو عەبدمەناف، ئەی بەنوو زوھرە خوا فەرمانی پێکردووم خزمە نزیکەکانم ئاگادار بکەمەوە، من لەلای خوا ھیچ سودێکتان پێناگەیەنم، ئەگەر شایەتی نەدەن کە ھیچ خوایەک شایەنی پەرستن نییە جگە لە ئەڵڵا، [[ئەبوو لەھەب|ئەبوولەھەب]] گووتی دەستت بە بڕین چێ ھەر بۆ ئەوە کۆت کردووینەوە؟ خوای گەورە ئایەتی {{قورئان|سوورەت=١١١|ئایەت=١|کوردی=لەناوچێ ھەردوو دەستی ئەبوولەھەب، وە لەناویشچوو}} دابەزاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تفسير وأنذر عشيرتك الأقربين [ الشعراء: 214]|ناونیشان=https://surahquran.com/aya-tafsir-214-26.html|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=surahquran.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی ئازاری ٢٠١٧|سەردێڕ=في قوله تعالى: وأنذر عشيرتك الأقربين|ناونیشان=http://www.alukah.net/sharia/0/113765/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=www.alukah.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=القران الكريم {{!}}وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ|ناونیشان=https://www.alro7.net/ayaq.php?langg=arabic&aya=214&sourid=26|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=www.alro7.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220216191310/https://www.alro7.net/ayaq.php?langg=arabic&aya=214&sourid=26|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> </blockquote>بەپێی ڕیوایەتێکی زوھری ئیبن عەباس دەڵێت؛ [[قوڕەیش]] لە دژی بانگەوازی محەممەد نەوەستان تا ئایەتەکان لەسەر [[بتپەرستی|بت پەرستی]] ھاتنە خوارەوە<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج1، ص199-206، دار صادر، بيروت.</ref>،بەڵام زۆربەی موفەسیر و نوسەرانی ژیننامە دەڵێن دژایەتی پێغەمبەر و ھاوەڵەکانی ھەر لەسەرەتای باگەوازی ئیسلامەوە دەستی پێکرد.<ref>سيرة ابن هشام، ابن هشام، بەرگی2، لاپەڕە92-163.</ref> لەگەڵ زیادبوونی ژمارەی ئەو کەسانەی کە دەچوونە ئیسلامەوە مەترسی دروستبوو بۆ شێوازی ژیانی ئاینی لە مەککە [[و]] بە خراپی کار دەکردە لەسەر ھێزی ئابووری قوڕەیش، بۆیە قوڕەیش دژی بانگەوازەکەی وەستان و داوایان لیدەکرد واز بھێنیت بەڵام محەممەد ڕازی نەبوو لە بەرامبەر ھیچ شتێک دەست لە بانگەواز ھەڵگرێت. ھەر لەبەر ئەوە قورەیش گوتیان: محەممەد توشی جۆرێک لە شێتی بووە، و گوتیان [[جنۆکە]] و شەیتان تێکیان داوە و ھەروەھا پێیان گوت ساحیر و شاعیرە. کاتێک زانیان بەمە ناتوانن ڕێگە لە بڵاوبوونەوەی بانگەوازەکە بگرن بۆیە بڕیاری ئازاردانی موسڵمانانیان دا، و ھەر سەرۆک ھۆزێک ئازاری ئەو کەسانەی دەدا لە ھۆزەکەی کە موسڵمانبوون، و بڕیاری ئازاردان و لێدانیان دا بۆ ھەر یەکێک موسڵمان بێت. ھەتا گەیاندیانە ئەوەی کە ئازاری پێغەمبەر خۆشیان دەدا.<ref>فقه السيرة النبوية، محمد سعيد رمضان البوطي، ص62-85، دار الفكر المعاصر، ط2006.</ref> [[عەبدوڵڵای کوڕی مەسعوود|ئیبن مەسعوود]] دەڵێت: حەوت کەس لە مەککەدا موسڵمان بوونی خۆیان ئاشکرا کرد: ئەوانیش پێغەمبەر، ئەبووبەکر، [[بیلالی حەبەشی]]، خەبابی کوڕی ئەرەت، سوھەیبی ڕۆمی، عەماری کوڕی یاسر و سومەیە کچی خەیات، ھەرچی پێغەمبەر و ئەبووبەکرن ئەوا ھۆزەکانیان دەیان پاراستن، بەڵام ئەوانی تر بەرگی ئاسنیان لەبەردەکرا و لەبەر خۆری بیابان دادەندران، و [[ئەبوو جەھل]] ھات و سومەیەی بە ڕمێک کوشت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=maher|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=سيرة رسول الله صل الله عليه وسلم|ناونیشان=https://njmsyria.com/%d8%b3%d9%8a%d8%b1%d8%a9-%d8%b1%d8%b3%d9%88%d9%84-%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d8%b5%d9%84-%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d8%b9%d9%84%d9%8a%d9%87-%d9%88%d8%b3%d9%84%d9%85/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=نجوم سورية|زمان=ar}}</ref><ref>الإصابة في تمييز الصحابة، ابن حجر العسقلاني، بەرگی٤، لاپەڕە ٣٣٥.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ص13 - كتاب شرح سنن ابن ماجة الراجحي - شرح حديث كان أول من أظهر إسلامه سبعة - المكتبة الشاملة الحديثة|ناونیشان=https://al-maktaba.org/book/32167/138|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=al-maktaba.org}}</ref> هەتاوەکوو پێغەمبەریش پارێزراو نەبوو لە دژایەتی قوڕەیش،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مقاطعة بني هاشم|ناونیشان=https://www.alkhaleej.ae/%D9%85%D9%84%D8%AD%D9%82/%D9%85%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B9%D8%A9-%D8%A8%D9%86%D9%8A-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=صحيفة الخليج|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=البداية والنهاية/الجزء الثالث/فصل اجتراء قريش على رسول الله بعد وفاة عمه أبي طالب - ويكي مصدر|ناونیشان=https://ar.wikisource.org/wiki/%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%8A%D8%A9_%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%87%D8%A7%D9%8A%D8%A9/%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%B2%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D8%AB%D8%A7%D9%84%D8%AB/%D9%81%D8%B5%D9%84_%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%A1_%D9%82%D8%B1%D9%8A%D8%B4_%D8%B9%D9%84%D9%89_%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%A8%D8%B9%D8%AF_%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A9_%D8%B9%D9%85%D9%87_%D8%A3%D8%A8%D9%8A_%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=ar.wikisource.org|زمان=ar}}</ref> عەبدوڵڵای کوڕی عەمری کوڕی عاس دەگێڕێتەوە دەڵێت: لەو کاتەی پێغەمبەر نوێژی لە نزیک کەعبە دەکرد عوقبە کوڕی ئەبوو موعەیت ھات و شانی پێغەمبەری گرت و جلەکەی لەملی ھاڵاند و ویستی بیخنکێنێت، لەو کاتەدا ئەبووبەکر ھات و لەپێغەمبەری دورخستەوە و گووتی: ئایا کەسێک دەکوژن کە دەڵێت خوای من تەنیا ئەڵڵایە و ئایەت و نیشانەی لەلای خواوە بۆ ھێناون.<ref>رواه البخاري في صحيحه عن عبد الله بن عمرو بن العاص، ژمارە: 4815.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=الذي دافع عن النبي صلى الله عليه وسلم عندما خنقه عقبة بن أبي معيط وهو يصلي هو|ناونیشان=https://www.wizviral.com/%d8%a7%d9%84%d8%b0%d9%8a-%d8%af%d8%a7%d9%81%d8%b9-%d8%b9%d9%86-%d8%a7%d9%84%d9%86%d8%a8%d9%8a-%d8%b5%d9%84%d9%89-%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d8%b9%d9%84%d9%8a%d9%87-%d9%88%d8%b3%d9%84%d9%85-%d8%b9-2/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.wizviral.com|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220326033244/https://www.wizviral.com/%d8%a7%d9%84%d8%b0%d9%8a-%d8%af%d8%a7%d9%81%d8%b9-%d8%b9%d9%86-%d8%a7%d9%84%d9%86%d8%a8%d9%8a-%d8%b5%d9%84%d9%89-%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d8%b9%d9%84%d9%8a%d9%87-%d9%88%d8%b3%d9%84%d9%85-%d8%b9-2/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=عقبة بن أبي معيط|ناونیشان=https://www.alanba.com.kw/130049|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=https://www.alanba.com.kw|زمان=ar-kw}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الموسوعة الحديثية|ناونیشان=https://dorar.net/hadith|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=dorar.net|زمان=ar}}</ref> زۆرترین ئەو کەسانەی دژایەتی پێغەمبەر و ھاوەڵەکانیان دەکرد بریتیبوون لە: ئەبوو جەھل، ئەبوو لەھەب، ئەسوەد کوڕی عەبد یەغوس، حارس کوڕی قەیس کوڕی عەدی، وەلید کوڕی موغەیڕە، ئومەییە کوڕی خەلەف و عوقبە کوڕی ئەبوو موعەیت.<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، بەرگی1، لاپەڕە199-206، دار صادر، بيروت.</ref> تا کار گەیشتە ئەوەی پێغەمبەر دووعایان لێبکات و بڵێ: ئەی خوای گەورە تۆڵە لە ئەبوو جەھل، و عوتەبەی کوڕی ڕەبیعە، و شەیبەی کوڕی ڕەبیعە، و وەلیدی کوڕی عوتبە،و ئومەیەی کوڕی خەلەف،و عوقبەی کوڕی ئەبوو موعەیت و عیمارەی کوڕی وەلید بکەیتەوە.<ref>رواه البخاري في صحيحه عن عبد الله بن مسعود، ژمارە: 520.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=السيرة الحلبية - الحلبي - ج ١ - الصفحة ٤٧٠|ناونیشان=http://shiaonlinelibrary.com/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/3746_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%84%D8%A8%D9%8A%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%84%D8%A8%D9%8A-%D8%AC-%D9%A1/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A9_469|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=shiaonlinelibrary.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220319123048/http://shiaonlinelibrary.com/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/3746_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%84%D8%A8%D9%8A%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%84%D8%A8%D9%8A-%D8%AC-%D9%A1/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A9_469|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الشيخ محمد بن صالح العثيمين-صحيح مسلم-06b-4|ناونیشان=https://alathar.net/home/esound/index.php?op=codevi&coid=112965|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=alathar.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Qaala Rasul Allah (saw) - Comprehensive Hadith Database - قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم|ناونیشان=http://qaalarasulallah.com/hadithView.php?ID=511|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=qaalarasulallah.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220326033244/http://qaalarasulallah.com/hadithView.php?ID=511|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> قوڕەیش ھەوڵیاندا لەڕێگەی گفتوگۆوە محەممەد لەئیسلام پاشگەز بکەنەوە، عوتبەی کوڕی ڕەبیعەیان بۆ ئەو مەبەستە نارد کەیەکێک بوو لە سەرکردەکانی قوڕەیش، کاتێک گوێی لەقورئان بوو گەڕایەوە و بەقوڕەیشی گوت: بەقسەم بکەن واز لەو پیاوە بێنن ھەرچی دەڵێت، سوێند بەخوا ئەوەی کەدەیڵێت داھاتوویەکی گەورەی دەبێت، خۆئەگەر عەرەب بەسەریدا سەرکەوتن ئەوا کەسانی تر کارەکەیان بۆ کردوون، بەڵام خۆئەگەر سەرکەوت بەسەر عەرەبدا ئەوا دەسەڵات و سەربەرزی ئەو دەسەڵات و سەربەری ئێوەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حوار عتبه بن ربيعه مع رسول الله صلى الله عليه وسلم - ملة إبراهيم|ناونیشان=http://www.melatibrahim.com/all/hwar|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.melatibrahim.com}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.melatibrahim.com/all/hwar |date=حوزەیرانی ٢٠٢٣ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=موقع هدى القرآن الإلكتروني|ناونیشان=https://www.hodaalquran.com/details.php?id=1814|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.hodaalquran.com}}</ref> دواتر زۆر ھەوڵیان لەگەڵدا سامان و سەرکردایەتییان خستە بەردەست بەڵام ھەموو جارێک ڕەتیدەکردەوە.<ref>فقه السيرة النبوية، محمد سعيد رمضان البوطي، لاپەڕە 62-85، دار الفكر المعاصر، 2006.</ref> لەو کاتەدا محەممەد لەژێر پارێزراوی ئەبوو تالیبی مامیدا بوو، بۆیە قوڕەیش چەندین وەفدیان دەنارد بۆ لای و زۆر گلەییان لێدەکرد،<ref>سيرة ابن هشام، ابن هشام، بەرگی 2، لاپەڕە 92-163</ref> تاوەکوو دژایەتی کردنی زیاتری قەومەکەی قورسبوو بەلایەوە و بەمحەممەدی گوت: برازای خۆم ئەوە خزمان ھاتوون و ئەوە و ئەوەیان گوتووە، خۆم و خۆشت بپارێزە و داوای شتێک مەکە کە نەخۆم نەخۆت نەتوانین ھەڵبگرین، ئەوەی کە خزمەکانت پێیان ناخۆشە مەیڵێ. پێغەمبەر وایزانی کە مامی چیتر پاڵپشتی ناکات و دەیداتە دەست قوڕەیش، و چیتر توانای پاراستنی نەماوە، لەو کاتەدا پێغەمبەر قسە بەناوبانگەکەی کرد و گوتی:'''ئەی مامە ئەگەر خۆر لەسەر شانی ڕاستم دانێن، مانگیش لەسەر شانی چەپم دانێن، واز لەو ئیسلامە ناھێنم تاوەکوو خوای گەورە سەریدەخات یان لەپێناویدا دەمرم'''.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=الدمشقي|یەکەم=أبي الفداء إسماعيل بن عمر/ابن كثير|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=bC5tDwAAQBAJ&pg=PT117&lpg=PT117&dq=%D9%8A%D8%A7+%D8%B9%D9%85%D9%91%D8%8C+%D9%84%D9%88+%D9%88%D9%8F%D8%B6%D8%B9%D8%AA+%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%85%D8%B3+%D9%81%D9%8A+%D9%8A%D9%85%D9%8A%D9%86%D9%8A%D8%8C+%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%82%D9%85%D8%B1+%D9%81%D9%8A+%D9%8A%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%8C+%D9%85%D8%A7+%D8%AA%D8%B1%D9%83%D8%AA%D9%8F+%D9%87%D8%B0%D8%A7+%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%85%D8%B1+%D8%AD%D8%AA%D9%89+%D9%8A%D8%B8%D9%87%D8%B1%D9%87+%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87+%D8%A3%D9%88+%D8%A3%D9%87%D9%84%D9%83+%D9%81%D9%8A+%D8%B7%D9%84%D8%A8%D9%87&source=bl&ots=jcY0pnbsBU&sig=ACfU3U3MjZYYPsPHuimIBbgaaPVAkAUcJw&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi37Lj3otL2AhWIQ_EDHe1eDEkQ6AF6BAgtEAM|سەردێڕ=السيرة النبوية لابن كثير|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Dar Al Kotob Al Ilmiyah دار الكتب العلمية|ژپنک=٩٧٨-٢-٧٤٥١-٤٤٤٥-٤|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الدرر السنية|ناونیشان=https://dorar.net/h/e4072577709e235f592188b95489d5c7|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=dorar.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://alwatan.kuwait.tt/articledetails.aspx?id=490117&yearquarter=20163|سەردێڕ=(يا عَمِّ لو وَضعوا الشَّمسَ في يَمينيً والقَمَرَ في يَساري على أن أترُكَ هذا الأمر حتى يُظهِره اللهُ أو أهلك دونه ما تَركتُهُ)|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=alwatan.kuwait.tt}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة الإسلام {{!}} لو وضعوا الشمس في يميني والقمر في يساري|ناونیشان=https://islamstory.com/ar/artical/20879/%D9%84%D9%88-%D9%88%D8%B6%D8%B9%D9%88%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%85%D8%B3-%D9%81%D9%89-%D9%8A%D9%85%D9%8A%D9%86%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%82%D9%85%D8%B1-%D9%8A%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D9%89|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=islamstory.com|زمان=ar}}</ref> دواتر محەممەد گریا، ئەبوو تاڵیب گوتی: برازای خۆم بەردەوام بە و ئەوەی پێت خۆشە بیکە، سوێند بەخوا ھەرگیز ناتدەم بەدەستەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=غشي|یەکەم=يحيى بن محمد|ڕێکەوت=٢٠١٥|سەردێڕ=دلائل النبوة:, القرآن الكريم: انشقاق القمر|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.54246/1548-008-002-003|journal=مجلة الواحات للبحوث والدراسات|پەڕەکان=٨٧٩|doi=10.54246/1548-008-002-003}}</ref><ref>الاكتفاء بما تضمنه من مغازي رسول الله والثلاثة الخلفاء، سليمان بن موسى الكلاعي الأندلسي، بەرگی 1، لاپەڕە 163، عالم الكتب، بيروت، 1996.</ref> === کۆچکردن بۆ حەبەشە=== [[پەڕگە:LocationAksumiteEmpire-ar.png|وێنۆک|259x259پیکسڵ|شوێنی شانشینی حەبەشە کە موسڵمانان کۆچیان بۆ کرد لە دوای ئازاردانیان.]] کاتێک نەھامەتی زیادی کرد لەسەر [[ئیسلام|موسڵمانان]] پێغەمبەر محەممەد ڕێگەی پێدان کە کۆچ بکەن بۆ حەبەشە لە ساڵی ٦١٥ز بۆ لای پاشا [[نەجاشی|ئەسحەمەی نەجاشی]] لەبەرئەوەی ستەمی لە کەس نەدەکرد، پێغەمبەر گوتی: زەوی حەبەشە پاشایەکی لێیە لەلای ئەو کەس ستەمی لێناکرێت تاوەکوو ئەو کاتەی خوای گەورە دەروتان لێدەکاتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الهجرة إلى الحبشة {{!}} موقع نصرة محمد رسول الله|ناونیشان=https://rasoulallah.net/ar/articles/article/13256/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=rasoulallah.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بها ملك لا يُظلَم عنده أحد - موقع تيار الإصلاح|ناونیشان=https://www.noslih.com/article/%D8%A8%D9%87%D8%A7+%D9%85%D9%84%D9%83+%D9%84%D8%A7+%D9%8A%D9%8F%D8%B8%D9%84%D9%8E%D9%85+%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87+%D8%A3%D8%AD%D8%AF|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.noslih.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220613201800/https://www.noslih.com/article/%D8%A8%D9%87%D8%A7+%D9%85%D9%84%D9%83+%D9%84%D8%A7+%D9%8A%D9%8F%D8%B8%D9%84%D9%8E%D9%85+%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87+%D8%A3%D8%AD%D8%AF|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> سەرەتا ١١ پیاو و ٤ ژن کۆچیان کرد<ref>فتح الباري، ابن حجر العسقلاني، بەرگی 7، لاپەڕە 188-189.</ref> لەسەرویانەوە [[عوسمان کوڕی عەفان|عوسمانی کوڕی عەفان]] و خێزانەکەی،<ref>سيرة ابن هشام، بەرگی 1، لاپەڕە 321-340.</ref> لەمانگی رەجەبی ساڵی پێنجی پێغەمبەرایەتی.<ref>السيرة النبوية الصحيحة، أكرم ضياء العمري، بەرگی 1، لاپەڕە 168-181، مكتبة العبيكان، 2005.</ref> ڕۆشتنی ئەوانە لەشەودا بوو بە نھێنی چوونە سەر دەریا بۆ بەندەری شعێبە، لەو کاتەدا دوو کەشتی دەڕۆشتن بۆ حەبەشە و ئەوانیش لەگەڵ ئەو دوو کەشتییە ڕۆشتن، کە ئەمە یەکەم کۆچککردنە لەئیسلامدا.<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، لاپەڕە 74-78.</ref> دواتر نزیکەی ٨٠ پیاو و ژنی تر کۆچیان کرد بۆ حەبەشە، کە بەکۆچی دووەمی حەبەشە ناسراوە. لەدوای کۆکردن بۆ حەبەشە و بەدیاریکراوی لەرەمەزاندا، پێغەمبەر چووە حەرەم و دەستی بەنوێژ کرد، لەنوێژەکەدا [[نەجم|سوورەتی نەجمی]] خوێند، پێشتر ئەوانە گوێیان لەقورئان نەبوبوو و بەردەوام بوون لەدروستکردنی ژاوەژاو لەکاتی قورئان خوێندندا،<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، لاپەڕە 74-78.</ref> کاتێک ئایەتی {{قورئان|سوورەت=٥٣|ئایەت=٦٢|کوردی=کڕنوش ببەن بۆ خوای گەورە و ھەر ئەو بپەرستن}}<ref>قورئانی پیرۆز، سوورەتی نەجم، ئایەتی ٦٢</ref> خوێند و سوجدەی برد، ھەموو ئەو قوڕەیشیانەی ئامادەبوون لە نزیک کەعبە سوجدەیان برد،<ref>رواه البخاري في صحيحه، عن عبد الله بن مسعود، ژمارە : 1070.</ref> تەنیا کەسێکی پیر نەبیت کە مشتە خۆڵێکی ھەڵگرت و گوتی ئەوەندە بەسە،<ref>رواه أحمد بن حنبل في مسنده، عن عبد الله بن مسعود، بەرگی 5، لاپەڕە307، وصححه أحمد شاكر.</ref> بەم ھۆیەوە بڵاوبۆوە کەوا قورەیش موسڵمانبوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=maher|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=قصة الهجرة الى الحبشة|ناونیشان=https://njmsyria.com/%d9%82%d8%b5%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%87%d8%ac%d8%b1%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%89-%d8%a7%d9%84%d8%ad%d8%a8%d8%b4%d8%a9/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=نجوم سورية|زمان=ar}}</ref> کاتێک دەنگۆی موسڵمانبوونی قورەیش بڵاوبۆوە بەشێک لەوانەی کۆچیان کردبوو گەڕانەوە بۆ مەککە، بەڵام دەرکەوت و ھەواڵەکە ڕاست نییە، بۆیە بەشاراوەیی چوونە ناو مەککە و ھەندێکیان لەژێر پارێزراوی کەسێکدا چوونە ناو مەککە دواتر گەڕانەوە بۆ حەبەشە و بەشێکی تری موسڵمانانیان لەگەڵ دەرچوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=باب هجرة أصحاب رسول الله، من مكة إلى أرض الحبشة - البداية والنهاية، ط. دار إحياء التراث العربي|ناونیشان=http://www.islamilimleri.com/Kulliyat/Siyer/3Tarih/pg_006_0060.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.islamilimleri.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200127003516/http://islamilimleri.com/Kulliyat/Siyer/3Tarih/pg_006_0060.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەمەش کۆچکردنی دووەمە بۆ حەبەشە، بەم شێوەیە ھەموو ئەو پیاوانەی کۆچیان کردبوو بۆ حەبەشە ٨٣ پیاوبوون. کاتێک قورەیش بینی ھاوەڵانی محەممەد لە حەبەشە پارێزراون عەبدوڵڵای کوڕی رەبیعە و عەمری کوڕی عاسیان بە چەند دیاریەکەوە نارد بۆلای [[نەجاشی]] بەو مەبەستەی موسڵمانان دەربکات لەوڵاتەکەی، نەجاشی موسڵمانەکانی بانگکرد و جەعفەری کوڕی ئەبوو تالیب بەرگری لە موسڵمانان دەکرد، و بەشێک لە [[مریەم (سوورەت)| سوورەتی مەریەمی]] بۆ خوێندنەوە، نەجاشی و پیاوە ئاینییەکان گریان دوای گوێگرتن لەقورئان، دواتر نەجاشی گوتی: '''ئەو قورئانە و ئەوەی پێغەمبەر عیسا ھێناویەتی لەیەک شوێنەوە هاتوون، بڕۆن سویند بەخوا هەرگیز موسڵمانەکانتان نادەم بەدەستەوە'''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=موسوعة التاريخ الإسلامي - محمد هادي اليوسفي - ج ١ - الصفحة ٥٨٣|ناونیشان=http://shiaonlinelibrary.com/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/3656_%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%D8%B9%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%87%D8%A7%D8%AF%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%8A%D9%88%D8%B3%D9%81%D9%8A-%D8%AC-%D9%A1/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A9_565|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=shiaonlinelibrary.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئازاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220321085546/http://shiaonlinelibrary.com/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/3656_%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%D8%B9%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%87%D8%A7%D8%AF%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%8A%D9%88%D8%B3%D9%81%D9%8A-%D8%AC-%D9%A1/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A9_565|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الهجرة إلى الحبشة دروس وعبر|ناونیشان=https://www.djazairess.com/djazairnews/44393|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=جزايرس|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220521185837/https://www.djazairess.com/djazairnews/44393|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دواتر زۆربەی ئەوانەی کۆچیانکردبوو بۆ حەبەشە ڕۆیشتن بۆ مەدینە دوای ئەوەی [[ئیسلام]] لە مەدینەدا جێگیر بوو، ھەندێکیان مانەوە تا دوای فەتحی خەیبەر ساڵی ٧ی کۆجی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دراسات وبحوث / هجرة الرسول(صلى‏ الله ‏عليه ‏و ‏آله ‏و سلم) وبناء الدَّولة والمجتمع الإسلاميِّين قراءة تحليليَّة نقديَّة في شبهات المستشرقين|ناونیشان=http://iicss.iq/?id=11&sid=838|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=المركز الاسلامي للدراسات الاستراتيجية}}</ref> === گەمارۆدانی بەنی ھاشم === کاتێک قوڕەیش زانییان موسڵمانان پارێزراون لای نەجاشی حەبەشە، و دوای ئەوەی [[عومەر کوڕی خەتتاب]] و [[حەمزە کوڕی عەبدولموتەڵیب|حەمزەی کوڕی عەبدولموتەلیب]] ئیسلام بوون، و [[ئیسلام]] بڵاوئەبوویەوە لە نێو ھۆزەکاندا <ref name="ابن هشام-الحصار2">السيرة النبوية، [[ابن هشام (توضيح)|ابن هشام]]، ج2، ص195-199، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> ، ئەمە زۆربوو بەلایانەوە، کۆبوونەوە بۆ کوشتنی پیغەمبەر، قسەیان لەگەڵ بەنی ھاشم کرد و داوایان کرد بیدەن بە دەستەوە، ئەوانیش ڕازی نەبوون، و کاتێک قوڕەیش ئەمەیان زانی گەمارۆی بەنی ھاشمیان دا بەوەی کەس تێکەڵیان نەبێت و لەگەڵیان دانەنیشێت و ھیچ مامەڵەیەکیان لەگەڵ نەکات تا محەممەد ئەدەن بە دەستەوە. بۆ ئەمەش نوسراوێکیان نوسی و بە کەعبەدا ھەڵیان واسی.<ref name="الأنوار-الحصار">الأنوار المحمدية من المواهب اللدنية، [[يوسف النبهاني]]، ص47-49، المطبعة الأدبية، بيروت، ط1892.</ref><ref name="ابن هشام-الحصار">السيرة النبوية، [[ابن هشام (توضيح)|ابن هشام]]، ج2، ص195-199، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref><ref>البداية والنهاية ص 660</ref> دواتر پێنج لە سەرکردەکانی [[قوڕەیش]] ھەوڵیاندا کۆتایی بەو گەمارۆیە بھێنن <ref name="الروض-الحصار">[[الروض الأنف]]، [[أبو القاسم السهيلي|السهيلي]]، ج2، ص159-167.</ref>، پاشان ئەبوتاڵیب کۆچی دوایی کرد لە ڕەمەزان یان شەوالی دەیەم ساڵی پێغەمبەرایەتی (٣ ساڵ پێش کۆچی)،[[شیعە|شیعەکان]] بە کۆی دەنگ ڕێککەوتن لەسەر ئەوەی کە ئەو وەک موسڵمانێکی باوەڕدار مردووە، <ref>الغدير في الكتاب والسنّة والأدب، عبد الحسين الأميني، ج7، ص384.</ref> ئەمەش لە ڕیوایەتێکدا ھاتووە [[ئیبن ئیسحاق]] ڕایگەیاندبوو کە لە کاتی مردنیدا باوەڕی بە ئاینی [[ئیسلام]] ھێناوە،<ref name="ابن هشام-الحزن">السيرة النبوية، [[ابن هشام (توضيح)|ابن هشام]]، ج2، ص263-266، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> بەڵام [[سوننە|سوننەکان]] بۆچوونیان وایە کە مردووە موسڵمان نەبووە.<ref name="سميرة-الإسراء">مختصر الجامع في السيرة النبوية، سميرة زايد، ج1، ص195-208، المطبعة العلمية، ط1995.</ref>قوڕەیش نەیانتوانی ئازاری پێغەمبەر بدەن تا ئەوکاتەی ئەبوتاڵیب لە ژیاندا بوو<ref name="ابن هشام-الحزن2">السيرة النبوية، [[ابن هشام (توضيح)|ابن هشام]]، ج2، ص263-266، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> ، مانگێک و پێنج ڕۆژ دوای مردنی [[ئەبوو تاڵیب کوڕی عەبدولموتەڵیب|ئەبو تالیب]], <ref name="البوطي-الحصار">فقه السيرة النبوية، [[محمد سعيد رمضان البوطي]]، ص86-99، دار الفكر المعاصر، ط2006.</ref> و لە دوو مانگدا گوترا، و لە سێ ڕۆژدا گوترا،<ref name="الألفية-الحبشة والحصار والحزن">[[ألفية السيرة النبوية]]، [[عبد الرحيم العراقي]]، ص60-63، دار المنهاج، ط2005.</ref> پاشان خەدیجەی خێزانی لە تەمەنی ٦٥ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد و لە [[مەککە]] بە خاک سپێردرا، پێغەمبەر زۆر خەمبار بوو بۆ لە دەستدانی مامی و ھاوسەرەکەی لەبەر ئەوە ئەو ساڵ ناونرا ساڵی دڵتەنگی .<ref name="الأنوار-الحصار2">الأنوار المحمدية من المواهب اللدنية، [[يوسف النبهاني]]، ص47-49، المطبعة الأدبية، بيروت، ط1892.</ref> === دەرچوون بۆ تائیف === {{سەرەکی|چوونی محەممەد بۆ تایف}} [[پەڕگە:Taifroad.jpg|وێنۆک|250px|شاخی شاری تائیف]] کاتێک قوڕەیش ئازاریان توند کرد لەسەر محەممەد و ھاوەڵەکانی دوای وەفاتی ئەبوتالیب مامی، محەممەد دەرچوو بۆ [[تایف|تائیف]] و داوای لێکردن بێنە ناو ئیسلامەوە،<ref name="ابن هشام-الطائف">السيرة النبوية، [[ابن هشام (توضيح)|ابن هشام]]، ج2، ص266-269، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> بەڵام ئەوان زۆر بە توندی ڕەتیان دایەوە و ڕازی نەبوون، <ref name="البوطي-الطائف">فقه السيرة النبوية، [[محمد سعيد رمضان البوطي]]، ص100-101، دار الفكر المعاصر، ط2006.</ref> و پاشان محەممەد تائیفی بە جێ ھێشت و بە خەمباری گەڕایەوە بۆ مەککە لەبەرئەوەی کەس لە خەڵکی تائیف نەھاتن بە دەم بانگەوازەکەیەوە.<ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج2، ص266-269، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref><ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج1، ص210-212، دار صادر، بيروت.</ref> === ئیسرا و میعراج === {{سەرەکی|ئیسرا و میعراج}} [[پەڕگە:Jerusalem Al-Aqsa Mosque BW 1.JPG|وێنۆک|250px|مزگەوتی ئەقسا]] لە دوای گەشتەکەی تائیف،<ref>مختصر الجامع في السيرة النبوية، سميرة زايد، ج1، ص195-208، المطبعة العلمية، ط1995. ↑ تعدى إلى الأعلى ل:^'''''أ''''' ^'''''ب''''' ^'''''ت'''''</ref> ڕووداوی ئیسرا و میعراج یان شەوڕەو ڕوویدا بەپێی [[بیروباوەڕی ئیسلامی]]، [[ئیسلام|موسڵمانان]] بە [[سوننە]] و [[شیعە]]وە لەو باوەڕەدان، ئەم گەشتە لە [[مزگەوتی حەرام]]ەوە بۆ [[مزگەوتی ئەقسا]] <ref>الأنوار المحمدية من المواهب اللدنية، يوسف النبهاني، ص51، المطبعة الأدبية، بيروت، ط1892.</ref>واتە شاری بیت المقدس بە سواری بوراق و بە ھاوەڵی [[جبرەییل|جوبرەیل]]، لەوێ دابەزیوە و نوێژی کردووە، پاشان ئەو شەوە لە بیت المقدسەوە ڕۆیشتووە بۆ ئاسمانی دنیا،<ref>الآية الكبرى في شرح قصة الإسراء، السيوطي، دار الحديث، القاهرة، ط1988.</ref> و لەوێ [[ئادەم]]ی بینیوە وسڵاوی لێکردوە و ئەویش وەڵامی داوەتەوە، ھەر لە ئاسمان بەدیداری [[یەحیا]] و [[عیسا]] و [[یووسف|یوسف]] و [[ئیدریس]] و [[ھاروون]] و [[مووسا|موسا]] و [[ئیبراھیم]] گەیشتووە،<ref>فتح الباري، ابن حجر العسقلاني، ج7، ص196-218.</ref> پاشان بوراقەکە بەرزی کردۆتەوە بۆ لای [[خوا لە ئیسلامدا|خوا]]، و [[نوێژ]]ەکان لەو شەوەدا فەڕز کراون.<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج1، ص213-215، دار صادر، بيروت.</ref><ref>الآية الكبرى في شرح قصة الإسراء، السيوطي، دار الحديث، القاهرة، ط1988.</ref> بەپێی ڕای [[ئیبن ئیسحاق]] خوا تەنھا ئیسرای بە ڕۆحی پێغەمبەر کردووە، یان گەشتێکی ڕۆحی بووە، لە ھەمان کاتدا ھەندێ لە مێژوو ناسان وایدەبینن کە محەممەد بە ڕۆح و جەستەشی سەفەری کردووە. ھەر لەو ڕۆژەدا محەممەد بە ھۆزەکەی ڕاگەیاند بەڵام بە درۆیان خستەوە، باوەڕیان پێ نەکرد تەنھا ئەوان نەبێت کە باوەڕیان بە بانگەوازەکەی کردبوو وەک [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبوبەکر]].<ref>الخصائص الكبرى، السيوطي، ج1، ص303-306، دار الكتب العلمية، ط1985.</ref> === بەیعەتی عەقەبەی یەکەم و دووەم === {{سەرەکی|بەیعەتی عەقەبە}} محەممەد لە وەرزی حەجدا بانگی دەکرد بۆ لای خودا و داوای لێکردن پشتیوانی لێبکەن و تا [[ئیسلام]] دەگاتە خەڵک. <ref name="ابن هشام-قبل الهجرة">السيرة النبوية، ابن هشام، ج2، ص270-313، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> لە ساڵی ١١ی پێغەمبەرایەتیدا بوو شەش لاوی [[یەسریب]] ([[مەدینە]]) ھاتن بۆ مەککە لە وەرزی حەجدا، بانگی کرد بۆ [[ئیسلام]] و ئەو لاوانە بەڵێنیان بە پێغەمبەردا کە پەیامەکەی بگەیەننە ھۆزەکانیان لە کاتێکدا لای عەقەبە بوون،<ref>[[البداية والنهاية]]، [[ابن كثير الدمشقي|ابن كثير]]، ج3، ص179-206.</ref> خەڵکەکەیان بانگێشت کرد بۆ ئاینی ئیسلام , بە شێوەیەک پەیامەکەیان بڵاوکردەوە ھیچ ماڵێک لە ماڵەکانی ئەنسار (پشتیوانان)نەمابوو کە ئەم باسەی تێدانەکرێت.لە وەرزی داھاتووی حەجدا، دوانزە پیاو ھاتن، پێغەمبەريان بینینی و ئەوانیش بەیعەتییان داپێی ئەمەش بە بەیعەتی عەقەبەی یەکەم ناسراوە؛ و کاتێک خەڵکەکە گەڕانەوە، موسعەبی کوڕی عومەیری لەلایەن پێغەمبەری ئیسلامەوە نێردرا بۆ ئەوەی خەڵکەکە فێری نوێژ و بنەماکانی ئاینی ئیسلامیان بکات بۆیە پێی دەگوترا خوێنەر، <ref>البداية والنهاية، ابن كثير، ج3، ص179-206.</ref>پێش وەرزی حەجی داھاتوو، موسعەبی کوڕی عومەر گەڕایەوە مەککە.لە وەرزی سێیەمی حەجدا لە ساڵی ١٣ی پێغەمبەرایەتی،(حوزەیرانی ٦٢٢ی زایینی) نزیکەی حەفتا کەسێک لە موسڵمانانی یەسرب (مەدینە) ھاتن بۆ حەج،<ref>تاريخ الإسلام ووفيات المشاهير والأعلام، الذهبي، ج1، ص297-309، تحقيق: عمر عبد السلام تدمري، دار الكتاب العربي، بيروت، ط1987.</ref> و کە گەیشتنە مەککە پەیوەندی نھێنیان بە محەممەدەوە کرد و ڕێکەوتن لەسەر ئەوەی محەممەد و ھاوڕێکانی کۆچ بکەن بۆ مەدینە ئەمەش بە '''بەیعەتی عەقەبەی دووەم''' ناسراوە.<ref>تاريخ الإسلام ووفيات المشاهير والأعلام، الذهبي، ج1، ص297-309، تحقيق: عمر عبد السلام تدمري، دار الكتاب العربي، بيروت، ط1987.</ref>سێ مانگ پێش کۆچکردن بۆ [[مەدینە]] . <ref>السيرة النبوية، [[ابن حبان]]، ص118.</ref><ref>السيرة النبوية، ابن حبان، ص118.</ref> === کۆچکردن بۆ مەدینە === لە دوای بەیعەتی عەقەبەی دووەم، بارودۆخەکە توند بوو لەسەر [[ئیسلام|موسڵمانان]]، پێغەمبەر ڕێگەی بە موسڵمانان دا کە کۆچ بکەن بۆ [[مەدینە]]، یەکەم کەس کە ھاتە [[مەدینە]] [[عەبدوڵڵا کوڕی عەبد ئەلئەسەد]] بوو. لە [[مەککە]] تەنیا پێغەمبەر و [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبووبەکر]] و [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی کوڕی ئەبوتالیب]] مانەوە لەگەڵ ئەو کەسانەی لاواز بوون و توانای کۆچکردنیان نەبوو.<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج1، ص224-238، دار صادر، بيروت.</ref>کاتێک [[قوڕەیش]] دەرچوونی موسڵمانانیان بینی، ترسان محەممەدیش دەربچێت، لە [[دارول نەدوە|دارولنەدوە]] کۆ بوونەوە، و بڕیاری کوشتنی محەممەدیان دا،<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج1، ص224-238، دار صادر، بيروت.</ref> و ڕێککەوتن لە ھەر ھۆزێکی قورەیش لاوێک بۆ ئەوکارە ڕاسپێرن، و محەمەد بکوژن، ئەمەش لە پێناو ئەوەی خوێنەکەی لە نێوان ھۆزەکان ون بێت. <ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج1، ص224-238، دار صادر، بيروت.</ref>[[جبرەییل|جوبڕەئیل]] ئەم ھەواڵەی گەیاند بە پێغەمبەر و پێی ڕاگەیاند لە شوێنەکەی نەخەوێت، محەممەد فەرمانی بە عەلی کرد بخەوێت لە جێگەکەی تا ئەمانەتەکانی لایەتی بیگەڕێنێتەوە پاشان بڕوات بە دوایاندا،<ref>الروض الأنف، السهيلي، ج2، ص312-332.</ref> پاش ئەوە پێغەمبەر چووە لای [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبووبەکر]] و بەیەکەوە کۆچیان کرد و لە ڕۆژی [[دووشەممە]] دەی ڕەبیعولئەووەڵی ٦٢٢ز محەممەد خۆی چووە مەدینەوە لەگەڵ ئەبووبەکری ھاوەڵی، و پشتیوانان پێشوازییەکی گەرمیان لێ کرد.خەلیفە [[عومەر کوڕی خەتتاب|عومەری کوڕی خەتاب]] ئەم بۆنەیەی کرد بە سەرەتای مێژووی ئیسلامی، بەڵام موحەڕڕەمی کرد بە سەرەتای [[ڕۆژژمێری ئیسلامی|ڕۆژژمێری کۆچیی]] لە جیاتی ڕەبیعولئەووەڵ لەبەر ئەوەی ویستی کۆچەکە لە موحەڕڕەمدا دەستی پێ کرد،<ref>السيرة النبوية الصحيحة، أكرم ضياء العمري، ج1، ص21-52، مكتبة العلوم والحكم، ط1993.</ref> بەڵام [[شیعە]] لەو بڕوایەدان کە ڕۆژژمێری کۆچی ھەر لە سەردەمی محەممەددا دانراوە.<ref>الصحيح من سيرة النبي الأعظم، جعفر مرتضى العاملي، ج4، ص178، دار السيرة، بيروت، ط1995.</ref> == ژیانی لە مەدینە == === دامەزراندنی دەوڵەتی ئیسلامی === [[پەڕگە:Mescidi nebevi.JPG|وێنۆک|مزگەوتی پێغەمبەر]] یەکەم ھەنگاوی محەممەد لە [[مەدینە]] فەرمانی پێکردن دروستکردنی مزگەوت بوو کە ناسراوە بە [[مزگەوتی پێغەمبەر]]،<ref>الأنوار المحمدية من المواهب اللدنية، يوسف النبهاني، ص60-61، المطبعة الأدبية، بيروت، ط1892.</ref> ئەو شوێنەی بۆ ھەڵبژارد کە وشترەکەی لێی وەستابوو و دەستیان کرد بە بنیاتنانی مزگەوتەکە. سەرەکەی بە گەڵای خورما دروستکرابوو، ستوونەکانی لە دارخورما دروستکرابوون، زەویەکەی بە خۆڵ و داپۆشرابوو،<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص143-148.</ref> محمد خشتی دەگواستەوە لە بیناکەیدا، سێ دەرگای بۆ دروستکرا، و [[قیبلە|قیبلەکەی]] ڕووی لە [[مزگەوتی ئەقسا]] دروستکرا تا کاتێک فەرمانێک ھاتە خوارەوە بۆ گۆڕینی قیبلە بۆ [[کەعبە]] دوای شانزە مانگ لە کۆچکردن ( ٢ کۆچی ).<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج1، ص238-257، دار صادر، بيروت.</ref>مەدینە لە پێش گەیشتنی پێغەمبەر بەدەست ناکۆکی سەد ساڵەوە دەیناڵاند لە نێوان ھۆزە جیاوازەکانیدا، سەرکردەکانی مەدینە ھەستیان ئەکرد پێویستیان بە سەرکردەیەکی یەکگرتوو ھەیە کە پەیوەندیەکانیان ڕێک بخات و ناکۆکی نێوانیان نەھێڵێت، ئەمەش وای لێکردن محەممەد قبوڵ بکەن وەک سەرکردەی مەدینە و پاڵپشتی و پارێزگاری لە خۆی و کۆچکردووە موسڵمانەکان بکەن؛ و محەممەد برایەتی خستە نێوان کۆچکردووان و پشتیوانان،<ref>الأنوار المحمدية من المواهب اللدنية، يوسف النبهاني، ص60-61، المطبعة الأدبية، بيروت، ط1892.</ref> ھەر پشتیوانێک کۆچکردوویەکی ھەڵبژارد تا برای بێت و لەماڵەیدا بمێنێتەوە <ref>أنساب الأشراف، البلاذري، ج1، ص270.</ref>ئەمەش لە ھەنگاوێکدا بوو بۆ دروستکردنی پەیوەندی بەھێزی کۆمەڵایەتی لە نێوانیاندا و بۆ سڕینەوە ئەو دەمارگیریەی لە نێویاندا بوو. بەم شیوەیە پشتیوانان ماڵ و سەروەتیان بەش کرد لەگەڵ کۆچکردووەکانی برایاندا.<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص143-148.</ref>ھەروەھا محەممەد بەڵگەنامەیەکی نوسیوە کە ناسرا بە دەستوری مەدینە، ئامانجی دەستوورەکە پابەندبوونی ھەموو لایەنەکانی ناو مەدینە بوو لە کۆچبەران و لایەنگران و [[جوو|جولەکەکان]], سەبارەت بە ئەرک و مافەکانیان<ref>السيرة النبوية الصحيحة، أكرم ضياء العمري، ج1، ص240-298، مكتبة العبيكان، ط2005.</ref> دەستوورەکە ٥٢ بەندی لە خۆگرتبوو، بیست و پێنج بەندیان تایبەت بوو بە کاروبارە تایبەتەکانی [[ئیسلام|موسڵمانان]] بیست و حەوتیان پەیوەست بوون بە پەیوەندی نێوان موسڵمانان و خاوەن [[ئایین]] و دیانەتەکانی تر،<ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج3، ص31-39، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> و ئەم دەستورە ڕێگەی دەدا بە خاوەن ئاینەکانی تر لەگەڵ موسڵمانان بژین بە سەربەستی، ھەروەھا باس لە ھاوپەیمانی ھۆزە جیاوازەکان کرا بوو کاتێک مەدینە بکەوێتە بەر ھێرش، و دڵنیای سەربەخۆیی دارایی ھەر ھۆزێکی تیا دووپات کرابوویەوە. زۆربەی بت پەرستەکانی مەدینە [[ئیسلام]] بوون، تەنانەت سەرکردە گەورەکانیان وەک سەعدی کوڕی موعاز، تەنھا کەمایەتییەک مانەوە لەسەر [[بتپەرستی|بت پەرستی]] کە ئەوانیش کاریگەریان دیار نەبوو.<ref>السيرة النبوية الصحيحة، أكرم ضياء العمري، ج1، ص240-298، مكتبة العبيكان، ط2005.</ref> === سەرەتای ناکۆکیی سەربازی === [[پەڕگە:Gabal Uhud.jpg|وێنۆک|ئەو شوێنەی چیای ئوحود، کە محمد و بەشێک لە ھاوەڵەکانی پەنایان بردووە دوای ئەوەی لە شەڕی ئوحود برینداربوون.]] لەگەڵ سەرەتای بوونی موسڵمانان لە مەدینە، خاخامەکانی [[جوو|یەھوود]] لە [[بەنی قورەیزە]] و [[بەنی قەینوقاع]] و [[بەنی نەزیر]]<nowiki/>ر دەستیان کرد بە دوژمنایەتی محەممەد، و ھەندێک لە پیاوەکانی ئەوس و خەزرەج چوونە پاڵیان ئەوانەی لە سەرەوە خۆیان بە [[ئیسلام]] دەردەخست و لە لایەکی دیکە دژی ئیسلام بوون، ئەمانا ناونران بە دوو ڕووەکان، لە دوای ئەوە خوا فەرمانی جەنگی بە پێغەمبەر محەممەد کرد کە ڕووبەڕوویان ببێتەوە،<ref>الروض الأنف، السهيلي، ج2، ص338-369.</ref><ref>ئەحمەد کوڕی حەنبەل ڕیوایەتی کردووە لە موسنەدەکەیدا.</ref> دەستی کرد بە ناردنی نوێنەر و سریە، چووە غەزاوە و شەڕی کرد خۆی و ھاوەڵەکانی، ژمارەی ئەو غەزایانەی خۆی بۆی دەرچوو ٢٧ غەزا بوو،<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص5-10، دار صادر، بيروت.</ref> لە ٩ غەزایاندا خۆی جەنگاوە،<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص5-10، دار صادر، بيروت.</ref> و ژمارەی سریەکانی ٤٧ سریەیە،<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص5-10، دار صادر، بيروت.</ref><ref>الأنوار المحمدية من المواهب اللدنية، يوسف النبهاني، ص61-82، المطبعة الأدبية، بيروت، ط1892.</ref> و لە ھەموو ئەو غەزایانەیە محەممەد بە دەستی خۆی کەسی نەکووشتوە تەنھا ئەبی کوڕی خەلەف نەبێت.<ref>السيرة الحلبية في سيرة الأمين المأمون، علي بن برهان الدين الحلبي، ج2، ص413، دار المعرفة.</ref> یەکەمی سریەکان [[حەمزە کوڕی عەبدولموتەڵیب|حەمزەی کوڕی عەبدولموتەلیب]] بوو،<ref>السرايا والبعوث النبوية حول المدينة ومكة، بريك بن محمد العمري، ص78-191، دار ابن الجوزي، ط1996.</ref> لە مانگی ڕەمەزان لە سەری حەوتەم مانگی کۆچییدا، سی پیاو لە کۆچگردووان دەرچوون، ڕێگەیان لە کاروانێکی [[قوڕەیش]] گرت،<ref>البداية والنهاية، ابن كثير، ج3، ص286-308.</ref> بەڵام شەڕ ڕووی نەدا لە نێوانیان، پاشان سریەی عوبەیدەی کوڕی حاریس، و سریەی سەعد کوڕی ئەبی وەقاس ڕوویاندا،<ref>الأنوار المحمدية من المواهب اللدنية، يوسف النبهاني، ص61-82، المطبعة الأدبية، بيروت، ط1892.</ref> پاشان لە مانگی سەفەری سەری دوانزەیەم مانگی کۆچییدا، پێغەمبەر محەممەد دەرچوو بۆ یەکەم غەزا کە ئەویش غەزای ودان بوو،<ref>الأنوار المحمدية من المواهب اللدنية، يوسف النبهاني، ص61-82، المطبعة الأدبية، بيروت، ط1892.</ref> پاشان غەزاکانی بوات و عەشیرە و بەدری یەکەم ڕوویاندا. لە ١٧ی ڕەمەزانی ساڵی ٢ی کۆچی بەرامبەر ئازاری ٦٢٤ز، غەزای [[شەڕی بەدر|بەدری گەورە]] ڕوویدا، بڕیاریان دا کە کاروانێکی بازرگانی ١٠٠٠ وشتری سەر بە قوڕەیش، بە سەرۆکایەتی [[ئەبوو سوفیان کوڕی حەرب|ئەبو سوفیان]] ڕابگرن،کە بەرەو شام دەچوو<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص156-195.</ref>لە ٨ یان ١٢ی ڕەمەزان ، محەمەد لەگەڵ ٣٠٥ پیاودا <ref>المغازي، الواقدي، ج1، ص19-172، عالم الكتب، بيروت.</ref><ref>عيون الأثر في فنون المغازي والشمائل والسير، ابن سيد الناس، ج1، ص321-380، مؤسسة عز الدين للطباعة والنشر، بيروت، ط1986.</ref>بۆ ئەو مەبەستە بەبێ ئامادەکاری بۆ شەڕ چوونە دەرەوە،<ref name=":4">الرحيق المختوم، المباركفوري، ص156-195.</ref><ref name=":4" /> تەنھا [[ئەسپ|ئەسپێک]] یان دوو ئەسپ لەگەڵیان بوو، لەگەڵ حەفتا [[وشتر|وشتریش]] .<ref>عيون الأثر في فنون المغازي والشمائل والسير، ابن سيد الناس، ج1، ص321-380، مؤسسة عز الدين للطباعة والنشر، بيروت، ط1986.</ref>کاتێک ئەبو سوفیان ئاگادارکرایەوە لە جووڵەی موسڵمانەکان ڕێگەی خۆی گۆڕی بۆ کەناراوەکان و سەرکردەکانی مەککەی ئاگادارکردەوە، بۆیە ١٠٠٠ چەکدار بە سەرۆکایەتی [[ئەبوو جەھل|ئەبوو جەهل]] هاتنە دەرەوە، بە بەکارھێنانی ١٠٠ [[ئەسپ]] و چەندین [[وشتر]] .<ref>شرح النووي على صحيح مسلم، ج12، ص443.</ref><ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص156-195.</ref> شەڕەکە لەنزیک بیری بەدر ڕوویدا. بە سەرکەوتنی موسڵمانان شەڕەکە کۆتایی پێ ھات،قورئان بەشداری فریشتەکان لە شەڕ بە سوودی موسڵمانان لە ئایەتێکدا پشتڕاست دەکاتەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تفسير سورة الأنفال الآية 9 تفسير البغوي - القران للجميع|ناونیشان=https://quran4all.net/ar/tafsir/4/8/9|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=quran4all.net|زمان=ar}}</ref> و لە ئەنجامی شەڕەکەدا ١٤ کەس لە موسڵمانان کوژران، و ٧٠ کەس لە بێ باوەڕەکان کوژران کە ئەبو جەھلیان لە نێودا بوو، و ٧٠ی تریان بە دیل گیران،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=بن خويا|یەکەم=إدريس|ڕێکەوت=2016-06|سەردێڕ=مبدأ الشورى في سيرة الرسول سيدنا محمد صلى الله عليه و سلم|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.12816/0032004|journal=مجلة الحقيقة|issue=37|پەڕەکان=٩٤–١١٢|doi=10.12816/0032004|issn=1112-4210}}</ref> ١٦ کەسیان لێ موسڵمان بوو،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=بن شعلال|یەکەم=سامي رياض|ڕێکەوت=٢٠٢١|سەردێڕ=منهج النقد التاريخي عند الحافظ ابن سيد الناس، ت. 734 ھ. من خلال كتابه "عيون الأثر في فنون المغازي والشمائل والسير"|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.37138/1425-035-002-006|journal=مجلة جامعة الأمير عبد القادر للعلوم الإسلامية|پەڕەکان=١٦٧|doi=10.37138/1425-035-002-006}}</ref> لە دواتردا محەممەد یەھوودەکانی بەنی قینقاعی کردە دەرەوە لە غەزای بەنی قینقاع، بەھۆی شکاندنی پەیماننامەکە کە بە [[دەستووری مەدینە]] ناسراوە، دوای ئەوەی دەمەقاڵەیەک لە نێوانیاندا دروست بوو لەبەر ئەوەی لە بازاڕێکدا ژنێکیان دووچاری [[سێکس|سێکسی]] کرابۆوە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=أحمد|یەکەم=حسنين السعيد حسنين|ڕێکەوت=2018-01|سەردێڕ=جهود ابن هشام الحميري البصري (ت 218 ھ) في تفسير القرآن وعلومه من خلال كتابه السيرة النبوية|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.12816/0046165|journal=الاستواء|بەرگ=N.A.|issue=8|پەڕەکان=١٧–٥٧|doi=10.12816/0046165|issn=2356-9808}}</ref>ھۆزەکە دوای پازدە ڕۆژ لە گەمارۆدان پێغەمبەر کە خەریک بوو بڕیارێک بدات دواجار [[عەبدوڵڵا کوڕی ئوبەی کوڕی سەلوول|عەبدوڵڵا کوڕی ئوبەی]] خۆی تەسلیم کرد و بڕیاری دەرکردنی بەنی [[بەنی قەینوقاع]] دا.<ref>المغازي، الواقدي، ج1، ص176-180، عالم الكتب، بيروت.</ref> [[پەڕگە:Mount Uhud.JPG|وێنۆک|چیای ئوحود، ئەو شوێنەی شەڕی ئوحود لە ساڵی ٣ی کۆچیدا ڕوویدا.]] قوڕەیش ھەوڵیاندا تۆڵەی غەزای بەدر بکەنەوە، دەرچوون لەگەڵ ژمارەیەک ھۆزەکاندا بە ٣٠٠٠ جەنگاوەر و ٢٠٠ سوارچاک و ٣٠٠٠ ووشترەوە، و لەو کاتانە [[ئەبوو سوفیان کوڕی حەرب|ئەبووسوفیان کوڕی حەرب]] سەرکردایەتی ئەکردن، و کاتێک ھەواڵەکە گەیشت بە محەممەد خۆیان ئامادەکرد و لەگەڵ ١٠٠٠ ھاوەڵەکانیدا بەڕێکەوت، پاشان لە ڕێگادا [[عەبدوڵڵا کوڕی ئوبەی کوڕی سەلوول]] لەگەڵ یەک لەسەر سێی سوپاکە کشایەوە (لەو کەسانەن کە پێیان دەوترێت “ دووڕووەکان”).پێش شەڕەکە پێغەمبەر ٥٠ تیرھەڵگری لەسەر چیای عەینین دانا، لە ژێر سەرکردایەتی [[عەبدوڵڵا کوڕی جوبەیر|عەبدوڵڵا بن جوبەیر]]، ئامۆژگاری کردن ″لە جێگای خۆتان بمێننەوە و پشتەوەمان بپارێزن، ئەگەر بینیتان سەرکەوتین لە جێگای خۆتان مەجوڵێن، وە ئەگەر بینیتان دەکوژرێین سەرمان مەخەن″.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠١٥|سەردێڕ=تعرف على موقف أمير الرماة في معركة أحد|ناونیشان=https://www.elbalad.news/1612825|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=صدى البلد|زمان=ar-eg}}</ref><ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص36-49، دار صادر، بيروت.</ref> '''[[شەڕی ئوحود]]''' لە ڕۆژی شەممە ٧ شەوال لە ساڵی ٣ی کۆچی دەستی پێکرد، <ref name="ابن سعد-أحد">الطبقات الكبرى، [[محمد بن سعد البغدادي|ابن سعد البغدادي]]، ج2، ص36-49، دار صادر، بيروت.</ref> <ref name="الرحيق-أحد">[[الرحيق المختوم (كتاب)|الرحيق المختوم]]، [[مباركفوري (توضيح)|المباركفوري]]، ص208-263.</ref> ، سەرەتا شەڕەکە لە بەرژەوەندی موسڵمانان بوو، تیرھاوێژەکان وایانزانی شەڕەکە کۆتای پێ ھاتووە، بێ فەرمانی پێغەمبەریان کرد و شوێنەکەیان چۆڵ کرد، [[خالید کوڕی وەلید]] ئەوەی قۆستەوە و ھاوسەنگی جەنگەکە گۆڕا بە بەرژەوەندی قوڕەیش، و ئازارێکی زۆریان بە موسڵمانان گەیاند و<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص36-49، دار صادر، بيروت.</ref> لەم شەڕەدا [[حەمزە کوڕی عەبدولموتەڵیب]] لەلایەن وەحشی بن حەربەوە کوژرا، ھیند کچی عوتبە بەشەکانی جەستەی بڕی، بۆیە گەدەی لە جگەری بڕدرا و لووت و گوێچکەکانی بڕا، بۆیە دواتر بانگکرا شێری خودا و شێری پێغەمبەرەکەی. <ref name="ابن هشام-أحد">السيرة النبوية، ابن هشام، ج4، ص5-120، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref>لە ٨ی شەوال محەممەد دەرچوو بۆ غەزای حەمڕا لئەسەد بەڵام بێ ڕوودانی جەنگ گەڕایەوە بۆ مەدینە، لە کاتێکی دواتردا غەزای بەنی نەزیڕ ڕوویدا لەگەڵ یەھوودەکانی بەنی نەزیر <ref>المغازي، الواقدي، ج1، ص363-380، عالم الكتب، بيروت.</ref>دوای ئەوەی غەدریان کرد بە شکاندنی پەیماننامەکە و ھەوڵی کوشتنی پێغەمبەریان دا. بۆیە محەممەد ١٠ی ڕۆژێکی پێدان بۆ ئەوەی شارەکە بەجێبھێڵن،<ref>المغازي، الواقدي، ج1، ص363-380، عالم الكتب، بيروت.</ref> ئەوان ڕەتیان کردەوە و خۆیان بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی محەممەد ئامادەکرد، بەم ھۆیەوە بۆ ماوەی ١٥ ڕۆژ گەمارۆیان لەسەردانرا لەلایەن موسڵمانانەوە ،<ref>المغازي، الواقدي، ج1، ص363-380، عالم الكتب، بيروت.</ref> ھەندێک ئەلێن ٦ شەوبوو،<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص269-270.</ref> دواتر مەدینە چۆڵیان کرد بە ژن و منداڵەوە .<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص57-58، دار صادر، بيروت.</ref> === گەمارۆدانی مەدینە === [[پەڕگە:Al-Ahzab Battle map.jpg|ڕاست|وێنۆک|نەخشەیەک کە [[غەزای خەندەق]] ڕووندەکاتەوە]] دوای ئەوەی [[بەنی نەزیر]] کرانە دەرەوە لە مەدینە و ڕۆیشتن بەرەو [[خەییر|خەیبەر]]، خەڵکیان نارد بۆ لای قوڕەیش و ھانیان دان بۆ شەڕکردن لەگەڵ محەممەد،<ref>الروض الأنف، السهيلي، ج3، ص415-458.</ref> ڕێکەوتن لەگەڵیان، [[قوڕەیش]] ٤٠٠٠ کەس و ٣٠٠ سوارچاکیان کۆکردەوە، کۆمەڵێکی تریش لە ھۆزەکان چوونە پاڵیان لەوانە بەنی سلێم و بەنی ئەسعەد و فەزارا و بەنی غەتافان و ھەروەھا بەنی مورا ھەموویان نزیکەی ١٠٬٠٠٠ کەس بوون و ناونران بە ئەحزاب، و سەرکردەکەیان [[ئەبوو سوفیان کوڕی حەرب]] بوو، شەڕەکە لە شەوالی ساڵی ٥ی کۆچی بەرامبەر ئازاری ٦٢٧ی زایینی ئەنجامدرا<ref name=":5">السيرة النبوية الصحيحة، أكرم ضياء العمري، ج2، ص418-433، مكتبة العلوم والحكم، ط1993.</ref> لە میژوودا بە [[غەزای خەندەق|شەڕی خەندەق]] یان [[غەزای خەندەق|شەڕی حزبەکان]] ناسرا، <ref>تاريخ الإسلام ووفيات المشاهير والأعلام، الذهبي، ج2، ص283-305، دار الكتاب العربي، ط1987.</ref><ref name="تاريخ الإسلام-الأحزاب">تاريخ الإسلام ووفيات المشاهير والأعلام، الذهبي، ج2، ص283-305، دار الكتاب العربي، ط1987.</ref> کاتێک محەممەد بە ھەواڵەکەی زانی لەگەڵ سێ ھەزار موسڵمان لە دامێنی چیای سێلا کەمپیان دانا <ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج4، ص170-215، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref>فەرمانیكرد ژن و منداڵەکان لە ناو قەڵاکانی مەدینە بمێننەوە تاکوو دەستی ھێرشبەرەکانیان پێ نەگات.دواتر بە ڕاوێژکردن بە [[سەلمانی فارسی]] ھەستان بە ھەڵکەندنی خەندەق یاخود چاڵ لە بەشی باکووری خۆرئاوای شارەکەدا ئەمەش بەھۆی ئەوەی تەنیا شوێنێک بوو کە تەخت و دەشتایی بوو ، شوێنەکانی دیکە بە شاخ و شیو و بەردەڵان و دارخورما دەورە درابوو. خۆی بەشدار و چاودێری کارەکە بوو، دوای ٦ ڕۆژ خەندەقەکەیان تەواوکرد. <ref name=":5" />کاتێک خەندەقەکەیان تەواو کرد، [[قوڕەیش|قوڕەیشەکان]] و ئەوانەی لەگەڵیان بوون لە حزبەکان ھاتن و بە گەمارۆیەکی توندی شارەکەیان دا،<ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج4، ص170-215، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> لەو ماوەیەدا ھەوڵیاندا کە دەرچەیەک بدۆزنەوە بۆ ئەوەی بچنە ناو شارەکە لەو نێوەندەدا [[جوو|جوولەکەکانی]] [[بەنی قورەیزە]] ڕازی بوون کە ڕێگە بدەن حزبەکان بچنە ناو شارەکەوە لەدوای ئەوەی دانوستانیان لەگەڵ حیای کوڕی ئەختاب کە یەکێک بوو لە سەرکردەکانی بەنی قورەیزە كرد ، بەڵام ئەوە نەکرا، پاش ئەوەی پێغەمبەر توانی لە رێگای “نەعیم کوڕی مەسعوود ”سەر بە ھۆزی غەفتان بێ متمانەی لە نێوان بەنی قورەیزە و ئەحزابەکان دروستکرد.<ref>تاريخ الإسلام ووفيات المشاهير والأعلام، الذهبي، ج2، ص283-305، دار الكتاب العربي، ط1987.</ref> موسڵمانان و حزبەکان ٢٤ شەو مانەوە، جگە لە تیر و گەمارۆ ھیچ شەڕێک لە نێوانیاندا نەبوو. <ref name="ابن سعد-الأحزاب2">الطبقات الكبرى، [[محمد بن سعد البغدادي|ابن سعد البغدادي]]، ج2، ص65-77، دار صادر، بيروت.</ref> تا ڕەشەبایەکی توند ھات بە سەر سەربازگەکانی ئەحزابدا و چۆڵیان کرد. لە ئەنجامی ئەم گەمارۆدا ٨ لە موسڵمانان و ٤ لە حیزبەکان کوژران. <ref name="الصحيحة-الأحزاب2">السيرة النبوية الصحيحة، أكرم ضياء العمري، ج2، ص418-433، مكتبة العلوم والحكم، ط1993.</ref> وە کاتێک حزبەکان [[مەدینە|مەدینەیان]] بەجێھێشت، محەممەد بە ھاوەڵەکانی گوت « لەم ساڵە بەدواوە قوڕەیش ناتوانێت ھێرشبکاتە سەرتان ، بەڵکو ئێوە ھێرش دەکەن».<ref>[[تفسير ابن كثير|تفسير القرآن العظيم]]، [[ابن كثير الدمشقي|ابن كثير]]، ج6، ص396.</ref>  قووریشیەکان لە دوای ئەم ھێرشە و دۆرانیان نەیانتوانی جارێکی دیکە ھێرشێکی لەو شێوەیە بکەنەوە سەر مەدینە.  <ref name="الروض-الأحزاب2">[[الروض الأنف]]، [[أبو القاسم السهيلي|السهيلي]]، ج3، ص415-458.</ref> دوای کۆتایی ھاتنی شەڕەکە، [[بەنی قورەیزە]] گەڕانەوە و خۆیان بە قەڵاکانیان بەھێز کرد. بەھۆی شکاندی پەیمانەکەیان محەممەد نەیتوانی ئەم کارەیان پشتگوێ بخات بەتایبەتی کاتێک خەریک بوو ببنە ھۆکاری شکستی موسڵمانان لە گەمارۆکە.<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص279-281.</ref><ref>المغازي، الواقدي، ج2، ص496-521، عالم الكتب، بيروت.</ref> لەدوای دەرچوونی قورەیشییەکان و ھاوپەیمانەکانی فەرمانی دا بەرەو شوێنی [[بەنی قورەیزە]] بچن. بۆماوەی ٢٥ شەو گەمارۆدران بێ ئەوەی ھیچ جمووجۆلێک بکەن کە واتای شەرکردن بێت ، داوای لێکردن بە بێ ھیچ مەرجێک خۆیان بەدەستەوە بدەن.بۆیە بەنی قورەیزە تەسلیم بوونی خۆیان ڕاگەیاند، ڕێککەوتن لەسەر ئەوەی کە سەعدی کوڕی مەعاز بڕیار لە چارەنوسیان بدات، ھەرچەند ویستیان کە ھەمان مامەڵەی ھۆزی بەنی قیناعیان لەگەڵ بکرێت بەڵام داواکەیان ڕەتکرایەوە سەعد بڕیاریدا بە کوشتنی پیاوەکان و ژن و منداڵەکانیش بکاتە کۆیلە و دەست بەسەر سەرجەم موڵک و ماڵ و سامانیان بگیرێت.سەرئەنجام بەپێی سەرچاوەکان لە نێوان ٤٠ بۆ ٤٠٠ کەس کوژراون، لە کاتێکدا بە گوتەی [[ئیبن ئیسحاق]] ، لە نێوان ٧٠٠ بۆ ٩٠٠ کەس لە کوژراون . <ref>الأموال لابن زنجويه رقم الحديث 359 وإسناده صحيح</ref> <ref>صحيح الترمذي رقم الحديث 1582 ، و صححه الألباني و ابن حجر العسقلاني</ref> <ref>السيرة النبوية لابن هشام ، طبعة دار الصحابة للتراث ، الجزء 3 صـــ230</ref>.سەرچاوە مێژووییە کۆنەکان کۆکن لە سەر ئەوەی کە پێغەمبەر بە بڕیارەکە ڕازیبووە، ئەمەش وەک سزایەک لە بەرامبەر پەیمان شکێنی و ناپاکیان .لەگەڵ ئەوەش ھەندێک لە توێژەرانی ھاوچەرخ گومانیان ھەیە لە جێبەجێکردنی ئەم بڕیارە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=هاشم|یەکەم=یەحیا الملاح|سەردێڕ=مێژووی سەردەمی پێغەمبەر و خولەفای ڕاشدین|بڵاوکەرەوە=چاپخانەی ڕۆژھەڵات -ھەولێر|ساڵ=٢٠١١|پەڕەکان=٣٦٩ -٣٧٣}}</ref> === ڕێکەوتنی حودەیبیە === {{سەرەکی|سوڵحی حودەیبییە}} لە مانگی [[زولقەعدە|زیلقەعدەی]] ساڵی ٦کۆچی بەرامبەر [[٦٢٨|٦٢٨زاینی]]، محەممەد فەرمانی کرد بە شوێنکەوتووەکانی ئامادەکاری بکەن بۆ ڕێوڕەسمەکانی [[عەمرە|عومرە]] لە [[مەککە]]، دوای ئەوەی لە خەونیدا بینی خۆی و ھاوەڵەکانی چوونە [[مزگەوتی حەرام|مزگەوتی حەرامەوە]]،[[تەواف]]ە و عەمرەی ئەنجامداوە عەرەب و خەڵکی دەوروبەری بیابانەکەیان کۆکردەوە بۆ ئەوەی لەگەڵیدا بچنە دەرەوە، ڕۆژی دووشەممە سەرەتای مانگی [[زولقەعدە]] لە ساڵی ٦ی کۆچی ، لە ساڵی ١٤٠٠ یان ١٥٠٠، <ref name="ابن سعد-الحديبية">الطبقات الكبرى، [[محمد بن سعد البغدادي|ابن سعد البغدادي]]، ج2، ص95-105، دار صادر، بيروت.</ref> دەرچوون بە بێ چەک تەنھا چەکی گەشتیار نەبێت،<ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج4، ص275-296، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> و کاتێک قوڕەیش بەوەیان زانی، بڕیاریان دا نەھێڵن بچێتە [[کەعبە|کەعبەوە]]، ٢٠٠ سوارچاکیان بە سەرکردایەتی [[خالید کوڕی وەلید|خالیدی کوڕی وەلید]] نارد بۆ ڕێگەی سەرەکی [[مەککە]]، بەڵام محەممەد ڕێگەیەکی سەختتری ھەڵبژاردبوو بۆ ئەوەی ڕووبەڕوویان نەبێتەوە، <ref name="ابن حزم-الحديبية">جوامع السيرة، [[ابن حزم (توضيح)|ابن حزم]]، ص207-211، دار المعارف، [[مصر]]، ط1900.</ref> تا گەیشتە حودەیبیە لە دووری ٩ میل لە مەککەوە،<ref>جوامع السيرة، ابن حزم، ص207-211، دار المعارف، مصر، ط1900.</ref> کۆمەڵێک کەس ھاتنە لای محەممەد ئەویش پێی وتن:« ئێمە بۆ شەڕ نەھاتووین، بەڵکو ھاتووین عەمرە بکەین ، شەڕ و کوشتار قوڕەیشی ماندوو کردووە،چی دەبێت ئەگەر ئەوان دەستبەرداری نێوان من و سەرجەم عەرەبەکانی تر ببن، ئەگەر ئەوان سەرکەوتن بەسەرمدا ئەوا ئاواتی ئەوان دێتەدی،ئەگەر خوا منیشی سەرخست ئەوا بە لێشاو دێنە ناو ئاینی ئیسلامەوە،با ئەوانش بە خواستی خۆیان پەیمان لەگەڵ ھەرکەس دەبەستن ئازادن ،ئیتر قوڕەیش نیازی چی یە؟ سوێند بە خودا بەردەوام تێدەکۆشم لە پێناو ئەو ئاینەی خودا بەمن ئەسەردە کردووە،تا خودا سەری دەخات یان من لە پێناویدا لە ناو دەچم»<ref>صحيح البخاري، البخاري، عن المسور بن مخرمة، رقم: 2731.</ref> .پێغەمبەر خەداشی کوری ئەمییە خەزاعی ناردە لای قورەیش بۆ ئەوەی پەیامەکەی بگەیەنێتە سەرکردەکانی قورەیش کە بۆ شەڕ نەھاتوون، ھەندێک کەس ویستیان نێردراوەکە بکوژن بەڵام حەبەشەکان ڕێگەیان نەدا بیکوژن و ئازادیان کرد، ئەویش گەڕایەوە لای پێغەمبەر. ھەڵوێست و نیازەکانی پێغەمبەر بووە جێی سەرنجی ھاوپەیمانەکانی قوڕەیش ، قوڕەیشیەکانیش لە ترسی لە دەستدانی ھاوپەیمانەکانی دەستیان کرد بە وتوێژ لەگەل محەممەد. ئەوەبوو کاتێک حەلیسی کوڕی عەلقەمە گەورەی حەبەشیەکان لەلای موسڵمانەکان گەڕایەوە و بینی ئەوان بەرگی ئیحرامیان پۆشیوە و قوربانیان ئامادەکردووە، وتی ( ئەی سەرکردەکانی قوڕەیش ، سوێد بەخوا ئێمە لەسەر ئەوە ھاوپەیمانیمان لەگەڵ ئێوە نەبەستووە ،کە ڕێگە لە کەسانێک بگرن مەبەستیان مەزن ڕاگرتنی ماڵی خودایە ،بە کەسەی گیانی حەسیلی بەدەستە ،واز لە محەممەد دێنن عەمرەکەی بکات باشە ، ئەگەینا ھەموو حەبەشییەکان وەک ھەڵمەتی یەک پیاو) وتیان (بەسە ئەی (حەلیس)ماوەیەک وازمان لێبێنە تا لەناو خۆماندا لەسەر بڕیارێک ڕێکدەکەوین)<ref>السيرة النبوية لابن هشام ص 313</ref> پاشان ووتوێژ کەوتەوە لە نێوان موسڵمانان و قوڕەیشدا.پێغەمبەر [[عوسمان کوڕی عەفان|عوسمانی کوڕی عەفانی]] وەک نێردراوی خۆی ناردە لای قوڕەیشیەکان بۆ ئەوەی لەگەڵیان وتووێژبکات .عوسمان و چەند کەسێکی دیکە بەرەو شاری مەککە ڕێکەوتن بۆ ماوەی سێ رۆژ لە [[مەککە]] مانەوە .پێغەمبەر وا گومانی کرد کە کوژرابن <ref>جوامع السيرة، ابن حزم، ص207-211، دار المعارف، مصر، ط1900.</ref>بۆیە ھاوەڵاکانی بانگ کرد و بەیعەتی لێوەرگرتن کە لە دوژمن ڕانەکەن ، هەندێکیشیان بەیعەتی مردنیاندا بە پێغەمبەر، ئەم بەیعەتدانە بە بەیعەتی ڕەزوان لە مێژوودا ناسراوە.<ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج4، ص275-296، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> کاتێک موسڵمانەکان خۆیان ئامادە دەکرد بۆ ئەگەری بەرپا بوونی شەڕ، قوڕەیش سوھێلی کوری عومەریان ناردە لای پێغەمبەر بۆ ئەوەی ڕێککەوتنێکی ئاشتەوایی واژۆ بکات کە بە [[سوڵحی حودەیبییە]] ناسراوە,ئەو ڕایگەیاند ھەر ڕێکەوتنێک بکەین پێویستە ئەو بەندەی لە خۆ گرتبێت کە ئەم ساڵ بگەڕێنەوە و ساڵێکی دیکە بێنەوە بۆ ناو مەککە.<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص95-105، دار صادر، بيروت.</ref> [[پەڕگە:Muhammad letter muqawqis.jpg|وێنۆک|شوێنەوارێکی پەیامی پێغەمبەر محەممەد بۆ ئەلموقاوقیس، فەرمانڕەوای [[میسر]]، بانگھێشتکردنی بۆ ئیسلام، وەک یەکێک لە دەرئەنجامەکانی [[سوڵحی حودەیبییە]]. لە مۆزەخانەی [[کۆشکی تۆپقاپی]] لە [[ئەستەمبوڵ|ئەستەنبوڵ]] پارێزراوە.]] سەرئەنجام ھەردوولا ڕازی بوون، ھەر لە ڕێکەوتنەکەدا ھاتبوو جەنگ و شەڕ لە نێوانیان بۆ ماوەی دە ساڵ ڕابوەستێت تاوەکو سەر و ماڵی خەڵکی پارێزراو بێت و کەس دەستدرێژی نەکاتە سەر کەسی تر، ھەروەھا ھەرکەسێک بەبێ پرسی خاوەنەکەی ھەڵبێت و بڕواتە لای (محەممەد)دەبێت (محەممەد)بیداتەوە قوڕەیش، بەڵام ھەرکەسێک لەلای (محەممەد)ەوە ڕابکاتە لای قوڕەیش ئەوە نادرێتەوە (محەممەد). ھەروەھا ھەرکەس و لایەنێک دەیەوێت ھاوپەیمانی لەگەڵ محەممەد ببەستێت ئازادە وە ھەرکەس و لایەنێک بیەوێت ھاوپەیمانی لەگەڵ قوڕەیش بکات ئازادە، محەممەد و ھاوەڵەکانی ئەم ساڵ دەگەرێنەوە و ناڕۆنە مەککەوە،ساڵی داھاتوو دێنەوە و دەڕۆنە ناو مەککەوە و بۆ ماوەی سێ ڕۆژ دەمێننەوە تەنیا چەکی سواریان پێ بێت و نابێت قوڕەیش ڕگەیان لێ بگرێت) بەم شێوەیە پەیمانەکە بەستراو لە دوو پەڕدا نوسرایەوە دانەیەکیان درایە دەست پێغەمبەر و دانەیەکی دیکەیان دا بە سوھەیل کوری عومەر.<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص95-105، دار صادر، بيروت.</ref> موسڵمانان بە ھۆی مەرجەکانی [[سوڵحی حودەیبییە]]، و ئەنجامنەدانی عەمرە ھەست کردن بەوەی کە قورەیش باڵەدەستی بەسەریاندا زیاتر بووە ،دڵتەنگی کردن بە شێوەیەک دوای ئەوەی کە نێدراوەکانی قوریش ڕۆیشتن محەممەد سێ جار پێی گوتن: «ھەستن قوربانی بکەن و سەرتان چاک بکەن) ، بەڵام ھیچیان ھەڵنەستا و بەقسەیان نەکرد تا ئەو کاتەی چووە دەرەوە و قوربانییەکەی خۆی سەربڕی و سەری خۆشی چاککرد<ref>جوامع السيرة، ابن حزم، ص207-211، دار المعارف، مصر، ط1900.</ref>، کاتێک موسڵمانەکان ئەوەیان بینی بەخێرای ھەستان و قوربانییەکانیان کرد.<ref>[[صحيح البخاري]]، [[محمد بن إسماعيل البخاري|البخاري]]، عن [[المسور بن مخرمة]]، رقم: 2731.</ref>دە ڕۆژێک لە حودەیبیە مانەوە و ھەندێک دەلێن بیست ڕۆژ، دواتر ڕۆشتنەوە بۆ مەدینە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بوك|یەکەم=FoulaBook-مكتبة فولة|ناونیشان=https://foulabook.com/ar/book/%D8%B5%D9%84%D8%AD-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%AF%D9%8A%D8%A8%D9%8A%D8%A9-pdf|سەردێڕ=تحميل كتاب صلح الحديبية تأليف عبد الحميد جودة السحار pdf|زمان=ar}}</ref> .لە ئەنجامی ئەم ڕێکەوتنەدا، محەممەد ھەستا بە ناردنی نوێنەر بۆلای پاشاکانی جیھان، و بانگی کردن بۆ ئیسلام بوون، یەکەم پەیامبەری نارد بۆلای نەجاشی پاشای حەبەشە، عومەری کوری ئومەییەی بوو .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=إسلام ويب - سير أعلام النبلاء - الصحابة رضوان الله عليهم - عمرو بن أمية- الجزء رقم3|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/library/index.php?page=bookcontents&ID=310&bk_no=60&flag=1|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.islamweb.net|زمان=ar}}</ref>کاتێک نوسراوەکەی پێ گەیشت، خستیە سەر چاوی و ھاتە سەر زەوی بۆی، [[موسڵمان]] بوو، <ref>تاريخ مدينة دمشق وذكر فضلها وتسمية من حلها من الأماثل، أبو القاسم علي بن الحسن ابن هبة الله بن عبد الله، ج45، ص45، دار الفكر، بيروت، ط1995.</ref>و دەحیەت کەلبی نارد بۆ لای قەیسەر ھەرقلی پاشای ڕۆم،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بابتي ،الدكتورة|یەکەم=عزيزة فوال|ناونیشان=https://books.google.com.sa/books?id=riBLDwAAQBAJ&pg=PT190&lpg=PT190#v=onepage&q&f=false|سەردێڕ=موسوعة الأعلام (العرب والمسلمين والعالميين) 1-4 ج2|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Dar Al Kotob Al Ilmiyah دار الكتب العلمية|زمان=ar}}</ref> و عەبدوڵڵا کوڕی حەزفە سەھمی نارد بۆ لای کیسرای پاشای فارس، کە نووسراوەکەی دڕاند،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الصحابي عبد الله بن حذافة السهمي - الصحابة والتابعين|ناونیشان=https://hawlalrasool.com/o/الصحابي-عبد-الله-بن-حذافة-السهمي|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=hawlalrasool.com|زمان=ar}}</ref> ھەروەھا حاتیب کوری ئەبووبەڵتاعی نارد بۆ لای مقوقسی پاشای [[میسر]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Prophet Muhammad's Letters to Kings (628 CE)|ناونیشان=https://www.cyberistan.org/islamic/letters.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.cyberistan.org}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.cyberistan.org/islamic/letters.html |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> ھەروەھا چەندین نوێنەری تری نارد.<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج1، ص258-290، دار صادر، بيروت.</ref> === غەزای خەیبەر و مۆتە === {{سەرەکی|غەزای خەیبەر}} {{سەرەکی|غەزای موئتە}} دوای ئەوەی محەممەد گەرەنتی قوڕەیشی مسۆگەر کرد لە دوای حودەیبیە، دەرفەتی بۆ ڕەخسا  لێپرسینەوە لە جولەکەکانی خەیبەر بکات بەھۆی ھاندانی ھۆزەکان لە [[غەزای خەندەق|شەڕی خەندەقدا]] دژی موسڵمانان  ،<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص325-354.</ref> بۆیە لە مانگی موحەڕەمی ٧ی کۆچیدا<ref>السيرة النبوية، ابن حبان، ص300.</ref> بۆ ئەو مەبەستە بە نھێنی لەگەڵ ١٥٠٠ (ھەندێک سەرچاوە دەلێن ١٤٠٠) لە سوپای موسڵمانان کە خاوەنی بەیعەتی ڕەدوان بوون، ڕووی کردە [[غەزای خەیبەر|خەیبەر]] ،  ئاڵاکەشی دا بە عەلی بن ئەبی تالیب،<ref>جوامع السيرة، ابن حزم، ص211-218، دار المعارف، ط1900.</ref> و دروشمی ئەوانیش لەو ڕۆژەدا (ئەی مەنسور بمرە، بمرە).<ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج4، ص297-331، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> سوپای موسڵمانان بە شەو گەیشتنە ئەوێ، بێ ئەوەی ئاشکرابن، کاتێک ڕۆژ بووەوە جوولەکەکانی خەیبەر موسڵمانانیان بینی، ترسان و ڕایانکردە قەڵاکانیان.لەگەڵ ئەوەی پێشتر زانیبوویان سوپای موسڵمانان ھێرشدەکاتە سەریان، ھەروەھا داوای یارمەتیان لە ھۆزی غەفتان کردبوو بەڵام ئەوان لە نیوەی ڕێگا گەڕانەوە پاش ئەوەی وا بڵاوکرایەوە کە موسڵمانان ھێرشیان کردووەتە سەر ناوچەکانیان.<ref>هاشم, یەحیا الملاح (٢٠١١). مێژووی سەردەمی پێغەمبەر و خولەفای ڕاشدین. چاپخانەی ڕۆژھەڵات -ھەولێر. pp. ٣٨٦.</ref>بەمەش لە یارمەتیەکانی ھۆزی غەفتان بێ بەش بوون.<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص325-354.</ref> کاتێک محەممەد شپرزەیی و ترسی خەیبەری بینی فەرمانی ھێرشی کرد. توانیان سەرکەوتووبن لە دەستبەسەرداگرتنی قەڵاکان و دیلی لێ گرتن لە ناویان [[سەفییە کچی حوییەی]] کە دواتر ھاوسەرگیری لەگەڵ محەممەد کرد.<ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج4، ص297-331، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=غزوة خيبر .. حين انهارت حصون اليهود بوعد إلهي - 7 ھ - مع الحبيب|ناونیشان=https://www.withprophet.com/ar/%D8%BA%D8%B2%D9%88%D8%A9-%D8%AE%D9%8A%D8%A8%D8%B1-7-%D9%87%D9%80|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=غزوة خيبر .. حين انهارت حصون اليهود بوعد إلهي - 7 ھ - مع الحبيب|زمان=ar}}</ref> دوا قەڵا کە داگیرکرا بریتی بوون لە ئەلوەتیح و ئەلسەلام و موسڵمانان بۆ چەند شەوێک گەمارۆیان دا، تا سەرکەوتنیان بەدەستھێنا. محەممەد ئەیویست جولەکەکان دەربکات لە خەیبەر بەڵام لەگەڵیان ڕێکەوت لەسەر ئەوەی ساڵانە نیوەی بەروبوومەکەیان بدەن بە موسڵمانان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=غزوة فتح خيبر 7 ھ القصة الكاملة للغزوة والفتح|ناونیشان=https://suwaidan.com/the-story-of-the-conquest-of-khaybar/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=suwaidan.com|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=إسلام ويب - البداية والنهاية - سنة سبع من الهجرة النبوية - غزوة خيبر- الجزء رقم6|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/library/index.php?page=bookcontents&idfrom=366&idto=378&bk_no=59&ID=406|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.islamweb.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة الإسلام {{!}} غزوة خيبر|ناونیشان=https://www.islamstory.com/ar/artical/755/%D8%BA%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%AE%D9%8A%D8%A8%D8%B1|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.islamstory.com|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230428070251/https://www.islamstory.com/ar/artical/755/%D8%BA%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%AE%D9%8A%D8%A8%D8%B1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>پاشان دوای ٨ مانگ، محەممەد لە زولقەعدەی ساڵی ٧کۆچی دەرچوو بۆ عومرە بەو پێیەی لە [[سوڵحی حودەیبییە|ڕێکەوتنی حودەیبیەدا]] لەگەڵ قوڕەیش لەسەری ڕێککەوتبوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=عمرة القضاء.. سبب التسمية بهذا الاسم - إسلام ويب - مركز الفتوى|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/fatwa/136407/%D8%B9%D9%85%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D8%B3%D8%A8%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B3%D9%85%D9%8A%D8%A9-%D8%A8%D9%87%D8%B0%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%85|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.islamweb.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة الإسلام {{!}} ما هي عمرة القضاء ؟ ومتى كانت ؟|ناونیشان=http://www.islamstory.com/ar/artical/28376/%D8%B9%D9%85%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%85%D8%B1%D9%87-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.islamstory.com|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230428070252/http://www.islamstory.com/ar/artical/28376/%D8%B9%D9%85%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%85%D8%B1%D9%87-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٧|سەردێڕ=عمرة القضاء أي ويقال لها عمرة القضية|ناونیشان=https://www.alsirah.com/%d8%b9%d9%85%d8%b1%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%82%d8%b6%d8%a7%d8%a1-%d8%a3%d9%8a-%d9%88%d9%8a%d9%82%d8%a7%d9%84-%d9%84%d9%87%d8%a7-%d8%b9%d9%85%d8%b1%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%82%d8%b6%d9%8a%d8%a9/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=بوابة السيرة النبوية|زمان=ar}}</ref>لە جەمادی یەکەمی ساڵی ٨کۆچی،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تاريخ غزوة مؤتة|ناونیشان=https://mawdoo3.com/تاريخ_غزوة_مؤتة|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=موضوع|زمان=ar}}</ref> [[غەزای موئتە]] ڕوویدا لە باشووری [[ئوردن]]، کە ھۆکەی کوژرانی پەیامبەرەکەی پێغەمبەر بوو کە ناردبووی بۆ پاشای بوسڕا تا بانگی بکات بۆ ئیسلام، کە حارس عومەیرئەزدی بوو،<ref>السيرة النبوية، ابن كثير، ج3، ص455-480.</ref> محەممەد سوپایەکی ٣٠٠٠ کەسی نارد و لە بەرامبەریاندا سوپای ڕۆم ھەبوو بە سەرکردایەتی ھەرقل و ١٠٠٬٠٠٠ جەنگاوەرەوە، شەڕی موئتە یەکەم شەڕە کە [[موسڵمان|موسڵمانان]] لە دەرەوەی سنوورەکانی [[نیمچەدوورگەی عەرەبی|نیمچە دوورگەی عەرەبی]] ئەنجامیانداوە، سێ ھەزار چەکداری موسڵمان بۆ ماوەی شەش ڕۆژ بەرگەی دوو سەد ھەزار سوپای ڕۆم و عەشیرەتە عەرەبەکانی ھاوپەیمانان گرت، لە حەوتەمین ڕۆژی دوای ئەوەی ئەو سێ سەکردەی ([[زەید کوڕی حاریسە]]، جەعفەر کوڕی ئەبووتاڵیب، عبداللە کوڕی ڕەواحە) موسڵمانان کە پێغەمبەر دیاریکردبوون کوژران ،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=الدرر السنیة - الموسوعة الحدیثیة|ناونیشان=https://dorar.net/hadith/sharh/66475|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210101171815/https://dorar.net/hadith/sharh/66475|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> دواتر خالید [[خالید کوڕی وەلید]] سەرکردایەتییەکەی گرتە ئەستۆ لە ڕێگای تەکنیکی سەربازی خۆی، توانى سوپای موسڵمانان بکشێنێتەوە بۆ [[مەدینە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=غزوة مؤتة - موقع مقالات إسلام ویب|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/article/16663/غزوة-مؤتة|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=www.islamweb.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=غزوة مؤتة وعبقریة خالد بن الولید العسکریة فی الانسحاب التکتیکی|ناونیشان=http://www.alarabiya.net/articles/2008/09/23/57124.html|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180125214941/http://www.alarabiya.net/articles/2008/09/23/57124.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ص11 - كتاب سلسلة مصابيح الهدى - خالد بن الوليد في غزوة مؤتة - المكتبة الشاملة|ناونیشان=https://shamela.ws/book/7700/25|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=shamela.ws}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=غزوة مؤتة (1)|ناونیشان=http://www.alukah.net/sharia/0/130407/غزوة-مؤتة-1/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.alukah.net|زمان=ar}}</ref> شەڕەکە بە شکستی موسڵمانان کۆتایی ھات. خەڵکی مەدینە کاتێک سوپاکە گەڕایەوە سەرزەنشتیان کردن و ھاواریان کرد بەسەریاندا و دەیان وت (ھەڵھاتووەکان، ئێوە لە جیھاد کردن لە پێناو خوا ھەڵھاتوون )، محەممەد کاتێک ئەوەی بیست جوابی دانەوە و وتی (ئەمانە ھەڵھاتوو نین، بەڵکو ئەمانە کۆڵنەدەرن و راکەرەن ان شادەستیان کرد بە فڕێدانی خۆڵ بەسەر ڕووخساریان و دەیانگوت: ئەی ئاواران، ئایا ئێوە لە پێناو خودا ھەڵاتوون؟ محمد دەفەرموێت (ئەوان ھەڵنەھاتوون، ئەوانە ڕاکەرن إن شاء الله). <ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص128-130، دار صادر، بيروت.</ref> === فەتحی مەککە === {{سەرەکی|فەتحی مەککە}} [[پەڕگە:Bilal.jpg|وێنۆک|وێنەکێشانێکی فارسی [[بیلالی حەبەشی|'''بیلالی کوڕی ڕەباح''']] لە کاتێکدا کە لە سەربانی [[کەعبە]] بانگی [[نوێژ لە ئیسلام|نوێژی]] دەکرد دوای [[فەتحی مەککە]] لە ساڵی ٨ی کۆچیدا.]] لە ئەنجامەکانی ڕێکەوتنی [[سوڵحی حودەیبییە|حودەیبیە]]، ھۆزی خزاعە ھاتنە ھاوپەیمانییەکەی محەممەدەوە، و بەنوبەکر چوونە ھاوپەیمانییەکەی قوڕەیشەوە،<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص95-105، دار صادر، بيروت.</ref> و بەنی بەکر و خزاعە شەڕ و کوشتاری سەردەمی نەزانی لە نێوانیاندا بوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة فتح مكة - غزوات الرسول - مع الحبيب|ناونیشان=https://www.withprophet.com/ar/%D9%81%D8%AA%D8%AD-%D9%85%D9%83%D8%A9-%D8%B3%D9%86%D8%A9-8-%D9%87%D9%80|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=قصة فتح مكة - غزوات الرسول - مع الحبيب|زمان=ar}}</ref> ماوەیەک بە ئیسلامەوە سەرگەرم بووبوون و پاشان شەڕ لەنێوانیان دەستی پێکردەوە، و [[قوڕەیش]] یارمەتی بەنوبەکریان دا،چەندین کەسیان لەیەکتری کوشت. بەمەش کۆتایی بە [[سوڵحی حودەیبییە|ڕێکەوتنەکەیان]] لەگەڵ [[ئیسلام|موسڵمانان]] ھات،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نبذة عن فتح مكة - الإسلام سؤال وجواب|ناونیشان=https://islamqa.info/ar/answers/261634/%D9%86%D8%A8%D8%B0%D8%A9-%D8%B9%D9%86-%D9%81%D8%AA%D8%AD-%D9%85%D9%83%D8%A9|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=islamqa.info|زمان=ar}}</ref> [[ئەبوو سوفیان کوڕی حەرب]] لە [[مەککە|مەککەوە]] ھات و ویستوی [[سوڵحی حودەیبییە|ڕێکەوتنەکەیان]] نوێ بکاتەوە, بەڵام ڕەتکرایەوە. پاشان محەممەد فەرمانی ئامادەکردنی سوپا و جوڵەی بەرەو [[مەککە]] دەرکرد، نزیکەی ١٠٬٠٠٠ جەنگاوەر لە ١٠ی ڕەمەزانی ساڵی ٩ک، بەرەو مەککە کەوتنە جووڵە بە شێوەی نھێنی <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=الصلابي|یەکەم=علي|سەردێڕ=فتح مكة.. فتح من الله ونصر مبين|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/blogs/2019/5/30/%d9%81%d8%aa%d8%ad-%d9%85%d9%83%d8%a9-%d9%81%d8%aa%d8%ad-%d9%85%d9%86-%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d9%88%d9%86%d8%b5%d8%b1-%d9%85%d8%a8%d9%8a%d9%86|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref> وە خەڵک لەو ڕۆژەدا بەڕۆژوو دەبن.تاکوو شەو گەیشتنە مر زەھران لە دەورووبەری مەککە، بەھەڵکردنی ١٠ ھەزار مەشخەڵ ھەواڵی گەیشتنی سوپای چاوەروانەکراوی موسڵمانان گەیشتە سەرکردەکانی مەککە.پاشان ئەبوو سەفیان و حەکیم کوڕی حزام بۆ پشتراستکردنەوەی ھەواڵەکە لە مەککە چوونەدەر،لە ڕێگە بەدیلی کوڕی وەرقایان پێ گەیشت، بە بینی ئەو سوپایە زۆرە توشی سەرسوڕمان بوون و زانییان کە توانایی ڕووبەڕووبوونەوەیان نییە. لەو کاتەدا [[عەبباس کوڕی عەبدولموتەلیب]] کە پێشتر بۆ بینینی محەممەد بەڕێکەوتبوو گەیشتە لایان، داوای لێکردن باوەڕ بە ئیسلام بھێنن و ببنە موسڵمان گەرەنتی پاراستنی گیانان دەدا تا دەگەنە لای پێغەمبەر، ئەوانیش ڕازی بوون و دواتر چوونە لای محەممەد موسڵمان بوونیان ڕاگەیاند.<ref>الروض الأنف، السهيلي، ج4، ص140-203.</ref>ڕۆژی سێشەممە، ١٧ی ڕەمەزان لە ساڵی ٨ی کۆچی، سوپا بەردەوام بوو لە ڕێپێوانەکەی بۆ شاری مەککە.<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص372-394.</ref><ref>سعد بن عبادة قائل عبارة نسخة محفوظة 16 أغسطس 2016 على موقع واي باك مشين.</ref>موسڵمان بوونی [[ئەبوو سوفیان کوڕی حەرب|ئەبوو سفیان]] کە یەکێک بوو لە سەرکردەکانی قوڕەیش کاریگەری زیاتر ھەبوو بۆ ئەوەی موسڵمانان بەبێ شەڕ بچنە ناو مەککە، محەممەد لەگەڵ ئەبوو سفیان ڕێکەوت خەڵکی مەککە ڕازی بکات لەکاتی چوونە ناوەی سوپای ئیسلام خەڵک ڕووبەروویان نەبێتەوە، پاشان گەڕایەوە مەککە بۆ ئەوەی قسەکانی محەممەدیان پێ بلێت واتە: ھەرکەسێک بچێتە ناو ماڵی ئەبووسفیان پارێزراودەبێت ! وە ھەرکەسێک دەرگاکەی ماڵەکەی دابخات ونەیەتەدەرەوە پارێزراو دەبێت! وە ھەرکەسێک بچێتە ناو مزگەوتەوە (بیت الحرام-کەعبە) پارێزراو دەبێت”.<ref>السيرة النبوية، ابن حبان، ص315.</ref>ئەمەش تا ڕادەیەکی زۆرلەلایەن خەڵکی مەککەوە پێشوازی لێ کرا. [[پەڕگە:Kaaba (1910)-2.jpg|ڕاست|وێنۆک|[[کەعبە]] ساڵی [[١٩١٠]]]] دواتر محەممەد فەرمانی بە یەکە سەربازییەکانی دا لە چەند شوێنێکەوە بچنە ناو مەککە بەبێ ئەوەی ڕووبەڕووی کەس بنەوە تەنھا ئەوانە نەبێت کە شەڕیان لەگەڵ دەکەن.<ref>عيون الأثر في فنون المغازي والشمائل والسير، ابن سيد الناس، ج2، ص194، مؤسسة عز الدين، بيروت، ط1986.</ref> ئەوەبوو [[خالید کوڕی وەلید]] و ئەوانەی لەگەڵیدا بوون لە لە خوارەوە، وە [[زوبەیر کوڕی عەوام]] و ئەوانەی لەگەڵیدا بوون لەسەرەوە و [[ئەبوو عوبەیدە کوڕی جەڕاح]] لە دۆڵەکەوە ھاتە ناوەوە مەککە <ref name="الرحيق-فتح مكة2">[[الرحيق المختوم (كتاب)|الرحيق المختوم]]، [[مباركفوري (توضيح)|المباركفوري]]، ص372-394.</ref> <ref>عيون الأثر في فنون المغازي والشمائل والسير، ابن سيد الناس، ج2، ص194، مؤسسة عز الدين، بيروت، ط1986.</ref>لەکاتی چوونە ناو مەککە تەنھا لەلای [[خالید کوڕی وەلید|خالید کوڕی وەلیدەوە]] تووشی ڕووبەڕووبوونەوە بوون،ھەندێک لە قوڕەیشەکان بە سەرۆکایەتی عیکریمە کوڕی [[ئەبوو جەھل]] ھەوڵیان دەدا ڕووبەڕووی موسڵمانان ببنەوە،خالید شەڕی لەگەڵیان کردو دوازدە کەسیانی کوشت، ئەوانی دیکە ھەڵھاتن و دوو لە موسڵمانان کوژران.<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص372-394.</ref> سوپاکە گەیشتە [[کەعبە]], و چوونە ناو [[مزگەوتی حەرام|مزگەوتەکە]], محەممەد لە [[بەردە ڕەشەکە|بەردی ڕەش]] نزیک بووەوە, دەستی لێدا, پاشان سووڕی ماڵەکەی کرد, پاشان ٣٦٠بتی شکان کە لە دەورووبەری کەعبە بوون <ref>رواه البخاري في صحيحه، عن عبد الله بن مسعود، رقم: 4720.</ref>و فەرمانی کرد بت و وێنەی ناو کەعبە دەری بھێنن و بیانشکێن.<ref name=":0" /> === ناکۆکی لەگەڵ ھۆزە عەرەبییەکان === ماوەیەکی کەم دوای فەتحی مەککە، ھۆزەکانی ھوزان و سەقیف و لەگەڵ ھەندێکی بەنی ھیلال ڕێکەوتن لەسەر شەڕکردن لەگەڵ موسڵمانان،<ref>المغازي، الواقدي، ج3، ص885-921، عالم الكتب، بيروت.</ref> کاتێک محەممەد ئەوەی بیست دەرچوو لە [[مەککە]] لە '''[[شەڕی حونەین|غەزای حونەین]]''' دا لە ڕۆژی شەممە ٦ی شەوالی ساڵی ٨کۆچی،<ref>المغازي، الواقدي، ج3، ص885-921، عالم الكتب، بيروت.</ref> و ١٢٬٠٠٠ جەنگاوەر لەگەڵی دەرچوون،کە زۆربەیان لەوانە پێکھاتبوون تازەببوونەوە موسڵمان. و موسڵمانان لە ئەنجامدا سەرکەوتن و زۆربەی ھۆزی ھوزان ھەڵھاتن بۆ تائیف.<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص397-407.</ref>دوای غەزای حونەین و لە ھەمان کاتدا، محەممەد بەرەو تائیف ڕۆیشت بۆ دەرکردنی ھوزان و سەقیف،<ref>الروض الأنف، السهيلي، ج4، ص248-276.</ref> و غەزای تائیف ڕوویدا لە نێوانیان، سوپای ئیسلامی گەمارۆیان دان ماوەی ٤٠ ڕۆژ، پاشان وازیان لێ ھێنان.<ref>رواه مسلم، في صحيحه، عن أنس بن مالك، رقم: 1059.</ref><ref>الفصول في سيرة الرسول ﷺ، ابن كثير، ص84-85.</ref>لە ڕەجەبی ساڵی ٩کۆچی، غەزای تەبوک ڕوویدا کە دوایین غەزای پیغەمبەر محەممەد بوو،<ref>دلائل النبوة، البيهقي، ج5، ص362، رقم: 2028.</ref> دوای ئەوەی ھەواڵیان پێ گەیشت لە وڵاتی ڕۆمەوە کە پاشای ڕۆم و ھاوپەیمانە عەررەبەکانی، سوپایەکیان پێک ھێناوە بۆ ھێرش بردنە سەر دەوڵەتی ئیسلامی،<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص165-167، دار صادر، بيروت.</ref> موسڵمانان سوپایەکیان پێک ھێنا لە ٣٠٬٠٠٠ جەنگاوەر <ref>الآية الكبرى في شرح قصة الإسراء، السيوطي، ص46، دار الحديث، القاهرة، ط1988.</ref>بە ھاوڕێیەتی ١٠٬٠٠٠ سوارچاک،<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص165-167، دار صادر، بيروت.</ref> بەڵام لەبەر دووری ڕێگەکاکە و توندی گەرماکە تووشی سەختی بوون و کە گەیشتنە تەبووک، ٢٠ شەو تیایا مانەوە،<ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج5، ص195-221، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref><ref>غزوات الرسول وسراياه، ابن سعد، ص80-82.</ref> و کاتێک ڕۆمان و ھاوپەیمانەکانیان ھەواڵی کشانی سوپای ئیسلامییان بیست ترسان و جیابوونەوە لە ناو سنووری وڵاتەکەیان،<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص417-430.</ref> و پاشان سوپای موسڵمانان بەبێ شەڕ لە تەبوکەوە ڕۆیشتن، لە مانگی ڕەمەزاندا لە ساڵی ٩ی کۆچیدا گەڕانەوە مەدینە،<ref>المغازي، الواقدي، ج3، ص989-1075، عالم الكتب، بيروت.</ref> موسڵمانانیش دەستیان کرد بە فرۆشتنی کەل و پەلە سەربازییەکانیان کرد بەبیانووی تەواو بوونی جیھاد بەڵام بەڵام محەممەد ڕێگای لێگرتن و نەیھێشت ئەو کارە بکەن . .<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص165-167، دار صادر، بيروت.</ref>زۆرێک لە مێژوونووسان ڕوودانی ئەم شەڕە دەخەنە ژێر پرسیارەوە، بە پشت بەستن بە نەبوونی ھیچ ئاماژەیەک بەو شەڕە لە ھیچ سەرچاوەیەکی دیکە جیا لە سەرچاوە ئیسلامییەکان.<ref>See, for example, Bowersock, Glen Warren, Peter Robert Lamont Brown and Oleg Grabar Late Antiquity: A Guide to the Postclassical World (1999, Harvard University Press) p. 597, which notes that many of the details surrounding Muhammad's life as given in the biographies, are "problematic in certain respects, the most important of which is that they represent a tradition of living narrative that is likely to have developed orally for a considerable period before it was given even a relatively fixed written form. Ideally, one would like to be able to check such accounts against contemporary evidence... however, there is no relevant archaeological, epigraphic, or numismatic evidence dating from the time of Muhammad, nor are there any references to him in non-Muslim sources dating from the period before 632." Also cf. El-Cheikh, Nadia Maria Byzantium Viewed by the Arabs (2004, Harvard University Press) p. 5, "One major challenge to examining initial contacts between Byzantium and the early Muslim umma arises from the controversy surrounding the traditional Islamic account......sources are not contemporaneous with the events they purport to relate and sometimes were written many centuries later. These sources contain internal complexities, anachronisms, discrepancies, and contradictions. Moreover, many of them provide evidence of embellishment and invention that were introduced to serve the purposes of political or religious apologetic."</ref> لە دوای ئەوە، وەفدێکی سەقیف ھاتن بۆ مەدینە و موسڵمان بوون،<ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج5، ص222-228، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> ھەروەھا چەندین وەفد لە ھۆزە عەرەبیەکانەوە ئەھاتن بۆ مەدینە و ئیسلام بوونی خۆیان ڕائەگەیاند <ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص417-430.</ref>و لە نێوان ساڵەکانی ٩ک و ١٠ک دا،<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص436-452.</ref> بە شێوەیەک کە ساڵی ٩ک ناونرا بە ساڵی وەفدەکان.<ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج5، ص248، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> === حەجی ماڵاوایی === [[پەڕگە:Petrograd, № 923-Dorn 312, fol 313 The Last Sermon of the Prophet Muhammad.jpg|وێنۆک|290x290پیکسڵ|وێنەیەکی فارسیی کۆتا وتاری پێغەمبەر محەممەد، کە لەلایەن عەلی قاسمەوە وێنا کراوە لە دەستنووسێکی ئەحسەن ئەل-کیبار لە ساڵی ١٥٢٦]] لە زولقەعدەی ساڵی ١٠کۆچی، پێغەمبەر محەممەد ویستی ڕێوڕەسمەکانی [[حەج]] ئەنجام بدات، دوای ئەوەی ٩ ساڵی لە مەدینە بەسەربرد بێ ئەوەی حەج بکات،<ref>السيرة النبوية، ابن حبان، ص384.</ref>بۆیە بە خەڵکەکەی ڕاگەیاند کە بۆ ئەو مەبەستە بەرەو مەککە بەرێ دەکەوێت.بۆیە خەڵکێکی زۆر ھاتنە مەدینە, ھەموویان ھەوڵیاندەدا لەگەڵ محەممەد سەفەر بکەن بەرەو مەککە.ئەم حەجە لە مێژوودا بە حاجی حەجی ماڵاوایی, یان حەجی پەیوەندی, یان حەجی ئیسلام ناسراوە, بەڵام زیاتر بە حەجی ماڵاوایی ناسراوە<ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج6، ص5-12، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> چونکە لە وتارەکەی ماڵاوایی لە موسڵمانان کردو دوای ئەوە حەجی نەکردەوە.<ref>السيرة النبوية، ابن كثير، تحقيق: مصطفى عبد الواحد، ج4، ص211-413، دار المعرفة، بيروت، ط1971.</ref> ھەروەھا باسی ئەو شتانەی بۆ کردن کە [[حەرام]] یان [[حەڵاڵ]]ن، لە ڕۆژی ٢٥ی زوقەعدەی ساڵی ١٠کۆچی،<ref>فتح الباري شرح صحيح البخاري، ابن حجر العسقلاني، ج8، ص104، دار المعرفة، بيروت، ط1959.</ref> محەممەد دەرچوو بەرەو [[مەککە]] لەگەڵ نزیکەی ١٠٠٬٠٠٠ موسڵمانی ژن و پیاودا. <ref name="الحلبية-الوداع">السيرة الحلبية في سيرة الأمين المأمون، علي بن برهان الدين الحلبي، ج3، ص307-340، دار المعرفة، بيروت.</ref><ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج6، ص5-12، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref>بە وتنەوەی «لبيك اللهم لبيك، لبيك لا شريك لك لبيك، إنّ الحمد والنعمة لك والملك، لا شريك لك»<ref>السيرة الحلبية في سيرة الأمين المأمون، علي بن برهان الدين الحلبي، ج3، ص307-340، دار المعرفة، بيروت.</ref> چووە مەککەوە لە ڕۆژی یەکشەممە ٤ی زیلحەجە، <ref>فتح الباري شرح صحيح البخاري، ابن حجر العسقلاني، ج8، ص104، دار المعرفة، بيروت، ط1959.</ref>و چووە مزگەوتی حەرامەوە، دوای ئەوەی مەناسیکەکانی حەجی ئەنجامدا، ووتاری حەجی ماڵاوایی دا.<ref name=":6">رواه مسلم في صحيحه عن جابر بن عبد الله، رقم:1218.</ref><ref name=":6" /> لەم ھەڵوێستەدا و لەسەر شاخی عەرەفە، ئەم ئایەتە [[قورئان]]ییە دابەزی ﴿الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا﴾ (<small>[[وەرگێڕاوەکانی قورئان بۆ زمانی کوردی|کوردی]]</small>: ئەمڕۆ ئاین و بەرنامەکەتانم بەکۆتایی گەیاند و نازو نیعمەتی خۆمم بۆ تەواو کردن و ڕازیم بەوەی کە ئیسلام ببێتە بەرنامەو دین و ئاینتان)<ref>سورەتی مائیدە، ئایەتی ٣</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=وه‌رگێڕانی ماناكان ئایه‌تی 3 سوره‌تی سورەتی المائدة - وەرگێڕاوی کوردی - صلاح الدین|ناونیشان=https://quranenc.com/ku/browse/kurdish_salahuddin/5/3|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=فرەفەرھەنگی قورئانی پیرۆز|زمان=ku}}</ref>لەگەڵ ئەوەی [[شیعە]] باوەڕیان وایە ئەم ئایەتە لە کاتێکی تردا دابەزیووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=يوم الغدير كمال الدين وتمام النعمة|ناونیشان=http://www.alshirazi.net/monasabat/monasabat/61.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.alshirazi.net}}</ref> == کۆچی دوایی == [[پەڕگە:Mrs Aisha room.jpg|وێنۆک|250px|شوێنی حوجرەی پێغەمبەر، کە پێغەمبەر و ئەبووبەکر و عومەری تیا نێژراوە]] یەکەم شت کە پێغەمبەر محەممەد زانی کاتی وەفاتی نزیک بۆتەوە ئەوە بوو کە لە فەتحی مەککەدا سورەتی نەسری بۆ دابەزی<ref>الأنوار المحمدية من المواهب اللدنية، يوسف النبهاني، ص575-595، المطبعة الأدبية، بيروت، ط1892.</ref> {{قورئان|سوورەت=١١٠|ئایەت=١|کوردی=کاتێ یارمەتی و کۆمەکی خوا دێت، شاری مەککە ڕزگار دەکرێت و دەرگای ئازادی واڵا دەکرێت}}.<ref>سورەتی نەسر، ئایەتی ١</ref> لە کۆتاییەکانی مانگی سەفەری ساڵی ١١ی کۆچی، محەممەد توشی [[تا (نیشانەی نەخۆشی)|تایەکی]] بەھێز بوو،<ref>الأنوار المحمدية من المواهب اللدنية، يوسف النبهاني، ص575-595، المطبعة الأدبية، بيروت، ط1892.</ref> و نەخۆشییەکەی لێی توند بوو، و مۆڵەتی لە خێزانەکانی وەرگرت تا لە ماڵی [[عائیشە|عائیشەی کچی ئەبووبەکر]] بمێنێتەوە. و پێغەمبەر نوێژی بە موسڵمانان دەکرد کاتێک نەخۆش بوو ١١ ڕۆژ و کاتێک نەخۆشییەکەی بە تەواوی قورس بوو فەرمانی بە [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبووبەکر]] کرد نویژیان پێ بکات،<ref>الروض الأنف، السهيلي، ج4، ص432-447.</ref> و ١٣ ڕۆژ دوای نەخۆشییەکەی لە ڕۆژی دووشەممە ڕەیبعولئەوەلی ساڵی ١١ی کۆچی و لە تەمەنی ٦٣ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد<ref>الروض الأنف، السهيلي، ج4، ص432-447.</ref> کە ئەم ڕێکەوتەش بەرامبەرە لەگەڵ ٨ی حوزەیرانی ٦٣٢ز،<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد، ج2، ص308، دار صادر، بيروت.</ref> لە ماڵی عائشە نێژرا لە تەنیشت [[مزگەوتی پێغەمبەر]].<ref>نور اليقين في سيرة سيد المرسلين، محمد بن عفيفي الخضري، ص205، دار المعرفة، بيروت، ط2004.</ref> === پاش وەفاتی === لە دوای کۆچی دوایی پێغەمبەر محەممەد شوێنکەوتوانی ناکۆکییان لەسەر ئەو کەسە ھەبوو کە دەبێتە جێنشین،<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص457-470.</ref> کۆمەڵێک موسڵمانان کۆ بوونەوە لە سەقیفەی بەنی ساعدە، سەعدی کوڕی عوبادە خۆی پاڵاوت بۆ ئەو مەبەستە و پشتیوانان پشتگیریان کرد،<ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج6، ص77-83، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> لە ھەمان کاتدا [[عومەر کوڕی خەتتاب|عومەری کوڕی خەتتاب]] [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبوبەکری]] سدیقی دەستنیشانکرد بۆ ئەو مەبەستە، بەپێی ئەوەی کۆچکردووەکان لە پێشترن بۆ جێ نشینی،<ref>الروض الأنف، السهيلي، ج4، ص448-461.</ref> ئەمەش پشتگیری ھەموو موسڵمانانی لەسەر بوو کە لەویا کۆ بووبونەوە، لە ھەمان کاتدا کۆمەڵێک لەو موسڵمانانەی کە لەو کاتەدا سەرگەرمی کفن و دفنی پێغەمبەر بوون دوایی ناڕازیبوون، <ref>البداية والنهاية، ابن كثير، تحقيق: علي شيري، ج5، ص270، دار إحياء التراث العربي، ط1988.</ref>سووربوون لەسەر ئەوەی [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی کوڕی ئەبوتالیب]] جێنشین بێت لەبەر ئەو نزیکایەتیەی ھەیەتی لەگەڵ پێغەمبەر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.shiaweb.org/books/jaish_alsahaba/pa19.html |سەردێڕ=تۆڕی شیعەی جیھانی |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160315045244/http://www.shiaweb.org/books/jaish_alsahaba/pa19.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئازاری ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>لەو ڕووداوەوە سەرەتاکانی ناکۆکی مێژوویی لە نێوان مەزھەبی [[سوننە]] و [[شیعە]] سەریھەڵدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=حكيم|یەکەم=گۆران|سەردێڕ=ململانێی سوننەو شیعە: باکگراوندێکی مێژووی و نەزیفێکی بەردەوام|ناونیشان=https://www.historyofkurd.com/2018/07/14/%d9%85%d9%84%d9%85%d9%84%d8%a7%d9%86%db%8e%db%8c-%d8%b3%d9%88%d9%86%d9%86%db%95%d9%88-%d8%b4%db%8c%d8%b9%db%95-%d8%a8%d8%a7%da%a9%da%af%d8%b1%d8%a7%d9%88%d9%86%d8%af%db%8e%da%a9%db%8c-%d9%85%db%8e/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=History Of Kurdistan}}</ref> دوای جێگیر بوونی دۆخەکە بۆ ئەبوبەکر، دەوڵەتی [[خەلافەتی ڕاشدین]] دامەزرا. ئیشی کرد لەسەر پارستنی [[ئیسلام]] و دژایەتی کردنی ئەوانەی لە ئیسلام پاشگەز بوونەوە پاش کۆچی دوایی پێغەمبەر، و ڕێگرییان لە [[زەکات]] کرد،<ref>فقه السيرة النبوية، محمد سعيد رمضان البوطي، ص511-513، دار الفكر، ط1991.</ref> ھەروەھا ئەوانەی لەناوبرد کە بانگەوازی پێغەمبەرایتیان ئەکرد،<ref>السيرة الحلبية في سيرة الأمين المأمون، علي بن برهان الدين الحلبي، ج2، ص509، دار المعرفة.</ref> ئەمەش ناسراوە بە شەڕی ڕەدە؛<ref>السيرة الحلبية في سيرة الأمين المأمون، علي بن برهان الدين الحلبي، ج2، ص509، دار المعرفة.</ref> و ئەبوبەکر ھەستا بە ناردنی ھێزی سەربازی بۆ ناوچە جیاوازەکان.<ref>فقه السيرة النبوية، محمد سعيد رمضان البوطي، ص511-513، دار الفكر، ط1991.</ref> لە سەردەمی دووەم جێ نشیندا [[عومەر کوڕی خەتتاب|عومەری کوڕی خەتاب]] و تەنھا لە ماوەی دە ساڵدا [[مێزۆپۆتامیا|وڵاتی نێوان دوو ڕووبار]] و وڵاتی [[فارسەکان|فارس]] و [[شام]] و [[میسر]] فەتح کرا .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=عمر|یەکەم=كهەیفی|سەردێڕ=پوختەیەک لە ژیانی عومەری کوڕی خەطاب ڕەزای خوای لێبێت|ناونیشان=https://www.historyofkurd.com/2016/03/15/%d9%be%d9%88%d8%ae%d8%aa%db%95%db%8c%db%95%d9%83-%d9%84%db%95-%da%98%db%8c%d8%a7%d9%86%db%8c-%d8%b9%d9%88%d9%85%db%95%d8%b1%db%8c-%d9%83%d9%88%da%95%db%8c-%d8%ae%db%95%d8%b7%d8%a7%d8%a8-%da%95%db%95/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=History Of Kurdistan}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Umar I {{!}} Biography, Caliph, Achievements, & Death {{!}} Britannica|ناونیشان=https://www.britannica.com/biography/Umar-I|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.britannica.com|زمان=en}}</ref> == موعجیزەکانی == {{سەرەکی|موعجیزەکانی محەممەد}} موسڵمانان ھەموو لەو باوەڕەدان، کە گەورەترین موعجیزەی پێغەمبەر محەممەد [[قورئان|قورئانە]]، پاشان زۆربەیان موعجیزەی تر دەسەلمێنن کە لە کتێبەکانی فەرموودەدا ھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی ئابی ٢٠٢٠|سەردێڕ=الجواب عن شبهة أن القرآن يدل على أن الله لم يؤيد نبيه بمعجزات غير القرآن - الإسلام سؤال وجواب|ناونیشان=https://islamqa.info/ar/answers/291379/%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D8%B9%D9%86-%D8%B4%D8%A8%D9%87%D8%A9-%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%8A%D8%AF%D9%84-%D8%B9%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D9%84%D9%85-%D9%8A%D9%88%D9%8A%D8%AF-%D9%86%D8%A8%D9%8A%D9%87-%D8%A8%D9%85%D8%B9%D8%AC%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%BA%D9%8A%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A7%D9%86|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200809210636/https://islamqa.info/ar/answers/291379/%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D8%B9%D9%86-%D8%B4%D8%A8%D9%87%D8%A9-%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%8A%D8%AF%D9%84-%D8%B9%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D9%84%D9%85-%D9%8A%D9%88%D9%8A%D8%AF-%D9%86%D8%A8%D9%8A%D9%87-%D8%A8%D9%85%D8%B9%D8%AC%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%BA%D9%8A%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A7%D9%86|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> === قورئان === {{سەرەکی|قورئان}} [[پەڕگە:Uthman Koran-RZ.jpg|220px|وێنۆک|کۆنترین نوسخەی قورئان]] بەپێی بیروباوەری [[ئیسلام|موسڵمانان]]، [[قورئان]] موعجیزەی سەرەکی پێغەمبەر محەممەدە کە بە درێژایی سەردەمەکان کەس نەیتوانیووە ھاوشێوەی ئەوە بھێنێت لەگەڵ ئەو تەحەدایەی لە قورئاندا ھاتووە،{{قورئان|سوورەت=١٧|ئایەت=٨٨|کوردی=ئەی محمد پێیان بڵێ: سوێند بە خوا ئەگەر ھەموو ئادەمیزادو پەریەکان کۆ ببنەوەو (ھەوڵی بەردەوام بدەن تا) قورئانێکی وەکو ئەمە دانێن و بیھێننە (مەیدان) ناتوانن کاری وابکەن و ناتوانن لە وێنەی بھێنن، ئەگەر چی ھەموو لایەکیان ببنە پشتگیرو یارمەتیدەری یەکتر}}.<ref>سورەتی ئیسرا، ئایەتی ٨٨</ref> بە زۆری ئیعجازی قورئان لە ڕەوانبێژی و ڕوون بێژییەکەیاتی، و ئیعجازی زمانەوانی یەکەم و گرنگترین ھۆکارەکانی ئیعجازی قورئانە، کە چەندیین ڕوو دەگرێتەوە، لەوانە باشی دانانەکەی و کۆبوونەوەی وشە و ڕەوانبێژییەکانی، و ئەو وێنە ڕێکخستنە سەیر و شێوازە نامۆیەی کە جیاوازە لە شێوازی قسەکردنی [[عەرەب]] و پەیڕەوەکانی ڕێکخستن و داڕشتنی کە لە پێش و دوایدا ھاوشێوەی نەبووە.<ref>الخصائص الكبرى، السيوطي، ج1، ص192-195، دار الكتب العلمية، بيروت.</ref> لە ڕووەکانی تری ئیعجازەکەی ئەو ھەواڵانەیە کە لە پەنھاندا ھاتووە، و ھەوألی سەدەکانی ڕابردوو و پێشینەکان،<ref>الخصائص الكبرى، السيوطي، ج1، ص192-195، دار الكتب العلمية، بيروت.</ref> و لەم دواییانەدا بزوتنەوەیەک دروست بووە باوەڕیان بە ئیعجازی زانستی ھەیە لە قورئاندا، و ئەو ئایەتانە ڕوون دەکاتەوە کە بیرۆکە زانستییەکانی ئاشکرا نەبوون تەنھا دوای ماوەیەکی دوور و درێژ نەبێت لە دەرکەوتنی قورئان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=التوبة|یەکەم=غازي|سەردێڕ=الإعجاز العلمي في القرآن.. تصويب الاتجاه|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/opinions/2009/10/29/%d8%a7%d9%84%d8%a5%d8%b9%d8%ac%d8%a7%d8%b2-%d8%a7%d9%84%d8%b9%d9%84%d9%85%d9%8a-%d9%81%d9%8a-%d8%a7%d9%84%d9%82%d8%b1%d8%a2%d9%86-%d8%aa%d8%b5%d9%88%d9%8a%d8%a8|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref> [[پەڕگە:Rima_Ariadaeus-1.jpg|وێنۆک|250px|ھێڵێک لەسەر ڕووی مانگ لەلایەن گرووپی پۆلۆ ١٠ گیراوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=APOD: 2002 October 29 - A Lunar Rille|ناونیشان=https://apod.nasa.gov/apod/ap021029.html|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=apod.nasa.gov}}</ref> زانایانی موسڵمانان لەو باوەڕەدان لە ئەنجامی موعجیزەی [[لەتبوونی مانگ]]ەوە دروست بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دلائل النبوة - المعجزات الحسية للرسول صلى الله عليه وسلم|ناونیشان=http://www.saaid.net/Doat/mongiz/15-8.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.saaid.net}}</ref>]] === لەتکردنی مانگ === موسڵمانانی [[سوننە]] کۆن لەسەر ئەوەی موعجیزەی لەتکردنی مانگ ڕوویداوە بۆ پێغەمبەر محەممەد وەک یەکێک لە موعجیزە تاکەکان،<ref>الأنوار المحمدية من المواهب اللدنية، يوسف النبهاني، ص270-272، المطبعة الأدبية، بيروت، ط1892.</ref> ئەمەش لە پێش کۆچکردندا بووە بۆ [[مەدینە]]، عەبدوڵڵا کوری مەسعود ئەڵێت؛ مانگ بوو بە دوو لەتەوە لەسەردەمی پێغەمبەردا بە شێکی لەسەر شاخەکە و بەشێکی ئەولاتر، پێغەمبەر ووتی شایەت بن،<ref>رواه البخاري في صحيحه، عن عبد الله بن مسعود، رقم: 4864.</ref> ھاوەڵ دانەرەکان ووتیان ئەمە جادووە. لەمەشدا ئایەتێکی قورئان ھاتۆتە خوارەوە، {{قورئان|سوورەت=٥٤|ئایەت=١|کوردی=ڕۆژی قیامەت نزیک بۆتەوە و مانگیش لەت بوو}}.<ref>سورەتی قەمەر، ئایەتی ١</ref>لەگەڵ ئەوەش زۆربەی مێژوو نووسانی ڕۆژئاوا گومانیان لەم موعجیزەیە ھەیە بەھی نەبوونی ھیچ بەڵگەیەکی زانستی .<ref>Wensinck, A.J. "Muʿd̲j̲iza." دائرة المعارف الإسلامية. Edited by: P. Bearman، Th. Bianquis، C.E. Bosworth، E. van Donzel and W.P. Heinrichs. Brill, 2007.</ref> === لە موعجیزەکانی دیکە === دەربارەی جیھانی نادیار لەو ھەواڵانەی پێغەمبەر دەربارەی جیھانی نادیار ھەیبوو، ڕۆژی غەزای بەدر بوو،<ref>خلاصة سير سيد البشر، المحبّ الطبري، ص107-107، تحقيق: طلال بن جميل الرفاعي، مكتبة نزار مصطفى الباز، ط1997.</ref> و ھەواڵەکانی دەربارەی [[حەسەن کوڕی عەلی|حەسەنی کوڕی عەلی کوڕی ئەبوتالیب]] بەوەی کە خوا دەیکاتە ھۆکاری ئاشتی لە نێوان دوو کۆمەڵەی موسڵمانان،<ref>المطالب العالية، ابن حجر العسقلاني، ج4، ص262.</ref> و ھەواڵی دەربارەی ئەوەی فاتیمەی کچی یەکەم کەس دەبێت لە خیزانەکەی بە دواییدا وەفات دەکات،<ref>رواه مسلم في صحيحه عن عائشة بنت أبي بكر، رقم: 2450.</ref> ھەروەھا ھەواڵ و زانیاری دەربارەی چەندیین ڕووداوی تر داوە.<ref>الشفا بتعريف حقوق المصطفى، القاضي عياض، ج1، ص249-258، دار الفكر، بيروت، ط1988.</ref>لە کتێبەکانی فەرموودە و ژیاننامە باسی ڕووداوی دەرچوونی ئاو دەکەن لە نێوان پەنجەکانی پێغەمبەر محەممەدەوە <ref>الخصائص الكبرى، السيوطي، ج1، ص412، دار الكتب العلمية، بيروت.</ref>و لە پێش ئەو بۆ ھیچ کەسێک ڕووی نەداوە، و لە چەند جێگەیەکدا ئەمە دووبارە بۆتەوە، و تەنانەت زانایانی موسڵمانان ئەو ئاوە بە باشترین ئاو دەژمێرن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=إسلام ويب - مواهب الجليل في شرح مختصر خليل - كتاب الطهارة - باب يرفع الحدث وحكم الخبث- الجزء رقم1|ناونیشان=https://islamweb.net/ar/library/index.php?page=bookcontents&ID=85&idfrom=0&idto=0&flag=1&bk_no=19&ayano=0&surano=0&bookhad=0|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=islamweb.net|زمان=ar}}</ref>قسەکردنی لەگەڵ گیانەوەر و بێ گیاندا،<ref>تفسير ابن كثير، عن أبي ذر الغفاري، ج5، ص76.</ref> و ھەروەھا سڵاو لێکردنی لەلایەن درەخت و بەردەوە و ڕۆیشتنی درەخت بۆی، و ناڵەی قەدی ئەو درەختەی ووتاری لەسەر ئەدا کاتێک مینبەرەکەی بۆ دروستکرا، لە ئامێزی گرت و قسەی بۆ کرد، <ref>تخريج مشكاة المصابيح، ابن حجر العسقلاني، ج5، ص346.</ref>و لە موعجیزەکانی لەگەڵ گیانەوەراندا، بەسەرھاتی ئەو ووشترەیە کە سکاڵای کرد لە زۆری ئیش و کەمی ئالەف،<ref>رواه أبو داود، في سننه، عن عبد الله بن جعفر، رقم: 2549.</ref> ھەروەھا چەندین ڕووداو و بەسەرھاتی تر.ھاوکات لەگەڵ ئەم موعجیزانەدا پێغەمبەر محەممەد چەندیین موعجیزەی تری ھەیە لە چاککردنەوەی نەخۆش<ref>دلائل النبوة، البيهقي، عن عاصم بن عمر بن قتادة، ج3، ص276، رقم: 1110.</ref> و بەرەکەت و ڕووداو و بەسەرھاتی تر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الباحث القرآني|ناونیشان=https://tafsir.app/althaalabi/9/118|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=tafsir.app}}</ref> == ژیانی تایبەتی == === خێزانەکانی === {{سەرەکی|دایکانی باوەڕداران}} خێزانەکانی محەممەد لە ئیسلامدا بە دایکەکانی باوەرداران ناسراون، و لە ژمارەی خێزانەکانییدا جیاوازی ھەیە لەسەر دوو ووتە، یەکێکیان ئەڵێت دوانزەن یان یانزەن،<ref name=":7">ألفية السيرة النبوية، عبد الرحيم العراقي، ص 132.</ref> و ھۆی جیاوازیەکەش لە [[ماریا کچی شەمعون|ماریە قبتییدایە]]، ئەوەی لەسەری ڕێکەوتوون لە یانزە خێزانەکەی، شەشیان قوڕەیشین، ئەوانیش؛ [[خەدیجە کچی خووەیلید|خەدیجە کچی خوەیلد]]، [[سەودە کچی زەمعە]]، [[عائیشە]] کچی ئەبووبەکر، [[حەفسە کچی عومەر]]، [[ئوم سەلەمە]]، ئوم حەبیبە. خێزانە عەرەبییەکانی بێجگە لە قوڕەیش چوارن، ئەوانیش؛ [[زەینەب کچی جەحش]]، جوەیریە کچی حارس، [[زەینەب کچی خوزەیمە|زەینەب کچی خوزیمە]]، مەیموونە کچی حارس، و یەکێکیان عەرەب نیە ئەویش [[سەفییە کچی حوییەی|سەفییە کچی حویەی]] لە بەنی ئیسرائیلە، و [[ماریا کچی شەمعون|ماریە قبتی]] ئەمێنێتەوە کە لە [[میسر]]ەوەیە، <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Mubārakfūrī|یەکەم=Ṣafī al-Raḥmān|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=r_80rJHIaOMC&redir_esc=y|سەردێڕ=الرحيق المختوم: بحث في السيرة النبوية على صاحبها افضل الصلاة و السلام|ڕێکەوت=٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=Darussalam|ژپنک=٩٧٨-٩٩٦٠-٨٩٩-٥٥-٨|زمان=en}}</ref>و کاتێک محەممەد خۆی لە ژیاندا بووە دووان لە خێزانەکانی وەفاتییان کرد ئەوانیش خەدیجە کچی خوەیلد و زەینەب کچی خوزیمە بوون.<ref name=":7" /> === مناڵەکانی === محەممەد سێ کوڕ و چوار کچی ھەبووە، دایکی ھەموویان خەدیجە کچی خوەیلد بوو بێجگە لە ئیبراھیم ئەو لە ماریە بوو، و ھەموو مناڵەکانی خۆی لە ژیاندا بوو وەفاتیان کرد بێجگە لە فاتیمە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=عدد أبناء وبنات النبي صلى الله عليه وسلم - الإسلام سؤال وجواب|ناونیشان=https://islamqa.info/ar/answers/23294/%D8%B9%D8%AF%D8%AF-%D8%A7%D8%A8%D9%86%D8%A7%D8%A1-%D9%88%D8%A8%D9%86%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%8A-%D8%B5%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87-%D9%88%D8%B3%D9%84%D9%85|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=islamqa.info|زمان=ar}}</ref> مناڵە کوڕەکانی ئەمانە بوون؛ قاسم (کە بووە بە نازناو بۆی (ئەبووقاسم) <ref name=":8">ألفية السيرة النبوية، عبد الرحيم العراقي، تحقيق: محمد علوي المالكي، ص130-139، دار المنهاج، ط2005.</ref>و لە تەمەنی دوو ساڵیدا کۆچی دوایی کردووە) و عەبدوڵڵا و ئیبراھیم (ساڵ و نیوێک لە مەدینە ژیا)<ref name=":8" />، مناڵە کچەکانی ئەمانەبوون؛ زەینەب و ڕوقیە و ئوم کەلسوم و فاتیمە، بەڵام [[شیعە]] فاتیمە بە تەنھا کچی محەممەد دادەنێن، و سێ کچەکەی تر دەڵێن تەنھا لە ماڵی پێغەمبەردا گەورەبوون، و لە ڕاستیشدا ئەوان کچی ھالە کچی خوەیلدی خوشکی خەدیجە بوون،زەینەب پێش کۆچ ژیانی خێزانی پێکھێنا لەگەڵ ئەبووعاس کوڕی ڕەبیع، بەڵام ڕوقیە و ئوم کەلسوم خێزانی ھاوسەرییان لەگەڵ [[عوسمان کوڕی عەفان]] پێک ھێنا یەک لە دوای یەکتر، و فاتیمە ژیانی خێزانی پێکھێنا لەگەڵ [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی کوڕی ئەبوتالیب]] لە نێوان ھەردوو غەزای بەدر و ئوحود،<ref>الرحيق المختوم، صفي الرحمن المباركي، ص471-472.</ref> و ھیچ کام لە کچەکانی مناڵیان نەبوو تەنھا فاتیمە نەبێت، <ref name=":8" /> کە [[حەسەن کوڕی عەلی|حەسەن]] و [[حوسێن کوڕی عەلی|حوسێن]] و [[زەینەب کچی عەلی|زەینەب]] و ئوم کەلسوم بوون. === موالی و خزمەتکارەکانی === محەممەد چەند موالییەکی ھەبوو، لەوانە؛ [[زەید کوڕی حاریسە|زەید کوری حاریسە]] (پێغەمبەر لە خۆی گرتبوو پێش [[ئیسلام]]) و کورەکەی ئوسامە، و سوبان کوری بجدد و ئەبوھیند، و ئەبولبابە، و ئەبوڕافع،<ref name=":8" /> و لە ژنان ماریە قبتی بوو (لەگەڵ بوونی جیاوازی لەسەر ئەوەی کردوویەتی بە خیزانی یان نا) و ڕیحان کچی زەید،<ref>الرحيق المختوم، صفي الرحمن المباركي، ص471-472.</ref> و خزمەتکارەکانی ئەنەسی کوری مالیک بو ھەروەھا ئەمانەش خزمەتیان ئەکرد، بیلال کوری ڕەباح، عەبدوڵلا کوری مەسعوود و ئەبووزڕی غەفاری و ئەوانی تر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=السيره الذاتيه لمحمد ابن عبدالله, عليه الصلاه والسلام - مجلة رجيم|ناونیشان=https://rjeem.com/%d8%a7%d9%84%d8%b3%d9%8a%d8%b1%d9%87-%d8%a7%d9%84%d8%b0%d8%a7%d8%aa%d9%8a%d9%87-%d9%84%d9%85%d8%ad%d9%85%d8%af-%d8%a7%d8%a8%d9%86-%d8%b9%d8%a8%d8%af%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d8%b9%d9%84%d9%8a%d9%87/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢٣|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230505192652/https://rjeem.com/%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B0%D8%A7%D8%AA%D9%8A%D9%87-%D9%84%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A7%D8%A8%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === شێوەی === موسڵمانان ھەستاون بە کۆکردنەوەی ئەوەی وەسفی پێغەمبەرەکەیان ئەکات کە لە ھاوەڵەکانەوە بە میرات بۆیان ماوەتەوە لە کتێبەکانی شەمائلدا، و ناودارترینی ئەم کتێبانەش شەمائلی محەممەدییە کە [[ترمزی]] دایناوە، و فەرموودەیەکی زۆری داناوە لە وەسفی پێغەمبەردا؛<ref>کتێبی لشمائل المحمدیة لە نوسینی الحافظ الترمذی لاپەڕە ٢–١٤</ref> * '''جەستەی''': بەشکۆ و بەرز بووە،<ref name="ReferenceA">لە سیوتی گێردراوەتەوە لە کتێبی الجامع الصغیر لە ھند بن ابی ھالە وەرگیراوە بە ژمارە:٦٤٩٣</ref> نە بەرز بووە و نە کورت،<ref>رواه ابن كثير في البداية والنهاية عن أبي هريرة، ج6، ص21.</ref> بەڵام لە بەرزییەوە نزیک بووە، ڕەنگی گوڵی بووە،<ref name="ReferenceA"/> نە سپی بووە نە ئەسمەر.<ref>لە سەحیحی بوخاری گێردراوەتەوە لە ئەنەسی کوری مالیکەوە بە ژمارە:٣٥٤٧</ref> * '''سەر و قژی''': سەری گەورە بووە، سەری بەرز، و قژی زۆر ڕەش بووە،<ref>ئیبن کەسیر لە کتێبی البدایە والنھایە گێراویتیەوە لە ئەبو ھورەرەش وەرگیراوە بەشی ٦ لاپەڕە ٢١.</ref> قژی نە لوول بووە و نەخاو، کاتێک وەفاتی کردووە لە سەر و ڕیشیدا ٢٠ تاڵی سپی نەبووە.<ref name="ReferenceB">رواه ابن عبد البر في كتابه الاستذكار عن علي بن أبي طالب، ج7، ص336.</ref><ref name="ReferenceD">رواه البخاري في صحيحه عن أنس بن مالك، رقم: 3547.</ref><ref name="ReferenceD"/> * '''دەست و قۆڵی''': قۆڵی درێژ بووە، زۆر موودار بووە، دەست و قاچی ئەستوور بووە، پەلەکانی درێژ و جومگەکانی بەھێز بووە.<ref name="ar.wikipedia.org">https://ar.wikipedia.org/wiki/وصف_النبي_محمد</ref> * '''شان و سنگ و سکی''': شانەکانی فراوان بوون، زۆر موودار بووە و سنگی بەرز بووە، و سنگی پان بووە.<ref name="ar.wikipedia.org"/><ref name="en.wikipedia.org">https://en.wikipedia.org/wiki/Depictions_of_Muhammad</ref> * '''نیشانەی پێغەمبەرایەتی''': نیشانەیەکی سوور وەک ھێلکەی کۆتر، یان وەک ھیلال، چەند موویەکی کۆبووەوەی تیابووە لە نێوان شانییدا، و ئەمەش لە نیشانەکانی پێغەمبەرایەتی بووە بەپێی بیروباوەری موسڵمانان.<ref>ھەیسمی گێراوێتیەوە لە کتێبی مجمع الزوائد لە سەلمانی فارسی وەرگیراوە لە بەشی ٩ لاپەرە ٣٤٣.</ref> * '''ڕووخسار و ناوچەوانی''': ڕووخساری ڕێک بووە، زۆر بە تەواوی بازنەیی نەبووە، ناوچەوانی فراوان بووە.<ref name="ar.wikipedia.org"/><ref name="en.wikipedia.org"/><ref>ئیبن کەسیر لە کتێبی البداية والنھاية گێراوێتیەوە لە ئەبو ھورەیرەوە، بەشی ٦، لاپەڕە ٢١.</ref> * '''چاو و برۆی''': چاوی زۆر ڕەش بووە، لە سپیاییەکەیدا سووری ھەبووە، و چاوەکانی زۆر فراوان بووە، و برۆکانی بەھێز و کەوانەیی بووە، و بە نەرمی بە یەک گەیشت بوونەوە.<ref name="ReferenceB"/><ref name="en.wikipedia.org"/><ref>رواه مسلم في صحيحه عن جابر بن سمرة، رقم:2339.</ref> * '''لوت و دەمی''': لووتی ڕێک بووە، و دەمی گەورە بووە، و دانەکانی ناسک و ڕێک بوون.<ref name="en.wikipedia.org"/><ref>[[ئیمام]]ی مسلم گێراوێتیەوە لە سەحیحەکەی لە جابر بن سمرەوە، بە ژمارە:'''٢٣٣٩'''.</ref><ref>https://ar.wikipedia.org/wiki/محمد</ref> * '''قاچەکانی''': قاچەکانی گەورە بوون، ھەموو پێی لەسەر زەوی دادەنا<ref>ئیبن کەسیر گێراوێتیەوە لە کتێبی البداية والنهاية لە ئەبو ھورەیرەوە، بەشی شەشەم لاپەڕە ٢١.</ref><ref>ئیمامی مسلم گێراوێتیەوە لە سەحیحەکەی لە جابری کوری سمرەوە، بە ژمارە :٢٣٣٩.</ref> [[پەڕگە:4025 Istanbul - Topkapi - Sbirciando da finestra sala reliquie - Foto G. Dall'Orto 27-5-2006.jpg|وێنۆک|220px|ئەو ژوورەی پۆشاکی پێغەمبەری لێیە لە مۆزەخانەی بابی عالی لە ئیستەنبوڵ، [[تورکیا]]]] === پێداویستی و ئاسارەکانی === لە خووی پێغەمبەر بوو کە ناوی لە شتومەک و چەک و پێویستییەکانی دەنا،<ref>کتێبی إحیاء علوم الدین، خاوەن:أبو حامد الغزالی، بەشی ٢، لاپەڕە ٣٧٦ چاپ: دار المعرفة، بیروت.</ref> ناوی ئاڵاکەی عیقاب بوو، و ناوی شمشێرەکەی کە شەڕی پێ دەکرد زولفەقار بوو، و ھەروەھا شمشێری تری ھەبوو وەک ڕسوب و قەزیب، و ناوی کەوانەکەی کتوم بوو، و ووشترەکەی ناوی [[قەسوا]] بوو، بەو شێوەیە ھەموو شتەکانی ناو نابوو، و موسڵمانان زۆر لە کەرەستەکانیان پاراست ووە بە درێژایی مێژوو، لە [[میسر]] لە مزگەوتێک ئاسەواری پێغەمبەر ھەبوو لە باشووری [[قاھیرە]]، تا کاتی فەتحی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] ساڵی ١٥١٧ز، کاتێک [[سەلیمی یەکەم|سوڵتان سەلیمی یەکەمی]] عوسمانی چووە قاھیرەوە، ھەموو ئاسەوارەکانی پیغەمبەری لەگەڵ خۆی برد بۆ [[ئەستەمبوڵ|ئەستەنبوڵ]]، و ھەتا ئێستا لە مۆزەخانەی بابی عالی لە ئەستەنبوڵ پارێزراون.<ref>کتێبی:إحیاء علوم الدین، خاوەن:أبو حامد الغزالی، '''بەشی دووەم'''، لاپەڕە ٣٧٦ چاپ: دار المعرفة، بیروت.</ref> بەڵام ئەوەی لە ئاسەواری پێغەمبەر بوو لە [[مەککە]] و [[مەدینە]]، موسڵمانان پاراست بوویان تا کاتی دەرکەوتنی بزوتنەوەی وەھابی لە نەجد لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|خەلافەتی عوسمانی]]، کە وەھابییەکان دوای ئەوەی دەستیان گرت بەسەر حیجازدا، زۆربەی ئاسەوارەکانی پێغەمبەریان لەناوبرد بە بانگەوازی ترسی دروست بوونی ھاوەڵ دانان،<ref>'''جریدة الحجاز:''' جدل حول تدمیر الوھابیة لما تبقّی من آثار إسلامیة - فؤاد المشاط تاریخ الوصول 7 یولیو 2011. نسخة محفوظة03 نوفمبر 2012 علی موقع وای باک مشین.</ref>، ئەمەش وایکرد زۆربەی زانایانی [[سوننە]] و [[شیعە]] بانگەوازی پێویست بوونی پارێزگارییان کرد بۆ ئەوەی کە ماوەتەوە و ڕێگە نەدریت لەناو ببرێت<ref>'''صحیفة عکاظ:''' مفتی مصر: الآثار النبویة عظیمة القیمة وتمثل تاریخ الإسلام تاریخ الوصول 7 یولیو 2011.نسخة محفوظة 24 سبتمبر 2015 علی موقع وای باک مشین.</ref><ref>لا ذرائع لھدم آثار النبوة، عمر عبد اللە کامل، ص2، دار بیرسان.</ref><ref name="ReferenceC">'''علی الطالقانی. معھد الإمام الشیرازی الدولی للدراسات:'''توصیات ومقترحات لمعالجة ھدم الآثار، تاریخ الوصول 21 یولیو2011. نسخة محفوظة 15 أغسطس 2018 علی موقع وای باک مشین.</ref> لەو ئاسارانەی ڕوخێنران؛ مزگەوتی بەنی قەڕیزە بوو، کە پێغەمبەر محەممەد تێیدا نوێژی کرد کاتی گەمارۆدانی بەنی قەڕیزە لەبەر [[خیانەت]]ەکەیان، مزگەوتی ئەبووبەکری سدیق، و شوینی لە دایکبوونی محەممەد، و شوێنی ژیانی لە مەککە، و باخی ھاوەڵ سەلمانی فارسی، و ماڵی ھاوەڵ [[ئەبوو ئەیووبی ئەنساری|ئەبوو ئەیووبی ئەنساڕی]]، و بیری عەینول زەرقا، و بیری ئەریس و بیری حاء.<ref name="ReferenceC"/><ref>لا ذرائع لھدم آثار النبوة، عمر عبد اللە کامل، ص182-183، دار بیرسان.</ref><ref>نصیحة لأخواننا علماء نجد، یوسف الرفاعی، ص12.</ref> == تێڕوانینەکان لەسەر کەسایەتیی محەممەد == === تێڕوانینی موسڵمانان === بەپێی زانیارییە ئیسلامییەکان، محەممەد بەڕێزترین دروستکراو و پێشەوای ھەموو مرۆڤایەتییە،<ref>الفتاوى الحديثية، ابن حجر الهيتمي، ص346-349، تحقيق: أحمد عناية، دار التقوى، ط2008.</ref><ref>قال النبي محمد «أنا سيّد ولد آدم يوم القيامة»، رواه مسلم في صحيحه، عن أبي هريرة، رقم: 2278.</ref> و دوایین پێغەمبەری خوایە، باوەڕبوون پێی و باوەڕ بە پێغەمبەرێتییەکەی پێویستە لەسەر ھەموو [[ئیسلام|موسڵمانان]] و باوەڕ بە بێ ئەوە تەواو نابێت و [[ئیسلام]] ڕاست نابێت لەگەڵ ئەم بڕوایەدا نەبێت،<ref name=":9">الشفا بتعريف حقوق المصطفى، القاضي عياض، ج2، ص3، دار الكتب العلمية، ط2006.</ref><ref name=":9" /> گوێڕایەڵ بوون بۆی و ڕازی بوون بە فەرمانەکانی پێویستە لەسەریان،<ref name=":10">مجموعة رسائل الإمام الغزالي - روضة الطالبين وعمدة السالكين، أبو حامد الغزالي، ص107، المكتبة الوقفية.</ref><ref name=":10" /> بەوەی کە گوێڕایەڵییە بۆ خوا؛ و پەیڕەوکردنی ڕەوشتەکانی. ئیسلام خۆشویستنی محەممەد بە یەکێک لە ئوسوڵەکانی موسڵمان و یەکێک لە مەرجەکانی باوەڕ دادەنێت،<ref>رواه مسلم في صحيحه، رقم: 2832.</ref> موسڵمانان ڕێزێکی زۆریان لێناوە، و بە ڕێژەیەکی زۆر مناڵەکانیان بە ناوی محەممەد ناو دەنێن، کە ئامارەکان ئاماژە بەوە دەکەن، محەممەد بەربڵاوترین ناوە لە جیھاندا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ="محمد".. الاسم الأكثر شعبية بين المواليد الذكور في بريطانيا|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/ar/دولي/محمد-الاسم-الأكثر-شعبية-بين-المواليد-الذكور-في-بريطانيا/2440257|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.aa.com.tr}}</ref> و زۆرترین ناو بووە بۆ ناونانی لەدایکبووە نوێکان لە [[بەریتانیای مەزن|بەریتانیا]] ساڵی [[٢٠٠٩]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mohammed is most popular name for baby boys in London|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/news/religion/6194354/Mohammed-is-most-popular-name-for-baby-boys-in-London.html|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.telegraph.co.uk}}</ref> زۆربەی موسڵمانان لە ھەموو وڵاتە ئیسلامییەکاندا ڕاھاتوون بە ئاھەنگ گێڕان بە یادی لەدایکبوونی پێغەمبەر محەممەد لە سەدەی شەشی کۆچی بەرامبەر دوانزەی زایینییەوە، کۆڕ ئەبەستن بۆ گوێگرتن لە ژیاننامەکەی، و سەڵاوەتدان لەسەری، و گوێگرتن لە وەسفەکانی،<ref>حسن المقصد في عمل المولد، جلال الدين السيوطي، ص5.</ref> لە ھەمان کاتدا شوێنکەوتوانی [[سوننە|ئەھلی سونەو جەماعە]] ئەم بۆنەیە قبوڵ ناکەن و بە دروستکراوی ئەزانن،<ref>حول المولد النبوي الشريف، محمد علوي المالكي، ص11-12، دار جوامع الكلم، ط1997.</ref> موسڵمانان ناوی محەممەد جیادەکەنەوە بەوەی لەگەڵ ناوھێنانییدا دەڵێن «پێشەوامان محەممەد (سیدنا محمد)» یان «پێغەمبەری خوا (رسول اللە)» یان «نەبی» و لە دوای ناوەکەی سەڵاواتی لەسەر ئەدەن و ئەڵێن؛ «صلّی اللە علیە وسلّم» واتە؛ «دروودی خوای لێبێت».<ref>قال النبي محمد «من صلى عليّ صلاة لم تزل الملائكة تصلي عليه ما صلى عليّ فليقلّ عبد من ذلك أو ليكثر» رواه الدمياطي، في المتجر الرابح، رقم: 246، وقال عنه: حسن.</ref> === تێڕوانینی یەھوودی === نەریتێک ھەیە لەناو یەھوودییدا، دان ئەنێن بە بوونی پێغەمبەری بێجگە لە یەھوودییەکان، خوا ناردوونی بۆ ڕێنمایی کردنی میللەتەکانیان، لەوانە؛ بلعام و ئەیووب کە عییبری نەبوون، تێڕاونینی زانا گەورەکانی [[جوو|یەھوود]] جیاوازییەکی گەورەیان تێدایە دەرباری پێغەمبەر محەممەد، زانای یەھوودی نسنائیل کوڕی فیوومی ئەڵێت، خوا پێغەمبەری ناردووە کە پەیامەکانیان یەک ناگرێتەوە لەگەڵ ئەو بیروباوەڕانەی بۆ پێغەمبەرەکانی یەھوودی ناردووە، فیوومی محەممەد بە پێغەمبەرێکی ڕاستگۆ دادەنێت بەڵام پەیامەکەی تایبەت بە [عەرەب] ئەزانێت بە شێوەکی تایبەت و بۆ یەھوودی دانانێت لەبەر ئەوەی لەگەڵ [[تەورات]] یەک ناگرێتەوە.<ref>The Bustan al-Ukul, by Nathanael ibn al-Fayyumi, edited and translated by David Levine, Columbia University Oriental Studies Vol. VI, p. 105</ref><ref>''Gan ha-Sekhalim'', ed. Kafih (Jerusalem, 1984), ch. 6.</ref> ئەوەی تێبینی دەکرێت تێڕوانینی فیوومی قبوڵێکی فراوان نەکراوە لە نێو یەھوودەکانی سەردەمەکەییدا. موسا کوڕی مەیموون یەکێک لە گرنگترین لاھووتییەکانی یەھوودە لە سەردەمەکانی ناوەڕاستدا وای ئەبینێت کە محەممەد ھەندێک لە بنەماکانی یەھوودی ھەڵبژاردووە لە پەیامەکەیدا و پەرستشی تری بۆ زیاد کردووە، و مەیمون محەممەد بە پێغەمبەرێکی ناڕاستگۆ دادەنێت و بانگەوازی پێغەمبەرایەتییەکەی بە ناڕاست ئەزانێت لەبەر ئەوەی پێچەوانەی نەرێتی تەوراتی یەھوودییە، ھەروەھا بوونی پێغەمبەرێکی نەخوێندەوار بەوە دادەنێت کە ناتوانێت بگاتە پلەی پێغەمبەر.<ref>[http://www.aishdas.org/student/navi.htm Prophet: True or False?], Gil Student</ref><ref>[http://www.myjewishlearning.com/beliefs/Issues/Jews_and_Non-Jews/Attitudes_Toward_Non-Jews/Islam.shtml Jewish Views on Islam] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150318060224/http://myjewishlearning.com/beliefs/Issues/Jews_and_Non-Jews/Attitudes_Toward_Non-Jews/Islam.shtml |date=١٨ی ئازاری ٢٠١٥}}, Marc B. Shapiro</ref> === تێڕوانینی مەسیحییەت === [[پەڕگە:Dante and Virgil Meet Muhammad and His Son-in-law, Ali in Hell.jpg|وێنۆک|وێنەیەکی [[دانتێ ئەلیگیێری|دانتێ]] و [[ڤێرجیل|ڤیرجیل]] لە دۆزەخدا محەممەد و [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی کوڕی ئەبووتالیب]] دەبینن. لە سەدەکانی ناوەڕاستدا مەسیحییەکان ئیسلامیان بە بیدعەت دادەنا.]] یوحنا دیمەشقی (٦٧٦-٧٤٩ز) بە یەکەم کەسی مەسیحی دادەنرێت ڕای خۆی دابێت لەسەر محەممەد، بە پێغەمبەرێکی ناڕاستگۆی دادەنێت،<ref>[http://orthodoxinfo.com/general/stjohn_islam.aspx St. John of Damascus’s Critique of Islam], Orthodox Christian Information Centre</ref>لەگەڵ ئەوەشدا بەشێک لە پەیرەوانی مەسیحیەت بۆچوونێکی ئەرێنیان بەرامبەر محەممەد ھەبوو، بەتایبەت کاتێک خەلیفەی عەباسی ئەبو عەبدوڵڵا محەممەد مەھدی، پرسیاری لە قەشەی کەنیسەی ڕۆژھەڵات، تیماتیۆسی یەکەم کرد سەبارەت بە بۆچوونی خۆی سەبارەت بە محەممەد ، وەڵامی دایەوە: "ئەو بە شوێنپێی پێغەمبەراندا دەڕۆیشت." وە لەگەڵ چەندین ستایشی محەممەد کە ڕاستگۆ بووە. <ref>[http://books.google.com/books?id=E6SIe0ommuYC&pg=PA169 Modern Western Christian theological understandings of Muslims since the Second Vatican council], Mahmut Aydin</ref> بەڵام پیکدادانەکانی دواتری نێوانیان لەگەڵ موسڵماناندا لە [[ئەندەلوس]] و [[فەلەستین]] بووە بە ھۆی دەرکەوتنی ئاڕاستەیەکی ڕەخنەگر لە ئیسلام و ئەم ئاڕاستەیە زیاتر تاوی سەند، دوای شەڕەکانی [[ئەورووپا]] لەگەڵ [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]]. بەتایبەت لای [[پرۆتێستانت|پرۆستانتەکان]]. لە سەدەکانی ناوەڕاستدا [[کڵێسای کاتۆلیک|کاتۆلیکەکان]] ئیسلامیان بە جۆرێک لە بیدعەت دادەنا و لە ڕەدی محمەممەددا بەرھەمیان داناوە.<ref name="Quinn2008">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Quinn|یەکەم=Frederick|سەردێڕ=The Sum of All Heresies: The Image of Islam in Western Thought|ڕێکەوت=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]]|ژپنک=٩٧٨-٠١٩٥٣٢٥٦٣٨|شوێن=[[نیویۆرک|New York]]|پەڕەکان=١٧–٥٤|chapter=The Prophet as Antichrist and Arab Lucifer (Early Times to 1600)|chapter-url=https://books.google.com/books?id=PAF5py-2Oi0C&pg=PA17}}</ref> ئەم تێڕوانینە لە سەدەکانی دواتردا بەتایبەت لەدوای ڕێنێسانس گۆڕا.بەرگریکەرەکانی [[کڵێسای کاتۆلیک|کاسۆلیک]] لەسەرەتای سەدەی بیست وەسفی محەممەد دەکەن بەوەی چاکسازێکی کۆمەڵایەتییە، و ھیلیر بیلوک <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Hilaire Belloc {{!}} British author {{!}} Britannica|ناونیشان=https://www.britannica.com/biography/Hilaire-Belloc|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.britannica.com|زمان=en}}</ref>یەکێک لە دیارترینی ئەو کاسۆلیکە بەریگریکارانەیە لە سەرەتای سەدەی بیستدا، ستایشی پەیامی پێغەمبەر محەممەدی کرد لەبەرئەو جێگە تایبەتەی بۆ [[مەسیح]] و [[مریەم|مریەمی]] دایک دایناوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Great and Enduring Heresy of Mohammed|ناونیشان=https://www.catholic.com/magazine/print-edition/the-great-and-enduring-heresy-of-mohammed|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=Catholic Answers}}</ref> ھەروەھا چەندین بۆچوون ھەبووە کە مەسیحیەت دان بە پێغەمبەرایەتی محەممدا بنێن لە ژێر ئاکارە مەسیحییەکاندا ئەمەش لە پێناو ھێنانەناوەی کەشێکی ئەرێنی لەگەڵ ئاینی ئیسلامدا .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hilal|یەکەم=Sidi Mahmoud|سەردێڕ=تصريحات بنديكت وبيان نوسترا آيتاتي.. انحراف أم امتداد|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/opinions/2006/9/27/%d8%aa%d8%b5%d8%b1%d9%8a%d8%ad%d8%a7%d8%aa-%d8%a8%d9%86%d8%af%d9%8a%d9%83%d8%aa-%d9%88%d8%a8%d9%8a%d8%a7%d9%86-%d9%86%d9%88%d8%b3%d8%aa%d8%b1%d8%a7-%d8%a2%d9%8a%d8%aa%d8%a7%d8%aa%d9%8a|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref> === تێڕوانینی ڕۆژئاوا === ڕەخنەگر و لێکۆڵەرەوەی سوری ‹ڕەنا قەبانی› ئەڵێت؛ لە سەدەکانی ناوەڕاستدا شەڕ تەنھا لە نێوان [[ئیسلام]] و [[ئەورووپا]]دا تەنھا لەو ناکۆکییە سەربازییەدا نەبووە کە لە [[تورکیا]] یان [[ئیسپانیا]] ڕوویانداوە، بەڵکو شەڕێکی کولتووری و ڕۆشنبیریش بووە ،<ref>أساطير أوروبا عن الشرق: لفّق تسد، رنا قباني، ص35-39، دار طلاس، دمشق، ط1994.</ref> لە سەدەی دوانزەیەمەوە ئەورووپا سووربوون لەسەرئەوەی ئیسلام وەک شارستانیەتیێک قبوڵ نەکەن بەڵکو وەک ھێزێکی دژ وەریانگرتووە، ئەمەش بوو بە ھۆی بڵاوبوونەوەی نەزانی و وونبونی وردبینی لە وەرگێڕانەکاندا و دروستکردنی ئەفسانە و ئارەزووی دژانە، کە بوو بەھۆی بەرھەم ھاتنی ئەدەبێکی دژ بە ئیسلام، کە یەکێک لە ڕووەکانی ئەوە بوو پێغەمبەر محەممەد دوژمنی مەسیحە.<ref>ئەفسانەکانی ئەورووپا لەسەر ڕۆژھەڵات، ڕەنا قەبانی.</ref> لەگەڵ [[سەردەمی ڕووناکبیری|سەردەمی ڕوناکبیری]] لە [[سەدەی ١٧یەم|سەدەی حەڤدەدا]] و دەرکەوتنی پەیوەندی بازرگانی تایبەت لە نێوان [[ئەورووپا]] و [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانییدا]]، لەگەڵ ئەو سەردانانەی بازرگان و ئەوروپییەکان پێی ھەستان بۆ شارەکانی ڕۆژھەڵات بیرکردنەوەیان دەربارەی ئیسلام و پێغەمبەر گۆڕانی بەسەردا ھات،<ref>أساطير أوروبا عن الشرق: لفّق تسد، رنا قباني، ص107، دار طلاس، دمشق، ط1994.</ref> ئەورووپا بەرھەمێکی نوێیان بە جێھێشت، ئەدیب و شاعیرە ڕۆژئاواییەکان دەستیان کرد بە وەسفی پیغەمبەر و ستایش کردنی، بەڵام ھەندێک لەسەر بیروباوەڕە کۆنەکانی سەردەمی ناوەڕاست مانەوە دەربارەی ئیسلام و ئەمەش بەردەوام بوو ھەتا [[سەدەی ٢٠ەم|سەدەی بیست]]، و تا لە ئەنجامی [[ھێرشەکانی ١١ی ئەیلوول|ڕووداوەکانی ١١ی ئەیلوولدا]] شەپۆلی [[ئیسلامۆفۆبیا]] بەرز بوویەوە، ئەمەش بەھۆی تێکەڵ کردنی ڕەفتاری توندڕەوە ئیسلامییەکان لەگەڵ پەیامی ئیسلام بە شێوەیەکی گشتی.<ref>[http://www.alyaumonline.com/News/art/8574.html?print&output_type=rss&output_type=rss&output_type=rss&output_type=rss پێگەی ئەمڕۆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200917095025/http://www.alyaum.com/News/art/8574.html?print&output_type=rss&output_type=rss&output_type=rss&output_type=rss |date=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ }},.</ref><ref>[http://www.aljazeera.net/NR/exeres/6EC17FC7-6961-4E7B-B452-889186D3B3B3.htm جەزیرە نێت] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081019075329/http://www.aljazeera.net/NR/exeres/6EC17FC7-6961-4E7B-B452-889186D3B3B3.htm |date=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ }}.</ref> نووسەری یەھوودی مایکل ھارت لە دانانی کتێبی مەزنترین ١٠٠ کەسایەتی مێژوودا، پێغەمبەر محەممەدی داناوە بە بە مەزنترین کەس بەو بڕوایەی «کە تەنھا کەسە لە مێژوودا بە تەواوی سەرکەوتوو بووە لەسەر ئاستی ئایینی و دونیایی و دەڵێت محەممەد کاریگەرییەکی گەورەی لە دەروونی [[ئیسلام|موسڵمانان]] بە جێھێشتووە، ئەمەش دەردەکەوێت لە یادکردنەوە و شوێن پێ ھەڵگرتنییاندا لە شێوازی ژیان و پەرستشەکانی، و ھەروەھا لە ھەستانیان بە لەبەرکردنی ووتە و ھەڵس وکەوت و سیفەتەکانی».<ref>١٠٠ نەمرەکە [[مایکل ھارت]]</ref><ref>[https://archive.org/stream/MichaelHartRankingOfThe100GreatMuhammadNumber1/Michael+Hart+Ranking+of+the+100+Great++Muhammad+Number+1_djvu.txt Full text of "Michael Hart Ranking Of The 100 Great Muhammad Number 1]" لە [[وەیباک مەشین]] ەوە پارێزراوە</ref> === تێڕوانینەکانی تر === * [[ئایینی بابی|بابی]] و [[ئایینی بەھایی|بەھائی]] و [[ئەحمەدی]]، محەممەد بە یەکێک لە پێغەمبەرەکان دادەنێن، بەڵام بە دوا پێغەمبەری دانانێن، و بەپێی ڕای ئەوان لە دوای محەممەد باب و بەھاء و غوڵام ئەحمەد قادیانی ھەیە. * لە دیانەتی سیلیما، محەممەد بە یەکێک لە قەدیسییەکان دانراوە (کەنیسەی کاسۆلیکی) * ناناک دامەزرێنەری دیانەتی سیخی بە یەکێک لە پیغەمبەرەکانی براھمای دادەنێت.<ref>Peter Teed (1992), p.424</ref> * کەنیسەی یەسوع مەسیح، بە یەکێک لە چاکسازەکانی دادەنێت وەک [[کۆنفۆشیۆس|کۆنفووشیوس]] و [[سوقرات]] و [[ئەفلاتوون]] و ئەوانی تر، و پاداشتیان لای خوا وردەگرنەوە لە بەر بەھا ڕەوشتییەکانیان، و بانگەوازەکەیان بۆ ڕوناککردنەوە و ھێنانەدی ئاستێکی بەرزی تێگەیشتن لە نیو خەڵکدا.<ref>[http://www.lds.org/portal/site/LDSOrg/menuitem.b12f9d18fae655bb69095bd3e44916a0/?vgnextoid=2354fccf2b7db010VgnVCM1000004d82620aRCRD&locale=0&sourceId=bbaba1615ac0c010VgnVCM1000004d82620a____&hideNav=1 A Latter-day Saint Perspective on Muhammad - James A. Toronto].</ref> == ئەمانەش ببینە == {{col-begin}} {{col-1-of-3}} * [[فەرموودە]] * [[قورئان]] * [[ئیسلام]] * [[کۆڵەکەکانی ئیسلام|پایەکانی ئیسلام]] {{col-2-of-3}} * [[عەبدولموتەڵیب کوڕی ھاشم|عەبدولموتەلیب کوڕی ھاشم]] *[[خەلافەتی ڕاشدین]] * [[دەوڵەتی ئەمەوی|خەلاقەتی ئەمەوی]] * [[خەلافەتی عەباسی|خەلافەتی عەبباسی]] * [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|خەلافەتی عوسمانی]] {{col-2-of-3}} * [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبووبەکر]] * [[عومەر کوڕی خەتتاب]] * [[عوسمان کوڕی عەفان]] * [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب]] {{col-end}} == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} ===کتێبنامە=== <!-- ATTENTION: If you add an entry into this section, please ensure that you include it within proper alphabetical order of the existing list, generally by author's last name --> {{refbegin|30em|indent=yes}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Adil |یەکەم=Hajjah Amina |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=31tscfPF4tkC|سەردێڕ=Muhammad, the Messenger of Islam: His Life & Prophecy |ڕێکەوت=٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=ISCA |ژپنک=٩٧٨-١-٩٣٠٤٠٩-١١-٨}} *{{cite encyclopedia |last=Ahmad |first=Anis |author-link=Anis Ahmad |date=2009 |title=Dīn |encyclopedia=The Oxford Encyclopedia of the Islamic World |editor=John L. Esposito |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |url=http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t236/e1102 |url-access=subscription |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20171205093241/http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t236/e1102 |archive-date=5 December 2017 }}{{cbignore}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ahmed |یەکەم=Shahab |بەستەری نووسەر=Shahab Ahmed |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ZCcuDwAAQBAJ |سەردێڕ=Before Orthodoxy: The Satanic Verses in Early Islam |ڕێکەوت=٢٤ی نیسانی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=Harvard University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٦٧٤-٠٤٧٤٢-٦}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Al-Bukhari |یەکەم=Muhammed Ibn Ismaiel |سەردێڕ=The Translation of the Meanings of Sahih Al-Bukhari: Arabic-English |ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ١٩٩٧|بڵاوکەرەوە=Dar-us-Salam Publications |ژپنک=٩٧٨-٩٩٦٠-٧١٧-٣١-٩|translator-last=Khan |translator-first=Muhammad M.}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Al-Tabari|یەکەم=Abu Jafar Muhammad ibn Jarir |بەستەری نووسەر=Al-Tabari |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=sD8_ePcl1UoC |سەردێڕ=The History of al-Ṭabarī Vol. 8: The Victory of Islam: Muhammad at Medina A.D. 626-630/A.H. 5-8 |ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ١٩٩٧|بڵاوکەرەوە=SUNY Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٧٩١٤-٣١٥٠-٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Al-Tabari |یەکەم=Muhammad ibn Jarir |بەستەری نووسەر=al-Tabari |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=uyFjzQEACAAJ |سەردێڕ=The History of al-Tabari Vol. 6: Muhammad at Mecca |ڕێکەوت=١ی ئابی ١٩٨٧|بڵاوکەرەوە=SUNY Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٨٧٠٦-٧٠٧-٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Anthony |یەکەم=Sean W. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=_r7LDwAAQBAJ |سەردێڕ=Muhammad and the Empires of Faith: The Making of the Prophet of Islam |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Univ of California Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢٠-٩٧٤٥٢-٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ardic |یەکەم=Nurullah |ڕێکەوت=٢١ی ئابی ٢٠١٢|سەردێڕ=Islam and the Politics of Secularism |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ZAXNxxkJKYsC&pg=PA99 |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-١٣٦-٤٨٩٨٤-٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180122105439/https://books.google.com/books?id=ZAXNxxkJKYsC&pg=PA99 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Arjomand |یەکەم=Said Amir |بەستەری نووسەر=Saïd Amir Arjomand |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=rNGAEAAAQBAJ|سەردێڕ=Messianism and Sociopolitical Revolution in Medieval Islam |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Univ of California Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢٠-٣٨٧٥٩-١}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Armstrong |یەکەم=Karen |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=dTqRqVNtBfoC |سەردێڕ=Muhammad: A Prophet for Our Time |ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=Harper Collins |ژپنک=٩٧٨-٠-٠٦-١١٥٥٧٧-٢}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Armstrong|یەکەم=Karen |بەستەری نووسەر= Karen Armstrong|ڕێکەوت=٢٠١٣|سەردێڕ=[[Muhammad: A Prophet for Our Time]] |بڵاوکەرەوە=[[HarperCollins]] |ژپنک= ٩٧٨٠٠٦٢٣١٦٨٣٧}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Encyclopaedia of Islam, Volume XI (V-Z) |ڕێکەوت=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٢|ناونیشان=https://brill.com/edcollbook/title/6997 |editor-last=Bearman |editor-first=Peri |editor-link=Peri Bearman |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=Brill |ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-١٢٧٥٦-٢|editor2-last=Bianquis |editor2-first=Thierry |editor-link2=Thierry Bianquis |editor3-last=Bosworth |editor3-first=C. Edmund |editor-link3=C. Edmund Bosworth |editor4-last=Donzel |editor4-first=E. J. van |editor-link4=E. J. van Donzel |ref = {{harvid|Bearman et al.|2002}}}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Beeston |یەکەم=A. F. L. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Y0QkhaK4kBUC |سەردێڕ=Arabic Literature to the End of the Umayyad Period |ڕێکەوت=٣ی تشرینی دووەمی ١٩٨٣|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٢٤٠١٥-٤}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Clinton |دوایین=Bennett |بەستەری نووسەر=Clinton Bennett |سەردێڕ=In search of Muhammad |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-VTIkkcUFHQC&pg=PA182 |ڕێکەوت=١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=Continuum International Publishing Group |ژپنک=٩٧٨-٠-٣٠٤-٧٠٤٠١-٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150922131141/https://books.google.com/books?id=-VTIkkcUFHQC&pg=PA182 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٥}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bogle |یەکەم=Emory C. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=IpFhLDUw20gC |سەردێڕ=Islam: Origin and Belief |ڕێکەوت=١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=University of Texas Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٩٢-٧٠٨٦٢-٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Borup |یەکەم١=Jørn |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=FMG0DwAAQBAJ |سەردێڕ=Religious Diversity in Asia |دوایین٢=Fibiger |یەکەم٢=Marianne Qvortrup |دوایین٣=Kühle |یەکەم٣=Lene |ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=BRILL |ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٤١٥٨١-٢}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Brockopp |یەکەم=Jonathan E. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=o58K2t344YQC |سەردێڕ=The Cambridge Companion to Muhammad |ڕێکەوت=١٩ی نیسانی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ژپنک=٩٧٨-١-١٣٩-٨٢٨٣٨-٣}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Brown |یەکەم=Daniel W. |بەستەری نووسەر=Daniel W. Brown |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=TPbLcSlUs8cC |سەردێڕ=A New Introduction to Islam |ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Wiley |ژپنک=٩٧٨-٠-٦٣١-٢١٦٠٤-٩}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Brown |یەکەم=Jonathan A.C. |بەستەری نووسەر=Jonathan A. C. Brown|ڕێکەوت=٢٠١١|سەردێڕ=Muhammad: A Very Short Introduction |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٥٥٩٢٨-٢|ناونیشان=https://archive.org/details/muhammadveryshor00brow}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Cheikh |یەکەم=Nadia Maria El |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=lRPRCgAAQBAJ |سەردێڕ=Women, Islam, and Abbasid Identity |ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Harvard University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٦٧٤-٧٣٦٣٦-٨}} *{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Cimino |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥|سەردێڕ="No God in Common": American Evangelical Discourse on Islam after 9/11 |journal=[[Review of Religious Research]] |بەرگ=٤٧|issue=2 |پەڕەکان=١٦٢–٧٤|doi=10.2307/3512048 |jstor=3512048}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Cole |یەکەم=W. Owen |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=1T_UAwAAQBAJ |سەردێڕ=Six World Faiths |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٦|بڵاوکەرەوە=A&C Black |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٦٤-٤٩٦٤-١}} *{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Conrad |یەکەم=Lawrence I. |بەستەری نووسەر=Lawrence Conrad |ڕێکەوت=١٩٨٧|سەردێڕ=Abraha and Muhammad: some observations apropos of chronology and literary topoi in the early Arabic historical tradition1 |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |بەرگ=٥٠|issue=2 |پەڕەکان=٢٢٥–٤٠|s2cid=162350288 |doi=10.1017/S0041977X00049016}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Curtis |یەکەم=Michael |ڕێکەوت=٢٠٠٩|سەردێڕ=Orientalism and Islam: European Thinkers on Oriental Despotism in the Middle East and India |ناونیشان=https://archive.org/details/orientalismislam00curt |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |شوێن=New York City |بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |پەڕە=[https://archive.org/details/orientalismislam٠٠curt/page/n٤٢ ٣١]|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٧٦٧٢٥-٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Deming |یەکەم=David |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=2FKNAgAAQBAJ&dq=muhammad+bring+you+slaughter+quraysh&pg=PA68 |سەردێڕ=Science and Technology in World History, Volume 2: Early Christianity, the Rise of Islam and the Middle Ages |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=McFarland |ژپنک=٩٧٨-٠-٧٨٦٤-٥٦٤٢-٠}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dibble |یەکەم=Roy |ناونیشان=https://gutenberg.org/ebooks/73644 |سەردێڕ=Mohammed |ڕێکەوت=١٩٢٦|بڵاوکەرەوە=Viking Press}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=El-Azhari |یەکەم=Taef Kamal |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=_LaSvwEACAAJ |سەردێڕ=Queens, Eunuchs and Concubines in Islamic History, 661-1257 |ڕێکەوت=٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Edinburgh University Press |ژپنک=٩٧٨-١-٤٧٤٤-٢٣١٨-٢|پەڕەکان=٢٤–٥|chapter=Two Wives at the Same Time: Sawda and 'Aisha}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Esposito |یەکەم=John |بەستەری نووسەر=John Esposito |ڕێکەوت=١٩٩٨|سەردێڕ=Islam: The Straight Path |edition=3rd |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١١٢٣٤-٤|ناونیشان=https://archive.org/details/islamstraightpat00espo_0}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Esposito |یەکەم=John |بەستەری نووسەر=John Esposito |ڕێکەوت=٢٠٠٢|سەردێڕ=What Everyone Needs to Know About Islam |ناونیشان=https://archive.org/details/whateveryoneneed0000espo |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١٥٧١٣-٠}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|editor-last=Esposito |editor-first=John |editor-link=John Esposito |ڕێکەوت=٢٠٠٣|سەردێڕ=The Oxford Dictionary of Islam |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١٢٥٥٨-٠|پەڕە=١٩٨|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press, USA |ناونیشان=https://archive.org/details/oxforddictionary00bada/page/198 |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Esposito |یەکەم=John |بەستەری نووسەر=John Esposito |ڕێکەوت=٢٠١١|سەردێڕ=What everyone needs to know about Islam |edition=2 |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=2wSVQI3Ya2EC&pg=PA14 |بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٧٩٤١٣-٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150930142902/https://books.google.com/books?id=2wSVQI3Ya2EC&pg=PA14 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Fontaine |یەکەم=P. F. M. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=2cuUEAAAQBAJ|سەردێڕ=Imperialism in Medieval History I: Dualism in Byzantine History 476–638 and Dualism in Islam 572–732 |ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=BRILL |ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٥٠٢٣٤-٥}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Forward |یەکەم=Martin |بەستەری نووسەر=Martin Forward |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=BCkQAQAAIAAJ |سەردێڕ=Muhammad: A Short Biography |ڕێکەوت=٢٤ی نیسانی ١٩٩٧|بڵاوکەرەوە=Oneworld Publications |ژپنک=٩٧٨-١-٨٥١٦٨-١٣١-٠}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gabriel |یەکەم=Richard A. |بەستەری نووسەر=Richard A. Gabriel |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=nadbe2XP2o4C |سەردێڕ=Muhammad: Islam's First Great General |ڕێکەوت=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=University of Oklahoma Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٦١-٣٨٦٠-٢}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gabriel |یەکەم=Richard A. |بەستەری نووسەر=Richard A. Gabriel |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=0HQCBQAAQBAJ |سەردێڕ=Muhammad: Islam's First Great General |ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=University of Oklahoma Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٦١-٨٢٥٠-٦}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Gibb |یەکەم١=Hamilton Alexander Rosskeen |بەستەری نووسەر١=H. A. R. Gibb |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=IAajmgEACAAJ |سەردێڕ=The Encyclopaedia of Islam: Vol. 1- |دوایین٢=Lewis |یەکەم٢=Brian |دوایین٣=Donzel |یەکەم٣=Emeri J. van |بەستەری نووسەر٣=Emeri van Donzel |دوایین٤=Bosworth |یەکەم٤=Clifford Edmund |بەستەری نووسەر٤=Clifford Edmund Bosworth |ڕێکەوت=١٩٨٦|بڵاوکەرەوە=E.J. Brill |ref = {{harvid|Gibb et al.|1986}}}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gil |یەکەم=Moshe |بەستەری نووسەر=Moshe Gil |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=M0wUKoMJeccC |سەردێڕ=A History of Palestine, 634–1099 |ڕێکەوت=٢٧ی شوباتی ١٩٩٧|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٥٩٩٨٤-٩}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Glubb |یەکەم=Sir John Bagot |بەستەری نووسەر=John Bagot Glubb |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=miAqAQAAMAAJ |سەردێڕ=The Life and Times of Muhammad |ڕێکەوت=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=Cooper Square Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٤-١١٧٦-٥}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Goddard |یەکەم=Hugh |ڕێکەوت=٢٠٠٠|سەردێڕ=A History of Christian-Muslim Relations |ناونیشان=https://archive.org/details/historychristian00godd |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |بڵاوکەرەوە=Edinburgh University Press |chapter=The First Age of Christian-Muslim Interaction (c. 830/215) |پەڕەکان=٣٤–٤١|ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٦٦٣-٣٤٠-٦}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Goldman |یەکەم=Elizabeth |بەستەری نووسەر=Elizabeth Goldman |ڕێکەوت=١٩٩٥|سەردێڕ=Believers: spiritual leaders of the world |بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٠٨٢٤٠-١|ناونیشان=https://archive.org/details/believersspiritu00gold}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gordon |یەکەم=Matthew |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=KiawUHevW24C |سەردێڕ=The Rise of Islam |ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Greenwood Publishing Group |ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٣-٣٢٥٢٢-٩}} *{{cite encyclopedia |first1=Richard |last1=Gottheil |author-link1=Richard Gottheil |first2=Mary W. |last2=Montgomery |first3=Hubert |last3=Grimme |date=1906 |title=Mohammed |url=http://jewishencyclopedia.com/articles/10918-mohammed |encyclopedia=Jewish Encyclopedia |publisher=[[Kopelman Foundation]]}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hazleton |یەکەم=Lesley |بەستەری نووسەر=Lesley Hazleton |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=8b2JDQAAQBAJ |سەردێڕ=The First Muslim: The Story of Muhammad |ڕێکەوت=٤ی شوباتی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Penguin |ژپنک=٩٧٨-١-٥٩٤٦٣-٢٣٠-٣}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hodgson |یەکەم=Marshall G. S. |بەستەری نووسەر=Marshall Hodgson |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=18b-K9AMLlwC |سەردێڕ=The Venture of Islam, Volume 1: The Classical Age of Islam |ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٣٤٦٨٦-١}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Holt |یەکەم١=P. M. |بەستەری نووسەر١=Peter Holt (historian) |دوایین٢=Lambton |یەکەم٢=Ann K. S. |بەستەری نووسەر٢=Ann Lambton |دوایین٣=Lewis |یەکەم٣=Bernard |بەستەری نووسەر٣=Bernard Lewis |ڕێکەوت=١٩٧٧|سەردێڕ=The Cambridge History of Islam |edition=paperback |بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٢٩١٣٥-٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Holt |یەکەم١=P. M. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=5OO-AQAACAAJ |سەردێڕ=The Cambridge History of Islam: Volume 1A, The Central Islamic Lands from Pre-Islamic Times to the First World War |دوایین٢=Lambton |یەکەم٢=Ann K. S. |دوایین٣=Lewis |یەکەم٣=Bernard |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ١٩٧٧|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٢٩١٣٥-٤|ref = {{harvid|Holt et al.|1977}}}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Hourani |یەکەم١=Albert |بەستەری نووسەر١=Albert Hourani |دوایین٢=Ruthven |یەکەم٢=Malise |بەستەری نووسەر٢=Malise Ruthven |سەردێڕ=A History of the Arab Peoples |ڕێکەوت=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Belknap Press; Revised edition |ژپنک=٩٧٨-٠-٦٧٤-٠١٠١٧-٨}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Howard-Johnston |یەکەم=James |بەستەری نووسەر=James Howard-Johnston |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=I_9QEAAAQBAJ |سەردێڕ=Witnesses to a World Crisis: Historians and Histories of the Middle East in the Seventh Century |ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=OUP Oxford |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-١٥٧٦٠٨-٩}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Humphreys |یەکەم=R. Stephen |بەستەری نووسەر=R. Stephen Humphreys |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=L-A9DwAAQBAJ |سەردێڕ=Islamic History: A Framework for Inquiry – Revised Edition |ڕێکەوت=١٩٩١|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٦٩١-٠٠٨٥٦-١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Ibn Hisham |یەکەم١=ʻAbd al-Malik |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=tug7AAAAMAAJ |سەردێڕ=The Life of Muhammad: A Translation of Isḥāq's Sīrat Rasūl Allāh |دوایین٢=Ibn Ishaq |یەکەم٢=Muhammad |بەستەری نووسەر٢=Ibn Ishaq |ڕێکەوت=١٩٧٨|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٦٣٦٠٣٤-٨}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Ibn Kathir |بەستەری نووسەر١=Ibn Kathir |سەردێڕ=The Life of the Prophet Muhammad Volume I |دوایین٢=Gassick |یەکەم٢=Dr Trevor Le |بەستەری نووسەر٢=Trevor LeGassick|ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٠|بڵاوکەرەوە=Garnet Publishing |ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٩٦٤-١٤٢-٢|شوێن=Reading |translator-last=Gassick |translator-first=Prof Trevor Le}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ibn Kathīr |یەکەم=Ismāʻīl ibn ʻUmar |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=wVdTAAAAYAAJ |سەردێڕ=The Life of the Prophet Muḥammad: A Translation of Al-Sīra Al-Nabawiyya |ڕێکەوت=١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=Center for Muslim Contribution to Civilization |ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٩٦٤-٠٤٠-١}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Irving |یەکەم=Washington |بەستەری نووسەر=Washington Irving |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=p7EPAAAAYAAJ&pg=PA17 |سەردێڕ=Mahomet and His Successors |ڕێکەوت=١٩٠٤|بڵاوکەرەوە=P. F. Collier}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Johnson |یەکەم=Scott Fitzgerald |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=KEYSDAAAQBAJ |سەردێڕ=The Oxford Handbook of Late Antiquity |ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٠٢٧٧٥٣-٦}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Katz |یەکەم=Steven |بەستەری نووسەر=Steven T. Katz |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=lwpxEAAAQBAJ |سەردێڕ=The Cambridge Companion to Antisemitism |ڕێکەوت=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ژپنک=٩٧٨-١-١٠٨-٧٨٧٦٥-٩}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kister |یەکەم=M. J. |بەستەری نووسەر=Meir Jacob Kister |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=0PdbEAAAQBAJ |سەردێڕ=Society and Religion from Jahiliyya to Islam |ڕێکەوت=٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-٠٠٠-٥٨٥٠٢-٥}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Klein |یەکەم=F. A. |بەستەری نووسەر=Frederick Klein |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Y5eJAAAAMAAJ |سەردێڕ=The Religion of Islám |ڕێکەوت=١٩٠٦|بڵاوکەرەوە=K. Paul, Trench, Trübner |ژپنک=٩٧٨-٩٠-٩٠-٠٠٤٠٨-٢}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Kloppenborg |یەکەم١=Ria |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=wN-mDwAAQBAJ |سەردێڕ=Female Stereotypes in Religious Traditions |دوایین٢=Hanegraaff |یەکەم٢=Wouter J. |بەستەری نووسەر٢=Wouter Hanegraaff |ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=BRILL |ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٣٧٨٨٨-٩}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lapidus |یەکەم=Ira |بەستەری نووسەر=Ira M. Lapidus |ڕێکەوت=٢٠٠٢|سەردێڕ=A History of Islamic Societies |ناونیشان=https://archive.org/details/historyofislamic0000lapi_t2d2 |بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |edition=2nd |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٧٧٩٣٣-٣}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lapidus |یەکەم=Ira M. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=qcPZ1k65pqkC |سەردێڕ=Islamic Societies to the Nineteenth Century: A Global History |ڕێکەوت=٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٥١٤٤١-٥}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lassner |یەکەم=Jacob |بەستەری نووسەر=Jacob Lassner |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=jwdsUKLbS2wC |سەردێڕ=Jews, Christians, and the Abode of Islam: Modern Scholarship, Medieval Realities |ڕێکەوت=١٥ی ئازاری ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٤٧١٠٧-٥}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lewis |یەکەم=Bernard |بەستەری نووسەر=Bernard Lewis |ڕێکەوت=٢٠٠٢|orig-year=1993 |سەردێڕ=The Arabs in History |بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٢٨٠٣١٠-٨|title-link=The Arabs in History}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lewis |یەکەم=David Levering |بەستەری نووسەر=David Levering Lewis |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Zxuar_ISdcUC |سەردێڕ=God's Crucible: Islam and the Making of Europe, 570-1215 |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=W. W. Norton & Company |ژپنک=٩٧٨-٠-٣٩٣-٠٦٧٩٠-٣}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Lindemann |یەکەم١=Albert S. |بەستەری نووسەر=Albert Lindemann |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=SaEUDAAAQBAJ |سەردێڕ=Antisemitism: A History |دوایین٢=Levy |یەکەم٢=Richard S. |بەستەری نووسەر٢=Richard S. Levy |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٢٣٥٠٣-٢}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Madelung |یەکەم=Wilferd |بەستەری نووسەر=Wilferd Madelung |ڕێکەوت=١٩٩٧|سەردێڕ=The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate |بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٦٤٦٩٦-٣|title-link=The Succession to Muhammad}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Margoliouth |یەکەم=David S. |بەستەری نووسەر=David Samuel Margoliouth |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Rwhm1b9hZh0C |سەردێڕ=Mohammed and the Rise of Islam |ڕێکەوت=٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Cosimo, Inc.|ژپنک=٩٧٨-١-٦١٦٤٠-٥٠٣-٨}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Miller |یەکەم=Judith |بەستەری نووسەر=Judith Miller |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=tH_ThgVEoAcC|سەردێڕ=God Has Ninety-Nine Names: Reporting from a Militant Middle East |ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Simon and Schuster |ژپنک=٩٧٨-١-٤٣٩١-٢٩٤١-٨}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Muir |یەکەم= William |بەستەری نووسەر=William Muir |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=YTwBAAAAQAAJ |سەردێڕ=The Life of Mahomet and History of Islam to the Era of the Hegira: With Introductory Chapters on the Original Sources for the Biography of Mahomet and on the Pre-Islamite History of Arabia |ڕێکەوت=١٨٦١|بڵاوکەرەوە=Smith, Elder&Company, 65, Cornhill}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Muranyi |یەکەم=Miklos |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=bsXXAAAAMAAJ |سەردێڕ=The Life of Muhammad |ڕێکەوت=١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=Ashgate |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٦٠٧٨-٧٠٣-٧}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Morgan |یەکەم=Diane |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=6oHDEAAAQBAJ |سەردێڕ=Essential Islam: A Comprehensive Guide to Belief and Practice |ڕێکەوت=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing USA |ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٣-٣٦٠٢٦-٨}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Muesse |یەکەم=Mark W. |بەستەری نووسەر=Mark W. Muesse |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=i8hxEAAAQBAJ |سەردێڕ=Four Wise Men |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Lutterworth Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٨٨-٩٥٢٢-٨}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Murray |یەکەم=Alexander |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=trene_8DY10C |سەردێڕ=Suicide in the Middle Ages: Volume 2: The Curse on Self-Murder |ڕێکەوت=٣ی ئازاری ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=OUP Oxford |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-١٦١٣٩٩-٩}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Nagel |یەکەم=Tilman |بەستەری نووسەر=Tilman Nagel |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=YvgdEAAAQBAJ |سەردێڕ=Muhammad's Mission: Religion, Politics, and Power at the Birth of Islam |ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Walter de Gruyter GmbH & Co KG |ژپنک=٩٧٨-٣-١١-٠٦٧٤٩٨-٩}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Netton |یەکەم=Ian Richard |بەستەری نووسەر=Ian Richard Netton |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=bYtmAgAAQBAJ |سەردێڕ=Encyclopaedia of Islam |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-١٣٥-١٧٩٦٠-١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Nigosian |یەکەم=Solomon A. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=my7hnALd_NkC|سەردێڕ=Islam: Its History, Teaching, and Practices |ڕێکەوت=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Indiana University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٥٣-١١٠٧٤-٩}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Peters |یەکەم=F. E. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=FS8W4fEXJpsC |سەردێڕ=Muhammad and the Origins of Islam |ڕێکەوت=٦ی نیسانی ١٩٩٤|بڵاوکەرەوە=State University of New York Press |ژپنک=٩٧٨-١-٤٣٨٤-١٥٩٧-٠}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Peters |یەکەم=Francis Edward |بەستەری نووسەر=Francis Edward Peters |ڕێکەوت=٢٠٠٣|سەردێڕ=Islam: A Guide for Jews and Christians |بڵاوکەرەوە=Princeton University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٦٩١-١١٥٥٣-٥|ناونیشان=https://archive.org/details/islamguideforjew00fepe}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Peters |یەکەم=Francis Edward |بەستەری نووسەر=Francis Edward Peters |ڕێکەوت=2003b |سەردێڕ=The Monotheists: Jews, Christians, and Muslims in Conflict and Competition |بەرگ=١|ناونیشان=https://press.princeton.edu/books/paperback/9780691123721/the-monotheists-jews-christians-and-muslims-in-conflict-and |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |بڵاوکەرەوە=Princeton University Press |id=ASIN: B0012385Z6 |ژپنک=٠-٦٩١-١١٤٦٠-٩}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Peters |یەکەم=Francis Edward |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|بەستەری نووسەر=Francis Edward Peters |سەردێڕ=Jesus and Muhammad: Parallel Tracks, Parallel Lives |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=olEi-1LZYYQC&pg=PA159 |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٧٤٧٤٦-٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130614223637/http://books.google.com/books?id=olEi-1LZYYQC&pg=PA159 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٣}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Peterson |یەکەم=Daniel |بەستەری نووسەر=Daniel C. Peterson |ڕێکەوت=٢٠٠٧|سەردێڕ=Muhammad, Prophet of God |ناونیشان=https://archive.org/details/muhammadpropheto0000pete |بڵاوکەرەوە=Wm. B. Eerdmans Publishing Company |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٢٨-٠٧٥٤-٠}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Phipps |یەکەم=William E. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=DR_mDAAAQBAJ |سەردێڕ=Muhammad and Jesus: A Comparison of the Prophets and Their Teachings |ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing |ژپنک=٩٧٨-١-٤٧٤٢-٨٩٣٥-١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Powers |یەکەم=David S. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Rx-LAwAAQBAJ |سەردێڕ=Zayd |ڕێکەوت=٨ی ئایاری ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=University of Pennsylvania Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٢٢-٠٩٩٥-٢}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Quinn |یەکەم=Frederick |ڕێکەوت=٢٠٠٨|سەردێڕ=The Sum of All Heresies: The Image of Islam in Western Thought |ناونیشان=https://archive.org/details/sumofallheresies0000quin |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |شوێن=New York City |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |chapter=The Prophet as Antichrist and Arab Lucifer (Early Times to 1600) |پەڕەکان=١٧–٥٤|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٣٢٥٦٣-٨}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ramadan |یەکەم=Tariq |بەستەری نووسەر=Tariq Ramadan |ڕێکەوت=٢٠٠٧|سەردێڕ=In the Footsteps of the Prophet: Lessons from the Life of Muhammad |بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٣٠٨٨٠-٨|ناونیشان=https://archive.org/details/infootstepsofpro00rama}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rāshid |یەکەم=Maʿmar ibn |بەستەری نووسەر=Ma'mar ibn Rashid |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=N8mlCgAAQBAJ |سەردێڕ=The Expeditions: An Early Biography of Muḥammad |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=NYU Press |ژپنک=٩٧٨-١-٤٧٩٨-٠٠٤٧-٦}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Reeves |یەکەم=Minou|بەستەری نووسەر=Minou Reeves |ڕێکەوت= ٢٠٠٣|سەردێڕ= [[Muhammad in Europe]]: A Thousand Years of Western Myth-Making |بڵاوکەرەوە=[[New York University Press]] |پەڕەکان=[https://archive.org/details/muhammadineurope٠٠٠٠mino/page/n١٣٢ ٦]–٧|ژپنک= ٠٨١٤٧٧٥٦٤٠}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Reynolds |یەکەم=Gabriel Said |بەستەری نووسەر=Gabriel Said Reynolds |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=b1SjEAAAQBAJ |سەردێڕ=The Emergence of Islam: Classical Traditions in Contemporary Perspective |ڕێکەوت=٧ی ئازاری ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=Augsburg Fortress Publishers |ژپنک=٩٧٨-١-٥٠٦٤-٧٣٨٨-٨}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Robin |یەکەم=Christian J. |ڕێکەوت=٢٠١٢|سەردێڕ=Arabia and Ethiopia. In The Oxford Handbook of Late Antiquity |بڵاوکەرەوە=OUP USA |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٣٣٦٩٣-١}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Robinson |یەکەم=David |ڕێکەوت=٢٠٠٤|سەردێڕ=Muslim Societies in African History |ناونیشان=https://archive.org/details/muslimsocietiesi0000robi |بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٨٢٦٢٧-٣}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rodgers |یەکەم=Russ |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=nOxXXwAACAAJ |سەردێڕ=The Generalship of Muhammad: Battles and Campaigns of the Prophet of Allah |ڕێکەوت=٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=University Press of Florida |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٣٠-٣٧٦٦-٠}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rodinson |یەکەم=Maxime |بەستەری نووسەر=Maxime Rodinson |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ttPdDwAAQBAJ |سەردێڕ=Muhammad |ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=New York Review of Books |ژپنک=٩٧٨-١-٦٨١٣٧-٤٩٣-٢}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Roggema |یەکەم=Barbara |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=8O15DwAAQBAJ |سەردێڕ=The Legend of Sergius Baḥīrā: Eastern Christian Apologetics and Apocalyptic in Response to Islam |ڕێکەوت=٣١ی ئابی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=BRILL |ژپنک=٩٧٨-٩٠-٤٧٤-٤١٩٥-٣}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Reading the Middle Ages: Sources from Europe, Byzantium, and the Islamic World, Third Edition |ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=University of Toronto Press |ژپنک=٩٧٨-١-٤٤٢٦-٣٦٧٣-٦|editor-last=Rosenwein |editor-first=Barbara H. |editor-link=Barbara H. Rosenwein |شوێن=Toronto Buffalo London}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rubin |یەکەم=Uri |بەستەری نووسەر=Uri Rubin |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=3WFqEAAAQBAJ |سەردێڕ=The Life of Muhammad |ڕێکەوت=١٩ی نیسانی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Taylor & Francis |ژپنک=٩٧٨-١-٣٥١-٨٨٦٧٦-٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ṣallābī |یەکەم=ʻAlī Muḥammad Muḥammad |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=yDmuURWiSNoC |سەردێڕ=The Noble Life of the Prophet |ڕێکەوت=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Darussalam |ژپنک=٩٧٨-٩٩٦٠-٩٦٧٨-٩-٩}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Encyclopaedia of Islam, Volume III (H-Iram): [Fasc. 41-60, 60a] |ڕێکەوت=٢٦ی حوزەیرانی ١٩٩٨|ناونیشان=https://brill.com/edcollbook/title/1482 |editor-last=Schacht |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=Brill |ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٠٨١١٨-٥|editor2-last=Lewis |editor3-last=Pellat |editor4-last=Ménage|ref = {{harvid|Schacht et al.|1998}}}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Schroeder|یەکەم=Eric |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ZDbR3Bz1OvsC|سەردێڕ=Muhammad's People: An Anthology of Muslim Civilization |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=Courier Corporation|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٨٦-٤٢٥٠٢-٣}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Spellberg |یەکەم=Denise A. |بەستەری نووسەر=Denise Spellberg |ڕێکەوت=١٩٩٦|سەردێڕ=Politics, Gender, and the Islamic Past: The Legacy of 'A'isha Bint Abi Bakr |بڵاوکەرەوە=Columbia University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-٠٧٩٩٩-٠|پەڕەکان=٣٩–٤٠}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Stillman|یەکەم=Norman A. |بەستەری نووسەر=Norman A. Stillman |ڕێکەوت=١٩٧٩|سەردێڕ=The Jews of Arab Lands: A History and Source Book |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=bFN2ismyhEYC&pg=PA236 |بڵاوکەرەوە=Jewish Publication Society |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٧٦-٠١٩٨-٧|پەڕە=٢٣٦}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Swarup |یەکەم=Ram |بەستەری نووسەر=Ram Swarup |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=GLdZv97v2lMC |سەردێڕ=Understanding the Hadith: The Sacred Traditions of Islam |ڕێکەوت=٢٩ی نیسانی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Prometheus Books |ژپنک=٩٧٨-١-٦١٥٩٢-٢٤٣-٧}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Towghi |یەکەم=Malek Muhammad |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=sCjFXhIWTlMC |سەردێڕ=Foundations of Muslim Images and Treatment of the World Beyond Islam |ڕێکەوت=١٩٩١|بڵاوکەرەوە=Michigan State University. Department of History}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Waqidi |یەکەم=Muḥammad ibn Umar|بەستەری نووسەر=Al-Waqidi |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=6CcqAQAAMAAJ |سەردێڕ=The Life of Muḥammad: Al-Wāqidī's Kitāb Al-maghāzī |ڕێکەوت=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٥٧٤٣٤-١}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Watt |یەکەم=W. Montgomery |بەستەری نووسەر=W. Montgomery Watt |ڕێکەوت=١٩٥٣|سەردێڕ=Muhammad at Mecca |بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |id=ASIN: B000IUA52A |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٧٧٢٧٧-٧|title-link=Muhammad at Mecca (book)}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Watt |یەکەم=W. Montgomery |بەستەری نووسەر=W. Montgomery Watt |ڕێکەوت=١٩٥٦|سەردێڕ=Muhammad at Medina |بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٧٧٣٠٧-١|title-link=Muhammad at Medina (book)}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Watt |یەکەم=W. Montgomery |بەستەری نووسەر=W. Montgomery Watt |ڕێکەوت=١٩٧٤|سەردێڕ=Muhammad: Prophet and Statesman |ناونیشان=https://archive.org/details/muhammadprophets00watt/page/138 |بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |شوێن=United Kingdom |ژپنک=٠-١٩-٨٨١٠٧٨-٤}} *{{cite encyclopedia|last=Watt |first=W. Montgomery|date=1998 |title=Badr |chapter=Encyclopaedia of Islam, Volume I (A-B): &#91;Fasc. 1-22&#93; |url=https://brill.com/display/title/1480|encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam]] |edition=2nd |publisher=Brill |volume=1 |pages=867–8 |isbn=978-90-04-08114-7}} *{{cite encyclopedia |last1=Welch |first1=Alford T. |author-link1=Alford T. Welch |last2=Moussalli |first2=Ahmad S. |last3=Newby |first3=Gordon D. |date=2009 |title=Muḥammad |encyclopedia=The Oxford Encyclopedia of the Islamic World |editor=John L. Esposito |editor-link=John Esposito |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |url=http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t236/e0550 |quote= |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211050118/http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t236/e0550 |archive-date=11 February 2017 }}{{cbignore}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Islam |ناونیشان=https://archive.org/details/islam0000edit |ڕێکەوت=١٩٦١|بڵاوکەرەوە=George Braziller |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٧٦-٠١٦٥-٥|editor-last=Williams |editor-first=John Alden}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Williams |یەکەم=Rebecca |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=DBi_X2qoxpgC|سەردێڕ=Muhammad and the Supernatural: Medieval Arab Views |ڕێکەوت=٢ی ئایاری ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-١٣٥-٩٤٠٨٥-٠}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|editor-last=Willis |editor-first=John Ralph |ڕێکەوت=٢٠١٣|سەردێڕ=Slaves and Slavery in Muslim Africa: Islam and the Ideology of Enslavement |شوێن=New York City |بڵاوکەرەوە=[[Routledge Press|Routledge]] |بەرگ=١|پەڕەکان=vii–xi, ٣–٢٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٤٦-٣١٤٢-٤}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Zeitlin |یەکەم=Irving M. |ڕێکەوت= ٢٠٠٧|سەردێڕ= The Historical Muhammad|ناونیشان= https://books.google.com/books?id=v_seJ21M0UoC |بڵاوکەرەوە=[[Polity Press]] |ژپنک= ٩٧٨٠٧٤٥٦٥٤٨٨١}} {{refend}} ====ئینسایکلۆپیدیای ئیسلام==== * {{refbegin|30em|indent=yes}} *{{cite encyclopedia |last=Abel |first=Armand |author-link=Armand Abel |date=1960 |title=Baḥīrā |url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/bahira-SIM_1050 |encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam]] |edition=2nd |publisher=Brill |volume=1 }} *{{cite encyclopedia |last1=Buhl |first1=F. |last2=Welch |first2=A.T. |author-link2=Alford T. Welch |date=1993 |title=Muḥammad |url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/muhammad-COM_0780 |encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam]] |edition=2nd |publisher=Brill |volume=7 |pages=360–376 |isbn=978-90-04-09419-2 }} *{{TDV Encyclopedia of Islam |title=MUHAMMED |url=https://islamansiklopedisi.org.tr/muhammed |pages=406-479 |volume=30 }} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Muslim |یەکەم١=Imam Abul-Husain |سەردێڕ=Sahih Muslim |دوایین٢=Al-Khattab |یەکەم٢=Nasiruddin |ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=Dar-us-Salam Publications Inc |ژپنک=٩٧٨-٩٩٦٠-٩٩١٩-٠-٠|edition=First |شوێن=Riyadh}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Peters |یەکەم=F. E. |بەستەری نووسەر=Francis Edward Peters |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=WnMOEAAAQBAJ |سەردێڕ=Judaism, Christianity, and Islam: The Classical Texts and Their Interpretation, Volume I: From Convenant to Community |ڕێکەوت=٩ی ئازاری ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٦٩١-٢٢٦٨٢-٨}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Sa'd |یەکەم=Muḥammad Ibn |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=_vnXAAAAMAAJ |سەردێڕ=Kitab Al-tabaqat Al-kabir - Volume 2 |ڕێکەوت=١٩٧٢|بڵاوکەرەوە=Pakistan Historical Society}} *{{cite encyclopedia |last=Watt |first=W. Montgomery |author-link=W. Montgomery Watt |date=1971 |title=Ḥalīma Bint Abī Ḏh̲uʾayb |url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/halima-bint-abi-dhuayb-SIM_2648 |encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam]] |edition=2nd |publisher=Brill |volume=3 }} *{{cite encyclopedia |last=Watt |first=W. Montgomery |author-link=W. Montgomery Watt |date=1960 |title=Āmina |url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/amina-SIM_0601 |encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam]] |edition=2nd |publisher=Brill |volume=1 }} *{{cite encyclopedia |last1=Wensinck |first1=A.J. |last2=Rippen |first2=A. |date=2002 |title=Waḥy |url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/wahy-COM_1331 |encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam]] |edition=2nd |publisher=Brill |volume=11 }} *{{cite encyclopedia |last1=Wensinck |first1=A.J. |last2=Jomier |first2=J. |date=1990 |title=Ka'ba |url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/kaba-COM_0401?lang=en |encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam]] |edition=2nd |publisher=Brill |volume=4 }} * {{refend}} * [[پۆل:محەممەد]] [[پۆل:ئەھل ئەلبەیت]] [[پۆل:ئەھل ئەلکیسائ]] [[پۆل:ڕزگاربووان لە ھەوڵی تیرۆرکردن]] [[پۆل:ئیسلام]] [[پۆل:پێغەمبەران لە دینی درۆز]] [[پۆل:پێغەمبەران لە قورئاندا]] [[پۆل:پێغەمبەرە عەرەبەکان]] [[پۆل:خەڵکی مەککە]] [[پۆل:دامەزرێنەرانی دینەکان]] [[پۆل:دیپلۆماتەکان]] [[پۆل:ڕابەرە ئاینییە ئیسلامییەکانی سەدەی ٧ەم]] [[پۆل:سیاسەتوانە عەرەبەکان]] [[پۆل:عەرەبە موسڵمانەکان]] [[پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٦ەم]] [[پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٧ەم]] [[پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٧ەم لە ئاسیا]] [[پۆل:فەلسەفەی سیاسی]] [[پۆل:قوڕەیش]] [[پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ٥٧٠]] [[پۆل:مردووانی ٦٣٢]] [[پۆل:مەدینە]] <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{بەستەری پرۆژە خوشکەکان|محەممەد|d=Q9458|c=محمد بن عبد الله|v=no|voy=no|m=no|mw=no|species=no|n=no|s=no|b=no|q=no}} * {{Curlie|Society/Religion_and_Spirituality/Islam/Prophets/Muhammed}} * {{بریتانیکا|396226}} * [http://tanzil.net/#trans/ku.asan/54:1 سایتی تەنزیل] * ژیانی پێغەمبەری خوا لە قورئان و سوننەتدا، نوسینی/ محەممەد مەلا فائق شارەزووری * وێکپیدیای عەرەبی * [http://www.dangiislam.org/ دەنگی ئیسلام] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170706043707/http://www.dangiislam.org/ |date= ٦ی تەممووزی ٢٠١٧ }} * {{Navboxes |title = وتارە پەیوەندیدارەکان بە محەممەد |list = {{محەممەد٢|state=expanded}} {{پێغەمبەران بەپێی قورئان}} {{باب و باپیرانی محەممەد |state=autocollapse}} {{بابەتەکانی ئیسلام}} }} * {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} * {{وتاری ھەڵبژێردراو|وەشان=|ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}} * {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|ژیاننامە|سیاسەت|قورئان|محەممەد|مێژووی ئیسلام|مەککە|مەدینە|مێژوو|کۆمەڵگا|ڕۆژھەڵاتی ناوین}} 85ed5wcarm5v1xmtcpkbzau3avshx1c 1669484 1669329 2026-09-17T20:03:58Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1669484 wikitext text/x-wiki {{پپ}} {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{نیشانی وتاری ھەڵبژێردراو}} {{کەسایەتی ئایینی | ناو = محەممەد کوڕی عەبدوڵڵا کوڕی عەبدولموتەليب | وێنە =Muhammad Masjid an-Nabawi Calligraphy.svg | قەبارەی وێنە =300px | alt = | لێدوان = نەخشاندنی ناوی محەممەد بە خۆشنووسیی عەرەبی بە ھەمان شێوەی [[مزگەوتی پێغەمبەر]] | نازناو = «ئەحمەد، ئەبووقاسم، ئەبووتەییب، پێغەمبەری گەڕانەوە، پێغەمبەری بەزەیی، پێشەوای بەنی ئادەم، خۆشەویستی ڕەحمان، موختار، مستەفا، موجتەبا، سادق، مەسدووق، ئەمین، خاوەن شەفاعەت و پێگەی بەرز، خاوەن چاکە و پلەی بەرز، خاوەن تاج و میعراج، پێشەوای لە خواترسان، پێشەوای نێردراوان، پێغەمبەری نەخوێندەوار، پێغەمبەری خوا، [[کۆتا پێغەمبەر|دوایین پێغەمبەر]]، پێغەمبەری مەزن، چرایەکی ڕووناک، نوور، میھرەبان و ھتد» | مێژووی لەدایکبوون = ١٢ی ڕەبیعولئەوەل ٥٢ی پێش کۆچی ([[نیسان (مانگ)|نیسان]]ی [[٥٧١]] زایینی) | شوێنی لەدایکبوون = [[مەککە]] | مێژووی کۆچی دوایی = ڕەبیعولئەوەل [[١١]]ی کۆچی / [[حوزەیران]]ی [[٦٣٢]]ز | شوێنی کۆچی دوایی = [[مەدینە]] | ڕێزلێنراوە بە = [[ئیسلام]] | مێژووی ناردن = [[ڕەمەزان (مانگ)|ڕەمەزان]] ١٢ پ. ک / [[ئاب]]ی [[٦١١]]ز | شوێنی ناردن = ئەشکەوتی حەراء لە [[مەککە]] | شوێنگەی سەرەکی = حوجرەی عائیشە لە [[مزگەوتی پێغەمبەر]] لە [[مەدینە]] | مێژووی یادەوەری = ١٢ی ڕەبیعولئەوەلی ھەموو ساڵێکی کۆچیی | ھێماکان = [[قورئان]] | شەفیعە بۆ =بەگشتی بۆ ھەموو خەڵکی بەتایبەتیش بۆ ئیمانداران | نەژاد = لە [[عەرەب]]ە لە [[قوڕەیش]] لە نەوەی [[ئیسماعیل]] کوڕی [[ئیبراھیم]]{{ھن}}'''دایکی''' [[ئامینە کچی وەھب]]{{ھن}}'''باوکی''' [[عەبدوڵڵا کوڕی عەبدول موتەلیب]]{{ھن}}'''دایکی بە شیری''' حەلیمە سەعدی، و سۆیبە{{ھن}}'''باوکی بە شیری''' حارس کوڕی عەبدول عیز{{ھن}}{{ھن}}'''[[خوشک و برا]]کانی بە شیری''' [[حەمزە کوڕی عەبدولموتەڵیب]] (مامی)، و ئەبووسەلەمە کوڕی عەبدئەسەد، و ئەبووسوفیان کوڕی حارس (کوڕی مامی)، و عەبدوڵڵا کوڕی حارس، و شەیما کچی حارس، و ئەنیسە کچی حارس{{ھن}}'''خێزانەکانی''' [[خەدیجە کچی خووەیلید]]، و سوودە کچی زمعە، و [[عائیشە|عائیشەی کچی ئەبووبەکر]]، و حەفسە کچی عومەر، و زەینەب کچی خزیمە، و ئوم سەلەمە، وزەینەب کچی جەحش، و جوبریە کچی حارس، و ماریە قبتی، و ئوم حەبیبە، و سەفییە کچی حەیی، و مەیموونە کچی حارس{{ھن}}'''کوڕەکانی''' قاسم، و عەبدوڵڵا، وئیبراھیم{{ھن}}'''کچەکانی''' زەینەب، و ڕوقەیە، و ئوم کەلسوم، و فاتیمە | مۆر =Muhammad Seal.svg }} '''محەممەدی کوڕی عەبدوڵڵا کوڕی عەبدولموتەڵیب''' ({{بە عەرەبی|أَبُو ٱلْقَاسِمِ ﷴ بْنُ عَبْدِﷲِ بْنُ عَبْدِ ٱلْمُطَّلِبِ بْنُ ھَاشِمِ}}؛ لەدایکبووی ٢٢ی نیسانی ٥۷١ – ٨ی حوزەیرانی ٦٣٢) پێغەمبەرێکی عەرەبی (مستعرب)ە مستعرب واتە عەرەب کراو<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=History of al-tabari vol 2|پەڕەکان=١٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=صحيح مسلم|پەڕەکان=٢٩٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.academia.edu/22460657/What_Ethnicity_Was_Muhammad|سەردێڕ=?What ethnicity was Muhammad}}</ref>،پێغەمبەری [[ئیسلام|ئیسلامە]] و کەسایەتییەکە کە [[موسڵمانان]] بە پێغەمبەری خوای دادەنێن کە بۆ ھەموو مرۆڤەکان ھاتووە ھەتا خەڵک بگەڕێنێتەوە بۆ [[یەکتاپەرستی]] و [[خواپەرستی]] لەسەر ڕیبازی [[ئیبراھیم]]. شوێنکەوتووانی لەو باوەڕەدان کە باشترین دروستکراوەی خوایە و پێشەوای مرۆڤە و لەگەڵ ناوھێنانیدا دەڵێن «صلی اللە علیە وسلم» واتە «دروودی خوای لێبێت». ئەم سڵاوناردنە لە [[قورئان]] و سوننەتدا ھاتووە و وایان لێدەکات سڵاواتی لەسەر بدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حكم الصلاة على النبي عليە الصلاة والسلام عند ذكرە|ناونیشان=https://binbaz.org.sa/fatwas/7645/حكم-الصلاة-على-النبي-عليە-الصلاة-والسلام-عند-ذكرە|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=binbaz.org.sa|زمان=ar}}</ref> موسڵمانان وتە و کردار و سیفەتەکانیان پاراستووە لە پەڕتووکەکانی [[ژیننامەی پێغەمبەر|ژیننامە]] و [[فەرموودە]]، و یادی لەدایکبوونی دەکەنەوە لەمانگی [[ڕەبیعەلئەووەڵ|ڕەبیعول ئەوەل]] لە ھەموو ساڵێکدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=متى ولد النبي بالميلادي والھجري ؟ .. تعرف على آراء العلماء|ناونیشان=https://www.elbalad.news/4787299|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=صدى البلد|زمان=ar-eg}}</ref> لە [[مەککە]] لە مانگی ڕەبیعولئەولی [[ساڵی فیل]]، بەرامبەر ساڵی ٥٧٠ یان ٥٧١ی [[ڕۆژژمێری زایینی|زایینی]] لە دایکبووە،<ref>ژیاننامەی پێغەمبەر، ئەکرەم زیاء عەمری.</ref> پێش ئەوەی لەدایک بێت باوکی کۆچی دواییی کردووە و ھەر لە مناڵیشدا دایکی لەدەست دەدات، پەروەردە دەبێت لای [[عەبدولموتەڵیب کوڕی ھاشم]] باپیرەی پاشان لای [[ئەبوو تاڵیب کوڕی عەبدولموتەڵیب|ئەبو تاڵیب کوڕی عەبدولموتەڵیب]] مامی، لەو ماوەیەدا خەریکی شوانی دەبێت، پاشان [[بازرگانی]] دەکات، لە تەمەنی ٢٥ ساڵیدا ژیانی ھاوسەری پێک ھێناوە لەگەڵ [[خەدیجە کچی خووەیلید]]، کە دایکی ھەموو مناڵەکانی بووە بێجگە لە ئیبراھیم. سەرچاوەی سەربەخۆ دەربارەی سەرەتای ژیانی محەممەد و پێش پێغەمبەری زۆر کەمن و ئەوەی لەبەر دەستدایە نووسراوەی موسڵمانانە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Serjeant |یەکەم=R. B. |ڕێکەوت=١٩٩٠|editor-last=Crone |editor-first=Patricia |سەردێڕ=Meccan Trade and the Rise of Islam: Misconceptions and Flawed Polemics |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/603188?origin=crossref |journal=Journal of the American Oriental Society |بەرگ=١١٠|issue=3 |پەڕەکان=٤٧٢–٤٨٦|doi=10.2307/603188 |issn=0003-0279}}</ref> دوای کۆچ بۆ [[مەدینە]] چەند سەرچاوەیەکی نائیسلامی بە کورتی باسیان کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Bishop |یەکەم=James |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=The Non-Muslim Seventh Century Sources for the Prophet Muhammad |ناونیشان=https://jamesbishopblog.com/2020/10/15/the-non-muslim-seventh-century-sources-for-the-prophet-muhammad/ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=Bishop's Encyclopedia of Religion, Society, and Philosophy |زمان=en}}</ref> بەپێی سەرچاوە ئیسلامییەکان، محەممەد لە پێش [[ئیسلام]]دا حەنیفی بووە و خوای پەرستووە لەسەر ڕیبازی [[ئیبراھیم]] و پەرستنی بتی ڕەتکردووەتەوە کە لەو کاتانەدا بەربڵاوبووە لە [[مەککە]]دا، [[ئیسلام|موسڵمانان]] لەو باوەڕەدان کە نیگای خوای پێ گەیشتووە کاتێک لە تەمەنی چل ساڵیدا بووە، سێ ساڵ بە نھێنی بانگەوازی کرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=(6) الدعوة في مرحلتھا السرية - السيرة النبوية|ناونیشان=https://ar.islamway.net/article/79171|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=ar.islamway.net|زمان=ar}}</ref> پاشان دە ساڵی تری لە مەککە بەسەر برد بە بانگکردنی خەڵکەکەی و بازرگانەکان و سەردانکەرانی کەعبە کە دەھاتنە مەککە، لە ساڵی ٦٢٢ز کۆچی کرد بۆ شاری [[مەدینە]] کە ناودەبرا بە یەسرب، دوای ئەوەی گەورەکانی [[قوڕەیش]] کەوتنە پیلان گێڕان لێی و بانگەوازەکەیان ڕەت دەکردەوە، دە ساڵی کۆتایی ژیانی لە مەدینە بەسەر برد بە بانگەوازی ئیسلامی، و بناغەی دەوڵەتی ئیسلامیی دانا، کە دواتر فراوان بوو و مەککە و ھەموو شار و ھۆزە عەرەبییەکانی گرتەوە، و بۆ یەکەم جار عەرەبی یەکخست لەسەر یەک ئایینی یەکتاپەرستی و لە دەوڵەتێکی یەکگرتوودا،<ref>"Muhmmad," Encyclopedia of Islam and the Muslim world</ref><ref name="Lapidus 2002 pp 0">سەیری سەرچاوەکان بکە: * Holt (1977a), p.57 * Lapidus (2002), pp 0.31 and 32</ref> بانگەشەی بۆ دورکەوتنەوە لە ڕەگەزپەرستی و وەلانانی دەمارگیری ھۆزایەتی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=حبايبە|یەکەم=صمود|سەردێڕ=مناھضة التمييز العنصري ما بين الحقيقة والوھم|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/blogs/2019/3/31/مناھضة-التمييز-العنصري-ما-بين-الحقيقة|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=الإسلام و نبذ العنصرية|ناونیشان=https://islamonline.net/الإسلام-و-نبذ-العنصرية/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=اسلام اون لاين|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=لا عنصرية في الإسلام|ناونیشان=http://www.alukah.net/sharia/0/97456/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.alukah.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=العنصرية في الاسلام {{!}} سيدنا محمد|ناونیشان=https://muhammad-pbuh.com/2011/09/08/%d8%a7%d9%84%d8%b9%d9%86%d8%b5%d8%b1%d9%8a%d8%a9-%d9%81%d9%8a-%d8%a7%d9%84%d8%a7%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211010083939/https://muhammad-pbuh.com/2011/09/08/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%86%D8%B5%D8%B1%D9%8A%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=موقف|ناونیشان=https://www.seo7u.com|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Seo7u|زمان=En}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.seo7u.com/ |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == سەرچاوەکانی ژیاننامەی == لەبەر ئەوەی کەسایەتییەکی کاریگەرە لە مێژوودا، بۆیە ژیان و کاروبار و بیروباوەڕی بە شێوەیەکی بەرفراوان لێدوانی لەسەر کراوە لەلایەن لایەنگران و نەیارەکانی بە درێژایی سەدەکان. [[ئیسلام|موسڵمانان]] لە کۆن و نوێدا گرنگییان داوە بە ژیاننامەکەی بەوەی بە پەیڕەوێکی کرداری دادەنرێت بۆ [[ئیسلام]]، زانایانی ئیسلام دانراوی زۆریان لەسەر داناوە و ھەموو شتێکی پەیوەندیداریان پێوەی نوسیوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=أهم مصادر السيرة النبوية - موقع مقالات إسلام ويب|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/article/14184/|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net}}</ref> === قورئان === {{سەرەکی|قورئان}} [[پەڕگە:Opened Qur'an.jpg|وێنۆک|قورئان بە گرنگترین سەرچاوە دادەنرێت بۆ زانینی ژیاننامەی محەممەد]] [[قورئان]] بە سەرچاوەیەکی سەرەکیی دادەنرێت لە زانینی ژیاننامەی پێغەمبەر محەممەد،<ref name="محمد أنور-القرآن">مصادر تلقي السيرة النبوية، محمد أنور البكري، ص1-31، مجمع الملك فهد.</ref> دێرینترن و باوەڕپێکراوترین سەرچاوەی ژیاننامەی پێغەمبەرە، لەبەرئەوەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی محەممەد خۆی و ھەموو موسڵمانان یەک نوسخەی قورئان کۆیان دەکاتەوە لەگەڵ جیاوازی کۆمەڵە ئیسلامییەکاندا،<ref name="السباعي1">السيرة النبوية دروس وعبر، مصطفى السباعي، ص22-29، المكتب الإسلامي.</ref><ref name="دراسة مصادر السيرة">[http://www.albadri.info/books/madkhal/index.htm دراسة مصادر السيرة النبوية والتاريخ الإسلامي] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170304062422/http://albadri.info/books/madkhal/index.htm |date= ٤ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref> لەگەڵ ئەوەی قورئان ھەموو ژیاننامەی محەممەد لە خۆناگرێت، بەڵام چەند ئاماژەدانێکی تیایە بۆ ژیانی بە دەربڕینی ئاشکرا بێت یان بە ئاماژەدان. ھەندێک لە سیفەتەکانی باسکراوە لەگەڵ [[بەڵگە (ڕاستی)|بەڵگەکانی]] پێغەمبەرێتی، ڕەوشت و تایبەتمەندییەکانی، و باری دەروونی، و ھەندێک شت لە بارەی غەزاکانییەوە باسکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=منزلة الرسول ﷺ في القرآن الكريم|ناونیشان=https://islamonline.net/منزلة-الرسول-في-القرآن-الكريم/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=اسلام اون لاين|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=القرآن في حياة الرسول صلى الله عليه وسلم - خالد سعد النجار|ناونیشان=https://ar.islamway.net/article/12603|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=ar.islamway.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=رسول الله صلى الله عليه وسلم في القرآن الكريم {{!}} موقع نبي الرحمة|ناونیشان=http://mercyprophet.org/mul/ar/node/2415|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=mercyprophet.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210709185256/http://mercyprophet.org/mul/ar/node/2415|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەقورئاندا ٢٨٠ ئایەت باسی غەزاکان دەکات کە دەکاتە ڕێژەی (٪٤،٦٥) ی قورئان، ھەندێکیان بە ئاماژە باسیان کردووە و ھەندێکیان ڕاستەوخۆ، وەک [[شەڕی بەدر|غەزای بەدر]]، [[جەنگی ئوحود|غەزای ئوحود]]، [[غەزای خەندەق]]، [[سوڵحی حودەیبییە]]، [[غەزای خەیبەر]] و [[فەتحی مەککە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الغزوات المذكورة في القرآن - إسلام ويب - مركز الفتوى|ناونیشان=https://islamweb.net/ar/fatwa/79914/%D8%A7%D9%84%D8%BA%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B0%D9%83%D9%88%D8%B1%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=islamweb.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الغزوات الواردة في القرآن|ناونیشان=http://www.iid-quran.com/Statistics/NumQu20.php|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.iid-quran.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ما هى الغزوات التى ذكر اسمها فى القران الكريم - إسألنا|ناونیشان=https://www.isalna.com/437053/%D9%85%D8%A7-%D9%87%D9%89-%D8%A7%D9%84%D8%BA%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%89-%D8%B0%D9%83%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%85%D9%87%D8%A7-%D9%81%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%B1%D9%8A%D9%85|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.isalna.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211010083941/https://www.isalna.com/437053/%D9%85%D8%A7-%D9%87%D9%89-%D8%A7%D9%84%D8%BA%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%89-%D8%B0%D9%83%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%85%D9%87%D8%A7-%D9%81%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%B1%D9%8A%D9%85|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=konouz.com|سەردێڕ=الغزوات التي ذكرت في القرآن الكريم - من كنوز القرآن الكريم : -|ناونیشان=http://konouz.com//ar/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA/%D9%83%D9%86%D9%88%D8%B2/%D8%A7%D9%84%D8%BA%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%8A-%D8%B0%D9%83%D8%B1%D8%AA-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%B1%D9%8A%D9%85.s.8.12800/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=konouz.com|زمان=ar}}</ref> بۆ نموونە [[ئەحزاب|سوورەتی ئەحزاب]] باسی ژیانی پێغەمبەر دەکات لەگەڵ خێزان و ھاوەڵەکانی، و وردەکاری زۆری تێدایە دەربارەی غەزای خەندەق.<ref>قورئانی پیرۆز، سوورەتی ئەحزاب</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=إسلام ويب - أسباب النزول - سورة الأحزاب- الجزء رقم1|ناونیشان=https://islamweb.net/ar/library/index.php?page=bookcontents&idfrom=351&idto=363&bk_no=63&ID=378|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=islamweb.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=admin|سەردێڕ=سبب نزول سورة الممتحنة إسلام ويب {{!}} كنج كونج|ناونیشان=https://wikiarticle.xyz/?s=%D8%B3%D8%A8%D8%A8+%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84+%D8%B3%D9%88%D8%B1%D8%A9+%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%85%D8%AA%D8%AD%D9%86%D8%A9+%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85+%D9%88%D9%8A%D8%A8|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=en-US}}</ref> === کتێبی فەرموودە === {{سەرەکی|فەرموودە}} ژیاننامەی پێغەمبەر بەشێکی فراوانی گرتووە لە کتێبەکانی [[فەرموودە]]دا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دراسات في الحديث النبوي وتاريخ تدوينه - المكتبة الوقفية للكتب المصورة PDF|ناونیشان=https://waqfeya.net/book.php?bid=2582|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=waqfeya.net}}</ref> ھەموو ئەوانەی کتێبیان لە فەرموودەدا داناوە، بەش و دەروازەی تایبەتیان داناوە لەسەر ژیانی پێغەمبەر محەممەد، و بانگەوازەکەی، و ھاوەڵەکانی، لەگەڵ ئەوەی ئەو ڕووداوانە بەپێی کات ڕیزبەند نەکراوان، لەبەرئەوەی ئەوان مەبەستیان کۆکردنەوەی وتەکانی محەممەد و کردار و فەرمان و حوکمەکانی بووە.<ref>فقه السيرة، محمد سعيد رمضان البوطي، ص21، دار الفكر، ط1978.</ref> بەشێک لە ژیاننامەکەی لەو کێبانەدا ھاتووە بەمەبەستی بەڵگە ھێنانەوە بۆ حوکمی شەرعی، بەم ھۆیەوە زۆر بەوردی باس نەکراوە و تەنیا گێرانەوەی ھەندێک ھەواڵ بووە بەپێی ڕێبازی فەرموودەناسان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=أول من كتب في السيرة النبوية|ناونیشان=https://mawdoo3.com/أول_من_كتب_في_السيرة_النبوية|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=موضوع|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://ar.islamway.net/book/19538|سەردێڕ=مصادر تلقي السيرة النبوية والعناية بها عبر القرون الثلاثة الأولى|زمان=ar}}</ref> زانایانی موسڵمان کۆکن لەسەرئەوەی کە ناودارترین و دێرینترین کتێب لەبارەی ھەواڵی ژیاننامەی پێغەمبەرەوە [[موەتتەئی مالیک|موەتتەئی مالیکە]]، کە کۆمەڵێک فەرموودەی دەربارەی ژیاننامە و سیفاتەکانی پێغەمبەر ھێناوە و باسێکی تایبەتی جیھادی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=نظرة سريعة للموطأ|ناونیشان=http://www.alukah.net/sharia/0/130861/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.alukah.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=سيرة كتاب.. موطأ الإمام مالك مَن السبب فى تأليفه|ناونیشان=https://www.youm7.com/story/2021/5/3/سيرة-كتاب-موطأ-الإمام-مالك-مَن-السبب-فى-تأليفه/5302198|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=اليوم السابع}}</ref> پاشان [[سەحیحی بوخاری]] باسی چەند لایەنێکی کردووە پێش پێغەمبەرایەتی و دوای دابەزینی سروش، کتێبێکی تایبەت کردووە بە غەزاکانی و جیھاد، بەشێکی زۆر لەسیفاتەکانی و بەڵگەکانی پێغەمبەرایەتی باسکردووە، کەدەکاتە دەیەکی کتێبەکەی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=صحيح البخاري - موقع مقالات إسلام ويب|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/article/16729/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net}}</ref> و دواتر [[سەحیحی موسلیم]] کە بەشێکی زۆریان لە ژیانی محەممەد باسکردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٧|سەردێڕ=صحيح مسلم (ط. طيبة) - المكتبة الوقفية للكتب المصورة PDF|ناونیشان=http://waqfeya.com/book.php?bid=1763|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170720183400/http://waqfeya.com/book.php?bid=1763|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ھەروەھا ھەریەکە لە [[ئەبووداوود]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=أبو داود السجستاني - طريق الإسلام|ناونیشان=https://ar.islamway.net/scholar/802/أبو-داود-السجستاني|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=ar.islamway.net}}</ref> [[ئەحمەد کوڕی حەنبەل]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة الإسلام {{!}} الإمام أحمد بن حنبل|ناونیشان=https://www.islamstory.com/ar/artical/21843/%D8%A7%D9%84%D8%A5%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=www.islamstory.com|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210916104531/https://www.islamstory.com/ar/artical/21843/%D8%A7%D9%84%D8%A5%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>[[ئیبن ماجە]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی ئایاری ٢٠١٧|سەردێڕ=تعرف على ابن ماجه القزويني صاحب كتاب "السنن"|ناونیشان=https://www.alarabiya.net/culture-and-art/2017/05/29/تعرف-على-ابن-ماجه-القزويني-صاحب-كتاب-السنن-|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=العربية|زمان=ar}}</ref> و [[ترمزی]]، بەھەمان شێوە بەشێکی کتێبەکانیان تەرخان کردووە بۆ ژیانامەی پێغەمبەر بەڵام بە جیاوازی لە شێوەی ڕێکخستن و ڕیزبەندیدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=كتاب فقه السيرة النبوية مع موجز لتاريخ الخلافة الراشدة - المكتبة الشاملة الحديثة|ناونیشان=https://al-maktaba.org/book/23657|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=al-maktaba.org}}</ref> === کتێبەکانی ژیاننامە (سیرە) === کتێبەکانی ژیننامەییەکان لە قۆناغێکی دواتر لە نوسیەوەی [[فەرموودە]] نوسراون، ھاوەڵەکان گرنگییان دەدا بە گێڕانەوەی ژیاننامەکەی بە زارەکی، یەکەم کەس کە گرنگی دا بە نووسینەوەی ژیاننامەکەیدا [[عوروە کوڕی زوبەیر]] بوو. پاشان ئەبان کوڕی عوسمان (مردن ١٠٥کۆچی)،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Chapter 2: Saqifa, The First Manifestations|ناونیشان=https://www.al-islam.org/origins-and-early-development-shia-islam-sayyid-husayn-muhammad-jafari/chapter-2-saqifa-first|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=Al-Islam.org|زمان=en}}</ref> پاشان وەھاب کوری مونەبی (مردن ١١٠ کۆچی)،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی ئایاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=موقع قصة الإسلام {{!}} إشراف الدكتور راغب السرجاني|ناونیشان=http://www.islamstory.com/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200509023916/http://www.islamstory.com/|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> پاشان شوڕەحەبیل کوری سەعید (مردن ١٢٣کۆچی)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ص339 - كتاب الجرح والتعديل لابن أبي حاتم - شرحبيل - المكتبة الشاملة الحديثة|ناونیشان=https://al-maktaba.org/book/2170/1924|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=al-maktaba.org}}</ref> و لە دواتریش ئیبن شیھابی زوھری (مردن ١٢٤کۆچی)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی ئازاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=ابن شهاب الزهري معلومات عن الفقيه المؤرخ أول من دون العلم|ناونیشان=https://www.i7lm.com/ابن-شهاب-الزهري/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=موقع احلم|زمان=ar}}</ref> بەڵام بەشی زۆری نووسینەکانیان لە ناوچوون، نەگەیشتوون بە ئێمە، جگە لە چەند پاشماوەیەکی پەرتەوازە کە لەلایەن محەممەد کوڕی جەریری تەبەرییە گێردراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=Wayback Machine|ناونیشان=http://islamicfeqh.com/books/SIREH/Hp-sireh-a.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101216172028/http://islamicfeqh.com/books/SIREH/Hp-sireh-a.htm|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=‮سعيد‬‎ ‮الجوماني‬‎|ناونیشان=https://brill.com/view/book/9789004462922/back-1.xml|سەردێڕ=‮قائمة المصادر والمراجع‬‎|دوایین٢=‮كونراد‬‎ ‮ھيرشلر‬‎|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Brill|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٤٦٢٩٢-٢}}</ref> لە دواتردا محەممەد کوڕی ئیسحاق دێت لە نووسینەوەی ژیاننامەی محەممەددا بە تەواوی و شارەزایان بە ڕاسترین کتێبی ژیننامەی دادەنێن لەو سەردەمەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی نیسانی ٢٠١٥|سەردێڕ=كتب الدلائل والشمائل والخصائص|ناونیشان=http://www.alukah.net/sharia/0/85074/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=www.alukah.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٩|سەردێڕ=مصنفات ومناهج للتعريف بحياة الرسول ﷺ|ناونیشان=https://islamonline.net/مصنفات-ومناهج-للتعريف-بحياة-الرسول/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=اسلام اون لاين|زمان=ar}}</ref> کتێبەکەی بە ئێمە نەگەیشتووە بەڵام [[ئیبن ھیشام]] (مردن ٢١٨ کۆچی) ھەستاوە بە گێرانەوەی کتێبەکەی بە پوختکراوەیی کە ناسراوە بە [[ژیننامەی ئیبن ھیشام]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ابن هشام السيرة النبوية|ناونیشان=https://mawdoo3.com/ابن_هشام_السيرة_النبوية|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=موضوع|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی نیسانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=نبذة عن السيرة النبوية لابن هشام|ناونیشان=https://mqaall.com/prophetic-biography-ibn-hisham/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=مقال|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211010114428/https://mqaall.com/prophetic-biography-ibn-hisham/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://ar.islamway.net/book/19487|سەردێڕ=السيرة النبوية لابن هشام|زمان=ar}}</ref> [[محەممەد کوڕی جەریر تەبەری|تەبەری]] (مردووی ٣١٠ی کؤچی) لە مێژووەکەیدا بەشێوەیەکەی سەرەکی پشتی بە گێڕانەوەکانی ئیبن ئیسحاق بەستووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=المدخل إلى دراسة مصادر السيرة النبوية والتاريخ الإسلامي ـ الباب الثالث : تعريف بالموسوعات التاريخية وأصولها ومصنفيها ـ الفصل الثاني: تراجم أصحاب الموسوعات التاريخية التي اعتمد عليها ابن أبي الحديد ـ أبو جعفر محمد بن جرير الطبري (ت310هـ)|ناونیشان=https://www.albadri.info/books/madkhal/madkhal48.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.albadri.info}}</ref><ref>موارد السيرة النبوية في تاريخ الطبري : من المولد حتى الهجرة للحبشة,[https://search.emarefa.net/ar/search?append=PERSON_FILTER_AR_NAME_ss%3A%22%D8%B7%D9%87+%D8%AC%D9%85%D9%8A%D9%84+%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF%22 طه جميل أحمد],[https://search.emarefa.net/ar/search?append=SOURCE_s%3A%22%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%A9+%D9%83%D9%84%D9%8A%D8%A9+%D8%A7%D9%84%D8%A2%D8%AF%D8%A7%D8%A8%22 مجلة كلية الآداب].</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=تأريخ الرسل والملوك لمحمد جرير الطبري|ناونیشان=https://muslim-nafahat.net/seera_023/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=نفحات من علوم المسلم|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211010114437/https://muslim-nafahat.net/seera_023/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === کتێبەکانی شەمائل و دەلائل === {{سەرەکی|زانستی شەمائیل}} بە سەرچاوەیەکی بنەڕەتی دادەنرێت لە زانینی ژیاننامەی پێغەمبەر محەممەددا،<ref name="محمد أنور-الشمائل">مصادر تلقي السيرة النبوية، محمد أنور البكري، ص31-39، مجمع الملك فهد.</ref> ئەمانەش ئەو کتێبانەن کە دانەرەکانیان گرنگییان داوە بە باسی محەممەد و خوو ڕەوشت و سیفەتەکانی، و ھەڵسوکەوتی لە شەو و ڕۆژدا.<ref name="ReferenceE">السيرة النبوية الصحيحة، أكرم ضياء العمري، ج1، ص21-52، مكتبة العلوم والحكم، ط1993.</ref> زانستی شەمائیل جێگای گرینگی پێدانی زانایانی موسڵمان بووە، و یەکێک بووە لە بابەتەکانی کتێبەکان فەرموودە، دواتر زانایان کتێبی تایبەتیان لەسەر نوسیووە، ئەبول بەختەری (مردووی ٢٠٠ی کۆچی) یەکەم کەسە کتێبی لەسەر شەمائیل نوسیووە بەناوی {{عەرەبی|صفة النبي}}، دواتر ئەبول حەسەن مەدائینی (مردووی ٢٢٤ی کۆچی) بەناوی {{عەرەبی|صفة النبي}}، دواتر کتێبی شەمائیلە محەممەدیەکان ی [[ترمزی]]، دواتر [[داوود کوڕی عەلی زاھیری|داوود کوڕی عەلی ئەسفەھانی]] (مردووی ٢٧٠ی کۆچی) بەناوی {{عەرەبی|الشمائل المحمدية}}،<ref>السيرة النبوية الصحيحة، أكرم ضياء العمري، بەرگی 1، لاپەڕە21-52، مكتبة العلوم والحكم</ref> دواتر قازی ئیسماعیل مالیکی (مردووی ٢٨٢ی کۆچی) بەناوی {{عەرەبی|الأخلاق النبوية}}، دواتر ئیبن فارس (مردووی ٢٩٥ی کۆچی) بەناوی {{عەرەبی|أخلاق النبي}}، و چەندانی تر لەسەردەمەکانی دواتردا.<ref>مصادر السيرة النبوية وتقويمها، فاروق حمادة، لاپەڕە ٣٦-٤٤، دار الثقافة،١٩٨٠</ref> ھەروەھا '''کتێبەکانی دەلائل''' بە یەکێکی تر لە سەرچاوە بنەڕەتییەکانی ژیاننامەکەی دادەنرێن،<ref name="ReferenceE"/><ref>منتهى السول على وسائل الوصول إلى شمائل الرسول، عبد الله بن سعيد محمد عبادي اللحجي، ج1، ص31-32، دار طوق النجاة، ط1998.</ref> ئەمەش ئەو کتێبانە دەگرێتەوە کە بەڵگە و نیشانەکانی پێغەمبەرایەتیی محەممەد دەسەلمێنێت بەپێی بیروباوەڕی [[ئیسلام|موسڵمانان]]. زۆر کتێب لەم بوارەدا دانراون و ناودارترینییان بەڵگەکانی پێغەمبەرێتی بەیھقییە. هەروەها بوخاری و موسلیم بەشێک لە کتێبەکەیان تایبەت کردووە بە بەڵگەکانی پێغەمبەرایەتی. === سەرچاوەکانی تر === ھەروەھا چەندین جۆری تر سەرچاوە ھەیە، وەک کتێبەکانی تەفسیری [[قورئان]] و ھۆکانی ھاتنە خوارەوە.<ref name=":1">السيرة من موقع المجلس الأعلى للشؤون الإسلامية التابع لوزارة الأوقاف المصريةنسخة محفوظة 08 يناير 2009 على موقع واي باك مشين.</ref> بەھۆی ئەوەی بەشێکی زۆری زانایانی ئیسلامی پشت بە ڕاڤە و لێکدانەوەکانی سەدەکانی سەرەتایی سەرھەڵدانی ئایینی ئیسلام دەبەستن، لە ناویشیان ئەو ئایەتانەی پەیوەندی بە ژیانی پێغەمبەری ئیسلامەوە ھەیە. لە نموونەی ئەو کتێبانەش تفسیری [[ئیبن کەسیر]]، [[تەفسیری تەبەری]]، و ھەروەھا تەفسیری قورتوبی.<ref name=":1" /> جگە لەو کتێبە مێژوویانەی بە شێوەیەکی گشتی گرینگی بە ڕووداوە مێژووییەکان داوە وەک تاری تەبەری و تاریخی [[ئیبن خەلدوون]]، ھەروەھا ئەو سەرچاوانەی جیا لە زمانی عەرەبی نوسراونەتەوە.<ref>Philip K. Hitti, History of the Arabs, 10th edition (1970), p.112.</ref><ref>Seeing Islam as others saw it: a survey and evaluation of Christian, Jewish, Robert G. Hoyland p.22 '''^'''</ref> == کورتەیەکی مێژوویی == {{ئیسلام}} [[پەڕگە:Map of Arabia 600 AD-ar.svg|ڕاست|وێنۆک|گرینگترین ھۆزە عەرەبیەکان لە نیمچە دورگەی عەرەب]] لە ڕووی سیاسییەوە، [[نیمچەدوورگەی عەرەبی]] لێک ھەڵوەشابوو، نە دەوڵەتێک یەکی دەخست و نە حکوومەتێک بەڕێوەی دەبرد، دەوڵەتە دێرینەکانی کە لە [[یەمەن]] و [[نەجد]] و دەورووبەری [[عێراق]] و [[شام]] بوون لێک ھەڵوەشابوون، و ژیانی کۆچەری دەستی بەسەر شارەکانی [[حیجاز|حیجازدا]] گرتبوو، و ھۆزەکان یەکەی سەرەکیی سیاسی و کۆمەڵایەتی بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=كيف كانت الأوضاع السياسية في شبه جزيرة العرب قبل الإسلام|ناونیشان=https://mawdoo3.com/كيف_كانت_الأوضاع_السياسية_في_شبه_جزيرة_العرب_قبل_الإسلام|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=موضوع|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=المحرر|سەردێڕ=موجز الحالة السياسية عند العرب قبل الإسلام {{!}} سجل التاريخ|ناونیشان=https://cal.al-7awza.org/hist/topic/556|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210709185229/https://cal.al-7awza.org/hist/topic/556|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و کاروبارەکانی مەککە لە ڕێگای [[دارول نەدوە]] بەڕێوەدەبرا. لە شاری مەدینە بە شێوەیەکی گشتیی بەردەوام کێشە و ناکۆکی لە نێوان [[ئەوس]] و [[خەزرەج]] ھەبوو.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الجزيرة العربية الحالة السياسية والاقتصادية عند ظهور الإسلام - موقع مقالات إسلام ويب|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/article/14942/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net}}</ref> دەوڵەتی مەنازرە لە [[حارەبشا|حیرە]] و دەوڵەتی غەساسینە لە [[شام]] لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|فارس]] و [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی|ڕۆمەکان]] ڕێگە بەگەشەیان درابوو، بۆ ئەوەی ببنە ڕێگر لەبەردەم فراوانخوازی عەرەبەکان. فارسەکان دەوڵەتی مەنازیرەیان ھەشت ساڵ پێش پێغەمبەرایەتی ڕوخاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الجزيرة العربية الحالة السياسية والاقتصادية عند ظهور الإسلام - موقع مقالات إسلام ويب|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/article/14942/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net}}</ref> لە ڕووی ئابوورییەوە، دەشتەکییە عەرەبەکان پشتیان بە شوانکارەیی و کۆچکردن دەبەست بۆ ئەو ناوچانەی ئاویان لێیە، ئەمەش ببووە ھۆی [[شەڕ]] بۆ دەستکەوتنی پێداویستییەکان، بەڵام لە شارەکاندا چالاکی [[بازرگانی]] و [[وەرزێری|کشتوکاڵی]] و [[پیشەسازی]] ھەبوو، [[مەککە]] چالاکی بازرگانی تێیدا باڵادەست بوو و ڕێگەی بازرگانی نێوان [[شام]] و [[یەمەن]]ی بەڕێوە دەبرد، و سوودی لە پایە ئاینییەکەی وەردەگرت بۆ پاراستنی کاروانە بازرگانیەکان.<ref name=":2" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مكة المكرمة قبل البعثة النبوية|ناونیشان=https://www.alkhaleej.ae/%D9%85%D9%84%D8%AD%D9%82/%D9%85%D9%83%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%83%D8%B1%D9%85%D8%A9-%D9%82%D8%A8%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B9%D8%AB%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%88%D9%8A%D8%A9|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=صحيفة الخليج|زمان=ar}}</ref><ref>السيرة النبوية الصحيحة، أكرم ضياء العمري، بەرگی ١، لاپەڕە ٧٧-٨٢، مكتبة العبيكان، 2005.</ref> بەڵام [[مەدینە]] کشتوکاڵ تێیدا لەبرەودا بوو بەھۆی باخی [[میوە]] و [[خورما]] و [[ترێ|ترێوە]].<ref name=":2"/><ref>السيرة النبوية الصحيحة، أكرم ضياء العمري، ج1، ص77-82، مكتبة العبيكان، ط2005</ref> عەرەب دیناری [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی|بیزەنتی]] و درھەمی فارسییان بەکاردەھێنا لە ئاڵوگۆڕی بازرگانیدا، بەڵام لە ڕووی پیشەسازییەوە [[مەدینە]] ناسرابوو بە داڕشتنی جوانکاریی [[زێڕ]] و [[زێو|زیو]]، لەگەڵ دروستکردنی شمشێر و تیر و ڕم و زرێپۆش، ھەروەھا لە شارە عەرەبییەکاندا ئاسەنگەری و زەڕەنگەری و پێست خۆشکردن و چنین پەرەی سەند، ھەروەھا عەرەب چەند جۆرێک مامەڵەی دارایییان دەزانی وەک قەرز و ڕەھن و باج. لە ڕووی ئایینییەوە، [[بتپەرستی|بت پەرستی]] [[نیمچەدوورگەی عەرەبی]] گرتبوویەوە بە شێوەیەکی گشتی،<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص20-25.</ref> کۆمەڵە خواوەندێکیان دەپەرست دروست کرابوون لە بەرد و تەختە، ژمارەیان دەگەیشتە ٣٦٠ بت لە دەوری [[کەعبە]]، ئەو ھۆزانە دەیانپەرستن کە دەھاتن بۆ [[حەج]] و [[قوربانی]] و نەزریان بۆ دەکردن،<ref name=":2"/> گەورەترینیان کۆنترینیان بتی ([[ھوبەل]]) بوو کە قوڕەیش و کینانە دەیانپەرست ھەروەھا بتی (عووزا) شیان دەپەرست، و بتی (مەنات) ھوزەیل و خوزاعە دەیانپەرست، ھۆزی سەقیف بتی (لات) یان دەپەرست.<ref>المفصل في تاريخ العرب قبل الإسلام، بەرگی ١١، لاپەڕە ٢٥٣</ref> لەگەڵ ئەمانەشدا چەند دروشمێکیان لە پاشماوەی ئایینی [[ئیبراھیم]] بۆ مابوویەوە وەک بەرز ڕاگرتنی کەعبە، و سەردان کردنی، و [[حەج]] و [[عەمرە|عومرە]]، لە ھەمان کاتدا چەند تاکێک ھەبوون کە لەسەر ڕێبازی [[ئیبراھیم]] و [[ئیسماعیل]] بوون بە تەنھا و ناسرابوون بە حەنەفییەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تجلّيات «الحنيفية» في مكة قبل الإسلام|ناونیشان=https://www.makkawi.com/Article/497/%D8%AA%D8%AC%D9%84%D9%8A%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%86%D9%8A%D9%81%D9%8A%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D9%85%D9%83%D8%A9-%D9%82%D8%A8%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.makkawi.com|زمان=ar}}</ref> ھەروەھا چەند ئایینێکی تر ھەبوو بە شێوەیکی دیاریکراو وەک [[جوو|جوولەکە]] لە [[یەمەن]] و [[مەدینە]]، و [[مەسیحییەت]] لە نەجران و حیرە و دەوروبەری [[شام]]، و ھەروەھا بڵاوبونەوەیەکی دیاریکراوی [[ئایینی زەردەشتی|ئاگرپەرستی]] ھەبوو کە لە [[ئێران|ئێرانەوە]] ھاتبوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الجزيرة العربية الحالة الدينية عند ظهور الإسلام - موقع مقالات إسلام ويب|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/article/16539/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net}}</ref> == نەژادی == {{سەیری ئەمەش بکە|داڕێژە:درەختی نەژادی محەممەد}} {{محەممەد}} [[پەڕگە:آباء وأمهات النبي.png|ڕاست|وێنۆک|ڕەچەڵکی پێغەمبەر]] ئەبوول قاسم محەممەدی کوڕی عەبدولڵای کوڕی [[عەبدولموتەڵیب کوڕی ھاشم|عەبدولموتەڵیب]] کوڕی [[عەبدولمەنناف کوڕی قوسەی|عەبدولمەنناف]] کوڕی قوسەیی کوڕی کیلابی کوڕی موڕەی کوڕی کەعبی کوڕی لوئەی کوڕی غالیبی کوڕی فیھری کوڕی مالیکی کوڕی نەزڕی کوڕی کینانەی کوڕی خوزیمەی کوڕی مودرکەی کوڕی ئیلیاسی کوڕی مزەڕی کوڕی نزاری کوڕی مەعدی کوڕی عەدنانە (تائێرە زانایان کۆدەنگن)، لەگەڵ ئەوەی سەلمێنراوە دەچێتەوە سەر نەسەبی ئیسماعیلی کوڕی [[ئیبراھیم]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=الصلابي|یەکەم=د علي|سەردێڕ=نَسبُ الحبيب المصطفى ﷺ ويوم ميلاده|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/blogs/2019/11/10/نسب-الحبيب-المصطفى-ويوم-ميلاده|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=النسب النبوي الشريف|ناونیشان=https://www.alkhaleej.ae/%D9%85%D9%84%D8%AD%D9%82/%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B3%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%88%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B1%D9%8A%D9%81|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=صحيفة الخليج|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210709185927/https://www.alkhaleej.ae/%D9%85%D9%84%D8%AD%D9%82/%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B3%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%88%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B1%D9%8A%D9%81|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھیچ لقێک نییە لە [[قوڕەیش]]دا کە نزیکایەتی لەگەڵ محەممەددا نەبێت،<ref>بوخاری ڕیوایەتی کردووە لە سەحیحی بوخارییدا</ref> و [[ئیسلام|موسڵمانان]] لەو باوەڕەدان کە خوا ھەڵیبژاردووە لە باشترین ھۆز و پشت و نەسەبدا.<ref>فقه السيرة النبوية، محمد سعيد رمضان البوطي، ص69-102، دار الفكر المعاصر، ط1991</ref> گوتویەتی ({{عەرەبی|خرجتُ من نكاح ولم أخرج من سفاح من لدن آدم إلى أن ولدني أبي وأمّي}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=الإسلام -|یەکەم=أرشيف|سەردێڕ=أرشيف الإسلام - شرح وتخريج حديث ( خرجت من نكاح ولم أخرج من سفاح من لدن آدم ... ) من الشريعة للآجري|ناونیشان=https://islamarchive.cc/H_443985|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=أرشيف الإسلام -|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211010141124/https://islamarchive.cc/H_443985|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> واتا: (من لەئادەمەوە تاوەکوو [[دایک و باوک]]م لە ھاوسەرگیریەوە لەدایکبووم، لە داوێنپیسی لەدایک نەبووم). ھەروەھا گوتوویەتی ({{عەرەبی|إنَّ الله اصطفى كنانة من ولد إسماعيل، واصطفى قريشًا من كنانة، واصطفى من قريش بني هاشم، واصطفاني من بني هاشم}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=الإسلام -|یەکەم=أرشيف|سەردێڕ=أرشيف الإسلام - شرح وتخريج حديث (الله اصطفى كنانة من ولد إسماعيل ، واصطفى قريشا من كنانة ... ) من صحيح مسلم|ناونیشان=https://islamarchive.cc/Hadith_190849|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=أرشيف الإسلام -|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211010141125/https://islamarchive.cc/Hadith_190849|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> واتا: (خوای گەورە کینانەی لە منداڵەکانی ئیسماعلدا ھەڵبژاردووە، و قوڕەیشی لە کینانەدا ھەڵبژاردووە، و بەنی ھاشمی لە قوڕەیشدا ھەڵبژاردووە، منیشی لە بەنی ھاشمدا ھەڵبژاردووە). گوتووشیەتی ({{عەرەبی|نحن بنو النضر بن كنانة لا نقفو أمنا ولا ننتفي من أبينا}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الدرر السنية - الموسوعة الحديثية|ناونیشان=https://www.dorar.net/hadith/sharh/79916|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.dorar.net}}</ref> واتا (ئێمەی بەنوو نەزر تۆمەتی داوێن پیسی نادەینە پاڵ دایکمان، و خۆمان لە بابمان بێبەری ناکەین). ھەروەھا گوتوویەتی ({{عەرەبی|إنَّ الله كلمة تعالى خلق الخلق، فجعلني في خير فِرَقِهم، وخير الفرقتين، ثم تخيَّر القبائل فجعلني في خير قبيلة، ثم تخيَّر البيوت فجعلني في خير بيوتهم، فأنا خيرُهم نفسًا، وخيرُهم بيتًا}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حديث العباس بن عبدالمطلب - سنن الترمذي|ناونیشان=https://dorar.net/h/0774d1e09b668fd24ff7cb1f3ef3096a|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=dorar.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الشيخ محمد بن صالح العثيمين-اقتضاء الصراط المستقيم-12b-4|ناونیشان=https://www.alathar.net/home/esound/index.php?op=codevi&coid=153367|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.alathar.net}}</ref> واتا: (خوای گەورە دروستکراوەکانی دروستکردووە منی لە باشترین کۆمەڵەیان داناوە، دواتر لەتیرەکان منی لە باشترین تیرە داناوە، و دواتر لەماڵەکان منی لە باشترین ماڵدا داناوە). * '''باوکی'''؛ عەبدولڵای کوڕی عەبدولموتەڵیب بووە، دایکی فاتیمەی کچی عەمری کوڕی عائیزی کوڕی عیمران کوڕی مەخزوومی کوڕی یەقەزەی کوڕی موڕڕەی کوڕی کەعبی کوڕی لوئەی کوڕی غالب بووە.<ref>جامع الأحاديث، السيوطي، فەرموودەی ژمارە ٤٤٤٣٢.</ref><ref>لروض الأنف، السهيلي، بەرگی ١، لاپەڕە ٢٢-٣٤.</ref> عەبدوڵڵا چاکترین کوڕەکانی باوکی بووە و لێبوردەترین و نزیکترینیان بووە لێوەی، و بچووکترینیان بووە،<ref name=":3">جامع الأحاديث، السيوطي، رقم:44432.</ref><ref>جمهرة أنساب أمهات النبي صلى الله عليه وآله وسلم، الحسين بن حيدر الهاشمي، ص1-58.</ref> نازناوی سەربڕدراوە بەھۆی ئەوەی باوکی سەد حوشتری بۆ سەربڕی لەجیاتی ئەو نەزرەی کە کردبووی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة عبدالله الذبيح والد النبي صلى الله عليه وسلم - موقع مثال|ناونیشان=http://www.methaal.com/articles/index?id=2054|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.methaal.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة عبدالله الذبيح أبو النبي :: قصص السيرة النبوية مصورة للاطفال ⋆ تطبيق حكايات بالعربي|ناونیشان=https://www.belarabyapps.com/BelarabyStories/قصة-عبدالله-الذبيح/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=بالعربي نتعلم|زمان=ar}}</ref> * '''دایکی'''؛ ئامینەی کچی وەھب کوڕی عەبد مەناف کوڕی زوھرە کوڕی کیلاب بووە، لەو سەردەمەدا باشترین ژنی قوڕەیش بووە لە نەسەب و شوێندا، و باوکی پێشەوای بەنی زەھرە بووە لە نەسەب و شەرەفدا،<ref name=":3" /> و باوکی سەرۆک و باشترینی بەنوو زوھرە بووە لەو کاتەدا.<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، لاپەڕە ١-٤٨</ref> *'''مام و پورەکانی:''' [[عەبباس کوڕی عەبدولموتەلیب|عەبباس]]، [[حەمزە کوڕی عەبدولموتەڵیب|حەمزە]]، زوبەیر، حارس، غەیداق، قوسەم، عەبدول کەعبە، موقەوەم، جەحل، [[ئەبوو لەھەب|ئەبوو لەھەب،]] [[ئەبوو تاڵیب کوڕی عەبدولموتەڵیب|ئەبوو تاڵیب]] و زیرار.<ref>ألفية السيرة النبوية، عبد الرحيم العراقي، تحقيق: محمد علوي المالكي، لاپەڕە ١٣٠-١٣٩، دار المنهاج، ٢٠٠٥</ref> پوورەکانی عاتیکە، ئومیمە، ئەروا، ئوم حەکیم، بەڕڕە و سەفییە. حەمزە و عەباس و سەفییە موسڵمان بوون.<ref>السيرة النبوية، ابن حبان، لاپەڕە ١-٦٣</ref><ref>الأنوار المحمدية من المواهب اللدنية، يوسف النبهاني، لاپەڕە ١٥٩-١٦٣، المطبعة الأدبية، بيروت، ١٨٩٢</ref> == ژیانی لە پێش بانگەواز == === لەدایکبوونی === [[پەڕگە:Mecca from Jabal Nur.JPG|ڕاست|وێنۆک|250px|دیمەنێکی مەککە لەسەر شاخی نوورەوە]] کاتێک عەبدوڵڵا کوڕی عەبدولموتەلیب گەیشتە تەمەنی ھەژدە ساڵی باوکی خوازبێنی ئامینەی کچی وەھبی بۆ کرد لەمامی وھەیب کوڕی عەبدول مەناف کەلەلای ئەوان دەژیا.<ref>مختصر الجامع في السيرة النبوية، سميرة زايد، بەرگی ١ ، لاپەڕە ١٠٣-١١٠، المطبعة العلمية، ١٩٩٥</ref> عەبدوڵڵا لەمەککە گواستیەوە و ئامینە بە پێغەمبەر دووگیان بوو. ئامینە دەیگووت کاتێک پێغەمبەر لەزگیدا بووە پێی گوتراوە ({{عەرەبی|إنّك قد حملت بسيّد هذه الأمّة، فإذا وقعَ على الأرض فقولي "أعيذه بالواحد من شرِّ كل حاسد"، ثم سمّيه "محمدًا}})<ref>لطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، بەرگی ١، لاپەڕە ٩٤-١٠٨، دار صادر،بيروت.</ref> واتا (تۆ گەورەی ئەم ئوممەتەت لە زگدایە، کاتێک لەدایکبوو بڵێ بە خوای تاک و تەنیا دەیپارێزم لە خراپەی ھەموو چاوپیسێک، و دواتر ناوی بنێ محەممەد). عەبدوڵڵا بەمەبەستی بازرگانی بەرەو شام بەڕێکەوت مانگێک بەنەخۆشی لە مەدینە مایەوە و دواتر مرد.<ref>أعلام النبوة، أبو الحسن علي بن محمد بن حبيب الماوردي، لاپەڕە ٢٤٠، دار الكتاب العربي، ١٩٨٧</ref> لەو کاتەدا تەمەنی پێغەمبەر دوو مانگ لە زگی ئامینەدا(بەپێی بۆچوونی زۆربەی زانایان)، لەدوای خۆی پێنج حوشتر ڕانە مەڕێک و بەندەیەکی بەناوی بەرەکە کە [[کونیە|کونیەکەی]] ئوم ئەیمەن بوو بەجێھێشت.<ref>تاريخ الرسل والملوك، الطبري، بەرگی ١، لاپەڕە ٣٢٧-٣٢٨</ref><ref>السيرة الحلبية في سيرة الأمين المأمون، علي بن برهان الدين الحلبي، بەرگی ١، لاپەڕە ٧٨، دار المعرفة.</ref> [[پەڕگە:مكتبة مكة المكرمة.jpg|وێنۆک|شوێنی لەدایکبوونی '''پێغەمبەر محەممەد''' لەدۆڵی ئەبوو تاڵیب.]] پێغەمبەری ئیسلام محەممەد لە ماڵی باوکی لە شاری مەککە لە دایکبووە (بەپێی گێڕانەوەکانی سوننە لە ڕۆژی دووشەممە، ١٢ی ڕەبیعولئەوەلی ساڵی فیل، بەرامبەر ٢٠ یان ٢٢ی نیسانی ساڵی ٥٧١ یان ٥٧٠ی زایینی لە دایکبووە).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=أين ومتى ولد الرسول صلى الله عليه وسلم|ناونیشان=https://mawdoo3.com/أين_ومتى_ولد_الرسول_صلى_الله_عليه_وسلم|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=موضوع|زمان=ar}}</ref> سەرچاوە مێژووییەکان سەبارەت بە ڕەووشی کاتی لە دایکبوونی ناکۆکیان ھەیە، بەشی زۆریان ئاماژە بەوەدەکەن محەممەد لە سکی دایکیدا بووە باوکی کۆچی دوایکردووە،<ref>تاتات</ref> بەڵام بەشێکی دیکە لە سەرچاوەکان ئاماژە بەوە دەکەن باوکی لە ژیاندا بووە کاتێک لە دایکبووە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=هاشم|یەکەم=یحیی الملاح|سەردێڕ=مێژووی سەردەمی پێغەمبەر و خولەفای راشدین|بڵاوکەرەوە=دەزگای چاپ و بڵاوکراوەی ڕۆژھەڵات|ساڵ=٢٠١٣|پەڕەکان=٣٩٨}}</ref> بەشێکی دیکە دەڵین تەمەنی سێ ساڵ بوو کاتێک باوکی کۆچی دوایکردووە، و بەشێکی دیکە دیکە دەڵێن دووساڵ بووە. سەرچاوەیەکی دیکە دەلێت تەمەنی ٧ مانگ بووە، بەشێکی دیکە دەلێن تەمەنی یەک مانگ بووە کاتێک باوکی کۆچی دوایی کردووە. بەڵام ئەم سەرچاوە و قسانە بە شێوەیەکی گشتی ڕەتکراونەتەوە، بەشی زۆری مێژوو نوسان کۆکن لەسەر ئەوەی پێغەمبەر بەبێ باوکی لەدایکبووە.<ref name=":0" /> کاتێک عەبدولموتەڵیب باپیری پێغەمبەر ھەواڵەکەی پێدەگات زۆری پێ خۆش دەبێت و دەچێتە کەعبەوە سوپاسی خوا دەکات<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=نور|یەکەم=مكتبة|سەردێڕ=تحميل كتاب الرحيق المختوم pdf|ناونیشان=https://www.noor-book.com/كتاب-الرحيق-المختوم-pdf|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=www.noor-book.com|زمان=ar}}</ref> و ناوی محەممەدی بۆ ھەڵدەبژێرێت کە لەو کاتەدا ئەو ناوە لە ناو عەرەب باو نەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=الروض الأنف،|یەکەم=السهيلي، ج1|پەڕەکان=٢٧٨-٢٩٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=جعفر|یەکەم=مرتضى العاملي|سەردێڕ=الصحيح من سيرة النبي الأعظم ج2|بڵاوکەرەوە=دار السيرة،|ساڵ=بيروت، ١٩٩٥|پەڕەکان=٦٣-٦٨}}</ref> تەنھا سێ کەس ھەڵگری ئەو ناوە بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سبب تسميته صلى الله عليه وسلم باسم محمد - إسلام ويب - مركز الفتوى|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/fatwa/38609/سبب-تسميته-صلى-الله-عليه-وسلم-باسم-محمد|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net|زمان=ar}}</ref> لە ھەندێک گێڕانەوەدا ھاتووە بە خەتەنکراویی لەدایکبووە،<ref>الاستيعاب في معرفة الأصحاب،ابن عبد البر، بەرگی ١، لاپەڕە ١٠-١٧</ref> بەڵام گێڕانەوەی ڕاست ئەوەیە عەبدول موتەلیب لەڕۆژی حەوتەمدا خەتەنەی کردووە و خوانێکی بۆ ڕێکخستووە.<ref>الروض الأنف، السهيلي، بەرگی ١، لاپەڕە ٢٧٨-٢٩٦</ref> دایکی گوتبووی ئەو ناخۆشی و لاوازی و قورساییانەی بەسەردا نەھاتووە کە بەسەر ژنانی دووگیاندا دێن،<ref>الشفا بتعريف حقوق المصطفى، القاضي عياض، بەرگی ١، لاپەڕە ١٦٧-١٦٨، دار الفكر،بيروت، ١٩٨٨</ref> و کاتێک لەدایکبووە ڕوەوە قیبلە لەدایکبووە سەری بەرزکردبوەوە بەرەو ئاسمان، پەنجەکانی قوچاندبوون وەک ئەوەی تەحیات بخوێنێ.<ref>مستدرك الحاكم ، بەرگی ٣، لاپەڕە ٣٢٧</ref><ref>دلائل النبوة، البيهقي، بەرگی ٥، لاپەڕە ٣٥٤</ref> ھەروەھا لەکاتی لەدایکبوونیدا وەک ئەوە وابووە نورێک لێوەی دەرچوبێت کە کۆشکەکانی شامی ڕوناک کردۆتەوە.<ref>رواه ابن تيمية في الردّ على البكري، عن العرباض بن سارية، فەرموودەی ژمارە ٦١</ref> ئوم عوسمان کچی ئەبول عاس دەڵێت: ({{عەرەبی|حضرتُ ولادة رسول الله صلى الله عليه وسلم، فرأيت البيتَ حين وضع قد امتلأ نورًا، ورأيت النجوم تدنو حتى ظننتُ أنها ستقعَ عليّ}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=في الذكرى العطرة.. معجزات رافقت مولد النبي (ص) - المصريون|ناونیشان=https://almesryoon.com/Section_439/%D8%A2%D8%AE%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B0%D9%83%D8%B1%D9%89-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B7%D8%B1%D8%A9-%D9%85%D8%B9%D8%AC%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%B1%D8%A7%D9%81%D9%82%D8%AA-%D9%85%D9%88%D9%84%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%8A-%D8%B5_1273041|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=almesryoon.com|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211010183724/https://almesryoon.com/Section_439/%D8%A2%D8%AE%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B0%D9%83%D8%B1%D9%89-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B7%D8%B1%D8%A9-%D9%85%D8%B9%D8%AC%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%B1%D8%A7%D9%81%D9%82%D8%AA-%D9%85%D9%88%D9%84%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%8A-%D8%B5_1273041|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=المعجزة المنتظرة فى ذكرى المولد النبوى!|ناونیشان=https://gate.ahram.org.eg/daily/News/131762/59/461090/%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D8%A1-%D8%AD%D8%B1%D8%A9/%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B9%D8%AC%D8%B2%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%B1%D8%A9-%D9%81%D9%89-%D8%B0%D9%83%D8%B1%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D9%84%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%88%D9%89.aspx|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=الأهرام اليومي|زمان=ar}}</ref> واتا (لە کاتی لەدایکبوونی پێغەمبەردا مزگەوتی حەڕامم بینی پڕبوبوو لە نوور و ڕوناکی، و ئەستێرەکانم دیتن نیزیک دەبونەوە وامزانی بەسەرمدا دەکەون). کاتێک لەدایکبووە مژدەیان بە عەبدول موتەلیب داو زۆر پێی خۆشحاڵ بوو، و بردیە ناو کەعبە و سوپاسی خوای کرد و گووتی: ({{عەرەبی|ليكوننّ لابني هذا شأن}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=موسوعة الحديث|ناونیشان=http://hadith.islam-db.com/narrators-hadith/2884/%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%B9-%D8%A8%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=hadith.islam-db.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211010183725/http://hadith.islam-db.com/narrators-hadith/2884/%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%B9-%D8%A8%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> واتا (ئەم کوڕەم پلە و پایەیەکی گەورەی دەبێت). جوولەکە زانی کە محەممەد لەدایکبووە، [[حەسان کوڕی سابت]] دەڵێت: ({{عەرەبی|والله إني لغلام يفعة، ابن سبع سنين أو ثمان، أعقل كل ما سمعت، إذ سمعت يهوديًا يصرخ بأعلى صوته على أطمة بيثرب: يا معشر يهود، حتى إذا اجتمعوا إليه، قالوا له: ويلك ما لك؟ قال: طلع الليلة نجم أحمد الذي ولد به}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=السيرة النبوية - ط دار المعرفة - ابن هشام الحميري - کتابخانە مدرسە فقاھت|ناونیشان=http://lib.eshia.ir/44821/1/159|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=lib.eshia.ir|زمان=fa}}</ref> واتا (من منداڵ بووم، حەوت یان ھەشت ساڵ دەبووم، دەمزانی چ دەگوزەرێ، گوێم لە جوولەکەیەک بوو لەسەر بەرزایەکی مەدینە دەیگووت: ھۆ کۆمەڵی جوولەکە، ئەوانیش کۆبونەوە و گووتیان چی ڕویداوە؟ گووتی: ئەمشەو ئەستێرەی لەدایکبوونی ئەحمەد دەرکەوتووە).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠١٦|سەردێڕ=(رِوَايَةُ حَسَّانَ بْنِ ثَابِتٍ، عَنْ مَوْلِدِهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ)|ناونیشان=https://www.alsirah.com/%d8%b1%d9%90%d9%88%d9%8e%d8%a7%d9%8a%d9%8e%d8%a9%d9%8f-%d8%ad%d9%8e%d8%b3%d9%91%d9%8e%d8%a7%d9%86%d9%8e-%d8%a8%d9%92%d9%86%d9%90-%d8%ab%d9%8e%d8%a7%d8%a8%d9%90%d8%aa%d9%8d%d8%8c-%d8%b9%d9%8e%d9%86/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=بوابة السيرة النبوية|زمان=ar}}</ref> === پەروەردە بوونی === دوای دایکی یەکەم کەس [[سوەیبە]] بەندەی [[ئەبوو لەھەب]] شیری پێدا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=من هم مرضعات النبي الثلاثة ؟|ناونیشان=https://www.alwatanvoice.com/arabic/news/2016/12/10/998224.html|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=دنيا الوطن|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=من الذي ربى الرسول|ناونیشان=https://mawdoo3.com/من_الذي_ربى_الرسول|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=موضوع|زمان=ar}}</ref><ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص1-48.</ref> کە بە ھۆی مژدەی لەدایکبوونی پێغەمبەر ئازادی کردبوو، بوخاری دەگێڕێتەوە لە عوڕوەی کوڕی زوبەیرەوە ({{عەرەبی|لما مات أبو لهب رآه بعض أهله بمنامه، قال له: ماذا لقيت؟ قال أبو لهب: لم ألقَ بعدكم (أي لم ألقَ بعدكم خيرًا) غير أني سُقيت في هذه بعتاقتي ثويبة}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الدرر السنية - الموسوعة الحديثية|ناونیشان=https://dorar.net/hadith/sharh/4227|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=dorar.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=لمن يتمشدق ويتجرأ على صحيح البخاري|ناونیشان=https://www.naseemalsham.com/fatwas/view/56389|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=نسيم الشام|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211010183726/https://www.naseemalsham.com/fatwas/view/56389|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> واتا: (کاتێک [[ئەبوو لەھەب]] مرد، کەسوکارەکەی لەخەودا دیتیان، پێیان گووت توشی چ بووی؟ گووتی توشی ھیچ شتێکی باش نەبووم، تەنیا ئەوە نەبێت ئاوم پێدراوە بە ھۆی ئازادکردنی سوەیبە). ئوم ئەیمەن لەباوەشی دەگرت تاوەکوو گەورەبوو،<ref>السيرة النبوية عرض وقائع وتحليل أحداث، علي الصلابي، لاپەڕە ١٤-٩٦</ref> پێغەمبەر پێی دەگووت دایە، و کاتێک تەماشای دەکرد دەیگووت ئەوە پاشماوەی بنەماڵەکەمە.<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، بەرگی ٨، لاپەڕە ٢٢٤، دار صادر، بيروت.</ref> دوای لەدایکبوونی پێغەمبەری ئیسلام تەنھا بۆ ماوەیەکی کەم لای دایکی مایەوە تا ئەو کاتەی دایەنێکیان بۆ دۆزییەوە، ئەمەش بەھۆی ئەوەبوو یەکێک لە خوونەریتی خێزانە دەوڵەمەندەکانی قورەیش ناردنە دەرەوەی منداڵەکانیان بوو بۆ بیابان نشینیی، بەمەبەستی ئەوەی دووربن لە نەخۆشی و لە ئاوھەوایەکی تەندروست گەشە بکەن.<ref>هاشم یحی الملاح، کتێبی مێژووی سەردەمی پێغەمبەر و خولەفای ڕاشدین، لا١٠٤–١٠٥</ref> سوەیبە لەھەمانکاتدا شیری خۆیداوەتە کوڕەکەی خۆی بەناوی مەسروح و ھەروەھا ئەبوو سەلەمەی مەخزوومی، ھەمزەی کوڕی عبدولموتەڵیب کە دواتر ئەم سێ کەسە بوونە برای شیری پێغەمبەر،<ref>ابن قيم الجوزية:زاد العماد، ج1، لا36</ref><ref>تاريخ الرسل والملوك، الطبري، ج1، ص327-328.</ref><ref>ابن سعد :الطبقات، ج1، لا108</ref> پاشان بردیانە لای [[حەلیمەی سەعدیە]] و ئەو گرتییە خۆی،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠٢٠|سەردێڕ=من هي مرضعة النبي محمد|ناونیشان=https://e3arabi.com/%d8%a7%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85/%d9%85%d9%86-%d9%87%d9%8a-%d9%85%d8%b1%d8%b6%d8%b9%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%86%d8%a8%d9%8a-%d9%85%d8%ad%d9%85%d8%af/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=e3arabi - إي عربي|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211011112856/https://e3arabi.com/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85/%D9%85%D9%86-%D9%87%D9%8A-%D9%85%D8%B1%D8%B6%D8%B9%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%8A-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>السيرة النبوية، ابن هشام، بەرگی ٢، لاپەڕە ٢٩٥-٢٩٨، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ١٩٩٠</ref> و لەگەڵ عەبدوڵڵای کوڕی شیری پێدەدا لە بیابانی بەنی سەعد، مێردەکەی ناوی حارس کوڕی عەبدول عوزا بوو، دوو کچی ھەبوو بەناوی ئەنیسە و حوزافە کەپێشی دەگوترا شەیما، لەگەڵ دایکی ئەویش بەشداری دەکرد لەبەخێوکردنی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی ئابی ٢٠٢٠|سەردێڕ=قصة حليمة السعدية مرضعة الرسول.. ما يقوله التراث الإسلامى|ناونیشان=https://www.youm7.com/story/2020/8/15/قصة-حليمة-السعدية-مرضعة-الرسول-ما-يقوله-التراث-الإسلامى/4929734|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=اليوم السابع}}</ref> زانایانی ژیننامە کۆکن لەسەر ئەوەی لەو ساڵەدا بیابانی بەنی سەعد بە ھۆی وشکەساڵیەوە دەیناڵاند، بەڵام کاتێک پێغەمبەر ھات زەویەکانی حەلیمە سەوز بوون و گوانی ماڵاتەکەی پڕبوون لەشیر.<ref>فقه السيرة النبوية، محمد سعيد رمضان البوطي، لاپەڕە ٦٩-١٠٢، دار الفكر المعاصر، ١١٩٩١</ref> دوو ساڵ لەلای حەلیمە ماوەیەوە تاوەکوو لەشیر چۆوە، و چەند مانگ جارێک دەیھێنایەوە بۆ لای دایکی. پاش ئەوەی جارێکی دیکە حەلیمە دایکی پێغەمبەر ڕازی دەکات بۆ ئەوەی بۆ ماوەیەکی دیکەش لەلایان بمێنێتەوە، بە ھۆی ترس لەپەتایەک لەمەککەدا بڵاوبوەتەوە، و بە ھۆی بەرەکەتی پێغەمبەر بۆیە ئامینە ڕازیبوو.<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص1-48</ref> ھەندێک دیکە لە سەرچاوەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە چوار ساڵ لەلای حەلیمە ماوەتەوە،<ref name="ReferenceF">السيرة النبوية سير وعبر، مصطفى السباعي، ص13-29، المكتب الإسلامي.</ref> بەڵام ئەوەی زیاتر زانایان و مێژوونوسان لەسەری کۆکن ئەوەیە کە ماوەی پێنج ساڵ پێغەمبەر لەلای حەلیمەی سەعدی ماوەتەوە ئەویش بەھۆی ئەو فەرموودەیەی کە پێغەمبەر باس لە شانازیکردن بە وەرگرتنی شێوازی ئاخاوتنی لە خێڵی بەنی سەعد و کاری شوانی لەگەڵ برا شیرییەکەی دا دەکات.لەتەمەنی چوار یان پێنج ساڵی سنگی لەتکرا، کەچەند جارێکی تریش دووبارە بۆتەوە، بەم ھۆیەوە حەلیمە گێڕایەوە بۆ لای دایکی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ما فعلت حليمة السعدية بعد حادثة شق الصدر - موقع المختصر|ناونیشان=https://www.almukhtsir.com/8436/%D9%85%D8%A7-%D9%81%D8%B9%D9%84%D8%AA-%D8%AD%D9%84%D9%8A%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%B9%D8%AF%D9%8A%D8%A9-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%AD%D8%A7%D8%AF%D8%AB%D8%A9-%D8%B4%D9%82-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%AF%D8%B1|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.almukhtsir.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211011112857/https://www.almukhtsir.com/8436/%D9%85%D8%A7-%D9%81%D8%B9%D9%84%D8%AA-%D8%AD%D9%84%D9%8A%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%B9%D8%AF%D9%8A%D8%A9-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%AD%D8%A7%D8%AF%D8%AB%D8%A9-%D8%B4%D9%82-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%AF%D8%B1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حادثة شق صدر النبي صلى الله علية وسلم|ناونیشان=https://moga5.yoo7.com/t1701-topic|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=moga5.yoo7.com|زمان=ar}}</ref> موسلیم ئەو ڕوداوەی گێڕاوەتەوە و دەڵێت: ({{عەرەبی|أن رسول الله صلى الله عليه وسلم أتاه جبريل وهو يلعب مع الغلمان، فأخذه فصرعه فشق عن قلبه فاستخرج القلب، فاستخرج منه علقة، فقال: هذا حظ الشيطان منك. ثم غسله في طست من ذهب بماء زمزم، ثم لأمه (جمعه وضم بعضه إلى بعض) ثم أعاده في مكانه، وجاء الغلمان يسعون إلى أمه (مرضعته) فقالوا: إن محمدًا قد قُتل، فاستقبلوه وهو منتقع اللون. قال أنس: وقد كنت أرى أثر ذلك المخيط في صدره.}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠١٦|سەردێڕ=(حَدِيثُ الْمَلَكَيْنِ اللَّذَيْنِ شَقَّا بَطْنَهُ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ)|ناونیشان=https://www.alsirah.com/%d8%ad%d9%8e%d8%af%d9%90%d9%8a%d8%ab%d9%8f-%d8%a7%d9%84%d9%92%d9%85%d9%8e%d9%84%d9%8e%d9%83%d9%8e%d9%8a%d9%92%d9%86%d9%90-%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%91%d9%8e%d8%b0%d9%8e%d9%8a%d9%92%d9%86%d9%90-%d8%b4/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=بوابة السيرة النبوية|زمان=ar}}</ref><ref>رواه مسلم في صحيحه، عن أنس بن مالك، بەرگی ١، لاپەڕە ١٠١،</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الدرر السنية - الموسوعة الحديثية|ناونیشان=https://dorar.net/hadith/sharh/5827|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=dorar.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211011112854/https://dorar.net/hadith/sharh/5827|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=شرح حديث: أتاه جبريل وهو يلعب مع الغلمان|ناونیشان=http://www.alukah.net/sharia/0/111770/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.alukah.net|زمان=ar}}</ref> واتا:<blockquote>کاتێک محەممەد لەگەڵ منداڵان یاری دەکرد جوبرەئیل ھات بۆلای، و خستیە سەر زەوی و سینگی لەت کرد و دڵی دەرھێنا، پارچەیەکی لەدڵی دەرھێنا و گووتی ئەمە بەشی شەیتانە، دواتر لەتەشتێکی زێڕدا بەئاوی [[زەمزەم]] شوشتی، دواتر بۆیەکی ھێنایەوە و دڵی خستەوە جێگای خۆی، منداڵەکان ڕایانکردە لای دایەنەکەی و گووتیان محەممەد کوژراوە، و بەڕەنگی چڕژاوی گەڕایەوە، ئەنەس دەڵێت: شوێنەواری ئەو ھێڵەم لەسەر سینگی دەدیت.</blockquote>لە تەمەنی شەش ساڵیدا بوو کاتێک دایکی کۆچی دوایی کرد،<ref>ألفية السيرة النبوية، عبد الرحيم العراقي، لاپەڕە ١-٣</ref><ref>الصحيح من سيرة النبي الأعظم، جعفر مرتضى العاملي، بەرگێ ٢، لاپەڕە ٨٣-٩٨ دار السيرة، بيروت، ١٩٩٥</ref> لەکاتی گەڕانەوەیان لەسەردان کردنی خاڵوانیان لە بەنی نەجار، و گۆڕەکەی لەشوێنێکە پێیدەگوترێت ئەبوا.<ref>نور اليقين في سيرة سيّد المرسلين، محمد بن عفيفي الخضري، لاپەڕە ٧-٢١، دار المعرفة، ٢٠٠٤</ref> پاشان عەبدول موتەلیبی باپیرەی بردیە لای خۆی تا لەگەڵ منداڵەکانیدا بژی، و کاتێک لە تەمەنی ھەشت ساڵیدا بوو عەبدول موتەلیب کۆچی دوایی کرد لە مەککە،<ref name="ReferenceG">نور اليقين في سيرة سيّد المرسلين، محمد بن عفيفي الخضري، ص7-21، دار المعرفة، ط2004.</ref><ref>السيرة النبوية، أبو فارس، ص101.</ref> و پێش مردنی ئەبو تالیبی کوڕی ڕاسپارد بە پەروەردەی محەممەد.<ref>الصحيح من سيرة النبي الأعظم، جعفر مرتضى العاملي، ج2، ص83-98، دار السيرة، بيروت، ط1995.</ref> === لاویەتی === مامی ئەبوتاڵیب داھاتێکی زۆری نەبوو، لەبەرئەوە محەممەد سەرەتا شوانی دەکرد لە بەنی سەعد لەسەر چەند قیڕاتیک بۆ خەڵکی مەککە (قیڕات بەشێکە لە درھەم یان دینار) بۆ یارمەتیدانی مامی<ref>السيرة النبوية سير وعبر،مصطفى السباعي، لاپەڕە ١٣-٢٩، المكتب الإسلامي.</ref>، دەڵێت ({{عەرەبی|ما بعث الله نبيًا إلا رعى الغنم. فقال أصحابه: وأنت؟ فقال: نعم، كنت أرعاها على قراريط (أجزاء من الدراهم والدنانير) لأهل مكة}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الدرر السنية - الموسوعة الحديثية|ناونیشان=https://dorar.net/hadith/sharh/118739|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=dorar.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=»الإجابة على الأسئلة العقائدية »مركز الأبحاث العقائدية|ناونیشان=http://old.aqaed.com/faq/8391/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=old.aqaed.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211011112855/http://old.aqaed.com/faq/8391/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> واتا: خوای گەورە ھیچ پێغەمبەرێکی نەناردووە شوانی نەکردبێت، ھاوەڵەکانی گووتیان تۆش کردووتە؟ گووتی بەڵێ منیش شوانیم بۆ خەڵکی مەککە کردووە بەرامبەر چەند قیڕاتێک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=إسلام ويب - فتح الباري شرح صحيح البخاري - كتاب الإجارة - باب رعي الغنم على قراريط- الجزء رقم2|ناونیشان=https://islamweb.net/ar/library/index.php?page=bookcontents&idfrom=4118&idto=4119&bk_no=52&ID=1422|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=islamweb.net|زمان=ar}}</ref> «لەگەڵ ئەوەی [[شیعە]] ھەواڵی شوانییەکەی ڕەت دەکەنەوە»،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=هل رسول الله يعمل راعي أغنام عند قريش يا سفهاء !!|ناونیشان=https://www.yahosein.com/vb/node/153358|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=منتديات يا حسين|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.yahosein.com/vb/node/153358 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> کاتێک گەیشتە تەمەنی ١٢ ساڵی لەگەڵ مامی ڕۆیشت بۆ [[شام]] بۆ بازرگانی، کاتێک گەیشتنە بوسڕا چوون بۆلای ڕاهیبێک بەناوی بەحیرا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=علامات نبوة "محمد".. هكذا عرفها راهب.. وحذر من أن يعرف بها اليهود|ناونیشان=https://www.amrkhaled.net/Story/1010047/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%A9-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%87%D9%83%D8%B0%D8%A7-%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%87%D8%A7-%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A8-%D9%88%D8%AD%D8%B0%D8%B1-%D9%85%D9%86-%D8%A3%D9%86-%D9%8A%D8%B9%D8%B1%D9%81-%D8%A8%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%88%D8%AF|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.amrkhaled.net|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211011112855/https://www.amrkhaled.net/Story/1010047/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%A9-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%87%D9%83%D8%B0%D8%A7-%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%87%D8%A7-%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A8-%D9%88%D8%AD%D8%B0%D8%B1-%D9%85%D9%86-%D8%A3%D9%86-%D9%8A%D8%B9%D8%B1%D9%81-%D8%A8%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%88%D8%AF|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کە زانا بوو لەئینجیلدا سەیری محەممەدی دەکرد و تێیڕادەما، دواتر بە ئەبوو تاڵیبی گووت ({{عەرەبی|ارجع بابن أخيك إلى بلدك واحذر عليه اليهود فوالله إن رأوه أو عرفوا منه الذي أعرف ليبغنه عنتًا، فإنه كائن لابن أخيك شأن عظيم نجده في كتبنا وما ورثنا من آبائنا}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=هل كان بحيرا الراهب موحدًا وهل كان إنجيله الذي وجد فيه صفة خاتم النبوة محرفًا - إسلام ويب - مركز الفتوى|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/fatwa/249691/%D9%87%D9%84-%D9%83%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%AD%D9%8A%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A8-%D9%85%D9%88%D8%AD%D8%AF%D9%8B%D8%A7-%D9%88%D9%87%D9%84-%D9%83%D8%A7%D9%86-%D8%A5%D9%86%D8%AC%D9%8A%D9%84%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B0%D9%8A-%D9%88%D8%AC%D8%AF-%D9%81%D9%8A%D9%87-%D8%B5%D9%81%D8%A9-%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%85-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%A9-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%81%D9%8B%D8%A7|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=الإسلام -|یەکەم=أرشيف|سەردێڕ=أرشيف الإسلام - شرح وتخريج حديث (هذا سيد العالمين هذا رسول رب العالمين هذا يبعثه الله رحمة ... ) من دلائل النبوة لأبي نعيم الأصبهاني|ناونیشان=https://islamarchive.cc/H_556401|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=أرشيف الإسلام -|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211011115858/https://islamarchive.cc/H_556401|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> واتا: برازایەکەت بگەڕێنەوە بۆ شارەکەت ئاگات لەجوولەکە بێت ھیچی لێنەکەن، سوێند بەخوا ئەگەر ئەوەی من دەربارەی محەممەد دەیزانم ئەوان بیزانن ئەوا دەیکوژن ئێمە لەکتێبەکانمان و قسەی باب باپیرانمان پلە و پایەکەی دەزانیین. لەمەککە ناونرا بە ئەمین و ڕاستگۆ و خەڵک ئەمانەتیان لە لا دادەنا،<ref name="ReferenceG"/> بەوە ناسراوە ھەرگیز کڕنووشی بۆ بتەکان نەبردووە سەرەڕای بڵاویان لەناو قوڕەیشدا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=في ذكرى مولد النبي العطرة.. الرسول محمد أعظم الشخصيات في تاريخ الإنسانية.. ومفكر يهودي: دعا لنبذ العنصرية والعصبية القبلية|ناونیشان=https://www.elbalad.news/3579496|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=صدى البلد|زمان=ar-eg}}</ref> و بەشداری گاڵتەو گەپی گەنجەکانی نەکردووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الأسوة الحسنة - الأهرام اليومي|ناونیشان=https://gate.ahram.org.eg/daily/NewsPrint/680733.aspx|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=gate.ahram.org.eg}}</ref> بەڵکوو لەگەڵ گەورەکان بەشداری جەنگەکانی کردووە و یارمەتی داون،<ref>البداية والنهاية، ابن كثير، بەرگی ٢، لاپەڕە ٣١٩-٣٣٢</ref> لەتەمەنی چواردە ساڵیدا جەنگی فیجار لەنێوان کینانە و قەیسی عەیلان ڕویدا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی ئابی ٢٠٢٠|سەردێڕ=حروب الفجار الأربعة فى الجاهلية|ناونیشان=https://www.abhath.net/%D8%AD%D8%B1%D9%88%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%AC%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B1%D8%A8%D8%B9%D8%A9-%D9%81%D9%89-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A7%D9%87%D9%84%D9%8A%D8%A9/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=شبكة الأبحاث العربية|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211020003631/https://www.abhath.net/%D8%AD%D8%B1%D9%88%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%AC%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B1%D8%A8%D8%B9%D8%A9-%D9%81%D9%89-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A7%D9%87%D9%84%D9%8A%D8%A9/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حرب الفجار|ناونیشان=http://www.almerja.com/reading.php?idm=66636|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=المرجع الالكتروني للمعلوماتية|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211023212818/https://www.almerja.com/reading.php?idm=66636|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پێغەمبەر لەگەڵ قوڕەیش کە بەشێک بوون لە کینانە بەشداری کردووە، بەرامبەرەکانیان بریتی بوون لە تیرەکانی هەوازن، غەتەفان، سولەیم، عەدوان، فەھم و چەندانی تر لە تیرە قەیسییەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حرب الفِجَار وشهود النبيﷺ لها - وِلادةُ خيرِ الأَنام ﷺ إلى بَيْعةُ العَقبةِ الأولى.|ناونیشان=https://ar.islamway.net/article/79865|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=ar.islamway.net|زمان=ar}}</ref> پێغەمبەر دەربارەی ئەو جەنگە دەڵێت ({{عەرەبی|قد حضرته مع عمومتي، ورميت فيه بأسهم، وما أحب أني لم أكن فعلت}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=فصل: ذكر حضور رسول الله حرب الفجار{{!}}نداء الإيمان|ناونیشان=http://www.al-eman.com/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%AA%20%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D8%B1%D9%89%20%2A%2A/%D8%B0%D9%83%D8%B1%20%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1%20%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84%20%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%20%D8%AD%D8%B1%D8%A8%20%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%AC%D8%A7%D8%B1%20/i54%26d54791%26c%26p1|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.al-eman.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211023192906/http://www.al-eman.com/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%AA%20%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D8%B1%D9%89%20%2A%2A/%D8%B0%D9%83%D8%B1%20%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1%20%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84%20%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%20%D8%AD%D8%B1%D8%A8%20%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%AC%D8%A7%D8%B1%20/i54%26d54791%26c%26p1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ص16 - كتاب ما شاع ولم يثبت في السيرة النبوية - اشتراكه صلى الله عليه وسلم في حرب الفجار - المكتبة الشاملة الحديثة|ناونیشان=https://al-maktaba.org/book/33458/16|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=al-maktaba.org}}</ref> واتا: لەگەڵ مامەکانم بەشداریم لەو جەنگەدا کردووە و تیرم ھاویشتووە، پێشم خۆشنییە بەشداریم نەکردبا. ھەروەھا دەڵێت ({{عەرەبی|كنت أنبل على أعمامي}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تعريب سيد المرسلين - جعفر الهادي - مکتبة مدرسة الفقاهة|ناونیشان=http://ar.lib.eshia.ir/86688/1/244|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=ar.lib.eshia.ir|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=8 - فترة الشَباب في حياة النبيّ الاكرم|ناونیشان=http://old.aqaed.com/ahlulbait/books/sayd-sayd1/a17.html|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=old.aqaed.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211022222320/http://old.aqaed.com/ahlulbait/books/sayd-sayd1/a17.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> واتا: لەگەڵ مامەکانم تیرم دەھاویشت. وەدەشڵێت ({{عەرەبی| ما سرني أني لم أشهده إنهم تعدوا على قومي عرضوا عليهم أن يدفعوا إليهم البراض صاحبهم فأبوا}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=محمد رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم - حياته و سيرته - Page 7 - Wattpad|ناونیشان=https://www.wattpad.com/465698131-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B5%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87-%D9%88%D8%A2%D9%84%D9%87-%D9%88%D8%B3%D9%84%D9%85-%D8%AD%D9%8A%D8%A7%D8%AA%D9%87-%D9%88|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.wattpad.com|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حرب الفجار|ناونیشان=https://areq.net/m/%D8%AD%D8%B1%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%AC%D8%A7%D8%B1.html|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=areq.net}}</ref> واتا: پێم خۆشنییە بەشدار نەبوبام ئەوان دەستدرێژیان کردە سەر گەلەکەم، سەرەڕای ئەوەی گەلکەم پێشنیازی ڕادەستکردنەوە بەڕڕاز_کەسێک بوو لەکینانە پیاوێکی کوشتبوو بەھۆی ئەوەوە جەنگی فیجار ھەڵگیرسا_ یان کردبووە. بەشداری کردووە لە ھاوپەیمانیەتی فزول،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=ما هو حلف الفضول ؟|ناونیشان=https://almoheet.net/%D9%85%D8%A7-%D9%87%D9%88-%D8%AD%D9%84%D9%81-%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%88%D9%84-%D8%9F/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=موسوعة المحيط|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211027221525/https://almoheet.net/%D9%85%D8%A7-%D9%87%D9%88-%D8%AD%D9%84%D9%81-%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%88%D9%84-%D8%9F/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ڕێککەوتننامەیەک بوو قوڕەیش لەماڵی عەبدوڵڵا کوڕی جودعان لەمەککە بەستبوویان، ڕێککەوتبوون لەسەر پاراستنی کەسانی لاواز و ستەملێکراو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی تەممووزی ٢٠١٩|سەردێڕ=حلف الفضول - حروف عربي|ناونیشان=https://horofar.com/%D8%AD%D9%84%D9%81-%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%88%D9%84|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=حروف عربي موسوعة المحتوي العربي|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220126063554/https://horofar.com/%D8%AD%D9%84%D9%81-%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%88%D9%84|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حلف الفضول - منار الإسلام|ناونیشان=https://www.islamanar.com/%d8%ad%d9%84%d9%81-%d8%a7%d9%84%d9%81%d8%b6%d9%88%d9%84/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=ar}}</ref> دەربارەی دەڵێت: ({{عەرەبی|لقد شهدتُ في دار عبد الله بن جدعان حِلفًا، لو دُعيت به في الإسلام لأجبتُ}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=لقد شهدتُ مع عمومتي حلفاً !|ناونیشان=https://www.al-watan.com/news-details/id/265817/لقد-شهدتُ-مع-عمومتي-حلفاً-|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Al-Watan|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حلف المطيبين وحلف الفضول .. ودروس في العمل الجماعي|ناونیشان=http://www.saaid.net/Minute/266.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.saaid.net}}</ref> واتا: لەماڵی عەبدوڵڵای کوڕی جودعان بەشداریم لە ھاوپەیمانیەتیەک کرد، ئەگەر لەئیسلامدا داوای بەشداریم لێبکەن بەشدار دەبم.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الدرر السنية - الموسوعة الحديثية|ناونیشان=https://dorar.net/hadith/sharh/149778|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=dorar.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الدرر السنية - الموسوعة الحديثية|ناونیشان=https://www.dorar.net/hadith/sharh/134245|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.dorar.net}}</ref> ماوەیەک بەر لە دابەزینی سروش بۆ پێغەمبەر، بەهۆی لافاوەوە دیوارەکانی کەعبە داڕوخان، بۆیە خەڵکی مەککە بڕیاریاندا دوبارە کەعبە نوێبکەنەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الكعبة المشرفة.. بيت الله الحرام|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/encyclopedia/citiesandregions/2015/9/6/الكعبة-المشرفة|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=User|یەکەم=Super|سەردێڕ=النبي (ص) وإعادة بناء الكعبة المشرفة (9)|ناونیشان=http://www.hajij.com/ar/articles/religious-articles-viewpoints/item/1416-------9|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.hajij.com|زمان=ar-aa|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211023193709/http://www.hajij.com/ar/articles/religious-articles-viewpoints/item/1416-------9|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە کاتی بنیادنانەوەی کەعبە کێشە و ناکۆکییەکی زۆر کەوتە نێوان ھۆزەکانی مەککە، بەھۆی ئەوەی ھەریەکەیان ھەوڵی دەدا ھۆزەکەی ئەوان [[بەردە ڕەشەکە]] بخەنەوە جێگای خۆی، ئەم ناکۆیییەکە چەند ڕۆژێکی خایەند، دواتر بەمەبەستی چارەسەرکردنی ئەم کێشە لە [[مزگەوتی حەرام]] کۆبوونەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مكتبة الحرم- ومكان ولادة الرسول صلى الله عليه وسلم - مكة المكرمة|ناونیشان=http://wikimapia.org/7578409/ar/مكتبة-الحرم-ومكان-ولادة-الرسول-صلى-الله-عليه-وسلم|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=wikimapia.org|زمان=ar}}</ref> دواجار گەیشتنە ڕێکەوتنێک ھەرکەسێک یەکەم کەس لە دەرگای مزگەوتەوە بێتە ژوورەوە ئەو دەکەن بە ناوبژیوانی خۆیان و بەردەکە لە جێگای خۆی دابنێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=يوم حمل الحجر الأسود|ناونیشان=https://www.alkhaleej.ae/%D9%85%D9%84%D8%AD%D9%82/%D9%8A%D9%88%D9%85-%D8%AD%D9%85%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B3%D9%88%D8%AF|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=صحيفة الخليج|زمان=ar}}</ref> ئەوەبوو پێغەمبەر محەممەد ھاتە ژوورەوە، بەھۆی ناوبانگی لە ڕووی ڕاستگۆی و دەستپاکییەوە، ھەموویان ڕازی بوون لەسەر بڕیار و قسەکانی،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=حسن|یەکەم=مجدي عز الدين|ڕێکەوت=٢٠١٦|سەردێڕ=تأملات في تأملات ديكارت: قراءة تأويلية في سيرة ديكارت الفكرية|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.33914/1312-002-003-003|journal=مجلة آداب النيلين|پەڕەکان=٥٠|doi=10.33914/1312-002-003-003}}</ref> و گووتیان: ({{عەرەبی|هذا الأمينُ، قد رَضينا بما يقضي بيننا}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سيرة ابن إسحاق - محمد بن إسحاق بن يسار - ج ٢ - الصفحة ٨٧|ناونیشان=http://shiaonlinelibrary.com/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/3661_%D8%B3%D9%8A%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D8%A8%D9%86-%D8%A5%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D9%82-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A8%D9%86-%D8%A5%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D9%82-%D8%A8%D9%86-%D9%8A%D8%B3%D8%A7%D8%B1-%D8%AC-%D9%A2/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A9_37|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=shiaonlinelibrary.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211127175321/http://shiaonlinelibrary.com/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/3661_%D8%B3%D9%8A%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D8%A8%D9%86-%D8%A5%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D9%82-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A8%D9%86-%D8%A5%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D9%82-%D8%A8%D9%86-%D9%8A%D8%B3%D8%A7%D8%B1-%D8%AC-%D9%A2/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A9_37|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> واتا: ئەوە ئەمینە ھات ڕازین ببێ بەناوبژیوان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=النبي هو الذی وضع الحجر الاسود في موضعه|ناونیشان=https://arabic.tebyan.net/index.aspx?pid=152520|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=arabic.tebyan.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220126063554/https://arabic.tebyan.net/index.aspx?pid=152520|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دوای ئەوەی پێغەمبەر لە کێشەکە گەیشت، داوای پۆشاکێکی کرد و بەردەکەی خستە سەری و ھەموو تیرە و ھۆزەکانی شاری مەککەی بانگکرد و ھەر یەکەی چەمکێکیان گرت و ھەڵیان گرت، پاشان بە دەستی خۆی بەردەکەی خستەوە شوێنی خۆی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة الإسلام {{!}} شبابه صلى الله عليه وسلم|ناونیشان=https://islamstory.com/ar/artical/65/شبابه_صلى_الله_عليه_وسلم|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=islamstory.com|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الرسول عليه الصلاة والسلام شاباَ ووصيته للشباب|ناونیشان=https://adlat.net/showthread.php?t=22285|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=عدلات|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210709190856/https://adlat.net/showthread.php?t=22285|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەمەش بووە ھۆی چارەسەرکردنی کێشەکە، زانایان و شوێنکەوتوانی ئایینی ئیسلام ئەم ڕووداوەیان وەک دانایی و لێھاتوویی پێغەمبەر لە چارەسەرکردنی خێرای کێشەکان داناوە.<ref name=":0"/><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=ابن كثير|یەکەم=إسماعيل بن عمر|دوایین٢=صالح|یەکەم٢=فارس علي|ڕێکەوت=٢٠١٦|سەردێڕ=رسالة في تجويد القرآن الإمام أبو الفداء إسماعيل بن عمر بن كثير القرشي الدمشقي الشافعي ت. 774 ھ., دراسة وتحقيق|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.51990/2228-008-024-015|journal=مجلة آداب الفراهيدي|پەڕەکان=١٠١|doi=10.51990/2228-008-024-015}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=User|یەکەم=Super|سەردێڕ=الرشد في التفكير والتصرف وأثره في الحياة|ناونیشان=https://www.alshareyah.com/%D8%AF%D8%B9%D9%88%D8%A9-%D9%88%D8%AB%D9%82%D8%A7%D9%81%D8%A9/21-%D8%A2%D9%8A%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D9%88%D9%82%D9%81%D8%A7%D8%AA/2564-2021-05-05-00-01-34|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.alshareyah.com|زمان=ar-aa|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211028165520/https://www.alshareyah.com/%25D8%25AF%25D8%25B9%25D9%2588%25D8%25A9-%25D9%2588%25D8%25AB%25D9%2582%25D8%25A7%25D9%2581%25D8%25A9/21-%25D8%25A2%25D9%258A%25D8%25A7%25D8%25AA-%25D9%2588%25D9%2588%25D9%2582%25D9%2581%25D8%25A7%25D8%25AA/2564-2021-05-05-00-01-34|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الرَّسول صلى الله عليه وسلم القدوة في الأمَانَة|ناونیشان=https://dorar.net/akhlaq/124|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=dorar.net|زمان=ar}}</ref> === ھاوسەرگیری لەگەڵ خەدیجە === {{سەرەکی|خەدیجە کچی خووەیلید}} [[پەڕگە:Khadija tomb.jpg|ڕاست|وێنۆک|ئەو گومەزەی لەسەر گۆڕی خەدیجە دروستکرابوو]] [[خەدیجە کچی خووەیلید]]، ژنێکی بازرگانی شاری [[مەککە]] بوو،<ref name="ReferenceG"/> ڕێزلێگیراو و خاوەنی پارە و سامان بوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=خدیجة بنت خویلد|ناونیشان=https://www.alkhaleej.ae/%D9%85%D9%84%D8%AD%D9%82/%D8%AE%D8%AF%D9%8A%D8%AC%D8%A9-%D8%A8%D9%86%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D9%8A%D9%84%D8%AF|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=صحیفة الخلیج|زمان=ar}}</ref> کچی خوەیلدی کوڕی ئەسەدی کوری عبدالعزی کوڕی قصی بوو. دایکی فاتیمەی کچی زائدە کوڕی ئەسام کوڕی عامری کوڕی لوئەی بوو، خەدیجە پێش ئەوەی شوو بە پێغەمبەر بکات دوو شووی دیکەی کردبوو.<ref>الصحیح من سیرة النبی الأعظم، جعفر مرتضی العاملی، ج2، ص105-125، دار السیرة، بیروت، ط1995</ref> سەرچاوە مێژووییەکان ئاماژە بەوەدەکەن لە ناو خانەوادەکەی شکۆمەند و خاوەن پلە و پایە بووە سەروەت و سامانی خۆی ھەبوو لەگەڵ ئەوەشدا سەرچاوە مێژووییەکان بە شێوەیەکی گشتی ئەوەیان ڕووننەکردووەتەوە خەدیجە چۆن ئەو ماڵ و سامانەی دەستکەوتووە بەڵام بەشێک لە سەرچاوەکان دەلێن بەھۆی بارزگانییەوە توانیویەتی گەشە بە سەروەت و سامانەکەی بکات.<ref name=":0" /> کاتیک ھەواڵی دەست پاکی محەممەد گەیشت پێی، ناردی بە شوێن محەممەدا و پێشنیاری خستە بەردەمی کە بەشداری بکات لە بازرگانییەکەیدا بۆ [[شام]]،<ref>أسد الغابة فی معرفة الصحابة، ابن الأثیر الجزری، ج1، ص1337-1338.</ref> محەممەد ڕازی بوو و دەرچوو بۆ شام و شتومەکی کڕی، لە گەشتەکەیدا خزمەتکارێکی لەگەڵ بوو بەناوی مەیسەرە، کاتێک گەشتنە شام لە بازاڕی بوسڕا لەژێر سێبەری دارێک دانیشت کە لە نزیک [[سەومەعە|سەومەعەی]] ڕاھیبێک بوو بەناوی نەستوڕا،<ref>عیون الأثر فی فنون المغازی والشمائل والسیر، ابن سید الناس، بەرگی ١،لاپەڕە ٧١، مؤسسة عز الدین، بیروت، ١٩٨٦</ref> ڕاھیبەکە بە مەیسەرەی گووت ({{عەرەبی|ما نزل تحت ھذە الشجرة قطّ إلا نبیّ}})<ref>ثقات ابن حبان، ابن حبان، بەرگی ١، لاپەڕە ٤٧</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://ketabonline.com/ar/books/1311/read?part=1&page=123&index=819046/819081|سەردێڕ=الموسوعة فی صحیح السیرة النبویة - العھد المکی {{!}} مجلد 1 {{!}} صفحة 118 {{!}} مولد رسول اللە الرحمة المھداة صل|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=عظیمات|ناونیشان=http://www.alfaseeh.net/vb/showthread.php?t=19082|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.alfaseeh.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220126063559/http://www.alfaseeh.net/vb/showthread.php?t=19082|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> واتا: تەنیا پێغەمبەران لەژێر سێبەری ئەم دارەدا دانیشتوون، مەیسەرە کاتێک گەرما بەتین دەبوو دەیبینی دوو فریشتە سێبەر بۆ پێغەمبەر و حوشترەکەی دەکەن،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة ام المؤمنین خدیجە رضی اللە عنھا مع الرسول الکریم|ناونیشان=https://tamimi.own0.com/t6163-topic|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=tamimi.own0.com|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کتابات فی المیزان / لنعرف خدیجة علیھا السلام!!|ناونیشان=http://www.kitabat.info/print.php?id=154581|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.kitabat.info}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.kitabat.info/print.php?id=154581 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ص81 - کتاب سیرة ابن اسحاق السیر والمغازی - حدیث خدیجة ابنة خویلد - المکتبة الشاملة الحدیثة|ناونیشان=https://al-maktaba.org/book/9862/84|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=al-maktaba.org}}</ref> کاتێک گەڕایەوە بۆ مەککە قازانجێکی زۆری کردبوو دوو ئەوەندەی جارانی پێشوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تاجر النبی فی مال خدیجة.. فحقق أرباحًا ما لم یحققھا غیرە فی 40 سنة|ناونیشان=https://www.amrkhaled.net/Story/1027608/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%DB%8C-%D9%81%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%AE%D8%AF%DB%8C%D8%AC%D8%A9-%D9%81%D8%AD%D9%82%D9%82-%D8%A3%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%AD%D9%8B%D8%A7-%D9%85%D8%A7-%D9%84%D9%85-%DB%8C%D8%AD%D9%82%D9%82%DA%BE%D8%A7-%D8%BA%DB%8C%D8%B1%DA%BE-%D9%81%DB%8C-40-%D8%B3%D9%86%D8%A9|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.amrkhaled.net|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211028165541/https://www.amrkhaled.net/Story/1027608/%25D8%25AA%25D8%25A7%25D8%25AC%25D8%25B1-%25D8%25A7%25D9%2584%25D9%2586%25D8%25A8%25D9%258A-%25D9%2581%25D9%258A-%25D9%2585%25D8%25A7%25D9%2584-%25D8%25AE%25D8%25AF%25D9%258A%25D8%25AC%25D8%25A9-%25D9%2581%25D8%25AD%25D9%2582%25D9%2582-%25D8%25A3%25D8%25B1%25D8%25A8%25D8%25A7%25D8%25AD%25D9%258B%25D8%25A7-%25D9%2585%25D8%25A7-%25D9%2584%25D9%2585-%25D9%258A%25D8%25AD%25D9%2582%25D9%2582%25D9%2587%25D8%25A7-%25D8%25BA%25D9%258A%25D8%25B1%25D9%2587-%25D9%2581%25D9%258A-40-%25D8%25B3%25D9%2586%25D8%25A9|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> مەیسەرەی خزمەتکاریش ئەو شتانەی بۆ خەدیجە گێڕایەوە کە بەسەریان ھاتووە، بۆیە لە دوای گەڕانەوەکەی لە شام خەدیجە پێشنیاری ھاوسەرگیری خستە بەردەمی لەڕێی نەفیسە کچی مەنییە،<ref>الاکتفاء بما تضمنە من مغازی رسول اللە والثلاثة الخلفاء، سلیمان بن موسی الکلاعی الأندلسی، ج1، ص114، عالم الکتب، بیروت، ط1996.</ref> محەممەدیش ڕازی بوو و داواکەی خستە بەردەم مامەکانی، ئەبوو تاڵیبی مامی لەگەڵی چوو خوازبێنی بۆ کرد لە عەمری کوڕی ئەسەدی مامی و مارەییەیەکەی بیست حوشتر بوو،<ref>البدایة والنھایة، ابن کثیر، بەرگی ٢، لاپەڕە ٣٦١</ref> خەدیجەی خواست کاتێک لە تەمەنی ٢٥ ساڵیدا بوو خەدیجە لە تەمەنی ٤٠ ساڵیدا یان ھەندێک دەڵێن ئەویش لە تەمەنی ٢٥ ساڵیدا بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کیف تزوج النبی صلی اللە علیە وسلم من خدیجة - الإسلام سؤال وجواب|ناونیشان=https://islamqa.info/ar/answers/34550/کیف-تزوج-النبی-صلی-اللھ-علیھ-وسلم-من-خدیجة|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=islamqa.info|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=زواج النبی صلی اللە علیە وسلم بخدیجة رضی اللە عنھا - موقع مقالات إسلام ویب|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/article/156056/زواج-النبی-صلی-اللھ-علیھ-وسلم-بخدیجة--رضی-اللھ-عنھا-|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net}}</ref> خەدیجە یەکەم ژنی محەممەدە و تاوەکوو لەژیاندا مابوو ژنی تری نەھێناوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=أول امرأة تزوجھا رسول اللە صلی اللە علیە وسلم بعد خدیجة|ناونیشان=http://www.sahaba.rasoolona.com/Al-Awael/484/%D8%A3%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A3%D8%A9-%D8%AA%D8%B2%D9%88%D8%AC%D9%87%D8%A7-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B5%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87-%D9%88%D8%B3%D9%84%D9%85-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%AE%D8%AF%D9%8A%D8%AC%D8%A9|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.sahaba.rasoolona.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210927003447/http://sahaba.rasoolona.com/Al-Awael/484/%D8%A3%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A3%D8%A9-%D8%AA%D8%B2%D9%88%D8%AC%D9%87%D8%A7-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B5%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87-%D9%88%D8%B3%D9%84%D9%85-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%AE%D8%AF%D9%8A%D8%AC%D8%A9|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دوای ئەوەی بیست و پێنج ساڵ لەلای مایەوە پازدە ساڵ پێش پێغەمبەرایەتی و دە ساڵ دوای پێغەمبەرایەتی،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ما ھی أول امرأة تزوجھا النبی صلی اللە علیە وسلم ؟|ناونیشان=https://ejaaba.com/%D9%85%D8%A7-%D9%87%D9%8A-%D8%A3%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A3%D8%A9-%D8%AA%D8%B2%D9%88%D8%AC%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%8A-%D8%B5%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87-%D9%88%D8%B3%D9%84%D9%85|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=ejaaba.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220126063555/https://ejaaba.com/%D9%85%D8%A7-%D9%87%D9%8A-%D8%A3%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A3%D8%A9-%D8%AA%D8%B2%D9%88%D8%AC%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%8A-%D8%B5%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87-%D9%88%D8%B3%D9%84%D9%85|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و دایکی ھەموو منداڵەکانی بوو بێجگە لە ئیبراھیم کە دایکی ئەو ماریە قیبتی بوو، مناڵەکانی تری قاسم و عەبدوڵڵا و زەینەب و ئوم کەلسوم و فاتمە بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=سعید|یەکەم=مریم|ڕێکەوت=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|سەردێڕ=اسماء ابناء الرسول صلی اللە علیە وسلم|ناونیشان=https://www.fekera.com/94104/اسماء-ابناء-الرسول-صلی-اللھ-علیھ-وسلم/|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=موقع فکرة|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.fekera.com/94104/%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D8%A8%D9%86%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84-%D8%B5%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D9%84%DA%BE-%D8%B9%D9%84%DB%8C%DA%BE-%D9%88%D8%B3%D9%84%D9%85/ |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> قاسم و عەبدولڵا لە سەردەمی نەفامیدا مردن بەڵام ھەموو کچەکانی موسڵمان بوون و لە گەڵیدا کۆچیان کرد بۆ مەدینە، بەڵام ھەموویان ھێشتا پێغەمبەر لە ژیاندا بوو مردن بێجگە لە فاتیمە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الحکمة من موت أبناء الرسول الذکور|ناونیشان=https://www.almrsal.com/post/924895|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=المرسال|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211028165518/https://www.almrsal.com/post/924895|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === مژدەکان لە نزیکبوونەوەی ناردنی === [[ئیسلام|موسڵمانان]] لەو بڕوایەدان کە خوا ھەر پێغەمبەرێکی ناردبێت بەڵێنی لێوەرگرتووە کە بە نەتەوەکەی بڵێت باوەڕ بە دوایین پێغەمبەر بھێنن کە محەممەدە و سەری بخەن،<ref>[http://www.islamweb.net/newlibrary/display_book.php?flag=1&bk_no=49&ID=265 لە تەفسیری ئیبن کەسیر، سورەتی ئەنعام]</ref> و محەممەد خۆی فەرموویەتی: ({{عەرەبی|أنا دعوة إبراهيم، وكان آخر من بشّر بي عيسى بن مريم}}) واتا: من بانگەوازی ئیبڕاھیمی باوکمم، مژدەکەی عیسام،<ref>دەقی فەرموودەکە؛ «أنا دعوة إبراهيم، وكان آخر من بشّر بي عيسى بن مريم»</ref> ھەروەھا لە کتێبەکانی ژیننامەدا ھاتووە کەوا حاخامەکانی [[جوو|یەھوود]] و قەشە مەسیحییەکانی ناو [[عەرەب]] باسیان لە ھاتنی پێغەمبەر محەممەد کردووە پێش ناردنی کاتێک کاتەکەی نزیک بووەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=الصلابي|یەکەم=د علي|سەردێڕ=صفات خير الأنام في التوراة والإنجيل|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/blogs/2021/4/1/صفات-محمد-صلى-الله-عليه-وسلم-في-التوراة|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=كيف أخبرت الكتب السماوية عن النبي (ص) وشريعته؟|ناونیشان=https://ar.hawzahnews.com/news/352732/كيف-أخبرت-الكتب-السماوية-عن-النبي-ص-وشريعته|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=وكالة أنباء الحوزة|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://ar.hawzahnews.com/news/352732/%D9%83%D9%8A%D9%81-%D8%A3%D8%AE%D8%A8%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%88%D9%8A%D8%A9-%D8%B9%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%8A-%D8%B5-%D9%88%D8%B4%D8%B1%D9%8A%D8%B9%D8%AA%D9%87 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> فاڵگرەوە عەرەبەکان لە جنۆکە شەیتانەکانەوە زانیایان کە بەدزیەوە گوێیان دەگرت و ھەواڵەکانیان لەئاسمانەوە دەھێنا پێش ئەوەی ڕێگریان لێبکیرێت. قەشە مەسیحییەکان و حاخامە جوولەکەکان لە کتێبەکانیان سیفەتی خۆی سیفەتی کاتی ھاتنیان دەزانی،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بعض صفات النبي الموعود {{!}} موقع نصرة محمد رسول الله|ناونیشان=https://rasoulallah.net/ar/articles/article/11307/|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=rasoulallah.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=الصلابي|یەکەم=د علي|سەردێڕ=صفات خير الأنام في التوراة والإنجيل|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/blogs/2021/4/1/صفات-محمد-صلى-الله-عليه-وسلم-في-التوراة|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref> و پێغەمبەرەکانیان بەڵێنیان لێوەرگرتبوون کاتێک هات باوەڕی پێبێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=من أوصاف الرسول في التوراة والإنجيل -2-|ناونیشان=https://islamsyria.com/site/show_articles/9266|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=islamsyria.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211027175444/https://islamsyria.com/site/show_articles/9266|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=صفات النبي (صلى الله عليه وآله) في التوراة - مركز الأبحاث العقائدية|ناونیشان=https://www.aqaed.com/faq/1666/|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.aqaed.com}}</ref> ئیبن عەبباس دەڵێت : جوولەکەکانی خەیبەر جەنگیان لەگەڵ غەتەفان دەکرد کاتێک بەیەک گەیشتن جوولەکەکانی خەیبەر دۆڕان، و جوولەکەکان ئەم دوعایەیان کرد؛ خوایە ئێمە داوات لێدەکەین بەحەقی پێغەمبەر محەممەدی ڕاستگۆ کە بەڵێنت داوە بۆمانی بنێری سەرمان بخەی بەسەریاندا، بۆیە کاتێک گەیشتن بەغەتەفان ئەو دوعایەیان کرد و لێیان بردنەوە، کاتێک پێغەمبەر وەحی بۆ ھات باوەڕیان پێنەکرد، خوای گەورە ئایەتی دابەزاند (ئەوان لەپێشدا بە پێغەمبەر ھەڕەشەیان لە بێباوەڕان دەکرد بەڵام کاتێک ھات باوەڕیان پێنەھێنا).<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بكر/السيوطي|یەکەم=جلال الدين عبد الرحمن بن أبي|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=jzdMDwAAQBAJ&pg=PT169&lpg=PT169&dq%253D%25D8%25A7%25D9%2586%25D8%25AA%252B%25D9%258A%25D9%2587%25D9%2588%25D8%25AF%252B%25D8%25AE%25D9%258A%25D8%25A8%25D8%25B1%252B%25D8%25AA%25D9%2582%25D8%25A7%25D8%25AA%25D9%2584%252B%25D8%25BA%25D8%25B7%25D9%2581%25D8%25A7%25D9%2586%252B%25D9%2581%25D9%2584%25D9%2585%25D9%2591%25D8%25A7%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25AA%25D9%2582%25D9%2588%25D8%25A7%252B%25D9%2587%25D9%258F%25D8%25B2%25D9%2585%25D8%25AA%252B%25D9%258A%25D9%2587%25D9%2588%25D8%25AF%252B%25D8%25AE%25D9%258A%25D8%25A8%25D8%25B1%252B%25D9%2581%25D8%25B9%25D8%25A7%25D8%25B0%25D8%25AA%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D9%258A%25D9%2587%25D9%2588%25D8%25AF%252B%25D8%25A8%25D9%2587%25D8%25B0%25D8%25A7%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25AF%25D8%25B9%25D8%25A7%25D8%25A1%252B%25D9%2581%25D9%2582%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25AA%252B%25C2%25AB%25D8%25A7%25D9%2584%25D9%2584%25D9%2587%25D9%2585%252B%25D8%25A5%25D9%2586%25D8%25A7%252B%25D9%2586%25D8%25B3%25D8%25A3%25D9%2584%25D9%2583%252B%25D8%25A8%25D8%25AD%25D9%2582%25D9%2591%252B%25D9%2585%25D8%25AD%25D9%2585%25D8%25AF%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D9%2586%25D8%25A8%25D9%258A%25D9%2591%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25A3%25D9%2585%25D9%258A%25D9%2591%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25B0%25D9%258A%252B%25D9%2588%25D8%25B9%25D8%25AF%25D8%25AA%25D9%2586%25D8%25A7%252B%25D8%25A3%25D9%2586%252B%25D8%25AA%25D8%25AE%25D8%25B1%25D8%25AC%25D9%2587%252B%25D9%2584%25D9%2586%25D8%25A7%252B%25D9%2581%25D9%258A%252B%25D8%25A2%25D8%25AE%25D8%25B1%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25B2%25D9%2585%25D8%25A7%25D9%2586%252B%25D8%25A5%25D9%2584%25D8%25A7%252B%25D9%2586%25D8%25B5%25D8%25B1%25D8%25AA%25D9%2586%25D8%25A7%252B%25D8%25B9%25D9%2584%25D9%258A%25D9%2587%25D9%2585%25C2%25BB%25D8%258C%252B%25D9%2581%25D9%2583%25D8%25A7%25D9%2586%25D9%2588%25D8%25A7%252B%25D8%25A5%25D8%25B0%25D8%25A7%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25AA%25D9%258E%25D9%2582%25D9%258E%25D9%2588%25D8%25A7%25D8%258C%252B%25D8%25AF%25D8%25B9%25D9%2588%25D8%25A7%252B%25D8%25A8%25D9%2587%25D8%25B0%25D8%25A7%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25AF%25D8%25B9%25D8%25A7%25D8%25A1%252B%25D9%2581%25D9%2587%25D8%25B2%25D9%2585%25D9%2588%25D8%25A7%252B%25D8%25BA%25D8%25B7%25D9%2581%25D8%25A7%25D9%2586%25D8%258C%252B%25D9%2581%25D9%2584%25D9%2585%25D8%25A7%252B%25D8%25A8%25D9%258F%25D8%25B9%25D8%25AB%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D9%2586%25D8%25A8%25D9%258A%252B%25D8%25B5%25D9%2584%25D9%2589%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D9%2584%25D9%2587%252B%25D8%25B9%25D9%2584%25D9%258A%25D9%2587%252B%25D9%2588%25D8%25B3%25D9%2584%25D9%2585%252B%25D9%2583%25D9%2581%25D8%25B1%25D9%2588%25D8%25A7%252B%25D8%25A8%25D9%2587%252B%25D9%2581%25D8%25A3%25D9%2586%25D8%25B2%25D9%2584%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D9%2584%25D9%2587%252B%25EF%25B4%25BF%25D9%2588%25D9%258E%25D9%2583%25D9%258E%25D8%25A7%25D9%2586%25D9%258F%25D9%2588%25D8%25A7%25D9%2592%252B%25D9%2585%25D9%2590%25D9%2586%252B%25D9%2582%25D9%258E%25D8%25A8%25D9%2592%25D9%2584%25D9%258F%252B%25D9%258A%25D9%258E%25D8%25B3%25D9%2592%25D8%25AA%25D9%258E%25D9%2581%25D9%2592%25D8%25AA%25D9%2590%25D8%25AD%25D9%258F%25D9%2588%25D9%2586%25D9%258E%252B%25D8%25B9%25D9%258E%25D9%2584%25D9%258E%25D9%2589%252B%25D8%25A7%25D9%2584%25D9%258E%25D9%2591%25D8%25B0%25D9%2590%25D9%258A%25D9%2586%25D9%258E%252B%25D9%2583%25D9|سەردێڕ=تفسير السيوطي (الدر المنثور في التفسير بالمأثور) 1-7 ج1|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Dar Al Kotob Al Ilmiyah دار الكتب العلمية|ژپنک=٩٧٨-٢-٧٤٥١-٣٠٠١-٣|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ص5 - شرح كتاب قاعدة جليلة في التوسل والوسيلة - الكلام على حديث ابن عباس في معنى استفتاح اليهود على الذين كفروا - المكتبة الشاملة الحديثة|ناونیشان=https://al-maktaba.org/book/32403/296|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=al-maktaba.org}}</ref> لەباسی موسڵمان بوونی [[سەلمانی فارسی]] دەڵێت یەکێک لەڕاھیبەکان پێیگووتوە: سەردەمی پێغەمبەرێک نیزیک بۆتەوە، بەدینی ئیبراھیم نێردراوە لەوڵاتی عەرەب دەردەکەوێت، کۆچدەکات بۆ زەوییەک لەنێوان دوو چیا دایە و خورمای لێدەچێندرێت، چەند نیشانەیەکی ھەیە؛ دیاری وەردەگرێت بەڵام خێر وەرناگرێت، لەنێوان شانەکانی مۆری پێغەمبەرایەتی ھەیە، ئەگەر بتوانی بگەی بەو وڵاتە ئەو پێی بگە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=الدمشقي|یەکەم=أبي الفداء إسماعيل بن عمر/ابن كثير|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=iMR9DwAAQBAJ&pg=PT726&lpg=PT726&dq=%D9%82%D8%AF+%D8%A3%D8%B8%D9%84%D9%91+%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86+%D9%86%D8%A8%D9%8A%D8%8C+%D9%85%D8%A8%D8%B9%D9%88%D8%AB+%D8%A8%D8%AF%D9%8A%D9%86+%D8%A5%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%8A%D9%85+%D9%8A%D8%AE%D8%B1%D8%AC+%D8%A8%D8%A3%D8%B1%D8%B6+%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D8%8C+%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D9%87+%D8%A5%D9%84%D9%89+%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B1%D8%B6+%D8%A8%D9%8A%D9%86+%D8%AD%D8%B1%D9%91%D8%AA%D9%8A%D9%86+%D8%A8%D9%8A%D9%86%D9%87%D9%85%D8%A7+%D9%86%D8%AE%D9%84%D8%8C+%D8%A8%D9%87+%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D9%84%D8%A7+%D8%AA%D8%AE%D9%81%D9%89%D8%8C+%D9%8A%D8%A3%D9%83%D9%84+%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%AF%D9%8A%D9%91%D8%A9+%D9%88%D9%84%D8%A7+%D9%8A%D8%A3%D9%83%D9%84+%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%91%D8%AF%D9%82%D8%A9%D8%8C+%D8%A8%D9%8A%D9%86+%D9%83%D8%AA%D9%81%D9%8A%D9%87+%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%85+%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%A9%D8%8C+%D9%81%D8%A5%D9%86+%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B7%D8%B9%D8%AA+%D8%A3%D9%86+%D8%AA%D9%84%D8%AD%D9%82+%D8%A8%D8%AA%D9%84%D9%83+%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%AF+%D9%81%D8%A7%D9%81%D8%B9%D9%84&source=bl&ots=JFDqO8C8LS&sig=ACfU3U0b7_r4XN8EyZYXaVMZ0AtDNkB_SQ&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjPxLTOxczzAhVP3KQKHRdODDIQ6AF6BAgLEAM|سەردێڕ=البداية والنهاية 1-8 مع الفهارس ج1: البداية والنهاية 1/8 - لونان|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Dar Al Kotob Al Ilmiyah دار الكتب العلمية|ژپنک=٩٧٨-٢-٧٤٥١-٢٧٨١-٥|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=إسلام ويب - هداية الحيارى في أجوبة اليهود والنصارى - القسم الأول في أجوبة المسائل - المسألة الثانية فيما لو اختاروا الكفر - قصة إسلام سلمان الفارسي - سلمان يلحق بقس عمورية- الجزء رقم1|ناونیشان=https://islamweb.net/ar/library/index.php?page=bookcontents&flag=1&bk_no=115&ID=20|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=islamweb.net|زمان=ar}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=عويص|یەکەم=د إيهاب|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=5go0EAAAQBAJ&pg=PT522&lpg=PT522&dq=%D9%82%D8%AF+%D8%A3%D8%B8%D9%84%D9%91+%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86+%D9%86%D8%A8%D9%8A%D8%8C+%D9%85%D8%A8%D8%B9%D9%88%D8%AB+%D8%A8%D8%AF%D9%8A%D9%86+%D8%A5%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%8A%D9%85+%D9%8A%D8%AE%D8%B1%D8%AC+%D8%A8%D8%A3%D8%B1%D8%B6+%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D8%8C+%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D9%87+%D8%A5%D9%84%D9%89+%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B1%D8%B6+%D8%A8%D9%8A%D9%86+%D8%AD%D8%B1%D9%91%D8%AA%D9%8A%D9%86+%D8%A8%D9%8A%D9%86%D9%87%D9%85%D8%A7+%D9%86%D8%AE%D9%84%D8%8C+%D8%A8%D9%87+%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA+%D9%84%D8%A7+%D8%AA%D8%AE%D9%81%D9%89%D8%8C+%D9%8A%D8%A3%D9%83%D9%84+%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%AF%D9%8A%D9%91%D8%A9+%D9%88%D9%84%D8%A7+%D9%8A%D8%A3%D9%83%D9%84+%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%91%D8%AF%D9%82%D8%A9%D8%8C+%D8%A8%D9%8A%D9%86+%D9%83%D8%AA%D9%81%D9%8A%D9%87+%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%85+%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%A9%D8%8C+%D9%81%D8%A5%D9%86+%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B7%D8%B9%D8%AA+%D8%A3%D9%86+%D8%AA%D9%84%D8%AD%D9%82+%D8%A8%D8%AA%D9%84%D9%83+%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%AF+%D9%81%D8%A7%D9%81%D8%B9%D9%84&source=bl&ots=yvBiBZtnkj&sig=ACfU3U1CKp3m8DCTd5EtjLjM0lFiXWA6aw&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjPxLTOxczzAhVP3KQKHRdODDIQ6AF6BAgNEAM|سەردێڕ=كهولة قبل البلوغ|بڵاوکەرەوە=ٌرواية|ژپنک=٩٧٨-٦٠٣-٩٠٤٣٧-٥-١|زمان=ar}}</ref> عامر کوڕی ڕەبیعە دەڵێت: ({{عەرەبی|سمعت زيد بن عمرو بن نفيل يقول أنا أنتظر نبيًا من ولد إسماعيل ثم من بني عبد المطلب بن هاشم ولا أراني أدركه، وأنا أؤمن به وأصدّقه وأشهد أنه نبيّ، فإن طالت بك مدة فرأيته فأقرئه مني السّلام، وسأخبرك ما نعته حتى لا يخفى عليك. قلت: هلمّ. قال: هو رجل ليس بالقصير ولا بالطويل ولا بكثير الشعر ولا بقليله وليست تفارق عينيه حمرة وخاتم النبوة بين كتفيه، واسمه أحمد، وهذا البلد مولده ومبعثه، ثم يخرجه قومه منها، ويكرهون ما جاء به حتى يهاجر إلى يثرب فيظهر أمره، فإيّاك أن تخدع عنه فإني طفت البلاد كلها أطلب دين إبراهيم، فكل من أسأل من اليهود والنصارى والمجوس يقولون "هذا الدين وراءك" وينعتونه مثل ما نعته لك ويقولون "لم يبق نبي غيره}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تاريخ مدينة دمشق - ابن عساكر - ج ١٩ - الصفحة ٥٠٤|ناونیشان=http://shiaonlinelibrary.com/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/3175_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%85%D8%AF%D9%8A%D9%86%D8%A9-%D8%AF%D9%85%D8%B4%D9%82-%D8%A7%D8%A8%D9%86-%D8%B9%D8%B3%D8%A7%D9%83%D8%B1-%D8%AC-%D9%A1%D9%A9/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A9_504|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=shiaonlinelibrary.com}}{{بەستەری مردوو|url=http://shiaonlinelibrary.com/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/3175_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%85%D8%AF%D9%8A%D9%86%D8%A9-%D8%AF%D9%85%D8%B4%D9%82-%D8%A7%D8%A8%D9%86-%D8%B9%D8%B3%D8%A7%D9%83%D8%B1-%D8%AC-%D9%A1%D9%A9/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A9_504 |date=ئابی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=المجمع العالمي للتقريب بين المذاهب الاسلامية : أعـلام النبوة|ناونیشان=https://taghrib.com/ar/library/print/406/19|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=taghrib.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211016171110/https://taghrib.com/ar/library/print/406/19|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الرسول صلى الله عليه وسلم|ناونیشان=http://w11a.weebly.com/157516041585158716081604-158916041609-1575160416041607-1593160416101607-1608158716041605.html|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=عظماء في التاريخ الاسلامي}}</ref> واتا: گوێم لە عەمر کوڕی نوفەیل بوو دەیگووت چاوەڕێی پێغەمبەرێک دەکەم لەنەوەی ئیسماعیل، دواتر لەنەوەی عەبدول موتەڵیب کوڕی ھاشم و وانازانم پێیبگەم، من باوەڕم پێی ھێناوە و بەڕاستی دادەنێم و شایەتی دەدەم پێغەمبەرە، ئەگەر تەمەنت درێژ بوو و پێی گەیشتی لەمنەوە سەلامی لێبکە، و سیفاتەکانیت پێدەڵێم تاوەکوو لێت تێکنەچێ. گووتم: پێم بڵێ. گووتی: پیاوێکە نەزۆر درێژە نەزۆر کورتە، پرچی نەزۆر درێژە نەزۆر کورتە، سورایی ھەمیشە لەچاوەکانیدا ھەیە و مۆری پێغەمبەرایەتی لەنێوان شانەکانیەتی، ناوی ئەحمەدە و ئەو وڵاتەی ئێرە شوێنی لەدایکبوون و ناردنیەتی، دواتر گەلەکەی لە وڵات دەریدەکەن و ڕقیان لە بەرنامەکەیەتی، ئینجا کۆچدەکات بۆ مەدینە و سەردەکەوێت، ئاگات لێبێت لێت تێکنەچێت من ھەموو وڵاتان گەڕاوم بەدوای دینی ئیبراھیم، پرسیارم لە ھەر جوولەکە و مەسیحی و ئاگرپەرستێک کردبێت گووتویانە: بگەڕێوە لەوەڵاتی تۆ سەرھەڵدەدا، بەو شێوەیەی بۆم وەسف کردی ئاوا بۆیان وەسف کردووم و دەیانگووت تەنیا ئەو پێغەمبەرە ماوە بنێردرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=زيد بن عمرو بن نفيل العدوي - The Hadith Transmitters Encyclopedia|ناونیشان=http://hadithtransmitters.hawramani.com/%D8%B2%D9%8A%D8%AF-%D8%A8%D9%86-%D8%B9%D9%85%D8%B1%D9%88-%D8%A8%D9%86-%D9%86%D9%81%D9%8A%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%AF%D9%88%D9%8A/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=hadithtransmitters.hawramani.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الباب السابع عشر فيما هجست به النفوس من إلهام العقول بنبوته عليه السلام، الباب الثامن عشر في مبادىء نسبه وطهارة مولده صلى الله عليه وسلم - أعلام النبوة للماوردي|ناونیشان=http://islamilimleri.com/Kulliyat/Siyer/2Siyer/pg_005_0010.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=islamilimleri.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211016171110/http://islamilimleri.com/Kulliyat/Siyer/2Siyer/pg_005_0010.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> محەممەد پێش پێغەمبەرایەتی چەند شتێکی دەبینی لەوانە ({{عەرەبی|إني لأعرف حجرًا بمكة كان يسلّم علي قبل أن أُبعث، إني لأعرفه الآن}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٠|سەردێڕ=تسليم الحجر عليه صلى الله عليه و سلم|ناونیشان=http://jeridety.com/ar/170292|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=جريدتي|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211016171119/http://jeridety.com/ar/170292|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=المطلب الحادي عشر: تسليم الحجر|ناونیشان=https://dorar.net/aqadia/2067|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=dorar.net|زمان=ar}}</ref> واتا: من بەردێک دەزانم لەمەککە پێش پێغەمبەرایەتی سەلامی لێدەکردم، ئێستا دەیناسمەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی شوباتی ٢٠١٧|سەردێڕ=باب فضل نسب النبي ﷺ ، وتسليم الحجر عليه قبل النبوة|ناونیشان=https://muslim.lna.io/2267/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=حديث صحيح مسلم|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الشيخ عبد المحسن العباد-صحيح مسلم-254-5|ناونیشان=http://alathar.net/home/esound/index.php?op=codevi&coid=243110|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=alathar.net}}</ref> ئەگەر ویستبای دەست بەئاو بگەیەنێت دوور دەکەوەتەوە تاوەکوو ماڵەکانی مەککە وندەبوون و دەچوو بۆ شیو و دۆڵەکانی دەوری مەککە، بەلای ھەر دار یان بەردێکدا تێپەڕیبا دەیگووت «سەلامت لێبێت ئەی پێغەمبەری خوا»،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حجرُ يسلم على رسول الله - شبكة الشفاء العالمية|ناونیشان=https://www.ashefaa.complay.php/?catsmktba=21586|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=حجرُ يسلم على رسول الله|زمان=en}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.ashefaa.complay.php/?catsmktba=21586 |date=حوزەیرانی ٢٠٢٣ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سلام الحجر على النبي - موقع مقالات إسلام ويب|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/article/202255/%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%AC%D8%B1-%D8%B9%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%8A|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net}}</ref> سەیری لای ڕاست و چەپی خۆیدەکرد تەنیا بەرد و داری دەبینی، ئەو بارودۆخە بەردەوام بوو تاوەکوو جبرەئیل ھات بۆلای لە [[ئەشکەوتی حیڕا|ئەشکەوتی حیرا]].<ref>البداية والنهاية، ابن كثير، بەرگی ٣، لاپەڕە ٥-٣٣</ref> == ژیانی دوای ناردنی تا پێش کۆچ == === دابەزینی سرووش === [[پەڕگە:Cave Hira.jpg|ڕاست|وێنۆک|ئەشکەوتی حیرا]] کاتێک گەیشتە تەمەنی چل ساڵی بە زۆری دەردەچوو بۆ [[ئەشکەوتی حیڕا]] <ref name="ReferenceF" /> دەمایەوە لە «[[چیای نوور]] لە دووری دوو میل لە مەککەوە»،<ref>[[:ar:الرحيق المختوم (كتاب)|الرحيق المختوم]]، المباركفوري، دار المؤيد، ص65.</ref> ئەمەش لە ھەموو ساڵێکدا بوو،<ref name=":4">البداية والنهاية ،[[ئیبن کەسیر]]، ج3، لا5-33</ref> ئاو و خواردنی لەگەڵ خۆی دەبرد و مانگێک تیایدا دەمایەوە و پەرستن و تێڕامانی دەکرد.<ref>عيون الأثر في فنون المغازي والشمائل والسير، ابن سيد الناس، ج1، ص109-120، مؤسسة عز الدين، بيروت، ط1986.</ref> موسڵمانان لەو بڕوایەدان کە بۆ یەکەم جار سروشی بۆ دابەزی لە ١٧ی ڕەمەزان<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج1، ص190-198، دار صادر، بيروت.</ref> یان ٢٤ی ڕەمەزان <ref name=":4" /><ref>في مسند أحمد، ج4، ص107، والجامع الصغير، للسيوطي، رقم:2734، وحسّنه: «أن رسول الله  قال: "أُنزل القرآن لأربع وعشرين خلت من رمضان"».</ref> یان ٢١ی ڕەمەزان <ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، دار المؤيد، ص65.</ref> بەرامبەر ١٠ی ئابی ٦١٠ز، (٢٧ی ڕەجەب دانراوە لای [[شیعە]]).<ref>الصحيح من سيرة النبي الأعظم، جعفر مرتضى العاملي، ج2، ص243-252، دار السيرة، بيروت، ط1995.</ref> [[عائیشە]] بەسەرھاتی دابەزینی سروش دەگێڕێتەوە و دەڵێت: ({{عەرەبی|أول ما بدأ به رسول الله صلى الله عليه وسلم من الوحي الرؤيا الصالحة في النوم، فكان لا يرى رؤيا إلا جاءت مثل فلق الصبح، ثم حُبب إليه الخلاء، وكان يخلو بغار حراء، فيتحنّث فيه الليالي ذوات العدد قبل أن ينزع إلى أهله، ويتزوّد لذلك، ثم يرجع إلى خديجة فيتزود لمثلها، حتى جاءه الحقّ وهو في غار حراء، فجاءه المَلك فقال: اقرأ، قال: ما أنا بقاريء. قال: فأخذني فغطّني حتى بلغ مني الجهد، ثم أرسلني فقال: اقرأ، قلت: ما أنا بقاريء، فأخذني فغطني الثانية حتى بلغ مني الجهد، ثم أرسلني فقال: اقرأ، فقلت: ما أنا بقاريء، فأخذني فغطني الثالثة، ثم أرسلني فقال:{{قورئان|سوورەت=٩٦|ئایەت=١|ژمارە=٤}} فرجع بها رسول الله صلى الله عليه وسلم يرجف فؤاده، فدخل على خديجة بنت خويلد رضي الله عنها فقال: زمّلوني زملّوني، فزمّلوه حتى ذهب عنه الروع، فقال لخديجة وأخبرها الخبر: لقد خشيت على نفسي. فقالت خديجة: كلا والله ما يخزيك الله أبدًا، إنك لتصل الرّحم، وتحمل الكلّ، وتكسب المعدوم، وتُقرِي الضيف، وتُعين على نوائب الحقّ. فانطلقت به خديجة حتى أتت به ورقة بن نوفل بن أسد بن عبد العزى، ابن عم خديجة، وكان امرءًا تنصّر في الجاهلية، وكان يكتب الكتاب العبراني، فيكتب من الإنجيل بالعبرانية ما شاء الله أن يكتب، وكان شيخًا كبيرًا قد عمي، فقالت له خديجة: يا ابن عمّ، اسمع من ابن أخيك. فقال له ورقة: يا ابن أخي ماذا ترى؟ فأخبره رسول الله صلى الله عليه وسلم خبر ما رأى، فقاله له ورقة: هذا الناموس الذي نزل الله به على موسى، يا ليتني فيها جذع، ليتني أكون حيًا إذ يُخرجك قومك، فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم: أوَمخرجيّ هم؟ قال: نعم، لم يأتِ رجل قطّ بمثل ما جئتَ به إلا عُودِي، وإن يدركني يومك أنصرك نصرًا مؤزرًا}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بدء الوحي إِلى رسول الله صلى الله عليه وسلم|ناونیشان=http://www.saaid.net/Doat/binbulihed/271.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.saaid.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|سەردێڕ=بدء الوحي|ناونیشان=http://www.alukah.net/sharia/0/35963/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.alukah.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی شوباتی ٢٠١٧|سەردێڕ=باب بدء الوحي إلى رسول الله ﷺ|ناونیشان=https://muslim.lna.io/195/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=حديث صحيح مسلم|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=إنكار أحاديث بدء الوحي|ناونیشان=http://www.bayanelislam.net/Suspicion.aspx?id=03-02-0032&value=&type=|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.bayanelislam.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211018075717/http://www.bayanelislam.net/Suspicion.aspx?id=03-02-0032&value=&type=|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> واتا: [[پەڕگە:Siyer-i Nebi 158b.jpg|وێنۆک|وێنەیەکی سەردەمی عوسمانی لەلایەن سیەر نەبی، کە پێغەمبەر محەممەد نیشاندەدات (بێ ڕووخسار) لەسەر کێوی نوور (حیراء)]] <blockquote>پێغەمبەر سەرەتا خەونی ڕاستی دەبینی، ھەر خەونێکی دیتبا وەک بەری بەیان دەھاتە دی، دواتر خەڵوەتی لەلا خۆشەویستکرا و خەڵوەتی دەکرد لە ئەشکەوتی حیڕا، و چەند شەوێک تێیدا دەماوە بەندایەتی دەکرد پێش ئەوەی بگەڕێتەوە بۆ لای خێزانەکەی، بۆ ئەوەی کەلوپەلی پێویست لەگەڵ خۆی ببات، لەسەر ئەو کارە بەردەوامبوو تا وەکوو وەحی بۆ ھات لە ئەشکەوتی حیڕادا، جوبرەئیل ھات بۆ لای و پێیگووت: بخوێنە، ئەویش گووتی: خوێندەواریم نییە، پێغەمبەر گووتی: بە توندی باوەشی پێداکردم تا وەکوو ئازاریدام دواتر بەریدام و گووتی: بخوێنە، گووتم: خوێندەواریم نییە، پێغەمبەر گووتی: جاری سێیەم بە توندی باوەشی پێداکردم تاوەکوو ئازاریدام دواتر بەریدام و گووتی: {{قورئان|سوورەت=٩٦|ئایەت=١|ژمارە=٤|کوردی=بخوێنە بەناوی ئەو خوایەی دروستی کردووی، مرۆڤی لە خوێنپارەیەک دروستکردووە، بخوێنە خوای تۆ بەخشندەترینە، ئەو خوایەی بەھۆی پێنووس مرۆڤی فێرکردووە، فێری ئەو شتانەی کردووە کە نەیزانیوە}}. پێغەمبەر بە ترسێکی زۆرەوە گەڕایەوە ماڵەوە و بە خەدیجەی گووت: دامبپۆشن دامبپۆشن، دایانپۆشی تاوەکوو ترسەکەی نەما، بەخەدیجەی گووت ج ڕویداوە و پێی گووت لەژیانی خۆم ترسام، خەدیجە گووتی: سوێند بەخوای گەورە ھەرگیز خوا سەرشۆڕت ناکات، تۆ خزمایەتی بەجێدەھێنی، یارمەتی بێتوانایان دەدەی، ھاوکاری کەسانی ھەژار دەکەی، ماف بۆ خەڵکی دەگێڕیەوە. خەدیجە لەگەڵ خۆی بردی بۆلای [[وەرەقە کوڕی نەوفەل]] کە ئامۆزای خەدیجە بوو، لەنەفامیدا ببوو بە مەسیحی، ئەوەندەی خوا ویستی لەسەربێت ئینجیلی بەعیبری دەنووسی، پیاوێکی پیربوو بینایی لەدەستدابوو. خەدیجە گووتی: ئەی ئامۆزاکەم گوێ لەبرازاکەت بگرە بزانە دەڵێ چی، وەرەقە گووتی کوڕە برا دەڵێی چی؟ پێغەمبەر ئەوەی دیتبووی بۆی گێڕایەوە، وەرەقە پێیگووت: ئەوە ھەر ئەو شتەیە کەبۆ مووسا دابەزیوە، خۆزگە گەنج و بەتوانا دەبووم کاتێکک گەلەکەت دەرتدەکەن، پێغەمبەر گووتی: ئەوان دەرمدەکەن؟ وەرەقە گووتی: بەڵێ، ھەر کەسێک شتێکی وەک ئەوەی تۆی ھێنابێت دوژمنایەتی کراوە، خۆئەگەر لەکاتەدا زیندووبم زۆر چاک سەرتدەخەم).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ص193 - كتاب التعريف بالإسلام - بدأ الوحي - المكتبة الشاملة الحديثة|ناونیشان=https://al-maktaba.org/book/144/198|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=al-maktaba.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حديث عن بدء الوحى من صحيح البخاري (7 أحاديث)|ناونیشان=https://www.al-hamdoulillah.com/ar/hadith/bukhari/%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A8%D8%AF%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%AD%D9%89.html|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.al-hamdoulillah.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211016171109/https://www.al-hamdoulillah.com/ar/hadith/bukhari/%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A8%D8%AF%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%AD%D9%89.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=د. علي محمّد الصلابيّ - الحلقة التاسعة (9): نزول الوحي على سيِّد الخلق محمد صلى الله عليه وسلم|ناونیشان=https://resalapost.com/2019/10/30/%d8%a7%d9%84%d8%ad%d9%84%d9%82%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d8%aa%d8%a7%d8%b3%d8%b9%d8%a9-9-%d9%86%d8%b2%d9%88%d9%84-%d8%a7%d9%84%d9%88%d8%ad%d9%8a-%d8%b9%d9%84%d9%89-%d8%b3%d9%8a%d9%91%d9%90%d8%af-%d8%a7/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=رسالة بوست|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211016171111/https://resalapost.com/2019/10/30/%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%84%D9%82%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B3%D8%B9%D8%A9-9-%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%AD%D9%8A-%D8%B9%D9%84%D9%89-%D8%B3%D9%8A%D9%91%D9%90%D8%AF-%D8%A7/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=كتاب بدء الوحي (028) {{!}} الموقع الرسمي لمعالي الشيخ عبد الكريم بن عبد الله الخضير - حفظه الله تعالى -|ناونیشان=https://shkhudheir.com/scientific-lesson/258618227|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=shkhudheir.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211016124449/https://shkhudheir.com/scientific-lesson/258618227|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref></blockquote>[[پەڕگە:Jabal Nur.JPG|وێنۆک|250px|شاخی نوور]] ئبن ئیسحاق دەڵێت: یەکەم جار جوبرائیل لە خەودا ھاتووەتە لای پێغەمبەر ،{{تێبینی|بەشێک لە سەرچاوەکان بە پێچەوانەی ئەو گێرانەوەی ئێستا ھەیە ڕەتی دەکەنەوە لە کاتی دابەزینی نیگا (وەحی) پێغەمبەر لە باری خەوودابووبێت بە ئاگا بووە بەڵام ئەمە جێگای بایەخی نەبووە زۆرینە لە سەر ئەوە کۆکن کە پێغەمبەر لە باری خەودا بووە ، بەھۆی ئەوەی خەوبینینی پێغەمبرە خەوی ساڵح بووە و دەھاتە دی.|group=تێبینیی}} دەگێڕێتەوە پێغەمبەر وتی لە کاتی خەودا ھات بۆلام ، پێی وتم بخوێنە ، وتم خوێندەواریم نیە جارێکی دیکە گەڕایەوە و ھەمان شتی دووبارە کردەوە ، ووتی بخوێنە ، منیش وتم خوێندەواریم نیە پاشان ئەم ئایەتەی گووت .{{قورئان|سوورەت=٩٦|ئایەت=١|ژمارە=٤|کوردی= بخوێنە بەناوی ئەو پەروەردگارەتەوە کە ھەموو شتێکی دروستکردووە ، ئادەمیزادی لە چەند خانەیەکی ھەڵواسراوا (لەناومنداڵدان) درووستکردووە ، بخوێنە لە کاتێکدا کە ھەر پەروەردگاری تۆ بەخشندەیە ، ئەو زاتەی کە بەھۆی قەڵەمەوە زانست و زانیاری فێرکردووە و ئادەمیزادی فێری ئەو شتانەکردووە کە نەیزانیوون}}.<ref>بوخاری ڕیوایەتی کردووە</ref> ئەمەش یەکەم ئایەتی [[قورئان]] بوو کە دابەزی بۆی .<ref name=":0" /> لە دوای ئەو ڕووداوە ماوەیەک سروشی بۆ نەھات،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=فصل: مطلب أول سورة نزلت وفترة الوحي وسببها:{{!}}نداء الإيمان|ناونیشان=http://www.al-eman.net/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A7%D9%88%D9%8A%20%D9%81%D9%8A%20%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1%20%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86%20%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%B1%D9%8A%D9%85/%D9%85%D8%B7%D9%84%D8%A8%20%D8%A3%D9%88%D9%84%20%D8%B3%D9%88%D8%B1%D8%A9%20%D9%86%D8%B2%D9%84%D8%AA%20%D9%88%D9%81%D8%AA%D8%B1%D8%A9%20%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%AD%D9%8A%20%D9%88%D8%B3%D8%A8%D8%A8%D9%87%D8%A7%3A/i543%26d898010%26c%26p1|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.al-eman.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211018075715/http://www.al-eman.net/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A7%D9%88%D9%8A%20%D9%81%D9%8A%20%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1%20%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86%20%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%B1%D9%8A%D9%85/%D9%85%D8%B7%D9%84%D8%A8%20%D8%A3%D9%88%D9%84%20%D8%B3%D9%88%D8%B1%D8%A9%20%D9%86%D8%B2%D9%84%D8%AA%20%D9%88%D9%81%D8%AA%D8%B1%D8%A9%20%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%AD%D9%8A%20%D9%88%D8%B3%D8%A8%D8%A8%D9%87%D8%A7%3A/i543%26d898010%26c%26p1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=انقطاع الوحي|ناونیشان=https://www.alkhaleej.ae/%D9%85%D9%84%D8%AD%D9%82/%D8%A7%D9%86%D9%82%D8%B7%D8%A7%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%AD%D9%8A|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=صحيفة الخليج|زمان=ar}}</ref> گوتراوە چل ڕۆژ یان کەمتر،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=فترة الوحي (انقطاعه) من كتاب خاتم النبيّين صلى الله عليه وسلم - كتب سيرة الرسول|ناونیشان=https://www.withprophet.com/ar/%D9%81%D8%AA%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%AD%D9%8A-%D8%A7%D9%86%D9%82%D8%B7%D8%A7%D8%B9%D9%87-_20124|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=فترة الوحي (انقطاعه) من كتاب خاتم النبيّين صلى الله عليه وسلم - كتب سيرة الرسول|زمان=ar}}</ref> گوتراوە شەش مانگ،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=انقطاع الوحي عن النبي صلى الله عليه وسلم|ناونیشان=http://midad.com/article/203243|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=مداد|زمان=ar}}</ref> گوتراوە نزیکەی سێ ساڵ یان کەمتر بووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=السيرة النبوية (9)..عودة الوحي بعد إنقطاعه والدروس المستفادة - وضوح الاخبارى|ناونیشان=https://boldnews.net/%d8%a7%d9%84%d8%b3%d9%8a%d8%b1%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%86%d8%a8%d9%88%d9%8a%d8%a9-9-%d8%b9%d9%88%d8%af%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%88%d8%ad%d9%8a-%d8%a8%d8%b9%d8%af-%d8%a5%d9%86%d9%82%d8%b7%d8%a7%d8%b9/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://boldnews.net/%d8%a7%d9%84%d8%b3%d9%8a%d8%b1%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%86%d8%a8%d9%88%d9%8a%d8%a9-9-%d8%b9%d9%88%d8%af%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%88%d8%ad%d9%8a-%d8%a8%d8%b9%d8%af-%d8%a5%d9%86%d9%82%d8%b7%d8%a7%d8%b9/ |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }}</ref> تا کۆتایی ھات بە دابەزینی ئایەتەکانی سەرەتای سورەتی مودەسیر ، پاشان سروش دابەزی و بەردەوام بوو بۆ ماوەی بیست و سێ ساڵ تا کۆچی دوایی کرد. دەربارەی چۆنیەتی دابەزینی وەحی پێغەمبەر دەڵێت: ({{عەرەبی|أحيانًا في مثل صلصلة الجرس، فهو أشده عليّ فيفصم عني وقد وعيت ما قال، وأحيانًا يتمثل لي الملك رجلاً فيكلمني فأعي ما يقول}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الدرر السنية - الموسوعة الحديثية|ناونیشان=https://www.dorar.net/hadith/sharh/72226|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.dorar.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الموقع الرسمي لسماحة الشيخ عبدالله بن عبدالرحمن الجبرين - رحمه الله -|ناونیشان=https://www.ibn-jebreen.com/books/7-101-6989-6157-32177.html|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.ibn-jebreen.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211018075716/https://www.ibn-jebreen.com/books/7-101-6989-6157-32177.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> واتا: ھەندێک جار وەک زرینگانەوەی زەنگێک ھەستی پێدەکەم کە لە ھەموو شێوەکان لەلام گرانترە، دەنگەکە نامێنێت و من ئەوەم لەبەرکردووە کە گووتویەتی، ھەندێکجار فریشتەیەک لەشێوەی مرۆڤێک دێت بۆلام و قسەم لەگەڵ دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الباحث القرآني|ناونیشان=https://tafsir.app/ibn-katheer/42/2|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=tafsir.app}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=شرح حديث أحْيانًا يَأْتِيني مِثْلَ صَلْصَلَة الجَرَس|ناونیشان=https://islamic-content.com/hadeeth/1826|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=islamic-content.com|زمان=ar-SA}}</ref> عائیشە دەڵێت: ({{عەرەبی|ولقد رأيتُه ينزل عليه الوحي في اليوم الشديد البرد، فيفصِم عنه، وإنَّ جبينه ليتفصَّد عرقًا}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=كيف كان بدء الوحي إلى رسول الله ﷺ|ناونیشان=https://bukhari.lna.io/37/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=حديث صحيح البخاري|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=إبتداء الوحي|ناونیشان=https://ibadhiyah.tripod.com/hadith/chapter2.html|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=ibadhiyah.tripod.com}}{{بەستەری مردوو|url=https://ibadhiyah.tripod.com/hadith/chapter2.html |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> واتا: لەڕۆژی زۆر ساردی زستاندا بینیومە وەحی بۆ دادەبەزێت، کاتێک تەواو دەبێت ڕومەتەکانی عارەقیان لێدەچۆڕێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=في كيفية إتيان الوحي إلى النبيِّ صلَّى الله عليه وسلَّم وشِدَّته عليه {{!}} الموقع الرسمي لفضيلة الشيخ أبي عبد المعز محمد علي فركوس حفظه الله|ناونیشان=https://ferkous.com/home/?q=nabawiya-1-15|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=ferkous.com}}</ref> ھەر لەو ماوەیەدا بۆدووەم جار سینگی لەتکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩|سەردێڕ=العالم الخفى.. النبى محمد والملائكة.. كم مرة شق الملائكة صدر النبى؟.. فقهاء: 3 مرات آخرها قبل رحلة الإسراء والمعراج.. شق الصدر عملية بسيطة لقدرات جبريل التى منحها له الله|ناونیشان=https://www.youm7.com/story/2019/6/2/العالم-الخفى-النبى-محمد-والملائكة-كم-مرة-شق-الملائكة-صدر/4269219|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=اليوم السابع}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة شق صدر الرسول وتطهير قلبه من الأحقاد - مع الحبيب|ناونیشان=https://www.withprophet.com/ar/%D8%AD%D8%A7%D8%AF%D8%AB%D8%A9-%D8%B4%D9%82-%D8%B5%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B5%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87-%D9%88%D8%B3%D9%84%D9%85-%D8%B3%D9%86%D8%A9-4-%D9%85%D9%86-%D9%85%D9%88%D9%84%D8%AF%D9%87|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=قصة شق صدر الرسول وتطهير قلبه من الأحقاد - مع الحبيب|زمان=ar}}</ref> === سەرەتای بانگەواز === [[پەڕگە:Grigory Gagarin. This Russian painting from 1840-1850 shows prophet Muhammad preaching.jpg|وێنۆک|تابلۆیەکی ڕووسی لەلایەن گریگۆری گاگارین لە ساڵانی ١٨٤٠-١٨٥٠ کە پێغەمبەر محەممەد نیشان دەدات لە کاتی بانگەوازدا (وێنەکە بە تەواوەتی ڕاست نییە و خەیاڵییە)]] موسڵمانان لەو باوەڕەدان کە محەممەد نێردراوە بۆ ھەموو مرۆڤایەتی<ref>رواه السيوطي، في الجامع الصغير، عن الحسن البصري، رقم: 2697، وقال عنه: مرسل حسن.</ref> گوتویەتی ({{عەرەبی|أنا رسولُ من أدركتُ حيًا، ومن يولد بعدي}}) واتا: من پێغەمبەر ھەموو زیندووانم و پێغەمبەری ئەوانەشم دوای من لەدایک دەبن، و لەدوای ھاتنە خوارەوەی ئایەتەکانی [[مودەسر|سورەتی مودەسیر]]<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص55-58.</ref>، دەستیکرد بە بانگ کردنی خەڵک بۆ [[ئیسلام]] لە گەورە و بچوک، و سەربەست و بەندە و پیاوان و ژنان و یەکەم کەس کە باوەڕی پێ ھێنا بەپێی گێڕانەوەکانی [[سوننە]] [[خەدیجە کچی خووەیلید]]ی خێزانی <ref>في عيون الأثر، لابن سيد الناس، ج1، ص123: «قال ابن إسحق: "كانت خديجة أول من آمنت بالله ورسوله وصدّقت ما جاء من عند الله عز وجل وآزرته على أمره، فخفف الله بذلك عن رسوله"».</ref> و [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی کوڕی ئەبوتالیبی]] ئامۆزای بوو کە تەمەنی دە ساڵ بوو<ref>في تهذيب التهذيب، لابن حجر العسقلاني، ج7، ص195: «قال ابن إسحاق: أول من آمن بالله ورسوله من الرجال علي بن أبي طالب، وهو قول ابن شهاب، إلا أنه قال: من الرجال بعد خديجة، وهو قول الجميع في خديجة وهو قول عبد الله بن محمد بن عقيل وقتادة ومحمد بن كعب القرظى وروى أبو عوانة عن أبي بلج عن عمرو بن ميمون عن ابن عباس قال "كان عليّ أول من آمن بالله من الناس بعد خديجة"».</ref>(بەپێی گێڕانەوەکانی [[شیعە]] عەلی یەکەم کەس بووە کە باوەڕی پێ ھێناوە، ئەو کاتە مناڵ بووە لە تەمەنی دە ساڵی یان ھەشت ساڵیدا بووە و دەژیا لە ژێر چاودێری محەممەدا)، و [[زەید کوڕی حاریسە|زەیدی کوڕی حاریسە]] یەکەم پیاو بووە کە باوەڕی پێ ھێناوە و پاشان ھاوڕێی نزیکی [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبووبەکر]] باوەری پێ ھێنا (لە ھەندێک گێڕانەوەدا ھاتووە کە ئەبووبەکر پێش عەلی باوەڕی ھێناوە و یەکەم پیاو بووە کە موسڵمان بووە) [[ئەبووحەنیفە|ئەبوو حەنیفە]] دەڵێت: ئەبووبەکر یەکەم پیاو بوو باوەڕی پێھێنا، وعەلی یەکەم منداڵ بوو باوەڕی پێھێنا، و بە موسڵمان بوونی ئەبووبەکر [[ئیسلام]] دەرکەوت لە [[مەککە]]، یەکەم کەس بوو کەموسڵمان بوونی خۆی دەرخست، و دەستی کرد بە بانگ کردنی ھۆز و نزیکەکانی بۆ ئیسلام و ئەوانەی بە بانگەوازی [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبووبەکر]] موسڵمانبوون، [[عوسمان کوڕی عەفان]] و [[عەبدولڕەحمان کوڕی عەوف]] و [[تەلحە کوڕی عوبەیدوڵڵا|تەڵحە کوڕی عوبەیدوڵڵا]] و [[زوبەیر کوڕی عەوام|زوبێر کوڕی عەوام]] و [[سەعدی کوڕی ئەبوو وەققاس|سەعد کوڕی ئەبی وەقاس]] بوون.<ref>في تاريخ الأمم والملوك، للطبري، ج1، ص541: «قال الواقدي: اجتمع أصحابنا على أن أول أهل القبلة استجاب لرسول الله ﷺ خديجة بنت خويلد ثم اختلف عندنا في ثلاثة نفر في أبي بكر وعلي وزيد بن حارثة أيّهم أسلم أوّل».</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=كتاب الرحيق المختوم - المكتبة الشاملة|ناونیشان=https://shamela.ws/book/9820|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=shamela.ws}}</ref>[[پەڕگە:Arabic Plaque, Great Mosque, Xian.jpg|وێنۆک|220px|شایەتمان «لا إله إلا الله محمد رسول الله» کە پێغەمبەر محەممەد بانگەوازی بۆ ئەکرد]] محەممەد لە سەرەتادا سێ ساڵ بە نھێنی بانگەوازی کرد<ref name="ReferenceH">فقه السيرة النبوية، محمد سعيد رمضان البوطي، ص62-85، دار الفكر المعاصر، ط2006.</ref>، و لە یەکەمینی ئەو حوکمانەی ھاتنە خوارەوە فەرمان کردن بوو بە [[نوێژ]]کردن ئەنجامدانی دوو ڕکات بەیانیان و دوو ڕکات لەشەواندا، موسڵمانان سەرەتا بە نھێنی کۆدەبوونەوە بۆ نوێژکردن <ref>الروض الأنف، السهيلي، ج1، ص414-437.</ref> و بە دیداری پێغەمبەر محەممەد دەگەیشتن. کاتێک ژمارەیان گەیشتە سی ژن و پیاو، محەممەد ماڵی [[ماڵی ئەڕقەم|ئەڕقەمی کوڕی ئەبو ئەڕقەمی]] بۆ ھەڵبژاردن تا تیایدا کۆببنەوە بە مەبەستی ڕێنمایی و فێربوون، و کاتێک ژمارەیان گەیشتە چل کەس، فەرمان کرا بە محەممەد بە ئاشکرا بانگەواز ڕابگەیەنێت.<ref name="ReferenceH" /><ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج1، ص199، دار صادر، بيروت.</ref> === بانگەواز بە ئاشکرا === دوای سێ ساڵ بانگەوازی نھێنی، محەممەد دەستی کرد بە ئاشکراکردنی بانگەواز دوای ئەوەی لەلایەن خواوە فەرمانی پێکرا، عەلی کوڕی ئەبوتاڵیب دەڵێت: ({{عەرەبی|لما نزلت «وأنذر عشيرتك الأقربين» جمع رسول الله ﷺ قرابته، فاجتمع له ثلاثون رجلاً، فأكلوا وشربوا، فقال لهم: من يضمن عني ديني ومواعيدي ويكون معي في الجنة ويكون خليفتي في أهلي؟ فقال علي: أنا}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=إسلام ويب - مسند الإمام أحمد - مسند العشرة المبشرين بالجنة - مسند الخلفاء الراشدين - ومن مسند علي بن أبي طالب رضي الله عنه- الجزء رقم1|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/library/index.php?page=bookcontents&flag=1&bk_no=6&ID=841|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=وأنذر عشيرتك الأقربين|ناونیشان=http://www.quran7m.com/searchResults/026214.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.quran7m.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211125122443/http://www.quran7m.com/searchResults/026214.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> واتا: کاتێک ئایەتی ''خزمە نزیکەکانت ئاگادار بکەوە دابەزی، پێغەمبەر کەسە نزیکەکانی کۆکردەوە، سی کەس کۆبونەوە نان و ئاویان خوارد، پێغەمبەر گووتی کێ زەمانەتی دینەکەم دەکات لەگەڵ منە لەبەهەشت و دەبێتە جێگرەوەی من لەناو خێزانەکەمدا: عەلی کوڕی ئەبو تاڵیب گووتی من.''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة الإسلام {{!}} الجهر بالدعوة .. وأنذر عشيرتك الأقربين|ناونیشان=https://islamstory.com/ar/artical/3406641/cat-%D8%B1%D8%AC%D8%A8|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=islamstory.com|زمان=ar}}</ref> <blockquote>[[ئیبن عەبباس]] دەڵێت {{عەرەبی|لمّا أنزلت «وأنذر عشيرتك الأقربين» صعد رسول الله ﷺ على الصّفا فقال: يا معشر قريش! فقالت قريش: مالك يا محمد؟ قال: أرأيتم لو أخبرتكم أن خيلاً بسفح هذا الجبل أكنتم تصدقونني؟ قالوا: نعم، أنت عندنا غير متَّهم، وما جربنا عليك كذبًا قطّ. قال: فإنّي نذيرٌ لكم بين يدي عذابٍ شديدٍ، يا بني عبد المطلب! يا بني عبد مناف! يا بني زهرة! إنّ الله أمرني أن أُنذر عشيرتي الأقربين، وإنّي لا أملك لكم من الدنيا منفعة ولا من الآخرة نصيبًا، إلا أن تقولوا لا إله إلا الله. فقال أبو لهب: تبًا لك سائر اليوم، ألهذا جمعتنا؟ فأنزل الله تبارك وتعالى «تبت يدا أبي لهب وتب»}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|سەردێڕ="وأنذر عشيرتك الأقربين" النبى يصدح بالرسالة.. ما يقوله التراث الإسلامى|ناونیشان=https://www.youm7.com/story/2020/9/9/وأنذر-عشيرتك-الأقربين-النبى-يصدح-بالرسالة-ما-يقوله-التراث-الإسلامى/4967884|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=اليوم السابع}}</ref><ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، بەرگی1، لاپەڕە199-206، دار صادر، بيروت.</ref> واتا: کاتێک ئایەتی {{قورئان|سوورەت=٢٦|ئایەت=٢١٤|کوردی=خزم و کەسە نزیکەکانت ئاگادار بکەوە}}دابەزی پێغەمبەر چووە سەر چیای سەفا و گووتی: ئەی قوڕەیش، قوڕەیش گوتتیان چیبووە ئەی محەممەد؟ ەویش گووتی ئەگەر پێتان بڵێم لەپشت ئەو شاخەوە سوپایەک ھەیە و دەیەوێت بەسەرتاندا بدات بڕوام پێدەکەن؟ گوتییان بەڵێ، تۆ لەلای ئێمە کەسێکی پاکی و ھەرگیز درۆمان لێنەبیستووی. پێغەمبەر گووتی کەواتە من نێردراوم بۆ لاتان تاوەکوو لەسزایەکی بە ئازار ڕزگارتان بکەم. ئەی بەنو عەبدولموتەلیب، ئەی بەنوو عەبدمەناف، ئەی بەنوو زوھرە خوا فەرمانی پێکردووم خزمە نزیکەکانم ئاگادار بکەمەوە، من لەلای خوا ھیچ سودێکتان پێناگەیەنم، ئەگەر شایەتی نەدەن کە ھیچ خوایەک شایەنی پەرستن نییە جگە لە ئەڵڵا، [[ئەبوو لەھەب|ئەبوولەھەب]] گووتی دەستت بە بڕین چێ ھەر بۆ ئەوە کۆت کردووینەوە؟ خوای گەورە ئایەتی {{قورئان|سوورەت=١١١|ئایەت=١|کوردی=لەناوچێ ھەردوو دەستی ئەبوولەھەب، وە لەناویشچوو}} دابەزاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تفسير وأنذر عشيرتك الأقربين [ الشعراء: 214]|ناونیشان=https://surahquran.com/aya-tafsir-214-26.html|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=surahquran.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی ئازاری ٢٠١٧|سەردێڕ=في قوله تعالى: وأنذر عشيرتك الأقربين|ناونیشان=http://www.alukah.net/sharia/0/113765/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=www.alukah.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=القران الكريم {{!}}وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ|ناونیشان=https://www.alro7.net/ayaq.php?langg=arabic&aya=214&sourid=26|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=www.alro7.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220216191310/https://www.alro7.net/ayaq.php?langg=arabic&aya=214&sourid=26|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> </blockquote>بەپێی ڕیوایەتێکی زوھری ئیبن عەباس دەڵێت؛ [[قوڕەیش]] لە دژی بانگەوازی محەممەد نەوەستان تا ئایەتەکان لەسەر [[بتپەرستی|بت پەرستی]] ھاتنە خوارەوە<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج1، ص199-206، دار صادر، بيروت.</ref>،بەڵام زۆربەی موفەسیر و نوسەرانی ژیننامە دەڵێن دژایەتی پێغەمبەر و ھاوەڵەکانی ھەر لەسەرەتای باگەوازی ئیسلامەوە دەستی پێکرد.<ref>سيرة ابن هشام، ابن هشام، بەرگی2، لاپەڕە92-163.</ref> لەگەڵ زیادبوونی ژمارەی ئەو کەسانەی کە دەچوونە ئیسلامەوە مەترسی دروستبوو بۆ شێوازی ژیانی ئاینی لە مەککە [[و]] بە خراپی کار دەکردە لەسەر ھێزی ئابووری قوڕەیش، بۆیە قوڕەیش دژی بانگەوازەکەی وەستان و داوایان لیدەکرد واز بھێنیت بەڵام محەممەد ڕازی نەبوو لە بەرامبەر ھیچ شتێک دەست لە بانگەواز ھەڵگرێت. ھەر لەبەر ئەوە قورەیش گوتیان: محەممەد توشی جۆرێک لە شێتی بووە، و گوتیان [[جنۆکە]] و شەیتان تێکیان داوە و ھەروەھا پێیان گوت ساحیر و شاعیرە. کاتێک زانیان بەمە ناتوانن ڕێگە لە بڵاوبوونەوەی بانگەوازەکە بگرن بۆیە بڕیاری ئازاردانی موسڵمانانیان دا، و ھەر سەرۆک ھۆزێک ئازاری ئەو کەسانەی دەدا لە ھۆزەکەی کە موسڵمانبوون، و بڕیاری ئازاردان و لێدانیان دا بۆ ھەر یەکێک موسڵمان بێت. ھەتا گەیاندیانە ئەوەی کە ئازاری پێغەمبەر خۆشیان دەدا.<ref>فقه السيرة النبوية، محمد سعيد رمضان البوطي، ص62-85، دار الفكر المعاصر، ط2006.</ref> [[عەبدوڵڵای کوڕی مەسعوود|ئیبن مەسعوود]] دەڵێت: حەوت کەس لە مەککەدا موسڵمان بوونی خۆیان ئاشکرا کرد: ئەوانیش پێغەمبەر، ئەبووبەکر، [[بیلالی حەبەشی]]، خەبابی کوڕی ئەرەت، سوھەیبی ڕۆمی، عەماری کوڕی یاسر و سومەیە کچی خەیات، ھەرچی پێغەمبەر و ئەبووبەکرن ئەوا ھۆزەکانیان دەیان پاراستن، بەڵام ئەوانی تر بەرگی ئاسنیان لەبەردەکرا و لەبەر خۆری بیابان دادەندران، و [[ئەبوو جەھل]] ھات و سومەیەی بە ڕمێک کوشت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=maher|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=سيرة رسول الله صل الله عليه وسلم|ناونیشان=https://njmsyria.com/%d8%b3%d9%8a%d8%b1%d8%a9-%d8%b1%d8%b3%d9%88%d9%84-%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d8%b5%d9%84-%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d8%b9%d9%84%d9%8a%d9%87-%d9%88%d8%b3%d9%84%d9%85/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=نجوم سورية|زمان=ar}}</ref><ref>الإصابة في تمييز الصحابة، ابن حجر العسقلاني، بەرگی٤، لاپەڕە ٣٣٥.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ص13 - كتاب شرح سنن ابن ماجة الراجحي - شرح حديث كان أول من أظهر إسلامه سبعة - المكتبة الشاملة الحديثة|ناونیشان=https://al-maktaba.org/book/32167/138|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=al-maktaba.org}}</ref> هەتاوەکوو پێغەمبەریش پارێزراو نەبوو لە دژایەتی قوڕەیش،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مقاطعة بني هاشم|ناونیشان=https://www.alkhaleej.ae/%D9%85%D9%84%D8%AD%D9%82/%D9%85%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B9%D8%A9-%D8%A8%D9%86%D9%8A-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=صحيفة الخليج|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=البداية والنهاية/الجزء الثالث/فصل اجتراء قريش على رسول الله بعد وفاة عمه أبي طالب - ويكي مصدر|ناونیشان=https://ar.wikisource.org/wiki/%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%8A%D8%A9_%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%87%D8%A7%D9%8A%D8%A9/%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%B2%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D8%AB%D8%A7%D9%84%D8%AB/%D9%81%D8%B5%D9%84_%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%A1_%D9%82%D8%B1%D9%8A%D8%B4_%D8%B9%D9%84%D9%89_%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%A8%D8%B9%D8%AF_%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A9_%D8%B9%D9%85%D9%87_%D8%A3%D8%A8%D9%8A_%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=ar.wikisource.org|زمان=ar}}</ref> عەبدوڵڵای کوڕی عەمری کوڕی عاس دەگێڕێتەوە دەڵێت: لەو کاتەی پێغەمبەر نوێژی لە نزیک کەعبە دەکرد عوقبە کوڕی ئەبوو موعەیت ھات و شانی پێغەمبەری گرت و جلەکەی لەملی ھاڵاند و ویستی بیخنکێنێت، لەو کاتەدا ئەبووبەکر ھات و لەپێغەمبەری دورخستەوە و گووتی: ئایا کەسێک دەکوژن کە دەڵێت خوای من تەنیا ئەڵڵایە و ئایەت و نیشانەی لەلای خواوە بۆ ھێناون.<ref>رواه البخاري في صحيحه عن عبد الله بن عمرو بن العاص، ژمارە: 4815.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=الذي دافع عن النبي صلى الله عليه وسلم عندما خنقه عقبة بن أبي معيط وهو يصلي هو|ناونیشان=https://www.wizviral.com/%d8%a7%d9%84%d8%b0%d9%8a-%d8%af%d8%a7%d9%81%d8%b9-%d8%b9%d9%86-%d8%a7%d9%84%d9%86%d8%a8%d9%8a-%d8%b5%d9%84%d9%89-%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d8%b9%d9%84%d9%8a%d9%87-%d9%88%d8%b3%d9%84%d9%85-%d8%b9-2/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.wizviral.com|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220326033244/https://www.wizviral.com/%d8%a7%d9%84%d8%b0%d9%8a-%d8%af%d8%a7%d9%81%d8%b9-%d8%b9%d9%86-%d8%a7%d9%84%d9%86%d8%a8%d9%8a-%d8%b5%d9%84%d9%89-%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d8%b9%d9%84%d9%8a%d9%87-%d9%88%d8%b3%d9%84%d9%85-%d8%b9-2/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=عقبة بن أبي معيط|ناونیشان=https://www.alanba.com.kw/130049|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=https://www.alanba.com.kw|زمان=ar-kw}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الموسوعة الحديثية|ناونیشان=https://dorar.net/hadith|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=dorar.net|زمان=ar}}</ref> زۆرترین ئەو کەسانەی دژایەتی پێغەمبەر و ھاوەڵەکانیان دەکرد بریتیبوون لە: ئەبوو جەھل، ئەبوو لەھەب، ئەسوەد کوڕی عەبد یەغوس، حارس کوڕی قەیس کوڕی عەدی، وەلید کوڕی موغەیڕە، ئومەییە کوڕی خەلەف و عوقبە کوڕی ئەبوو موعەیت.<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، بەرگی1، لاپەڕە199-206، دار صادر، بيروت.</ref> تا کار گەیشتە ئەوەی پێغەمبەر دووعایان لێبکات و بڵێ: ئەی خوای گەورە تۆڵە لە ئەبوو جەھل، و عوتەبەی کوڕی ڕەبیعە، و شەیبەی کوڕی ڕەبیعە، و وەلیدی کوڕی عوتبە،و ئومەیەی کوڕی خەلەف،و عوقبەی کوڕی ئەبوو موعەیت و عیمارەی کوڕی وەلید بکەیتەوە.<ref>رواه البخاري في صحيحه عن عبد الله بن مسعود، ژمارە: 520.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=السيرة الحلبية - الحلبي - ج ١ - الصفحة ٤٧٠|ناونیشان=http://shiaonlinelibrary.com/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/3746_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%84%D8%A8%D9%8A%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%84%D8%A8%D9%8A-%D8%AC-%D9%A1/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A9_469|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=shiaonlinelibrary.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220319123048/http://shiaonlinelibrary.com/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/3746_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%84%D8%A8%D9%8A%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%84%D8%A8%D9%8A-%D8%AC-%D9%A1/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A9_469|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الشيخ محمد بن صالح العثيمين-صحيح مسلم-06b-4|ناونیشان=https://alathar.net/home/esound/index.php?op=codevi&coid=112965|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=alathar.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Qaala Rasul Allah (saw) - Comprehensive Hadith Database - قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم|ناونیشان=http://qaalarasulallah.com/hadithView.php?ID=511|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=qaalarasulallah.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220326033244/http://qaalarasulallah.com/hadithView.php?ID=511|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> قوڕەیش ھەوڵیاندا لەڕێگەی گفتوگۆوە محەممەد لەئیسلام پاشگەز بکەنەوە، عوتبەی کوڕی ڕەبیعەیان بۆ ئەو مەبەستە نارد کەیەکێک بوو لە سەرکردەکانی قوڕەیش، کاتێک گوێی لەقورئان بوو گەڕایەوە و بەقوڕەیشی گوت: بەقسەم بکەن واز لەو پیاوە بێنن ھەرچی دەڵێت، سوێند بەخوا ئەوەی کەدەیڵێت داھاتوویەکی گەورەی دەبێت، خۆئەگەر عەرەب بەسەریدا سەرکەوتن ئەوا کەسانی تر کارەکەیان بۆ کردوون، بەڵام خۆئەگەر سەرکەوت بەسەر عەرەبدا ئەوا دەسەڵات و سەربەرزی ئەو دەسەڵات و سەربەری ئێوەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حوار عتبه بن ربيعه مع رسول الله صلى الله عليه وسلم - ملة إبراهيم|ناونیشان=http://www.melatibrahim.com/all/hwar|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.melatibrahim.com}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.melatibrahim.com/all/hwar |date=حوزەیرانی ٢٠٢٣ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=موقع هدى القرآن الإلكتروني|ناونیشان=https://www.hodaalquran.com/details.php?id=1814|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.hodaalquran.com}}</ref> دواتر زۆر ھەوڵیان لەگەڵدا سامان و سەرکردایەتییان خستە بەردەست بەڵام ھەموو جارێک ڕەتیدەکردەوە.<ref>فقه السيرة النبوية، محمد سعيد رمضان البوطي، لاپەڕە 62-85، دار الفكر المعاصر، 2006.</ref> لەو کاتەدا محەممەد لەژێر پارێزراوی ئەبوو تالیبی مامیدا بوو، بۆیە قوڕەیش چەندین وەفدیان دەنارد بۆ لای و زۆر گلەییان لێدەکرد،<ref>سيرة ابن هشام، ابن هشام، بەرگی 2، لاپەڕە 92-163</ref> تاوەکوو دژایەتی کردنی زیاتری قەومەکەی قورسبوو بەلایەوە و بەمحەممەدی گوت: برازای خۆم ئەوە خزمان ھاتوون و ئەوە و ئەوەیان گوتووە، خۆم و خۆشت بپارێزە و داوای شتێک مەکە کە نەخۆم نەخۆت نەتوانین ھەڵبگرین، ئەوەی کە خزمەکانت پێیان ناخۆشە مەیڵێ. پێغەمبەر وایزانی کە مامی چیتر پاڵپشتی ناکات و دەیداتە دەست قوڕەیش، و چیتر توانای پاراستنی نەماوە، لەو کاتەدا پێغەمبەر قسە بەناوبانگەکەی کرد و گوتی:'''ئەی مامە ئەگەر خۆر لەسەر شانی ڕاستم دانێن، مانگیش لەسەر شانی چەپم دانێن، واز لەو ئیسلامە ناھێنم تاوەکوو خوای گەورە سەریدەخات یان لەپێناویدا دەمرم'''.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=الدمشقي|یەکەم=أبي الفداء إسماعيل بن عمر/ابن كثير|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=bC5tDwAAQBAJ&pg=PT117&lpg=PT117&dq=%D9%8A%D8%A7+%D8%B9%D9%85%D9%91%D8%8C+%D9%84%D9%88+%D9%88%D9%8F%D8%B6%D8%B9%D8%AA+%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%85%D8%B3+%D9%81%D9%8A+%D9%8A%D9%85%D9%8A%D9%86%D9%8A%D8%8C+%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%82%D9%85%D8%B1+%D9%81%D9%8A+%D9%8A%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%8C+%D9%85%D8%A7+%D8%AA%D8%B1%D9%83%D8%AA%D9%8F+%D9%87%D8%B0%D8%A7+%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%85%D8%B1+%D8%AD%D8%AA%D9%89+%D9%8A%D8%B8%D9%87%D8%B1%D9%87+%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87+%D8%A3%D9%88+%D8%A3%D9%87%D9%84%D9%83+%D9%81%D9%8A+%D8%B7%D9%84%D8%A8%D9%87&source=bl&ots=jcY0pnbsBU&sig=ACfU3U3MjZYYPsPHuimIBbgaaPVAkAUcJw&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi37Lj3otL2AhWIQ_EDHe1eDEkQ6AF6BAgtEAM|سەردێڕ=السيرة النبوية لابن كثير|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Dar Al Kotob Al Ilmiyah دار الكتب العلمية|ژپنک=٩٧٨-٢-٧٤٥١-٤٤٤٥-٤|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الدرر السنية|ناونیشان=https://dorar.net/h/e4072577709e235f592188b95489d5c7|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=dorar.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://alwatan.kuwait.tt/articledetails.aspx?id=490117&yearquarter=20163|سەردێڕ=(يا عَمِّ لو وَضعوا الشَّمسَ في يَمينيً والقَمَرَ في يَساري على أن أترُكَ هذا الأمر حتى يُظهِره اللهُ أو أهلك دونه ما تَركتُهُ)|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=alwatan.kuwait.tt}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة الإسلام {{!}} لو وضعوا الشمس في يميني والقمر في يساري|ناونیشان=https://islamstory.com/ar/artical/20879/%D9%84%D9%88-%D9%88%D8%B6%D8%B9%D9%88%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%85%D8%B3-%D9%81%D9%89-%D9%8A%D9%85%D9%8A%D9%86%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%82%D9%85%D8%B1-%D9%8A%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D9%89|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=islamstory.com|زمان=ar}}</ref> دواتر محەممەد گریا، ئەبوو تاڵیب گوتی: برازای خۆم بەردەوام بە و ئەوەی پێت خۆشە بیکە، سوێند بەخوا ھەرگیز ناتدەم بەدەستەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=غشي|یەکەم=يحيى بن محمد|ڕێکەوت=٢٠١٥|سەردێڕ=دلائل النبوة:, القرآن الكريم: انشقاق القمر|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.54246/1548-008-002-003|journal=مجلة الواحات للبحوث والدراسات|پەڕەکان=٨٧٩|doi=10.54246/1548-008-002-003}}</ref><ref>الاكتفاء بما تضمنه من مغازي رسول الله والثلاثة الخلفاء، سليمان بن موسى الكلاعي الأندلسي، بەرگی 1، لاپەڕە 163، عالم الكتب، بيروت، 1996.</ref> === کۆچکردن بۆ حەبەشە=== [[پەڕگە:LocationAksumiteEmpire-ar.png|وێنۆک|259x259پیکسڵ|شوێنی شانشینی حەبەشە کە موسڵمانان کۆچیان بۆ کرد لە دوای ئازاردانیان.]] کاتێک نەھامەتی زیادی کرد لەسەر [[ئیسلام|موسڵمانان]] پێغەمبەر محەممەد ڕێگەی پێدان کە کۆچ بکەن بۆ حەبەشە لە ساڵی ٦١٥ز بۆ لای پاشا [[نەجاشی|ئەسحەمەی نەجاشی]] لەبەرئەوەی ستەمی لە کەس نەدەکرد، پێغەمبەر گوتی: زەوی حەبەشە پاشایەکی لێیە لەلای ئەو کەس ستەمی لێناکرێت تاوەکوو ئەو کاتەی خوای گەورە دەروتان لێدەکاتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الهجرة إلى الحبشة {{!}} موقع نصرة محمد رسول الله|ناونیشان=https://rasoulallah.net/ar/articles/article/13256/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=rasoulallah.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بها ملك لا يُظلَم عنده أحد - موقع تيار الإصلاح|ناونیشان=https://www.noslih.com/article/%D8%A8%D9%87%D8%A7+%D9%85%D9%84%D9%83+%D9%84%D8%A7+%D9%8A%D9%8F%D8%B8%D9%84%D9%8E%D9%85+%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87+%D8%A3%D8%AD%D8%AF|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.noslih.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220613201800/https://www.noslih.com/article/%D8%A8%D9%87%D8%A7+%D9%85%D9%84%D9%83+%D9%84%D8%A7+%D9%8A%D9%8F%D8%B8%D9%84%D9%8E%D9%85+%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87+%D8%A3%D8%AD%D8%AF|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> سەرەتا ١١ پیاو و ٤ ژن کۆچیان کرد<ref>فتح الباري، ابن حجر العسقلاني، بەرگی 7، لاپەڕە 188-189.</ref> لەسەرویانەوە [[عوسمان کوڕی عەفان|عوسمانی کوڕی عەفان]] و خێزانەکەی،<ref>سيرة ابن هشام، بەرگی 1، لاپەڕە 321-340.</ref> لەمانگی رەجەبی ساڵی پێنجی پێغەمبەرایەتی.<ref>السيرة النبوية الصحيحة، أكرم ضياء العمري، بەرگی 1، لاپەڕە 168-181، مكتبة العبيكان، 2005.</ref> ڕۆشتنی ئەوانە لەشەودا بوو بە نھێنی چوونە سەر دەریا بۆ بەندەری شعێبە، لەو کاتەدا دوو کەشتی دەڕۆشتن بۆ حەبەشە و ئەوانیش لەگەڵ ئەو دوو کەشتییە ڕۆشتن، کە ئەمە یەکەم کۆچککردنە لەئیسلامدا.<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، لاپەڕە 74-78.</ref> دواتر نزیکەی ٨٠ پیاو و ژنی تر کۆچیان کرد بۆ حەبەشە، کە بەکۆچی دووەمی حەبەشە ناسراوە. لەدوای کۆکردن بۆ حەبەشە و بەدیاریکراوی لەرەمەزاندا، پێغەمبەر چووە حەرەم و دەستی بەنوێژ کرد، لەنوێژەکەدا [[نەجم|سوورەتی نەجمی]] خوێند، پێشتر ئەوانە گوێیان لەقورئان نەبوبوو و بەردەوام بوون لەدروستکردنی ژاوەژاو لەکاتی قورئان خوێندندا،<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، لاپەڕە 74-78.</ref> کاتێک ئایەتی {{قورئان|سوورەت=٥٣|ئایەت=٦٢|کوردی=کڕنوش ببەن بۆ خوای گەورە و ھەر ئەو بپەرستن}}<ref>قورئانی پیرۆز، سوورەتی نەجم، ئایەتی ٦٢</ref> خوێند و سوجدەی برد، ھەموو ئەو قوڕەیشیانەی ئامادەبوون لە نزیک کەعبە سوجدەیان برد،<ref>رواه البخاري في صحيحه، عن عبد الله بن مسعود، ژمارە : 1070.</ref> تەنیا کەسێکی پیر نەبیت کە مشتە خۆڵێکی ھەڵگرت و گوتی ئەوەندە بەسە،<ref>رواه أحمد بن حنبل في مسنده، عن عبد الله بن مسعود، بەرگی 5، لاپەڕە307، وصححه أحمد شاكر.</ref> بەم ھۆیەوە بڵاوبۆوە کەوا قورەیش موسڵمانبوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=maher|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=قصة الهجرة الى الحبشة|ناونیشان=https://njmsyria.com/%d9%82%d8%b5%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%87%d8%ac%d8%b1%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%89-%d8%a7%d9%84%d8%ad%d8%a8%d8%b4%d8%a9/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=نجوم سورية|زمان=ar}}</ref> کاتێک دەنگۆی موسڵمانبوونی قورەیش بڵاوبۆوە بەشێک لەوانەی کۆچیان کردبوو گەڕانەوە بۆ مەککە، بەڵام دەرکەوت و ھەواڵەکە ڕاست نییە، بۆیە بەشاراوەیی چوونە ناو مەککە و ھەندێکیان لەژێر پارێزراوی کەسێکدا چوونە ناو مەککە دواتر گەڕانەوە بۆ حەبەشە و بەشێکی تری موسڵمانانیان لەگەڵ دەرچوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=باب هجرة أصحاب رسول الله، من مكة إلى أرض الحبشة - البداية والنهاية، ط. دار إحياء التراث العربي|ناونیشان=http://www.islamilimleri.com/Kulliyat/Siyer/3Tarih/pg_006_0060.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.islamilimleri.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200127003516/http://islamilimleri.com/Kulliyat/Siyer/3Tarih/pg_006_0060.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەمەش کۆچکردنی دووەمە بۆ حەبەشە، بەم شێوەیە ھەموو ئەو پیاوانەی کۆچیان کردبوو بۆ حەبەشە ٨٣ پیاوبوون. کاتێک قورەیش بینی ھاوەڵانی محەممەد لە حەبەشە پارێزراون عەبدوڵڵای کوڕی رەبیعە و عەمری کوڕی عاسیان بە چەند دیاریەکەوە نارد بۆلای [[نەجاشی]] بەو مەبەستەی موسڵمانان دەربکات لەوڵاتەکەی، نەجاشی موسڵمانەکانی بانگکرد و جەعفەری کوڕی ئەبوو تالیب بەرگری لە موسڵمانان دەکرد، و بەشێک لە [[مریەم (سوورەت)| سوورەتی مەریەمی]] بۆ خوێندنەوە، نەجاشی و پیاوە ئاینییەکان گریان دوای گوێگرتن لەقورئان، دواتر نەجاشی گوتی: '''ئەو قورئانە و ئەوەی پێغەمبەر عیسا ھێناویەتی لەیەک شوێنەوە هاتوون، بڕۆن سویند بەخوا هەرگیز موسڵمانەکانتان نادەم بەدەستەوە'''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=موسوعة التاريخ الإسلامي - محمد هادي اليوسفي - ج ١ - الصفحة ٥٨٣|ناونیشان=http://shiaonlinelibrary.com/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/3656_%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%D8%B9%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%87%D8%A7%D8%AF%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%8A%D9%88%D8%B3%D9%81%D9%8A-%D8%AC-%D9%A1/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A9_565|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=shiaonlinelibrary.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئازاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220321085546/http://shiaonlinelibrary.com/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/3656_%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%D8%B9%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%87%D8%A7%D8%AF%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%8A%D9%88%D8%B3%D9%81%D9%8A-%D8%AC-%D9%A1/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A9_565|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الهجرة إلى الحبشة دروس وعبر|ناونیشان=https://www.djazairess.com/djazairnews/44393|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=جزايرس|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220521185837/https://www.djazairess.com/djazairnews/44393|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دواتر زۆربەی ئەوانەی کۆچیانکردبوو بۆ حەبەشە ڕۆیشتن بۆ مەدینە دوای ئەوەی [[ئیسلام]] لە مەدینەدا جێگیر بوو، ھەندێکیان مانەوە تا دوای فەتحی خەیبەر ساڵی ٧ی کۆجی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دراسات وبحوث / هجرة الرسول(صلى‏ الله ‏عليه ‏و ‏آله ‏و سلم) وبناء الدَّولة والمجتمع الإسلاميِّين قراءة تحليليَّة نقديَّة في شبهات المستشرقين|ناونیشان=http://iicss.iq/?id=11&sid=838|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=المركز الاسلامي للدراسات الاستراتيجية}}</ref> === گەمارۆدانی بەنی ھاشم === کاتێک قوڕەیش زانییان موسڵمانان پارێزراون لای نەجاشی حەبەشە، و دوای ئەوەی [[عومەر کوڕی خەتتاب]] و [[حەمزە کوڕی عەبدولموتەڵیب|حەمزەی کوڕی عەبدولموتەلیب]] ئیسلام بوون، و [[ئیسلام]] بڵاوئەبوویەوە لە نێو ھۆزەکاندا <ref name="ابن هشام-الحصار2">السيرة النبوية، [[ابن هشام (توضيح)|ابن هشام]]، ج2، ص195-199، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> ، ئەمە زۆربوو بەلایانەوە، کۆبوونەوە بۆ کوشتنی پیغەمبەر، قسەیان لەگەڵ بەنی ھاشم کرد و داوایان کرد بیدەن بە دەستەوە، ئەوانیش ڕازی نەبوون، و کاتێک قوڕەیش ئەمەیان زانی گەمارۆی بەنی ھاشمیان دا بەوەی کەس تێکەڵیان نەبێت و لەگەڵیان دانەنیشێت و ھیچ مامەڵەیەکیان لەگەڵ نەکات تا محەممەد ئەدەن بە دەستەوە. بۆ ئەمەش نوسراوێکیان نوسی و بە کەعبەدا ھەڵیان واسی.<ref name="الأنوار-الحصار">الأنوار المحمدية من المواهب اللدنية، [[يوسف النبهاني]]، ص47-49، المطبعة الأدبية، بيروت، ط1892.</ref><ref name="ابن هشام-الحصار">السيرة النبوية، [[ابن هشام (توضيح)|ابن هشام]]، ج2، ص195-199، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref><ref>البداية والنهاية ص 660</ref> دواتر پێنج لە سەرکردەکانی [[قوڕەیش]] ھەوڵیاندا کۆتایی بەو گەمارۆیە بھێنن <ref name="الروض-الحصار">[[الروض الأنف]]، [[أبو القاسم السهيلي|السهيلي]]، ج2، ص159-167.</ref>، پاشان ئەبوتاڵیب کۆچی دوایی کرد لە ڕەمەزان یان شەوالی دەیەم ساڵی پێغەمبەرایەتی (٣ ساڵ پێش کۆچی)،[[شیعە|شیعەکان]] بە کۆی دەنگ ڕێککەوتن لەسەر ئەوەی کە ئەو وەک موسڵمانێکی باوەڕدار مردووە، <ref>الغدير في الكتاب والسنّة والأدب، عبد الحسين الأميني، ج7، ص384.</ref> ئەمەش لە ڕیوایەتێکدا ھاتووە [[ئیبن ئیسحاق]] ڕایگەیاندبوو کە لە کاتی مردنیدا باوەڕی بە ئاینی [[ئیسلام]] ھێناوە،<ref name="ابن هشام-الحزن">السيرة النبوية، [[ابن هشام (توضيح)|ابن هشام]]، ج2، ص263-266، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> بەڵام [[سوننە|سوننەکان]] بۆچوونیان وایە کە مردووە موسڵمان نەبووە.<ref name="سميرة-الإسراء">مختصر الجامع في السيرة النبوية، سميرة زايد، ج1، ص195-208، المطبعة العلمية، ط1995.</ref>قوڕەیش نەیانتوانی ئازاری پێغەمبەر بدەن تا ئەوکاتەی ئەبوتاڵیب لە ژیاندا بوو<ref name="ابن هشام-الحزن2">السيرة النبوية، [[ابن هشام (توضيح)|ابن هشام]]، ج2، ص263-266، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> ، مانگێک و پێنج ڕۆژ دوای مردنی [[ئەبوو تاڵیب کوڕی عەبدولموتەڵیب|ئەبو تالیب]], <ref name="البوطي-الحصار">فقه السيرة النبوية، [[محمد سعيد رمضان البوطي]]، ص86-99، دار الفكر المعاصر، ط2006.</ref> و لە دوو مانگدا گوترا، و لە سێ ڕۆژدا گوترا،<ref name="الألفية-الحبشة والحصار والحزن">[[ألفية السيرة النبوية]]، [[عبد الرحيم العراقي]]، ص60-63، دار المنهاج، ط2005.</ref> پاشان خەدیجەی خێزانی لە تەمەنی ٦٥ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد و لە [[مەککە]] بە خاک سپێردرا، پێغەمبەر زۆر خەمبار بوو بۆ لە دەستدانی مامی و ھاوسەرەکەی لەبەر ئەوە ئەو ساڵ ناونرا ساڵی دڵتەنگی .<ref name="الأنوار-الحصار2">الأنوار المحمدية من المواهب اللدنية، [[يوسف النبهاني]]، ص47-49، المطبعة الأدبية، بيروت، ط1892.</ref> === دەرچوون بۆ تائیف === {{سەرەکی|چوونی محەممەد بۆ تایف}} [[پەڕگە:Taifroad.jpg|وێنۆک|250px|شاخی شاری تائیف]] کاتێک قوڕەیش ئازاریان توند کرد لەسەر محەممەد و ھاوەڵەکانی دوای وەفاتی ئەبوتالیب مامی، محەممەد دەرچوو بۆ [[تایف|تائیف]] و داوای لێکردن بێنە ناو ئیسلامەوە،<ref name="ابن هشام-الطائف">السيرة النبوية، [[ابن هشام (توضيح)|ابن هشام]]، ج2، ص266-269، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> بەڵام ئەوان زۆر بە توندی ڕەتیان دایەوە و ڕازی نەبوون، <ref name="البوطي-الطائف">فقه السيرة النبوية، [[محمد سعيد رمضان البوطي]]، ص100-101، دار الفكر المعاصر، ط2006.</ref> و پاشان محەممەد تائیفی بە جێ ھێشت و بە خەمباری گەڕایەوە بۆ مەککە لەبەرئەوەی کەس لە خەڵکی تائیف نەھاتن بە دەم بانگەوازەکەیەوە.<ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج2، ص266-269، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref><ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج1، ص210-212، دار صادر، بيروت.</ref> === ئیسرا و میعراج === {{سەرەکی|ئیسرا و میعراج}} [[پەڕگە:Jerusalem Al-Aqsa Mosque BW 1.JPG|وێنۆک|250px|مزگەوتی ئەقسا]] لە دوای گەشتەکەی تائیف،<ref>مختصر الجامع في السيرة النبوية، سميرة زايد، ج1، ص195-208، المطبعة العلمية، ط1995. ↑ تعدى إلى الأعلى ل:^'''''أ''''' ^'''''ب''''' ^'''''ت'''''</ref> ڕووداوی ئیسرا و میعراج یان شەوڕەو ڕوویدا بەپێی [[بیروباوەڕی ئیسلامی]]، [[ئیسلام|موسڵمانان]] بە [[سوننە]] و [[شیعە]]وە لەو باوەڕەدان، ئەم گەشتە لە [[مزگەوتی حەرام]]ەوە بۆ [[مزگەوتی ئەقسا]] <ref>الأنوار المحمدية من المواهب اللدنية، يوسف النبهاني، ص51، المطبعة الأدبية، بيروت، ط1892.</ref>واتە شاری بیت المقدس بە سواری بوراق و بە ھاوەڵی [[جبرەییل|جوبرەیل]]، لەوێ دابەزیوە و نوێژی کردووە، پاشان ئەو شەوە لە بیت المقدسەوە ڕۆیشتووە بۆ ئاسمانی دنیا،<ref>الآية الكبرى في شرح قصة الإسراء، السيوطي، دار الحديث، القاهرة، ط1988.</ref> و لەوێ [[ئادەم]]ی بینیوە وسڵاوی لێکردوە و ئەویش وەڵامی داوەتەوە، ھەر لە ئاسمان بەدیداری [[یەحیا]] و [[عیسا]] و [[یووسف|یوسف]] و [[ئیدریس]] و [[ھاروون]] و [[مووسا|موسا]] و [[ئیبراھیم]] گەیشتووە،<ref>فتح الباري، ابن حجر العسقلاني، ج7، ص196-218.</ref> پاشان بوراقەکە بەرزی کردۆتەوە بۆ لای [[خوا لە ئیسلامدا|خوا]]، و [[نوێژ]]ەکان لەو شەوەدا فەڕز کراون.<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج1، ص213-215، دار صادر، بيروت.</ref><ref>الآية الكبرى في شرح قصة الإسراء، السيوطي، دار الحديث، القاهرة، ط1988.</ref> بەپێی ڕای [[ئیبن ئیسحاق]] خوا تەنھا ئیسرای بە ڕۆحی پێغەمبەر کردووە، یان گەشتێکی ڕۆحی بووە، لە ھەمان کاتدا ھەندێ لە مێژوو ناسان وایدەبینن کە محەممەد بە ڕۆح و جەستەشی سەفەری کردووە. ھەر لەو ڕۆژەدا محەممەد بە ھۆزەکەی ڕاگەیاند بەڵام بە درۆیان خستەوە، باوەڕیان پێ نەکرد تەنھا ئەوان نەبێت کە باوەڕیان بە بانگەوازەکەی کردبوو وەک [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبوبەکر]].<ref>الخصائص الكبرى، السيوطي، ج1، ص303-306، دار الكتب العلمية، ط1985.</ref> === بەیعەتی عەقەبەی یەکەم و دووەم === {{سەرەکی|بەیعەتی عەقەبە}} محەممەد لە وەرزی حەجدا بانگی دەکرد بۆ لای خودا و داوای لێکردن پشتیوانی لێبکەن و تا [[ئیسلام]] دەگاتە خەڵک. <ref name="ابن هشام-قبل الهجرة">السيرة النبوية، ابن هشام، ج2، ص270-313، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> لە ساڵی ١١ی پێغەمبەرایەتیدا بوو شەش لاوی [[یەسریب]] ([[مەدینە]]) ھاتن بۆ مەککە لە وەرزی حەجدا، بانگی کرد بۆ [[ئیسلام]] و ئەو لاوانە بەڵێنیان بە پێغەمبەردا کە پەیامەکەی بگەیەننە ھۆزەکانیان لە کاتێکدا لای عەقەبە بوون،<ref>[[البداية والنهاية]]، [[ابن كثير الدمشقي|ابن كثير]]، ج3، ص179-206.</ref> خەڵکەکەیان بانگێشت کرد بۆ ئاینی ئیسلام , بە شێوەیەک پەیامەکەیان بڵاوکردەوە ھیچ ماڵێک لە ماڵەکانی ئەنسار (پشتیوانان)نەمابوو کە ئەم باسەی تێدانەکرێت.لە وەرزی داھاتووی حەجدا، دوانزە پیاو ھاتن، پێغەمبەريان بینینی و ئەوانیش بەیعەتییان داپێی ئەمەش بە بەیعەتی عەقەبەی یەکەم ناسراوە؛ و کاتێک خەڵکەکە گەڕانەوە، موسعەبی کوڕی عومەیری لەلایەن پێغەمبەری ئیسلامەوە نێردرا بۆ ئەوەی خەڵکەکە فێری نوێژ و بنەماکانی ئاینی ئیسلامیان بکات بۆیە پێی دەگوترا خوێنەر، <ref>البداية والنهاية، ابن كثير، ج3، ص179-206.</ref>پێش وەرزی حەجی داھاتوو، موسعەبی کوڕی عومەر گەڕایەوە مەککە.لە وەرزی سێیەمی حەجدا لە ساڵی ١٣ی پێغەمبەرایەتی،(حوزەیرانی ٦٢٢ی زایینی) نزیکەی حەفتا کەسێک لە موسڵمانانی یەسرب (مەدینە) ھاتن بۆ حەج،<ref>تاريخ الإسلام ووفيات المشاهير والأعلام، الذهبي، ج1، ص297-309، تحقيق: عمر عبد السلام تدمري، دار الكتاب العربي، بيروت، ط1987.</ref> و کە گەیشتنە مەککە پەیوەندی نھێنیان بە محەممەدەوە کرد و ڕێکەوتن لەسەر ئەوەی محەممەد و ھاوڕێکانی کۆچ بکەن بۆ مەدینە ئەمەش بە '''بەیعەتی عەقەبەی دووەم''' ناسراوە.<ref>تاريخ الإسلام ووفيات المشاهير والأعلام، الذهبي، ج1، ص297-309، تحقيق: عمر عبد السلام تدمري، دار الكتاب العربي، بيروت، ط1987.</ref>سێ مانگ پێش کۆچکردن بۆ [[مەدینە]] . <ref>السيرة النبوية، [[ابن حبان]]، ص118.</ref><ref>السيرة النبوية، ابن حبان، ص118.</ref> === کۆچکردن بۆ مەدینە === لە دوای بەیعەتی عەقەبەی دووەم، بارودۆخەکە توند بوو لەسەر [[ئیسلام|موسڵمانان]]، پێغەمبەر ڕێگەی بە موسڵمانان دا کە کۆچ بکەن بۆ [[مەدینە]]، یەکەم کەس کە ھاتە [[مەدینە]] [[عەبدوڵڵا کوڕی عەبد ئەلئەسەد]] بوو. لە [[مەککە]] تەنیا پێغەمبەر و [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبووبەکر]] و [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی کوڕی ئەبوتالیب]] مانەوە لەگەڵ ئەو کەسانەی لاواز بوون و توانای کۆچکردنیان نەبوو.<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج1، ص224-238، دار صادر، بيروت.</ref>کاتێک [[قوڕەیش]] دەرچوونی موسڵمانانیان بینی، ترسان محەممەدیش دەربچێت، لە [[دارول نەدوە|دارولنەدوە]] کۆ بوونەوە، و بڕیاری کوشتنی محەممەدیان دا،<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج1، ص224-238، دار صادر، بيروت.</ref> و ڕێککەوتن لە ھەر ھۆزێکی قورەیش لاوێک بۆ ئەوکارە ڕاسپێرن، و محەمەد بکوژن، ئەمەش لە پێناو ئەوەی خوێنەکەی لە نێوان ھۆزەکان ون بێت. <ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج1، ص224-238، دار صادر، بيروت.</ref>[[جبرەییل|جوبڕەئیل]] ئەم ھەواڵەی گەیاند بە پێغەمبەر و پێی ڕاگەیاند لە شوێنەکەی نەخەوێت، محەممەد فەرمانی بە عەلی کرد بخەوێت لە جێگەکەی تا ئەمانەتەکانی لایەتی بیگەڕێنێتەوە پاشان بڕوات بە دوایاندا،<ref>الروض الأنف، السهيلي، ج2، ص312-332.</ref> پاش ئەوە پێغەمبەر چووە لای [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبووبەکر]] و بەیەکەوە کۆچیان کرد و لە ڕۆژی [[دووشەممە]] دەی ڕەبیعولئەووەڵی ٦٢٢ز محەممەد خۆی چووە مەدینەوە لەگەڵ ئەبووبەکری ھاوەڵی، و پشتیوانان پێشوازییەکی گەرمیان لێ کرد.خەلیفە [[عومەر کوڕی خەتتاب|عومەری کوڕی خەتاب]] ئەم بۆنەیەی کرد بە سەرەتای مێژووی ئیسلامی، بەڵام موحەڕڕەمی کرد بە سەرەتای [[ڕۆژژمێری ئیسلامی|ڕۆژژمێری کۆچیی]] لە جیاتی ڕەبیعولئەووەڵ لەبەر ئەوەی ویستی کۆچەکە لە موحەڕڕەمدا دەستی پێ کرد،<ref>السيرة النبوية الصحيحة، أكرم ضياء العمري، ج1، ص21-52، مكتبة العلوم والحكم، ط1993.</ref> بەڵام [[شیعە]] لەو بڕوایەدان کە ڕۆژژمێری کۆچی ھەر لە سەردەمی محەممەددا دانراوە.<ref>الصحيح من سيرة النبي الأعظم، جعفر مرتضى العاملي، ج4، ص178، دار السيرة، بيروت، ط1995.</ref> == ژیانی لە مەدینە == === دامەزراندنی دەوڵەتی ئیسلامی === [[پەڕگە:Mescidi nebevi.JPG|وێنۆک|مزگەوتی پێغەمبەر]] یەکەم ھەنگاوی محەممەد لە [[مەدینە]] فەرمانی پێکردن دروستکردنی مزگەوت بوو کە ناسراوە بە [[مزگەوتی پێغەمبەر]]،<ref>الأنوار المحمدية من المواهب اللدنية، يوسف النبهاني، ص60-61، المطبعة الأدبية، بيروت، ط1892.</ref> ئەو شوێنەی بۆ ھەڵبژارد کە وشترەکەی لێی وەستابوو و دەستیان کرد بە بنیاتنانی مزگەوتەکە. سەرەکەی بە گەڵای خورما دروستکرابوو، ستوونەکانی لە دارخورما دروستکرابوون، زەویەکەی بە خۆڵ و داپۆشرابوو،<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص143-148.</ref> محمد خشتی دەگواستەوە لە بیناکەیدا، سێ دەرگای بۆ دروستکرا، و [[قیبلە|قیبلەکەی]] ڕووی لە [[مزگەوتی ئەقسا]] دروستکرا تا کاتێک فەرمانێک ھاتە خوارەوە بۆ گۆڕینی قیبلە بۆ [[کەعبە]] دوای شانزە مانگ لە کۆچکردن ( ٢ کۆچی ).<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج1، ص238-257، دار صادر، بيروت.</ref>مەدینە لە پێش گەیشتنی پێغەمبەر بەدەست ناکۆکی سەد ساڵەوە دەیناڵاند لە نێوان ھۆزە جیاوازەکانیدا، سەرکردەکانی مەدینە ھەستیان ئەکرد پێویستیان بە سەرکردەیەکی یەکگرتوو ھەیە کە پەیوەندیەکانیان ڕێک بخات و ناکۆکی نێوانیان نەھێڵێت، ئەمەش وای لێکردن محەممەد قبوڵ بکەن وەک سەرکردەی مەدینە و پاڵپشتی و پارێزگاری لە خۆی و کۆچکردووە موسڵمانەکان بکەن؛ و محەممەد برایەتی خستە نێوان کۆچکردووان و پشتیوانان،<ref>الأنوار المحمدية من المواهب اللدنية، يوسف النبهاني، ص60-61، المطبعة الأدبية، بيروت، ط1892.</ref> ھەر پشتیوانێک کۆچکردوویەکی ھەڵبژارد تا برای بێت و لەماڵەیدا بمێنێتەوە <ref>أنساب الأشراف، البلاذري، ج1، ص270.</ref>ئەمەش لە ھەنگاوێکدا بوو بۆ دروستکردنی پەیوەندی بەھێزی کۆمەڵایەتی لە نێوانیاندا و بۆ سڕینەوە ئەو دەمارگیریەی لە نێویاندا بوو. بەم شیوەیە پشتیوانان ماڵ و سەروەتیان بەش کرد لەگەڵ کۆچکردووەکانی برایاندا.<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص143-148.</ref>ھەروەھا محەممەد بەڵگەنامەیەکی نوسیوە کە ناسرا بە دەستوری مەدینە، ئامانجی دەستوورەکە پابەندبوونی ھەموو لایەنەکانی ناو مەدینە بوو لە کۆچبەران و لایەنگران و [[جوو|جولەکەکان]], سەبارەت بە ئەرک و مافەکانیان<ref>السيرة النبوية الصحيحة، أكرم ضياء العمري، ج1، ص240-298، مكتبة العبيكان، ط2005.</ref> دەستوورەکە ٥٢ بەندی لە خۆگرتبوو، بیست و پێنج بەندیان تایبەت بوو بە کاروبارە تایبەتەکانی [[ئیسلام|موسڵمانان]] بیست و حەوتیان پەیوەست بوون بە پەیوەندی نێوان موسڵمانان و خاوەن [[ئایین]] و دیانەتەکانی تر،<ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج3، ص31-39، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> و ئەم دەستورە ڕێگەی دەدا بە خاوەن ئاینەکانی تر لەگەڵ موسڵمانان بژین بە سەربەستی، ھەروەھا باس لە ھاوپەیمانی ھۆزە جیاوازەکان کرا بوو کاتێک مەدینە بکەوێتە بەر ھێرش، و دڵنیای سەربەخۆیی دارایی ھەر ھۆزێکی تیا دووپات کرابوویەوە. زۆربەی بت پەرستەکانی مەدینە [[ئیسلام]] بوون، تەنانەت سەرکردە گەورەکانیان وەک سەعدی کوڕی موعاز، تەنھا کەمایەتییەک مانەوە لەسەر [[بتپەرستی|بت پەرستی]] کە ئەوانیش کاریگەریان دیار نەبوو.<ref>السيرة النبوية الصحيحة، أكرم ضياء العمري، ج1، ص240-298، مكتبة العبيكان، ط2005.</ref> === سەرەتای ناکۆکیی سەربازی === [[پەڕگە:Gabal Uhud.jpg|وێنۆک|ئەو شوێنەی چیای ئوحود، کە محمد و بەشێک لە ھاوەڵەکانی پەنایان بردووە دوای ئەوەی لە شەڕی ئوحود برینداربوون.]] لەگەڵ سەرەتای بوونی موسڵمانان لە مەدینە، خاخامەکانی [[جوو|یەھوود]] لە [[بەنی قورەیزە]] و [[بەنی قەینوقاع]] و [[بەنی نەزیر]]<nowiki/>ر دەستیان کرد بە دوژمنایەتی محەممەد، و ھەندێک لە پیاوەکانی ئەوس و خەزرەج چوونە پاڵیان ئەوانەی لە سەرەوە خۆیان بە [[ئیسلام]] دەردەخست و لە لایەکی دیکە دژی ئیسلام بوون، ئەمانا ناونران بە دوو ڕووەکان، لە دوای ئەوە خوا فەرمانی جەنگی بە پێغەمبەر محەممەد کرد کە ڕووبەڕوویان ببێتەوە،<ref>الروض الأنف، السهيلي، ج2، ص338-369.</ref><ref>ئەحمەد کوڕی حەنبەل ڕیوایەتی کردووە لە موسنەدەکەیدا.</ref> دەستی کرد بە ناردنی نوێنەر و سریە، چووە غەزاوە و شەڕی کرد خۆی و ھاوەڵەکانی، ژمارەی ئەو غەزایانەی خۆی بۆی دەرچوو ٢٧ غەزا بوو،<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص5-10، دار صادر، بيروت.</ref> لە ٩ غەزایاندا خۆی جەنگاوە،<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص5-10، دار صادر، بيروت.</ref> و ژمارەی سریەکانی ٤٧ سریەیە،<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص5-10، دار صادر، بيروت.</ref><ref>الأنوار المحمدية من المواهب اللدنية، يوسف النبهاني، ص61-82، المطبعة الأدبية، بيروت، ط1892.</ref> و لە ھەموو ئەو غەزایانەیە محەممەد بە دەستی خۆی کەسی نەکووشتوە تەنھا ئەبی کوڕی خەلەف نەبێت.<ref>السيرة الحلبية في سيرة الأمين المأمون، علي بن برهان الدين الحلبي، ج2، ص413، دار المعرفة.</ref> یەکەمی سریەکان [[حەمزە کوڕی عەبدولموتەڵیب|حەمزەی کوڕی عەبدولموتەلیب]] بوو،<ref>السرايا والبعوث النبوية حول المدينة ومكة، بريك بن محمد العمري، ص78-191، دار ابن الجوزي، ط1996.</ref> لە مانگی ڕەمەزان لە سەری حەوتەم مانگی کۆچییدا، سی پیاو لە کۆچگردووان دەرچوون، ڕێگەیان لە کاروانێکی [[قوڕەیش]] گرت،<ref>البداية والنهاية، ابن كثير، ج3، ص286-308.</ref> بەڵام شەڕ ڕووی نەدا لە نێوانیان، پاشان سریەی عوبەیدەی کوڕی حاریس، و سریەی سەعد کوڕی ئەبی وەقاس ڕوویاندا،<ref>الأنوار المحمدية من المواهب اللدنية، يوسف النبهاني، ص61-82، المطبعة الأدبية، بيروت، ط1892.</ref> پاشان لە مانگی سەفەری سەری دوانزەیەم مانگی کۆچییدا، پێغەمبەر محەممەد دەرچوو بۆ یەکەم غەزا کە ئەویش غەزای ودان بوو،<ref>الأنوار المحمدية من المواهب اللدنية، يوسف النبهاني، ص61-82، المطبعة الأدبية، بيروت، ط1892.</ref> پاشان غەزاکانی بوات و عەشیرە و بەدری یەکەم ڕوویاندا. لە ١٧ی ڕەمەزانی ساڵی ٢ی کۆچی بەرامبەر ئازاری ٦٢٤ز، غەزای [[شەڕی بەدر|بەدری گەورە]] ڕوویدا، بڕیاریان دا کە کاروانێکی بازرگانی ١٠٠٠ وشتری سەر بە قوڕەیش، بە سەرۆکایەتی [[ئەبوو سوفیان کوڕی حەرب|ئەبو سوفیان]] ڕابگرن،کە بەرەو شام دەچوو<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص156-195.</ref>لە ٨ یان ١٢ی ڕەمەزان ، محەمەد لەگەڵ ٣٠٥ پیاودا <ref>المغازي، الواقدي، ج1، ص19-172، عالم الكتب، بيروت.</ref><ref>عيون الأثر في فنون المغازي والشمائل والسير، ابن سيد الناس، ج1، ص321-380، مؤسسة عز الدين للطباعة والنشر، بيروت، ط1986.</ref>بۆ ئەو مەبەستە بەبێ ئامادەکاری بۆ شەڕ چوونە دەرەوە،<ref name=":4">الرحيق المختوم، المباركفوري، ص156-195.</ref><ref name=":4" /> تەنھا [[ئەسپ|ئەسپێک]] یان دوو ئەسپ لەگەڵیان بوو، لەگەڵ حەفتا [[وشتر|وشتریش]] .<ref>عيون الأثر في فنون المغازي والشمائل والسير، ابن سيد الناس، ج1، ص321-380، مؤسسة عز الدين للطباعة والنشر، بيروت، ط1986.</ref>کاتێک ئەبو سوفیان ئاگادارکرایەوە لە جووڵەی موسڵمانەکان ڕێگەی خۆی گۆڕی بۆ کەناراوەکان و سەرکردەکانی مەککەی ئاگادارکردەوە، بۆیە ١٠٠٠ چەکدار بە سەرۆکایەتی [[ئەبوو جەھل|ئەبوو جەهل]] هاتنە دەرەوە، بە بەکارھێنانی ١٠٠ [[ئەسپ]] و چەندین [[وشتر]] .<ref>شرح النووي على صحيح مسلم، ج12، ص443.</ref><ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص156-195.</ref> شەڕەکە لەنزیک بیری بەدر ڕوویدا. بە سەرکەوتنی موسڵمانان شەڕەکە کۆتایی پێ ھات،قورئان بەشداری فریشتەکان لە شەڕ بە سوودی موسڵمانان لە ئایەتێکدا پشتڕاست دەکاتەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تفسير سورة الأنفال الآية 9 تفسير البغوي - القران للجميع|ناونیشان=https://quran4all.net/ar/tafsir/4/8/9|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=quran4all.net|زمان=ar}}</ref> و لە ئەنجامی شەڕەکەدا ١٤ کەس لە موسڵمانان کوژران، و ٧٠ کەس لە بێ باوەڕەکان کوژران کە ئەبو جەھلیان لە نێودا بوو، و ٧٠ی تریان بە دیل گیران،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=بن خويا|یەکەم=إدريس|ڕێکەوت=2016-06|سەردێڕ=مبدأ الشورى في سيرة الرسول سيدنا محمد صلى الله عليه و سلم|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.12816/0032004|journal=مجلة الحقيقة|issue=37|پەڕەکان=٩٤–١١٢|doi=10.12816/0032004|issn=1112-4210}}</ref> ١٦ کەسیان لێ موسڵمان بوو،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=بن شعلال|یەکەم=سامي رياض|ڕێکەوت=٢٠٢١|سەردێڕ=منهج النقد التاريخي عند الحافظ ابن سيد الناس، ت. 734 ھ. من خلال كتابه "عيون الأثر في فنون المغازي والشمائل والسير"|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.37138/1425-035-002-006|journal=مجلة جامعة الأمير عبد القادر للعلوم الإسلامية|پەڕەکان=١٦٧|doi=10.37138/1425-035-002-006}}</ref> لە دواتردا محەممەد یەھوودەکانی بەنی قینقاعی کردە دەرەوە لە غەزای بەنی قینقاع، بەھۆی شکاندنی پەیماننامەکە کە بە [[دەستووری مەدینە]] ناسراوە، دوای ئەوەی دەمەقاڵەیەک لە نێوانیاندا دروست بوو لەبەر ئەوەی لە بازاڕێکدا ژنێکیان دووچاری [[سێکس|سێکسی]] کرابۆوە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=أحمد|یەکەم=حسنين السعيد حسنين|ڕێکەوت=2018-01|سەردێڕ=جهود ابن هشام الحميري البصري (ت 218 ھ) في تفسير القرآن وعلومه من خلال كتابه السيرة النبوية|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.12816/0046165|journal=الاستواء|بەرگ=N.A.|issue=8|پەڕەکان=١٧–٥٧|doi=10.12816/0046165|issn=2356-9808}}</ref>ھۆزەکە دوای پازدە ڕۆژ لە گەمارۆدان پێغەمبەر کە خەریک بوو بڕیارێک بدات دواجار [[عەبدوڵڵا کوڕی ئوبەی کوڕی سەلوول|عەبدوڵڵا کوڕی ئوبەی]] خۆی تەسلیم کرد و بڕیاری دەرکردنی بەنی [[بەنی قەینوقاع]] دا.<ref>المغازي، الواقدي، ج1، ص176-180، عالم الكتب، بيروت.</ref> [[پەڕگە:Mount Uhud.JPG|وێنۆک|چیای ئوحود، ئەو شوێنەی شەڕی ئوحود لە ساڵی ٣ی کۆچیدا ڕوویدا.]] قوڕەیش ھەوڵیاندا تۆڵەی غەزای بەدر بکەنەوە، دەرچوون لەگەڵ ژمارەیەک ھۆزەکاندا بە ٣٠٠٠ جەنگاوەر و ٢٠٠ سوارچاک و ٣٠٠٠ ووشترەوە، و لەو کاتانە [[ئەبوو سوفیان کوڕی حەرب|ئەبووسوفیان کوڕی حەرب]] سەرکردایەتی ئەکردن، و کاتێک ھەواڵەکە گەیشت بە محەممەد خۆیان ئامادەکرد و لەگەڵ ١٠٠٠ ھاوەڵەکانیدا بەڕێکەوت، پاشان لە ڕێگادا [[عەبدوڵڵا کوڕی ئوبەی کوڕی سەلوول]] لەگەڵ یەک لەسەر سێی سوپاکە کشایەوە (لەو کەسانەن کە پێیان دەوترێت “ دووڕووەکان”).پێش شەڕەکە پێغەمبەر ٥٠ تیرھەڵگری لەسەر چیای عەینین دانا، لە ژێر سەرکردایەتی [[عەبدوڵڵا کوڕی جوبەیر|عەبدوڵڵا بن جوبەیر]]، ئامۆژگاری کردن ″لە جێگای خۆتان بمێننەوە و پشتەوەمان بپارێزن، ئەگەر بینیتان سەرکەوتین لە جێگای خۆتان مەجوڵێن، وە ئەگەر بینیتان دەکوژرێین سەرمان مەخەن″.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠١٥|سەردێڕ=تعرف على موقف أمير الرماة في معركة أحد|ناونیشان=https://www.elbalad.news/1612825|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=صدى البلد|زمان=ar-eg}}</ref><ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص36-49، دار صادر، بيروت.</ref> '''[[شەڕی ئوحود]]''' لە ڕۆژی شەممە ٧ شەوال لە ساڵی ٣ی کۆچی دەستی پێکرد، <ref name="ابن سعد-أحد">الطبقات الكبرى، [[محمد بن سعد البغدادي|ابن سعد البغدادي]]، ج2، ص36-49، دار صادر، بيروت.</ref> <ref name="الرحيق-أحد">[[الرحيق المختوم (كتاب)|الرحيق المختوم]]، [[مباركفوري (توضيح)|المباركفوري]]، ص208-263.</ref> ، سەرەتا شەڕەکە لە بەرژەوەندی موسڵمانان بوو، تیرھاوێژەکان وایانزانی شەڕەکە کۆتای پێ ھاتووە، بێ فەرمانی پێغەمبەریان کرد و شوێنەکەیان چۆڵ کرد، [[خالید کوڕی وەلید]] ئەوەی قۆستەوە و ھاوسەنگی جەنگەکە گۆڕا بە بەرژەوەندی قوڕەیش، و ئازارێکی زۆریان بە موسڵمانان گەیاند و<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص36-49، دار صادر، بيروت.</ref> لەم شەڕەدا [[حەمزە کوڕی عەبدولموتەڵیب]] لەلایەن وەحشی بن حەربەوە کوژرا، ھیند کچی عوتبە بەشەکانی جەستەی بڕی، بۆیە گەدەی لە جگەری بڕدرا و لووت و گوێچکەکانی بڕا، بۆیە دواتر بانگکرا شێری خودا و شێری پێغەمبەرەکەی. <ref name="ابن هشام-أحد">السيرة النبوية، ابن هشام، ج4، ص5-120، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref>لە ٨ی شەوال محەممەد دەرچوو بۆ غەزای حەمڕا لئەسەد بەڵام بێ ڕوودانی جەنگ گەڕایەوە بۆ مەدینە، لە کاتێکی دواتردا غەزای بەنی نەزیڕ ڕوویدا لەگەڵ یەھوودەکانی بەنی نەزیر <ref>المغازي، الواقدي، ج1، ص363-380، عالم الكتب، بيروت.</ref>دوای ئەوەی غەدریان کرد بە شکاندنی پەیماننامەکە و ھەوڵی کوشتنی پێغەمبەریان دا. بۆیە محەممەد ١٠ی ڕۆژێکی پێدان بۆ ئەوەی شارەکە بەجێبھێڵن،<ref>المغازي، الواقدي، ج1، ص363-380، عالم الكتب، بيروت.</ref> ئەوان ڕەتیان کردەوە و خۆیان بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی محەممەد ئامادەکرد، بەم ھۆیەوە بۆ ماوەی ١٥ ڕۆژ گەمارۆیان لەسەردانرا لەلایەن موسڵمانانەوە ،<ref>المغازي، الواقدي، ج1، ص363-380، عالم الكتب، بيروت.</ref> ھەندێک ئەلێن ٦ شەوبوو،<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص269-270.</ref> دواتر مەدینە چۆڵیان کرد بە ژن و منداڵەوە .<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص57-58، دار صادر، بيروت.</ref> === گەمارۆدانی مەدینە === [[پەڕگە:Al-Ahzab Battle map.jpg|ڕاست|وێنۆک|نەخشەیەک کە [[غەزای خەندەق]] ڕووندەکاتەوە]] دوای ئەوەی [[بەنی نەزیر]] کرانە دەرەوە لە مەدینە و ڕۆیشتن بەرەو [[خەییر|خەیبەر]]، خەڵکیان نارد بۆ لای قوڕەیش و ھانیان دان بۆ شەڕکردن لەگەڵ محەممەد،<ref>الروض الأنف، السهيلي، ج3، ص415-458.</ref> ڕێکەوتن لەگەڵیان، [[قوڕەیش]] ٤٠٠٠ کەس و ٣٠٠ سوارچاکیان کۆکردەوە، کۆمەڵێکی تریش لە ھۆزەکان چوونە پاڵیان لەوانە بەنی سلێم و بەنی ئەسعەد و فەزارا و بەنی غەتافان و ھەروەھا بەنی مورا ھەموویان نزیکەی ١٠٬٠٠٠ کەس بوون و ناونران بە ئەحزاب، و سەرکردەکەیان [[ئەبوو سوفیان کوڕی حەرب]] بوو، شەڕەکە لە شەوالی ساڵی ٥ی کۆچی بەرامبەر ئازاری ٦٢٧ی زایینی ئەنجامدرا<ref name=":5">السيرة النبوية الصحيحة، أكرم ضياء العمري، ج2، ص418-433، مكتبة العلوم والحكم، ط1993.</ref> لە میژوودا بە [[غەزای خەندەق|شەڕی خەندەق]] یان [[غەزای خەندەق|شەڕی حزبەکان]] ناسرا، <ref>تاريخ الإسلام ووفيات المشاهير والأعلام، الذهبي، ج2، ص283-305، دار الكتاب العربي، ط1987.</ref><ref name="تاريخ الإسلام-الأحزاب">تاريخ الإسلام ووفيات المشاهير والأعلام، الذهبي، ج2، ص283-305، دار الكتاب العربي، ط1987.</ref> کاتێک محەممەد بە ھەواڵەکەی زانی لەگەڵ سێ ھەزار موسڵمان لە دامێنی چیای سێلا کەمپیان دانا <ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج4، ص170-215، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref>فەرمانیكرد ژن و منداڵەکان لە ناو قەڵاکانی مەدینە بمێننەوە تاکوو دەستی ھێرشبەرەکانیان پێ نەگات.دواتر بە ڕاوێژکردن بە [[سەلمانی فارسی]] ھەستان بە ھەڵکەندنی خەندەق یاخود چاڵ لە بەشی باکووری خۆرئاوای شارەکەدا ئەمەش بەھۆی ئەوەی تەنیا شوێنێک بوو کە تەخت و دەشتایی بوو ، شوێنەکانی دیکە بە شاخ و شیو و بەردەڵان و دارخورما دەورە درابوو. خۆی بەشدار و چاودێری کارەکە بوو، دوای ٦ ڕۆژ خەندەقەکەیان تەواوکرد. <ref name=":5" />کاتێک خەندەقەکەیان تەواو کرد، [[قوڕەیش|قوڕەیشەکان]] و ئەوانەی لەگەڵیان بوون لە حزبەکان ھاتن و بە گەمارۆیەکی توندی شارەکەیان دا،<ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج4، ص170-215، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> لەو ماوەیەدا ھەوڵیاندا کە دەرچەیەک بدۆزنەوە بۆ ئەوەی بچنە ناو شارەکە لەو نێوەندەدا [[جوو|جوولەکەکانی]] [[بەنی قورەیزە]] ڕازی بوون کە ڕێگە بدەن حزبەکان بچنە ناو شارەکەوە لەدوای ئەوەی دانوستانیان لەگەڵ حیای کوڕی ئەختاب کە یەکێک بوو لە سەرکردەکانی بەنی قورەیزە كرد ، بەڵام ئەوە نەکرا، پاش ئەوەی پێغەمبەر توانی لە رێگای “نەعیم کوڕی مەسعوود ”سەر بە ھۆزی غەفتان بێ متمانەی لە نێوان بەنی قورەیزە و ئەحزابەکان دروستکرد.<ref>تاريخ الإسلام ووفيات المشاهير والأعلام، الذهبي، ج2، ص283-305، دار الكتاب العربي، ط1987.</ref> موسڵمانان و حزبەکان ٢٤ شەو مانەوە، جگە لە تیر و گەمارۆ ھیچ شەڕێک لە نێوانیاندا نەبوو. <ref name="ابن سعد-الأحزاب2">الطبقات الكبرى، [[محمد بن سعد البغدادي|ابن سعد البغدادي]]، ج2، ص65-77، دار صادر، بيروت.</ref> تا ڕەشەبایەکی توند ھات بە سەر سەربازگەکانی ئەحزابدا و چۆڵیان کرد. لە ئەنجامی ئەم گەمارۆدا ٨ لە موسڵمانان و ٤ لە حیزبەکان کوژران. <ref name="الصحيحة-الأحزاب2">السيرة النبوية الصحيحة، أكرم ضياء العمري، ج2، ص418-433، مكتبة العلوم والحكم، ط1993.</ref> وە کاتێک حزبەکان [[مەدینە|مەدینەیان]] بەجێھێشت، محەممەد بە ھاوەڵەکانی گوت « لەم ساڵە بەدواوە قوڕەیش ناتوانێت ھێرشبکاتە سەرتان ، بەڵکو ئێوە ھێرش دەکەن».<ref>[[تفسير ابن كثير|تفسير القرآن العظيم]]، [[ابن كثير الدمشقي|ابن كثير]]، ج6، ص396.</ref>  قووریشیەکان لە دوای ئەم ھێرشە و دۆرانیان نەیانتوانی جارێکی دیکە ھێرشێکی لەو شێوەیە بکەنەوە سەر مەدینە.  <ref name="الروض-الأحزاب2">[[الروض الأنف]]، [[أبو القاسم السهيلي|السهيلي]]، ج3، ص415-458.</ref> دوای کۆتایی ھاتنی شەڕەکە، [[بەنی قورەیزە]] گەڕانەوە و خۆیان بە قەڵاکانیان بەھێز کرد. بەھۆی شکاندی پەیمانەکەیان محەممەد نەیتوانی ئەم کارەیان پشتگوێ بخات بەتایبەتی کاتێک خەریک بوو ببنە ھۆکاری شکستی موسڵمانان لە گەمارۆکە.<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص279-281.</ref><ref>المغازي، الواقدي، ج2، ص496-521، عالم الكتب، بيروت.</ref> لەدوای دەرچوونی قورەیشییەکان و ھاوپەیمانەکانی فەرمانی دا بەرەو شوێنی [[بەنی قورەیزە]] بچن. بۆماوەی ٢٥ شەو گەمارۆدران بێ ئەوەی ھیچ جمووجۆلێک بکەن کە واتای شەرکردن بێت ، داوای لێکردن بە بێ ھیچ مەرجێک خۆیان بەدەستەوە بدەن.بۆیە بەنی قورەیزە تەسلیم بوونی خۆیان ڕاگەیاند، ڕێککەوتن لەسەر ئەوەی کە سەعدی کوڕی مەعاز بڕیار لە چارەنوسیان بدات، ھەرچەند ویستیان کە ھەمان مامەڵەی ھۆزی بەنی قیناعیان لەگەڵ بکرێت بەڵام داواکەیان ڕەتکرایەوە سەعد بڕیاریدا بە کوشتنی پیاوەکان و ژن و منداڵەکانیش بکاتە کۆیلە و دەست بەسەر سەرجەم موڵک و ماڵ و سامانیان بگیرێت.سەرئەنجام بەپێی سەرچاوەکان لە نێوان ٤٠ بۆ ٤٠٠ کەس کوژراون، لە کاتێکدا بە گوتەی [[ئیبن ئیسحاق]] ، لە نێوان ٧٠٠ بۆ ٩٠٠ کەس لە کوژراون . <ref>الأموال لابن زنجويه رقم الحديث 359 وإسناده صحيح</ref> <ref>صحيح الترمذي رقم الحديث 1582 ، و صححه الألباني و ابن حجر العسقلاني</ref> <ref>السيرة النبوية لابن هشام ، طبعة دار الصحابة للتراث ، الجزء 3 صـــ230</ref>.سەرچاوە مێژووییە کۆنەکان کۆکن لە سەر ئەوەی کە پێغەمبەر بە بڕیارەکە ڕازیبووە، ئەمەش وەک سزایەک لە بەرامبەر پەیمان شکێنی و ناپاکیان .لەگەڵ ئەوەش ھەندێک لە توێژەرانی ھاوچەرخ گومانیان ھەیە لە جێبەجێکردنی ئەم بڕیارە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=هاشم|یەکەم=یەحیا الملاح|سەردێڕ=مێژووی سەردەمی پێغەمبەر و خولەفای ڕاشدین|بڵاوکەرەوە=چاپخانەی ڕۆژھەڵات -ھەولێر|ساڵ=٢٠١١|پەڕەکان=٣٦٩ -٣٧٣}}</ref> === ڕێکەوتنی حودەیبیە === {{سەرەکی|سوڵحی حودەیبییە}} لە مانگی [[زولقەعدە|زیلقەعدەی]] ساڵی ٦کۆچی بەرامبەر [[٦٢٨|٦٢٨زاینی]]، محەممەد فەرمانی کرد بە شوێنکەوتووەکانی ئامادەکاری بکەن بۆ ڕێوڕەسمەکانی [[عەمرە|عومرە]] لە [[مەککە]]، دوای ئەوەی لە خەونیدا بینی خۆی و ھاوەڵەکانی چوونە [[مزگەوتی حەرام|مزگەوتی حەرامەوە]]،[[تەواف]]ە و عەمرەی ئەنجامداوە عەرەب و خەڵکی دەوروبەری بیابانەکەیان کۆکردەوە بۆ ئەوەی لەگەڵیدا بچنە دەرەوە، ڕۆژی دووشەممە سەرەتای مانگی [[زولقەعدە]] لە ساڵی ٦ی کۆچی ، لە ساڵی ١٤٠٠ یان ١٥٠٠، <ref name="ابن سعد-الحديبية">الطبقات الكبرى، [[محمد بن سعد البغدادي|ابن سعد البغدادي]]، ج2، ص95-105، دار صادر، بيروت.</ref> دەرچوون بە بێ چەک تەنھا چەکی گەشتیار نەبێت،<ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج4، ص275-296، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> و کاتێک قوڕەیش بەوەیان زانی، بڕیاریان دا نەھێڵن بچێتە [[کەعبە|کەعبەوە]]، ٢٠٠ سوارچاکیان بە سەرکردایەتی [[خالید کوڕی وەلید|خالیدی کوڕی وەلید]] نارد بۆ ڕێگەی سەرەکی [[مەککە]]، بەڵام محەممەد ڕێگەیەکی سەختتری ھەڵبژاردبوو بۆ ئەوەی ڕووبەڕوویان نەبێتەوە، <ref name="ابن حزم-الحديبية">جوامع السيرة، [[ابن حزم (توضيح)|ابن حزم]]، ص207-211، دار المعارف، [[مصر]]، ط1900.</ref> تا گەیشتە حودەیبیە لە دووری ٩ میل لە مەککەوە،<ref>جوامع السيرة، ابن حزم، ص207-211، دار المعارف، مصر، ط1900.</ref> کۆمەڵێک کەس ھاتنە لای محەممەد ئەویش پێی وتن:« ئێمە بۆ شەڕ نەھاتووین، بەڵکو ھاتووین عەمرە بکەین ، شەڕ و کوشتار قوڕەیشی ماندوو کردووە،چی دەبێت ئەگەر ئەوان دەستبەرداری نێوان من و سەرجەم عەرەبەکانی تر ببن، ئەگەر ئەوان سەرکەوتن بەسەرمدا ئەوا ئاواتی ئەوان دێتەدی،ئەگەر خوا منیشی سەرخست ئەوا بە لێشاو دێنە ناو ئاینی ئیسلامەوە،با ئەوانش بە خواستی خۆیان پەیمان لەگەڵ ھەرکەس دەبەستن ئازادن ،ئیتر قوڕەیش نیازی چی یە؟ سوێند بە خودا بەردەوام تێدەکۆشم لە پێناو ئەو ئاینەی خودا بەمن ئەسەردە کردووە،تا خودا سەری دەخات یان من لە پێناویدا لە ناو دەچم»<ref>صحيح البخاري، البخاري، عن المسور بن مخرمة، رقم: 2731.</ref> .پێغەمبەر خەداشی کوری ئەمییە خەزاعی ناردە لای قورەیش بۆ ئەوەی پەیامەکەی بگەیەنێتە سەرکردەکانی قورەیش کە بۆ شەڕ نەھاتوون، ھەندێک کەس ویستیان نێردراوەکە بکوژن بەڵام حەبەشەکان ڕێگەیان نەدا بیکوژن و ئازادیان کرد، ئەویش گەڕایەوە لای پێغەمبەر. ھەڵوێست و نیازەکانی پێغەمبەر بووە جێی سەرنجی ھاوپەیمانەکانی قوڕەیش ، قوڕەیشیەکانیش لە ترسی لە دەستدانی ھاوپەیمانەکانی دەستیان کرد بە وتوێژ لەگەل محەممەد. ئەوەبوو کاتێک حەلیسی کوڕی عەلقەمە گەورەی حەبەشیەکان لەلای موسڵمانەکان گەڕایەوە و بینی ئەوان بەرگی ئیحرامیان پۆشیوە و قوربانیان ئامادەکردووە، وتی ( ئەی سەرکردەکانی قوڕەیش ، سوێد بەخوا ئێمە لەسەر ئەوە ھاوپەیمانیمان لەگەڵ ئێوە نەبەستووە ،کە ڕێگە لە کەسانێک بگرن مەبەستیان مەزن ڕاگرتنی ماڵی خودایە ،بە کەسەی گیانی حەسیلی بەدەستە ،واز لە محەممەد دێنن عەمرەکەی بکات باشە ، ئەگەینا ھەموو حەبەشییەکان وەک ھەڵمەتی یەک پیاو) وتیان (بەسە ئەی (حەلیس)ماوەیەک وازمان لێبێنە تا لەناو خۆماندا لەسەر بڕیارێک ڕێکدەکەوین)<ref>السيرة النبوية لابن هشام ص 313</ref> پاشان ووتوێژ کەوتەوە لە نێوان موسڵمانان و قوڕەیشدا.پێغەمبەر [[عوسمان کوڕی عەفان|عوسمانی کوڕی عەفانی]] وەک نێردراوی خۆی ناردە لای قوڕەیشیەکان بۆ ئەوەی لەگەڵیان وتووێژبکات .عوسمان و چەند کەسێکی دیکە بەرەو شاری مەککە ڕێکەوتن بۆ ماوەی سێ رۆژ لە [[مەککە]] مانەوە .پێغەمبەر وا گومانی کرد کە کوژرابن <ref>جوامع السيرة، ابن حزم، ص207-211، دار المعارف، مصر، ط1900.</ref>بۆیە ھاوەڵاکانی بانگ کرد و بەیعەتی لێوەرگرتن کە لە دوژمن ڕانەکەن ، هەندێکیشیان بەیعەتی مردنیاندا بە پێغەمبەر، ئەم بەیعەتدانە بە بەیعەتی ڕەزوان لە مێژوودا ناسراوە.<ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج4، ص275-296، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> کاتێک موسڵمانەکان خۆیان ئامادە دەکرد بۆ ئەگەری بەرپا بوونی شەڕ، قوڕەیش سوھێلی کوری عومەریان ناردە لای پێغەمبەر بۆ ئەوەی ڕێککەوتنێکی ئاشتەوایی واژۆ بکات کە بە [[سوڵحی حودەیبییە]] ناسراوە,ئەو ڕایگەیاند ھەر ڕێکەوتنێک بکەین پێویستە ئەو بەندەی لە خۆ گرتبێت کە ئەم ساڵ بگەڕێنەوە و ساڵێکی دیکە بێنەوە بۆ ناو مەککە.<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص95-105، دار صادر، بيروت.</ref> [[پەڕگە:Muhammad letter muqawqis.jpg|وێنۆک|شوێنەوارێکی پەیامی پێغەمبەر محەممەد بۆ ئەلموقاوقیس، فەرمانڕەوای [[میسر]]، بانگھێشتکردنی بۆ ئیسلام، وەک یەکێک لە دەرئەنجامەکانی [[سوڵحی حودەیبییە]]. لە مۆزەخانەی [[کۆشکی تۆپقاپی]] لە [[ئەستەمبوڵ|ئەستەنبوڵ]] پارێزراوە.]] سەرئەنجام ھەردوولا ڕازی بوون، ھەر لە ڕێکەوتنەکەدا ھاتبوو جەنگ و شەڕ لە نێوانیان بۆ ماوەی دە ساڵ ڕابوەستێت تاوەکو سەر و ماڵی خەڵکی پارێزراو بێت و کەس دەستدرێژی نەکاتە سەر کەسی تر، ھەروەھا ھەرکەسێک بەبێ پرسی خاوەنەکەی ھەڵبێت و بڕواتە لای (محەممەد)دەبێت (محەممەد)بیداتەوە قوڕەیش، بەڵام ھەرکەسێک لەلای (محەممەد)ەوە ڕابکاتە لای قوڕەیش ئەوە نادرێتەوە (محەممەد). ھەروەھا ھەرکەس و لایەنێک دەیەوێت ھاوپەیمانی لەگەڵ محەممەد ببەستێت ئازادە وە ھەرکەس و لایەنێک بیەوێت ھاوپەیمانی لەگەڵ قوڕەیش بکات ئازادە، محەممەد و ھاوەڵەکانی ئەم ساڵ دەگەرێنەوە و ناڕۆنە مەککەوە،ساڵی داھاتوو دێنەوە و دەڕۆنە ناو مەککەوە و بۆ ماوەی سێ ڕۆژ دەمێننەوە تەنیا چەکی سواریان پێ بێت و نابێت قوڕەیش ڕگەیان لێ بگرێت) بەم شێوەیە پەیمانەکە بەستراو لە دوو پەڕدا نوسرایەوە دانەیەکیان درایە دەست پێغەمبەر و دانەیەکی دیکەیان دا بە سوھەیل کوری عومەر.<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص95-105، دار صادر، بيروت.</ref> موسڵمانان بە ھۆی مەرجەکانی [[سوڵحی حودەیبییە]]، و ئەنجامنەدانی عەمرە ھەست کردن بەوەی کە قورەیش باڵەدەستی بەسەریاندا زیاتر بووە ،دڵتەنگی کردن بە شێوەیەک دوای ئەوەی کە نێدراوەکانی قوریش ڕۆیشتن محەممەد سێ جار پێی گوتن: «ھەستن قوربانی بکەن و سەرتان چاک بکەن) ، بەڵام ھیچیان ھەڵنەستا و بەقسەیان نەکرد تا ئەو کاتەی چووە دەرەوە و قوربانییەکەی خۆی سەربڕی و سەری خۆشی چاککرد<ref>جوامع السيرة، ابن حزم، ص207-211، دار المعارف، مصر، ط1900.</ref>، کاتێک موسڵمانەکان ئەوەیان بینی بەخێرای ھەستان و قوربانییەکانیان کرد.<ref>[[صحيح البخاري]]، [[محمد بن إسماعيل البخاري|البخاري]]، عن [[المسور بن مخرمة]]، رقم: 2731.</ref>دە ڕۆژێک لە حودەیبیە مانەوە و ھەندێک دەلێن بیست ڕۆژ، دواتر ڕۆشتنەوە بۆ مەدینە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بوك|یەکەم=FoulaBook-مكتبة فولة|ناونیشان=https://foulabook.com/ar/book/%D8%B5%D9%84%D8%AD-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%AF%D9%8A%D8%A8%D9%8A%D8%A9-pdf|سەردێڕ=تحميل كتاب صلح الحديبية تأليف عبد الحميد جودة السحار pdf|زمان=ar}}</ref> .لە ئەنجامی ئەم ڕێکەوتنەدا، محەممەد ھەستا بە ناردنی نوێنەر بۆلای پاشاکانی جیھان، و بانگی کردن بۆ ئیسلام بوون، یەکەم پەیامبەری نارد بۆلای نەجاشی پاشای حەبەشە، عومەری کوری ئومەییەی بوو .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=إسلام ويب - سير أعلام النبلاء - الصحابة رضوان الله عليهم - عمرو بن أمية- الجزء رقم3|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/library/index.php?page=bookcontents&ID=310&bk_no=60&flag=1|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.islamweb.net|زمان=ar}}</ref>کاتێک نوسراوەکەی پێ گەیشت، خستیە سەر چاوی و ھاتە سەر زەوی بۆی، [[موسڵمان]] بوو، <ref>تاريخ مدينة دمشق وذكر فضلها وتسمية من حلها من الأماثل، أبو القاسم علي بن الحسن ابن هبة الله بن عبد الله، ج45، ص45، دار الفكر، بيروت، ط1995.</ref>و دەحیەت کەلبی نارد بۆ لای قەیسەر ھەرقلی پاشای ڕۆم،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بابتي ،الدكتورة|یەکەم=عزيزة فوال|ناونیشان=https://books.google.com.sa/books?id=riBLDwAAQBAJ&pg=PT190&lpg=PT190#v=onepage&q&f=false|سەردێڕ=موسوعة الأعلام (العرب والمسلمين والعالميين) 1-4 ج2|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Dar Al Kotob Al Ilmiyah دار الكتب العلمية|زمان=ar}}</ref> و عەبدوڵڵا کوڕی حەزفە سەھمی نارد بۆ لای کیسرای پاشای فارس، کە نووسراوەکەی دڕاند،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الصحابي عبد الله بن حذافة السهمي - الصحابة والتابعين|ناونیشان=https://hawlalrasool.com/o/الصحابي-عبد-الله-بن-حذافة-السهمي|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=hawlalrasool.com|زمان=ar}}</ref> ھەروەھا حاتیب کوری ئەبووبەڵتاعی نارد بۆ لای مقوقسی پاشای [[میسر]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Prophet Muhammad's Letters to Kings (628 CE)|ناونیشان=https://www.cyberistan.org/islamic/letters.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.cyberistan.org}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.cyberistan.org/islamic/letters.html |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> ھەروەھا چەندین نوێنەری تری نارد.<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج1، ص258-290، دار صادر، بيروت.</ref> === غەزای خەیبەر و مۆتە === {{سەرەکی|غەزای خەیبەر}} {{سەرەکی|غەزای موئتە}} دوای ئەوەی محەممەد گەرەنتی قوڕەیشی مسۆگەر کرد لە دوای حودەیبیە، دەرفەتی بۆ ڕەخسا  لێپرسینەوە لە جولەکەکانی خەیبەر بکات بەھۆی ھاندانی ھۆزەکان لە [[غەزای خەندەق|شەڕی خەندەقدا]] دژی موسڵمانان  ،<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص325-354.</ref> بۆیە لە مانگی موحەڕەمی ٧ی کۆچیدا<ref>السيرة النبوية، ابن حبان، ص300.</ref> بۆ ئەو مەبەستە بە نھێنی لەگەڵ ١٥٠٠ (ھەندێک سەرچاوە دەلێن ١٤٠٠) لە سوپای موسڵمانان کە خاوەنی بەیعەتی ڕەدوان بوون، ڕووی کردە [[غەزای خەیبەر|خەیبەر]] ،  ئاڵاکەشی دا بە عەلی بن ئەبی تالیب،<ref>جوامع السيرة، ابن حزم، ص211-218، دار المعارف، ط1900.</ref> و دروشمی ئەوانیش لەو ڕۆژەدا (ئەی مەنسور بمرە، بمرە).<ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج4، ص297-331، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> سوپای موسڵمانان بە شەو گەیشتنە ئەوێ، بێ ئەوەی ئاشکرابن، کاتێک ڕۆژ بووەوە جوولەکەکانی خەیبەر موسڵمانانیان بینی، ترسان و ڕایانکردە قەڵاکانیان.لەگەڵ ئەوەی پێشتر زانیبوویان سوپای موسڵمانان ھێرشدەکاتە سەریان، ھەروەھا داوای یارمەتیان لە ھۆزی غەفتان کردبوو بەڵام ئەوان لە نیوەی ڕێگا گەڕانەوە پاش ئەوەی وا بڵاوکرایەوە کە موسڵمانان ھێرشیان کردووەتە سەر ناوچەکانیان.<ref>هاشم, یەحیا الملاح (٢٠١١). مێژووی سەردەمی پێغەمبەر و خولەفای ڕاشدین. چاپخانەی ڕۆژھەڵات -ھەولێر. pp. ٣٨٦.</ref>بەمەش لە یارمەتیەکانی ھۆزی غەفتان بێ بەش بوون.<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص325-354.</ref> کاتێک محەممەد شپرزەیی و ترسی خەیبەری بینی فەرمانی ھێرشی کرد. توانیان سەرکەوتووبن لە دەستبەسەرداگرتنی قەڵاکان و دیلی لێ گرتن لە ناویان [[سەفییە کچی حوییەی]] کە دواتر ھاوسەرگیری لەگەڵ محەممەد کرد.<ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج4، ص297-331، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=غزوة خيبر .. حين انهارت حصون اليهود بوعد إلهي - 7 ھ - مع الحبيب|ناونیشان=https://www.withprophet.com/ar/%D8%BA%D8%B2%D9%88%D8%A9-%D8%AE%D9%8A%D8%A8%D8%B1-7-%D9%87%D9%80|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=غزوة خيبر .. حين انهارت حصون اليهود بوعد إلهي - 7 ھ - مع الحبيب|زمان=ar}}</ref> دوا قەڵا کە داگیرکرا بریتی بوون لە ئەلوەتیح و ئەلسەلام و موسڵمانان بۆ چەند شەوێک گەمارۆیان دا، تا سەرکەوتنیان بەدەستھێنا. محەممەد ئەیویست جولەکەکان دەربکات لە خەیبەر بەڵام لەگەڵیان ڕێکەوت لەسەر ئەوەی ساڵانە نیوەی بەروبوومەکەیان بدەن بە موسڵمانان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=غزوة فتح خيبر 7 ھ القصة الكاملة للغزوة والفتح|ناونیشان=https://suwaidan.com/the-story-of-the-conquest-of-khaybar/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=suwaidan.com|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=إسلام ويب - البداية والنهاية - سنة سبع من الهجرة النبوية - غزوة خيبر- الجزء رقم6|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/library/index.php?page=bookcontents&idfrom=366&idto=378&bk_no=59&ID=406|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.islamweb.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة الإسلام {{!}} غزوة خيبر|ناونیشان=https://www.islamstory.com/ar/artical/755/%D8%BA%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%AE%D9%8A%D8%A8%D8%B1|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.islamstory.com|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230428070251/https://www.islamstory.com/ar/artical/755/%D8%BA%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%AE%D9%8A%D8%A8%D8%B1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>پاشان دوای ٨ مانگ، محەممەد لە زولقەعدەی ساڵی ٧کۆچی دەرچوو بۆ عومرە بەو پێیەی لە [[سوڵحی حودەیبییە|ڕێکەوتنی حودەیبیەدا]] لەگەڵ قوڕەیش لەسەری ڕێککەوتبوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=عمرة القضاء.. سبب التسمية بهذا الاسم - إسلام ويب - مركز الفتوى|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/fatwa/136407/%D8%B9%D9%85%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D8%B3%D8%A8%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B3%D9%85%D9%8A%D8%A9-%D8%A8%D9%87%D8%B0%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%85|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.islamweb.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة الإسلام {{!}} ما هي عمرة القضاء ؟ ومتى كانت ؟|ناونیشان=http://www.islamstory.com/ar/artical/28376/%D8%B9%D9%85%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%85%D8%B1%D9%87-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.islamstory.com|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230428070252/http://www.islamstory.com/ar/artical/28376/%D8%B9%D9%85%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%85%D8%B1%D9%87-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٧|سەردێڕ=عمرة القضاء أي ويقال لها عمرة القضية|ناونیشان=https://www.alsirah.com/%d8%b9%d9%85%d8%b1%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%82%d8%b6%d8%a7%d8%a1-%d8%a3%d9%8a-%d9%88%d9%8a%d9%82%d8%a7%d9%84-%d9%84%d9%87%d8%a7-%d8%b9%d9%85%d8%b1%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%82%d8%b6%d9%8a%d8%a9/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=بوابة السيرة النبوية|زمان=ar}}</ref>لە جەمادی یەکەمی ساڵی ٨کۆچی،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تاريخ غزوة مؤتة|ناونیشان=https://mawdoo3.com/تاريخ_غزوة_مؤتة|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=موضوع|زمان=ar}}</ref> [[غەزای موئتە]] ڕوویدا لە باشووری [[ئوردن]]، کە ھۆکەی کوژرانی پەیامبەرەکەی پێغەمبەر بوو کە ناردبووی بۆ پاشای بوسڕا تا بانگی بکات بۆ ئیسلام، کە حارس عومەیرئەزدی بوو،<ref>السيرة النبوية، ابن كثير، ج3، ص455-480.</ref> محەممەد سوپایەکی ٣٠٠٠ کەسی نارد و لە بەرامبەریاندا سوپای ڕۆم ھەبوو بە سەرکردایەتی ھەرقل و ١٠٠٬٠٠٠ جەنگاوەرەوە، شەڕی موئتە یەکەم شەڕە کە [[موسڵمان|موسڵمانان]] لە دەرەوەی سنوورەکانی [[نیمچەدوورگەی عەرەبی|نیمچە دوورگەی عەرەبی]] ئەنجامیانداوە، سێ ھەزار چەکداری موسڵمان بۆ ماوەی شەش ڕۆژ بەرگەی دوو سەد ھەزار سوپای ڕۆم و عەشیرەتە عەرەبەکانی ھاوپەیمانان گرت، لە حەوتەمین ڕۆژی دوای ئەوەی ئەو سێ سەکردەی ([[زەید کوڕی حاریسە]]، جەعفەر کوڕی ئەبووتاڵیب، عبداللە کوڕی ڕەواحە) موسڵمانان کە پێغەمبەر دیاریکردبوون کوژران ،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=الدرر السنیة - الموسوعة الحدیثیة|ناونیشان=https://dorar.net/hadith/sharh/66475|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210101171815/https://dorar.net/hadith/sharh/66475|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> دواتر خالید [[خالید کوڕی وەلید]] سەرکردایەتییەکەی گرتە ئەستۆ لە ڕێگای تەکنیکی سەربازی خۆی، توانى سوپای موسڵمانان بکشێنێتەوە بۆ [[مەدینە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=غزوة مؤتة - موقع مقالات إسلام ویب|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/article/16663/غزوة-مؤتة|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=www.islamweb.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=غزوة مؤتة وعبقریة خالد بن الولید العسکریة فی الانسحاب التکتیکی|ناونیشان=http://www.alarabiya.net/articles/2008/09/23/57124.html|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180125214941/http://www.alarabiya.net/articles/2008/09/23/57124.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ص11 - كتاب سلسلة مصابيح الهدى - خالد بن الوليد في غزوة مؤتة - المكتبة الشاملة|ناونیشان=https://shamela.ws/book/7700/25|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=shamela.ws}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=غزوة مؤتة (1)|ناونیشان=http://www.alukah.net/sharia/0/130407/غزوة-مؤتة-1/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.alukah.net|زمان=ar}}</ref> شەڕەکە بە شکستی موسڵمانان کۆتایی ھات. خەڵکی مەدینە کاتێک سوپاکە گەڕایەوە سەرزەنشتیان کردن و ھاواریان کرد بەسەریاندا و دەیان وت (ھەڵھاتووەکان، ئێوە لە جیھاد کردن لە پێناو خوا ھەڵھاتوون )، محەممەد کاتێک ئەوەی بیست جوابی دانەوە و وتی (ئەمانە ھەڵھاتوو نین، بەڵکو ئەمانە کۆڵنەدەرن و راکەرەن ان شادەستیان کرد بە فڕێدانی خۆڵ بەسەر ڕووخساریان و دەیانگوت: ئەی ئاواران، ئایا ئێوە لە پێناو خودا ھەڵاتوون؟ محمد دەفەرموێت (ئەوان ھەڵنەھاتوون، ئەوانە ڕاکەرن إن شاء الله). <ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص128-130، دار صادر، بيروت.</ref> === فەتحی مەککە === {{سەرەکی|فەتحی مەککە}} [[پەڕگە:Bilal.jpg|وێنۆک|وێنەکێشانێکی فارسی [[بیلالی حەبەشی|'''بیلالی کوڕی ڕەباح''']] لە کاتێکدا کە لە سەربانی [[کەعبە]] بانگی [[نوێژ لە ئیسلام|نوێژی]] دەکرد دوای [[فەتحی مەککە]] لە ساڵی ٨ی کۆچیدا.]] لە ئەنجامەکانی ڕێکەوتنی [[سوڵحی حودەیبییە|حودەیبیە]]، ھۆزی خزاعە ھاتنە ھاوپەیمانییەکەی محەممەدەوە، و بەنوبەکر چوونە ھاوپەیمانییەکەی قوڕەیشەوە،<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص95-105، دار صادر، بيروت.</ref> و بەنی بەکر و خزاعە شەڕ و کوشتاری سەردەمی نەزانی لە نێوانیاندا بوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة فتح مكة - غزوات الرسول - مع الحبيب|ناونیشان=https://www.withprophet.com/ar/%D9%81%D8%AA%D8%AD-%D9%85%D9%83%D8%A9-%D8%B3%D9%86%D8%A9-8-%D9%87%D9%80|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=قصة فتح مكة - غزوات الرسول - مع الحبيب|زمان=ar}}</ref> ماوەیەک بە ئیسلامەوە سەرگەرم بووبوون و پاشان شەڕ لەنێوانیان دەستی پێکردەوە، و [[قوڕەیش]] یارمەتی بەنوبەکریان دا،چەندین کەسیان لەیەکتری کوشت. بەمەش کۆتایی بە [[سوڵحی حودەیبییە|ڕێکەوتنەکەیان]] لەگەڵ [[ئیسلام|موسڵمانان]] ھات،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نبذة عن فتح مكة - الإسلام سؤال وجواب|ناونیشان=https://islamqa.info/ar/answers/261634/%D9%86%D8%A8%D8%B0%D8%A9-%D8%B9%D9%86-%D9%81%D8%AA%D8%AD-%D9%85%D9%83%D8%A9|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=islamqa.info|زمان=ar}}</ref> [[ئەبوو سوفیان کوڕی حەرب]] لە [[مەککە|مەککەوە]] ھات و ویستوی [[سوڵحی حودەیبییە|ڕێکەوتنەکەیان]] نوێ بکاتەوە, بەڵام ڕەتکرایەوە. پاشان محەممەد فەرمانی ئامادەکردنی سوپا و جوڵەی بەرەو [[مەککە]] دەرکرد، نزیکەی ١٠٬٠٠٠ جەنگاوەر لە ١٠ی ڕەمەزانی ساڵی ٩ک، بەرەو مەککە کەوتنە جووڵە بە شێوەی نھێنی <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=الصلابي|یەکەم=علي|سەردێڕ=فتح مكة.. فتح من الله ونصر مبين|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/blogs/2019/5/30/%d9%81%d8%aa%d8%ad-%d9%85%d9%83%d8%a9-%d9%81%d8%aa%d8%ad-%d9%85%d9%86-%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d9%88%d9%86%d8%b5%d8%b1-%d9%85%d8%a8%d9%8a%d9%86|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref> وە خەڵک لەو ڕۆژەدا بەڕۆژوو دەبن.تاکوو شەو گەیشتنە مر زەھران لە دەورووبەری مەککە، بەھەڵکردنی ١٠ ھەزار مەشخەڵ ھەواڵی گەیشتنی سوپای چاوەروانەکراوی موسڵمانان گەیشتە سەرکردەکانی مەککە.پاشان ئەبوو سەفیان و حەکیم کوڕی حزام بۆ پشتراستکردنەوەی ھەواڵەکە لە مەککە چوونەدەر،لە ڕێگە بەدیلی کوڕی وەرقایان پێ گەیشت، بە بینی ئەو سوپایە زۆرە توشی سەرسوڕمان بوون و زانییان کە توانایی ڕووبەڕووبوونەوەیان نییە. لەو کاتەدا [[عەبباس کوڕی عەبدولموتەلیب]] کە پێشتر بۆ بینینی محەممەد بەڕێکەوتبوو گەیشتە لایان، داوای لێکردن باوەڕ بە ئیسلام بھێنن و ببنە موسڵمان گەرەنتی پاراستنی گیانان دەدا تا دەگەنە لای پێغەمبەر، ئەوانیش ڕازی بوون و دواتر چوونە لای محەممەد موسڵمان بوونیان ڕاگەیاند.<ref>الروض الأنف، السهيلي، ج4، ص140-203.</ref>ڕۆژی سێشەممە، ١٧ی ڕەمەزان لە ساڵی ٨ی کۆچی، سوپا بەردەوام بوو لە ڕێپێوانەکەی بۆ شاری مەککە.<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص372-394.</ref><ref>سعد بن عبادة قائل عبارة نسخة محفوظة 16 أغسطس 2016 على موقع واي باك مشين.</ref>موسڵمان بوونی [[ئەبوو سوفیان کوڕی حەرب|ئەبوو سفیان]] کە یەکێک بوو لە سەرکردەکانی قوڕەیش کاریگەری زیاتر ھەبوو بۆ ئەوەی موسڵمانان بەبێ شەڕ بچنە ناو مەککە، محەممەد لەگەڵ ئەبوو سفیان ڕێکەوت خەڵکی مەککە ڕازی بکات لەکاتی چوونە ناوەی سوپای ئیسلام خەڵک ڕووبەروویان نەبێتەوە، پاشان گەڕایەوە مەککە بۆ ئەوەی قسەکانی محەممەدیان پێ بلێت واتە: ھەرکەسێک بچێتە ناو ماڵی ئەبووسفیان پارێزراودەبێت ! وە ھەرکەسێک دەرگاکەی ماڵەکەی دابخات ونەیەتەدەرەوە پارێزراو دەبێت! وە ھەرکەسێک بچێتە ناو مزگەوتەوە (بیت الحرام-کەعبە) پارێزراو دەبێت”.<ref>السيرة النبوية، ابن حبان، ص315.</ref>ئەمەش تا ڕادەیەکی زۆرلەلایەن خەڵکی مەککەوە پێشوازی لێ کرا. [[پەڕگە:Kaaba (1910)-2.jpg|ڕاست|وێنۆک|[[کەعبە]] ساڵی [[١٩١٠]]]] دواتر محەممەد فەرمانی بە یەکە سەربازییەکانی دا لە چەند شوێنێکەوە بچنە ناو مەککە بەبێ ئەوەی ڕووبەڕووی کەس بنەوە تەنھا ئەوانە نەبێت کە شەڕیان لەگەڵ دەکەن.<ref>عيون الأثر في فنون المغازي والشمائل والسير، ابن سيد الناس، ج2، ص194، مؤسسة عز الدين، بيروت، ط1986.</ref> ئەوەبوو [[خالید کوڕی وەلید]] و ئەوانەی لەگەڵیدا بوون لە لە خوارەوە، وە [[زوبەیر کوڕی عەوام]] و ئەوانەی لەگەڵیدا بوون لەسەرەوە و [[ئەبوو عوبەیدە کوڕی جەڕاح]] لە دۆڵەکەوە ھاتە ناوەوە مەککە <ref name="الرحيق-فتح مكة2">[[الرحيق المختوم (كتاب)|الرحيق المختوم]]، [[مباركفوري (توضيح)|المباركفوري]]، ص372-394.</ref> <ref>عيون الأثر في فنون المغازي والشمائل والسير، ابن سيد الناس، ج2، ص194، مؤسسة عز الدين، بيروت، ط1986.</ref>لەکاتی چوونە ناو مەککە تەنھا لەلای [[خالید کوڕی وەلید|خالید کوڕی وەلیدەوە]] تووشی ڕووبەڕووبوونەوە بوون،ھەندێک لە قوڕەیشەکان بە سەرۆکایەتی عیکریمە کوڕی [[ئەبوو جەھل]] ھەوڵیان دەدا ڕووبەڕووی موسڵمانان ببنەوە،خالید شەڕی لەگەڵیان کردو دوازدە کەسیانی کوشت، ئەوانی دیکە ھەڵھاتن و دوو لە موسڵمانان کوژران.<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص372-394.</ref> سوپاکە گەیشتە [[کەعبە]], و چوونە ناو [[مزگەوتی حەرام|مزگەوتەکە]], محەممەد لە [[بەردە ڕەشەکە|بەردی ڕەش]] نزیک بووەوە, دەستی لێدا, پاشان سووڕی ماڵەکەی کرد, پاشان ٣٦٠بتی شکان کە لە دەورووبەری کەعبە بوون <ref>رواه البخاري في صحيحه، عن عبد الله بن مسعود، رقم: 4720.</ref>و فەرمانی کرد بت و وێنەی ناو کەعبە دەری بھێنن و بیانشکێن.<ref name=":0" /> === ناکۆکی لەگەڵ ھۆزە عەرەبییەکان === ماوەیەکی کەم دوای فەتحی مەککە، ھۆزەکانی ھوزان و سەقیف و لەگەڵ ھەندێکی بەنی ھیلال ڕێکەوتن لەسەر شەڕکردن لەگەڵ موسڵمانان،<ref>المغازي، الواقدي، ج3، ص885-921، عالم الكتب، بيروت.</ref> کاتێک محەممەد ئەوەی بیست دەرچوو لە [[مەککە]] لە '''[[شەڕی حونەین|غەزای حونەین]]''' دا لە ڕۆژی شەممە ٦ی شەوالی ساڵی ٨کۆچی،<ref>المغازي، الواقدي، ج3، ص885-921، عالم الكتب، بيروت.</ref> و ١٢٬٠٠٠ جەنگاوەر لەگەڵی دەرچوون،کە زۆربەیان لەوانە پێکھاتبوون تازەببوونەوە موسڵمان. و موسڵمانان لە ئەنجامدا سەرکەوتن و زۆربەی ھۆزی ھوزان ھەڵھاتن بۆ تائیف.<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص397-407.</ref>دوای غەزای حونەین و لە ھەمان کاتدا، محەممەد بەرەو تائیف ڕۆیشت بۆ دەرکردنی ھوزان و سەقیف،<ref>الروض الأنف، السهيلي، ج4، ص248-276.</ref> و غەزای تائیف ڕوویدا لە نێوانیان، سوپای ئیسلامی گەمارۆیان دان ماوەی ٤٠ ڕۆژ، پاشان وازیان لێ ھێنان.<ref>رواه مسلم، في صحيحه، عن أنس بن مالك، رقم: 1059.</ref><ref>الفصول في سيرة الرسول ﷺ، ابن كثير، ص84-85.</ref>لە ڕەجەبی ساڵی ٩کۆچی، غەزای تەبوک ڕوویدا کە دوایین غەزای پیغەمبەر محەممەد بوو،<ref>دلائل النبوة، البيهقي، ج5، ص362، رقم: 2028.</ref> دوای ئەوەی ھەواڵیان پێ گەیشت لە وڵاتی ڕۆمەوە کە پاشای ڕۆم و ھاوپەیمانە عەررەبەکانی، سوپایەکیان پێک ھێناوە بۆ ھێرش بردنە سەر دەوڵەتی ئیسلامی،<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص165-167، دار صادر، بيروت.</ref> موسڵمانان سوپایەکیان پێک ھێنا لە ٣٠٬٠٠٠ جەنگاوەر <ref>الآية الكبرى في شرح قصة الإسراء، السيوطي، ص46، دار الحديث، القاهرة، ط1988.</ref>بە ھاوڕێیەتی ١٠٬٠٠٠ سوارچاک،<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص165-167، دار صادر، بيروت.</ref> بەڵام لەبەر دووری ڕێگەکاکە و توندی گەرماکە تووشی سەختی بوون و کە گەیشتنە تەبووک، ٢٠ شەو تیایا مانەوە،<ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج5، ص195-221، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref><ref>غزوات الرسول وسراياه، ابن سعد، ص80-82.</ref> و کاتێک ڕۆمان و ھاوپەیمانەکانیان ھەواڵی کشانی سوپای ئیسلامییان بیست ترسان و جیابوونەوە لە ناو سنووری وڵاتەکەیان،<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص417-430.</ref> و پاشان سوپای موسڵمانان بەبێ شەڕ لە تەبوکەوە ڕۆیشتن، لە مانگی ڕەمەزاندا لە ساڵی ٩ی کۆچیدا گەڕانەوە مەدینە،<ref>المغازي، الواقدي، ج3، ص989-1075، عالم الكتب، بيروت.</ref> موسڵمانانیش دەستیان کرد بە فرۆشتنی کەل و پەلە سەربازییەکانیان کرد بەبیانووی تەواو بوونی جیھاد بەڵام بەڵام محەممەد ڕێگای لێگرتن و نەیھێشت ئەو کارە بکەن . .<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد البغدادي، ج2، ص165-167، دار صادر، بيروت.</ref>زۆرێک لە مێژوونووسان ڕوودانی ئەم شەڕە دەخەنە ژێر پرسیارەوە، بە پشت بەستن بە نەبوونی ھیچ ئاماژەیەک بەو شەڕە لە ھیچ سەرچاوەیەکی دیکە جیا لە سەرچاوە ئیسلامییەکان.<ref>See, for example, Bowersock, Glen Warren, Peter Robert Lamont Brown and Oleg Grabar Late Antiquity: A Guide to the Postclassical World (1999, Harvard University Press) p. 597, which notes that many of the details surrounding Muhammad's life as given in the biographies, are "problematic in certain respects, the most important of which is that they represent a tradition of living narrative that is likely to have developed orally for a considerable period before it was given even a relatively fixed written form. Ideally, one would like to be able to check such accounts against contemporary evidence... however, there is no relevant archaeological, epigraphic, or numismatic evidence dating from the time of Muhammad, nor are there any references to him in non-Muslim sources dating from the period before 632." Also cf. El-Cheikh, Nadia Maria Byzantium Viewed by the Arabs (2004, Harvard University Press) p. 5, "One major challenge to examining initial contacts between Byzantium and the early Muslim umma arises from the controversy surrounding the traditional Islamic account......sources are not contemporaneous with the events they purport to relate and sometimes were written many centuries later. These sources contain internal complexities, anachronisms, discrepancies, and contradictions. Moreover, many of them provide evidence of embellishment and invention that were introduced to serve the purposes of political or religious apologetic."</ref> لە دوای ئەوە، وەفدێکی سەقیف ھاتن بۆ مەدینە و موسڵمان بوون،<ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج5، ص222-228، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> ھەروەھا چەندین وەفد لە ھۆزە عەرەبیەکانەوە ئەھاتن بۆ مەدینە و ئیسلام بوونی خۆیان ڕائەگەیاند <ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص417-430.</ref>و لە نێوان ساڵەکانی ٩ک و ١٠ک دا،<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص436-452.</ref> بە شێوەیەک کە ساڵی ٩ک ناونرا بە ساڵی وەفدەکان.<ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج5، ص248، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> === حەجی ماڵاوایی === [[پەڕگە:Petrograd, № 923-Dorn 312, fol 313 The Last Sermon of the Prophet Muhammad.jpg|وێنۆک|290x290پیکسڵ|وێنەیەکی فارسیی کۆتا وتاری پێغەمبەر محەممەد، کە لەلایەن عەلی قاسمەوە وێنا کراوە لە دەستنووسێکی ئەحسەن ئەل-کیبار لە ساڵی ١٥٢٦]] لە زولقەعدەی ساڵی ١٠کۆچی، پێغەمبەر محەممەد ویستی ڕێوڕەسمەکانی [[حەج]] ئەنجام بدات، دوای ئەوەی ٩ ساڵی لە مەدینە بەسەربرد بێ ئەوەی حەج بکات،<ref>السيرة النبوية، ابن حبان، ص384.</ref>بۆیە بە خەڵکەکەی ڕاگەیاند کە بۆ ئەو مەبەستە بەرەو مەککە بەرێ دەکەوێت.بۆیە خەڵکێکی زۆر ھاتنە مەدینە, ھەموویان ھەوڵیاندەدا لەگەڵ محەممەد سەفەر بکەن بەرەو مەککە.ئەم حەجە لە مێژوودا بە حاجی حەجی ماڵاوایی, یان حەجی پەیوەندی, یان حەجی ئیسلام ناسراوە, بەڵام زیاتر بە حەجی ماڵاوایی ناسراوە<ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج6، ص5-12، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> چونکە لە وتارەکەی ماڵاوایی لە موسڵمانان کردو دوای ئەوە حەجی نەکردەوە.<ref>السيرة النبوية، ابن كثير، تحقيق: مصطفى عبد الواحد، ج4، ص211-413، دار المعرفة، بيروت، ط1971.</ref> ھەروەھا باسی ئەو شتانەی بۆ کردن کە [[حەرام]] یان [[حەڵاڵ]]ن، لە ڕۆژی ٢٥ی زوقەعدەی ساڵی ١٠کۆچی،<ref>فتح الباري شرح صحيح البخاري، ابن حجر العسقلاني، ج8، ص104، دار المعرفة، بيروت، ط1959.</ref> محەممەد دەرچوو بەرەو [[مەککە]] لەگەڵ نزیکەی ١٠٠٬٠٠٠ موسڵمانی ژن و پیاودا. <ref name="الحلبية-الوداع">السيرة الحلبية في سيرة الأمين المأمون، علي بن برهان الدين الحلبي، ج3، ص307-340، دار المعرفة، بيروت.</ref><ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج6، ص5-12، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref>بە وتنەوەی «لبيك اللهم لبيك، لبيك لا شريك لك لبيك، إنّ الحمد والنعمة لك والملك، لا شريك لك»<ref>السيرة الحلبية في سيرة الأمين المأمون، علي بن برهان الدين الحلبي، ج3، ص307-340، دار المعرفة، بيروت.</ref> چووە مەککەوە لە ڕۆژی یەکشەممە ٤ی زیلحەجە، <ref>فتح الباري شرح صحيح البخاري، ابن حجر العسقلاني، ج8، ص104، دار المعرفة، بيروت، ط1959.</ref>و چووە مزگەوتی حەرامەوە، دوای ئەوەی مەناسیکەکانی حەجی ئەنجامدا، ووتاری حەجی ماڵاوایی دا.<ref name=":6">رواه مسلم في صحيحه عن جابر بن عبد الله، رقم:1218.</ref><ref name=":6" /> لەم ھەڵوێستەدا و لەسەر شاخی عەرەفە، ئەم ئایەتە [[قورئان]]ییە دابەزی ﴿الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا﴾ (<small>[[وەرگێڕاوەکانی قورئان بۆ زمانی کوردی|کوردی]]</small>: ئەمڕۆ ئاین و بەرنامەکەتانم بەکۆتایی گەیاند و نازو نیعمەتی خۆمم بۆ تەواو کردن و ڕازیم بەوەی کە ئیسلام ببێتە بەرنامەو دین و ئاینتان)<ref>سورەتی مائیدە، ئایەتی ٣</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=وه‌رگێڕانی ماناكان ئایه‌تی 3 سوره‌تی سورەتی المائدة - وەرگێڕاوی کوردی - صلاح الدین|ناونیشان=https://quranenc.com/ku/browse/kurdish_salahuddin/5/3|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=فرەفەرھەنگی قورئانی پیرۆز|زمان=ku}}</ref>لەگەڵ ئەوەی [[شیعە]] باوەڕیان وایە ئەم ئایەتە لە کاتێکی تردا دابەزیووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=يوم الغدير كمال الدين وتمام النعمة|ناونیشان=http://www.alshirazi.net/monasabat/monasabat/61.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.alshirazi.net}}</ref> == کۆچی دوایی == [[پەڕگە:Mrs Aisha room.jpg|وێنۆک|250px|شوێنی حوجرەی پێغەمبەر، کە پێغەمبەر و ئەبووبەکر و عومەری تیا نێژراوە]] یەکەم شت کە پێغەمبەر محەممەد زانی کاتی وەفاتی نزیک بۆتەوە ئەوە بوو کە لە فەتحی مەککەدا سورەتی نەسری بۆ دابەزی<ref>الأنوار المحمدية من المواهب اللدنية، يوسف النبهاني، ص575-595، المطبعة الأدبية، بيروت، ط1892.</ref> {{قورئان|سوورەت=١١٠|ئایەت=١|کوردی=کاتێ یارمەتی و کۆمەکی خوا دێت، شاری مەککە ڕزگار دەکرێت و دەرگای ئازادی واڵا دەکرێت}}.<ref>سورەتی نەسر، ئایەتی ١</ref> لە کۆتاییەکانی مانگی سەفەری ساڵی ١١ی کۆچی، محەممەد توشی [[تا (نیشانەی نەخۆشی)|تایەکی]] بەھێز بوو،<ref>الأنوار المحمدية من المواهب اللدنية، يوسف النبهاني، ص575-595، المطبعة الأدبية، بيروت، ط1892.</ref> و نەخۆشییەکەی لێی توند بوو، و مۆڵەتی لە خێزانەکانی وەرگرت تا لە ماڵی [[عائیشە|عائیشەی کچی ئەبووبەکر]] بمێنێتەوە. و پێغەمبەر نوێژی بە موسڵمانان دەکرد کاتێک نەخۆش بوو ١١ ڕۆژ و کاتێک نەخۆشییەکەی بە تەواوی قورس بوو فەرمانی بە [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبووبەکر]] کرد نویژیان پێ بکات،<ref>الروض الأنف، السهيلي، ج4، ص432-447.</ref> و ١٣ ڕۆژ دوای نەخۆشییەکەی لە ڕۆژی دووشەممە ڕەیبعولئەوەلی ساڵی ١١ی کۆچی و لە تەمەنی ٦٣ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد<ref>الروض الأنف، السهيلي، ج4، ص432-447.</ref> کە ئەم ڕێکەوتەش بەرامبەرە لەگەڵ ٨ی حوزەیرانی ٦٣٢ز،<ref>الطبقات الكبرى، ابن سعد، ج2، ص308، دار صادر، بيروت.</ref> لە ماڵی عائشە نێژرا لە تەنیشت [[مزگەوتی پێغەمبەر]].<ref>نور اليقين في سيرة سيد المرسلين، محمد بن عفيفي الخضري، ص205، دار المعرفة، بيروت، ط2004.</ref> === پاش وەفاتی === لە دوای کۆچی دوایی پێغەمبەر محەممەد شوێنکەوتوانی ناکۆکییان لەسەر ئەو کەسە ھەبوو کە دەبێتە جێنشین،<ref>الرحيق المختوم، المباركفوري، ص457-470.</ref> کۆمەڵێک موسڵمانان کۆ بوونەوە لە سەقیفەی بەنی ساعدە، سەعدی کوڕی عوبادە خۆی پاڵاوت بۆ ئەو مەبەستە و پشتیوانان پشتگیریان کرد،<ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج6، ص77-83، تحقيق: طه عبد الرؤوف سعد، دار الجيل، بيروت، ط1990.</ref> لە ھەمان کاتدا [[عومەر کوڕی خەتتاب|عومەری کوڕی خەتتاب]] [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبوبەکری]] سدیقی دەستنیشانکرد بۆ ئەو مەبەستە، بەپێی ئەوەی کۆچکردووەکان لە پێشترن بۆ جێ نشینی،<ref>الروض الأنف، السهيلي، ج4، ص448-461.</ref> ئەمەش پشتگیری ھەموو موسڵمانانی لەسەر بوو کە لەویا کۆ بووبونەوە، لە ھەمان کاتدا کۆمەڵێک لەو موسڵمانانەی کە لەو کاتەدا سەرگەرمی کفن و دفنی پێغەمبەر بوون دوایی ناڕازیبوون، <ref>البداية والنهاية، ابن كثير، تحقيق: علي شيري، ج5، ص270، دار إحياء التراث العربي، ط1988.</ref>سووربوون لەسەر ئەوەی [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی کوڕی ئەبوتالیب]] جێنشین بێت لەبەر ئەو نزیکایەتیەی ھەیەتی لەگەڵ پێغەمبەر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.shiaweb.org/books/jaish_alsahaba/pa19.html |سەردێڕ=تۆڕی شیعەی جیھانی |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160315045244/http://www.shiaweb.org/books/jaish_alsahaba/pa19.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئازاری ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>لەو ڕووداوەوە سەرەتاکانی ناکۆکی مێژوویی لە نێوان مەزھەبی [[سوننە]] و [[شیعە]] سەریھەڵدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=حكيم|یەکەم=گۆران|سەردێڕ=ململانێی سوننەو شیعە: باکگراوندێکی مێژووی و نەزیفێکی بەردەوام|ناونیشان=https://www.historyofkurd.com/2018/07/14/%d9%85%d9%84%d9%85%d9%84%d8%a7%d9%86%db%8e%db%8c-%d8%b3%d9%88%d9%86%d9%86%db%95%d9%88-%d8%b4%db%8c%d8%b9%db%95-%d8%a8%d8%a7%da%a9%da%af%d8%b1%d8%a7%d9%88%d9%86%d8%af%db%8e%da%a9%db%8c-%d9%85%db%8e/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=History Of Kurdistan}}</ref> دوای جێگیر بوونی دۆخەکە بۆ ئەبوبەکر، دەوڵەتی [[خەلافەتی ڕاشدین]] دامەزرا. ئیشی کرد لەسەر پارستنی [[ئیسلام]] و دژایەتی کردنی ئەوانەی لە ئیسلام پاشگەز بوونەوە پاش کۆچی دوایی پێغەمبەر، و ڕێگرییان لە [[زەکات]] کرد،<ref>فقه السيرة النبوية، محمد سعيد رمضان البوطي، ص511-513، دار الفكر، ط1991.</ref> ھەروەھا ئەوانەی لەناوبرد کە بانگەوازی پێغەمبەرایتیان ئەکرد،<ref>السيرة الحلبية في سيرة الأمين المأمون، علي بن برهان الدين الحلبي، ج2، ص509، دار المعرفة.</ref> ئەمەش ناسراوە بە شەڕی ڕەدە؛<ref>السيرة الحلبية في سيرة الأمين المأمون، علي بن برهان الدين الحلبي، ج2، ص509، دار المعرفة.</ref> و ئەبوبەکر ھەستا بە ناردنی ھێزی سەربازی بۆ ناوچە جیاوازەکان.<ref>فقه السيرة النبوية، محمد سعيد رمضان البوطي، ص511-513، دار الفكر، ط1991.</ref> لە سەردەمی دووەم جێ نشیندا [[عومەر کوڕی خەتتاب|عومەری کوڕی خەتاب]] و تەنھا لە ماوەی دە ساڵدا [[مێزۆپۆتامیا|وڵاتی نێوان دوو ڕووبار]] و وڵاتی [[فارسەکان|فارس]] و [[شام]] و [[میسر]] فەتح کرا .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=عمر|یەکەم=كهەیفی|سەردێڕ=پوختەیەک لە ژیانی عومەری کوڕی خەطاب ڕەزای خوای لێبێت|ناونیشان=https://www.historyofkurd.com/2016/03/15/%d9%be%d9%88%d8%ae%d8%aa%db%95%db%8c%db%95%d9%83-%d9%84%db%95-%da%98%db%8c%d8%a7%d9%86%db%8c-%d8%b9%d9%88%d9%85%db%95%d8%b1%db%8c-%d9%83%d9%88%da%95%db%8c-%d8%ae%db%95%d8%b7%d8%a7%d8%a8-%da%95%db%95/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=History Of Kurdistan}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Umar I {{!}} Biography, Caliph, Achievements, & Death {{!}} Britannica|ناونیشان=https://www.britannica.com/biography/Umar-I|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.britannica.com|زمان=en}}</ref> == موعجیزەکانی == {{سەرەکی|موعجیزەکانی محەممەد}} موسڵمانان ھەموو لەو باوەڕەدان، کە گەورەترین موعجیزەی پێغەمبەر محەممەد [[قورئان|قورئانە]]، پاشان زۆربەیان موعجیزەی تر دەسەلمێنن کە لە کتێبەکانی فەرموودەدا ھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی ئابی ٢٠٢٠|سەردێڕ=الجواب عن شبهة أن القرآن يدل على أن الله لم يؤيد نبيه بمعجزات غير القرآن - الإسلام سؤال وجواب|ناونیشان=https://islamqa.info/ar/answers/291379/%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D8%B9%D9%86-%D8%B4%D8%A8%D9%87%D8%A9-%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%8A%D8%AF%D9%84-%D8%B9%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D9%84%D9%85-%D9%8A%D9%88%D9%8A%D8%AF-%D9%86%D8%A8%D9%8A%D9%87-%D8%A8%D9%85%D8%B9%D8%AC%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%BA%D9%8A%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A7%D9%86|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200809210636/https://islamqa.info/ar/answers/291379/%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D8%B9%D9%86-%D8%B4%D8%A8%D9%87%D8%A9-%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%8A%D8%AF%D9%84-%D8%B9%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D9%84%D9%85-%D9%8A%D9%88%D9%8A%D8%AF-%D9%86%D8%A8%D9%8A%D9%87-%D8%A8%D9%85%D8%B9%D8%AC%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%BA%D9%8A%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A7%D9%86|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> === قورئان === {{سەرەکی|قورئان}} [[پەڕگە:Uthman Koran-RZ.jpg|220px|وێنۆک|کۆنترین نوسخەی قورئان]] بەپێی بیروباوەری [[ئیسلام|موسڵمانان]]، [[قورئان]] موعجیزەی سەرەکی پێغەمبەر محەممەدە کە بە درێژایی سەردەمەکان کەس نەیتوانیووە ھاوشێوەی ئەوە بھێنێت لەگەڵ ئەو تەحەدایەی لە قورئاندا ھاتووە،{{قورئان|سوورەت=١٧|ئایەت=٨٨|کوردی=ئەی محمد پێیان بڵێ: سوێند بە خوا ئەگەر ھەموو ئادەمیزادو پەریەکان کۆ ببنەوەو (ھەوڵی بەردەوام بدەن تا) قورئانێکی وەکو ئەمە دانێن و بیھێننە (مەیدان) ناتوانن کاری وابکەن و ناتوانن لە وێنەی بھێنن، ئەگەر چی ھەموو لایەکیان ببنە پشتگیرو یارمەتیدەری یەکتر}}.<ref>سورەتی ئیسرا، ئایەتی ٨٨</ref> بە زۆری ئیعجازی قورئان لە ڕەوانبێژی و ڕوون بێژییەکەیاتی، و ئیعجازی زمانەوانی یەکەم و گرنگترین ھۆکارەکانی ئیعجازی قورئانە، کە چەندیین ڕوو دەگرێتەوە، لەوانە باشی دانانەکەی و کۆبوونەوەی وشە و ڕەوانبێژییەکانی، و ئەو وێنە ڕێکخستنە سەیر و شێوازە نامۆیەی کە جیاوازە لە شێوازی قسەکردنی [[عەرەب]] و پەیڕەوەکانی ڕێکخستن و داڕشتنی کە لە پێش و دوایدا ھاوشێوەی نەبووە.<ref>الخصائص الكبرى، السيوطي، ج1، ص192-195، دار الكتب العلمية، بيروت.</ref> لە ڕووەکانی تری ئیعجازەکەی ئەو ھەواڵانەیە کە لە پەنھاندا ھاتووە، و ھەوألی سەدەکانی ڕابردوو و پێشینەکان،<ref>الخصائص الكبرى، السيوطي، ج1، ص192-195، دار الكتب العلمية، بيروت.</ref> و لەم دواییانەدا بزوتنەوەیەک دروست بووە باوەڕیان بە ئیعجازی زانستی ھەیە لە قورئاندا، و ئەو ئایەتانە ڕوون دەکاتەوە کە بیرۆکە زانستییەکانی ئاشکرا نەبوون تەنھا دوای ماوەیەکی دوور و درێژ نەبێت لە دەرکەوتنی قورئان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=التوبة|یەکەم=غازي|سەردێڕ=الإعجاز العلمي في القرآن.. تصويب الاتجاه|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/opinions/2009/10/29/%d8%a7%d9%84%d8%a5%d8%b9%d8%ac%d8%a7%d8%b2-%d8%a7%d9%84%d8%b9%d9%84%d9%85%d9%8a-%d9%81%d9%8a-%d8%a7%d9%84%d9%82%d8%b1%d8%a2%d9%86-%d8%aa%d8%b5%d9%88%d9%8a%d8%a8|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref> [[پەڕگە:Rima_Ariadaeus-1.jpg|وێنۆک|250px|ھێڵێک لەسەر ڕووی مانگ لەلایەن گرووپی پۆلۆ ١٠ گیراوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=APOD: 2002 October 29 - A Lunar Rille|ناونیشان=https://apod.nasa.gov/apod/ap021029.html|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=apod.nasa.gov}}</ref> زانایانی موسڵمانان لەو باوەڕەدان لە ئەنجامی موعجیزەی [[لەتبوونی مانگ]]ەوە دروست بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دلائل النبوة - المعجزات الحسية للرسول صلى الله عليه وسلم|ناونیشان=http://www.saaid.net/Doat/mongiz/15-8.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.saaid.net}}</ref>]] === لەتکردنی مانگ === موسڵمانانی [[سوننە]] کۆن لەسەر ئەوەی موعجیزەی لەتکردنی مانگ ڕوویداوە بۆ پێغەمبەر محەممەد وەک یەکێک لە موعجیزە تاکەکان،<ref>الأنوار المحمدية من المواهب اللدنية، يوسف النبهاني، ص270-272، المطبعة الأدبية، بيروت، ط1892.</ref> ئەمەش لە پێش کۆچکردندا بووە بۆ [[مەدینە]]، عەبدوڵڵا کوری مەسعود ئەڵێت؛ مانگ بوو بە دوو لەتەوە لەسەردەمی پێغەمبەردا بە شێکی لەسەر شاخەکە و بەشێکی ئەولاتر، پێغەمبەر ووتی شایەت بن،<ref>رواه البخاري في صحيحه، عن عبد الله بن مسعود، رقم: 4864.</ref> ھاوەڵ دانەرەکان ووتیان ئەمە جادووە. لەمەشدا ئایەتێکی قورئان ھاتۆتە خوارەوە، {{قورئان|سوورەت=٥٤|ئایەت=١|کوردی=ڕۆژی قیامەت نزیک بۆتەوە و مانگیش لەت بوو}}.<ref>سورەتی قەمەر، ئایەتی ١</ref>لەگەڵ ئەوەش زۆربەی مێژوو نووسانی ڕۆژئاوا گومانیان لەم موعجیزەیە ھەیە بەھی نەبوونی ھیچ بەڵگەیەکی زانستی .<ref>Wensinck, A.J. "Muʿd̲j̲iza." دائرة المعارف الإسلامية. Edited by: P. Bearman، Th. Bianquis، C.E. Bosworth، E. van Donzel and W.P. Heinrichs. Brill, 2007.</ref> === لە موعجیزەکانی دیکە === دەربارەی جیھانی نادیار لەو ھەواڵانەی پێغەمبەر دەربارەی جیھانی نادیار ھەیبوو، ڕۆژی غەزای بەدر بوو،<ref>خلاصة سير سيد البشر، المحبّ الطبري، ص107-107، تحقيق: طلال بن جميل الرفاعي، مكتبة نزار مصطفى الباز، ط1997.</ref> و ھەواڵەکانی دەربارەی [[حەسەن کوڕی عەلی|حەسەنی کوڕی عەلی کوڕی ئەبوتالیب]] بەوەی کە خوا دەیکاتە ھۆکاری ئاشتی لە نێوان دوو کۆمەڵەی موسڵمانان،<ref>المطالب العالية، ابن حجر العسقلاني، ج4، ص262.</ref> و ھەواڵی دەربارەی ئەوەی فاتیمەی کچی یەکەم کەس دەبێت لە خیزانەکەی بە دواییدا وەفات دەکات،<ref>رواه مسلم في صحيحه عن عائشة بنت أبي بكر، رقم: 2450.</ref> ھەروەھا ھەواڵ و زانیاری دەربارەی چەندیین ڕووداوی تر داوە.<ref>الشفا بتعريف حقوق المصطفى، القاضي عياض، ج1، ص249-258، دار الفكر، بيروت، ط1988.</ref>لە کتێبەکانی فەرموودە و ژیاننامە باسی ڕووداوی دەرچوونی ئاو دەکەن لە نێوان پەنجەکانی پێغەمبەر محەممەدەوە <ref>الخصائص الكبرى، السيوطي، ج1، ص412، دار الكتب العلمية، بيروت.</ref>و لە پێش ئەو بۆ ھیچ کەسێک ڕووی نەداوە، و لە چەند جێگەیەکدا ئەمە دووبارە بۆتەوە، و تەنانەت زانایانی موسڵمانان ئەو ئاوە بە باشترین ئاو دەژمێرن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=إسلام ويب - مواهب الجليل في شرح مختصر خليل - كتاب الطهارة - باب يرفع الحدث وحكم الخبث- الجزء رقم1|ناونیشان=https://islamweb.net/ar/library/index.php?page=bookcontents&ID=85&idfrom=0&idto=0&flag=1&bk_no=19&ayano=0&surano=0&bookhad=0|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=islamweb.net|زمان=ar}}</ref>قسەکردنی لەگەڵ گیانەوەر و بێ گیاندا،<ref>تفسير ابن كثير، عن أبي ذر الغفاري، ج5، ص76.</ref> و ھەروەھا سڵاو لێکردنی لەلایەن درەخت و بەردەوە و ڕۆیشتنی درەخت بۆی، و ناڵەی قەدی ئەو درەختەی ووتاری لەسەر ئەدا کاتێک مینبەرەکەی بۆ دروستکرا، لە ئامێزی گرت و قسەی بۆ کرد، <ref>تخريج مشكاة المصابيح، ابن حجر العسقلاني، ج5، ص346.</ref>و لە موعجیزەکانی لەگەڵ گیانەوەراندا، بەسەرھاتی ئەو ووشترەیە کە سکاڵای کرد لە زۆری ئیش و کەمی ئالەف،<ref>رواه أبو داود، في سننه، عن عبد الله بن جعفر، رقم: 2549.</ref> ھەروەھا چەندین ڕووداو و بەسەرھاتی تر.ھاوکات لەگەڵ ئەم موعجیزانەدا پێغەمبەر محەممەد چەندیین موعجیزەی تری ھەیە لە چاککردنەوەی نەخۆش<ref>دلائل النبوة، البيهقي، عن عاصم بن عمر بن قتادة، ج3، ص276، رقم: 1110.</ref> و بەرەکەت و ڕووداو و بەسەرھاتی تر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الباحث القرآني|ناونیشان=https://tafsir.app/althaalabi/9/118|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=tafsir.app}}</ref> == ژیانی تایبەتی == === خێزانەکانی === {{سەرەکی|دایکانی باوەڕداران}} خێزانەکانی محەممەد لە ئیسلامدا بە دایکەکانی باوەرداران ناسراون، و لە ژمارەی خێزانەکانییدا جیاوازی ھەیە لەسەر دوو ووتە، یەکێکیان ئەڵێت دوانزەن یان یانزەن،<ref name=":7">ألفية السيرة النبوية، عبد الرحيم العراقي، ص 132.</ref> و ھۆی جیاوازیەکەش لە [[ماریا کچی شەمعون|ماریە قبتییدایە]]، ئەوەی لەسەری ڕێکەوتوون لە یانزە خێزانەکەی، شەشیان قوڕەیشین، ئەوانیش؛ [[خەدیجە کچی خووەیلید|خەدیجە کچی خوەیلد]]، [[سەودە کچی زەمعە]]، [[عائیشە]] کچی ئەبووبەکر، [[حەفسە کچی عومەر]]، [[ئوم سەلەمە]]، ئوم حەبیبە. خێزانە عەرەبییەکانی بێجگە لە قوڕەیش چوارن، ئەوانیش؛ [[زەینەب کچی جەحش]]، جوەیریە کچی حارس، [[زەینەب کچی خوزەیمە|زەینەب کچی خوزیمە]]، مەیموونە کچی حارس، و یەکێکیان عەرەب نیە ئەویش [[سەفییە کچی حوییەی|سەفییە کچی حویەی]] لە بەنی ئیسرائیلە، و [[ماریا کچی شەمعون|ماریە قبتی]] ئەمێنێتەوە کە لە [[میسر]]ەوەیە، <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Mubārakfūrī|یەکەم=Ṣafī al-Raḥmān|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=r_80rJHIaOMC&redir_esc=y|سەردێڕ=الرحيق المختوم: بحث في السيرة النبوية على صاحبها افضل الصلاة و السلام|ڕێکەوت=٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=Darussalam|ژپنک=٩٧٨-٩٩٦٠-٨٩٩-٥٥-٨|زمان=en}}</ref>و کاتێک محەممەد خۆی لە ژیاندا بووە دووان لە خێزانەکانی وەفاتییان کرد ئەوانیش خەدیجە کچی خوەیلد و زەینەب کچی خوزیمە بوون.<ref name=":7" /> === مناڵەکانی === محەممەد سێ کوڕ و چوار کچی ھەبووە، دایکی ھەموویان خەدیجە کچی خوەیلد بوو بێجگە لە ئیبراھیم ئەو لە ماریە بوو، و ھەموو مناڵەکانی خۆی لە ژیاندا بوو وەفاتیان کرد بێجگە لە فاتیمە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=عدد أبناء وبنات النبي صلى الله عليه وسلم - الإسلام سؤال وجواب|ناونیشان=https://islamqa.info/ar/answers/23294/%D8%B9%D8%AF%D8%AF-%D8%A7%D8%A8%D9%86%D8%A7%D8%A1-%D9%88%D8%A8%D9%86%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%8A-%D8%B5%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87-%D9%88%D8%B3%D9%84%D9%85|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=islamqa.info|زمان=ar}}</ref> مناڵە کوڕەکانی ئەمانە بوون؛ قاسم (کە بووە بە نازناو بۆی (ئەبووقاسم) <ref name=":8">ألفية السيرة النبوية، عبد الرحيم العراقي، تحقيق: محمد علوي المالكي، ص130-139، دار المنهاج، ط2005.</ref>و لە تەمەنی دوو ساڵیدا کۆچی دوایی کردووە) و عەبدوڵڵا و ئیبراھیم (ساڵ و نیوێک لە مەدینە ژیا)<ref name=":8" />، مناڵە کچەکانی ئەمانەبوون؛ زەینەب و ڕوقیە و ئوم کەلسوم و فاتیمە، بەڵام [[شیعە]] فاتیمە بە تەنھا کچی محەممەد دادەنێن، و سێ کچەکەی تر دەڵێن تەنھا لە ماڵی پێغەمبەردا گەورەبوون، و لە ڕاستیشدا ئەوان کچی ھالە کچی خوەیلدی خوشکی خەدیجە بوون،زەینەب پێش کۆچ ژیانی خێزانی پێکھێنا لەگەڵ ئەبووعاس کوڕی ڕەبیع، بەڵام ڕوقیە و ئوم کەلسوم خێزانی ھاوسەرییان لەگەڵ [[عوسمان کوڕی عەفان]] پێک ھێنا یەک لە دوای یەکتر، و فاتیمە ژیانی خێزانی پێکھێنا لەگەڵ [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی کوڕی ئەبوتالیب]] لە نێوان ھەردوو غەزای بەدر و ئوحود،<ref>الرحيق المختوم، صفي الرحمن المباركي، ص471-472.</ref> و ھیچ کام لە کچەکانی مناڵیان نەبوو تەنھا فاتیمە نەبێت، <ref name=":8" /> کە [[حەسەن کوڕی عەلی|حەسەن]] و [[حوسێن کوڕی عەلی|حوسێن]] و [[زەینەب کچی عەلی|زەینەب]] و ئوم کەلسوم بوون. === موالی و خزمەتکارەکانی === محەممەد چەند موالییەکی ھەبوو، لەوانە؛ [[زەید کوڕی حاریسە|زەید کوری حاریسە]] (پێغەمبەر لە خۆی گرتبوو پێش [[ئیسلام]]) و کورەکەی ئوسامە، و سوبان کوری بجدد و ئەبوھیند، و ئەبولبابە، و ئەبوڕافع،<ref name=":8" /> و لە ژنان ماریە قبتی بوو (لەگەڵ بوونی جیاوازی لەسەر ئەوەی کردوویەتی بە خیزانی یان نا) و ڕیحان کچی زەید،<ref>الرحيق المختوم، صفي الرحمن المباركي، ص471-472.</ref> و خزمەتکارەکانی ئەنەسی کوری مالیک بو ھەروەھا ئەمانەش خزمەتیان ئەکرد، بیلال کوری ڕەباح، عەبدوڵلا کوری مەسعوود و ئەبووزڕی غەفاری و ئەوانی تر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=السيره الذاتيه لمحمد ابن عبدالله, عليه الصلاه والسلام - مجلة رجيم|ناونیشان=https://rjeem.com/%d8%a7%d9%84%d8%b3%d9%8a%d8%b1%d9%87-%d8%a7%d9%84%d8%b0%d8%a7%d8%aa%d9%8a%d9%87-%d9%84%d9%85%d8%ad%d9%85%d8%af-%d8%a7%d8%a8%d9%86-%d8%b9%d8%a8%d8%af%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d8%b9%d9%84%d9%8a%d9%87/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢٣|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230505192652/https://rjeem.com/%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B0%D8%A7%D8%AA%D9%8A%D9%87-%D9%84%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A7%D8%A8%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === شێوەی === موسڵمانان ھەستاون بە کۆکردنەوەی ئەوەی وەسفی پێغەمبەرەکەیان ئەکات کە لە ھاوەڵەکانەوە بە میرات بۆیان ماوەتەوە لە کتێبەکانی شەمائلدا، و ناودارترینی ئەم کتێبانەش شەمائلی محەممەدییە کە [[ترمزی]] دایناوە، و فەرموودەیەکی زۆری داناوە لە وەسفی پێغەمبەردا؛<ref>کتێبی لشمائل المحمدیة لە نوسینی الحافظ الترمذی لاپەڕە ٢–١٤</ref> * '''جەستەی''': بەشکۆ و بەرز بووە،<ref name="ReferenceA">لە سیوتی گێردراوەتەوە لە کتێبی الجامع الصغیر لە ھند بن ابی ھالە وەرگیراوە بە ژمارە:٦٤٩٣</ref> نە بەرز بووە و نە کورت،<ref>رواه ابن كثير في البداية والنهاية عن أبي هريرة، ج6، ص21.</ref> بەڵام لە بەرزییەوە نزیک بووە، ڕەنگی گوڵی بووە،<ref name="ReferenceA"/> نە سپی بووە نە ئەسمەر.<ref>لە سەحیحی بوخاری گێردراوەتەوە لە ئەنەسی کوری مالیکەوە بە ژمارە:٣٥٤٧</ref> * '''سەر و قژی''': سەری گەورە بووە، سەری بەرز، و قژی زۆر ڕەش بووە،<ref>ئیبن کەسیر لە کتێبی البدایە والنھایە گێراویتیەوە لە ئەبو ھورەرەش وەرگیراوە بەشی ٦ لاپەڕە ٢١.</ref> قژی نە لوول بووە و نەخاو، کاتێک وەفاتی کردووە لە سەر و ڕیشیدا ٢٠ تاڵی سپی نەبووە.<ref name="ReferenceB">رواه ابن عبد البر في كتابه الاستذكار عن علي بن أبي طالب، ج7، ص336.</ref><ref name="ReferenceD">رواه البخاري في صحيحه عن أنس بن مالك، رقم: 3547.</ref><ref name="ReferenceD"/> * '''دەست و قۆڵی''': قۆڵی درێژ بووە، زۆر موودار بووە، دەست و قاچی ئەستوور بووە، پەلەکانی درێژ و جومگەکانی بەھێز بووە.<ref name="ar.wikipedia.org">https://ar.wikipedia.org/wiki/وصف_النبي_محمد</ref> * '''شان و سنگ و سکی''': شانەکانی فراوان بوون، زۆر موودار بووە و سنگی بەرز بووە، و سنگی پان بووە.<ref name="ar.wikipedia.org"/><ref name="en.wikipedia.org">https://en.wikipedia.org/wiki/Depictions_of_Muhammad</ref> * '''نیشانەی پێغەمبەرایەتی''': نیشانەیەکی سوور وەک ھێلکەی کۆتر، یان وەک ھیلال، چەند موویەکی کۆبووەوەی تیابووە لە نێوان شانییدا، و ئەمەش لە نیشانەکانی پێغەمبەرایەتی بووە بەپێی بیروباوەری موسڵمانان.<ref>ھەیسمی گێراوێتیەوە لە کتێبی مجمع الزوائد لە سەلمانی فارسی وەرگیراوە لە بەشی ٩ لاپەرە ٣٤٣.</ref> * '''ڕووخسار و ناوچەوانی''': ڕووخساری ڕێک بووە، زۆر بە تەواوی بازنەیی نەبووە، ناوچەوانی فراوان بووە.<ref name="ar.wikipedia.org"/><ref name="en.wikipedia.org"/><ref>ئیبن کەسیر لە کتێبی البداية والنھاية گێراوێتیەوە لە ئەبو ھورەیرەوە، بەشی ٦، لاپەڕە ٢١.</ref> * '''چاو و برۆی''': چاوی زۆر ڕەش بووە، لە سپیاییەکەیدا سووری ھەبووە، و چاوەکانی زۆر فراوان بووە، و برۆکانی بەھێز و کەوانەیی بووە، و بە نەرمی بە یەک گەیشت بوونەوە.<ref name="ReferenceB"/><ref name="en.wikipedia.org"/><ref>رواه مسلم في صحيحه عن جابر بن سمرة، رقم:2339.</ref> * '''لوت و دەمی''': لووتی ڕێک بووە، و دەمی گەورە بووە، و دانەکانی ناسک و ڕێک بوون.<ref name="en.wikipedia.org"/><ref>[[ئیمام]]ی مسلم گێراوێتیەوە لە سەحیحەکەی لە جابر بن سمرەوە، بە ژمارە:'''٢٣٣٩'''.</ref><ref>https://ar.wikipedia.org/wiki/محمد</ref> * '''قاچەکانی''': قاچەکانی گەورە بوون، ھەموو پێی لەسەر زەوی دادەنا<ref>ئیبن کەسیر گێراوێتیەوە لە کتێبی البداية والنهاية لە ئەبو ھورەیرەوە، بەشی شەشەم لاپەڕە ٢١.</ref><ref>ئیمامی مسلم گێراوێتیەوە لە سەحیحەکەی لە جابری کوری سمرەوە، بە ژمارە :٢٣٣٩.</ref> [[پەڕگە:4025 Istanbul - Topkapi - Sbirciando da finestra sala reliquie - Foto G. Dall'Orto 27-5-2006.jpg|وێنۆک|220px|ئەو ژوورەی پۆشاکی پێغەمبەری لێیە لە مۆزەخانەی بابی عالی لە ئیستەنبوڵ، [[تورکیا]]]] === پێداویستی و ئاسارەکانی === لە خووی پێغەمبەر بوو کە ناوی لە شتومەک و چەک و پێویستییەکانی دەنا،<ref>کتێبی إحیاء علوم الدین، خاوەن:أبو حامد الغزالی، بەشی ٢، لاپەڕە ٣٧٦ چاپ: دار المعرفة، بیروت.</ref> ناوی ئاڵاکەی عیقاب بوو، و ناوی شمشێرەکەی کە شەڕی پێ دەکرد زولفەقار بوو، و ھەروەھا شمشێری تری ھەبوو وەک ڕسوب و قەزیب، و ناوی کەوانەکەی کتوم بوو، و ووشترەکەی ناوی [[قەسوا]] بوو، بەو شێوەیە ھەموو شتەکانی ناو نابوو، و موسڵمانان زۆر لە کەرەستەکانیان پاراست ووە بە درێژایی مێژوو، لە [[میسر]] لە مزگەوتێک ئاسەواری پێغەمبەر ھەبوو لە باشووری [[قاھیرە]]، تا کاتی فەتحی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] ساڵی ١٥١٧ز، کاتێک [[سەلیمی یەکەم|سوڵتان سەلیمی یەکەمی]] عوسمانی چووە قاھیرەوە، ھەموو ئاسەوارەکانی پیغەمبەری لەگەڵ خۆی برد بۆ [[ئەستەمبوڵ|ئەستەنبوڵ]]، و ھەتا ئێستا لە مۆزەخانەی بابی عالی لە ئەستەنبوڵ پارێزراون.<ref>کتێبی:إحیاء علوم الدین، خاوەن:أبو حامد الغزالی، '''بەشی دووەم'''، لاپەڕە ٣٧٦ چاپ: دار المعرفة، بیروت.</ref> بەڵام ئەوەی لە ئاسەواری پێغەمبەر بوو لە [[مەککە]] و [[مەدینە]]، موسڵمانان پاراست بوویان تا کاتی دەرکەوتنی بزوتنەوەی وەھابی لە نەجد لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|خەلافەتی عوسمانی]]، کە وەھابییەکان دوای ئەوەی دەستیان گرت بەسەر حیجازدا، زۆربەی ئاسەوارەکانی پێغەمبەریان لەناوبرد بە بانگەوازی ترسی دروست بوونی ھاوەڵ دانان،<ref>'''جریدة الحجاز:''' جدل حول تدمیر الوھابیة لما تبقّی من آثار إسلامیة - فؤاد المشاط تاریخ الوصول 7 یولیو 2011. نسخة محفوظة03 نوفمبر 2012 علی موقع وای باک مشین.</ref>، ئەمەش وایکرد زۆربەی زانایانی [[سوننە]] و [[شیعە]] بانگەوازی پێویست بوونی پارێزگارییان کرد بۆ ئەوەی کە ماوەتەوە و ڕێگە نەدریت لەناو ببرێت<ref>'''صحیفة عکاظ:''' مفتی مصر: الآثار النبویة عظیمة القیمة وتمثل تاریخ الإسلام تاریخ الوصول 7 یولیو 2011.نسخة محفوظة 24 سبتمبر 2015 علی موقع وای باک مشین.</ref><ref>لا ذرائع لھدم آثار النبوة، عمر عبد اللە کامل، ص2، دار بیرسان.</ref><ref name="ReferenceC">'''علی الطالقانی. معھد الإمام الشیرازی الدولی للدراسات:'''توصیات ومقترحات لمعالجة ھدم الآثار، تاریخ الوصول 21 یولیو2011. نسخة محفوظة 15 أغسطس 2018 علی موقع وای باک مشین.</ref> لەو ئاسارانەی ڕوخێنران؛ مزگەوتی بەنی قەڕیزە بوو، کە پێغەمبەر محەممەد تێیدا نوێژی کرد کاتی گەمارۆدانی بەنی قەڕیزە لەبەر [[خیانەت]]ەکەیان، مزگەوتی ئەبووبەکری سدیق، و شوینی لە دایکبوونی محەممەد، و شوێنی ژیانی لە مەککە، و باخی ھاوەڵ سەلمانی فارسی، و ماڵی ھاوەڵ [[ئەبوو ئەیووبی ئەنساری|ئەبوو ئەیووبی ئەنساڕی]]، و بیری عەینول زەرقا، و بیری ئەریس و بیری حاء.<ref name="ReferenceC"/><ref>لا ذرائع لھدم آثار النبوة، عمر عبد اللە کامل، ص182-183، دار بیرسان.</ref><ref>نصیحة لأخواننا علماء نجد، یوسف الرفاعی، ص12.</ref> == تێڕوانینەکان لەسەر کەسایەتیی محەممەد == === تێڕوانینی موسڵمانان === بەپێی زانیارییە ئیسلامییەکان، محەممەد بەڕێزترین دروستکراو و پێشەوای ھەموو مرۆڤایەتییە،<ref>الفتاوى الحديثية، ابن حجر الهيتمي، ص346-349، تحقيق: أحمد عناية، دار التقوى، ط2008.</ref><ref>قال النبي محمد «أنا سيّد ولد آدم يوم القيامة»، رواه مسلم في صحيحه، عن أبي هريرة، رقم: 2278.</ref> و دوایین پێغەمبەری خوایە، باوەڕبوون پێی و باوەڕ بە پێغەمبەرێتییەکەی پێویستە لەسەر ھەموو [[ئیسلام|موسڵمانان]] و باوەڕ بە بێ ئەوە تەواو نابێت و [[ئیسلام]] ڕاست نابێت لەگەڵ ئەم بڕوایەدا نەبێت،<ref name=":9">الشفا بتعريف حقوق المصطفى، القاضي عياض، ج2، ص3، دار الكتب العلمية، ط2006.</ref><ref name=":9" /> گوێڕایەڵ بوون بۆی و ڕازی بوون بە فەرمانەکانی پێویستە لەسەریان،<ref name=":10">مجموعة رسائل الإمام الغزالي - روضة الطالبين وعمدة السالكين، أبو حامد الغزالي، ص107، المكتبة الوقفية.</ref><ref name=":10" /> بەوەی کە گوێڕایەڵییە بۆ خوا؛ و پەیڕەوکردنی ڕەوشتەکانی. ئیسلام خۆشویستنی محەممەد بە یەکێک لە ئوسوڵەکانی موسڵمان و یەکێک لە مەرجەکانی باوەڕ دادەنێت،<ref>رواه مسلم في صحيحه، رقم: 2832.</ref> موسڵمانان ڕێزێکی زۆریان لێناوە، و بە ڕێژەیەکی زۆر مناڵەکانیان بە ناوی محەممەد ناو دەنێن، کە ئامارەکان ئاماژە بەوە دەکەن، محەممەد بەربڵاوترین ناوە لە جیھاندا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ="محمد".. الاسم الأكثر شعبية بين المواليد الذكور في بريطانيا|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/ar/دولي/محمد-الاسم-الأكثر-شعبية-بين-المواليد-الذكور-في-بريطانيا/2440257|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.aa.com.tr}}</ref> و زۆرترین ناو بووە بۆ ناونانی لەدایکبووە نوێکان لە [[بەریتانیای مەزن|بەریتانیا]] ساڵی [[٢٠٠٩]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mohammed is most popular name for baby boys in London|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/news/religion/6194354/Mohammed-is-most-popular-name-for-baby-boys-in-London.html|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.telegraph.co.uk}}</ref> زۆربەی موسڵمانان لە ھەموو وڵاتە ئیسلامییەکاندا ڕاھاتوون بە ئاھەنگ گێڕان بە یادی لەدایکبوونی پێغەمبەر محەممەد لە سەدەی شەشی کۆچی بەرامبەر دوانزەی زایینییەوە، کۆڕ ئەبەستن بۆ گوێگرتن لە ژیاننامەکەی، و سەڵاوەتدان لەسەری، و گوێگرتن لە وەسفەکانی،<ref>حسن المقصد في عمل المولد، جلال الدين السيوطي، ص5.</ref> لە ھەمان کاتدا شوێنکەوتوانی [[سوننە|ئەھلی سونەو جەماعە]] ئەم بۆنەیە قبوڵ ناکەن و بە دروستکراوی ئەزانن،<ref>حول المولد النبوي الشريف، محمد علوي المالكي، ص11-12، دار جوامع الكلم، ط1997.</ref> موسڵمانان ناوی محەممەد جیادەکەنەوە بەوەی لەگەڵ ناوھێنانییدا دەڵێن «پێشەوامان محەممەد (سیدنا محمد)» یان «پێغەمبەری خوا (رسول اللە)» یان «نەبی» و لە دوای ناوەکەی سەڵاواتی لەسەر ئەدەن و ئەڵێن؛ «صلّی اللە علیە وسلّم» واتە؛ «دروودی خوای لێبێت».<ref>قال النبي محمد «من صلى عليّ صلاة لم تزل الملائكة تصلي عليه ما صلى عليّ فليقلّ عبد من ذلك أو ليكثر» رواه الدمياطي، في المتجر الرابح، رقم: 246، وقال عنه: حسن.</ref> === تێڕوانینی یەھوودی === نەریتێک ھەیە لەناو یەھوودییدا، دان ئەنێن بە بوونی پێغەمبەری بێجگە لە یەھوودییەکان، خوا ناردوونی بۆ ڕێنمایی کردنی میللەتەکانیان، لەوانە؛ بلعام و ئەیووب کە عییبری نەبوون، تێڕاونینی زانا گەورەکانی [[جوو|یەھوود]] جیاوازییەکی گەورەیان تێدایە دەرباری پێغەمبەر محەممەد، زانای یەھوودی نسنائیل کوڕی فیوومی ئەڵێت، خوا پێغەمبەری ناردووە کە پەیامەکانیان یەک ناگرێتەوە لەگەڵ ئەو بیروباوەڕانەی بۆ پێغەمبەرەکانی یەھوودی ناردووە، فیوومی محەممەد بە پێغەمبەرێکی ڕاستگۆ دادەنێت بەڵام پەیامەکەی تایبەت بە [عەرەب] ئەزانێت بە شێوەکی تایبەت و بۆ یەھوودی دانانێت لەبەر ئەوەی لەگەڵ [[تەورات]] یەک ناگرێتەوە.<ref>The Bustan al-Ukul, by Nathanael ibn al-Fayyumi, edited and translated by David Levine, Columbia University Oriental Studies Vol. VI, p. 105</ref><ref>''Gan ha-Sekhalim'', ed. Kafih (Jerusalem, 1984), ch. 6.</ref> ئەوەی تێبینی دەکرێت تێڕوانینی فیوومی قبوڵێکی فراوان نەکراوە لە نێو یەھوودەکانی سەردەمەکەییدا. موسا کوڕی مەیموون یەکێک لە گرنگترین لاھووتییەکانی یەھوودە لە سەردەمەکانی ناوەڕاستدا وای ئەبینێت کە محەممەد ھەندێک لە بنەماکانی یەھوودی ھەڵبژاردووە لە پەیامەکەیدا و پەرستشی تری بۆ زیاد کردووە، و مەیمون محەممەد بە پێغەمبەرێکی ناڕاستگۆ دادەنێت و بانگەوازی پێغەمبەرایەتییەکەی بە ناڕاست ئەزانێت لەبەر ئەوەی پێچەوانەی نەرێتی تەوراتی یەھوودییە، ھەروەھا بوونی پێغەمبەرێکی نەخوێندەوار بەوە دادەنێت کە ناتوانێت بگاتە پلەی پێغەمبەر.<ref>[http://www.aishdas.org/student/navi.htm Prophet: True or False?], Gil Student</ref><ref>[http://www.myjewishlearning.com/beliefs/Issues/Jews_and_Non-Jews/Attitudes_Toward_Non-Jews/Islam.shtml Jewish Views on Islam] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150318060224/http://myjewishlearning.com/beliefs/Issues/Jews_and_Non-Jews/Attitudes_Toward_Non-Jews/Islam.shtml |date=١٨ی ئازاری ٢٠١٥}}, Marc B. Shapiro</ref> === تێڕوانینی مەسیحییەت === [[پەڕگە:Dante and Virgil Meet Muhammad and His Son-in-law, Ali in Hell.jpg|وێنۆک|وێنەیەکی [[دانتێ ئەلیگیێری|دانتێ]] و [[ڤێرجیل|ڤیرجیل]] لە دۆزەخدا محەممەد و [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی کوڕی ئەبووتالیب]] دەبینن. لە سەدەکانی ناوەڕاستدا مەسیحییەکان ئیسلامیان بە بیدعەت دادەنا.]] یوحنا دیمەشقی (٦٧٦-٧٤٩ز) بە یەکەم کەسی مەسیحی دادەنرێت ڕای خۆی دابێت لەسەر محەممەد، بە پێغەمبەرێکی ناڕاستگۆی دادەنێت،<ref>[http://orthodoxinfo.com/general/stjohn_islam.aspx St. John of Damascus’s Critique of Islam], Orthodox Christian Information Centre</ref>لەگەڵ ئەوەشدا بەشێک لە پەیرەوانی مەسیحیەت بۆچوونێکی ئەرێنیان بەرامبەر محەممەد ھەبوو، بەتایبەت کاتێک خەلیفەی عەباسی ئەبو عەبدوڵڵا محەممەد مەھدی، پرسیاری لە قەشەی کەنیسەی ڕۆژھەڵات، تیماتیۆسی یەکەم کرد سەبارەت بە بۆچوونی خۆی سەبارەت بە محەممەد ، وەڵامی دایەوە: "ئەو بە شوێنپێی پێغەمبەراندا دەڕۆیشت." وە لەگەڵ چەندین ستایشی محەممەد کە ڕاستگۆ بووە. <ref>[http://books.google.com/books?id=E6SIe0ommuYC&pg=PA169 Modern Western Christian theological understandings of Muslims since the Second Vatican council], Mahmut Aydin</ref> بەڵام پیکدادانەکانی دواتری نێوانیان لەگەڵ موسڵماناندا لە [[ئەندەلوس]] و [[فەلەستین]] بووە بە ھۆی دەرکەوتنی ئاڕاستەیەکی ڕەخنەگر لە ئیسلام و ئەم ئاڕاستەیە زیاتر تاوی سەند، دوای شەڕەکانی [[ئەورووپا]] لەگەڵ [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]]. بەتایبەت لای [[پرۆتێستانت|پرۆستانتەکان]]. لە سەدەکانی ناوەڕاستدا [[کڵێسای کاتۆلیک|کاتۆلیکەکان]] ئیسلامیان بە جۆرێک لە بیدعەت دادەنا و لە ڕەدی محمەممەددا بەرھەمیان داناوە.<ref name="Quinn2008">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Quinn|یەکەم=Frederick|سەردێڕ=The Sum of All Heresies: The Image of Islam in Western Thought|ڕێکەوت=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]]|ژپنک=٩٧٨-٠١٩٥٣٢٥٦٣٨|شوێن=[[نیویۆرک|New York]]|پەڕەکان=١٧–٥٤|chapter=The Prophet as Antichrist and Arab Lucifer (Early Times to 1600)|chapter-url=https://books.google.com/books?id=PAF5py-2Oi0C&pg=PA17}}</ref> ئەم تێڕوانینە لە سەدەکانی دواتردا بەتایبەت لەدوای ڕێنێسانس گۆڕا.بەرگریکەرەکانی [[کڵێسای کاتۆلیک|کاسۆلیک]] لەسەرەتای سەدەی بیست وەسفی محەممەد دەکەن بەوەی چاکسازێکی کۆمەڵایەتییە، و ھیلیر بیلوک <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Hilaire Belloc {{!}} British author {{!}} Britannica|ناونیشان=https://www.britannica.com/biography/Hilaire-Belloc|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.britannica.com|زمان=en}}</ref>یەکێک لە دیارترینی ئەو کاسۆلیکە بەریگریکارانەیە لە سەرەتای سەدەی بیستدا، ستایشی پەیامی پێغەمبەر محەممەدی کرد لەبەرئەو جێگە تایبەتەی بۆ [[مەسیح]] و [[مریەم|مریەمی]] دایک دایناوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Great and Enduring Heresy of Mohammed|ناونیشان=https://www.catholic.com/magazine/print-edition/the-great-and-enduring-heresy-of-mohammed|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=Catholic Answers}}</ref> ھەروەھا چەندین بۆچوون ھەبووە کە مەسیحیەت دان بە پێغەمبەرایەتی محەممدا بنێن لە ژێر ئاکارە مەسیحییەکاندا ئەمەش لە پێناو ھێنانەناوەی کەشێکی ئەرێنی لەگەڵ ئاینی ئیسلامدا .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hilal|یەکەم=Sidi Mahmoud|سەردێڕ=تصريحات بنديكت وبيان نوسترا آيتاتي.. انحراف أم امتداد|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/opinions/2006/9/27/%d8%aa%d8%b5%d8%b1%d9%8a%d8%ad%d8%a7%d8%aa-%d8%a8%d9%86%d8%af%d9%8a%d9%83%d8%aa-%d9%88%d8%a8%d9%8a%d8%a7%d9%86-%d9%86%d9%88%d8%b3%d8%aa%d8%b1%d8%a7-%d8%a2%d9%8a%d8%aa%d8%a7%d8%aa%d9%8a|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref> === تێڕوانینی ڕۆژئاوا === ڕەخنەگر و لێکۆڵەرەوەی سوری ‹ڕەنا قەبانی› ئەڵێت؛ لە سەدەکانی ناوەڕاستدا شەڕ تەنھا لە نێوان [[ئیسلام]] و [[ئەورووپا]]دا تەنھا لەو ناکۆکییە سەربازییەدا نەبووە کە لە [[تورکیا]] یان [[ئیسپانیا]] ڕوویانداوە، بەڵکو شەڕێکی کولتووری و ڕۆشنبیریش بووە ،<ref>أساطير أوروبا عن الشرق: لفّق تسد، رنا قباني، ص35-39، دار طلاس، دمشق، ط1994.</ref> لە سەدەی دوانزەیەمەوە ئەورووپا سووربوون لەسەرئەوەی ئیسلام وەک شارستانیەتیێک قبوڵ نەکەن بەڵکو وەک ھێزێکی دژ وەریانگرتووە، ئەمەش بوو بە ھۆی بڵاوبوونەوەی نەزانی و وونبونی وردبینی لە وەرگێڕانەکاندا و دروستکردنی ئەفسانە و ئارەزووی دژانە، کە بوو بەھۆی بەرھەم ھاتنی ئەدەبێکی دژ بە ئیسلام، کە یەکێک لە ڕووەکانی ئەوە بوو پێغەمبەر محەممەد دوژمنی مەسیحە.<ref>ئەفسانەکانی ئەورووپا لەسەر ڕۆژھەڵات، ڕەنا قەبانی.</ref> لەگەڵ [[سەردەمی ڕووناکبیری|سەردەمی ڕوناکبیری]] لە [[سەدەی ١٧یەم|سەدەی حەڤدەدا]] و دەرکەوتنی پەیوەندی بازرگانی تایبەت لە نێوان [[ئەورووپا]] و [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانییدا]]، لەگەڵ ئەو سەردانانەی بازرگان و ئەوروپییەکان پێی ھەستان بۆ شارەکانی ڕۆژھەڵات بیرکردنەوەیان دەربارەی ئیسلام و پێغەمبەر گۆڕانی بەسەردا ھات،<ref>أساطير أوروبا عن الشرق: لفّق تسد، رنا قباني، ص107، دار طلاس، دمشق، ط1994.</ref> ئەورووپا بەرھەمێکی نوێیان بە جێھێشت، ئەدیب و شاعیرە ڕۆژئاواییەکان دەستیان کرد بە وەسفی پیغەمبەر و ستایش کردنی، بەڵام ھەندێک لەسەر بیروباوەڕە کۆنەکانی سەردەمی ناوەڕاست مانەوە دەربارەی ئیسلام و ئەمەش بەردەوام بوو ھەتا [[سەدەی ٢٠ەم|سەدەی بیست]]، و تا لە ئەنجامی [[ھێرشەکانی ١١ی ئەیلوول|ڕووداوەکانی ١١ی ئەیلوولدا]] شەپۆلی [[ئیسلامۆفۆبیا]] بەرز بوویەوە، ئەمەش بەھۆی تێکەڵ کردنی ڕەفتاری توندڕەوە ئیسلامییەکان لەگەڵ پەیامی ئیسلام بە شێوەیەکی گشتی.<ref>[http://www.alyaumonline.com/News/art/8574.html?print&output_type=rss&output_type=rss&output_type=rss&output_type=rss پێگەی ئەمڕۆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200917095025/http://www.alyaum.com/News/art/8574.html?print&output_type=rss&output_type=rss&output_type=rss&output_type=rss |date=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ }},.</ref><ref>[http://www.aljazeera.net/NR/exeres/6EC17FC7-6961-4E7B-B452-889186D3B3B3.htm جەزیرە نێت] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081019075329/http://www.aljazeera.net/NR/exeres/6EC17FC7-6961-4E7B-B452-889186D3B3B3.htm |date=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ }}.</ref> نووسەری یەھوودی مایکل ھارت لە دانانی کتێبی مەزنترین ١٠٠ کەسایەتی مێژوودا، پێغەمبەر محەممەدی داناوە بە بە مەزنترین کەس بەو بڕوایەی «کە تەنھا کەسە لە مێژوودا بە تەواوی سەرکەوتوو بووە لەسەر ئاستی ئایینی و دونیایی و دەڵێت محەممەد کاریگەرییەکی گەورەی لە دەروونی [[ئیسلام|موسڵمانان]] بە جێھێشتووە، ئەمەش دەردەکەوێت لە یادکردنەوە و شوێن پێ ھەڵگرتنییاندا لە شێوازی ژیان و پەرستشەکانی، و ھەروەھا لە ھەستانیان بە لەبەرکردنی ووتە و ھەڵس وکەوت و سیفەتەکانی».<ref>١٠٠ نەمرەکە [[مایکل ھارت]]</ref><ref>[https://archive.org/stream/MichaelHartRankingOfThe100GreatMuhammadNumber1/Michael+Hart+Ranking+of+the+100+Great++Muhammad+Number+1_djvu.txt Full text of "Michael Hart Ranking Of The 100 Great Muhammad Number 1]" لە [[وەیباک مەشین]] ەوە پارێزراوە</ref> === تێڕوانینەکانی تر === * [[ئایینی بابی|بابی]] و [[ئایینی بەھایی|بەھائی]] و [[ئەحمەدی]]، محەممەد بە یەکێک لە پێغەمبەرەکان دادەنێن، بەڵام بە دوا پێغەمبەری دانانێن، و بەپێی ڕای ئەوان لە دوای محەممەد باب و بەھاء و غوڵام ئەحمەد قادیانی ھەیە. * لە دیانەتی سیلیما، محەممەد بە یەکێک لە قەدیسییەکان دانراوە (کەنیسەی کاسۆلیکی) * ناناک دامەزرێنەری دیانەتی سیخی بە یەکێک لە پیغەمبەرەکانی براھمای دادەنێت.<ref>Peter Teed (1992), p.424</ref> * کەنیسەی یەسوع مەسیح، بە یەکێک لە چاکسازەکانی دادەنێت وەک [[کۆنفۆشیۆس|کۆنفووشیوس]] و [[سوقرات]] و [[ئەفلاتوون]] و ئەوانی تر، و پاداشتیان لای خوا وردەگرنەوە لە بەر بەھا ڕەوشتییەکانیان، و بانگەوازەکەیان بۆ ڕوناککردنەوە و ھێنانەدی ئاستێکی بەرزی تێگەیشتن لە نیو خەڵکدا.<ref>[http://www.lds.org/portal/site/LDSOrg/menuitem.b12f9d18fae655bb69095bd3e44916a0/?vgnextoid=2354fccf2b7db010VgnVCM1000004d82620aRCRD&locale=0&sourceId=bbaba1615ac0c010VgnVCM1000004d82620a____&hideNav=1 A Latter-day Saint Perspective on Muhammad - James A. Toronto].</ref> == ئەمانەش ببینە == {{col-begin}} {{col-1-of-3}} * [[فەرموودە]] * [[قورئان]] * [[ئیسلام]] * [[کۆڵەکەکانی ئیسلام|پایەکانی ئیسلام]] {{col-2-of-3}} * [[عەبدولموتەڵیب کوڕی ھاشم|عەبدولموتەلیب کوڕی ھاشم]] *[[خەلافەتی ڕاشدین]] * [[دەوڵەتی ئەمەوی|خەلاقەتی ئەمەوی]] * [[خەلافەتی عەباسی|خەلافەتی عەبباسی]] * [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|خەلافەتی عوسمانی]] {{col-2-of-3}} * [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبووبەکر]] * [[عومەر کوڕی خەتتاب]] * [[عوسمان کوڕی عەفان]] * [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب]] {{col-end}} == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} ===کتێبنامە=== <!-- ATTENTION: If you add an entry into this section, please ensure that you include it within proper alphabetical order of the existing list, generally by author's last name --> {{refbegin|30em|indent=yes}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Adil |یەکەم=Hajjah Amina |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=31tscfPF4tkC|سەردێڕ=Muhammad, the Messenger of Islam: His Life & Prophecy |ڕێکەوت=٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=ISCA |ژپنک=٩٧٨-١-٩٣٠٤٠٩-١١-٨}} *{{cite encyclopedia |last=Ahmad |first=Anis |author-link=Anis Ahmad |date=2009 |title=Dīn |encyclopedia=The Oxford Encyclopedia of the Islamic World |editor=John L. Esposito |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |url=http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t236/e1102 |url-access=subscription |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20171205093241/http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t236/e1102 |archive-date=5 December 2017 }}{{cbignore}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ahmed |یەکەم=Shahab |بەستەری نووسەر=Shahab Ahmed |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ZCcuDwAAQBAJ |سەردێڕ=Before Orthodoxy: The Satanic Verses in Early Islam |ڕێکەوت=٢٤ی نیسانی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=Harvard University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٦٧٤-٠٤٧٤٢-٦}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Al-Bukhari |یەکەم=Muhammed Ibn Ismaiel |سەردێڕ=The Translation of the Meanings of Sahih Al-Bukhari: Arabic-English |ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ١٩٩٧|بڵاوکەرەوە=Dar-us-Salam Publications |ژپنک=٩٧٨-٩٩٦٠-٧١٧-٣١-٩|translator-last=Khan |translator-first=Muhammad M.}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Al-Tabari|یەکەم=Abu Jafar Muhammad ibn Jarir |بەستەری نووسەر=Al-Tabari |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=sD8_ePcl1UoC |سەردێڕ=The History of al-Ṭabarī Vol. 8: The Victory of Islam: Muhammad at Medina A.D. 626-630/A.H. 5-8 |ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ١٩٩٧|بڵاوکەرەوە=SUNY Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٧٩١٤-٣١٥٠-٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Al-Tabari |یەکەم=Muhammad ibn Jarir |بەستەری نووسەر=al-Tabari |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=uyFjzQEACAAJ |سەردێڕ=The History of al-Tabari Vol. 6: Muhammad at Mecca |ڕێکەوت=١ی ئابی ١٩٨٧|بڵاوکەرەوە=SUNY Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٨٧٠٦-٧٠٧-٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Anthony |یەکەم=Sean W. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=_r7LDwAAQBAJ |سەردێڕ=Muhammad and the Empires of Faith: The Making of the Prophet of Islam |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Univ of California Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢٠-٩٧٤٥٢-٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ardic |یەکەم=Nurullah |ڕێکەوت=٢١ی ئابی ٢٠١٢|سەردێڕ=Islam and the Politics of Secularism |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ZAXNxxkJKYsC&pg=PA99 |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-١٣٦-٤٨٩٨٤-٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180122105439/https://books.google.com/books?id=ZAXNxxkJKYsC&pg=PA99 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Arjomand |یەکەم=Said Amir |بەستەری نووسەر=Saïd Amir Arjomand |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=rNGAEAAAQBAJ|سەردێڕ=Messianism and Sociopolitical Revolution in Medieval Islam |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Univ of California Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢٠-٣٨٧٥٩-١}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Armstrong |یەکەم=Karen |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=dTqRqVNtBfoC |سەردێڕ=Muhammad: A Prophet for Our Time |ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=Harper Collins |ژپنک=٩٧٨-٠-٠٦-١١٥٥٧٧-٢}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Armstrong|یەکەم=Karen |بەستەری نووسەر= Karen Armstrong|ڕێکەوت=٢٠١٣|سەردێڕ=[[Muhammad: A Prophet for Our Time]] |بڵاوکەرەوە=[[HarperCollins]] |ژپنک= ٩٧٨٠٠٦٢٣١٦٨٣٧}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Encyclopaedia of Islam, Volume XI (V-Z) |ڕێکەوت=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٢|ناونیشان=https://brill.com/edcollbook/title/6997 |editor-last=Bearman |editor-first=Peri |editor-link=Peri Bearman |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=Brill |ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-١٢٧٥٦-٢|editor2-last=Bianquis |editor2-first=Thierry |editor-link2=Thierry Bianquis |editor3-last=Bosworth |editor3-first=C. Edmund |editor-link3=C. Edmund Bosworth |editor4-last=Donzel |editor4-first=E. J. van |editor-link4=E. J. van Donzel |ref = {{harvid|Bearman et al.|2002}}}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Beeston |یەکەم=A. F. L. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Y0QkhaK4kBUC |سەردێڕ=Arabic Literature to the End of the Umayyad Period |ڕێکەوت=٣ی تشرینی دووەمی ١٩٨٣|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٢٤٠١٥-٤}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Clinton |دوایین=Bennett |بەستەری نووسەر=Clinton Bennett |سەردێڕ=In search of Muhammad |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-VTIkkcUFHQC&pg=PA182 |ڕێکەوت=١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=Continuum International Publishing Group |ژپنک=٩٧٨-٠-٣٠٤-٧٠٤٠١-٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150922131141/https://books.google.com/books?id=-VTIkkcUFHQC&pg=PA182 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٥}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bogle |یەکەم=Emory C. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=IpFhLDUw20gC |سەردێڕ=Islam: Origin and Belief |ڕێکەوت=١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=University of Texas Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٩٢-٧٠٨٦٢-٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Borup |یەکەم١=Jørn |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=FMG0DwAAQBAJ |سەردێڕ=Religious Diversity in Asia |دوایین٢=Fibiger |یەکەم٢=Marianne Qvortrup |دوایین٣=Kühle |یەکەم٣=Lene |ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=BRILL |ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٤١٥٨١-٢}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Brockopp |یەکەم=Jonathan E. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=o58K2t344YQC |سەردێڕ=The Cambridge Companion to Muhammad |ڕێکەوت=١٩ی نیسانی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ژپنک=٩٧٨-١-١٣٩-٨٢٨٣٨-٣}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Brown |یەکەم=Daniel W. |بەستەری نووسەر=Daniel W. Brown |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=TPbLcSlUs8cC |سەردێڕ=A New Introduction to Islam |ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Wiley |ژپنک=٩٧٨-٠-٦٣١-٢١٦٠٤-٩}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Brown |یەکەم=Jonathan A.C. |بەستەری نووسەر=Jonathan A. C. Brown|ڕێکەوت=٢٠١١|سەردێڕ=Muhammad: A Very Short Introduction |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٥٥٩٢٨-٢|ناونیشان=https://archive.org/details/muhammadveryshor00brow}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Cheikh |یەکەم=Nadia Maria El |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=lRPRCgAAQBAJ |سەردێڕ=Women, Islam, and Abbasid Identity |ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Harvard University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٦٧٤-٧٣٦٣٦-٨}} *{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Cimino |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥|سەردێڕ="No God in Common": American Evangelical Discourse on Islam after 9/11 |journal=[[Review of Religious Research]] |بەرگ=٤٧|issue=2 |پەڕەکان=١٦٢–٧٤|doi=10.2307/3512048 |jstor=3512048}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Cole |یەکەم=W. Owen |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=1T_UAwAAQBAJ |سەردێڕ=Six World Faiths |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٦|بڵاوکەرەوە=A&C Black |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٦٤-٤٩٦٤-١}} *{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Conrad |یەکەم=Lawrence I. |بەستەری نووسەر=Lawrence Conrad |ڕێکەوت=١٩٨٧|سەردێڕ=Abraha and Muhammad: some observations apropos of chronology and literary topoi in the early Arabic historical tradition1 |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |بەرگ=٥٠|issue=2 |پەڕەکان=٢٢٥–٤٠|s2cid=162350288 |doi=10.1017/S0041977X00049016}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Curtis |یەکەم=Michael |ڕێکەوت=٢٠٠٩|سەردێڕ=Orientalism and Islam: European Thinkers on Oriental Despotism in the Middle East and India |ناونیشان=https://archive.org/details/orientalismislam00curt |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |شوێن=New York City |بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |پەڕە=[https://archive.org/details/orientalismislam٠٠curt/page/n٤٢ ٣١]|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٧٦٧٢٥-٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Deming |یەکەم=David |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=2FKNAgAAQBAJ&dq=muhammad+bring+you+slaughter+quraysh&pg=PA68 |سەردێڕ=Science and Technology in World History, Volume 2: Early Christianity, the Rise of Islam and the Middle Ages |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=McFarland |ژپنک=٩٧٨-٠-٧٨٦٤-٥٦٤٢-٠}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dibble |یەکەم=Roy |ناونیشان=https://gutenberg.org/ebooks/73644 |سەردێڕ=Mohammed |ڕێکەوت=١٩٢٦|بڵاوکەرەوە=Viking Press}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=El-Azhari |یەکەم=Taef Kamal |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=_LaSvwEACAAJ |سەردێڕ=Queens, Eunuchs and Concubines in Islamic History, 661-1257 |ڕێکەوت=٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Edinburgh University Press |ژپنک=٩٧٨-١-٤٧٤٤-٢٣١٨-٢|پەڕەکان=٢٤–٥|chapter=Two Wives at the Same Time: Sawda and 'Aisha}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Esposito |یەکەم=John |بەستەری نووسەر=John Esposito |ڕێکەوت=١٩٩٨|سەردێڕ=Islam: The Straight Path |edition=3rd |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١١٢٣٤-٤|ناونیشان=https://archive.org/details/islamstraightpat00espo_0}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Esposito |یەکەم=John |بەستەری نووسەر=John Esposito |ڕێکەوت=٢٠٠٢|سەردێڕ=What Everyone Needs to Know About Islam |ناونیشان=https://archive.org/details/whateveryoneneed0000espo |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١٥٧١٣-٠}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|editor-last=Esposito |editor-first=John |editor-link=John Esposito |ڕێکەوت=٢٠٠٣|سەردێڕ=The Oxford Dictionary of Islam |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١٢٥٥٨-٠|پەڕە=١٩٨|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press, USA |ناونیشان=https://archive.org/details/oxforddictionary00bada/page/198 |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Esposito |یەکەم=John |بەستەری نووسەر=John Esposito |ڕێکەوت=٢٠١١|سەردێڕ=What everyone needs to know about Islam |edition=2 |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=2wSVQI3Ya2EC&pg=PA14 |بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٧٩٤١٣-٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150930142902/https://books.google.com/books?id=2wSVQI3Ya2EC&pg=PA14 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Fontaine |یەکەم=P. F. M. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=2cuUEAAAQBAJ|سەردێڕ=Imperialism in Medieval History I: Dualism in Byzantine History 476–638 and Dualism in Islam 572–732 |ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=BRILL |ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٥٠٢٣٤-٥}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Forward |یەکەم=Martin |بەستەری نووسەر=Martin Forward |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=BCkQAQAAIAAJ |سەردێڕ=Muhammad: A Short Biography |ڕێکەوت=٢٤ی نیسانی ١٩٩٧|بڵاوکەرەوە=Oneworld Publications |ژپنک=٩٧٨-١-٨٥١٦٨-١٣١-٠}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gabriel |یەکەم=Richard A. |بەستەری نووسەر=Richard A. Gabriel |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=nadbe2XP2o4C |سەردێڕ=Muhammad: Islam's First Great General |ڕێکەوت=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=University of Oklahoma Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٦١-٣٨٦٠-٢}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gabriel |یەکەم=Richard A. |بەستەری نووسەر=Richard A. Gabriel |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=0HQCBQAAQBAJ |سەردێڕ=Muhammad: Islam's First Great General |ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=University of Oklahoma Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٦١-٨٢٥٠-٦}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Gibb |یەکەم١=Hamilton Alexander Rosskeen |بەستەری نووسەر١=H. A. R. Gibb |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=IAajmgEACAAJ |سەردێڕ=The Encyclopaedia of Islam: Vol. 1- |دوایین٢=Lewis |یەکەم٢=Brian |دوایین٣=Donzel |یەکەم٣=Emeri J. van |بەستەری نووسەر٣=Emeri van Donzel |دوایین٤=Bosworth |یەکەم٤=Clifford Edmund |بەستەری نووسەر٤=Clifford Edmund Bosworth |ڕێکەوت=١٩٨٦|بڵاوکەرەوە=E.J. Brill |ref = {{harvid|Gibb et al.|1986}}}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gil |یەکەم=Moshe |بەستەری نووسەر=Moshe Gil |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=M0wUKoMJeccC |سەردێڕ=A History of Palestine, 634–1099 |ڕێکەوت=٢٧ی شوباتی ١٩٩٧|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٥٩٩٨٤-٩}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Glubb |یەکەم=Sir John Bagot |بەستەری نووسەر=John Bagot Glubb |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=miAqAQAAMAAJ |سەردێڕ=The Life and Times of Muhammad |ڕێکەوت=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=Cooper Square Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٤-١١٧٦-٥}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Goddard |یەکەم=Hugh |ڕێکەوت=٢٠٠٠|سەردێڕ=A History of Christian-Muslim Relations |ناونیشان=https://archive.org/details/historychristian00godd |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |بڵاوکەرەوە=Edinburgh University Press |chapter=The First Age of Christian-Muslim Interaction (c. 830/215) |پەڕەکان=٣٤–٤١|ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٦٦٣-٣٤٠-٦}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Goldman |یەکەم=Elizabeth |بەستەری نووسەر=Elizabeth Goldman |ڕێکەوت=١٩٩٥|سەردێڕ=Believers: spiritual leaders of the world |بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٠٨٢٤٠-١|ناونیشان=https://archive.org/details/believersspiritu00gold}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gordon |یەکەم=Matthew |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=KiawUHevW24C |سەردێڕ=The Rise of Islam |ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Greenwood Publishing Group |ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٣-٣٢٥٢٢-٩}} *{{cite encyclopedia |first1=Richard |last1=Gottheil |author-link1=Richard Gottheil |first2=Mary W. |last2=Montgomery |first3=Hubert |last3=Grimme |date=1906 |title=Mohammed |url=http://jewishencyclopedia.com/articles/10918-mohammed |encyclopedia=Jewish Encyclopedia |publisher=[[Kopelman Foundation]]}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hazleton |یەکەم=Lesley |بەستەری نووسەر=Lesley Hazleton |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=8b2JDQAAQBAJ |سەردێڕ=The First Muslim: The Story of Muhammad |ڕێکەوت=٤ی شوباتی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Penguin |ژپنک=٩٧٨-١-٥٩٤٦٣-٢٣٠-٣}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hodgson |یەکەم=Marshall G. S. |بەستەری نووسەر=Marshall Hodgson |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=18b-K9AMLlwC |سەردێڕ=The Venture of Islam, Volume 1: The Classical Age of Islam |ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٣٤٦٨٦-١}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Holt |یەکەم١=P. M. |بەستەری نووسەر١=Peter Holt (historian) |دوایین٢=Lambton |یەکەم٢=Ann K. S. |بەستەری نووسەر٢=Ann Lambton |دوایین٣=Lewis |یەکەم٣=Bernard |بەستەری نووسەر٣=Bernard Lewis |ڕێکەوت=١٩٧٧|سەردێڕ=The Cambridge History of Islam |edition=paperback |بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٢٩١٣٥-٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Holt |یەکەم١=P. M. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=5OO-AQAACAAJ |سەردێڕ=The Cambridge History of Islam: Volume 1A, The Central Islamic Lands from Pre-Islamic Times to the First World War |دوایین٢=Lambton |یەکەم٢=Ann K. S. |دوایین٣=Lewis |یەکەم٣=Bernard |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ١٩٧٧|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٢٩١٣٥-٤|ref = {{harvid|Holt et al.|1977}}}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Hourani |یەکەم١=Albert |بەستەری نووسەر١=Albert Hourani |دوایین٢=Ruthven |یەکەم٢=Malise |بەستەری نووسەر٢=Malise Ruthven |سەردێڕ=A History of the Arab Peoples |ڕێکەوت=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Belknap Press; Revised edition |ژپنک=٩٧٨-٠-٦٧٤-٠١٠١٧-٨}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Howard-Johnston |یەکەم=James |بەستەری نووسەر=James Howard-Johnston |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=I_9QEAAAQBAJ |سەردێڕ=Witnesses to a World Crisis: Historians and Histories of the Middle East in the Seventh Century |ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=OUP Oxford |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-١٥٧٦٠٨-٩}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Humphreys |یەکەم=R. Stephen |بەستەری نووسەر=R. Stephen Humphreys |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=L-A9DwAAQBAJ |سەردێڕ=Islamic History: A Framework for Inquiry – Revised Edition |ڕێکەوت=١٩٩١|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٦٩١-٠٠٨٥٦-١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Ibn Hisham |یەکەم١=ʻAbd al-Malik |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=tug7AAAAMAAJ |سەردێڕ=The Life of Muhammad: A Translation of Isḥāq's Sīrat Rasūl Allāh |دوایین٢=Ibn Ishaq |یەکەم٢=Muhammad |بەستەری نووسەر٢=Ibn Ishaq |ڕێکەوت=١٩٧٨|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٦٣٦٠٣٤-٨}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Ibn Kathir |بەستەری نووسەر١=Ibn Kathir |سەردێڕ=The Life of the Prophet Muhammad Volume I |دوایین٢=Gassick |یەکەم٢=Dr Trevor Le |بەستەری نووسەر٢=Trevor LeGassick|ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٠|بڵاوکەرەوە=Garnet Publishing |ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٩٦٤-١٤٢-٢|شوێن=Reading |translator-last=Gassick |translator-first=Prof Trevor Le}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ibn Kathīr |یەکەم=Ismāʻīl ibn ʻUmar |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=wVdTAAAAYAAJ |سەردێڕ=The Life of the Prophet Muḥammad: A Translation of Al-Sīra Al-Nabawiyya |ڕێکەوت=١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=Center for Muslim Contribution to Civilization |ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٩٦٤-٠٤٠-١}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Irving |یەکەم=Washington |بەستەری نووسەر=Washington Irving |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=p7EPAAAAYAAJ&pg=PA17 |سەردێڕ=Mahomet and His Successors |ڕێکەوت=١٩٠٤|بڵاوکەرەوە=P. F. Collier}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Johnson |یەکەم=Scott Fitzgerald |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=KEYSDAAAQBAJ |سەردێڕ=The Oxford Handbook of Late Antiquity |ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٠٢٧٧٥٣-٦}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Katz |یەکەم=Steven |بەستەری نووسەر=Steven T. Katz |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=lwpxEAAAQBAJ |سەردێڕ=The Cambridge Companion to Antisemitism |ڕێکەوت=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ژپنک=٩٧٨-١-١٠٨-٧٨٧٦٥-٩}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kister |یەکەم=M. J. |بەستەری نووسەر=Meir Jacob Kister |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=0PdbEAAAQBAJ |سەردێڕ=Society and Religion from Jahiliyya to Islam |ڕێکەوت=٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-٠٠٠-٥٨٥٠٢-٥}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Klein |یەکەم=F. A. |بەستەری نووسەر=Frederick Klein |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Y5eJAAAAMAAJ |سەردێڕ=The Religion of Islám |ڕێکەوت=١٩٠٦|بڵاوکەرەوە=K. Paul, Trench, Trübner |ژپنک=٩٧٨-٩٠-٩٠-٠٠٤٠٨-٢}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Kloppenborg |یەکەم١=Ria |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=wN-mDwAAQBAJ |سەردێڕ=Female Stereotypes in Religious Traditions |دوایین٢=Hanegraaff |یەکەم٢=Wouter J. |بەستەری نووسەر٢=Wouter Hanegraaff |ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=BRILL |ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٣٧٨٨٨-٩}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lapidus |یەکەم=Ira |بەستەری نووسەر=Ira M. Lapidus |ڕێکەوت=٢٠٠٢|سەردێڕ=A History of Islamic Societies |ناونیشان=https://archive.org/details/historyofislamic0000lapi_t2d2 |بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |edition=2nd |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٧٧٩٣٣-٣}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lapidus |یەکەم=Ira M. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=qcPZ1k65pqkC |سەردێڕ=Islamic Societies to the Nineteenth Century: A Global History |ڕێکەوت=٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٥١٤٤١-٥}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lassner |یەکەم=Jacob |بەستەری نووسەر=Jacob Lassner |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=jwdsUKLbS2wC |سەردێڕ=Jews, Christians, and the Abode of Islam: Modern Scholarship, Medieval Realities |ڕێکەوت=١٥ی ئازاری ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٤٧١٠٧-٥}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lewis |یەکەم=Bernard |بەستەری نووسەر=Bernard Lewis |ڕێکەوت=٢٠٠٢|orig-year=1993 |سەردێڕ=The Arabs in History |بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٢٨٠٣١٠-٨|title-link=The Arabs in History}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lewis |یەکەم=David Levering |بەستەری نووسەر=David Levering Lewis |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Zxuar_ISdcUC |سەردێڕ=God's Crucible: Islam and the Making of Europe, 570-1215 |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=W. W. Norton & Company |ژپنک=٩٧٨-٠-٣٩٣-٠٦٧٩٠-٣}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Lindemann |یەکەم١=Albert S. |بەستەری نووسەر=Albert Lindemann |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=SaEUDAAAQBAJ |سەردێڕ=Antisemitism: A History |دوایین٢=Levy |یەکەم٢=Richard S. |بەستەری نووسەر٢=Richard S. Levy |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٢٣٥٠٣-٢}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Madelung |یەکەم=Wilferd |بەستەری نووسەر=Wilferd Madelung |ڕێکەوت=١٩٩٧|سەردێڕ=The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate |بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٦٤٦٩٦-٣|title-link=The Succession to Muhammad}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Margoliouth |یەکەم=David S. |بەستەری نووسەر=David Samuel Margoliouth |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Rwhm1b9hZh0C |سەردێڕ=Mohammed and the Rise of Islam |ڕێکەوت=٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Cosimo, Inc.|ژپنک=٩٧٨-١-٦١٦٤٠-٥٠٣-٨}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Miller |یەکەم=Judith |بەستەری نووسەر=Judith Miller |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=tH_ThgVEoAcC|سەردێڕ=God Has Ninety-Nine Names: Reporting from a Militant Middle East |ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Simon and Schuster |ژپنک=٩٧٨-١-٤٣٩١-٢٩٤١-٨}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Muir |یەکەم= William |بەستەری نووسەر=William Muir |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=YTwBAAAAQAAJ |سەردێڕ=The Life of Mahomet and History of Islam to the Era of the Hegira: With Introductory Chapters on the Original Sources for the Biography of Mahomet and on the Pre-Islamite History of Arabia |ڕێکەوت=١٨٦١|بڵاوکەرەوە=Smith, Elder&Company, 65, Cornhill}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Muranyi |یەکەم=Miklos |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=bsXXAAAAMAAJ |سەردێڕ=The Life of Muhammad |ڕێکەوت=١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=Ashgate |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٦٠٧٨-٧٠٣-٧}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Morgan |یەکەم=Diane |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=6oHDEAAAQBAJ |سەردێڕ=Essential Islam: A Comprehensive Guide to Belief and Practice |ڕێکەوت=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing USA |ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٣-٣٦٠٢٦-٨}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Muesse |یەکەم=Mark W. |بەستەری نووسەر=Mark W. Muesse |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=i8hxEAAAQBAJ |سەردێڕ=Four Wise Men |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Lutterworth Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٨٨-٩٥٢٢-٨}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Murray |یەکەم=Alexander |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=trene_8DY10C |سەردێڕ=Suicide in the Middle Ages: Volume 2: The Curse on Self-Murder |ڕێکەوت=٣ی ئازاری ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=OUP Oxford |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-١٦١٣٩٩-٩}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Nagel |یەکەم=Tilman |بەستەری نووسەر=Tilman Nagel |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=YvgdEAAAQBAJ |سەردێڕ=Muhammad's Mission: Religion, Politics, and Power at the Birth of Islam |ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Walter de Gruyter GmbH & Co KG |ژپنک=٩٧٨-٣-١١-٠٦٧٤٩٨-٩}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Netton |یەکەم=Ian Richard |بەستەری نووسەر=Ian Richard Netton |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=bYtmAgAAQBAJ |سەردێڕ=Encyclopaedia of Islam |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-١٣٥-١٧٩٦٠-١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Nigosian |یەکەم=Solomon A. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=my7hnALd_NkC|سەردێڕ=Islam: Its History, Teaching, and Practices |ڕێکەوت=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Indiana University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٥٣-١١٠٧٤-٩}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Peters |یەکەم=F. E. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=FS8W4fEXJpsC |سەردێڕ=Muhammad and the Origins of Islam |ڕێکەوت=٦ی نیسانی ١٩٩٤|بڵاوکەرەوە=State University of New York Press |ژپنک=٩٧٨-١-٤٣٨٤-١٥٩٧-٠}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Peters |یەکەم=Francis Edward |بەستەری نووسەر=Francis Edward Peters |ڕێکەوت=٢٠٠٣|سەردێڕ=Islam: A Guide for Jews and Christians |بڵاوکەرەوە=Princeton University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٦٩١-١١٥٥٣-٥|ناونیشان=https://archive.org/details/islamguideforjew00fepe}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Peters |یەکەم=Francis Edward |بەستەری نووسەر=Francis Edward Peters |ڕێکەوت=2003b |سەردێڕ=The Monotheists: Jews, Christians, and Muslims in Conflict and Competition |بەرگ=١|ناونیشان=https://press.princeton.edu/books/paperback/9780691123721/the-monotheists-jews-christians-and-muslims-in-conflict-and |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |بڵاوکەرەوە=Princeton University Press |id=ASIN: B0012385Z6 |ژپنک=٠-٦٩١-١١٤٦٠-٩}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Peters |یەکەم=Francis Edward |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|بەستەری نووسەر=Francis Edward Peters |سەردێڕ=Jesus and Muhammad: Parallel Tracks, Parallel Lives |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=olEi-1LZYYQC&pg=PA159 |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٧٤٧٤٦-٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130614223637/http://books.google.com/books?id=olEi-1LZYYQC&pg=PA159 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٣}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Peterson |یەکەم=Daniel |بەستەری نووسەر=Daniel C. Peterson |ڕێکەوت=٢٠٠٧|سەردێڕ=Muhammad, Prophet of God |ناونیشان=https://archive.org/details/muhammadpropheto0000pete |بڵاوکەرەوە=Wm. B. Eerdmans Publishing Company |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٢٨-٠٧٥٤-٠}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Phipps |یەکەم=William E. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=DR_mDAAAQBAJ |سەردێڕ=Muhammad and Jesus: A Comparison of the Prophets and Their Teachings |ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing |ژپنک=٩٧٨-١-٤٧٤٢-٨٩٣٥-١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Powers |یەکەم=David S. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Rx-LAwAAQBAJ |سەردێڕ=Zayd |ڕێکەوت=٨ی ئایاری ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=University of Pennsylvania Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٢٢-٠٩٩٥-٢}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Quinn |یەکەم=Frederick |ڕێکەوت=٢٠٠٨|سەردێڕ=The Sum of All Heresies: The Image of Islam in Western Thought |ناونیشان=https://archive.org/details/sumofallheresies0000quin |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |شوێن=New York City |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |chapter=The Prophet as Antichrist and Arab Lucifer (Early Times to 1600) |پەڕەکان=١٧–٥٤|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٣٢٥٦٣-٨}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ramadan |یەکەم=Tariq |بەستەری نووسەر=Tariq Ramadan |ڕێکەوت=٢٠٠٧|سەردێڕ=In the Footsteps of the Prophet: Lessons from the Life of Muhammad |بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٣٠٨٨٠-٨|ناونیشان=https://archive.org/details/infootstepsofpro00rama}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rāshid |یەکەم=Maʿmar ibn |بەستەری نووسەر=Ma'mar ibn Rashid |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=N8mlCgAAQBAJ |سەردێڕ=The Expeditions: An Early Biography of Muḥammad |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=NYU Press |ژپنک=٩٧٨-١-٤٧٩٨-٠٠٤٧-٦}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Reeves |یەکەم=Minou|بەستەری نووسەر=Minou Reeves |ڕێکەوت= ٢٠٠٣|سەردێڕ= [[Muhammad in Europe]]: A Thousand Years of Western Myth-Making |بڵاوکەرەوە=[[New York University Press]] |پەڕەکان=[https://archive.org/details/muhammadineurope٠٠٠٠mino/page/n١٣٢ ٦]–٧|ژپنک= ٠٨١٤٧٧٥٦٤٠}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Reynolds |یەکەم=Gabriel Said |بەستەری نووسەر=Gabriel Said Reynolds |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=b1SjEAAAQBAJ |سەردێڕ=The Emergence of Islam: Classical Traditions in Contemporary Perspective |ڕێکەوت=٧ی ئازاری ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=Augsburg Fortress Publishers |ژپنک=٩٧٨-١-٥٠٦٤-٧٣٨٨-٨}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Robin |یەکەم=Christian J. |ڕێکەوت=٢٠١٢|سەردێڕ=Arabia and Ethiopia. In The Oxford Handbook of Late Antiquity |بڵاوکەرەوە=OUP USA |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٣٣٦٩٣-١}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Robinson |یەکەم=David |ڕێکەوت=٢٠٠٤|سەردێڕ=Muslim Societies in African History |ناونیشان=https://archive.org/details/muslimsocietiesi0000robi |بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٨٢٦٢٧-٣}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rodgers |یەکەم=Russ |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=nOxXXwAACAAJ |سەردێڕ=The Generalship of Muhammad: Battles and Campaigns of the Prophet of Allah |ڕێکەوت=٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=University Press of Florida |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٣٠-٣٧٦٦-٠}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rodinson |یەکەم=Maxime |بەستەری نووسەر=Maxime Rodinson |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ttPdDwAAQBAJ |سەردێڕ=Muhammad |ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=New York Review of Books |ژپنک=٩٧٨-١-٦٨١٣٧-٤٩٣-٢}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Roggema |یەکەم=Barbara |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=8O15DwAAQBAJ |سەردێڕ=The Legend of Sergius Baḥīrā: Eastern Christian Apologetics and Apocalyptic in Response to Islam |ڕێکەوت=٣١ی ئابی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=BRILL |ژپنک=٩٧٨-٩٠-٤٧٤-٤١٩٥-٣}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Reading the Middle Ages: Sources from Europe, Byzantium, and the Islamic World, Third Edition |ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=University of Toronto Press |ژپنک=٩٧٨-١-٤٤٢٦-٣٦٧٣-٦|editor-last=Rosenwein |editor-first=Barbara H. |editor-link=Barbara H. Rosenwein |شوێن=Toronto Buffalo London}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rubin |یەکەم=Uri |بەستەری نووسەر=Uri Rubin |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=3WFqEAAAQBAJ |سەردێڕ=The Life of Muhammad |ڕێکەوت=١٩ی نیسانی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Taylor & Francis |ژپنک=٩٧٨-١-٣٥١-٨٨٦٧٦-٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ṣallābī |یەکەم=ʻAlī Muḥammad Muḥammad |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=yDmuURWiSNoC |سەردێڕ=The Noble Life of the Prophet |ڕێکەوت=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Darussalam |ژپنک=٩٧٨-٩٩٦٠-٩٦٧٨-٩-٩}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Encyclopaedia of Islam, Volume III (H-Iram): [Fasc. 41-60, 60a] |ڕێکەوت=٢٦ی حوزەیرانی ١٩٩٨|ناونیشان=https://brill.com/edcollbook/title/1482 |editor-last=Schacht |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=Brill |ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٠٨١١٨-٥|editor2-last=Lewis |editor3-last=Pellat |editor4-last=Ménage|ref = {{harvid|Schacht et al.|1998}}}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Schroeder|یەکەم=Eric |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ZDbR3Bz1OvsC|سەردێڕ=Muhammad's People: An Anthology of Muslim Civilization |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=Courier Corporation|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٨٦-٤٢٥٠٢-٣}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Spellberg |یەکەم=Denise A. |بەستەری نووسەر=Denise Spellberg |ڕێکەوت=١٩٩٦|سەردێڕ=Politics, Gender, and the Islamic Past: The Legacy of 'A'isha Bint Abi Bakr |بڵاوکەرەوە=Columbia University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-٠٧٩٩٩-٠|پەڕەکان=٣٩–٤٠}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Stillman|یەکەم=Norman A. |بەستەری نووسەر=Norman A. Stillman |ڕێکەوت=١٩٧٩|سەردێڕ=The Jews of Arab Lands: A History and Source Book |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=bFN2ismyhEYC&pg=PA236 |بڵاوکەرەوە=Jewish Publication Society |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٧٦-٠١٩٨-٧|پەڕە=٢٣٦}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Swarup |یەکەم=Ram |بەستەری نووسەر=Ram Swarup |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=GLdZv97v2lMC |سەردێڕ=Understanding the Hadith: The Sacred Traditions of Islam |ڕێکەوت=٢٩ی نیسانی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Prometheus Books |ژپنک=٩٧٨-١-٦١٥٩٢-٢٤٣-٧}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Towghi |یەکەم=Malek Muhammad |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=sCjFXhIWTlMC |سەردێڕ=Foundations of Muslim Images and Treatment of the World Beyond Islam |ڕێکەوت=١٩٩١|بڵاوکەرەوە=Michigan State University. Department of History}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Waqidi |یەکەم=Muḥammad ibn Umar|بەستەری نووسەر=Al-Waqidi |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=6CcqAQAAMAAJ |سەردێڕ=The Life of Muḥammad: Al-Wāqidī's Kitāb Al-maghāzī |ڕێکەوت=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٥٧٤٣٤-١}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Watt |یەکەم=W. Montgomery |بەستەری نووسەر=W. Montgomery Watt |ڕێکەوت=١٩٥٣|سەردێڕ=Muhammad at Mecca |بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |id=ASIN: B000IUA52A |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٧٧٢٧٧-٧|title-link=Muhammad at Mecca (book)}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Watt |یەکەم=W. Montgomery |بەستەری نووسەر=W. Montgomery Watt |ڕێکەوت=١٩٥٦|سەردێڕ=Muhammad at Medina |بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٧٧٣٠٧-١|title-link=Muhammad at Medina (book)}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Watt |یەکەم=W. Montgomery |بەستەری نووسەر=W. Montgomery Watt |ڕێکەوت=١٩٧٤|سەردێڕ=Muhammad: Prophet and Statesman |ناونیشان=https://archive.org/details/muhammadprophets00watt/page/138 |بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |شوێن=United Kingdom |ژپنک=٠-١٩-٨٨١٠٧٨-٤}} *{{cite encyclopedia|last=Watt |first=W. Montgomery|date=1998 |title=Badr |chapter=Encyclopaedia of Islam, Volume I (A-B): &#91;Fasc. 1-22&#93; |url=https://brill.com/display/title/1480|encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam]] |edition=2nd |publisher=Brill |volume=1 |pages=867–8 |isbn=978-90-04-08114-7}} *{{cite encyclopedia |last1=Welch |first1=Alford T. |author-link1=Alford T. Welch |last2=Moussalli |first2=Ahmad S. |last3=Newby |first3=Gordon D. |date=2009 |title=Muḥammad |encyclopedia=The Oxford Encyclopedia of the Islamic World |editor=John L. Esposito |editor-link=John Esposito |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |url=http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t236/e0550 |quote= |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211050118/http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t236/e0550 |archive-date=11 February 2017 }}{{cbignore}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Islam |ناونیشان=https://archive.org/details/islam0000edit |ڕێکەوت=١٩٦١|بڵاوکەرەوە=George Braziller |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٧٦-٠١٦٥-٥|editor-last=Williams |editor-first=John Alden}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Williams |یەکەم=Rebecca |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=DBi_X2qoxpgC|سەردێڕ=Muhammad and the Supernatural: Medieval Arab Views |ڕێکەوت=٢ی ئایاری ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-١٣٥-٩٤٠٨٥-٠}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|editor-last=Willis |editor-first=John Ralph |ڕێکەوت=٢٠١٣|سەردێڕ=Slaves and Slavery in Muslim Africa: Islam and the Ideology of Enslavement |شوێن=New York City |بڵاوکەرەوە=[[Routledge Press|Routledge]] |بەرگ=١|پەڕەکان=vii–xi, ٣–٢٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٤٦-٣١٤٢-٤}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Zeitlin |یەکەم=Irving M. |ڕێکەوت= ٢٠٠٧|سەردێڕ= The Historical Muhammad|ناونیشان= https://books.google.com/books?id=v_seJ21M0UoC |بڵاوکەرەوە=[[Polity Press]] |ژپنک= ٩٧٨٠٧٤٥٦٥٤٨٨١}} {{refend}} ====ئینسایکلۆپیدیای ئیسلام==== * {{refbegin|30em|indent=yes}} *{{cite encyclopedia |last=Abel |first=Armand |author-link=Armand Abel |date=1960 |title=Baḥīrā |url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/bahira-SIM_1050 |encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam]] |edition=2nd |publisher=Brill |volume=1 }} *{{cite encyclopedia |last1=Buhl |first1=F. |last2=Welch |first2=A.T. |author-link2=Alford T. Welch |date=1993 |title=Muḥammad |url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/muhammad-COM_0780 |encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam]] |edition=2nd |publisher=Brill |volume=7 |pages=360–376 |isbn=978-90-04-09419-2 }} *{{TDV Encyclopedia of Islam |title=MUHAMMED |url=https://islamansiklopedisi.org.tr/muhammed |pages=406-479 |volume=30 }} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Muslim |یەکەم١=Imam Abul-Husain |سەردێڕ=Sahih Muslim |دوایین٢=Al-Khattab |یەکەم٢=Nasiruddin |ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=Dar-us-Salam Publications Inc |ژپنک=٩٧٨-٩٩٦٠-٩٩١٩-٠-٠|edition=First |شوێن=Riyadh}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Peters |یەکەم=F. E. |بەستەری نووسەر=Francis Edward Peters |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=WnMOEAAAQBAJ |سەردێڕ=Judaism, Christianity, and Islam: The Classical Texts and Their Interpretation, Volume I: From Convenant to Community |ڕێکەوت=٩ی ئازاری ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٦٩١-٢٢٦٨٢-٨}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Sa'd |یەکەم=Muḥammad Ibn |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=_vnXAAAAMAAJ |سەردێڕ=Kitab Al-tabaqat Al-kabir - Volume 2 |ڕێکەوت=١٩٧٢|بڵاوکەرەوە=Pakistan Historical Society}} *{{cite encyclopedia |last=Watt |first=W. Montgomery |author-link=W. Montgomery Watt |date=1971 |title=Ḥalīma Bint Abī Ḏh̲uʾayb |url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/halima-bint-abi-dhuayb-SIM_2648 |encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam]] |edition=2nd |publisher=Brill |volume=3 }} *{{cite encyclopedia |last=Watt |first=W. Montgomery |author-link=W. Montgomery Watt |date=1960 |title=Āmina |url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/amina-SIM_0601 |encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam]] |edition=2nd |publisher=Brill |volume=1 }} *{{cite encyclopedia |last1=Wensinck |first1=A.J. |last2=Rippen |first2=A. |date=2002 |title=Waḥy |url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/wahy-COM_1331 |encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam]] |edition=2nd |publisher=Brill |volume=11 }} *{{cite encyclopedia |last1=Wensinck |first1=A.J. |last2=Jomier |first2=J. |date=1990 |title=Ka'ba |url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/kaba-COM_0401?lang=en |encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam]] |edition=2nd |publisher=Brill |volume=4 }} * {{refend}} * [[پۆل:محەممەد]] [[پۆل:ئەھل ئەلبەیت]] [[پۆل:ئەھل ئەلکیسائ]] [[پۆل:ڕزگاربووان لە ھەوڵی تیرۆرکردن]] [[پۆل:ئیسلام]] [[پۆل:پێغەمبەران لە دینی درۆز]] [[پۆل:پێغەمبەران لە قورئاندا]] [[پۆل:پێغەمبەرە عەرەبەکان]] [[پۆل:خەڵکی مەککە]] [[پۆل:دامەزرێنەرانی دینەکان]] [[پۆل:دیپلۆماتەکان]] [[پۆل:ڕابەرە ئاینییە ئیسلامییەکانی سەدەی ٧ەم]] [[پۆل:سیاسەتوانە عەرەبەکان]] [[پۆل:عەرەبە موسڵمانەکان]] [[پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٦ەم]] [[پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٧ەم]] [[پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٧ەم لە ئاسیا]] [[پۆل:فەلسەفەی سیاسی]] [[پۆل:قوڕەیش]] [[پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ٥٧٠]] [[پۆل:مردووانی ٦٣٢]] [[پۆل:مەدینە]] <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{بەستەری پرۆژە خوشکەکان|محەممەد|d=Q9458|c=محمد بن عبد الله|v=no|voy=no|m=no|mw=no|species=no|n=no|s=no|b=no|q=no}} * {{Curlie|Society/Religion_and_Spirituality/Islam/Prophets/Muhammed}} * {{بریتانیکا|396226}} * [http://tanzil.net/#trans/ku.asan/54:1 سایتی تەنزیل] * ژیانی پێغەمبەری خوا لە قورئان و سوننەتدا، نوسینی/ محەممەد مەلا فائق شارەزووری * وێکپیدیای عەرەبی * [http://www.dangiislam.org/ دەنگی ئیسلام] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170706043707/http://www.dangiislam.org/ |date= ٦ی تەممووزی ٢٠١٧ }} * {{Navboxes |title = وتارە پەیوەندیدارەکان بە محەممەد |list = {{محەممەد٢|state=expanded}} {{پێغەمبەران بەپێی قورئان}} {{باب و باپیرانی محەممەد |state=autocollapse}} {{بابەتەکانی ئیسلام}} }} * {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} * {{وتاری ھەڵبژێردراو|وەشان=|ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}} * {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|ژیاننامە|سیاسەت|قورئان|محەممەد|مێژووی ئیسلام|مەککە|مەدینە|مێژوو|کۆمەڵگا|ڕۆژھەڵاتی ناوین}} 2s51zakxn6m2ssni58cua577wf434ig 0 688 1669367 1587961 2026-09-17T13:38:36Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مۆسیقا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669367 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = شارام نازری | image = Shahram Nazeri 2017 02 (cropped).jpg | caption = شارام نازری لە ٢٠١٧ | background = solo_singer | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|١٩٥٠|٢|١٨}}<ref name=":0"/> | birth_place = [[کرماشان]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]<ref name=":0"/> | origin = | death_date = | death_place = | genre = [[مۆسیقای کوردی]]، مۆسیقای سونەتیی ئێرانی | occupation = گۆرانیبێژ، مۆسیقادانەر | instrument = [[سێتار]] | years_active = ١٩٥٨–ئێستا | label = | associated_acts = | website = {{URL|http://www.nazerismusic.com/}} | module = | module2 = | module3 = }} '''شارام نازری''' ({{بە فارسی|شهرام ناظری}}؛<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Şehram Nazirî hêjeyî xelata mafên mirov a Îranê hat dîtin|زمان=ku|ئیش=Rûdaw|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/culture/250120143|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٠١٩|سەردێڕ=شارام نازری لە ماڵمۆ و ستۆکھۆڵم دەڕواتە سەر ستەیج|زمان=ku|ئیش=jamekurdi|ناونیشان=http://jamekurdi.com/culture-and-arts/شارام-نازری-لە-ماڵمۆ-و-ستۆکهۆڵم-دەڕواتە-سەر-ستەیج.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢٠}}{{بەستەری مردوو|url=http://jamekurdi.com/culture-and-arts/%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D9%86%D8%A7%D8%B2%D8%B1%DB%8C-%D9%84%DB%95-%D9%85%D8%A7%DA%B5%D9%85%DB%86-%D9%88-%D8%B3%D8%AA%DB%86%DA%A9%D9%87%DB%86%DA%B5%D9%85-%D8%AF%DB%95%DA%95%D9%88%D8%A7%D8%AA%DB%95-%D8%B3%DB%95%D8%B1-%D8%B3%D8%AA%DB%95%DB%8C%D8%AC.html |date=ئابی ٢٠٢١ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=درباره شهرام ناظری|زمان=fa|ئیش=IRNA|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/83677422/درباره-شهرام-ناظری|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢٠}}</ref> لەدایکبووی ١٨ی شوباتی ١٩٥٠<ref name=":0"/>) مۆسیقازانێکی دیاری بە ڕەچەڵەک [[کورد]]ی خەڵکی [[کرماشان]]ە،<ref>https://www.encyclopedia.com/international/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/nazeri-shahram-1950</ref> کە لە ھەردوو [[مۆسیقای کوردی]] و ئێرانیدا کاردەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.iranchamber.com/music/snazeri/shahram_nazeri.php |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200129162904/http://www.iranchamber.com/music/snazeri/shahram_nazeri.php |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەگەڵ مۆسیقازانانی تری ئێرانی وەک جەلیل شەھناز، [[حوسێن عەلیزادە]]، جەلال زولفنوون، پەروێز مەشکاتیان، و فەرامەرز پایوەردا بەریەککەوتنی ھەبووە. ھەروەھا لەگەڵ [[حافز نازری|حافز]]ی کوڕیشیدا کاریکردووە. نازری یەکەم مۆسیقازان بوو کە شیعری [[مەولانای ڕۆمی]] ھێنایە مۆسیقای فارسییەوە، و بووە ھۆی دروستبوونی نەریتی مۆسیقای سۆفیگەری لە ھەردوو مۆسیقای کوردی و مۆسیقای سونەتیی ئێرانیدا.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.iranchamber.com/music/snazeri/shahram_nazeri.php|سەردێڕ=Iran Chamber Society: Iranian Music: Shahram Nazeri|وێبگە=iranchamber.com|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190730024840/http://www.iranchamber.com/music/snazeri/shahram_nazeri.php|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ''کریسچن ساینس مۆنیتەر'' نازناوی «پاڤارۆتیی ئێران» ی داوەتێ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.csmonitor.com/1997/0611/061197.feat.music.2.html|سەردێڕ=Iran's Pavarotti: Sharam Nazeri|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ١٩٩٧|ئیش=The Christian Science Monitor|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٩|issn=0882-7729}}</ref> == ژیان == [[پەڕگە:شهرام ناظری در کودکی.jpg|وێنۆک|چەپ|نازری بە منداڵی]] شارام نازری لە ١٨ی شوباتی ١٩٥٠، لە کۆڵانی یەخچاڵی گەڕەکی بەرزەدەماخی [[کرماشان]]، لە خێزانێکی کورددا لەدایکبووە کە ئاشنای شیعر و مۆسیقا بوون. لەلایەن دایکییەوە ئاشنای مۆسیقا و شیعر بووە؛ باوکیشی دەنگێکی خۆشی ھەبووە و لەگەڵ شارەزایی لە گۆشە و [[ڕەدیف]]ەکانی میلۆدیی ئێرانی، [[سێتار]]یشی ژەنیوە. باوکی کەڵکی لە شێوازە پێشینەکان و گۆرانیبێژانی ئەو دەڤەرە وەرگرتووە، بە تایبەتیش «شێخ داوودی». مامۆستا پەروێز خان پوورنازری، ناسراو بە حاجی خان، گەورەی ئەو خێزانە بووە و لە قوتابییەکانی دەروێش خان و کۆلۆنێڵ وەزیری بووە. زۆربەی شارەزایانی مۆسیقای کرماشان لەسەر دەستی ئەو فێری [[نۆتە]] و مۆسیقای سونەتیی ئێرانی بوون. بەھۆی ئەمەوە شارام نازری توانی لە تەمەنی حەوت ساڵیدا یەکەم بەرنامەی ھونەریی خۆی لە ڕادیۆی کرماشان پێشکەش بکات. لە تەمەنی ١١ ساڵیشدا توانی چەند بەرنامەیەکی تری مۆسیقیی پێشکەش بکات. == بڕێک لە ئالبۆمەکان == * [[دەنگی قسەی عیشق]] (١٩٨٠) * [[بەھارانی ئاویەر]] (١٩٨٦) * [[ئاوازی ئەساتیر]]، شێعری کوردی * [[گوڵی سەدبەرگ]]، شێعری [[حافز]] و [[مەولانای ڕۆمی]] * [[حەیرانی]] * [[نەورۆز (ئەلبوم)]] * [[شۆری ڕۆمی]] * [[ئەمیر کەبیر(ئەلبۆم)|ئەمیر کەبیر]] == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{commons cat|Shahram Nazeri}} * [http://www.nazerismusic.com/ وێبگەی فەرمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210129101411/http://www.nazerismusic.com/ |date=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ }} * [{{Allmusic|class=artist|id=p203091|pure_url=yes}} شارام نازری] لە [[ئۆڵمیوزیک]] *[http://www.bbc.co.uk/persian/seventhday/story/2007/01/070106_bs_molananazeri.shtml پێرفۆرمانسی شارام نازری لە ٨٠٠ەم ساڵیادی مەولانای ڕۆمی] (بی بی سی فارسی) {{گۆرانیبێژانی کورد}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مۆسیقا|مۆسیقای کوردی|ئێران|کوردستان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی]] [[پۆل:خەڵکی کرماشان]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ژەنیارانی کورد]] [[پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی فارسی]] [[پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی کوردی]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی ئێرانی]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی کورد]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی کلاسیکیی ئێرانی]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی کورد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠]] [[پۆل:مۆسیقای کوردی]] [[پۆل:ھونەرمەندانی کورد]] a7o3ck2zqm4140d3vzo1z3wvqeymnla 0 795 1669440 1508576 2026-09-17T19:33:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669440 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''شارستانی سنە''' لە [[دابەشکاریی وڵاتیی ئێران]] دا، یەکێک لە [[شارستان]]ەکانی [[پارێزگای کوردستان]]ە. ئەم شارستانە کەوتۆتە سەر [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]. ناوەندی ئەم شارستانە [[سنە|شاری سنە]]یە. {{داتابۆکس-جوگرافیا}} == ناوچەکان == شارستانی سنە لە دوو [[ناوچە]] پێک ھاتووە: * [[ناوچەی ناوەندی (چەم شار)|ناوچەی ناوەندی]] * [[کەڵاتەرزان (ناوچە)|ناوچەی کەڵاتەرزان]] بە پێی [[سەرژماریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]، ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارستانە، ٤٠٩،٦٢٨ کەس بووە.<ref>[http://www.sci.org.ir/content/userfiles/_census85/census85/natayej/infofile/kol.xls ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی ئێکسێلی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦''']{{بەستەری مردوو|url=http://www.sci.org.ir/content/userfiles/_census85/census85/natayej/infofile/kol.xls |date=تشرینی دووەمی ٢٠١٨ }}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای کوردستان]] * [[سنە]] == سەرچاوەکان == {{reflist}} {{پارێزگای کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Sanandaj County}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی سنە]] [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای کوردستان]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] 1w4ly9gdogchact64g3en49dlgoca38 0 975 1669487 1669310 2026-09-17T20:05:28Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1669487 wikitext text/x-wiki {{unreferenced|date=ئەیلوول ٢٠٢١}} [[پەڕگە:Senandaj.JPG|وێنۆک|سەیرانگای [[ئاویەر]] لە شاری [[سنە]]]] [[پەڕگە:Piedmont-park-urban-park.jpg|وێنۆک|سەوزەڵانیی یەکێک لە پارکەکانی شاری [[ئاتلانتا]]]] '''سەیرانگای شاری'''، بە سەیرانگایەک دەڵێن کە لە ناو شار دا ھەڵکەوتبێت. گشت پارکەکان و فەزاگەلی سەوزی ناو شارێک کە بۆ سەردانی دانیشتوانی ئەو شارە دروست کراون، سەیرانگایەکی شارین. زۆرتر، ئەرکی دروست کردن و پاراستنی سەیرانگا شارییەکان، بە ئەستۆی [[شارەداری]]یەوەیە. {{Commons category|Urban public parks}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://www.english-heritage.org.uk/publications/the-park-keeper/the-park-keeper.pdf چاودێری پارک] {{Authority control}} {{تووڵی دەروازە|نژیاروانی}} {{نژیاروانی-کۆلکە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} 8jh9tgfxlom96ifdqhz95j0vipwulg3 0 1312 1669610 1285536 2026-09-17T22:33:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئێران-کۆلکە) 1669610 wikitext text/x-wiki {{unreferenced|date=ئەیلوول ٢٠٢١}} '''شارستانی کەلێبەر''' یەکێک لە شارستانەکانی [[پارێزگای ئازەربایجانی رۆژھەڵات]]ی [[ئێران]]ە. ناوەندی ئەم شارستانە شاری [[کەلێبەر]]ە. {{پۆلی کۆمنز|Kaleybar County}} {{تووڵی دەروازە|ئێران}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]] [[پۆل:شارستانی کەلێبەر]] [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] 7x6cw43pdazqvutrkux4xd834nf5jnl 0 1633 1669459 1169167 2026-09-17T19:36:49Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669459 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|date=ئەیلوول ٢٠٢١}} '''شارستانی مەریوان''' لە [[دابەشکاریی وڵاتیی ئێران]]دا، یەکێک لە [[شارستان]]ەکانی [[پارێزگای کوردستان]]ە. ناوەندی ئەم شارستانە [[مەریوان|شاری مەریوان]]ە. بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی ٢٠١١دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارستانە ١٦٨٧٧٤ کەس بووە.<ref name="آمار">[http://www.amar.org.ir/Portals/2/pdf/jamiat_shahrestan_keshvar3.pdf/ پایگاه اینترنتی مرکز آمار ایران] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121113212929/http://www.amar.org.ir/Portals/2/pdf/jamiat_shahrestan_keshvar3.pdf |date=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢ }}</ref> {{داتابۆکس-جوگرافیا}} مەریوان لە باکوورەوە بۆ شاری [[سەقز]]، لە ڕۆژھەڵاتەوە بە [[سنە]]، لە باشوورەوە بە [[پارێزگای کرماشان]] و [[پاوە]] و لە ڕۆژاواوە ھاوسنوورە لەگەڵ [[وڵات]]ی [[عێراق]]، واتە [[باشووری کوردستان]]. == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای کوردستان]] * [[مەریوان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی مەریوان}} {{پارێزگای کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Marivan County}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی مەریوان]] [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای کوردستان]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] 82lajsdjhtubnxchancrfpkydaogi0f 0 3464 1669701 1482679 2026-09-18T01:37:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، وێژە-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1669701 wikitext text/x-wiki '''شازادە بچکۆڵە''' ({{بە فەڕەنسی|Le Petit Prince}}) یەکێکە لە چیڕۆکە بەناوبانگەکانی چیڕۆکنووس و شاعیری فەرەنسی؛ [[ئانتوان دۆ سانت ئێگزوپێری]]. لە ساڵی ١٩٤٣ لە [[نیویۆرک]] بە ھەردوو زمانی [[فەرەنسی]] و [[ئینگلیزی]] بڵاوکراوەتەوە. کتێبی شازادە بچکۆڵەکە وانەیەکی فەلسەفییە بەڵام لە بەرگی چیڕۆکێکی منداڵانە.<br/> ئەو کتێبە باس لە چاوپێکەوتنی شازادە بچکۆڵەکە دەکات لەگەڵ یەکێک لە کەسە گەورەکان و ئەو ھەڵسوکەوتە نامۆیانەی کە کەسە گەورەکەن ئەیکەن کە چەندەھا ئاماژە و مانا لەخۆ ئەگرن.<br/> چیرۆکەکە بە زمانێکی سادە و ئاسان نووسراوەتەوە، چونکە چیرۆکە بۆ مناڵانە و پێوستە مناڵان لێی تێبگەن. ئەم چیرۆکە زۆر بە ئاسانی مانا و چەمکەکانی ژیان لە لای کەسە گەورەکان پیشان دەدات.<br/> وێنە ئاوییەکان بەشێکی گرنگی چیرۆکەکەن لەبەرەوەی مانای چیرۆکەکە بە ڕوونی پیشانی خوێنەر دەدەن، و جوانی و ڕەسەنایەتییش ئەبەخشنە چیڕۆکەکە.<br/> نووسەر لەو چیرۆکە بانگھێشتی خوێنەر ئەکات بۆ ئەوەی ئەو منداڵەی لە ناخی دایە بی دۆزێتەوە، چونکە "ھەموو کەسە گەورەکان لە سەرەتا مناڵ بوون، بەڵام کەمیان ئەو ڕاستییەیان لەبیرماوە".<br/> یەکەم دەستنووسی چیرۆکەکە لە کتێبخانەی پیێرپۆنت مورگان (''Pierpont Morgan Library'') لە نیویۆرک لەژێر ناونیشانی ١٣١٧٦١ پارێزراوە.<br/> سانت ئێگزوپێری ئەم چیرۆکەی کاتێک نووسی کە لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]دا دەژیا. شازادە بچکۆڵە وەرگێڕدراوەتە سەر زیاتر لە ٢٢٠ زمان و دیالێکت و زیاتر لە ١٣٠ میلیۆن دانەشی لێ فرۆشراوە، کە ئەمە وای کردووە وەکوو یەکێک لە پڕفرۆشترین کتێبەکان بێتە ئەژمار.<ref>وەشانی فارسیی شازدە چکۆلە، وەرگێـڕانی [[ئەحمەد شاملوو]].</ref> یەکەمین وەرگێڕانی ئەم چیرۆکە بۆ [[فارسی]]، ساڵی ١٣٣٣ی [[کۆچیی ھەتاوی]]، لەلایەن وەرگێڕی کورد [[موحەمەد قازی]]یەوە ئەنجام دراوە کە زۆرجاری تریش لە چاپ دراوەتەوە. == وەرگێڕانە کوردییەکان == ئەم کتێبە چەند جارێک وەرگێڕدراوەتە سەر زمانی کوردی. لەوانە: === کوردیی ناوەندی === * ''شازادە چکۆلە''، ئانتوان دوسێنت ئەگزوپڕی، وەرگێڕ [[مستەفا ئێلخانیزادە]]، تەوڕێز، بەھاری ١٣٦٩ی ھەتاوی (١٩٩١). * ''شازادە چکۆڵە''، ئانتوان دۆ سانت - ئێگزۆپێری، وەرگێڕانی: خەبات عارف و بەڕۆژ ئاکرەیی، دەزگای ئاراس، ٢٠١٠.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.kurdipedia.org/files/books/2011/60844.PDF?ver=129815987438740209 |سەردێڕ=شازادە چکۆڵە، ئانتوان دۆ سانت - ئێگزۆپێری، وەرگێڕانی: خەبات عارف و بەڕۆژ ئاکرەیی، دەزگای ئاراس، ٢٠١٠. |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241207102827/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/60844.PDF?ver=129815987438740209 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ''میرۆکە''، ئەنتوان دو سانت ئێگزیوپێرى، وەرگێڕانی: لیۆن کارین، ناوەندی ئەندێشە، ٢٠١٧. * ''شازادە چکۆلە''، ئانتوان دو سانت ئێگزوپێری، وەرگێڕ [[سەلاحەدین بایەزیدی]]، چاپەمەنیی مانگ، ١٣٩٨ی ھەتاوی (٢٠١٩). === کوردیی باکووری === * ''میرزایێ بچووک (Mîrzayê Biçûk)''، وەرگێڕ: فەواز حوسێن، ١٩٩٥. * ''کۆرەشایێ کووشکەلۆک''، ئانتوڤان دوسەنت ئگزوپری، وەرگێڕ: سەید فاخر عەلەوی، ورمێ: پوخشانگەی حوسێنیی ئەسل، ١٣٩٧ی ھەتاوی (٢٠١٨). === کوردیی باشووری === * ''شازاێە بۊچگلە''، ئانتووان دوسنت‌ئگزوپری، ئەلگەردانن [[موحسن ئەمینی]]، سنە: زانکۆی کوردستان، ١٣٨٨ی ھەتاوی (٢٠٠٩).<ref>پەرتووکی ''شازایە بوچگڵە''، موحسین ئەمینی، زانکۆی کوردستان لە سنە، ٢٠٠٩.</ref> == سەرچاوەکان == {{reflist}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|وێژە|ڕۆمانەکان|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فەڕەنسا}} {{پۆلی کۆمنز|Le Petit Prince}} {{کتێب-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:کورتەڕۆمانەکان]] [[پۆل:ڕۆمانەکانی ١٩٤٣]] [[پۆل:چاندی فەڕەنسی]] [[پۆل:ئەو ڕۆمانانەی کراونەتە کۆمیک]] [[پۆل:ئەو ڕۆمانانەی کراونەتە یاری ڤیدیۆیی]] 9lhjc135y7mj0oip4adejcbc65a6ddx 0 4397 1669781 1668524 2026-09-18T07:24:32Z Ari Qasm 57423 1669781 wikitext text/x-wiki {{نیشانی وتاری باش}}{{Infobox former country|conventional_long_name={{Align|center|میرنشینی سۆران}}|year_end=١٨٤٧|native_name={{Align|center|ئیمارەتی سۆران}}|p1=دەوڵەتی جەلائیری|flag_p1=Flag of Ilkhanate.svg|p2=قەرەقۆینلۆ|flag_p2=Flag of Kara Koyunlu dynasty.png|s1=ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|flag_s1=Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).png|year_start=١٣٣٠ <small>یان</small> ١٤٣٠|image_flag=Flag of the Emirate of Soran.svg|image_coat=Soran Empire flag in the shape of coat of arms.png|image_map=Soran Emirate.jpg|image_map_caption=نەخشەی میرنشینی سۆران لە دەیەی ١٨٣٠ لە گەورەترین ئاستیدا لە سەردەمی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|میر محەممەد]] کە لە باکوور و باشوورەوە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] و لە ڕۆژھەڵاتەوە [[ئێرانی قاجاڕی]] و لە ڕۆژاواوە [[خدێوی میسر]] بوو|capital=* [[شەقڵاوە]] * [[ھەریر]] * [[ھەولێر]] * [[ڕەواندز]]|common_languages=[[کوردی]]{{ھن}}[[عەرەبی]]|religion={{tree list}} *[[ئیسلام]] ** [[سوننە]]|title_leader=[[میر (نازناو)|میر]]|government_type=[[میرنشین]]|today={{tree list}} *{{flagicon image|Flag of Iraq.svg}} [[عێراق]] **{{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[ھەرێمی کوردستان]] *{{flagicon image|Flag of Iran.svg}} [[ئێران]] *{{flagicon image|Flag of Turkey.svg}} [[تورکیا]] *{{flagicon image|Flag of Syria (2025-).svg}} [[سووریا]]|legislature=[[شەریعەتی ئیسلامی|شەریعەتی ئیسلام]]|house1=[[File:Soran Empire flag in the shape of coat of arms.png|Soran Emirate flag|15px]] [[میرانی سۆران]]|type_house1=[[خانەدان]]|status=ژێردەستەی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] <small>(١٥١٤-١٨١٦)</small>{{ھن}}[[دەوڵەتی سەروەر|دەوڵەتێکی سەروەر]] <small>(١٨١٦-١٨٣٨)</small>}} '''میرنشینی سۆران'''<ref>{{بیرخستنەوە|author-last=Mustafa |author-first=Amanj Ahmad |سەردێڕ=سیاسه‌تی ده‌وڵه‌تی عوسمانی به‌رانبه‌ر میرنشینی سۆران له‌ سه‌رده‌می میر محه‌ممه‌دی ڕەواندزید (-) |ساڵ=٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=[[زانکۆی سۆران]] |زمان=ku, en |doi=10.31918/twejer.1923.10 |doi-access=free}} لاپەڕە ١</ref> یان '''ئیمارەتی سۆران''' [[میرنشینە کوردییەکان|میرنشینێکی]] [[کورد|کوردیی]] [[ئیسلامی سوننە|موسڵمانی سوننە]] بوو لە [[باشووری کوردستان]]. سەرەتا وەک میرنشینێکی بچووک لە [[سەدەی ١٤یەم|سەدەی چواردە]] یان [[سەدەی ١٥یەم|پازدەی]] زایینی پێش داگیرکردنی [[کوردستان]] لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] لە ناوچەی [[ڕەواندز]] دامەزرا،<ref>{{بیرخستنەوە|author-last=Ghalib |author-first=Sabah Abdullah |سەردێڕ=The Emergence of Kurdism with Special Reference to the Three Kurdish Emirates within the Ottoman Empire, 1800-1850 |ساڵ=٢٠١١|ناونیشان=https://ore.exeter.ac.uk/repository/bitstream/handle/10036/3676/GhalibS.pdf?sequence=1 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=[[University of Exeter]]}} لاپەڕە ٥٠</ref> دواتر پەلی ھاوێشتە ناوچەکانی [[ھەولێر]] و [[کەرکووک]].<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Kılıç |یەکەم=Orhan |سەردێڕ=KILIÇ, Orhan; "Yavuz Sultan Selim, İdris-i Bitlisî ve Kürtler/Yavuz Sultan Selim, Idris-i Bitlisi and Kurds |ناونیشان=https://www.academia.edu/36364518/KILI%C3%87_Orhan_Yavuz_Sultan_Selim_%C4%B0dris_i_Bitlis%C3%AE_ve_K%C3%BCrtler_Yavuz_Sultan_Selim_Idris_i_Bitlisi_and_Kurds |پەڕە=٢٠٠}}</ref><ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=لە دەوری سەفەوی و ئەوەڵی حکوومەتی عوسمانیدا |ناونیشان=https://books.vejin.net/ck/text/28349 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260218174728/https://books.vejin.net/ck/text/28349 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ |وێبگە=ڤەژینبوکس |زمان=ku |دوایین=کورد و کوردستان |یەکەم=محەممەد ئەمین زەکی بەگ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەگشتی سنووری ئەم میرنشینە بە ناوچەکانی نێوان [[زێی بچووک]] و [[زێی گەورە]] وەسفدەکرێت. [[عیسا کوڕی کەڵۆس بەگ]] یەکەم فەرمانڕەوای خانەدانەکە بوو.<ref name=":4">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=[[شەرەفخانی بەدلیسی]]|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF|سەردێڕ=شەڕەفنامە - فەرمانڕەوایانی سۆران|پەڕەکان=٣٣٦ تا ٣٥٦|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260715161638/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=":32">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ئیمارەتی سۆران |ناونیشان=https://books.vejin.net/ck/text/28485 |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ |وێبگە=ڤەژینبوکس |زمان=ku |دوایین=کورد و کوردستان |یەکەم=محەممەد ئەمین زەکی بەگ}}</ref> لە ساڵی ١٥١٤دا میرنشینی سۆران خاکەکانی لە کەرکووک و ھەولێر و [[سۆران (شار)|سۆرانەوە]]، تا ماوەیەک بۆ [[ورمێ|ورمێش]] درێژ بوویەوە.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> لە ساڵەکانی ١٨٣٢ تا ١٨٣٥یش لە سەردەمی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]]، سنوورەکانی سۆران لە کەرکووک و [[مووسڵ]] و ھەولێرەوە لە [[باشووری کوردستان]]، تاوەکوو [[جزیر]] و [[نسێبین]] و [[مێردین|ماردین]] و [[سێرت]] لە [[باکووری کوردستان]] و لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|ڕۆژھەڵاتی کوردستانیش]] تا [[موکریان|ناوچەکانی موکریان]] و لە [[ڕۆژاوای کوردستان|ڕۆژاوای کوردستانیش]] تاوەکوو ھەندێک شارەکانی وەک [[قامیشلۆ]] درێژبووەوە.<ref>Ahmet Kardam, ''[https://books.google.com.tr/books/about/Cizre_Botan_Beyi_Bedirhan.html?id=ffDFzQEACAAJ&redir_esc=y Cizre-Bohtan Beyi Bedirhan]'', pp. 70, 79 – years. *''"During the 1820s and early 1830s, Mir Muhammad pursued territorial expansion by conquering neighboring Kurdish principalities, first seizing Bradost and later extending his domains toward the Iranian frontier, including [[Harir, Iraq|Harir]], [[Erbil|Hoşnav]], [[Erbil]], and [[Altun Kupri|Altın Köprü]]."'' (P.70) *''"He later advanced into the Behdinan Emirate, capturing key centers such as [[Akre|Aqrah]], [[Amedi|Amadiya]], [[Duhok]], and [[Zakho]], ultimately becoming the dominant power in the region between the [[Great Zab|Greater Zab]] and [[Khabur|Khabur rivers]]."'' (P.70) *''"Mir Muhammad's dominion eventually expanded from the Baban territories in the south to include the Behdinan and Cizre-Bohtan principalities in the north, extending as far as [[Kurtalan|Garzan]] and [[Şirvan, Siirt|Şirvan]]."'' (P.70)</ref><ref>Sinan Hakan, ''[https://www.academia.edu/96986747/Osmanl%C4%B1_Ar%C5%9Fiv_Belgelerinde_K%C3%BCrtler_ve_K%C3%BCrt_Direni%C5%9Fleri_1817_1867_ Kurdish Rebels and the Ottomans in Archival Documents (1817–1867)]'' (in Turkish), Doz Publishing, 2011, {{ISBN|9789756876916}}, p. 86. Also available at [https://books.google.com.tr/books/about/Osmanl%C4%B1_ar%C5%9Fiv_belgelerinde.html?id=Tvq0AAAAIAAJ Book link] and [[Academia.edu|Academia]]. *''"Mir Muhammad expanded the emirate beyond the Soran region, incorporating [[Koy Sanjaq|Köysancak]], [[Harir, Iraq|Harir]], Köprü, Erbil (Hewler), [[Cizre]], and parts of Botan into his domains."'' (P.71) *''"He later captured the [[Amedi|Sanjak of Amadiya]] and, by 1835, had extended his authority to include territories of the [[Bahdinan|Behdinan]] and [[Baban|Baban Kurdish Emirates]]."'' (P.71) *''"Mir Muhammad's campaigns reached Cizre and Botan, and reportedly even [[Siirt]], described as being thirty hours away from Diyarbakır; meanwhile, resistance movements also emerged in the region, including Timur Bey of the Zerki beys and the Tırkan Kurdish tribe from the Maden and Eğil areas."'' (P.72)</ref><ref>[[Hatt-i humayun|Ottoman Archives]] (BOA), FUND CODE: HAT D.NO:449 G.No:22346/B, 25 February 1835.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=McDowall|یەکەم=David|سەردێڕ=Modern Kürt Tarihi|ڕێکەوت=١٥ی شوباتی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=Doruk Publishing|ژپنک=٩٧٥-٥٥٣-٤٣٦-٩|زمان=tr|translator-last=Domaniç|translator-first=Neşenur}} *''"Mir Muhammad was now prepared to direct his aggression toward his neighbors. He attacked the tribes of [[Şirvan, Siirt|Şirvan]], [[Bradost (mountain)|Bradost]], Surçi, [[Khoshnaw|Khuşnaw]], and Mamas, and by capturing [[Harir, Iraq|Harir]], the former capital of Soran, reignited the conflict."'' (P.74) *''"Mir Muhammad gained control over the lands situated between the two Zab rivers, the Tigris, and the Iranian frontier. In 1823, he captured [[Koy Sanjaq|Koi Sanjak]], another [[Baban]] possession, and further expanded his territories along the edges of the Mesopotamian plain by seizing Erbil and [[Altun Kupri|Altın Köprü]]. [[Ranya|Raniya]], situated among the mountains, fell the following year."'' (P.74) *''"Mir Muhammad, presenting Mir Said’s defeat as an obligation to avenge the Mazuris as their leader, captured the city of Aqrah in Bahdinan in 1833, expelled its ruler, and after a brief siege conquered [[Amedi|Amadiya]]. He removed Mir Said from power and appointed a Bahdinani puppet in his place. He then captured [[Zakho]] and [[Duhok]], which were significant not only commercially because of the trade routes passing through them, but also strategically due to their location between [[Mosul]] and [[Cizre|Jazira ibn Umar]]."'' (P.75) *''"Because Mir Muhammad had advanced against the Bohtan Emirate as far as the Tigris, captured [[Cizre|Jazira ibn Umar]], displaced its emir Bedir Khan (Azizan), and spread fear among the people of [[Hasankeyf]], [[Nusaybin]], and even [[Mardin]]."'' (P.75-76) *''"However, after attacking Bohtan, Mir Muhammad was forced to return immediately to Amadiya, which Mir Said had once again brought under his control. Fighting with relentless fury, he recaptured the city, put many of its leading figures to the sword, effectively eliminated the Bahdinan emirs, and formally annexed [[Bahdinan]] to [[Rawandiz|Rawanduz]]."'' (P.76)</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jwaideh|یەکەم=Wadie|ناونیشان=https://kutuphane.tbmm.gov.tr/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=126356&query_desc=an%3A501922|سەردێڕ=Kürt Milliyetçiliğinin Tarihi: Kökenleri ve Gelişimi|بڵاوکەرەوە=İletişim Yayınları|ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-٩٧٥-٤٧٠-١٧٠-٨|شوێن=İstanbul}}{{بەستەری مردوو|url=https://kutuphane.tbmm.gov.tr/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=126356&query_desc=an%3A501922 |date=تەممووزی ٢٠٢٦ }} * ''"Muhammad Pasha turned his attention to conquering neighboring regions, attacking Bradost, Şirvan, Surçi, Hoşnaviye, and Mamiş, and quickly bringing them under his authority."'' (P.119) * ''"Determined to control the entire region between the Zab tributaries, the Tigris, and the Iranian frontier, Mir Muhammad captured Harir, Koye (Köysancak), Raniya, Erbil, and Altınköprü."'' (P.119) * ''"After capturing Amadiya, Muhammad Pasha became the sole ruler of the region between the Greater Zab and the Khabur rivers, including the important centers of Duhok and Zakho."'' (P.125) * ''"His next objective was the mountainous region of Botan, located north of Bahdinan. He marched toward Cizre and captured it with little difficulty before advancing into Botan."'' (P.125) * ''"Muhammad Pasha occupied the whole Rawanduz region and appointed his brother Rasul Bey as governor of Bahdinan, effectively bringing an end to the centuries-old Bahdinan Emirate."'' (P.126) * ''"His sphere of influence extended from the Iranian frontier in the east to the approaches of Diyarbakır and Mosul in the west."'' (P.135)</ref> میرنشینی سۆران لە سەردەمی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] (ح. ١٨١٣–١٨٣٨) لە ساڵی ١٨١٦ تا ١٨٣٨ سەربەخۆییی خۆی ڕاگەیاند و لە دەوڵەتی عوسمانی جیابووەوە و میرنشینی سۆران گەیشتە لووتکەی بەھێزی و دەسەڵاتی خۆی.<ref>{{بیرخستنەوە|author-last=Ebraheem |author-first=Sharameen |سەردێڕ=The Impact of Architectural Identity on Nation Branding: The Case Study of Iraqi Kurdistan. |ڕێکەوت=٢٠١٣|ناونیشان=https://e-space.mmu.ac.uk/326242/1/Sharameen%20Ebraheem%2007977278%20phd%202013-1.pdf |بڵاوکەرەوە=Manchester Metropolitan University's Research Repository}} لاپەڕە ٢٣٥</ref><ref>[https://books.google.com.tr/books/about/Cizre_Botan_Beyi_Bedirhan.html?id=ffDFzQEACAAJ&redir_esc=y Kardam], p. 64.</ref><ref name="Aksin2">Sina Akşin, ''Political History (1789–1908)'' and ''History of Turkey: The Ottoman State (1600–1908)'', Istanbul: Cem Yayınevi, 1988, p. 96.</ref> میر محەممەد وەستا لە مانەوە وەک دڵسۆزێک بۆ عوسمانییەکان و ڕێزدان و باجی وەک [[دەوڵەتی ژێردەستە|ژێردەستەیەک]] ڕاگرت و [[سککە|سککەی]] بە ناوی خۆیەوە لێدا و کارخانەی چەک و [[تۆپ (چەک)|تۆپی]] دروستکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=editor |ڕێکەوت=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦|سەردێڕ=The Suhoor Cannon: A special Ramadan tradition in Erbil |ناونیشان=https://kurdishglobe.krd/the-suhoor-cannon-a-special-ramadan-tradition-in-erbil/ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=Kurdishglobe |زمان=en-US}}</ref><ref>[https://books.google.com.tr/books/about/Cizre_Botan_Beyi_Bedirhan.html?id=ffDFzQEACAAJ&redir_esc=y Kardam], p. 65.</ref><ref>Izady, 2007, p. 122; Lazarev et al., 2007, p. 106.</ref> ھەر بە سەرکردایەتیی خۆی توانیی سەرۆکایەتیی [[شۆڕشی میر محەممەد|یاخیبوونێک]] بکات لە دژی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] و [[شەڕی سۆران و قاجاڕی (١٨٢٩–١٨٣٤)|ھێرش بکاتە]] سەر [[ئێرانی قاجاڕ|ئێرانی قاجاڕی]] بە ئامانجی دامەزراندنی دەوڵەتێکی کوردی<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|last=کامیران عبد الصمد أحمد الدوسکی|url=https://books.google.iq/books/about/%D9%83%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9_%D9%81%D9%8A.html?id=8CzSxwEACAAJ&redir_esc=y|title=کوردستان العثمانیة فی النصف الأول من القرن التاسع عشر|publisher=سپیریز|year=٢٠٠٢|edition=دووەم|location=[[دھۆک|دھوک]]|pages=١٣٧|language=ar|trans-title=کوردستانی عوسمانی لە نیوەی یەکەمی سەدەی نۆزدەھەمدا}}</ref> و بەشێکی گەورە لە خاکی [[کوردستانی گەورە]] ڕزگار بکات.<ref>[[Hatt-i humayun|Ottoman Archives]] [[Ottoman archives|(BOA/Prime Ministry Ottoman Archives)]], VBOA 097, 21 Dhu al-Qi'dah 1257 (21 December 1841), Governor Mehmed Pasha of Mosul to the Sublime Porte.</ref> میرنشینەکە دوای شکستی شۆڕشەکە و مردنی میر محەممەد، دەسەڵاتەکەی سنووردارکرایەوە و لاوازبوو و دوای ٩ ساڵ، لە ساڵی ١٨٤٧ میرنشینەکە لە چوارچێوەی [[تەنزیمات|ھەڵمەتەکانی نێوەندگیرکردنەوەی عوسمانی]] بە دەسەڵاتی ناوەندیی عوسمانی گرێدرایەوە و بەتەواوەتی ھەڵوەشێندرایەوە.<ref name=":5">{{بیرخستنەوە|author-last=Eppel |author-first=Michael |سەردێڕ=A People Without a State, The Kurds from the Rise of Islam to the Dawn of Nationalism |ساڵ=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Routledge]] |ژپنک=٩٧٨-١-٤٧٧٣-٠٩١١-٧}} لاپەڕە ٥٦</ref><ref name=":6">{{بیرخستنەوە|author-last=Eppel |author-first=Michael |سەردێڕ=Routledge Handbook on the Kurds |پەڕەکان=٣٥–٤٧|ساڵ=٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٠|chapter=The Kurdish emirates |chapter-url=https://www.routledgehandbooks.com/doi/10.4324/9781315627427-4#sec3_3_1 |بڵاوکەرەوە=Routledge Handbooks Online |doi=10.4324/9781315627427-4 |ژپنک=٩٧٨-١-١٣٨-٦٤٦٦٤-٣|s2cid=186808301}} لاپەڕە ٤٣</ref> کۆتا میری میرنشینەکەش [[ڕەسووڵ بەگ]] بوو.<ref name="Ceylan">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ceylan|یەکەم=Ebubekir|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ubaKDwAAQBAJ&dq=rasul+soran&pg=PA50|سەردێڕ=The Ottoman Origins of Modern Iraq: Political Reform, Modernization and Development in the Nineteenth Century Middle East|ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥٧٧٢-٠٤١-٢|پەڕە=٥٠|زمان=en}}</ref> == بنەچە == بە گوێرەی [[شەرەفنامە|شەرەفنامەی]] [[شەرەفخانی بدلیسی|شەرەفخانی بەدلیسی]] (١٥٩٧)، ئەم میرنشینە و میرەکانی ڕەچەڵەکیان دەگەڕێتەوە بۆ [[کەڵۆس بەگ|کەڵۆس]] ناوێک، کە شەرەفخان لەگەڵیدا ئیدیعای ئەوە دەکات کە ئەو پیاوە ئاغایەکی [[عەرەب|عەرەبی]] [[بەدەوییەکان|بەدەویی]] خەڵکی [[بەغدا]] بووە و لە «ھەودیان» لە ناوچەی سۆران نیشتەجێبووە و لە سەرەتادا کەڵۆس شوانکاریی کردووە لە شوێنەکەدا.<ref name=":4" /><ref name=":33">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bidlīsī|یەکەم=Sharaf Khān|ناونیشان=https://www.google.de/books/edition/%C5%9Eerefname/6idBNAAACAAJ?hl=en|سەردێڕ=Şerefname: Yazan Şeref Han, Arapçadan çeviren, Mehmet Emin Bozarslan|ڕێکەوت=١٩٧١|بڵاوکەرەوە=Ant Yayinlari|پەڕەکان=٣٠٣-٣٠٥|زمان=tr}}</ref> بەڵام [[محەممەد ئەمین زەکی بەگ]] لە [[خولاسەیەکی تاریخی کورد و کوردستان|کتێبەکەیدا]] بە گوێرەی چەند سەرچاوەیەک ئەمەی ڕەتکردووەتەوە و لەگەڵ ئەمەشدا ناوەکەی کردووەتە بەڵگەیەکی تر کە «کەڵۆس» ناوێکی کوردییە و بە کەسێک دەوترێت کە ددانی پێشەوەی نەبێت.<ref name=":32" /> وە ھەروەھا ھەندێک توێژینەوە باس لەوە دەکەن کە کەڵۆس بە ڕەچەڵەک خەڵکی [[شارەزوور]] بووە دواتر کۆچی کردبوو بۆ ناوچەی «ھەودیان» و سۆرانی ئێستا و ببوو بە شوان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=شێرکۆ|یەکەم=ھەژار|ناونیشان=https://kurdarshiv.wordpress.com/wp-content/uploads/2013/08/d8a6db8ed980d8b1db952.pdf|سەردێڕ=رژێمی ڕەواندزی سەردەمی پاشای کۆرە - توێژینەوەیەک لەسەر مێژووی میرنشینی سۆران|ساڵ=٢٠١٣|پەڕەکان=١١}}</ref> کەڵۆس ناوێکی کوردییە و بە واتای «ددان‌کەل» دێت. کەڵۆس سێ کوڕی ھەبووە بە ناوەکانی عیسا و ئیبراھیم و شێخ وەیس. عیسا بە شەریف و نەرم و نیان و چاکەخواز وەسفکراوە و بە دابەشکردنی داھاتەکەی بەسەر ھەژار و بێبەشەکانی خەڵکی گوندەکە ناسرابوو، ئەمەش وایکرد شوێنکەوتووانێکی دڵسۆزی دەستبکەوێت. کاتێک فەرمانڕەوای ناوچەکە ھێزەکانی خۆی لە دژی دوژمنێکی بەھێز کۆکردەوە، عیسا لەگەڵ شوێنکەوتووانی پەیوەندییان بە ھەڵمەتەکەوە کرد. ھاوەڵەکانی بە گاڵتەجاڕییەوە نازناوی «ئەمیر»یان لێنا، بەڵام دوای نیشاندانی توانا و ھێزەکەی لە شەڕدا، خەڵکی ناوچەکە بە فەرمی وەک فەرمانڕەوای خۆیان ناساندییان. دواتر عیسا و ھاوەڵانی بۆ گرتنی قەڵای «ئەوان» ھەنگاویان ناوە.<ref name=":4" /><ref name=":33" /> شەرەفنامە دەگێڕێتەوە کە ناوچەی دەوروبەری قەڵاکە بە بەردی سووری ڕووت و ڕەق تایبەتمەند بووە. عیسا و پیاوەکانی یەکەم کەس بوون کە بەردەکانیان چەقاند و لە نێویدا دامەزران، ئازایەتییان لە شەڕدا بووە ھۆی ئەوەی ناویان لێ بنرێت سنگ سرخ، کە بە واتای کۆمەڵی بەردەسووران دێت. لە ڕێگەی بەکارھێنانی باوەوە و بە ھۆی وەرگێڕانی کوردیی سرخ («سوور»)ی فارسی بە سۆھر، ناوەکە پەرەی سەند و بوو بە سۆھران و ناوی میرنشینەکە. دوابەدوای گەمارۆیەکی سەرکەوتوو، عیسا تا مردنی حوکمڕانیی ناوچەکەی کرد، دوای ئەوە [[شا عەلی بەگی سۆران|شا عەلی]] [[شا عەلی بەگی سۆران|بەگی]] کوڕی جێگەی گرتەوە.<ref name=":4" /><ref name=":33" /> شا عەلی بەگیش کاتێ کۆچی دواییی کرد، چوار کوڕی لە دوای خۆی بەجێھێشت بە ناوەکانی میر عیسا، میربۆداغ، میر حوسێن، میر سەیدی. شا عەلی بەگ ھەر لە ماوەی حوکمڕانییەکەیدا ناوچەکانی دەسەڵاتی وڵاتی بە سەر کوڕەکانیدا دابەشکرد، بۆ ئەوەی دوای خۆی کێشەی لێنەکەوێتەوە و بەیەکەوە وڵات بەڕێوەبەرن.<ref name=":4" /> == سنووری جوگرافی == '''میرنشینی سۆران''' ئەو شوێنانەی کە حوکمڕانیی کردوون بە درێژاییی تەمەنی میرنشینەکە بەردەوام لە گۆڕاندا بوون. کۆنترین دەق کە ناو و دیاریکردنی سنووری میرنشینی سۆرانی تێدا باسکرابێت بریتییە لە «[[مسالک الأبصار فی ممالک الأمصار]]»ی [[ئیبن فەزڵوڵڵا ئەلعومەری|ئیبن فەزڵوڵڵای عومەری]]، کە میرنشینی سۆرانی بە ناوی «'''بلاد السھریة'''» ناوبردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|last=عباس محمد العزاوی|url=https://www.masaha.org/book/view/3762/page/52|title=موسوعة تاریخ العراق بین احتلالین|year=١٩٣٥-١٩٥٦|isbn=978-614-424-061-8|volume=٤|pages=٥٣|chapter=إمارة صوران‏|access-date=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦}}</ref> کە ناوچەکانی بە [[شەقڵاوە]] (شقلاباذ) تاوەکوو خەفتیان،{{تێبینی|دەق=کە وەک «''خفثیان''» (خەفثیان)، «''خفتیان''» (خەفتیان) یان «''خفتیان الصغیر''» (خەفتیانی بچووک) لە سەرچاوەکەدا ئاماژەی پێدراوە؛ وەک دوو قەڵا باسیان لێوە کراوە لە ھەولێر یەکیان لەسەر ڕێگای مەراغە و ئەوی تریان لەسەر ڕێگای شارەزوور.}} لەولاشەوە تا [[زێی گەورە]] دیاریکردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|last=ابن فصل اللّٰە العمری|url=https://shamela.ws/book/11790/799|title=مسالک الأبصار فی ممالک الأمصار|date=١٣٤٠-١٣٤٩ز|isbn=978-2-7451-3441-7|volume=٣|pages=٢٦٥|chapter=الفصل الأول فی الأکراد|access-date=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦}}</ref> لە زۆر لە سەرچاوەکاندا میرنشینی سۆران وەک «'''الصھران'''»، «'''صوران'''»، «'''بلاد السھریة'''» یان «'''بلاد الصھریة'''» ئاماژەی پێدراوە. میرنشینی سۆران ناوچەکانی نێوان ھەردوو [[زێی گەورە]] و [[زێی بچووک|زێی بچووکی]] حوکمکردووە<ref name=":11">{{Cite journal |last=Hasan |first=Nazar |date=2025-03-17 |title=إمارة سوران فی عھد الأمیرة خانزادە خاتون 1617-1661: دراسة فی الجوانب الإداریة |url=https://hjuoz.uoz.edu.krd/index.php/hum/article/view/1459 |journal=Humanities Journal of University of Zakho |language=ar |volume=13 |issue=1 |pages=80–95 |doi=10.26436/hjuoz.2025.13.1.1459 |issn=2664-4681}}</ref> و بەگشتی ئەو شوێنانەی کە میرنشینی سۆران لە ماوەی ٤٠٠ ساڵی حوکمڕانییەکەیدا حوکمی کردوون و باڵادەستیی بەسەریاندا ھەبووە و بە موڵکی خۆیی زانیون بریتی بوون لە: [[ھاودیان|ھەودیان]]، [[ڕەواندز]]، [[شارۆچکەی خەلیفان|خەلیفان]]، [[قەڵای دووین|دووین]]، [[ھەریر]]، [[شەقڵاوە]]، [[ھەولێر]]، [[شەمامک]] و [[کۆیە]].<ref name=":11" /> [[پەڕگە:Bahdinan Emirate.png|وێنۆک|291x291پیکسڵ|نەخشەیەکی میرنشینەکان، لەوانەش میرنشینی سۆران، کە سنووری ژوورووی خۆی دەدا لە میرنشینەکانی [[میرنشینی حەکاری|ھەکاری]] و [[میرنشینی بادینان|بادینان]]. سنووری خواروویشی خۆی دەدا لە [[میرنشینی بابان]]]] سنووری دەسەڵاتی میرنشینی سۆران لەنێوان [[زێی گەورە]] و [[زێی بچووک]] بوو. سنووری سەروو یاخود باکووری میرنشینی سۆران خۆی دەدا لە [[میرنشینی حەکاری|میرنشینی ھەکاری]] و [[میرنشینی بادینان]] و ئێران. لە خوارووشەوە دەگەیشتە [[میرنشینی بابان]] و عێراقی عوسمانی. == مێژوو == === ساڵانی سەرەتایی === ==== دامەزران ==== [[پەڕگە:Emirate of Baban.png|وێنۆک|نەخشەیەکی ناوچە بنچینەیییەکانی چوار میرنشینی کوردی کە {{font color|Pink|میرنشینی سۆران}} و ناوچەی [[ڕەواندز]] نیشان دەدات لە پاڵ میرنشینەکانی {{font color|Brown|بابان}} و {{font color|Purple|حەکاری}} و {{font color|Green|ئەردەڵان}}]] ساڵی ورد و دیاریکراوی دامەزراندنی میرنشینی سۆران نازانرێت، تەنھا ئەوە نەبێت کە دەزانرێت میرنشینی سۆران لە سەدەی ١٤ یان ١٥یەمی زایینی لەلایەن [[عیسا کوڕی کەڵۆس بەگ|عیسا کوڕی کەڵۆس بەگەوە]] دامەزراوە. قادر محەممەد محەممەد دەنووسێت کە میرنشینەکە بە زۆری لە نێوان ساڵانێکی نێوان ١٣٣٠ بۆ ١٤٣٠ دامەزرابێت.<ref name=":0">{{Cite thesis|last=Muhammad|first=Qadir Muhammad|title=Kurds and Kurdistan in the View of British Travellers in the Nineteenth Century|date=14 December 2017|degree=|publisher=University of Leicester|url=https://leicester.figshare.com/articles/thesis/Kurds_and_Kurdistan_in_the_View_of_British_Travellers_in_the_Nineteenth_Century/10239464/1|language=en|page=94-98}}</ref> ھەندێک سەرچاوەش باس لەوە دەکەن کە لە ١٣٩٩ میرنشینی سۆران دامەزرابێت.<ref name=":06">McDowall, David (2004). A Modern History of the Kurds. London : I. B. Tauris. pp.&nbsp;43-44</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Soran Khanzad, a Woman Who Ruled a Part of Kurdistan |ناونیشان=https://kurdshop.net/en/history/4298 |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦|وێبگە=KURDŞOP (kurdshop.net) |زمان=en}}</ref> وە بە وردیش نازانرێت کە ئایا لە ژێر دەسەڵاتی کام دەوڵەت میرنشینی سۆران دامەزرابێت، تەنھا بە پێی لێکدانەوەکان بێت لە ژێر دەسەڵاتی [[دەوڵەتی جەلائیری]] یان دەوڵەتی [[قەرەقۆینلۆ|قەرە قۆیونلوو]] یا [[ئاق قۆینلۆ|ئاق قۆیونلوو]] میرنشینی سۆران دامەزراوە. === ساڵانی دواتر === ==== لە ژێر دەسەڵاتی سەفەوییەکان ==== میرنشینی سۆران دواتر کەوتە ژێر دەسەڵاتی [[سەفەوییەکان|دەوڵەتی سەفەوی]]. لە ژێر دەسەڵاتی سەفەوییەکان مایەوە تاوەکوو [[شەڕی ئێران و عوسمانی (١٥٠٥–١٥١٧)|شەڕی عوسمانی و سەفەوی]] و لایەنگیریی میرنشینەکە بۆ دەوڵەتی عوسمانی. ==== لە ژێر دەسەڵاتی عوسمانییەکان ==== {{ھەروەھا ببینە|ڕێککەوتننامەی کورد و عوسمانی}}{{Location map many|Iraq|AlternativeMap=11-Ottoman-Safavid border 1577-11.png|relief=yes|width=500|caption=میرنشینی سۆران لەسەر نەخشەیەکی سنووری نێوان [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] و{{ھن}}[[سەفەوییەکان|دەوڵەتی سەفەوی]] لە ساڵی ١٥٧٧، پێش [[شەڕی ئێران و عوسمانی (١٥٧٨–١٥٩٠)|شەڕی سەفەوی و عوسمانی (١٥٧٨–١٥٩٠)]]{{ھن}} یەک ساڵ دواتر. خاڵی سوور ([[File:Red pog.svg|Red pog|10px]]) شوێنی میرنشینی سۆران نیشان دەدات.|lat2_deg=33.1|lon2_deg=44.7727|pos2=right|label2=}} [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]] بۆ یەکەمجار لە کاتی ململانێکەیان لەگەڵ [[سەفەوییەکان]] لە ساڵی ١٥١٤، لەژێر دەسەڵاتی [[سەلیمی یەکەم|سوڵتان سەلیمی یەکەمدا]] پەیوەندییان لەگەڵ کورددا بەست، یەکەمین کارلێکەکان ئەرێنی بوون. کوردەکان بە سەرۆکایەتیی [[ئیدریسی بەدلیسی|مەلا ئیدریسی بەدلیسی]] لە کاتی [[شەڕی چاڵدێران]] لە دژی سەفەوییەکان لایەنگری عوسمانییەکانیان کرد. ھێزە کوردییەکان ڕۆڵێکی گەورەیان ھەبوو لە گرتنی شارەکانی وەک [[ئامەد|دیاربەکر]] (ئامەد) و ناوچەکانی دیکەی ڕۆژھەڵاتی ئاناتۆلیا لە دەستی سەفەوییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Özoğlu|یەکەم=Hakan|سەردێڕ=Kurdish Notables and the Ottoman State: Evolving Identities, Competing Loyalties, and Shifting Boundaries|بڵاوکەرەوە=SUNY Press|ساڵ=٢٠٠٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٩١٤-٥٩٩٣-٥|پەڕەکان=٤٧–٤٩|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ |سەردێڕ=Burada bizden önce kimler vardı? |ناونیشان=https://www.milliyet.com.tr/kultur-sanat/burada-bizden-once-kimler-vardi-1163156 |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٤ |وێبگە=Milliyet |زمان=tr}}</ref> ھەوڵەکانی ئیدریسی بەدلیسی میرنشینەکانی یەکخست لە دژی سەفەوییەکان و بە کۆمەڵ لە دژیان وەستانەوە، یەکێک لەو میرنشانەش میرنشینی سۆران بوو بە سەکردایەتیی [[میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ|میر سەیدی کوڕی شا عەلی بەگ]]. ھەروەھا ئەمە میر سەیدیی سۆرانیشی ھاندا بۆ [[ھەڵمەتی سۆران بۆ سەر ھەولێر و کەرکووک|دەستبەسەرداگرتنی ھەولێر و کەرکووک]] و پاککردنەوەی لە قزڵباش و سەفەوییەکان. وە ھەروەھا ئاماژە بەوەش دەدرێت کە بۆ پارێزگاریکردن لە [[ورمێ]]، ئەوێش درابێت بە میر سەید.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> وەستانەوەی کورد لە دژی سەفەوییەکان لە ئەنجامی سیاسەتی خراپ و تووندی [[سەفەوییەکان]] بوو بەرامبەر بە میرە کوردەکان، بە تایبەتی کە زۆرینەی کورد [[سوننە]] مەزھەب بوون و دەوڵەتی سەفەویش [[شیعە]] مەزھەب بوو، لە پاڵ ئەوەی کە سەفەوییەکان ھەوڵیاندەدا میرنشینە کوردییەکان لەناوببەن و زۆر لە میرە کوردەکانیشیان زیندانیدەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=History of the Kurds – The Kurdistan Memory Programme |ناونیشان=https://kurdistanmemoryprogramme.com/history-of-the-kurds/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ |وێبگە=kurdistanmemoryprogramme.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=کوردەکان لەژێر حوکمی سەفەوییەکاندا |ناونیشان=https://ethesis.su.edu.krd/thesis/871 |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ |وێبگە=example name |زمان=en |یەکەم=زانکۆی سەڵاحەددین}}</ref><ref name=":3" /> بەم شێوەیەش میرنشینی سۆران بوو بە دەوڵەتێکی دڵسۆز و ژێردەستەی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] و تاوەکوو لەناوچوونی میرنشینەکەش ھەر وەک ژێردەستەیەکی دەوڵەتی عوسمانی مایەوە. ئەم سەردەمەش لە ١٥١٤ تاوەکوو ١٨١٣ و [[شۆڕشی میر محەممەد|یاخیبوونی میر محەممەد]] درێژەی کێشا و دواتر میرنشینەکە ھاتەوە ژێر دەستی عوسمانییەکان بەڵام حوکمی میرنشینەکە درێژەی نەکێشا و تێکەڵکرایەوە بە دەسەڵاتی ناوەندیی عوسمانی.<ref name=":5" /><ref name=":6" /> === میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ === {{سەرەکی|میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ|ھەڵمەتی سۆران بۆ سەر ھەولێر و کەرکووک}} لە [[شەقڵاوە|شەقڵاوەوە]] حوکمڕانیی دەکرد. میر سەیدی کوڕی شا عەلی بەگ توانیی زۆر سەرکەوتووانە لە ماوەی شەڕەکانی عوسمانی و سەفەوی و لە ماوەی [[شەڕی چاڵدێران|شەڕی چاڵدێراندا]] لە ساڵی ١٥١٤ [[ھەولێر]] و [[کەرکووک]] لە ژێر دەستی پاشماوەی [[سەفەوییەکان]] و [[قزڵباش|قزڵباشەکان]] [[ھەڵمەتی سۆران بۆ سەر ھەولێر و کەرکووک|ئازاد بکات]].<ref name=":4" /> === میر عیززەددین شێر و ھەڵوەشانەوەی سۆران === {{سەرەکی|میر عیززەددین شێری سۆران}} میر عیززەددین شێر کوڕی [[میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ|میر سەیدی]] بوو، کە لە شەقڵاوەوە حوکمڕانیی دەکرد. میر عیززەددین شێر شاری [[ھەولێری]] کرد بە ناوەندی میرنشین و بۆ ماوەیەک لەوێوە حوکمڕانیی سۆرانی کرد.<ref name=":32" /> میر عیززەددین دوو برای ھەبوو، بە ناوەکانی سەیفەددین و سولەیمان، سەیفەددین ھەر زوو بە گەنجی کۆچی دواییی کرد. کاتێک سوڵتان [[سولەیمان قانوونی|سولەیمانی قانوونی]] دەگەڕایەوە لە [[گرتنی بەغدا (١٥٣٤)|گرتنی بەغدا (لە ١٥٣٤)]]، فەرمانی کوشتنی میر عیززەددین شێری دەرکرد و میر عیززەددین لەسێدارەدرا. دەگوترێ کە بەھۆی تۆمەت ھەڵبەستنێک بووە بۆ میر عیززەددین،<ref name=":32" /> لە کاتێکدا ھەندێک سەرچاوە باس لەوە دەکەن کە میر عیززەددین میری ناوچەیەکی بەرفراوان بووە و وەکوو دڵسۆزی دەوڵەتی عوسمانی کاری کردووە، بەڵام ژێربەژێر دەستی لەگەڵ [[سەفەوییەکان|دەوڵەتی سەفەوی]] ھەبووە، ھەربۆیە فەرمانی لەسێدارەدانی بۆ دەرچوو لەلایەن سوڵتان سولەیمانی قانوونی.<ref name=":7">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |journal=Peywend |دوایین=Guli |یەکەم=Nizar |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |سەردێڕ=Mîrnişînên Dasin ȗ Şêxan li Serdemê Osmanîyan (1515- 1750) Vêkolîneke Dokûmenkarî- The Emirate of Dasin and Sheikhan in the Ottoman Era 1515-1755 A Documentary Study |ناونیشان=https://www.academia.edu/127632052/M%C3%AErni%C5%9F%C3%AEn%C3%AAn_Dasin_%C8%97_%C5%9E%C3%AAxan_li_Serdem%C3%AA_Osman%C3%AEyan_1515_1750_V%C3%AAkol%C3%AEneke_Dok%C3%BBmenkar%C3%AE_The_Emirate_of_Dasin_and_Sheikhan_in_the_Ottoman_Era_1515_1755_A_Documentary_Study}}</ref> سوڵتان سولەیمانیش ھەولێر و دەوروبەری دا بە [[حوسێن بەگی داسنی|حوسێن بەگی داسنیی]] میری [[میرنشینی شێخان|میرنشینی داسنیی]] [[ئێزیدییەکان|ئێزیدی]] و بۆ ساڵی ١٥٣٤، حوسێن بەگ لە ھەولێر حوکمی دەکرد. بەڵام پاش ماوەیەک لە کوشتنی میر عیززەددین، براکەی، میر سولەیمانیش کۆچی دواییی کرد، ھەر لەبەر ئەمەش، فەرماندرا کە تەواوی ناوچەی سۆران بە سەنجەقی ھەولێرەوە گرێبدرێ و میرنشینی سۆرانیش لە دەست میراتگرە ھێڵییەکەی دەرچوو و ھەڵوەشایەوە و تەواوی ناوچەی سۆران خرایە سەر [[میرنشینی شێخان|میرنشینی داسنی]].<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF|سەردێڕ=شەڕەفنامە|پەڕەکان=٣٤٠–٣٤١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260715161638/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=":7" />{{Sfn|Lescot|1938}}{{Sfn|Gülcü|2016}} === میر سەیفەددین و دامەزراندنەوەی سۆران === {{سەرەکی|میر سەیفەددینی سۆران|شەڕی ھەولێر (١٥٣٤)}} [[پەڕگە:Kurdish states 1835.png|وێنۆک|نەخشەی میرنشینە کوردییەکان، کە میرنشینی سۆرانیش تیایدا دەردەکەوێت. ھەرچەندە لەسەر نەخشەکەدا ئاماژە بە ساڵی ١٨٣٥ کراوە، لە کاتێکدا کە نەخشەکە ساڵانی پێش ١٨٢٠ نیشان دەدات. جگەلەوەی [[میرنشینی بادینان]] تیایدا دەرناکەوێت.]]ئیدی میر عیززەددین کوژرا و ھەولێر و ناوچەکانی سۆران بە میرنشینی داسنیی ئێزدی گرێدرا. دوای ماوەیەک، ئەندامێکی بنەماڵەی سۆران بە ناوی [[میر سەیفەددینی سۆران|میر سەیفەددین]] دەرکەوت و ئەو بووە ھۆی دامەزراندنەوەی میرنشینی سۆران، کە دەکات بە کوڕی ئامۆزای میر عیززەددین شێر، چەند جارێک ھێرشی کردە سەر حوسێن بەگی داسنی، بەڵام ھەموو جارێک تێکشکا. میر سەیفەددینیش پەنای بۆ بێگە بەگی میری [[ئەردەڵان]] برد، بەڵام یارمەتیی نەدا. پشتگیرییە چاوەڕوانکراوەکە بەدی نەھات، ھەربۆیە میر سەیفەددین گەڕایەوە بۆ سۆران. لەو کاتەدا حوسێن بەگ داسنی لەوێ ئامادە نەبوو.<ref name=":02">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ |سەردێڕ=Hussein Beg Dasini und die Schlacht um Arbil |ناونیشان=https://www.ezidipress.com/blog/hussein-beg-dasini-und-die-schlacht-um-arbil/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |وێبگە=ÊzîdîPress |زمان=de |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251005225201/https://www.ezidipress.com/blog/hussein-beg-dasini-und-die-schlacht-um-arbil/ |url-status=dead }}</ref> میر سەیفەدین ئەمەی قۆستەوە و توانیی زۆربەی ھۆزە کوردییەکانی ئەوێ یەکبخات و بە ژمارەیەکی زۆر شەڕکەرەوە سەرکردایەتیی ڕاپەڕینێک بکات و [[شەڕی ھەولێر (١٥٣٤)|ھێرشی کردە]] سەر [[ھەولێر]].<ref name=":02" /><ref name=":7" /> لە کۆتاییدا میر سەیفەددین ھێزێکی لە سۆران کۆکردەوە و سەرکردایەتیی ڕاپەڕینێکی کرد و ھێرشی کردە سەر ھەولێر، لە کاتێکدا [[حوسێن بەگی داسنی]] ئامادە نەبوو. دەستی بەسەر شارەکەدا گرت و حوسێن بەگی ناچار کرد بە ڕێپێوان بگەڕێتەوە دژی. لە شەڕی دواتردا میر سەیفەددین ھێزەکانی داسنیی تێکشکاند. ئەو گێڕانەوەیەی ڕۆجەر لێسکۆت کە تاوەکوو ئێستا پارێزراوە باس لەوە دەکات کە بە نزیکەیی ٥٠٠ پیاوی داسنیی ئێزدی کوژران و میر سەیفەددین غەنیمەتێکی بەرچاوی دوژمنیشی برد لە کەلوپەل و کاڵا و چەکەکانی دوژمن.{{Sfn|Lescot|1938}} ئەردنچ گووڵجوو پوختەیەکی ھاوشێوە بە زمانی تورکی باسدەکات و باس لەوە دەکات کە میر سەیفەددین ھەولێری گرتووە و حوسێن بەگی داسنی شکستی ھێناوە و نزیکەی ٥٠٠ ئێزیدیی پێشەنگ کوژران. گووڵجوو ھەروەھا باس لەوە دەکات کە حوسێن بەگ دواتر چەند ھەوڵێکی دا بۆ وەرگرتنەوەی ھەولێر، بەڵام شکستی ھێنا و ھەولێر و زەوییەکانی سۆران لە دەستی میر سەیفەددین مانەوە.{{Sfn|Gülcü|2016}} === میر خانزاد === {{سەرەکی|خانزادی سۆران}} [[پەڕگە:خانزادی میری سۆران.jpg|وێنۆک|400x400پیکسڵ|وێنەی پەیکەرێکی خانزادی سۆران]] میرێکی ئافرەتی سۆران بوو و یەکێکە لە ھەرە میرە بەناوبانگەکانی سۆران. ھەندێک جار وەک سیمبولی [[ژنانی کورد|ئافرەتی کورد]] دەناسرێت. خانزاد خوشکی [[میر سولەیمان بەگی سۆران|میر سولەیمان بەگی]] کوڕی [[شا قوولی بەگی سۆران|قوولی بەگ]] بوو، کە حوکمڕانیی میرنشینی سۆرانی دەکرد لە ١٥٩٠، دوای ئەوەی براکەی لەلایەن فەرماندەیەکی سەربازی بە ناوی «[[لەشکری]]» کوژرا، خانزاد ھاتە سەر حوکم. ھەندێک سەرچاوەش فەرمانڕەواییی میر خانزاد دەگەڕێننەوە بۆ دەوروبەری ساڵی ١٦٢٠.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.pukmedia.com/en/en_direje.aspx?jimare=15692|وێبگە=PUK Media|سەردێڕ=Kurdish women}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.pukmedia.com/en/en_direje.aspx?jimare=15692|date=ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> لەشکری ھەڵاتە [[چیای شنگال|چیاکانی شەنگال]]، لەوێش میر خانزاد بۆ تۆڵەسەندنەوە لە نامەیەکدا پێشنیاری ھاوسەرگیریی بۆ کردووە و لە نامەکەدا پێی دەڵێ «میرنشین و سوپا بێ تۆ شپرزەن، میرایەتیی سۆران وەمن ناکرێ، خۆت شیاوی میرایەتیت... بۆیە داوات لێدەکەم بە زووترین کات بگەڕێیتەوە [[ھەریر]] و منیش ئامادەم ھاوسەرگیریت لەگەڵ بکەم»<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ئایا خانزادی سۆران مێردی کردووە؟! |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20240425195020567561 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٦ |وێبگە=Kurdipedia.org |دوایین=کوردیپێدیا |یەکەم=Kurdipedia- }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/?q=20240425195020567561 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=خانزاد و لەشکری |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20240723180322583167 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٦ |وێبگە=Kurdipedia.org |دوایین=کوردیپێدیا |یەکەم=Kurdipedia- }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/?q=20240723180322583167 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref>. وە کاتێکیش لەشکری گەڕایەوە ھەریر و چاوی بە خانزاد کەوت، خانزاد لەشکری و ھەموو سوپاکەی سەربڕی.<ref name=":03">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ |سەردێڕ=Women of Non-State Kurds: From Khanzad Sultan to Rojava Female Fighters |ناونیشان=https://kurdistantribune.com/women-of-nonstate-kurds-from-khanzad-sultan-rojava-female-fighters/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190328214954/https://kurdistantribune.com/women-of-nonstate-kurds-from-khanzad-sultan-rojava-female-fighters/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |وێبگە=The Kurdistan Tribune |زمان=en-GB}}</ref> میر خانزاد پایتەختی لە [[قەڵای دووین|قەڵای دووینەوە]] گواستەوە بۆ [[ھەریر]]، ڕێگاوبان و قەڵای دروستکرد و ھێرشیشی کردە سەر زۆرێک لە شارۆچکەکانی دەوروبەری بە سەرۆکایەتیی سوپایەکی زەبەلاحی ٤٠ بۆ ٥٠ ھەزار سەرباز کە ١٢ ھەزار پیادە و ١٠ ھەزار تیرھەڵگری سوارەیان تێدابوو بۆ پاراستنی میرنشینی سۆران لە دوژمنەکانی.<ref name=":12">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |journal=IIUM Journal of Religion and Civilisational Studies |issue=2 |دوایین=Ahmed |یەکەم=Bzhar |دوایین٢=Wahed |یەکەم٢=Abdulwahed Jalal Nori |ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |سەردێڕ=The Life and Political Role of Kurdish Women in the Ottoman Empire |ناونیشان=https://journals.iium.edu.my/irkh/index.php/ijrcs/article/view/154 |زمان=en |بەرگ=٣ |پەڕەکان=١٣٩–١٥٣}}</ref> لە سەردەمی حوکمڕانیدا حوکمڕانیی بەسەر دوو ناوچەی کوردیدا کردووە بە ناوەکانی [[ھەریر]] و [[سۆران (شار)|سۆران]]، کە [[پارێزگای ھەولێر|پارێزگای ھەولێری]] ئێستای پێکدەھێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |journal=Middle East Journal |issue=1 |issn=0026-3141 |دوایین=Bengio |یەکەم=Ofra |ڕێکەوت=٢٠١٦ |سەردێڕ=Game Changers: Kurdish Women in Peace and War |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/43698618 |بەرگ=٧٠ |پەڕەکان=٣٠–٤٦}}</ref> خانزاد بۆ ماوەی حەوت ساڵ حوکمڕانیی کرد و قەڵاکەیشی کە [[قەڵای خانزاد|قەڵای]] [[قەڵای خانزاد|خانزاد]] بوو، تا ئێستاش ماوە و دەکەوێتە سەر لووتکەی گردێک کە ٢٢ کیلۆمەتر لە [[ھەولێر|ھەولێرەوە]] دوورە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Mujeres |ناونیشان=https://amistadkurdistan.org/ayuda-kurdistan/mujeres/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190328215044/https://amistadkurdistan.org/ayuda-kurdistan/mujeres/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |وێبگە=Asociación Amistad con Kurdistán |زمان=es}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=IN PHOTOS: Five things every foreigner learns when visiting Kurdistan |ناونیشان=http://www.kurdistan24.net/en/culture/124dbbc4-dc30-4975-b901-68246f3c0080 |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |وێبگە=Kurdistan24 |زمان=en |دوایین=Kurdistan24}}</ref> [[پەڕگە:Banaman_Castle.jpg|وێنۆک|قەڵای بانەمان یان [[قەڵای خانزاد]]، کە بە ناوی خانزادی سۆرانەوە ناونراوە، یەکێکە لە پاشماوەکانی سەردەمی میر خانزاد کە تاوەکوو ئێستا ماوە و ٢٢کم لە شاری [[ھەولێر|ھەولێرەوە]] دوورە]] ناوی خانزاد، شاژنی جەنگاوەری ئەفسانەییی کورد، بە زیندوویی ماوەتەوە و لە ڕێگەی گۆرانی و شیعری جۆراوجۆری کوردییەوە یاد دەکرێتەوە.<ref name=":122">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |journal=IIUM Journal of Religion and Civilisational Studies |issue=2 |دوایین=Ahmed |یەکەم=Bzhar |دوایین٢=Wahed |یەکەم٢=Abdulwahed Jalal Nori |ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |سەردێڕ=The Life and Political Role of Kurdish Women in the Ottoman Empire |ناونیشان=https://journals.iium.edu.my/irkh/index.php/ijrcs/article/view/154 |زمان=en |بەرگ=٣ |پەڕەکان=١٣٩–١٥٣}}</ref> == لە سەردەمی میر محەممەد پاشای ڕەواندز == {{سەرەکی|میرنشینی سۆران لە سەردەمی میر محەممەد|شۆڕشی میر محەممەد|شەڕی سۆران و قاجاڕی (١٨٢٩–١٨٣٤)}} [[پەڕگە:Mir Muhammad.jpg|وێنۆک|پۆرترەیتێکی میر محەممەد پاشای ڕەواندز لە بەڵگەنامەیەکی [[ئێرانی قاجاڕی|قاجاڕیدا]]]] میری پێش کۆتاییی میرنشینەکە، [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] بوو، کە لە ساڵی ١٨١٣ تا ١٨٣٦ فەرمانڕەواییی کردووە. باوکی میر محەممەد، [[مستەفا بەگ]]، میرنشینەکەی ڕادەستی ئەو کرد. لە چەند ساڵی یەکەمی فەرمانڕەوایەتییەکەیدا، چاکسازییەکی گەورەی لە میرنشینەکە کرد، بە تایبەتی لە ڕووی سەربازییەوە. دەسەڵاتی خۆی چەسپاند و دەستی کرد بە یەکخستنەوەی خاکەکانی میرنشینەکانی دراوسێی. یەکێک لەوانەش [[میرنشینی بابان]] بوو، [[ھەریر]]، [[کۆیە]]، [[پردێ]]، [[ھەولێر]]، [[ئاکرێ]]، [[ڕانیە|ڕانیەی]] [[شەڕی بابان و سۆران (١٨٢٢–١٨٢٨)|گرت]]. کەمێک زیاتر لە [[زێی بچووک]] پەڕییەوە و کردی بە سنوور.<ref>[https://www.academia.edu/96986747/Osmanl%C4%B1_Ar%C5%9Fiv_Belgelerinde_K%C3%BCrtler_ve_K%C3%BCrt_Direni%C5%9Fleri_1817_1867_ Hakan], footnote 116, p. 71: "It is the Behdinan Region. It is in the north of the Soran region and south of the Hakkari region."</ref> کاتێک ناوچەکە تووشی بۆشاییی دەسەڵات بوو بە ھۆی لاوازبوونی [[میرنشینی بابان]]، [[شەڕی ڕووسیا و عوسمانی (١٨٢٨–١٨٢٩)]]، و [[شەڕی میسر و عوسمانی (١٨٣١–١٨٣٣)]]. لە نێوان ١٨٣١ بۆ ١٨٣٤ توانیی چەندین شارۆچکە و شاری میرنشینە کوردییەکانی دیکە بگرێت و یەکیانبخاتەوە بۆ دژی عوسمانییەکان. لە ١٨٣١دا [[میرنشینی بادینان|میرنشینی بادینانی]] [[لەشکرکێشیی سۆران بۆ سەر بادینان|تێکەڵ بە سۆران کرد]].<ref name=":13">{{بیرخستنەوە|دوایین=Ates |یەکەم=Sabri |سەردێڕ=The End of Kurdish Autonomy: The Destruction of the Kurdish Emirates in the Ottoman Empire |ڕێکەوت=٢٠٢١|ئیش=The Cambridge History of the Kurds |پەڕەکان=٧٦|editor-last=Gunes |editor-first=Cengiz |ناونیشان=https://www.cambridge.org/core/books/cambridge-history-of-the-kurds/end-of-kurdish-autonomy/9FA3CB919480C3748DA40C082FC2E5BF |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|شوێن=Cambridge |بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ژپنک=٩٧٨-١-١٠٨-٤٧٣٣٥-٤|editor2-last=Bozarslan |editor2-first=Hamit |editor3-last=Yadirgi |editor3-first=Veli}}</ref> میر محەممەد زیاتر دەسەڵاتی خۆی بۆ [[مێردین|ماردین]]، [[جزیر]] و [[نسێبین]] فراوانتر کرد، و فەرمانڕەوای [[بۆتان]]، میر سەیفەددینی ناچارکرد کە دان بە دەسەڵاتی ئەو بنێت، کە بووە ھۆی نیگەرانییەکی ڕژد لە پایتەختی عوسمانی [[ئەستەمبوڵ|قوستەنتەنیە]]. دواتر میر محەممەد زۆر [[ئێزیدییەکان|ئێزیدییەکانی]] چەوساندەوە بە ھۆی ھۆکاری ئاینی و لایەنگیرییان بۆ عوسمانییەکان لە ناوچە تازە داگیرکراوەکاندا. [[پەڕگە:Prince muhammad prince of soran.jpg|وێنۆک|پەیکەرێکی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] لە [[ڕەواندز]]]] لە سەردەمی میر محەممەددا، میرنشینی سۆران سوپایەکی بەھێزی پەرەپێدا. پێکھاتبوو لە نێوان ٣٠،٠٠٠ بۆ ٥٠،٠٠٠ (سی ھەزار بۆ پەنجا ھەزار) چەکداری ھۆزەکان کە مووچەی ڕێکیان پێدەدرا،<ref name=":0" /> و شێوەی سوپایەکی نیشتمانیی ھەبوو. کۆر خۆی ھەموو ئێوارەیەک لەگەڵ ١٠٠ بۆ ٢٠٠ سەربازی ھۆزە جیاوازەکان نانی دەخوارد. کۆمەڵێک ھۆزی جیاواز چوونە ناو سوپاکەیەوە وەک ڕەوەندۆک، سیدەک، شێروانی، ڕووسووری، مەلیباس، [[ھۆزی مزووری|مزووری]]، شێخەب، نووریک، خەیلانی، [[خۆشناو]]، ھەنارەیی، [[ھەرکی]]، شێخ مەحموودی، کاسان، دێرە جیکی، بامامی، سێکوو، شیکووڵی، مەندیک، بایمار، [[باڵەک]]، و پیراجی. تەنانەت لە ناوچەکانی ھەولێر، ھۆزە [[عەرەب|عەرەبەکانیشی]] ملکەچکرد بۆ ئەوەی شەڕ بۆ سۆران بکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=میرنشینی ئەردەڵان، بابان، سۆران لە بەڵگەنامەکانی قاجاڕیدا 1799-1847 |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=2011081810050860719 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠٢٦ |پەڕە=١٦١-١٦٢ |دوایین=محەممەد حەمە باقی |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئابی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250813123735/https://www.kurdipedia.org/?q=2011081810050860719 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> میر محەممەد لە ساڵی ١٨٣٤دا [[ھەڵمەتی سۆران دژی ئاشوورییەکان|ھەڵمەتی]] لە دژی [[ئاشوورییەکان|ئاشوورییەکانیش]] ئەنجامدا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Aboona|یەکەم=Hirmis|ناونیشان=https://archive.org/details/HirmisAboonaAssyriansKurdsAndOttomansIntercommunalRelationsOnThePeripheryOfTheOttomanEmpire/page/n97/mode/2up|سەردێڕ=Assyrians, Kurds, and Ottomans: Intercommunal Relations on the Periphery of the Ottoman Empire|ڕێکەوت=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Cambria Press|ژپنک=٩٧٨-١-٦١٣٣٦-٤٧١-٠|پەڕەکان=١٧٣|زمان=en}}</ref> لە ترسی ھاوکاریی زیاتری نێوان میرنشینی سۆران و [[محەممەد عەلی پاشا]]، عوسمانییەکان لە ساڵی ١٨٣٤دا سوپایەکیان بۆ سۆران نارد. میر محەممەد توانیی ھێزەکان بشکێنێت و بەرەو [[قاجاڕەکان|ئێرانیش]] پێشڕەوی بکات. دوای ئەوەی بەھۆی بارودۆخەکەوە ناچارکرا خۆی بەدەستەوە بدات، میر کۆر بۆ گفتوگۆ گەشتی کرد بۆ ئەستەمبوڵ، لەوێ دەسەڵاتی ناوچەی میرنشینی سۆرانی پێدرا. بەڵام لە ڕێگەی گەڕانەوەیدا بۆ ماڵەوە لە ناوچەی دەریای ڕەش بێسەروشوێن بوو و ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی پشتگیریی لە [[ڕەسووڵ بەگ|ڕەسووڵ بەگی]] برای کرد وەک میری میرنشینەکە.{{sfnp|Eppel|2016|p=56}}{{sfnp|Eppel|2018|p=43}} == سوپا == [[پەڕگە:Views around Rawanduz and Bekhal Spring 08.jpg|وێنۆک|301x301پیکسڵ]] بە درێژاییی مێژوو، سوپا و ھێزی میرنشینی سۆران گۆڕانکاریی بەسەردا ھاتووە و بەرزی و نزمیی بە خۆیەوە بینیوە. بۆ نموونە لە سەردەمی [[خانزادی سۆران|میر خانزاد]] سوپای سۆران زۆر بەھێز وەسفکراوە. [[ئەولیا چەلەبی]]، گەڕیدەیەکی [[گەلانی تورک|تورک]] کە لە نێوان ساڵانی ١٦١١ بۆ ١٦٨٤ ژیاوە، لە یاداشتنامەکەیدا باسی میر خانزاد و سەردەمەکەی و سوپاکەی دەکات و دەڵێت:<ref name=":022">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ |سەردێڕ=Women of Non-State Kurds: From Khanzad Sultan to Rojava Female Fighters |ناونیشان=https://kurdistantribune.com/women-of-nonstate-kurds-from-khanzad-sultan-rojava-female-fighters/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190328214954/https://kurdistantribune.com/women-of-nonstate-kurds-from-khanzad-sultan-rojava-female-fighters/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |وێبگە=The Kurdistan Tribune |زمان=en-GB}}</ref><blockquote>''لە سەردەمی [[مورادی چوارەم|سوڵتان مورادی چوارەم]] [١٦٢٣-١٦٤٠] ناوچەکانی [[ھەریر]] و [[سۆران (شار)|سۆران]] لەلایەن خانمێکی ڕێزدارەوە بە ناوی خانزادە سوڵتان بەڕێوەدەبرا. فەرماندەییی سوپایەکی دەکرد کە پێکھاتبوو لە دوانزدە ھەزار سەربازی پیادە بە چەکی قووڕسەوە و دە ھەزار تیرھەڵگری سوارەوە. خانزادە سوڵتان لە بەرەکانی شەڕدا، دەموچاوی بە پەردەیەک شاردبووەوە و جەستەی بە پۆشاکێکی ڕەش داپۆشرابوو، لە [پاڵەوانی ئەفسانەییی ئێرانی] [[سامی کوڕی نەریمان|سامی]] کوڕی نەریمان دەچوو، کاتێک سواری ئەسپەکەی خۆی دەبوو و بە بوێرانەوە شمشێربازیی ئەنجامدەدا. بە سەرۆکایەتیی سوپایەکی چل بۆ پەنجا ھەزار سەربازی، چەند جارێک ھەڵمەتی بۆ ناو [[ئێران]] ئەنجامداوە و [[ھەمەدان]] و [[شارستانی دەرگەزین|دەرگەزین]] و جەمجەنەب و شارە بەرچاوەکانی دیکەی تاڵان کرد و بە سەرکەوتوویی و بە غەنیمەتەوە گەڕایەوە بۆ سۆران.''</blockquote> [[پەڕگە:مدفع الأسطة رجب.jpg|وێنۆک|یەکێک لە تۆپەکانی سەردەمی میر محەممەد، کە تاوەکوو ئێستا ماوە]] بەھێزترین سەردەمی میرنشینی سۆران لە ڕووی سەربازییەوە، سەردەمی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] بوو. میر محەممەد توانیی سوپایەکی زۆر بەھێز پێکبھێنێت و کارخانەی چەک و [[تۆپ (چەک)|تۆپی]] دروستکرد و میرنشینی سۆران خۆی چەک و تۆپی دروستدەکرد. بە نزیکەیی میرنشینی سۆران لە سەردەمی ئەو زیاتر لە ٢٠٠<ref name=":8">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=حوسێن حوزنی موکریانی|سەردێڕ=میرانی سۆران|ناونیشان=https://archive.kcac.org/noscript.html|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=archive.kcac.org}}</ref> بۆ ٣٠٠ تۆپی قوڕسی دروستکرد، کە ھەندێکیان ئێستاش ماون کە بە [[تۆپەکانی وەستا ڕەجەب]] ناسراون. میر محەممەد سوپایەکی ٣٠،٠٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Moreau|یەکەم=Odile|ناونیشان=https://books.google.fr/books?newbks=1&newbks_redir=0&id=5R1pAAAAMAAJ&dq=rawanduz+1826&focus=searchwithinvolume&q=30.000+Rawanduz|سەردێڕ=L'Empire ottoman à l'âge des réformes: les hommes et les idées du nouvel ordre militaire, 1826-1914|ڕێکەوت=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=Institut français d'études anatoliennes|ژپنک=٩٧٨-٢-٧٠٦٨-١٩٥٣-٧|پەڕەکان=١١٧|زمان=fr}}</ref> بۆ ٥٠،٠٠٠<ref name=":0" /> سەربازی پێکھێنا بە چەکی قوڕسەوە کە مووچەیەیەکی ئاساییی ڕێکیان پێدەدرا، ھەندێک سەرچاوە ئاماژە بەوە دەدەن کە سوپاکەی میر محەممەد «کەمتر نەبووە لە ٨٠،٠٠٠ سەرباز»<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ghalib |یەکەم=Sabah |ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ناونیشان=https://ore.exeter.ac.uk/articles/thesis/The_Emergence_of_Kurdism_with_Special_Reference_to_the_Three_Kurdish_Emirates_within_the_Ottoman_Empire_1800-1850/29691950 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=ore.exeter.ac.uk |پەڕە=١٠٨|سەردێڕ=The Emergence of Kurdism with Special Reference to the Three Kurdish Emirates within the Ottoman Empire 1800-1850}}</ref>. سوپاکەی میر محەممەد بە سوپایەکی ڕێک و یەکگرتوو وەسفکراوە کە بە سوپایەکی نیشتمانی چووە و [[جلی کوردی]] جلی [[یەکپۆشی]] (یوونیفۆرم)ی سوپاکەی بووە.{{sfnp|Millingen|1870|p=184}}<ref name=":0" /> [[پەڕگە:Mir Muhammed after his take over of Erbil.jpg|ناوەڕاست|وێنۆک|350x350پیکسڵ|تابلۆیەکی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] و سوپاکەی لە کاتی گرتنەوەی [[ھەولێر]] و قەڵاکەی]] == چاند == === زمان === لە میرنشینی سۆراندا [[زمانی کوردی]] قسەی پێکراوە و زمانی سەرەکیی ناوچەکە بووە. ھەندێک سەرچاوەش باس لەوە دەکەن کە [[زمانی عەرەبی|زمانی عەرەبیش]] زمانێکی فەرمی بووە و لە حکوومەتدا کاری پێکراوە.<ref>{{cite thesis|last=Nebez|first=Jamal|date=1970|title=Der kurdische Fürst Mir Muhammad-i Rawandizi genannt Mir-i Kora im Spiegel der Morgenländischen und Abendländischen Zeugnisse: Ein Beitrag zur kurdischen Geschichte|degree=PhD|publisher=University of Hamburg|pages=78–79}}</ref> === دین === لە میرنشینی سۆراندا، دینی [[ئیسلام]] و لقی [[سوننە]] دینی باڵادەستی ناوچەکە و دینی سەرەکیی دەوڵەت بووە. بەڵام لە ھەمان کاتدا دینەکانی دیکەی وەک [[مەسیحییەت]] و [[جوویەتی]] و [[ئێزیدی (دین)|ئێزدیش]] پەیڕەوییان لێکراوە لە ناوچەکانی میرنشینی سۆراندا لە سەردەمە جیاوازەکاندا. خەڵکی ناوچەکە و میرەکانی سۆرانیش پەیڕەوییان لە ئیسلامی سوننە کردووە. تەنانەت دەسەڵاتی یاسادانەریش [[شەریعەتی ئیسلامی|شەریعەتی ئیسلام]] و [[قورئان]] بووە. === جلوبەرگ === [[جلی کوردی]] جلی فەرمیی دەوڵەت بووە لە میرنشینی سۆران. لە سەردەمی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|میر محەممەددا]] جلی کوردی جلی [[یەکپۆشی]] (یوونیفۆرم)ی سوپا بووە و کاربەدەستانیش جلی کوردی جلی فەرمییان بووە. [[میر (نازناو)|میر]] کە باڵاترین دەسەڵاتی میرنشین بووە جلی کوردی جلی فەرمیی بووە. لە سەردەمی میر محەممەددا ھەر پلەیەکی حکوومی و سەربازی بە جلوبەرگی کوردیی ڕەنگ جیاواز دیاریکرابوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=ئەدەب|یەکەم١=کولتوور|سەردێڕ=لە تیرۆری پاشای گەورەوە تا جمھووریی ڕواندز|ناونیشان=http://www.rudaw.net/sorani/opinion/culture_and_literature/050820181|ئیش=Rudaw|ڕێکەوتی سەردان= ٨ی ئابی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180807174631/http://www.rudaw.net/sorani/opinion/culture_and_literature/050820181|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئابی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ھونەر === ==== مۆسیقا ==== [[پەڕگە:Kurdish musicians 1890.jpg|وێنۆک|چەند دەفژەنێکی کورد، ١٨٩٠]] بە پێی سەرچاوە مێژوویییەکان، لە میرنشینی سۆراندا گرنگی بە زۆر جۆری [[مۆسیقا]] و [[ئامێری مۆسیقا]] دراوە. لەوانە [[دەف]]، [[دیوان|سازی کوردی]]، [[نەی|شمشاڵ]]، [[کەڕەنا|شەیپووڕ]]، [[دووزەلە|تووزەلە]]. بە درێژاییی تەمەنی ئەم میرنشینە مۆسیقا و گۆرانی لە بۆنە بەتایبەتی ئاینی، وە نەتەوەیییەکان بەکارھاتووە.<ref name=":9">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٤ی نیسانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=بزاڤی ھونەری لە بازنەی میرنشینی سۆراندا |ناونیشان=https://www.zarikrmanji.net/Home/Details/14405/%d8%a8%d8%b2%d8%a7%da%a4%db%8c-%d9%87%d9%88%d9%86%db%95%d8%b1%db%8c-%d9%84%db%95-%d8%a8%d8%a7%d8%b2%d9%86%db%95%db%8c-%d9%85%db%8c%d8%b1%d9%86%d8%b4%db%8c%d9%86%db%8c-%d8%b3%db%86%d8%b1%d8%a7%d9%86-2/14405/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=دەزگای زاری كرمانجی}}</ref><ref name=":10">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=سازی کوردی لە میرنشینی سۆران |ناونیشان=https://baskurd.basnews.com/b/3979 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ |وێبگە=باس‌کورد}}</ref> ===== دەف ===== [[دەف]] ئامێرێکی بەربڵاو بووە لە سەردەمی میرنشینی سۆران. دەف یەکێکە لەو ئامێرە مۆسیقییانەی کە لە بۆنە دینییەکان بەکاردێت، لە میرنشینی سۆرانیش دەف زیاتر بۆ بۆنە دینی و ئاینییەکان بەکارھاتووە لە شوێنە ئاینی و حوجرە و خانەقاکان. وە بەکاردەھات بۆ بۆنە ئاینییەکان و کۆڕە زکرییەکان و زۆر دەفژەنی بەناوبانگیش دروستبوون لەو سەردەم.<ref name=":9" /> ===== شەیپووڕ ===== [[کەڕەنا]] یان شەیپووڕ، ئامێرێکی تری مۆسیقییە. لە سەردەمی میرنشینی سۆراندا بە تایبەتی لەلایەن بنەماڵەی میرەکانی سۆران بەکارھاتووە. لە سەردەمی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] بەکارھاتووە، کە ئەم ئامێرە لە دەربار و کۆشکی میر ژەنراوە لەو کاتەی کە میر ڕێی کردووە یان ھاتووەتە دەرەوە لە کۆشکەکەیدا لەلایەن سەربازەکانەوە.<ref name=":9" /> ===== سازی کوردی (دیوان) ===== لە کۆنەوە لە نێو کورددا [[دەف]] و [[دیوان]] (یان ساز) دەژەنرێن. لە سەردەمی میرنشینی سۆرانیشدا، ساز ژەنراوە و لە سەردەمی فەرمانڕەواییی سۆراندا گرنگی و ناوبانگی زۆریشی ھەبووە، بەتایبەتی لە دانیشتن و کۆبوونەوەکان. [[ئەولیا چەلەبی]] گەڕیدەی تورکی سەدەی حەڤدەھەم، کە لە نێوان ساڵانی ١٦١١ بۆ ١٦٨٤ ژیاوە، باسی لە زۆر ئامێری مۆسیقا و ئاوازی کوردی کردووە لە [[کوردستان]]، یەکێک لەوانەش سازی کوردی بووە کە لە نێو میرنشینی سۆراندا ناوبانگی ھەبووە، تەنانەت باسی لەوە کردووە کە ئەم ئامێری مۆسیقییە لە سۆرانەوە دەنێردرانە ناوچەکانی دیکەی عوسمانی وەک [[ئەستەمبوڵ|ئەستەنبوڵ]].<ref name=":10" /> == پیشەسازی == === تەلارسازی === لە سەردەمی میرنشینی سۆران گرنگییەکی زۆر بە تەلارسازی دراوە بە تایبەتی لە سەردەمی [[خانزادی سۆران]] و [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] لە [[قەڵا]] و قوللە و قۆنگرە و شوورا و [[پرد]]. چەندین وەستا و شارەزای ئەو بوارەش لە سەردەمی میرنشینی سۆران بەدیارکەوتوون، لەوانە ئیبراھیم ماویلی.<ref name=":9" /> ==== قەڵاکان ==== ===== قەڵای بانەمان ===== {{سەرەکی|قەڵای خانزاد}} [[پەڕگە:Khanzad Castle.jpg|وێنۆک|قەڵای خانزاد، یان بانەمان]] قەڵای خانزاد یان قەڵای بانەمان قەڵایەکی سەدەی ناوەڕاستە کە لەلایەن [[خانزادی سۆران|میر خانزادی]] ژنەفەرمانڕەوای میرنشینی سۆران دروستکراوە. دەگوترێ فەرمانی دروستکردنەکەی بۆ شوێنی نیشتەجێبوونی خۆی و بەرگریکردن لە پایتەختەکەی دەرکردووە. قەڵاکەش بە ناوی ئەوەوە نراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=قەڵای بانەمان |ناونیشان=https://kurdistantv.net/ku/news/161790 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=کوردستان تیڤی (kurdistantv.net) |زمان=ku}}</ref> ئامانج عادل، مێژوونووسێکی ناوچەکە، بە یەکێک لە گرنگترین شوێنەوارە مێژوویییەکانی ناوچەکەی دەزانێت. عادل ھەروەھا دەڵێت: «میر خانزاد چەندین قەڵای دیکەی لە سەرانسەری [[کوردستان]] دروستکردووە بەڵام وێران بوون، بەڵام قەڵای خانزاد ھێشتا لە دۆخێکی زۆر باش دایە».<ref>https://www.kurdistan24.net/en/story/386476</ref> ===== قشڵەی کۆیە ===== {{سەرەکی|قشڵەی کۆیە}} قشڵەی کۆیە یان قەڵای کۆیە، یەکێکە لە گرنگترین قەڵا یان پاشماوەکانی میرنشینی سۆران لە سەردەمی میر محەممەد و دەکەوێتە شاری کۆیە. ئەم قەڵایە پێشتر وەک زیندان و سەربازخانە بەکارھاتووە، لە ئێستادا بووەتە شوێنێکی گەشتیاری و مۆزەخانە و قاوەخانەی لەناودا کراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قشڵەی کۆیە.. لە سەربازگەوە بۆ مۆزەخانە و کافتریا|ناونیشان=https://mewdamedia.com/articles/2296|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Mewda Media|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211027181050/https://mewdamedia.com/articles/2296|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=داوا دەکرێت قشڵەی کۆیە بکرێتە ناوەندێکی گەشتیاری|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/84426-داوا-دەکرێت-قشڵەی-کۆیە-بکرێتە-ناوەندێکی-گەشتیاری|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.kurdistan24.net}}</ref> گۆڕی [[دڵدار|دڵداری]] شاعیر دەکەوێتە قشڵەکەوە.<ref name=":05">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=گۆڕی دڵداری شاعیر نۆژەن دەکرێتەوە|ناونیشان=http://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=8845&Jor=5|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.wishe.net}}</ref> دواتریش لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]] وەک قەڵایەکی سەربازیی بەکارھاتووە، ھەر لەوکاتەوەش وشەی قشڵە کە وشەیەکی تورکییە خراوەتە پێشگری ناوەکەی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قشله‌ی کۆیه|ناونیشان=https://www.hawlergov.org/app/ku/node/547|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.hawlergov.org|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211023141059/https://www.hawlergov.org/app/ku/node/547|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ===== قەڵای سارتکە ===== {{سەرەکی|قەڵای سارتکە}} قەڵای سارتکە یەکێکە لە شوێنەوارە دێرینەکانی [[کوردستان]] و دەکەوێتە [[قەزای دووکان]] سەر بە [[پارێزگای سلێمانی]] کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی [[میرنشینی سۆران]]، قەڵاکە لەلایەن [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] دروستکراوە و ئێستا بەشێک لە ژوورەکان و دیوار و قوللەکانی قەڵاکە وەک شوێنەوار ماونەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2012041822122564570&lng=20|سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250122212714/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2012041822122564570&lng=20|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ===== قەڵای قەمچووغە ===== ئەویش یەکێکی ترە لە پاشماوەکانی سەردەمی میر محەممەد پاشای ڕەواندز، دەکەوێتە پارێزگای سلێمانی لە [[قەمچووغە]] لە [[قەزای دووکان]]، کە بە مەبەستی پاراستن و ئاسایش و حوکمڕانیی ناوچەکە بووە، لە لایەکی دیکەشەوە بۆ کۆکردنەوەی باج و بەڕێوەبردنی کاروبارەکان و جێگای حەوانەوەی سەربازەکانی سۆران بووە. کە ھەمیشە سەربازی سۆرانی لێبووە. لە ناوچەیەکی ھەستیاری نێوان [[میرنشینی بابان]] و سۆران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=قەڵای قەمچووغە |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20251213092246667707 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ |وێبگە=www.kurdipedia.org }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/?q=20251213092246667707 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> ==== پردەکان ==== ===== پردی نێوان باڵەکیان و ڕەواندز ===== لە سەرەتای سەدەی حەڤدەھەمدا، [[عەلی بەگ کوڕی سولەیمان بەگ|عەلی بەگی کوڕی سولەیمان بەگ]]، کوڕی سولەیمان بەگ و برازای [[خانزادی سۆران|میر خانزاد]]. پردێکی لەسەر زێی گەورە لە نێوان باڵەکیان و ڕەواندز دروستکرد و ھەروەھا ڕێگای [[تاڤگەی گەلیی عەلی بەگ|گەلی عەلی بەگی]] چاککردووەتەوە و بە ناوی ئەوەوە نراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=F.T.G |ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=بەشی سی و سێیەمی مێژوو؛ میرنشینی : سۆران |ناونیشان=https://kurdzanist.net/%d8%a8%db%95%d8%b4%db%8c-%d8%b3%db%8c-%d9%88-%d8%b3%db%8e%db%8c%db%95%d9%85%db%8c-%d9%85%db%8e%da%98%d9%88%d9%88%d8%9b-%d9%85%db%8c%d8%b1%d9%86%d8%b4%db%8c%d9%86%db%8c-%d8%b3%db%86%d8%b1%d8%a7%d9%86/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}}</ref> ===== پردی بەرسیرین ===== {{سەرەکی|پردی بەرسیرین}} [[پەڕگە:2_جسر_برسيرين.jpg|وێنۆک| پردی بەرسیرین]] پردی بەرسیرین دەکەوێتە گوندی بەرسيرين لە [[پارێزگای ھەولێر]]، کە ١٨ کیلۆمەتر لە باکووری ڕۆژھەڵاتی [[قەزای سۆران]] دوورە.<ref>[https://www.xendan.org/detailnews.aspx?jimare=106620&babet=1&relat=1024 بەوێنە؛ پردی بەرسیرین، یەکێک لە شوێنەوارە مێژویییەکانی ھەرێمی کوردستان]، [[ماڵپەڕی_خەندان]]، بڵاوکراوەتەوە لە 10:31 - 12/08/2020.</ref> ئەم پردە تا ئەمڕۆش بەکاردێت، مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی فەرمانڕەواییی [[میر محەممەد]] کە لەلايەن وەستا ئيبراھيم ماويلى دروستکراوە.<ref>[https://rojnews.news/%DA%A9%D9%84%D8%AA%D9%88%D9%88%D8%B1-%D9%88-%D9%87%D9%88%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%B1/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86%D8%8C-%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%95%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D9%87%DB%8E%D8%B2%DB%8C%DB%8C-%D9%88-%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85/?__cf_chl_jschl_tk__=pmd_iCKjjOqm2WObF9mX_FNIm02cxDrsXDy5rn9lJJBEiPc-1631008307-0-gqNtZGzNA1CjcnBszQi9 پردی بەرسیرین، نیشانەی بەھێزی و حکوومەتداریی میرنشینی سۆرانە] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210907095427/https://rojnews.news/%DA%A9%D9%84%D8%AA%D9%88%D9%88%D8%B1-%D9%88-%D9%87%D9%88%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%B1/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86%D8%8C-%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%95%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D9%87%DB%8E%D8%B2%DB%8C%DB%8C-%D9%88-%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85/?__cf_chl_jschl_tk__=pmd_iCKjjOqm2WObF9mX_FNIm02cxDrsXDy5rn9lJJBEiPc-1631008307-0-gqNtZGzNA1CjcnBszQi9|date=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١}}، ماڵپەڕی ڕۆژنیوز، بڵاوکراوەتەوە لە ٢٦ی شووباتی ٢٠١٧.</ref> بەرزیی پردەکە چوار مەترە و بە ئەندازەی ٢٫٥ مەتر پانە. ئەم پردە لە بەرد و پلاستەر دروستکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پردی بەرسیرین {{!}} کوردستان- وێبسایتی فەرمیی دەستەی گشتیی گەشت و گوزار|ناونیشان=http://bot.gov.krd/kurdish/erbil-province-soran/history-and-heritage/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=bot.gov.krd|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210907095437/http://bot.gov.krd/kurdish/erbil-province-soran/history-and-heritage/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === نەخشاندنی کانزا === {{ھەروەھا ببینە|تۆپەکانی وەستا ڕەجەب}} [[پەڕگە:مدفع الأسطة رجب في مدينة رواندز.jpg|وێنۆک|نووسراوەی نەخشێنراوی کانزاییی سەر یەکێک لە تۆپەکان کە لە سەریدا نووسراوە: «نصر من ﷲ وفتح قریب، الأمیر المنصور، محمد بیکٴ». کە لە سەرەتادا بە بەشێک لە ئایەتێکی [[قورئان]] {{قورئان|الصف|١٣}} دەستپێدەکات.]] میرنشینی سۆران بوو بە یەکێک لە پێشکەوتووترین ناوچە لەسەر ئاستی حکوومەت و ناوچەکانی دەوروبەری لە سەردەمی میر محەممەد پاشای ڕەواندز کە کارگەی تواندنەوەی کانزا و مسی دامەزراند لە ١٨١٤ یان ١٨١٥ بۆ داڕشتنی کەرەستە کانزایییەکانی وەکوو داڕشتنی لوولە تۆپ و کەرەستە جەنگی و سەربازییەکان و لێدانی سککەی تایبەتیی میرنشین، بە تایبەتی کەرەستە جەنگی و تۆپەکان. کە سەرپەرشتیاری کارگەکە [[وەستا ڕەجەب]] بوو. میر محەممەد وەستا ڕەجەبی وەک سەرۆک و خان کلدیی وەک یاریدەدەری وەستا ڕەجەب دەستنیشانکرد. میر ھەندێک شارەزای دروستکردنی چەک لەوانە وەستا ڕەجەبی لە [[ڕەواندز|ڕەواندزەوە]] ڕەوانەی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ڕووسیا]] کرد بۆ بەرەوپێشبردن و بەرھەمھێنانی چەکی شەڕکردن.<ref name="مولد تلقائيا22">الامیر الکردی - میر محمد الرواندزی الملقب ب(میری کۆرە) جمال نبز ترجمة: فخری شمس الدین سیلاحشور ،ص 76</ref> [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] بیری دەکردەوە لە دروستکردنی سوپایەکی بەھێز و مۆدێرن و بەتوانا کە توانای بەرپەرچدانەوەی ھێرشە دەرەکییەکانیان ھەبێت.کاتێک [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] لە ناوچەی [[برادۆست|برادۆستەوە]] بەسەرکەوتوویی گەڕایەوە دوای سەرکەوتنی لە یەکێک لە تووندترین شەڕەکاندا، پارە و گەوھەر و دیلەکانی لەگەڵ خۆیدا نەھێنا. بەڵکوو لە جیاتی پارە و گەوھەر، شتێکی بەنرختری ھێنا بۆ میرنشینێک کە دەیویست توانا سەربازییەکانی بەھێزتر بکات؛ میر بڕێکی زۆر کانزای لەگەڵ خۆیدا ھێنا – کە لە ناوچەی [[برادۆست]] دۆزیبوویەوە بۆ [[ڕەواندز]]، بە مەبەستی دروستکردنی تۆپ و چەک. بۆ ئەم مەبەستە ئەرکی دامەزراندنی کارگەیەکی لە [[ڕەواندز]] بە وەستا ڕەجەب سپێردرا. وەستا ڕەجەب سەرکەوتوو بوو لە بەدیھێنانی خواستی میر و دامەزراندنی کارگەیەکی بەرھەمھێنانی تۆپ کە یەکەم کارگە بوو لە جۆری خۆی نەک تەنھا لە مێژووی پیشەسازیی کوردیدا، بەڵکوو لە مێژووی چاڵاکییەکانی کانگا و تواندنەوە و فڕێدانی کانزاکان لە ناوچەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا.'''<ref name="مولد تلقائيا1">[https://www.ahewar.org/debat/show.art.asp?aid=39540 جودت ھوشیار - صفحة مشرقة من تأریخ الصناعة فی کردستان-حکمة الأمیر وعبقریة الصانع] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201116172749/https://www.ahewar.org/debat/show.art.asp?aid=39540|date=16 نوفمبر 2020}}</ref>''' == ئاڵا == میرنشینی سۆران یەکێکە لەو میرنشینانەی کە ئاڵاکەی تاوەکوو ئێستا ماوەتەوە و ئاڵاکە دڵنیاییی لەسەرە کە بە ڕاستی ئاڵای میرنشینی سۆران بووە. کە ئاڵاکە لە دوو ڕەنگ پێکھاتبوو؛ ڕەنگی [[ڕەش]] لە سەرەوە و ڕەنگی [[سپی]] لە خوارەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Kurdistan: Short-lived independent states |ناونیشان=https://www.crwflags.com/fotw/flags/krd_slvd.html |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=www.crwflags.com}}</ref> [[پەڕگە:Flag of the Emirate of Soran.svg|ناوەڕاست|وێنۆک|300x300پیکسڵ|ئاڵای میرنشینی سۆران]] == لەناوچوونی میرنشین == [[پەڕگە:Rasul Beg.jpg|وێنۆک|[[ڕەسووڵ بەگ]]]] دوابەدوای کۆچی دواییی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] لە ١٨٣٨، بۆ ماوەیەکی کورت ئەحمەد بەگ و سولەیمان بەگی برای ھاتنە سەر حوکم، بەڵام حوکمڕانییەکەیان زۆر کورت بوو. دواتر [[ڕەسووڵ بەگ|ڕەسووڵ بەگی]] برای سەرکردایەتیی میرنشینەکەی گرتە ئەستۆ.<ref name=":04">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bruinessen|یەکەم=Martin van|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/Agha_Shaikh_and_State/PGptAAAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=rasul+beg+soran&dq=rasul+beg+soran&printsec=frontcover|سەردێڕ=Agha, Shaikh and State: The Social and Political Structures of Kurdistan|ڕێکەوت=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Academic|ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٦٤٩-٠١٨-٤|پەڕەکان=١١٧|زمان=en}}</ref> حوکمڕانیی ناوبراو لە قۆناغێکی ناسەقامگیری ناوچەکەدا بوو، [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] ھەوڵی تووندکردنەوەی دەسەڵاتیان لە ناوچە کوردییەکان و داگیرکردنی میرنشینە سەربەخۆکانی وەک ''میرنشینی سۆران''<ref name=":52">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ceylan|یەکەم=Ebubekir|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/The_Ottoman_Origins_of_Modern_Iraq/ubaKDwAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=rasul+soran&pg=PA50&printsec=frontcover|سەردێڕ=The Ottoman Origins of Modern Iraq: Political Reform, Modernization and Development in the Nineteenth Century Middle East|ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥٧٧٢-٠٤١-٢|پەڕەکان=٥٠|زمان=en}}</ref><ref name=":14">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Der kurdische Fürst MĪR MUHAMMAD AL-RAWĀNDIZĪ genannt MĪR-Ī KŌRA von Jemal Nebez - E-Book|ناونیشان=https://www.epubli.com/shop/der-kurdische-fuerst-mir-muhammad-al-rawandizi-genannt-mir-i-kora-9783745077490|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=epubli|زمان=de}}</ref><ref name=":22">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jwaideh|یەکەم=Wadie|ناونیشان=http://archive.org/details/kurdishnationalm0000jwai|سەردێڕ=The Kurdish national movement : its origins and development|ڕێکەوت=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Syracuse, N.Y. : Syracuse University Press|ئەوانی تر=Internet Archive|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٦-٣٠٩٣-٧}}</ref> و [[میرنشینی بادینان]] دەدا.<ref name=":52" /><ref name=":42">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kiyotaki|یەکەم=Keiko|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/Ottoman_Land_Reform_in_the_Province_of_B/yzCbDwAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=rasul+soran+1847&pg=PA53&printsec=frontcover|سەردێڕ=Ottoman Land Reform in the Province of Baghdad|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=BRILL|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٣٨٤٣٤-٧|پەڕەکان=٥٣|زمان=en}}</ref> بە پێی کتێبی مێژووی [[میرانی سۆران (کتێب)|میرانی سۆرانی]] [[حوسێن حوزنی موکریانی]]، بە ھەمان شێوە باس لەوە دەکات کە ڕەسووڵ بەگ لە پاش براکەی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] ھاتە سەر حوکم و ٧ ساڵی تر حوکمڕانیی کرد. ھەروەھا باس لەوە دەکات کە دواتر دەوڵەتی عوسمانی بە تووندی داوای باج و پارەیەکی زۆریان لە [[ڕەسووڵ بەگ]] کردووە و دواتر داوایان کردووە کە ھەر ساڵێک دەبێت ٤،٠٠٠ لیرە بدات بە حکوومەتی عوسمانی و ڕەسووڵ بەگ ئەمەی ڕەتکردووەتەوە و ھەر بۆیە عوسمانییەکان لەشکرێکی گەورەیان ناردۆتە سەری و ڕەسووڵ بەگ توانیی چەند جارێک بیانشکێنێت. دواتر باس لەوە دەکات کە عوسمانییەکان دووبارە فشاری ئاینییان بەکارھێنا لەسەر سۆران بە بەکارھێنانی مەلا و پیاوە ئاینییەکان بە ناوی دین و خەلافەتی ئیسلامی بۆ فشارخستنەسەر سۆران و بەم شێوەیەش میرنشینی سۆرانیان ھەڵوەشاندەوە و ناوچەکانی سۆران بەتەواوەتی بە دەسەڵاتی ناوەندیی عوسمانی گرێدران.<ref name=":8" /> میرنشینی سۆران بەئێجگاری ھەڵوەشایەوە لە ساڵی ١٨٤٧و ڕەسووڵ بەگ بەھۆی فشارەکانەوە ھەڵھاتە [[ئێرانی قاجاڕ|ئێران]].<ref name="Ceylan" /> == ھۆشیاریی کوردی و میرات و کاریگەرییەکان == [[پەڕگە:Soran.png|وێنۆک|نەخشەی میرنشینی سۆران لە سەردەمی میر محەممەد پاشای ڕەواندز و ھەموو شوێنەکان بە وردەکارییەوە؛{{ھن}}....... : سنووری میرنشینی سۆران پێش فراوانبوونی{{ھن}}____ : سنووری سۆران لە سەردەمی فراوانخوازییەکەی پاش یەکخستنەوەی زۆربەی خاکە کوردییەکان]] شوێنەواری [[ناسیۆنالیزمی کوردی|ھۆشیاری و نیشتمانپەروەیی کوردی]] لە میرنشینی سۆراندا بەدیارکەوتوون، لەوانەش ئارەزووی یەکخستنی ھەموو [[کوردستان|ناوچە کوردییەکان]] لەژێر یەک دەسەڵاتدا و بەکارھێنانی [[جلوبەرگی کوردی|پۆشاکی کوردی]] وەک [[یەکپۆشی]] بۆ سوپا. لەسەر ئەمە، [[ڕەسووڵ بەگ|ڕەسووڵ بەگی]] برای [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|میر محەممەد]] دەربارەی سەردەمی میر محەممەد بە نووسەر و گەڕیدەی بەڕیتانی [[فرێدریک میلینگن|فرێدریک میلینگنی]] ڕاگەیاندووە و گوتوویەتی:{{sfnp|Millingen|1870|p=184}}<blockquote>«بە بلیمەتییەکی بەرزخوازانەوە، ئەو بیرۆکە گەورەیەی بۆ ڕزگارکردنی وڵاتەکەی لە ژێر دەسەڵاتی سوڵتانەکان و چەسپاندنی دەسەڵات داڕشتبوو. بە کۆکردنەوەی خەسڵەتەکانی ڕزگارکەرێک و یاسادانەرێک، میر محەممەد پاشا سەرکەوتووبوو لە فراوانکردنی دەسەڵاتی بەسەر پارێزگاکانی دراوسێی وەک کەرکووک و مووسڵ، و کۆکردنەوەی ژمارەیەکی زۆر لە سەربازی کورد لەژێر یەک ئاڵادا.»</blockquote> جگە لەوەش، غالیبی [[تووێژەر]] نووسیویەتی:{{sfnp|Ghalib|2011|p=111}}<blockquote>«لە ڕێگەی چەندین سەدەی فەرمانڕەواییی عوسمانییەوە، ئەوان [کوردەکان] نەیانتوانی ھەستی ھاوبەشی نێوان کورد و فەرمانڕەوای زاڵ دروست بکەن. کوردەکان خۆشییەکانی زۆریان لە سەردەمی سۆران و میرنشینە کوردییەکانی دیکەدا لە بیر بوو. بۆیە بە پێشوازییەوە لە بەرپرسانی عوسمانییان نەدەڕوانی. یادکردنەوەی ڕابردوو بۆ لەبیرنەچوونەوەی مێژووی خۆت گرنگە.»</blockquote> == پێڕستی میرەکان == {{سەرەکی|پێڕستی میرەکانی سۆران}} {{legend|#FFFF00|دوورخرایەوە، یان دەستی لە کار کێشایەوە}}{{legend|#FF0000|لەسێدارەدراوە یان کوژراوە}} {| class="wikitable" |+ ! rowspan="2" |{{Abbr|ژ.|ژمارە}} ! rowspan="2" |پۆرترەیت ! rowspan="2" |ناو ! colspan="2" |ماوەی حوکمڕانی ! rowspan="2" |مردن ! rowspan="2" |کورتە زانیاریی پێویست |- !دەستپێکی حوکمڕانی !کۆتاییی حوکمڕانی |- |١ | |[[کەڵۆس بەگ]] |؟ |؟ |؟ |باوەگەورەی بنەمەڵەی سۆران |- |٢ | |[[میر عیسا کوڕی کەڵۆس بەگ]] |؟ |؟ |؟ |کوڕی کەڵۆس بەگ؛ دامەزرێنەری میرنشین |- |٣ | |[[شا عەلی بەگی سۆران]] |؟ |؟ |؟ |کوڕی میر عیسا |- |٤ | |[[میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ]] |~سەرەتاکانی دەیەی ١٥١٠ |~کۆتایییەکانی دەیەی ١٥٢٠ |؟ |کوڕی شا عەلی بەگ؛ لە ماوەی [[شەڕی چاڵدێران|شەڕی چاڵدێراندا]] حوکمڕان بووە |- style="background: Red;" |٥ | |[[میر عیززەددین شێری سۆران]] |~کۆتایییەکانی دەیەی ١٥٢٠ |١٥٣٤{{Executed}} |١٥٣٤ |کوڕی میر سەید؛ لە ١٥٣٤ لەلایەن سولەیمانی قانوونی لەسێدارەدرا و سۆران ھەڵوەشایەوە |- style="background: Red;" |٦ | |[[میر سەیفەددینی سۆران]] |١٥٣٤ |١٥٥٨{{Executed}} |١٥٥٨ |کوڕی ئامۆزای عیززەددین شێر؛ دامەزرێنەرەوەی سۆران. دەگوترێ لەسێدارەدرا دوای ئەوەی چووە ئەستەمبوڵ |- |٧ | |[[شا قوولی بەگی سۆران]] |١٥٥٨ |١٥٧٧ |١٥٧٧ |کوڕی سەیفەددین |- style="background: Yellow;" |٨ | |[[بۆداغ بەگ کوڕی شا قوولی بەگ]] |١٥٧٧ |١٥٧٧ |١٥٧٧ |کوڕی قوولی بەگ؛ لەلایەن براکەی (سولەیمان بەگ) دوورخرایەوە |- |٩ | |[[میر سولەیمان بەگی یەکەم]] |١٥٧٨ |١٥٨٩ |١٥٨٩ |کوڕی قوولی بەگ؛ بە پێی داستان و گێڕاوەکان بێت کوژراوە. |- |١٠ |[[پەڕگە:Xanzadî_soran.jpg|ناوەڕاست|بێچوارچێوە|150x150پیکسڵ]] |[[خانزادی سۆران|میر خانزاد]] |١٥٩٠ |١٥٩٧ |١٥٩٧ |کچی قوولی بەگ و خوشکی سولەیمان بەگ بوو |- |١١ | |[[عەلی بەگ کوڕی سولەیمان بەگ|عەلی بەگ]] |١٥٩٧ |١٦٣٤ |١٦٣٤ |کوڕی سولەیمان بەگ و برازای میر خانزاد بوو |- |١٢ | |[[ئۆغووز بەگی گەورە]] |١٦٣٤ |١٦٩٥ |١٦٩٥ |کوڕی عەلی بەگ |- |١٣ | |[[میرە بەگ]] |١٦٩٥ |؟ |؟ |کوڕی عەلی بەگ و برای ئۆغووز بەگ |- |١٤ | |[[ئەحمەد بەگی یەکەمی سۆران|ئەحمەد بەگی یەکەم]] |؟ |١٧٥٦ |١٧٥٦ |کوڕی ئۆغووز بەگی گەورە و برازای میرە بەگ |- |١٥ | |[[ئۆغووز بەگی بچووک]] |١٧٥٦ |١٧٦٨ |١٧٦٨ |کوڕی ئەحمەد بەگ |- style="background: Yellow;" |١٦ | |[[مستەفا بەگ]] |١٧٦٨ |١٨١٣ |١٨١٦ |کوڕی ئۆغووز بەگی بچووک؛ دەستی لە کار کێشایەوە |- |١٧ |[[پەڕگە:Mir_Muhammad.jpg|ناوەڕاست|بێچوارچێوە|150x150پیکسڵ]] |[[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|میر محەممەد]] |١٨١٣ |١٨٣٨ |١٨٣٨ |کوڕی مستەفا بەگ و بەھێزترین میری میرنشینی سۆران و سەرکردەی [[شۆڕشی میر محەممەد|شۆڕشی ڕەواندز]] |- |١٨ | |[[ئەحمەد بەگی دووەمی سۆران|ئەحمەد بەگی دووەم]] |١٨٣٨ |١٨٤٠ |١٨٤٠ |کوڕی مستەفا بەگ |- style="background: Yellow;" |١٩ | |[[سولەیمان بەگی دووەم]] |١٨٤٠ |١٨٤٠ |؟ |کوڕی مستەفا بەگ؛ دوورخرایەوە |- |٢٠ |[[پەڕگە:Rasul_Beg.jpg|ناوەڕاست|بێچوارچێوە|160x160پیکسڵ]] |[[ڕەسووڵ بەگ]] |١٨٤٠ |١٨٤٧ |١٨٨٤ |کوڕی مستەفا بەگ و کۆتا میری میرنشین. لە دوای ئەو میرنشین ھەڵوەشایەوە بەئێجگاری |} == سەرچاوەکان == <references responsive="" /> === پەراوێزەکان === {{refbegin}} *{{بیرخستنەوە|author-last=Ebraheem |author-first=Sharameen |سەردێڕ=The Impact of Architectural Identity on Nation Branding: The Case Study of Iraqi Kurdistan. |ڕێکەوت=٢٠١٣|ناونیشان=https://e-space.mmu.ac.uk/326242/1/Sharameen%20Ebraheem%2007977278%20phd%202013-1.pdf |بڵاوکەرەوە=Manchester Metropolitan University's Research Repository}} *{{بیرخستنەوە|author-last=Eppel |author-first=Michael |سەردێڕ=A People Without a State, The Kurds from the Rise of Islam to the Dawn of Nationalism |ساڵ=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Routledge]] |ژپنک=٩٧٨-١-٤٧٧٣-٠٩١١-٧}} *{{بیرخستنەوە|author-last=Eppel |author-first=Michael |سەردێڕ=Routledge Handbook on the Kurds |پەڕەکان=٣٥–٤٧|ساڵ=٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٠|chapter=The Kurdish emirates |chapter-url=https://www.routledgehandbooks.com/doi/10.4324/9781315627427-4#sec3_3_1 |بڵاوکەرەوە=Routledge Handbooks Online |doi=10.4324/9781315627427-4 |ژپنک=٩٧٨-١-١٣٨-٦٤٦٦٤-٣|s2cid=186808301}} *{{بیرخستنەوە|author-last=Ghalib |author-first=Sabah Abdullah |سەردێڕ=The Emergence of Kurdism with Special Reference to the Three Kurdish Emirates within the Ottoman Empire, 1800-1850 |ساڵ=٢٠١١|ناونیشان=https://ore.exeter.ac.uk/repository/bitstream/handle/10036/3676/GhalibS.pdf?sequence=1 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=[[University of Exeter]]}} *{{بیرخستنەوە|author-last=Millingen |author-first=Frederick |سەردێڕ=Wild Life Among the Koords |ساڵ=١٨٧٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=fEFAAQAAIAAJ |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=[[Hurst and Blackett]]}} *{{بیرخستنەوە|author-last=Mustafa |author-first=Amanj Ahmad |سەردێڕ=سیاسه‌تی ده‌وڵه‌تی عوسمانی به‌رانبه‌ر میرنشینی سۆران له‌ سه‌رده‌می میر محه‌ممه‌دی ڕەواندزیدا (-) |ساڵ=٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=[[Soran University]] |زمان=ku, en |doi=10.31918/twejer.1923.10 |doi-access=free}} {{refend}}{{میرنشینی سۆران |state=autocollapse}}{{میرنشینە کوردییەکان|collapsible=collapsed}}{{خانەدانە ئیسلامییەکان لە ناوچەی مەشریق}}{{وتاری باش|وەشان=|ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}}{{تووڵی دەروازە|مێژوو|کوردستان|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عێراق|ئێران|شەڕ|ئیسلام|پاشایەتی}} [[پۆل:میرنشینی سۆران]] [[پۆل:خانەدانە کوردییەکان]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:میرنشینە کوردییەکان]] [[پۆل:مێژووی باشووری کوردستان]] [[پۆل:دامەزرانەکانی سەدەی ١٥یەم]] [[پۆل:دامەزرانەکانی سەدەی ١٤یەم]] [[پۆل:ھەڵوەشانەوەکانی دەیەی ١٨٤٠]] [[پۆل:ناوچە مێژووییەکانی کوردستان]] drkke3cnxl62dqwxyckcz5cngmzurev 1669782 1669781 2026-09-18T07:30:29Z Ari Qasm 57423 1669782 wikitext text/x-wiki {{نیشانی وتاری باش}}{{Infobox former country|conventional_long_name={{Align|center|میرنشینی سۆران}}|year_end=١٨٤٧|native_name={{Align|center|ئیمارەتی سۆران}}|p1=دەوڵەتی جەلائیری|flag_p1=Flag of Ilkhanate.svg|p2=قەرەقۆینلۆ|flag_p2=Flag of Kara Koyunlu dynasty.png|s1=ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|flag_s1=Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).png|year_start=١٣٣٠ <small>یان</small> ١٤٣٠|image_flag=Flag of the Emirate of Soran.svg|image_coat=Soran Empire flag in the shape of coat of arms.png|image_map=Soran Emirate.jpg|image_map_caption=نەخشەی میرنشینی سۆران لە دەیەی ١٨٣٠ لە گەورەترین ئاستیدا لە سەردەمی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|میر محەممەد]] کە لە باکوور و باشوورەوە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] و لە ڕۆژھەڵاتەوە [[ئێرانی قاجاڕی]] و لە ڕۆژاواوە [[خدێوی میسر]] بوو|capital=* [[شەقڵاوە]] * [[ھەریر]] * [[ھەولێر]] * [[ڕەواندز]]|common_languages=[[کوردی]]{{ھن}}[[عەرەبی]]|religion={{tree list}} *[[ئیسلام]] ** [[سوننە]]|title_leader=[[میر (نازناو)|میر]]|government_type=[[میرنشین]]|today={{tree list}} *{{flagicon image|Flag of Iraq.svg}} [[عێراق]] **{{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[ھەرێمی کوردستان]] *{{flagicon image|Flag of Iran.svg}} [[ئێران]] *{{flagicon image|Flag of Turkey.svg}} [[تورکیا]] *{{flagicon image|Flag of Syria (2025-).svg}} [[سووریا]]|legislature=[[شەریعەتی ئیسلامی|شەریعەتی ئیسلام]]|house1=[[File:Soran Empire flag in the shape of coat of arms.png|Soran Emirate flag|15px]] [[میرانی سۆران]]|type_house1=[[خانەدان]]|status=ژێردەستەی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] <small>(١٥١٤-١٨١٦)</small>{{ھن}}[[دەوڵەتی سەروەر|دەوڵەتێکی سەروەر]] <small>(١٨١٦-١٨٣٨)</small>}} '''میرنشینی سۆران'''<ref>{{بیرخستنەوە|author-last=Mustafa |author-first=Amanj Ahmad |سەردێڕ=سیاسه‌تی ده‌وڵه‌تی عوسمانی به‌رانبه‌ر میرنشینی سۆران له‌ سه‌رده‌می میر محه‌ممه‌دی ڕەواندزید (-) |ساڵ=٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=[[زانکۆی سۆران]] |زمان=ku, en |doi=10.31918/twejer.1923.10 |doi-access=free}} لاپەڕە ١</ref> یان '''ئیمارەتی سۆران''' [[میرنشینە کوردییەکان|میرنشینێکی]] [[کورد|کوردیی]] [[ئیسلامی سوننە|موسڵمانی سوننە]] بوو لە [[باشووری کوردستان]]. سەرەتا وەک میرنشینێکی بچووک لە [[سەدەی ١٤یەم|سەدەی چواردە]] یان [[سەدەی ١٥یەم|پازدەی]] زایینی پێش داگیرکردنی [[کوردستان]] لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] لە ناوچەی [[ڕەواندز]] دامەزرا،<ref>{{بیرخستنەوە|author-last=Ghalib |author-first=Sabah Abdullah |سەردێڕ=The Emergence of Kurdism with Special Reference to the Three Kurdish Emirates within the Ottoman Empire, 1800-1850 |ساڵ=٢٠١١|ناونیشان=https://ore.exeter.ac.uk/repository/bitstream/handle/10036/3676/GhalibS.pdf?sequence=1 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=[[University of Exeter]]}} لاپەڕە ٥٠</ref> دواتر پەلی ھاوێشتە ناوچەکانی [[ھەولێر]] و [[کەرکووک]].<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Kılıç |یەکەم=Orhan |سەردێڕ=KILIÇ, Orhan; "Yavuz Sultan Selim, İdris-i Bitlisî ve Kürtler/Yavuz Sultan Selim, Idris-i Bitlisi and Kurds |ناونیشان=https://www.academia.edu/36364518/KILI%C3%87_Orhan_Yavuz_Sultan_Selim_%C4%B0dris_i_Bitlis%C3%AE_ve_K%C3%BCrtler_Yavuz_Sultan_Selim_Idris_i_Bitlisi_and_Kurds |پەڕە=٢٠٠}}</ref><ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=لە دەوری سەفەوی و ئەوەڵی حکوومەتی عوسمانیدا |ناونیشان=https://books.vejin.net/ck/text/28349 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260218174728/https://books.vejin.net/ck/text/28349 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ |وێبگە=ڤەژینبوکس |زمان=ku |دوایین=کورد و کوردستان |یەکەم=محەممەد ئەمین زەکی بەگ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەگشتی سنووری ئەم میرنشینە بە ناوچەکانی نێوان [[زێی بچووک]] و [[زێی گەورە]] وەسفدەکرێت. [[عیسا کوڕی کەڵۆس بەگ]] یەکەم فەرمانڕەوای خانەدانەکە بوو.<ref name=":4">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=[[شەرەفخانی بەدلیسی]]|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF|سەردێڕ=شەڕەفنامە - فەرمانڕەوایانی سۆران|پەڕەکان=٣٣٦ تا ٣٥٦|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260715161638/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=":32">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ئیمارەتی سۆران |ناونیشان=https://books.vejin.net/ck/text/28485 |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ |وێبگە=ڤەژینبوکس |زمان=ku |دوایین=کورد و کوردستان |یەکەم=محەممەد ئەمین زەکی بەگ}}</ref> لە ساڵی ١٥١٤دا میرنشینی سۆران خاکەکانی لە کەرکووک و ھەولێر و [[سۆران (شار)|سۆرانەوە]]، تا ماوەیەک بۆ [[ورمێ|ورمێش]] درێژ بوویەوە.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> لە ساڵەکانی ١٨٣٢ تا ١٨٣٥یش لە سەردەمی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]]، سنوورەکانی سۆران لە کەرکووک و [[مووسڵ]] و ھەولێرەوە لە [[باشووری کوردستان]]، تاوەکوو [[جزیر]] و [[نسێبین]] و [[مێردین|ماردین]] و [[سێرت]] لە [[باکووری کوردستان]] و لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|ڕۆژھەڵاتی کوردستانیش]] تا [[موکریان|ناوچەکانی موکریان]] و لە [[ڕۆژاوای کوردستان|ڕۆژاوای کوردستانیش]] تاوەکوو ھەندێک شارەکانی وەک [[قامیشلۆ]] درێژبووەوە.<ref>Ahmet Kardam, ''[https://books.google.com.tr/books/about/Cizre_Botan_Beyi_Bedirhan.html?id=ffDFzQEACAAJ&redir_esc=y Cizre-Bohtan Beyi Bedirhan]'', pp. 70, 79 – years. *''"During the 1820s and early 1830s, Mir Muhammad pursued territorial expansion by conquering neighboring Kurdish principalities, first seizing Bradost and later extending his domains toward the Iranian frontier, including [[Harir, Iraq|Harir]], [[Erbil|Hoşnav]], [[Erbil]], and [[Altun Kupri|Altın Köprü]]."'' (P.70) *''"He later advanced into the Behdinan Emirate, capturing key centers such as [[Akre|Aqrah]], [[Amedi|Amadiya]], [[Duhok]], and [[Zakho]], ultimately becoming the dominant power in the region between the [[Great Zab|Greater Zab]] and [[Khabur|Khabur rivers]]."'' (P.70) *''"Mir Muhammad's dominion eventually expanded from the Baban territories in the south to include the Behdinan and Cizre-Bohtan principalities in the north, extending as far as [[Kurtalan|Garzan]] and [[Şirvan, Siirt|Şirvan]]."'' (P.70)</ref><ref>Sinan Hakan, ''[https://www.academia.edu/96986747/Osmanl%C4%B1_Ar%C5%9Fiv_Belgelerinde_K%C3%BCrtler_ve_K%C3%BCrt_Direni%C5%9Fleri_1817_1867_ Kurdish Rebels and the Ottomans in Archival Documents (1817–1867)]'' (in Turkish), Doz Publishing, 2011, {{ISBN|9789756876916}}, p. 86. Also available at [https://books.google.com.tr/books/about/Osmanl%C4%B1_ar%C5%9Fiv_belgelerinde.html?id=Tvq0AAAAIAAJ Book link] and [[Academia.edu|Academia]]. *''"Mir Muhammad expanded the emirate beyond the Soran region, incorporating [[Koy Sanjaq|Köysancak]], [[Harir, Iraq|Harir]], Köprü, Erbil (Hewler), [[Cizre]], and parts of Botan into his domains."'' (P.71) *''"He later captured the [[Amedi|Sanjak of Amadiya]] and, by 1835, had extended his authority to include territories of the [[Bahdinan|Behdinan]] and [[Baban|Baban Kurdish Emirates]]."'' (P.71) *''"Mir Muhammad's campaigns reached Cizre and Botan, and reportedly even [[Siirt]], described as being thirty hours away from Diyarbakır; meanwhile, resistance movements also emerged in the region, including Timur Bey of the Zerki beys and the Tırkan Kurdish tribe from the Maden and Eğil areas."'' (P.72)</ref><ref>[[Hatt-i humayun|Ottoman Archives]] (BOA), FUND CODE: HAT D.NO:449 G.No:22346/B, 25 February 1835.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=McDowall|یەکەم=David|سەردێڕ=Modern Kürt Tarihi|ڕێکەوت=١٥ی شوباتی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=Doruk Publishing|ژپنک=٩٧٥-٥٥٣-٤٣٦-٩|زمان=tr|translator-last=Domaniç|translator-first=Neşenur}} *''"Mir Muhammad was now prepared to direct his aggression toward his neighbors. He attacked the tribes of [[Şirvan, Siirt|Şirvan]], [[Bradost (mountain)|Bradost]], Surçi, [[Khoshnaw|Khuşnaw]], and Mamas, and by capturing [[Harir, Iraq|Harir]], the former capital of Soran, reignited the conflict."'' (P.74) *''"Mir Muhammad gained control over the lands situated between the two Zab rivers, the Tigris, and the Iranian frontier. In 1823, he captured [[Koy Sanjaq|Koi Sanjak]], another [[Baban]] possession, and further expanded his territories along the edges of the Mesopotamian plain by seizing Erbil and [[Altun Kupri|Altın Köprü]]. [[Ranya|Raniya]], situated among the mountains, fell the following year."'' (P.74) *''"Mir Muhammad, presenting Mir Said’s defeat as an obligation to avenge the Mazuris as their leader, captured the city of Aqrah in Bahdinan in 1833, expelled its ruler, and after a brief siege conquered [[Amedi|Amadiya]]. He removed Mir Said from power and appointed a Bahdinani puppet in his place. He then captured [[Zakho]] and [[Duhok]], which were significant not only commercially because of the trade routes passing through them, but also strategically due to their location between [[Mosul]] and [[Cizre|Jazira ibn Umar]]."'' (P.75) *''"Because Mir Muhammad had advanced against the Bohtan Emirate as far as the Tigris, captured [[Cizre|Jazira ibn Umar]], displaced its emir Bedir Khan (Azizan), and spread fear among the people of [[Hasankeyf]], [[Nusaybin]], and even [[Mardin]]."'' (P.75-76) *''"However, after attacking Bohtan, Mir Muhammad was forced to return immediately to Amadiya, which Mir Said had once again brought under his control. Fighting with relentless fury, he recaptured the city, put many of its leading figures to the sword, effectively eliminated the Bahdinan emirs, and formally annexed [[Bahdinan]] to [[Rawandiz|Rawanduz]]."'' (P.76)</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jwaideh|یەکەم=Wadie|ناونیشان=https://kutuphane.tbmm.gov.tr/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=126356&query_desc=an%3A501922|سەردێڕ=Kürt Milliyetçiliğinin Tarihi: Kökenleri ve Gelişimi|بڵاوکەرەوە=İletişim Yayınları|ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-٩٧٥-٤٧٠-١٧٠-٨|شوێن=İstanbul}}{{بەستەری مردوو|url=https://kutuphane.tbmm.gov.tr/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=126356&query_desc=an%3A501922 |date=تەممووزی ٢٠٢٦ }} * ''"Muhammad Pasha turned his attention to conquering neighboring regions, attacking Bradost, Şirvan, Surçi, Hoşnaviye, and Mamiş, and quickly bringing them under his authority."'' (P.119) * ''"Determined to control the entire region between the Zab tributaries, the Tigris, and the Iranian frontier, Mir Muhammad captured Harir, Koye (Köysancak), Raniya, Erbil, and Altınköprü."'' (P.119) * ''"After capturing Amadiya, Muhammad Pasha became the sole ruler of the region between the Greater Zab and the Khabur rivers, including the important centers of Duhok and Zakho."'' (P.125) * ''"His next objective was the mountainous region of Botan, located north of Bahdinan. He marched toward Cizre and captured it with little difficulty before advancing into Botan."'' (P.125) * ''"Muhammad Pasha occupied the whole Rawanduz region and appointed his brother Rasul Bey as governor of Bahdinan, effectively bringing an end to the centuries-old Bahdinan Emirate."'' (P.126) * ''"His sphere of influence extended from the Iranian frontier in the east to the approaches of Diyarbakır and Mosul in the west."'' (P.135)</ref> میرنشینی سۆران لە سەردەمی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] (ح. ١٨١٣–١٨٣٨) لە ساڵی ١٨١٦ تا ١٨٣٨ سەربەخۆییی خۆی ڕاگەیاند و لە دەوڵەتی عوسمانی جیابووەوە و میرنشینی سۆران گەیشتە لووتکەی بەھێزی و دەسەڵاتی خۆی.<ref>{{بیرخستنەوە|author-last=Ebraheem |author-first=Sharameen |سەردێڕ=The Impact of Architectural Identity on Nation Branding: The Case Study of Iraqi Kurdistan. |ڕێکەوت=٢٠١٣|ناونیشان=https://e-space.mmu.ac.uk/326242/1/Sharameen%20Ebraheem%2007977278%20phd%202013-1.pdf |بڵاوکەرەوە=Manchester Metropolitan University's Research Repository}} لاپەڕە ٢٣٥</ref><ref>[https://books.google.com.tr/books/about/Cizre_Botan_Beyi_Bedirhan.html?id=ffDFzQEACAAJ&redir_esc=y Kardam], p. 64.</ref><ref name="Aksin2">Sina Akşin, ''Political History (1789–1908)'' and ''History of Turkey: The Ottoman State (1600–1908)'', Istanbul: Cem Yayınevi, 1988, p. 96.</ref> میر محەممەد وەستا لە مانەوە وەک دڵسۆزێک بۆ عوسمانییەکان و ڕێزدان و باجی وەک [[دەوڵەتی ژێردەستە|ژێردەستەیەک]] ڕاگرت و [[سککە|سککەی]] بە ناوی خۆیەوە لێدا و کارخانەی چەک و [[تۆپ (چەک)|تۆپی]] دروستکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=editor |ڕێکەوت=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦|سەردێڕ=The Suhoor Cannon: A special Ramadan tradition in Erbil |ناونیشان=https://kurdishglobe.krd/the-suhoor-cannon-a-special-ramadan-tradition-in-erbil/ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=Kurdishglobe |زمان=en-US}}</ref><ref>[https://books.google.com.tr/books/about/Cizre_Botan_Beyi_Bedirhan.html?id=ffDFzQEACAAJ&redir_esc=y Kardam], p. 65.</ref><ref>Izady, 2007, p. 122; Lazarev et al., 2007, p. 106.</ref> ھەر بە سەرکردایەتیی خۆی توانیی سەرۆکایەتیی [[شۆڕشی میر محەممەد|یاخیبوونێک]] بکات لە دژی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] و [[شەڕی سۆران و قاجاڕی (١٨٢٩–١٨٣٤)|ھێرش بکاتە]] سەر [[ئێرانی قاجاڕ|ئێرانی قاجاڕی]] بە ئامانجی دامەزراندنی دەوڵەتێکی کوردی<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|last=کامیران عبد الصمد أحمد الدوسکی|url=https://books.google.iq/books/about/%D9%83%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9_%D9%81%D9%8A.html?id=8CzSxwEACAAJ&redir_esc=y|title=کوردستان العثمانیة فی النصف الأول من القرن التاسع عشر|publisher=سپیریز|year=٢٠٠٢|edition=دووەم|location=[[دھۆک|دھوک]]|pages=١٣٧|language=ar|trans-title=کوردستانی عوسمانی لە نیوەی یەکەمی سەدەی نۆزدەھەمدا}}</ref> و بەشێکی گەورە لە خاکی [[کوردستانی گەورە]] ڕزگار بکات.<ref>[[Hatt-i humayun|Ottoman Archives]] [[Ottoman archives|(BOA/Prime Ministry Ottoman Archives)]], VBOA 097, 21 Dhu al-Qi'dah 1257 (21 December 1841), Governor Mehmed Pasha of Mosul to the Sublime Porte.</ref> میرنشینەکە دوای شکستی شۆڕشەکە و مردنی میر محەممەد، دەسەڵاتەکەی سنووردارکرایەوە و لاوازبوو و دوای ٩ ساڵ، لە ساڵی ١٨٤٧ میرنشینەکە لە چوارچێوەی [[تەنزیمات|ھەڵمەتەکانی نێوەندگیرکردنەوەی عوسمانی]] بە دەسەڵاتی ناوەندیی عوسمانی گرێدرایەوە و بەتەواوەتی ھەڵوەشێندرایەوە.<ref name=":5">{{بیرخستنەوە|author-last=Eppel |author-first=Michael |سەردێڕ=A People Without a State, The Kurds from the Rise of Islam to the Dawn of Nationalism |ساڵ=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Routledge]] |ژپنک=٩٧٨-١-٤٧٧٣-٠٩١١-٧}} لاپەڕە ٥٦</ref><ref name=":6">{{بیرخستنەوە|author-last=Eppel |author-first=Michael |سەردێڕ=Routledge Handbook on the Kurds |پەڕەکان=٣٥–٤٧|ساڵ=٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٠|chapter=The Kurdish emirates |chapter-url=https://www.routledgehandbooks.com/doi/10.4324/9781315627427-4#sec3_3_1 |بڵاوکەرەوە=Routledge Handbooks Online |doi=10.4324/9781315627427-4 |ژپنک=٩٧٨-١-١٣٨-٦٤٦٦٤-٣|s2cid=186808301}} لاپەڕە ٤٣</ref> کۆتا میری میرنشینەکەش [[ڕەسووڵ بەگ]] بوو.<ref name="Ceylan">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ceylan|یەکەم=Ebubekir|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ubaKDwAAQBAJ&dq=rasul+soran&pg=PA50|سەردێڕ=The Ottoman Origins of Modern Iraq: Political Reform, Modernization and Development in the Nineteenth Century Middle East|ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥٧٧٢-٠٤١-٢|پەڕە=٥٠|زمان=en}}</ref> == بنەچە == بە گوێرەی [[شەرەفنامە|شەرەفنامەی]] [[شەرەفخانی بدلیسی|شەرەفخانی بەدلیسی]] (١٥٩٧)، ئەم میرنشینە و میرەکانی ڕەچەڵەکیان دەگەڕێتەوە بۆ [[کەڵۆس بەگ|کەڵۆس]] ناوێک، کە شەرەفخان لەگەڵیدا ئیدیعای ئەوە دەکات کە ئەو پیاوە ئاغایەکی [[عەرەب|عەرەبی]] [[بەدەوییەکان|بەدەویی]] خەڵکی [[بەغدا]] بووە و لە «ھەودیان» لە ناوچەی سۆران نیشتەجێبووە و لە سەرەتادا کەڵۆس شوانکاریی کردووە لە شوێنەکەدا.<ref name=":4" /><ref name=":33">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bidlīsī|یەکەم=Sharaf Khān|ناونیشان=https://www.google.de/books/edition/%C5%9Eerefname/6idBNAAACAAJ?hl=en|سەردێڕ=Şerefname: Yazan Şeref Han, Arapçadan çeviren, Mehmet Emin Bozarslan|ڕێکەوت=١٩٧١|بڵاوکەرەوە=Ant Yayinlari|پەڕەکان=٣٠٣-٣٠٥|زمان=tr}}</ref> بەڵام [[محەممەد ئەمین زەکی بەگ]] لە [[خولاسەیەکی تاریخی کورد و کوردستان|کتێبەکەیدا]] بە گوێرەی چەند سەرچاوەیەک ئەمەی ڕەتکردووەتەوە و لەگەڵ ئەمەشدا ناوەکەی کردووەتە بەڵگەیەکی تر کە «کەڵۆس» ناوێکی کوردییە و بە کەسێک دەوترێت کە ددانی پێشەوەی نەبێت.<ref name=":32" /> وە ھەروەھا ھەندێک توێژینەوە باس لەوە دەکەن کە کەڵۆس بە ڕەچەڵەک خەڵکی [[شارەزوور]] بووە دواتر کۆچی کردبوو بۆ ناوچەی «ھەودیان» و سۆرانی ئێستا و ببوو بە شوان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=شێرکۆ|یەکەم=ھەژار|ناونیشان=https://kurdarshiv.wordpress.com/wp-content/uploads/2013/08/d8a6db8ed980d8b1db952.pdf|سەردێڕ=رژێمی ڕەواندزی سەردەمی پاشای کۆرە - توێژینەوەیەک لەسەر مێژووی میرنشینی سۆران|ساڵ=٢٠١٣|پەڕەکان=١١}}</ref> کەڵۆس ناوێکی کوردییە و بە واتای «ددان‌کەل» دێت. کەڵۆس سێ کوڕی ھەبووە بە ناوەکانی عیسا و ئیبراھیم و شێخ وەیس. عیسا بە شەریف و نەرم و نیان و چاکەخواز وەسفکراوە و بە دابەشکردنی داھاتەکەی بەسەر ھەژار و بێبەشەکانی خەڵکی گوندەکە ناسرابوو، ئەمەش وایکرد شوێنکەوتووانێکی دڵسۆزی دەستبکەوێت. کاتێک فەرمانڕەوای ناوچەکە ھێزەکانی خۆی لە دژی دوژمنێکی بەھێز کۆکردەوە، عیسا لەگەڵ شوێنکەوتووانی پەیوەندییان بە ھەڵمەتەکەوە کرد. ھاوەڵەکانی بە گاڵتەجاڕییەوە نازناوی «ئەمیر»یان لێنا، بەڵام دوای نیشاندانی توانا و ھێزەکەی لە شەڕدا، خەڵکی ناوچەکە بە فەرمی وەک فەرمانڕەوای خۆیان ناساندییان. دواتر عیسا و ھاوەڵانی بۆ گرتنی قەڵای «ئەوان» ھەنگاویان ناوە.<ref name=":4" /><ref name=":33" /> شەرەفنامە دەگێڕێتەوە کە ناوچەی دەوروبەری قەڵاکە بە بەردی سووری ڕووت و ڕەق تایبەتمەند بووە. عیسا و پیاوەکانی یەکەم کەس بوون کە بەردەکانیان چەقاند و لە نێویدا دامەزران، ئازایەتییان لە شەڕدا بووە ھۆی ئەوەی ناویان لێ بنرێت سنگ سرخ، کە بە واتای کۆمەڵی بەردەسووران دێت. لە ڕێگەی بەکارھێنانی باوەوە و بە ھۆی وەرگێڕانی کوردیی سرخ («سوور»)ی فارسی بە سۆھر، ناوەکە پەرەی سەند و بوو بە سۆھران و ناوی میرنشینەکە. دوابەدوای گەمارۆیەکی سەرکەوتوو، عیسا تا مردنی حوکمڕانیی ناوچەکەی کرد، دوای ئەوە [[شا عەلی بەگی سۆران|شا عەلی]] [[شا عەلی بەگی سۆران|بەگی]] کوڕی جێگەی گرتەوە.<ref name=":4" /><ref name=":33" /> شا عەلی بەگیش کاتێ کۆچی دواییی کرد، چوار کوڕی لە دوای خۆی بەجێھێشت بە ناوەکانی میر عیسا، میربۆداغ، میر حوسێن، میر سەیدی. شا عەلی بەگ ھەر لە ماوەی حوکمڕانییەکەیدا ناوچەکانی دەسەڵاتی وڵاتی بە سەر کوڕەکانیدا دابەشکرد، بۆ ئەوەی دوای خۆی کێشەی لێنەکەوێتەوە و بەیەکەوە وڵات بەڕێوەبەرن.<ref name=":4" /> == سنووری جوگرافی == '''میرنشینی سۆران''' ئەو شوێنانەی کە حوکمڕانیی کردوون بە درێژاییی تەمەنی میرنشینەکە بەردەوام لە گۆڕاندا بوون. کۆنترین دەق کە ناو و دیاریکردنی سنووری میرنشینی سۆرانی تێدا باسکرابێت بریتییە لە «[[مسالک الأبصار فی ممالک الأمصار]]»ی [[ئیبن فەزڵوڵڵا ئەلعومەری|ئیبن فەزڵوڵڵای عومەری]]، کە میرنشینی سۆرانی بە ناوی «'''بلاد السھریة'''» ناوبردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|last=عباس محمد العزاوی|url=https://www.masaha.org/book/view/3762/page/52|title=موسوعة تاریخ العراق بین احتلالین|year=١٩٣٥-١٩٥٦|isbn=978-614-424-061-8|volume=٤|pages=٥٣|chapter=إمارة صوران‏|access-date=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦}}</ref> کە ناوچەکانی بە [[شەقڵاوە]] (شقلاباذ) تاوەکوو خەفتیان،{{تێبینی|دەق=کە وەک «''خفثیان''» (خەفثیان)، «''خفتیان''» (خەفتیان) یان «''خفتیان الصغیر''» (خەفتیانی بچووک) لە سەرچاوەکەدا ئاماژەی پێدراوە؛ وەک دوو قەڵا باسیان لێوە کراوە لە ھەولێر یەکیان لەسەر ڕێگای مەراغە و ئەوی تریان لەسەر ڕێگای شارەزوور.}} لەولاشەوە تا [[زێی گەورە]] دیاریکردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|last=ابن فصل اللّٰە العمری|url=https://shamela.ws/book/11790/799|title=مسالک الأبصار فی ممالک الأمصار|date=١٣٤٠-١٣٤٩ز|isbn=978-2-7451-3441-7|volume=٣|pages=٢٦٥|chapter=الفصل الأول فی الأکراد|access-date=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦}}</ref> لە زۆر لە سەرچاوەکاندا میرنشینی سۆران وەک «'''الصھران'''»، «'''صوران'''»، «'''بلاد السھریة'''» یان «'''بلاد الصھریة'''» ئاماژەی پێدراوە. میرنشینی سۆران ناوچەکانی نێوان ھەردوو [[زێی گەورە]] و [[زێی بچووک|زێی بچووکی]] حوکمکردووە<ref name=":11">{{Cite journal |last=Hasan |first=Nazar |date=2025-03-17 |title=إمارة سوران فی عھد الأمیرة خانزادە خاتون 1617-1661: دراسة فی الجوانب الإداریة |url=https://hjuoz.uoz.edu.krd/index.php/hum/article/view/1459 |journal=Humanities Journal of University of Zakho |language=ar |volume=13 |issue=1 |pages=80–95 |doi=10.26436/hjuoz.2025.13.1.1459 |issn=2664-4681}}</ref> و بەگشتی ئەو شوێنانەی کە میرنشینی سۆران لە ماوەی ٤٠٠ ساڵی حوکمڕانییەکەیدا حوکمی کردوون و باڵادەستیی بەسەریاندا ھەبووە و بە موڵکی خۆیی زانیون بریتی بوون لە: [[ھاودیان|ھەودیان]]، [[ڕەواندز]]، [[شارۆچکەی خەلیفان|خەلیفان]]، [[قەڵای دووین|دووین]]، [[ھەریر]]، [[شەقڵاوە]]، [[ھەولێر]]، [[شەمامک]] و [[کۆیە]].<ref name=":11" /> [[پەڕگە:Bahdinan Emirate.png|وێنۆک|291x291پیکسڵ|نەخشەیەکی میرنشینەکان، لەوانەش میرنشینی سۆران، کە سنووری ژوورووی خۆی دەدا لە میرنشینەکانی [[میرنشینی حەکاری|ھەکاری]] و [[میرنشینی بادینان|بادینان]]. سنووری خواروویشی خۆی دەدا لە [[میرنشینی بابان]]]] سنووری دەسەڵاتی میرنشینی سۆران لەنێوان [[زێی گەورە]] و [[زێی بچووک]] بوو. سنووری سەروو یاخود باکووری میرنشینی سۆران خۆی دەدا لە [[میرنشینی حەکاری|میرنشینی ھەکاری]] و [[میرنشینی بادینان]] و ئێران. لە خوارووشەوە دەگەیشتە [[میرنشینی بابان]] و عێراقی عوسمانی. == مێژوو == === ساڵانی سەرەتایی === ==== دامەزران ==== [[پەڕگە:Bohtan Amirate.png|وێنۆک|نەخشەیەکی ناوچە بنچینەیییەکانی چوار میرنشینی کوردی کە {{font color|Pink|میرنشینی سۆران}} و ناوچەی [[ڕەواندز]] نیشان دەدات لە پاڵ میرنشینەکانی {{font color|Brown|بابان}} و {{font color|Purple|حەکاری}} و {{font color|Green|ئەردەڵان}}]] ساڵی ورد و دیاریکراوی دامەزراندنی میرنشینی سۆران نازانرێت، تەنھا ئەوە نەبێت کە دەزانرێت میرنشینی سۆران لە سەدەی ١٤ یان ١٥یەمی زایینی لەلایەن [[عیسا کوڕی کەڵۆس بەگ|عیسا کوڕی کەڵۆس بەگەوە]] دامەزراوە. قادر محەممەد محەممەد دەنووسێت کە میرنشینەکە بە زۆری لە نێوان ساڵانێکی نێوان ١٣٣٠ بۆ ١٤٣٠ دامەزرابێت.<ref name=":0">{{Cite thesis|last=Muhammad|first=Qadir Muhammad|title=Kurds and Kurdistan in the View of British Travellers in the Nineteenth Century|date=14 December 2017|degree=|publisher=University of Leicester|url=https://leicester.figshare.com/articles/thesis/Kurds_and_Kurdistan_in_the_View_of_British_Travellers_in_the_Nineteenth_Century/10239464/1|language=en|page=94-98}}</ref> ھەندێک سەرچاوەش باس لەوە دەکەن کە لە ١٣٩٩ میرنشینی سۆران دامەزرابێت.<ref name=":06">McDowall, David (2004). A Modern History of the Kurds. London : I. B. Tauris. pp.&nbsp;43-44</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Soran Khanzad, a Woman Who Ruled a Part of Kurdistan |ناونیشان=https://kurdshop.net/en/history/4298 |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦|وێبگە=KURDŞOP (kurdshop.net) |زمان=en}}</ref> وە بە وردیش نازانرێت کە ئایا لە ژێر دەسەڵاتی کام دەوڵەت میرنشینی سۆران دامەزرابێت، تەنھا بە پێی لێکدانەوەکان بێت لە ژێر دەسەڵاتی [[دەوڵەتی جەلائیری]] یان دەوڵەتی [[قەرەقۆینلۆ|قەرە قۆیونلوو]] یا [[ئاق قۆینلۆ|ئاق قۆیونلوو]] میرنشینی سۆران دامەزراوە. === ساڵانی دواتر === ==== لە ژێر دەسەڵاتی سەفەوییەکان ==== میرنشینی سۆران دواتر کەوتە ژێر دەسەڵاتی [[سەفەوییەکان|دەوڵەتی سەفەوی]]. لە ژێر دەسەڵاتی سەفەوییەکان مایەوە تاوەکوو [[شەڕی ئێران و عوسمانی (١٥٠٥–١٥١٧)|شەڕی عوسمانی و سەفەوی]] و لایەنگیریی میرنشینەکە بۆ دەوڵەتی عوسمانی. ==== لە ژێر دەسەڵاتی عوسمانییەکان ==== {{ھەروەھا ببینە|ڕێککەوتننامەی کورد و عوسمانی}}{{Location map many|Iraq|AlternativeMap=11-Ottoman-Safavid border 1577-11.png|relief=yes|width=500|caption=میرنشینی سۆران لەسەر نەخشەیەکی سنووری نێوان [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] و{{ھن}}[[سەفەوییەکان|دەوڵەتی سەفەوی]] لە ساڵی ١٥٧٧، پێش [[شەڕی ئێران و عوسمانی (١٥٧٨–١٥٩٠)|شەڕی سەفەوی و عوسمانی (١٥٧٨–١٥٩٠)]]{{ھن}} یەک ساڵ دواتر. خاڵی سوور ([[File:Red pog.svg|Red pog|10px]]) شوێنی میرنشینی سۆران نیشان دەدات.|lat2_deg=33.1|lon2_deg=44.7727|pos2=right|label2=}} [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]] بۆ یەکەمجار لە کاتی ململانێکەیان لەگەڵ [[سەفەوییەکان]] لە ساڵی ١٥١٤، لەژێر دەسەڵاتی [[سەلیمی یەکەم|سوڵتان سەلیمی یەکەمدا]] پەیوەندییان لەگەڵ کورددا بەست، یەکەمین کارلێکەکان ئەرێنی بوون. کوردەکان بە سەرۆکایەتیی [[ئیدریسی بەدلیسی|مەلا ئیدریسی بەدلیسی]] لە کاتی [[شەڕی چاڵدێران]] لە دژی سەفەوییەکان لایەنگری عوسمانییەکانیان کرد. ھێزە کوردییەکان ڕۆڵێکی گەورەیان ھەبوو لە گرتنی شارەکانی وەک [[ئامەد|دیاربەکر]] (ئامەد) و ناوچەکانی دیکەی ڕۆژھەڵاتی ئاناتۆلیا لە دەستی سەفەوییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Özoğlu|یەکەم=Hakan|سەردێڕ=Kurdish Notables and the Ottoman State: Evolving Identities, Competing Loyalties, and Shifting Boundaries|بڵاوکەرەوە=SUNY Press|ساڵ=٢٠٠٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٩١٤-٥٩٩٣-٥|پەڕەکان=٤٧–٤٩|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ |سەردێڕ=Burada bizden önce kimler vardı? |ناونیشان=https://www.milliyet.com.tr/kultur-sanat/burada-bizden-once-kimler-vardi-1163156 |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٤ |وێبگە=Milliyet |زمان=tr}}</ref> ھەوڵەکانی ئیدریسی بەدلیسی میرنشینەکانی یەکخست لە دژی سەفەوییەکان و بە کۆمەڵ لە دژیان وەستانەوە، یەکێک لەو میرنشانەش میرنشینی سۆران بوو بە سەکردایەتیی [[میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ|میر سەیدی کوڕی شا عەلی بەگ]]. ھەروەھا ئەمە میر سەیدیی سۆرانیشی ھاندا بۆ [[ھەڵمەتی سۆران بۆ سەر ھەولێر و کەرکووک|دەستبەسەرداگرتنی ھەولێر و کەرکووک]] و پاککردنەوەی لە قزڵباش و سەفەوییەکان. وە ھەروەھا ئاماژە بەوەش دەدرێت کە بۆ پارێزگاریکردن لە [[ورمێ]]، ئەوێش درابێت بە میر سەید.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> وەستانەوەی کورد لە دژی سەفەوییەکان لە ئەنجامی سیاسەتی خراپ و تووندی [[سەفەوییەکان]] بوو بەرامبەر بە میرە کوردەکان، بە تایبەتی کە زۆرینەی کورد [[سوننە]] مەزھەب بوون و دەوڵەتی سەفەویش [[شیعە]] مەزھەب بوو، لە پاڵ ئەوەی کە سەفەوییەکان ھەوڵیاندەدا میرنشینە کوردییەکان لەناوببەن و زۆر لە میرە کوردەکانیشیان زیندانیدەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=History of the Kurds – The Kurdistan Memory Programme |ناونیشان=https://kurdistanmemoryprogramme.com/history-of-the-kurds/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ |وێبگە=kurdistanmemoryprogramme.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=کوردەکان لەژێر حوکمی سەفەوییەکاندا |ناونیشان=https://ethesis.su.edu.krd/thesis/871 |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ |وێبگە=example name |زمان=en |یەکەم=زانکۆی سەڵاحەددین}}</ref><ref name=":3" /> بەم شێوەیەش میرنشینی سۆران بوو بە دەوڵەتێکی دڵسۆز و ژێردەستەی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] و تاوەکوو لەناوچوونی میرنشینەکەش ھەر وەک ژێردەستەیەکی دەوڵەتی عوسمانی مایەوە. ئەم سەردەمەش لە ١٥١٤ تاوەکوو ١٨١٣ و [[شۆڕشی میر محەممەد|یاخیبوونی میر محەممەد]] درێژەی کێشا و دواتر میرنشینەکە ھاتەوە ژێر دەستی عوسمانییەکان بەڵام حوکمی میرنشینەکە درێژەی نەکێشا و تێکەڵکرایەوە بە دەسەڵاتی ناوەندیی عوسمانی.<ref name=":5" /><ref name=":6" /> === میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ === {{سەرەکی|میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ|ھەڵمەتی سۆران بۆ سەر ھەولێر و کەرکووک}} لە [[شەقڵاوە|شەقڵاوەوە]] حوکمڕانیی دەکرد. میر سەیدی کوڕی شا عەلی بەگ توانیی زۆر سەرکەوتووانە لە ماوەی شەڕەکانی عوسمانی و سەفەوی و لە ماوەی [[شەڕی چاڵدێران|شەڕی چاڵدێراندا]] لە ساڵی ١٥١٤ [[ھەولێر]] و [[کەرکووک]] لە ژێر دەستی پاشماوەی [[سەفەوییەکان]] و [[قزڵباش|قزڵباشەکان]] [[ھەڵمەتی سۆران بۆ سەر ھەولێر و کەرکووک|ئازاد بکات]].<ref name=":4" /> === میر عیززەددین شێر و ھەڵوەشانەوەی سۆران === {{سەرەکی|میر عیززەددین شێری سۆران}} میر عیززەددین شێر کوڕی [[میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ|میر سەیدی]] بوو، کە لە شەقڵاوەوە حوکمڕانیی دەکرد. میر عیززەددین شێر شاری [[ھەولێری]] کرد بە ناوەندی میرنشین و بۆ ماوەیەک لەوێوە حوکمڕانیی سۆرانی کرد.<ref name=":32" /> میر عیززەددین دوو برای ھەبوو، بە ناوەکانی سەیفەددین و سولەیمان، سەیفەددین ھەر زوو بە گەنجی کۆچی دواییی کرد. کاتێک سوڵتان [[سولەیمان قانوونی|سولەیمانی قانوونی]] دەگەڕایەوە لە [[گرتنی بەغدا (١٥٣٤)|گرتنی بەغدا (لە ١٥٣٤)]]، فەرمانی کوشتنی میر عیززەددین شێری دەرکرد و میر عیززەددین لەسێدارەدرا. دەگوترێ کە بەھۆی تۆمەت ھەڵبەستنێک بووە بۆ میر عیززەددین،<ref name=":32" /> لە کاتێکدا ھەندێک سەرچاوە باس لەوە دەکەن کە میر عیززەددین میری ناوچەیەکی بەرفراوان بووە و وەکوو دڵسۆزی دەوڵەتی عوسمانی کاری کردووە، بەڵام ژێربەژێر دەستی لەگەڵ [[سەفەوییەکان|دەوڵەتی سەفەوی]] ھەبووە، ھەربۆیە فەرمانی لەسێدارەدانی بۆ دەرچوو لەلایەن سوڵتان سولەیمانی قانوونی.<ref name=":7">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |journal=Peywend |دوایین=Guli |یەکەم=Nizar |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |سەردێڕ=Mîrnişînên Dasin ȗ Şêxan li Serdemê Osmanîyan (1515- 1750) Vêkolîneke Dokûmenkarî- The Emirate of Dasin and Sheikhan in the Ottoman Era 1515-1755 A Documentary Study |ناونیشان=https://www.academia.edu/127632052/M%C3%AErni%C5%9F%C3%AEn%C3%AAn_Dasin_%C8%97_%C5%9E%C3%AAxan_li_Serdem%C3%AA_Osman%C3%AEyan_1515_1750_V%C3%AAkol%C3%AEneke_Dok%C3%BBmenkar%C3%AE_The_Emirate_of_Dasin_and_Sheikhan_in_the_Ottoman_Era_1515_1755_A_Documentary_Study}}</ref> سوڵتان سولەیمانیش ھەولێر و دەوروبەری دا بە [[حوسێن بەگی داسنی|حوسێن بەگی داسنیی]] میری [[میرنشینی شێخان|میرنشینی داسنیی]] [[ئێزیدییەکان|ئێزیدی]] و بۆ ساڵی ١٥٣٤، حوسێن بەگ لە ھەولێر حوکمی دەکرد. بەڵام پاش ماوەیەک لە کوشتنی میر عیززەددین، براکەی، میر سولەیمانیش کۆچی دواییی کرد، ھەر لەبەر ئەمەش، فەرماندرا کە تەواوی ناوچەی سۆران بە سەنجەقی ھەولێرەوە گرێبدرێ و میرنشینی سۆرانیش لە دەست میراتگرە ھێڵییەکەی دەرچوو و ھەڵوەشایەوە و تەواوی ناوچەی سۆران خرایە سەر [[میرنشینی شێخان|میرنشینی داسنی]].<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF|سەردێڕ=شەڕەفنامە|پەڕەکان=٣٤٠–٣٤١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260715161638/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=":7" />{{Sfn|Lescot|1938}}{{Sfn|Gülcü|2016}} === میر سەیفەددین و دامەزراندنەوەی سۆران === {{سەرەکی|میر سەیفەددینی سۆران|شەڕی ھەولێر (١٥٣٤)}} [[پەڕگە:Kurdish states 1835.png|وێنۆک|نەخشەی میرنشینە کوردییەکان، کە میرنشینی سۆرانیش تیایدا دەردەکەوێت. ھەرچەندە لەسەر نەخشەکەدا ئاماژە بە ساڵی ١٨٣٥ کراوە، لە کاتێکدا کە نەخشەکە ساڵانی پێش ١٨٢٠ نیشان دەدات. جگەلەوەی [[میرنشینی بادینان]] تیایدا دەرناکەوێت.]]ئیدی میر عیززەددین کوژرا و ھەولێر و ناوچەکانی سۆران بە میرنشینی داسنیی ئێزدی گرێدرا. دوای ماوەیەک، ئەندامێکی بنەماڵەی سۆران بە ناوی [[میر سەیفەددینی سۆران|میر سەیفەددین]] دەرکەوت و ئەو بووە ھۆی دامەزراندنەوەی میرنشینی سۆران، کە دەکات بە کوڕی ئامۆزای میر عیززەددین شێر، چەند جارێک ھێرشی کردە سەر حوسێن بەگی داسنی، بەڵام ھەموو جارێک تێکشکا. میر سەیفەددینیش پەنای بۆ بێگە بەگی میری [[ئەردەڵان]] برد، بەڵام یارمەتیی نەدا. پشتگیرییە چاوەڕوانکراوەکە بەدی نەھات، ھەربۆیە میر سەیفەددین گەڕایەوە بۆ سۆران. لەو کاتەدا حوسێن بەگ داسنی لەوێ ئامادە نەبوو.<ref name=":02">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ |سەردێڕ=Hussein Beg Dasini und die Schlacht um Arbil |ناونیشان=https://www.ezidipress.com/blog/hussein-beg-dasini-und-die-schlacht-um-arbil/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |وێبگە=ÊzîdîPress |زمان=de |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251005225201/https://www.ezidipress.com/blog/hussein-beg-dasini-und-die-schlacht-um-arbil/ |url-status=dead }}</ref> میر سەیفەدین ئەمەی قۆستەوە و توانیی زۆربەی ھۆزە کوردییەکانی ئەوێ یەکبخات و بە ژمارەیەکی زۆر شەڕکەرەوە سەرکردایەتیی ڕاپەڕینێک بکات و [[شەڕی ھەولێر (١٥٣٤)|ھێرشی کردە]] سەر [[ھەولێر]].<ref name=":02" /><ref name=":7" /> لە کۆتاییدا میر سەیفەددین ھێزێکی لە سۆران کۆکردەوە و سەرکردایەتیی ڕاپەڕینێکی کرد و ھێرشی کردە سەر ھەولێر، لە کاتێکدا [[حوسێن بەگی داسنی]] ئامادە نەبوو. دەستی بەسەر شارەکەدا گرت و حوسێن بەگی ناچار کرد بە ڕێپێوان بگەڕێتەوە دژی. لە شەڕی دواتردا میر سەیفەددین ھێزەکانی داسنیی تێکشکاند. ئەو گێڕانەوەیەی ڕۆجەر لێسکۆت کە تاوەکوو ئێستا پارێزراوە باس لەوە دەکات کە بە نزیکەیی ٥٠٠ پیاوی داسنیی ئێزدی کوژران و میر سەیفەددین غەنیمەتێکی بەرچاوی دوژمنیشی برد لە کەلوپەل و کاڵا و چەکەکانی دوژمن.{{Sfn|Lescot|1938}} ئەردنچ گووڵجوو پوختەیەکی ھاوشێوە بە زمانی تورکی باسدەکات و باس لەوە دەکات کە میر سەیفەددین ھەولێری گرتووە و حوسێن بەگی داسنی شکستی ھێناوە و نزیکەی ٥٠٠ ئێزیدیی پێشەنگ کوژران. گووڵجوو ھەروەھا باس لەوە دەکات کە حوسێن بەگ دواتر چەند ھەوڵێکی دا بۆ وەرگرتنەوەی ھەولێر، بەڵام شکستی ھێنا و ھەولێر و زەوییەکانی سۆران لە دەستی میر سەیفەددین مانەوە.{{Sfn|Gülcü|2016}} === میر خانزاد === {{سەرەکی|خانزادی سۆران}} [[پەڕگە:خانزادی میری سۆران.jpg|وێنۆک|400x400پیکسڵ|وێنەی پەیکەرێکی خانزادی سۆران]] میرێکی ئافرەتی سۆران بوو و یەکێکە لە ھەرە میرە بەناوبانگەکانی سۆران. ھەندێک جار وەک سیمبولی [[ژنانی کورد|ئافرەتی کورد]] دەناسرێت. خانزاد خوشکی [[میر سولەیمان بەگی سۆران|میر سولەیمان بەگی]] کوڕی [[شا قوولی بەگی سۆران|قوولی بەگ]] بوو، کە حوکمڕانیی میرنشینی سۆرانی دەکرد لە ١٥٩٠، دوای ئەوەی براکەی لەلایەن فەرماندەیەکی سەربازی بە ناوی «[[لەشکری]]» کوژرا، خانزاد ھاتە سەر حوکم. ھەندێک سەرچاوەش فەرمانڕەواییی میر خانزاد دەگەڕێننەوە بۆ دەوروبەری ساڵی ١٦٢٠.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.pukmedia.com/en/en_direje.aspx?jimare=15692|وێبگە=PUK Media|سەردێڕ=Kurdish women}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.pukmedia.com/en/en_direje.aspx?jimare=15692|date=ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> لەشکری ھەڵاتە [[چیای شنگال|چیاکانی شەنگال]]، لەوێش میر خانزاد بۆ تۆڵەسەندنەوە لە نامەیەکدا پێشنیاری ھاوسەرگیریی بۆ کردووە و لە نامەکەدا پێی دەڵێ «میرنشین و سوپا بێ تۆ شپرزەن، میرایەتیی سۆران وەمن ناکرێ، خۆت شیاوی میرایەتیت... بۆیە داوات لێدەکەم بە زووترین کات بگەڕێیتەوە [[ھەریر]] و منیش ئامادەم ھاوسەرگیریت لەگەڵ بکەم»<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ئایا خانزادی سۆران مێردی کردووە؟! |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20240425195020567561 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٦ |وێبگە=Kurdipedia.org |دوایین=کوردیپێدیا |یەکەم=Kurdipedia- }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/?q=20240425195020567561 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=خانزاد و لەشکری |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20240723180322583167 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٦ |وێبگە=Kurdipedia.org |دوایین=کوردیپێدیا |یەکەم=Kurdipedia- }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/?q=20240723180322583167 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref>. وە کاتێکیش لەشکری گەڕایەوە ھەریر و چاوی بە خانزاد کەوت، خانزاد لەشکری و ھەموو سوپاکەی سەربڕی.<ref name=":03">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ |سەردێڕ=Women of Non-State Kurds: From Khanzad Sultan to Rojava Female Fighters |ناونیشان=https://kurdistantribune.com/women-of-nonstate-kurds-from-khanzad-sultan-rojava-female-fighters/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190328214954/https://kurdistantribune.com/women-of-nonstate-kurds-from-khanzad-sultan-rojava-female-fighters/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |وێبگە=The Kurdistan Tribune |زمان=en-GB}}</ref> میر خانزاد پایتەختی لە [[قەڵای دووین|قەڵای دووینەوە]] گواستەوە بۆ [[ھەریر]]، ڕێگاوبان و قەڵای دروستکرد و ھێرشیشی کردە سەر زۆرێک لە شارۆچکەکانی دەوروبەری بە سەرۆکایەتیی سوپایەکی زەبەلاحی ٤٠ بۆ ٥٠ ھەزار سەرباز کە ١٢ ھەزار پیادە و ١٠ ھەزار تیرھەڵگری سوارەیان تێدابوو بۆ پاراستنی میرنشینی سۆران لە دوژمنەکانی.<ref name=":12">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |journal=IIUM Journal of Religion and Civilisational Studies |issue=2 |دوایین=Ahmed |یەکەم=Bzhar |دوایین٢=Wahed |یەکەم٢=Abdulwahed Jalal Nori |ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |سەردێڕ=The Life and Political Role of Kurdish Women in the Ottoman Empire |ناونیشان=https://journals.iium.edu.my/irkh/index.php/ijrcs/article/view/154 |زمان=en |بەرگ=٣ |پەڕەکان=١٣٩–١٥٣}}</ref> لە سەردەمی حوکمڕانیدا حوکمڕانیی بەسەر دوو ناوچەی کوردیدا کردووە بە ناوەکانی [[ھەریر]] و [[سۆران (شار)|سۆران]]، کە [[پارێزگای ھەولێر|پارێزگای ھەولێری]] ئێستای پێکدەھێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |journal=Middle East Journal |issue=1 |issn=0026-3141 |دوایین=Bengio |یەکەم=Ofra |ڕێکەوت=٢٠١٦ |سەردێڕ=Game Changers: Kurdish Women in Peace and War |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/43698618 |بەرگ=٧٠ |پەڕەکان=٣٠–٤٦}}</ref> خانزاد بۆ ماوەی حەوت ساڵ حوکمڕانیی کرد و قەڵاکەیشی کە [[قەڵای خانزاد|قەڵای]] [[قەڵای خانزاد|خانزاد]] بوو، تا ئێستاش ماوە و دەکەوێتە سەر لووتکەی گردێک کە ٢٢ کیلۆمەتر لە [[ھەولێر|ھەولێرەوە]] دوورە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Mujeres |ناونیشان=https://amistadkurdistan.org/ayuda-kurdistan/mujeres/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190328215044/https://amistadkurdistan.org/ayuda-kurdistan/mujeres/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |وێبگە=Asociación Amistad con Kurdistán |زمان=es}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=IN PHOTOS: Five things every foreigner learns when visiting Kurdistan |ناونیشان=http://www.kurdistan24.net/en/culture/124dbbc4-dc30-4975-b901-68246f3c0080 |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |وێبگە=Kurdistan24 |زمان=en |دوایین=Kurdistan24}}</ref> [[پەڕگە:Banaman_Castle.jpg|وێنۆک|قەڵای بانەمان یان [[قەڵای خانزاد]]، کە بە ناوی خانزادی سۆرانەوە ناونراوە، یەکێکە لە پاشماوەکانی سەردەمی میر خانزاد کە تاوەکوو ئێستا ماوە و ٢٢کم لە شاری [[ھەولێر|ھەولێرەوە]] دوورە]] ناوی خانزاد، شاژنی جەنگاوەری ئەفسانەییی کورد، بە زیندوویی ماوەتەوە و لە ڕێگەی گۆرانی و شیعری جۆراوجۆری کوردییەوە یاد دەکرێتەوە.<ref name=":122">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |journal=IIUM Journal of Religion and Civilisational Studies |issue=2 |دوایین=Ahmed |یەکەم=Bzhar |دوایین٢=Wahed |یەکەم٢=Abdulwahed Jalal Nori |ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |سەردێڕ=The Life and Political Role of Kurdish Women in the Ottoman Empire |ناونیشان=https://journals.iium.edu.my/irkh/index.php/ijrcs/article/view/154 |زمان=en |بەرگ=٣ |پەڕەکان=١٣٩–١٥٣}}</ref> == لە سەردەمی میر محەممەد پاشای ڕەواندز == {{سەرەکی|میرنشینی سۆران لە سەردەمی میر محەممەد|شۆڕشی میر محەممەد|شەڕی سۆران و قاجاڕی (١٨٢٩–١٨٣٤)}} [[پەڕگە:Mir Muhammad.jpg|وێنۆک|پۆرترەیتێکی میر محەممەد پاشای ڕەواندز لە بەڵگەنامەیەکی [[ئێرانی قاجاڕی|قاجاڕیدا]]]] میری پێش کۆتاییی میرنشینەکە، [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] بوو، کە لە ساڵی ١٨١٣ تا ١٨٣٦ فەرمانڕەواییی کردووە. باوکی میر محەممەد، [[مستەفا بەگ]]، میرنشینەکەی ڕادەستی ئەو کرد. لە چەند ساڵی یەکەمی فەرمانڕەوایەتییەکەیدا، چاکسازییەکی گەورەی لە میرنشینەکە کرد، بە تایبەتی لە ڕووی سەربازییەوە. دەسەڵاتی خۆی چەسپاند و دەستی کرد بە یەکخستنەوەی خاکەکانی میرنشینەکانی دراوسێی. یەکێک لەوانەش [[میرنشینی بابان]] بوو، [[ھەریر]]، [[کۆیە]]، [[پردێ]]، [[ھەولێر]]، [[ئاکرێ]]، [[ڕانیە|ڕانیەی]] [[شەڕی بابان و سۆران (١٨٢٢–١٨٢٨)|گرت]]. کەمێک زیاتر لە [[زێی بچووک]] پەڕییەوە و کردی بە سنوور.<ref>[https://www.academia.edu/96986747/Osmanl%C4%B1_Ar%C5%9Fiv_Belgelerinde_K%C3%BCrtler_ve_K%C3%BCrt_Direni%C5%9Fleri_1817_1867_ Hakan], footnote 116, p. 71: "It is the Behdinan Region. It is in the north of the Soran region and south of the Hakkari region."</ref> کاتێک ناوچەکە تووشی بۆشاییی دەسەڵات بوو بە ھۆی لاوازبوونی [[میرنشینی بابان]]، [[شەڕی ڕووسیا و عوسمانی (١٨٢٨–١٨٢٩)]]، و [[شەڕی میسر و عوسمانی (١٨٣١–١٨٣٣)]]. لە نێوان ١٨٣١ بۆ ١٨٣٤ توانیی چەندین شارۆچکە و شاری میرنشینە کوردییەکانی دیکە بگرێت و یەکیانبخاتەوە بۆ دژی عوسمانییەکان. لە ١٨٣١دا [[میرنشینی بادینان|میرنشینی بادینانی]] [[لەشکرکێشیی سۆران بۆ سەر بادینان|تێکەڵ بە سۆران کرد]].<ref name=":13">{{بیرخستنەوە|دوایین=Ates |یەکەم=Sabri |سەردێڕ=The End of Kurdish Autonomy: The Destruction of the Kurdish Emirates in the Ottoman Empire |ڕێکەوت=٢٠٢١|ئیش=The Cambridge History of the Kurds |پەڕەکان=٧٦|editor-last=Gunes |editor-first=Cengiz |ناونیشان=https://www.cambridge.org/core/books/cambridge-history-of-the-kurds/end-of-kurdish-autonomy/9FA3CB919480C3748DA40C082FC2E5BF |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|شوێن=Cambridge |بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ژپنک=٩٧٨-١-١٠٨-٤٧٣٣٥-٤|editor2-last=Bozarslan |editor2-first=Hamit |editor3-last=Yadirgi |editor3-first=Veli}}</ref> میر محەممەد زیاتر دەسەڵاتی خۆی بۆ [[مێردین|ماردین]]، [[جزیر]] و [[نسێبین]] فراوانتر کرد، و فەرمانڕەوای [[بۆتان]]، میر سەیفەددینی ناچارکرد کە دان بە دەسەڵاتی ئەو بنێت، کە بووە ھۆی نیگەرانییەکی ڕژد لە پایتەختی عوسمانی [[ئەستەمبوڵ|قوستەنتەنیە]]. دواتر میر محەممەد زۆر [[ئێزیدییەکان|ئێزیدییەکانی]] چەوساندەوە بە ھۆی ھۆکاری ئاینی و لایەنگیرییان بۆ عوسمانییەکان لە ناوچە تازە داگیرکراوەکاندا. [[پەڕگە:Prince muhammad prince of soran.jpg|وێنۆک|پەیکەرێکی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] لە [[ڕەواندز]]]] لە سەردەمی میر محەممەددا، میرنشینی سۆران سوپایەکی بەھێزی پەرەپێدا. پێکھاتبوو لە نێوان ٣٠،٠٠٠ بۆ ٥٠،٠٠٠ (سی ھەزار بۆ پەنجا ھەزار) چەکداری ھۆزەکان کە مووچەی ڕێکیان پێدەدرا،<ref name=":0" /> و شێوەی سوپایەکی نیشتمانیی ھەبوو. کۆر خۆی ھەموو ئێوارەیەک لەگەڵ ١٠٠ بۆ ٢٠٠ سەربازی ھۆزە جیاوازەکان نانی دەخوارد. کۆمەڵێک ھۆزی جیاواز چوونە ناو سوپاکەیەوە وەک ڕەوەندۆک، سیدەک، شێروانی، ڕووسووری، مەلیباس، [[ھۆزی مزووری|مزووری]]، شێخەب، نووریک، خەیلانی، [[خۆشناو]]، ھەنارەیی، [[ھەرکی]]، شێخ مەحموودی، کاسان، دێرە جیکی، بامامی، سێکوو، شیکووڵی، مەندیک، بایمار، [[باڵەک]]، و پیراجی. تەنانەت لە ناوچەکانی ھەولێر، ھۆزە [[عەرەب|عەرەبەکانیشی]] ملکەچکرد بۆ ئەوەی شەڕ بۆ سۆران بکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=میرنشینی ئەردەڵان، بابان، سۆران لە بەڵگەنامەکانی قاجاڕیدا 1799-1847 |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=2011081810050860719 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠٢٦ |پەڕە=١٦١-١٦٢ |دوایین=محەممەد حەمە باقی |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئابی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250813123735/https://www.kurdipedia.org/?q=2011081810050860719 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> میر محەممەد لە ساڵی ١٨٣٤دا [[ھەڵمەتی سۆران دژی ئاشوورییەکان|ھەڵمەتی]] لە دژی [[ئاشوورییەکان|ئاشوورییەکانیش]] ئەنجامدا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Aboona|یەکەم=Hirmis|ناونیشان=https://archive.org/details/HirmisAboonaAssyriansKurdsAndOttomansIntercommunalRelationsOnThePeripheryOfTheOttomanEmpire/page/n97/mode/2up|سەردێڕ=Assyrians, Kurds, and Ottomans: Intercommunal Relations on the Periphery of the Ottoman Empire|ڕێکەوت=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Cambria Press|ژپنک=٩٧٨-١-٦١٣٣٦-٤٧١-٠|پەڕەکان=١٧٣|زمان=en}}</ref> لە ترسی ھاوکاریی زیاتری نێوان میرنشینی سۆران و [[محەممەد عەلی پاشا]]، عوسمانییەکان لە ساڵی ١٨٣٤دا سوپایەکیان بۆ سۆران نارد. میر محەممەد توانیی ھێزەکان بشکێنێت و بەرەو [[قاجاڕەکان|ئێرانیش]] پێشڕەوی بکات. دوای ئەوەی بەھۆی بارودۆخەکەوە ناچارکرا خۆی بەدەستەوە بدات، میر کۆر بۆ گفتوگۆ گەشتی کرد بۆ ئەستەمبوڵ، لەوێ دەسەڵاتی ناوچەی میرنشینی سۆرانی پێدرا. بەڵام لە ڕێگەی گەڕانەوەیدا بۆ ماڵەوە لە ناوچەی دەریای ڕەش بێسەروشوێن بوو و ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی پشتگیریی لە [[ڕەسووڵ بەگ|ڕەسووڵ بەگی]] برای کرد وەک میری میرنشینەکە.{{sfnp|Eppel|2016|p=56}}{{sfnp|Eppel|2018|p=43}} == سوپا == [[پەڕگە:Views around Rawanduz and Bekhal Spring 08.jpg|وێنۆک|301x301پیکسڵ]] بە درێژاییی مێژوو، سوپا و ھێزی میرنشینی سۆران گۆڕانکاریی بەسەردا ھاتووە و بەرزی و نزمیی بە خۆیەوە بینیوە. بۆ نموونە لە سەردەمی [[خانزادی سۆران|میر خانزاد]] سوپای سۆران زۆر بەھێز وەسفکراوە. [[ئەولیا چەلەبی]]، گەڕیدەیەکی [[گەلانی تورک|تورک]] کە لە نێوان ساڵانی ١٦١١ بۆ ١٦٨٤ ژیاوە، لە یاداشتنامەکەیدا باسی میر خانزاد و سەردەمەکەی و سوپاکەی دەکات و دەڵێت:<ref name=":022">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ |سەردێڕ=Women of Non-State Kurds: From Khanzad Sultan to Rojava Female Fighters |ناونیشان=https://kurdistantribune.com/women-of-nonstate-kurds-from-khanzad-sultan-rojava-female-fighters/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190328214954/https://kurdistantribune.com/women-of-nonstate-kurds-from-khanzad-sultan-rojava-female-fighters/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |وێبگە=The Kurdistan Tribune |زمان=en-GB}}</ref><blockquote>''لە سەردەمی [[مورادی چوارەم|سوڵتان مورادی چوارەم]] [١٦٢٣-١٦٤٠] ناوچەکانی [[ھەریر]] و [[سۆران (شار)|سۆران]] لەلایەن خانمێکی ڕێزدارەوە بە ناوی خانزادە سوڵتان بەڕێوەدەبرا. فەرماندەییی سوپایەکی دەکرد کە پێکھاتبوو لە دوانزدە ھەزار سەربازی پیادە بە چەکی قووڕسەوە و دە ھەزار تیرھەڵگری سوارەوە. خانزادە سوڵتان لە بەرەکانی شەڕدا، دەموچاوی بە پەردەیەک شاردبووەوە و جەستەی بە پۆشاکێکی ڕەش داپۆشرابوو، لە [پاڵەوانی ئەفسانەییی ئێرانی] [[سامی کوڕی نەریمان|سامی]] کوڕی نەریمان دەچوو، کاتێک سواری ئەسپەکەی خۆی دەبوو و بە بوێرانەوە شمشێربازیی ئەنجامدەدا. بە سەرۆکایەتیی سوپایەکی چل بۆ پەنجا ھەزار سەربازی، چەند جارێک ھەڵمەتی بۆ ناو [[ئێران]] ئەنجامداوە و [[ھەمەدان]] و [[شارستانی دەرگەزین|دەرگەزین]] و جەمجەنەب و شارە بەرچاوەکانی دیکەی تاڵان کرد و بە سەرکەوتوویی و بە غەنیمەتەوە گەڕایەوە بۆ سۆران.''</blockquote> [[پەڕگە:مدفع الأسطة رجب.jpg|وێنۆک|یەکێک لە تۆپەکانی سەردەمی میر محەممەد، کە تاوەکوو ئێستا ماوە]] بەھێزترین سەردەمی میرنشینی سۆران لە ڕووی سەربازییەوە، سەردەمی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] بوو. میر محەممەد توانیی سوپایەکی زۆر بەھێز پێکبھێنێت و کارخانەی چەک و [[تۆپ (چەک)|تۆپی]] دروستکرد و میرنشینی سۆران خۆی چەک و تۆپی دروستدەکرد. بە نزیکەیی میرنشینی سۆران لە سەردەمی ئەو زیاتر لە ٢٠٠<ref name=":8">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=حوسێن حوزنی موکریانی|سەردێڕ=میرانی سۆران|ناونیشان=https://archive.kcac.org/noscript.html|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=archive.kcac.org}}</ref> بۆ ٣٠٠ تۆپی قوڕسی دروستکرد، کە ھەندێکیان ئێستاش ماون کە بە [[تۆپەکانی وەستا ڕەجەب]] ناسراون. میر محەممەد سوپایەکی ٣٠،٠٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Moreau|یەکەم=Odile|ناونیشان=https://books.google.fr/books?newbks=1&newbks_redir=0&id=5R1pAAAAMAAJ&dq=rawanduz+1826&focus=searchwithinvolume&q=30.000+Rawanduz|سەردێڕ=L'Empire ottoman à l'âge des réformes: les hommes et les idées du nouvel ordre militaire, 1826-1914|ڕێکەوت=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=Institut français d'études anatoliennes|ژپنک=٩٧٨-٢-٧٠٦٨-١٩٥٣-٧|پەڕەکان=١١٧|زمان=fr}}</ref> بۆ ٥٠،٠٠٠<ref name=":0" /> سەربازی پێکھێنا بە چەکی قوڕسەوە کە مووچەیەیەکی ئاساییی ڕێکیان پێدەدرا، ھەندێک سەرچاوە ئاماژە بەوە دەدەن کە سوپاکەی میر محەممەد «کەمتر نەبووە لە ٨٠،٠٠٠ سەرباز»<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ghalib |یەکەم=Sabah |ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ناونیشان=https://ore.exeter.ac.uk/articles/thesis/The_Emergence_of_Kurdism_with_Special_Reference_to_the_Three_Kurdish_Emirates_within_the_Ottoman_Empire_1800-1850/29691950 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=ore.exeter.ac.uk |پەڕە=١٠٨|سەردێڕ=The Emergence of Kurdism with Special Reference to the Three Kurdish Emirates within the Ottoman Empire 1800-1850}}</ref>. سوپاکەی میر محەممەد بە سوپایەکی ڕێک و یەکگرتوو وەسفکراوە کە بە سوپایەکی نیشتمانی چووە و [[جلی کوردی]] جلی [[یەکپۆشی]] (یوونیفۆرم)ی سوپاکەی بووە.{{sfnp|Millingen|1870|p=184}}<ref name=":0" /> [[پەڕگە:Mir Muhammed after his take over of Erbil.jpg|ناوەڕاست|وێنۆک|350x350پیکسڵ|تابلۆیەکی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] و سوپاکەی لە کاتی گرتنەوەی [[ھەولێر]] و قەڵاکەی]] == چاند == === زمان === لە میرنشینی سۆراندا [[زمانی کوردی]] قسەی پێکراوە و زمانی سەرەکیی ناوچەکە بووە. ھەندێک سەرچاوەش باس لەوە دەکەن کە [[زمانی عەرەبی|زمانی عەرەبیش]] زمانێکی فەرمی بووە و لە حکوومەتدا کاری پێکراوە.<ref>{{cite thesis|last=Nebez|first=Jamal|date=1970|title=Der kurdische Fürst Mir Muhammad-i Rawandizi genannt Mir-i Kora im Spiegel der Morgenländischen und Abendländischen Zeugnisse: Ein Beitrag zur kurdischen Geschichte|degree=PhD|publisher=University of Hamburg|pages=78–79}}</ref> === دین === لە میرنشینی سۆراندا، دینی [[ئیسلام]] و لقی [[سوننە]] دینی باڵادەستی ناوچەکە و دینی سەرەکیی دەوڵەت بووە. بەڵام لە ھەمان کاتدا دینەکانی دیکەی وەک [[مەسیحییەت]] و [[جوویەتی]] و [[ئێزیدی (دین)|ئێزدیش]] پەیڕەوییان لێکراوە لە ناوچەکانی میرنشینی سۆراندا لە سەردەمە جیاوازەکاندا. خەڵکی ناوچەکە و میرەکانی سۆرانیش پەیڕەوییان لە ئیسلامی سوننە کردووە. تەنانەت دەسەڵاتی یاسادانەریش [[شەریعەتی ئیسلامی|شەریعەتی ئیسلام]] و [[قورئان]] بووە. === جلوبەرگ === [[جلی کوردی]] جلی فەرمیی دەوڵەت بووە لە میرنشینی سۆران. لە سەردەمی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|میر محەممەددا]] جلی کوردی جلی [[یەکپۆشی]] (یوونیفۆرم)ی سوپا بووە و کاربەدەستانیش جلی کوردی جلی فەرمییان بووە. [[میر (نازناو)|میر]] کە باڵاترین دەسەڵاتی میرنشین بووە جلی کوردی جلی فەرمیی بووە. لە سەردەمی میر محەممەددا ھەر پلەیەکی حکوومی و سەربازی بە جلوبەرگی کوردیی ڕەنگ جیاواز دیاریکرابوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=ئەدەب|یەکەم١=کولتوور|سەردێڕ=لە تیرۆری پاشای گەورەوە تا جمھووریی ڕواندز|ناونیشان=http://www.rudaw.net/sorani/opinion/culture_and_literature/050820181|ئیش=Rudaw|ڕێکەوتی سەردان= ٨ی ئابی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180807174631/http://www.rudaw.net/sorani/opinion/culture_and_literature/050820181|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئابی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ھونەر === ==== مۆسیقا ==== [[پەڕگە:Kurdish musicians 1890.jpg|وێنۆک|چەند دەفژەنێکی کورد، ١٨٩٠]] بە پێی سەرچاوە مێژوویییەکان، لە میرنشینی سۆراندا گرنگی بە زۆر جۆری [[مۆسیقا]] و [[ئامێری مۆسیقا]] دراوە. لەوانە [[دەف]]، [[دیوان|سازی کوردی]]، [[نەی|شمشاڵ]]، [[کەڕەنا|شەیپووڕ]]، [[دووزەلە|تووزەلە]]. بە درێژاییی تەمەنی ئەم میرنشینە مۆسیقا و گۆرانی لە بۆنە بەتایبەتی ئاینی، وە نەتەوەیییەکان بەکارھاتووە.<ref name=":9">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٤ی نیسانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=بزاڤی ھونەری لە بازنەی میرنشینی سۆراندا |ناونیشان=https://www.zarikrmanji.net/Home/Details/14405/%d8%a8%d8%b2%d8%a7%da%a4%db%8c-%d9%87%d9%88%d9%86%db%95%d8%b1%db%8c-%d9%84%db%95-%d8%a8%d8%a7%d8%b2%d9%86%db%95%db%8c-%d9%85%db%8c%d8%b1%d9%86%d8%b4%db%8c%d9%86%db%8c-%d8%b3%db%86%d8%b1%d8%a7%d9%86-2/14405/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=دەزگای زاری كرمانجی}}</ref><ref name=":10">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=سازی کوردی لە میرنشینی سۆران |ناونیشان=https://baskurd.basnews.com/b/3979 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ |وێبگە=باس‌کورد}}</ref> ===== دەف ===== [[دەف]] ئامێرێکی بەربڵاو بووە لە سەردەمی میرنشینی سۆران. دەف یەکێکە لەو ئامێرە مۆسیقییانەی کە لە بۆنە دینییەکان بەکاردێت، لە میرنشینی سۆرانیش دەف زیاتر بۆ بۆنە دینی و ئاینییەکان بەکارھاتووە لە شوێنە ئاینی و حوجرە و خانەقاکان. وە بەکاردەھات بۆ بۆنە ئاینییەکان و کۆڕە زکرییەکان و زۆر دەفژەنی بەناوبانگیش دروستبوون لەو سەردەم.<ref name=":9" /> ===== شەیپووڕ ===== [[کەڕەنا]] یان شەیپووڕ، ئامێرێکی تری مۆسیقییە. لە سەردەمی میرنشینی سۆراندا بە تایبەتی لەلایەن بنەماڵەی میرەکانی سۆران بەکارھاتووە. لە سەردەمی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] بەکارھاتووە، کە ئەم ئامێرە لە دەربار و کۆشکی میر ژەنراوە لەو کاتەی کە میر ڕێی کردووە یان ھاتووەتە دەرەوە لە کۆشکەکەیدا لەلایەن سەربازەکانەوە.<ref name=":9" /> ===== سازی کوردی (دیوان) ===== لە کۆنەوە لە نێو کورددا [[دەف]] و [[دیوان]] (یان ساز) دەژەنرێن. لە سەردەمی میرنشینی سۆرانیشدا، ساز ژەنراوە و لە سەردەمی فەرمانڕەواییی سۆراندا گرنگی و ناوبانگی زۆریشی ھەبووە، بەتایبەتی لە دانیشتن و کۆبوونەوەکان. [[ئەولیا چەلەبی]] گەڕیدەی تورکی سەدەی حەڤدەھەم، کە لە نێوان ساڵانی ١٦١١ بۆ ١٦٨٤ ژیاوە، باسی لە زۆر ئامێری مۆسیقا و ئاوازی کوردی کردووە لە [[کوردستان]]، یەکێک لەوانەش سازی کوردی بووە کە لە نێو میرنشینی سۆراندا ناوبانگی ھەبووە، تەنانەت باسی لەوە کردووە کە ئەم ئامێری مۆسیقییە لە سۆرانەوە دەنێردرانە ناوچەکانی دیکەی عوسمانی وەک [[ئەستەمبوڵ|ئەستەنبوڵ]].<ref name=":10" /> == پیشەسازی == === تەلارسازی === لە سەردەمی میرنشینی سۆران گرنگییەکی زۆر بە تەلارسازی دراوە بە تایبەتی لە سەردەمی [[خانزادی سۆران]] و [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] لە [[قەڵا]] و قوللە و قۆنگرە و شوورا و [[پرد]]. چەندین وەستا و شارەزای ئەو بوارەش لە سەردەمی میرنشینی سۆران بەدیارکەوتوون، لەوانە ئیبراھیم ماویلی.<ref name=":9" /> ==== قەڵاکان ==== ===== قەڵای بانەمان ===== {{سەرەکی|قەڵای خانزاد}} [[پەڕگە:Khanzad Castle.jpg|وێنۆک|قەڵای خانزاد، یان بانەمان]] قەڵای خانزاد یان قەڵای بانەمان قەڵایەکی سەدەی ناوەڕاستە کە لەلایەن [[خانزادی سۆران|میر خانزادی]] ژنەفەرمانڕەوای میرنشینی سۆران دروستکراوە. دەگوترێ فەرمانی دروستکردنەکەی بۆ شوێنی نیشتەجێبوونی خۆی و بەرگریکردن لە پایتەختەکەی دەرکردووە. قەڵاکەش بە ناوی ئەوەوە نراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=قەڵای بانەمان |ناونیشان=https://kurdistantv.net/ku/news/161790 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=کوردستان تیڤی (kurdistantv.net) |زمان=ku}}</ref> ئامانج عادل، مێژوونووسێکی ناوچەکە، بە یەکێک لە گرنگترین شوێنەوارە مێژوویییەکانی ناوچەکەی دەزانێت. عادل ھەروەھا دەڵێت: «میر خانزاد چەندین قەڵای دیکەی لە سەرانسەری [[کوردستان]] دروستکردووە بەڵام وێران بوون، بەڵام قەڵای خانزاد ھێشتا لە دۆخێکی زۆر باش دایە».<ref>https://www.kurdistan24.net/en/story/386476</ref> ===== قشڵەی کۆیە ===== {{سەرەکی|قشڵەی کۆیە}} قشڵەی کۆیە یان قەڵای کۆیە، یەکێکە لە گرنگترین قەڵا یان پاشماوەکانی میرنشینی سۆران لە سەردەمی میر محەممەد و دەکەوێتە شاری کۆیە. ئەم قەڵایە پێشتر وەک زیندان و سەربازخانە بەکارھاتووە، لە ئێستادا بووەتە شوێنێکی گەشتیاری و مۆزەخانە و قاوەخانەی لەناودا کراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قشڵەی کۆیە.. لە سەربازگەوە بۆ مۆزەخانە و کافتریا|ناونیشان=https://mewdamedia.com/articles/2296|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Mewda Media|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211027181050/https://mewdamedia.com/articles/2296|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=داوا دەکرێت قشڵەی کۆیە بکرێتە ناوەندێکی گەشتیاری|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/84426-داوا-دەکرێت-قشڵەی-کۆیە-بکرێتە-ناوەندێکی-گەشتیاری|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.kurdistan24.net}}</ref> گۆڕی [[دڵدار|دڵداری]] شاعیر دەکەوێتە قشڵەکەوە.<ref name=":05">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=گۆڕی دڵداری شاعیر نۆژەن دەکرێتەوە|ناونیشان=http://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=8845&Jor=5|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.wishe.net}}</ref> دواتریش لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]] وەک قەڵایەکی سەربازیی بەکارھاتووە، ھەر لەوکاتەوەش وشەی قشڵە کە وشەیەکی تورکییە خراوەتە پێشگری ناوەکەی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قشله‌ی کۆیه|ناونیشان=https://www.hawlergov.org/app/ku/node/547|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.hawlergov.org|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211023141059/https://www.hawlergov.org/app/ku/node/547|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ===== قەڵای سارتکە ===== {{سەرەکی|قەڵای سارتکە}} قەڵای سارتکە یەکێکە لە شوێنەوارە دێرینەکانی [[کوردستان]] و دەکەوێتە [[قەزای دووکان]] سەر بە [[پارێزگای سلێمانی]] کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی [[میرنشینی سۆران]]، قەڵاکە لەلایەن [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] دروستکراوە و ئێستا بەشێک لە ژوورەکان و دیوار و قوللەکانی قەڵاکە وەک شوێنەوار ماونەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2012041822122564570&lng=20|سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250122212714/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2012041822122564570&lng=20|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ===== قەڵای قەمچووغە ===== ئەویش یەکێکی ترە لە پاشماوەکانی سەردەمی میر محەممەد پاشای ڕەواندز، دەکەوێتە پارێزگای سلێمانی لە [[قەمچووغە]] لە [[قەزای دووکان]]، کە بە مەبەستی پاراستن و ئاسایش و حوکمڕانیی ناوچەکە بووە، لە لایەکی دیکەشەوە بۆ کۆکردنەوەی باج و بەڕێوەبردنی کاروبارەکان و جێگای حەوانەوەی سەربازەکانی سۆران بووە. کە ھەمیشە سەربازی سۆرانی لێبووە. لە ناوچەیەکی ھەستیاری نێوان [[میرنشینی بابان]] و سۆران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=قەڵای قەمچووغە |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20251213092246667707 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ |وێبگە=www.kurdipedia.org }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/?q=20251213092246667707 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> ==== پردەکان ==== ===== پردی نێوان باڵەکیان و ڕەواندز ===== لە سەرەتای سەدەی حەڤدەھەمدا، [[عەلی بەگ کوڕی سولەیمان بەگ|عەلی بەگی کوڕی سولەیمان بەگ]]، کوڕی سولەیمان بەگ و برازای [[خانزادی سۆران|میر خانزاد]]. پردێکی لەسەر زێی گەورە لە نێوان باڵەکیان و ڕەواندز دروستکرد و ھەروەھا ڕێگای [[تاڤگەی گەلیی عەلی بەگ|گەلی عەلی بەگی]] چاککردووەتەوە و بە ناوی ئەوەوە نراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=F.T.G |ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=بەشی سی و سێیەمی مێژوو؛ میرنشینی : سۆران |ناونیشان=https://kurdzanist.net/%d8%a8%db%95%d8%b4%db%8c-%d8%b3%db%8c-%d9%88-%d8%b3%db%8e%db%8c%db%95%d9%85%db%8c-%d9%85%db%8e%da%98%d9%88%d9%88%d8%9b-%d9%85%db%8c%d8%b1%d9%86%d8%b4%db%8c%d9%86%db%8c-%d8%b3%db%86%d8%b1%d8%a7%d9%86/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}}</ref> ===== پردی بەرسیرین ===== {{سەرەکی|پردی بەرسیرین}} [[پەڕگە:2_جسر_برسيرين.jpg|وێنۆک| پردی بەرسیرین]] پردی بەرسیرین دەکەوێتە گوندی بەرسيرين لە [[پارێزگای ھەولێر]]، کە ١٨ کیلۆمەتر لە باکووری ڕۆژھەڵاتی [[قەزای سۆران]] دوورە.<ref>[https://www.xendan.org/detailnews.aspx?jimare=106620&babet=1&relat=1024 بەوێنە؛ پردی بەرسیرین، یەکێک لە شوێنەوارە مێژویییەکانی ھەرێمی کوردستان]، [[ماڵپەڕی_خەندان]]، بڵاوکراوەتەوە لە 10:31 - 12/08/2020.</ref> ئەم پردە تا ئەمڕۆش بەکاردێت، مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی فەرمانڕەواییی [[میر محەممەد]] کە لەلايەن وەستا ئيبراھيم ماويلى دروستکراوە.<ref>[https://rojnews.news/%DA%A9%D9%84%D8%AA%D9%88%D9%88%D8%B1-%D9%88-%D9%87%D9%88%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%B1/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86%D8%8C-%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%95%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D9%87%DB%8E%D8%B2%DB%8C%DB%8C-%D9%88-%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85/?__cf_chl_jschl_tk__=pmd_iCKjjOqm2WObF9mX_FNIm02cxDrsXDy5rn9lJJBEiPc-1631008307-0-gqNtZGzNA1CjcnBszQi9 پردی بەرسیرین، نیشانەی بەھێزی و حکوومەتداریی میرنشینی سۆرانە] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210907095427/https://rojnews.news/%DA%A9%D9%84%D8%AA%D9%88%D9%88%D8%B1-%D9%88-%D9%87%D9%88%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%B1/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86%D8%8C-%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%95%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D9%87%DB%8E%D8%B2%DB%8C%DB%8C-%D9%88-%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85/?__cf_chl_jschl_tk__=pmd_iCKjjOqm2WObF9mX_FNIm02cxDrsXDy5rn9lJJBEiPc-1631008307-0-gqNtZGzNA1CjcnBszQi9|date=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١}}، ماڵپەڕی ڕۆژنیوز، بڵاوکراوەتەوە لە ٢٦ی شووباتی ٢٠١٧.</ref> بەرزیی پردەکە چوار مەترە و بە ئەندازەی ٢٫٥ مەتر پانە. ئەم پردە لە بەرد و پلاستەر دروستکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پردی بەرسیرین {{!}} کوردستان- وێبسایتی فەرمیی دەستەی گشتیی گەشت و گوزار|ناونیشان=http://bot.gov.krd/kurdish/erbil-province-soran/history-and-heritage/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=bot.gov.krd|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210907095437/http://bot.gov.krd/kurdish/erbil-province-soran/history-and-heritage/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === نەخشاندنی کانزا === {{ھەروەھا ببینە|تۆپەکانی وەستا ڕەجەب}} [[پەڕگە:مدفع الأسطة رجب في مدينة رواندز.jpg|وێنۆک|نووسراوەی نەخشێنراوی کانزاییی سەر یەکێک لە تۆپەکان کە لە سەریدا نووسراوە: «نصر من ﷲ وفتح قریب، الأمیر المنصور، محمد بیکٴ». کە لە سەرەتادا بە بەشێک لە ئایەتێکی [[قورئان]] {{قورئان|الصف|١٣}} دەستپێدەکات.]] میرنشینی سۆران بوو بە یەکێک لە پێشکەوتووترین ناوچە لەسەر ئاستی حکوومەت و ناوچەکانی دەوروبەری لە سەردەمی میر محەممەد پاشای ڕەواندز کە کارگەی تواندنەوەی کانزا و مسی دامەزراند لە ١٨١٤ یان ١٨١٥ بۆ داڕشتنی کەرەستە کانزایییەکانی وەکوو داڕشتنی لوولە تۆپ و کەرەستە جەنگی و سەربازییەکان و لێدانی سککەی تایبەتیی میرنشین، بە تایبەتی کەرەستە جەنگی و تۆپەکان. کە سەرپەرشتیاری کارگەکە [[وەستا ڕەجەب]] بوو. میر محەممەد وەستا ڕەجەبی وەک سەرۆک و خان کلدیی وەک یاریدەدەری وەستا ڕەجەب دەستنیشانکرد. میر ھەندێک شارەزای دروستکردنی چەک لەوانە وەستا ڕەجەبی لە [[ڕەواندز|ڕەواندزەوە]] ڕەوانەی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ڕووسیا]] کرد بۆ بەرەوپێشبردن و بەرھەمھێنانی چەکی شەڕکردن.<ref name="مولد تلقائيا22">الامیر الکردی - میر محمد الرواندزی الملقب ب(میری کۆرە) جمال نبز ترجمة: فخری شمس الدین سیلاحشور ،ص 76</ref> [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] بیری دەکردەوە لە دروستکردنی سوپایەکی بەھێز و مۆدێرن و بەتوانا کە توانای بەرپەرچدانەوەی ھێرشە دەرەکییەکانیان ھەبێت.کاتێک [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] لە ناوچەی [[برادۆست|برادۆستەوە]] بەسەرکەوتوویی گەڕایەوە دوای سەرکەوتنی لە یەکێک لە تووندترین شەڕەکاندا، پارە و گەوھەر و دیلەکانی لەگەڵ خۆیدا نەھێنا. بەڵکوو لە جیاتی پارە و گەوھەر، شتێکی بەنرختری ھێنا بۆ میرنشینێک کە دەیویست توانا سەربازییەکانی بەھێزتر بکات؛ میر بڕێکی زۆر کانزای لەگەڵ خۆیدا ھێنا – کە لە ناوچەی [[برادۆست]] دۆزیبوویەوە بۆ [[ڕەواندز]]، بە مەبەستی دروستکردنی تۆپ و چەک. بۆ ئەم مەبەستە ئەرکی دامەزراندنی کارگەیەکی لە [[ڕەواندز]] بە وەستا ڕەجەب سپێردرا. وەستا ڕەجەب سەرکەوتوو بوو لە بەدیھێنانی خواستی میر و دامەزراندنی کارگەیەکی بەرھەمھێنانی تۆپ کە یەکەم کارگە بوو لە جۆری خۆی نەک تەنھا لە مێژووی پیشەسازیی کوردیدا، بەڵکوو لە مێژووی چاڵاکییەکانی کانگا و تواندنەوە و فڕێدانی کانزاکان لە ناوچەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا.'''<ref name="مولد تلقائيا1">[https://www.ahewar.org/debat/show.art.asp?aid=39540 جودت ھوشیار - صفحة مشرقة من تأریخ الصناعة فی کردستان-حکمة الأمیر وعبقریة الصانع] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201116172749/https://www.ahewar.org/debat/show.art.asp?aid=39540|date=16 نوفمبر 2020}}</ref>''' == ئاڵا == میرنشینی سۆران یەکێکە لەو میرنشینانەی کە ئاڵاکەی تاوەکوو ئێستا ماوەتەوە و ئاڵاکە دڵنیاییی لەسەرە کە بە ڕاستی ئاڵای میرنشینی سۆران بووە. کە ئاڵاکە لە دوو ڕەنگ پێکھاتبوو؛ ڕەنگی [[ڕەش]] لە سەرەوە و ڕەنگی [[سپی]] لە خوارەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Kurdistan: Short-lived independent states |ناونیشان=https://www.crwflags.com/fotw/flags/krd_slvd.html |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=www.crwflags.com}}</ref> [[پەڕگە:Flag of the Emirate of Soran.svg|ناوەڕاست|وێنۆک|300x300پیکسڵ|ئاڵای میرنشینی سۆران]] == لەناوچوونی میرنشین == [[پەڕگە:Rasul Beg.jpg|وێنۆک|[[ڕەسووڵ بەگ]]]] دوابەدوای کۆچی دواییی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] لە ١٨٣٨، بۆ ماوەیەکی کورت ئەحمەد بەگ و سولەیمان بەگی برای ھاتنە سەر حوکم، بەڵام حوکمڕانییەکەیان زۆر کورت بوو. دواتر [[ڕەسووڵ بەگ|ڕەسووڵ بەگی]] برای سەرکردایەتیی میرنشینەکەی گرتە ئەستۆ.<ref name=":04">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bruinessen|یەکەم=Martin van|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/Agha_Shaikh_and_State/PGptAAAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=rasul+beg+soran&dq=rasul+beg+soran&printsec=frontcover|سەردێڕ=Agha, Shaikh and State: The Social and Political Structures of Kurdistan|ڕێکەوت=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Academic|ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٦٤٩-٠١٨-٤|پەڕەکان=١١٧|زمان=en}}</ref> حوکمڕانیی ناوبراو لە قۆناغێکی ناسەقامگیری ناوچەکەدا بوو، [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] ھەوڵی تووندکردنەوەی دەسەڵاتیان لە ناوچە کوردییەکان و داگیرکردنی میرنشینە سەربەخۆکانی وەک ''میرنشینی سۆران''<ref name=":52">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ceylan|یەکەم=Ebubekir|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/The_Ottoman_Origins_of_Modern_Iraq/ubaKDwAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=rasul+soran&pg=PA50&printsec=frontcover|سەردێڕ=The Ottoman Origins of Modern Iraq: Political Reform, Modernization and Development in the Nineteenth Century Middle East|ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥٧٧٢-٠٤١-٢|پەڕەکان=٥٠|زمان=en}}</ref><ref name=":14">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Der kurdische Fürst MĪR MUHAMMAD AL-RAWĀNDIZĪ genannt MĪR-Ī KŌRA von Jemal Nebez - E-Book|ناونیشان=https://www.epubli.com/shop/der-kurdische-fuerst-mir-muhammad-al-rawandizi-genannt-mir-i-kora-9783745077490|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=epubli|زمان=de}}</ref><ref name=":22">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jwaideh|یەکەم=Wadie|ناونیشان=http://archive.org/details/kurdishnationalm0000jwai|سەردێڕ=The Kurdish national movement : its origins and development|ڕێکەوت=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Syracuse, N.Y. : Syracuse University Press|ئەوانی تر=Internet Archive|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٦-٣٠٩٣-٧}}</ref> و [[میرنشینی بادینان]] دەدا.<ref name=":52" /><ref name=":42">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kiyotaki|یەکەم=Keiko|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/Ottoman_Land_Reform_in_the_Province_of_B/yzCbDwAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=rasul+soran+1847&pg=PA53&printsec=frontcover|سەردێڕ=Ottoman Land Reform in the Province of Baghdad|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=BRILL|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٣٨٤٣٤-٧|پەڕەکان=٥٣|زمان=en}}</ref> بە پێی کتێبی مێژووی [[میرانی سۆران (کتێب)|میرانی سۆرانی]] [[حوسێن حوزنی موکریانی]]، بە ھەمان شێوە باس لەوە دەکات کە ڕەسووڵ بەگ لە پاش براکەی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] ھاتە سەر حوکم و ٧ ساڵی تر حوکمڕانیی کرد. ھەروەھا باس لەوە دەکات کە دواتر دەوڵەتی عوسمانی بە تووندی داوای باج و پارەیەکی زۆریان لە [[ڕەسووڵ بەگ]] کردووە و دواتر داوایان کردووە کە ھەر ساڵێک دەبێت ٤،٠٠٠ لیرە بدات بە حکوومەتی عوسمانی و ڕەسووڵ بەگ ئەمەی ڕەتکردووەتەوە و ھەر بۆیە عوسمانییەکان لەشکرێکی گەورەیان ناردۆتە سەری و ڕەسووڵ بەگ توانیی چەند جارێک بیانشکێنێت. دواتر باس لەوە دەکات کە عوسمانییەکان دووبارە فشاری ئاینییان بەکارھێنا لەسەر سۆران بە بەکارھێنانی مەلا و پیاوە ئاینییەکان بە ناوی دین و خەلافەتی ئیسلامی بۆ فشارخستنەسەر سۆران و بەم شێوەیەش میرنشینی سۆرانیان ھەڵوەشاندەوە و ناوچەکانی سۆران بەتەواوەتی بە دەسەڵاتی ناوەندیی عوسمانی گرێدران.<ref name=":8" /> میرنشینی سۆران بەئێجگاری ھەڵوەشایەوە لە ساڵی ١٨٤٧و ڕەسووڵ بەگ بەھۆی فشارەکانەوە ھەڵھاتە [[ئێرانی قاجاڕ|ئێران]].<ref name="Ceylan" /> == ھۆشیاریی کوردی و میرات و کاریگەرییەکان == [[پەڕگە:Soran.png|وێنۆک|نەخشەی میرنشینی سۆران لە سەردەمی میر محەممەد پاشای ڕەواندز و ھەموو شوێنەکان بە وردەکارییەوە؛{{ھن}}....... : سنووری میرنشینی سۆران پێش فراوانبوونی{{ھن}}____ : سنووری سۆران لە سەردەمی فراوانخوازییەکەی پاش یەکخستنەوەی زۆربەی خاکە کوردییەکان]] شوێنەواری [[ناسیۆنالیزمی کوردی|ھۆشیاری و نیشتمانپەروەیی کوردی]] لە میرنشینی سۆراندا بەدیارکەوتوون، لەوانەش ئارەزووی یەکخستنی ھەموو [[کوردستان|ناوچە کوردییەکان]] لەژێر یەک دەسەڵاتدا و بەکارھێنانی [[جلوبەرگی کوردی|پۆشاکی کوردی]] وەک [[یەکپۆشی]] بۆ سوپا. لەسەر ئەمە، [[ڕەسووڵ بەگ|ڕەسووڵ بەگی]] برای [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|میر محەممەد]] دەربارەی سەردەمی میر محەممەد بە نووسەر و گەڕیدەی بەڕیتانی [[فرێدریک میلینگن|فرێدریک میلینگنی]] ڕاگەیاندووە و گوتوویەتی:{{sfnp|Millingen|1870|p=184}}<blockquote>«بە بلیمەتییەکی بەرزخوازانەوە، ئەو بیرۆکە گەورەیەی بۆ ڕزگارکردنی وڵاتەکەی لە ژێر دەسەڵاتی سوڵتانەکان و چەسپاندنی دەسەڵات داڕشتبوو. بە کۆکردنەوەی خەسڵەتەکانی ڕزگارکەرێک و یاسادانەرێک، میر محەممەد پاشا سەرکەوتووبوو لە فراوانکردنی دەسەڵاتی بەسەر پارێزگاکانی دراوسێی وەک کەرکووک و مووسڵ، و کۆکردنەوەی ژمارەیەکی زۆر لە سەربازی کورد لەژێر یەک ئاڵادا.»</blockquote> جگە لەوەش، غالیبی [[تووێژەر]] نووسیویەتی:{{sfnp|Ghalib|2011|p=111}}<blockquote>«لە ڕێگەی چەندین سەدەی فەرمانڕەواییی عوسمانییەوە، ئەوان [کوردەکان] نەیانتوانی ھەستی ھاوبەشی نێوان کورد و فەرمانڕەوای زاڵ دروست بکەن. کوردەکان خۆشییەکانی زۆریان لە سەردەمی سۆران و میرنشینە کوردییەکانی دیکەدا لە بیر بوو. بۆیە بە پێشوازییەوە لە بەرپرسانی عوسمانییان نەدەڕوانی. یادکردنەوەی ڕابردوو بۆ لەبیرنەچوونەوەی مێژووی خۆت گرنگە.»</blockquote> == پێڕستی میرەکان == {{سەرەکی|پێڕستی میرەکانی سۆران}} {{legend|#FFFF00|دوورخرایەوە، یان دەستی لە کار کێشایەوە}}{{legend|#FF0000|لەسێدارەدراوە یان کوژراوە}} {| class="wikitable" |+ ! rowspan="2" |{{Abbr|ژ.|ژمارە}} ! rowspan="2" |پۆرترەیت ! rowspan="2" |ناو ! colspan="2" |ماوەی حوکمڕانی ! rowspan="2" |مردن ! rowspan="2" |کورتە زانیاریی پێویست |- !دەستپێکی حوکمڕانی !کۆتاییی حوکمڕانی |- |١ | |[[کەڵۆس بەگ]] |؟ |؟ |؟ |باوەگەورەی بنەمەڵەی سۆران |- |٢ | |[[میر عیسا کوڕی کەڵۆس بەگ]] |؟ |؟ |؟ |کوڕی کەڵۆس بەگ؛ دامەزرێنەری میرنشین |- |٣ | |[[شا عەلی بەگی سۆران]] |؟ |؟ |؟ |کوڕی میر عیسا |- |٤ | |[[میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ]] |~سەرەتاکانی دەیەی ١٥١٠ |~کۆتایییەکانی دەیەی ١٥٢٠ |؟ |کوڕی شا عەلی بەگ؛ لە ماوەی [[شەڕی چاڵدێران|شەڕی چاڵدێراندا]] حوکمڕان بووە |- style="background: Red;" |٥ | |[[میر عیززەددین شێری سۆران]] |~کۆتایییەکانی دەیەی ١٥٢٠ |١٥٣٤{{Executed}} |١٥٣٤ |کوڕی میر سەید؛ لە ١٥٣٤ لەلایەن سولەیمانی قانوونی لەسێدارەدرا و سۆران ھەڵوەشایەوە |- style="background: Red;" |٦ | |[[میر سەیفەددینی سۆران]] |١٥٣٤ |١٥٥٨{{Executed}} |١٥٥٨ |کوڕی ئامۆزای عیززەددین شێر؛ دامەزرێنەرەوەی سۆران. دەگوترێ لەسێدارەدرا دوای ئەوەی چووە ئەستەمبوڵ |- |٧ | |[[شا قوولی بەگی سۆران]] |١٥٥٨ |١٥٧٧ |١٥٧٧ |کوڕی سەیفەددین |- style="background: Yellow;" |٨ | |[[بۆداغ بەگ کوڕی شا قوولی بەگ]] |١٥٧٧ |١٥٧٧ |١٥٧٧ |کوڕی قوولی بەگ؛ لەلایەن براکەی (سولەیمان بەگ) دوورخرایەوە |- |٩ | |[[میر سولەیمان بەگی یەکەم]] |١٥٧٨ |١٥٨٩ |١٥٨٩ |کوڕی قوولی بەگ؛ بە پێی داستان و گێڕاوەکان بێت کوژراوە. |- |١٠ |[[پەڕگە:Xanzadî_soran.jpg|ناوەڕاست|بێچوارچێوە|150x150پیکسڵ]] |[[خانزادی سۆران|میر خانزاد]] |١٥٩٠ |١٥٩٧ |١٥٩٧ |کچی قوولی بەگ و خوشکی سولەیمان بەگ بوو |- |١١ | |[[عەلی بەگ کوڕی سولەیمان بەگ|عەلی بەگ]] |١٥٩٧ |١٦٣٤ |١٦٣٤ |کوڕی سولەیمان بەگ و برازای میر خانزاد بوو |- |١٢ | |[[ئۆغووز بەگی گەورە]] |١٦٣٤ |١٦٩٥ |١٦٩٥ |کوڕی عەلی بەگ |- |١٣ | |[[میرە بەگ]] |١٦٩٥ |؟ |؟ |کوڕی عەلی بەگ و برای ئۆغووز بەگ |- |١٤ | |[[ئەحمەد بەگی یەکەمی سۆران|ئەحمەد بەگی یەکەم]] |؟ |١٧٥٦ |١٧٥٦ |کوڕی ئۆغووز بەگی گەورە و برازای میرە بەگ |- |١٥ | |[[ئۆغووز بەگی بچووک]] |١٧٥٦ |١٧٦٨ |١٧٦٨ |کوڕی ئەحمەد بەگ |- style="background: Yellow;" |١٦ | |[[مستەفا بەگ]] |١٧٦٨ |١٨١٣ |١٨١٦ |کوڕی ئۆغووز بەگی بچووک؛ دەستی لە کار کێشایەوە |- |١٧ |[[پەڕگە:Mir_Muhammad.jpg|ناوەڕاست|بێچوارچێوە|150x150پیکسڵ]] |[[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|میر محەممەد]] |١٨١٣ |١٨٣٨ |١٨٣٨ |کوڕی مستەفا بەگ و بەھێزترین میری میرنشینی سۆران و سەرکردەی [[شۆڕشی میر محەممەد|شۆڕشی ڕەواندز]] |- |١٨ | |[[ئەحمەد بەگی دووەمی سۆران|ئەحمەد بەگی دووەم]] |١٨٣٨ |١٨٤٠ |١٨٤٠ |کوڕی مستەفا بەگ |- style="background: Yellow;" |١٩ | |[[سولەیمان بەگی دووەم]] |١٨٤٠ |١٨٤٠ |؟ |کوڕی مستەفا بەگ؛ دوورخرایەوە |- |٢٠ |[[پەڕگە:Rasul_Beg.jpg|ناوەڕاست|بێچوارچێوە|160x160پیکسڵ]] |[[ڕەسووڵ بەگ]] |١٨٤٠ |١٨٤٧ |١٨٨٤ |کوڕی مستەفا بەگ و کۆتا میری میرنشین. لە دوای ئەو میرنشین ھەڵوەشایەوە بەئێجگاری |} == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == <references responsive="" /> === پەراوێزەکان === {{refbegin}} *{{بیرخستنەوە|author-last=Ebraheem |author-first=Sharameen |سەردێڕ=The Impact of Architectural Identity on Nation Branding: The Case Study of Iraqi Kurdistan. |ڕێکەوت=٢٠١٣|ناونیشان=https://e-space.mmu.ac.uk/326242/1/Sharameen%20Ebraheem%2007977278%20phd%202013-1.pdf |بڵاوکەرەوە=Manchester Metropolitan University's Research Repository}} *{{بیرخستنەوە|author-last=Eppel |author-first=Michael |سەردێڕ=A People Without a State, The Kurds from the Rise of Islam to the Dawn of Nationalism |ساڵ=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Routledge]] |ژپنک=٩٧٨-١-٤٧٧٣-٠٩١١-٧}} *{{بیرخستنەوە|author-last=Eppel |author-first=Michael |سەردێڕ=Routledge Handbook on the Kurds |پەڕەکان=٣٥–٤٧|ساڵ=٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٠|chapter=The Kurdish emirates |chapter-url=https://www.routledgehandbooks.com/doi/10.4324/9781315627427-4#sec3_3_1 |بڵاوکەرەوە=Routledge Handbooks Online |doi=10.4324/9781315627427-4 |ژپنک=٩٧٨-١-١٣٨-٦٤٦٦٤-٣|s2cid=186808301}} *{{بیرخستنەوە|author-last=Ghalib |author-first=Sabah Abdullah |سەردێڕ=The Emergence of Kurdism with Special Reference to the Three Kurdish Emirates within the Ottoman Empire, 1800-1850 |ساڵ=٢٠١١|ناونیشان=https://ore.exeter.ac.uk/repository/bitstream/handle/10036/3676/GhalibS.pdf?sequence=1 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=[[University of Exeter]]}} *{{بیرخستنەوە|author-last=Millingen |author-first=Frederick |سەردێڕ=Wild Life Among the Koords |ساڵ=١٨٧٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=fEFAAQAAIAAJ |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=[[Hurst and Blackett]]}} *{{بیرخستنەوە|author-last=Mustafa |author-first=Amanj Ahmad |سەردێڕ=سیاسه‌تی ده‌وڵه‌تی عوسمانی به‌رانبه‌ر میرنشینی سۆران له‌ سه‌رده‌می میر محه‌ممه‌دی ڕەواندزیدا (-) |ساڵ=٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=[[Soran University]] |زمان=ku, en |doi=10.31918/twejer.1923.10 |doi-access=free}} {{refend}}{{میرنشینی سۆران |state=autocollapse}}{{میرنشینە کوردییەکان|collapsible=collapsed}}{{خانەدانە ئیسلامییەکان لە ناوچەی مەشریق}}{{وتاری باش|وەشان=|ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}}{{تووڵی دەروازە|مێژوو|کوردستان|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عێراق|ئێران|شەڕ|ئیسلام|پاشایەتی}} [[پۆل:میرنشینی سۆران]] [[پۆل:خانەدانە کوردییەکان]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:میرنشینە کوردییەکان]] [[پۆل:مێژووی باشووری کوردستان]] [[پۆل:دامەزرانەکانی سەدەی ١٥یەم]] [[پۆل:دامەزرانەکانی سەدەی ١٤یەم]] [[پۆل:ھەڵوەشانەوەکانی دەیەی ١٨٤٠]] [[پۆل:ناوچە مێژووییەکانی کوردستان]] 7zxgwm9b7y0bb5g5ouu7c4u4np4ac18 1669803 1669782 2026-09-18T07:35:49Z Ari Qasm 57423 1669803 wikitext text/x-wiki {{نیشانی وتاری باش}}{{Infobox former country|conventional_long_name={{Align|center|میرنشینی سۆران}}|year_end=١٨٤٧|native_name={{Align|center|ئیمارەتی سۆران}}|p1=دەوڵەتی جەلائیری|flag_p1=Flag of Ilkhanate.svg|p2=قەرەقۆینلۆ|flag_p2=Flag of Kara Koyunlu dynasty.png|s1=ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|flag_s1=Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).png|year_start=١٣٣٠ <small>یان</small> ١٤٣٠|image_flag=Flag of the Emirate of Soran.svg|image_coat=Soran Empire flag in the shape of coat of arms.png|image_map=Soran Emirate.jpg|image_map_caption=نەخشەی میرنشینی سۆران لە دەیەی ١٨٣٠ لە گەورەترین ئاستیدا لە سەردەمی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|میر محەممەد]] کە لە باکوور و باشوورەوە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] و لە ڕۆژھەڵاتەوە [[ئێرانی قاجاڕی]] و لە ڕۆژاواوە [[خدێوی میسر]] بوو|capital=* [[شەقڵاوە]] * [[ھەریر]] * [[ھەولێر]] * [[ڕەواندز]]|common_languages=[[کوردی]]{{ھن}}[[عەرەبی]]|religion={{tree list}} *[[ئیسلام]] ** [[سوننە]]|title_leader=[[میر (نازناو)|میر]]|government_type=[[میرنشین]]|today={{tree list}} *{{flagicon image|Flag of Iraq.svg}} [[عێراق]] **{{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[ھەرێمی کوردستان]] *{{flagicon image|Flag of Iran.svg}} [[ئێران]] *{{flagicon image|Flag of Turkey.svg}} [[تورکیا]] *{{flagicon image|Flag of Syria (2025-).svg}} [[سووریا]]|legislature=[[شەریعەتی ئیسلامی|شەریعەتی ئیسلام]]|house1=[[File:Soran Empire flag in the shape of coat of arms.png|Soran Emirate flag|15px]] [[میرانی سۆران]]|type_house1=[[خانەدان]]|status=ژێردەستەی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] <small>(١٥١٤-١٨١٦)</small>{{ھن}}[[دەوڵەتی سەروەر|دەوڵەتێکی سەروەر]] <small>(١٨١٦-١٨٣٨)</small>}} '''میرنشینی سۆران'''<ref>{{بیرخستنەوە|author-last=Mustafa |author-first=Amanj Ahmad |سەردێڕ=سیاسه‌تی ده‌وڵه‌تی عوسمانی به‌رانبه‌ر میرنشینی سۆران له‌ سه‌رده‌می میر محه‌ممه‌دی ڕەواندزید (-) |ساڵ=٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=[[زانکۆی سۆران]] |زمان=ku, en |doi=10.31918/twejer.1923.10 |doi-access=free}} لاپەڕە ١</ref> یان '''ئیمارەتی سۆران''' [[میرنشینە کوردییەکان|میرنشینێکی]] [[کورد|کوردیی]] [[ئیسلامی سوننە|موسڵمانی سوننە]] بوو لە [[باشووری کوردستان]]. سەرەتا وەک میرنشینێکی بچووک لە [[سەدەی ١٤یەم|سەدەی چواردە]] یان [[سەدەی ١٥یەم|پازدەی]] زایینی پێش داگیرکردنی [[کوردستان]] لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] لە ناوچەی [[ڕەواندز]] دامەزرا،<ref>{{بیرخستنەوە|author-last=Ghalib |author-first=Sabah Abdullah |سەردێڕ=The Emergence of Kurdism with Special Reference to the Three Kurdish Emirates within the Ottoman Empire, 1800-1850 |ساڵ=٢٠١١|ناونیشان=https://ore.exeter.ac.uk/repository/bitstream/handle/10036/3676/GhalibS.pdf?sequence=1 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=[[University of Exeter]]}} لاپەڕە ٥٠</ref> دواتر پەلی ھاوێشتە ناوچەکانی [[ھەولێر]] و [[کەرکووک]].<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Kılıç |یەکەم=Orhan |سەردێڕ=KILIÇ, Orhan; "Yavuz Sultan Selim, İdris-i Bitlisî ve Kürtler/Yavuz Sultan Selim, Idris-i Bitlisi and Kurds |ناونیشان=https://www.academia.edu/36364518/KILI%C3%87_Orhan_Yavuz_Sultan_Selim_%C4%B0dris_i_Bitlis%C3%AE_ve_K%C3%BCrtler_Yavuz_Sultan_Selim_Idris_i_Bitlisi_and_Kurds |پەڕە=٢٠٠}}</ref><ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=لە دەوری سەفەوی و ئەوەڵی حکوومەتی عوسمانیدا |ناونیشان=https://books.vejin.net/ck/text/28349 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260218174728/https://books.vejin.net/ck/text/28349 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ |وێبگە=ڤەژینبوکس |زمان=ku |دوایین=کورد و کوردستان |یەکەم=محەممەد ئەمین زەکی بەگ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەگشتی سنووری ئەم میرنشینە بە ناوچەکانی نێوان [[زێی بچووک]] و [[زێی گەورە]] وەسفدەکرێت. [[عیسا کوڕی کەڵۆس بەگ]] یەکەم فەرمانڕەوای خانەدانەکە بوو.<ref name=":4">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=[[شەرەفخانی بەدلیسی]]|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF|سەردێڕ=شەڕەفنامە - فەرمانڕەوایانی سۆران|پەڕەکان=٣٣٦ تا ٣٥٦|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260715161638/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=":32">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ئیمارەتی سۆران |ناونیشان=https://books.vejin.net/ck/text/28485 |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ |وێبگە=ڤەژینبوکس |زمان=ku |دوایین=کورد و کوردستان |یەکەم=محەممەد ئەمین زەکی بەگ}}</ref> لە ساڵی ١٥١٤دا میرنشینی سۆران خاکەکانی لە کەرکووک و ھەولێر و [[سۆران (شار)|سۆرانەوە]]، تا ماوەیەک بۆ [[ورمێ|ورمێش]] درێژ بوویەوە.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> لە ساڵەکانی ١٨٣٢ تا ١٨٣٥یش لە سەردەمی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]]، سنوورەکانی سۆران لە کەرکووک و [[مووسڵ]] و ھەولێرەوە لە [[باشووری کوردستان]]، تاوەکوو [[جزیر]] و [[نسێبین]] و [[مێردین|ماردین]] و [[سێرت]] لە [[باکووری کوردستان]] و لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|ڕۆژھەڵاتی کوردستانیش]] تا [[موکریان|ناوچەکانی موکریان]] و لە [[ڕۆژاوای کوردستان|ڕۆژاوای کوردستانیش]] تاوەکوو ھەندێک شارەکانی وەک [[قامیشلۆ]] درێژبووەوە.<ref>Ahmet Kardam, ''[https://books.google.com.tr/books/about/Cizre_Botan_Beyi_Bedirhan.html?id=ffDFzQEACAAJ&redir_esc=y Cizre-Bohtan Beyi Bedirhan]'', pp. 70, 79 – years. *''"During the 1820s and early 1830s, Mir Muhammad pursued territorial expansion by conquering neighboring Kurdish principalities, first seizing Bradost and later extending his domains toward the Iranian frontier, including [[Harir, Iraq|Harir]], [[Erbil|Hoşnav]], [[Erbil]], and [[Altun Kupri|Altın Köprü]]."'' (P.70) *''"He later advanced into the Behdinan Emirate, capturing key centers such as [[Akre|Aqrah]], [[Amedi|Amadiya]], [[Duhok]], and [[Zakho]], ultimately becoming the dominant power in the region between the [[Great Zab|Greater Zab]] and [[Khabur|Khabur rivers]]."'' (P.70) *''"Mir Muhammad's dominion eventually expanded from the Baban territories in the south to include the Behdinan and Cizre-Bohtan principalities in the north, extending as far as [[Kurtalan|Garzan]] and [[Şirvan, Siirt|Şirvan]]."'' (P.70)</ref><ref>Sinan Hakan, ''[https://www.academia.edu/96986747/Osmanl%C4%B1_Ar%C5%9Fiv_Belgelerinde_K%C3%BCrtler_ve_K%C3%BCrt_Direni%C5%9Fleri_1817_1867_ Kurdish Rebels and the Ottomans in Archival Documents (1817–1867)]'' (in Turkish), Doz Publishing, 2011, {{ISBN|9789756876916}}, p. 86. Also available at [https://books.google.com.tr/books/about/Osmanl%C4%B1_ar%C5%9Fiv_belgelerinde.html?id=Tvq0AAAAIAAJ Book link] and [[Academia.edu|Academia]]. *''"Mir Muhammad expanded the emirate beyond the Soran region, incorporating [[Koy Sanjaq|Köysancak]], [[Harir, Iraq|Harir]], Köprü, Erbil (Hewler), [[Cizre]], and parts of Botan into his domains."'' (P.71) *''"He later captured the [[Amedi|Sanjak of Amadiya]] and, by 1835, had extended his authority to include territories of the [[Bahdinan|Behdinan]] and [[Baban|Baban Kurdish Emirates]]."'' (P.71) *''"Mir Muhammad's campaigns reached Cizre and Botan, and reportedly even [[Siirt]], described as being thirty hours away from Diyarbakır; meanwhile, resistance movements also emerged in the region, including Timur Bey of the Zerki beys and the Tırkan Kurdish tribe from the Maden and Eğil areas."'' (P.72)</ref><ref>[[Hatt-i humayun|Ottoman Archives]] (BOA), FUND CODE: HAT D.NO:449 G.No:22346/B, 25 February 1835.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=McDowall|یەکەم=David|سەردێڕ=Modern Kürt Tarihi|ڕێکەوت=١٥ی شوباتی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=Doruk Publishing|ژپنک=٩٧٥-٥٥٣-٤٣٦-٩|زمان=tr|translator-last=Domaniç|translator-first=Neşenur}} *''"Mir Muhammad was now prepared to direct his aggression toward his neighbors. He attacked the tribes of [[Şirvan, Siirt|Şirvan]], [[Bradost (mountain)|Bradost]], Surçi, [[Khoshnaw|Khuşnaw]], and Mamas, and by capturing [[Harir, Iraq|Harir]], the former capital of Soran, reignited the conflict."'' (P.74) *''"Mir Muhammad gained control over the lands situated between the two Zab rivers, the Tigris, and the Iranian frontier. In 1823, he captured [[Koy Sanjaq|Koi Sanjak]], another [[Baban]] possession, and further expanded his territories along the edges of the Mesopotamian plain by seizing Erbil and [[Altun Kupri|Altın Köprü]]. [[Ranya|Raniya]], situated among the mountains, fell the following year."'' (P.74) *''"Mir Muhammad, presenting Mir Said’s defeat as an obligation to avenge the Mazuris as their leader, captured the city of Aqrah in Bahdinan in 1833, expelled its ruler, and after a brief siege conquered [[Amedi|Amadiya]]. He removed Mir Said from power and appointed a Bahdinani puppet in his place. He then captured [[Zakho]] and [[Duhok]], which were significant not only commercially because of the trade routes passing through them, but also strategically due to their location between [[Mosul]] and [[Cizre|Jazira ibn Umar]]."'' (P.75) *''"Because Mir Muhammad had advanced against the Bohtan Emirate as far as the Tigris, captured [[Cizre|Jazira ibn Umar]], displaced its emir Bedir Khan (Azizan), and spread fear among the people of [[Hasankeyf]], [[Nusaybin]], and even [[Mardin]]."'' (P.75-76) *''"However, after attacking Bohtan, Mir Muhammad was forced to return immediately to Amadiya, which Mir Said had once again brought under his control. Fighting with relentless fury, he recaptured the city, put many of its leading figures to the sword, effectively eliminated the Bahdinan emirs, and formally annexed [[Bahdinan]] to [[Rawandiz|Rawanduz]]."'' (P.76)</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jwaideh|یەکەم=Wadie|ناونیشان=https://kutuphane.tbmm.gov.tr/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=126356&query_desc=an%3A501922|سەردێڕ=Kürt Milliyetçiliğinin Tarihi: Kökenleri ve Gelişimi|بڵاوکەرەوە=İletişim Yayınları|ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-٩٧٥-٤٧٠-١٧٠-٨|شوێن=İstanbul}}{{بەستەری مردوو|url=https://kutuphane.tbmm.gov.tr/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=126356&query_desc=an%3A501922 |date=تەممووزی ٢٠٢٦ }} * ''"Muhammad Pasha turned his attention to conquering neighboring regions, attacking Bradost, Şirvan, Surçi, Hoşnaviye, and Mamiş, and quickly bringing them under his authority."'' (P.119) * ''"Determined to control the entire region between the Zab tributaries, the Tigris, and the Iranian frontier, Mir Muhammad captured Harir, Koye (Köysancak), Raniya, Erbil, and Altınköprü."'' (P.119) * ''"After capturing Amadiya, Muhammad Pasha became the sole ruler of the region between the Greater Zab and the Khabur rivers, including the important centers of Duhok and Zakho."'' (P.125) * ''"His next objective was the mountainous region of Botan, located north of Bahdinan. He marched toward Cizre and captured it with little difficulty before advancing into Botan."'' (P.125) * ''"Muhammad Pasha occupied the whole Rawanduz region and appointed his brother Rasul Bey as governor of Bahdinan, effectively bringing an end to the centuries-old Bahdinan Emirate."'' (P.126) * ''"His sphere of influence extended from the Iranian frontier in the east to the approaches of Diyarbakır and Mosul in the west."'' (P.135)</ref> میرنشینی سۆران لە سەردەمی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] (ح. ١٨١٣–١٨٣٨) لە ساڵی ١٨١٦ تا ١٨٣٨ سەربەخۆییی خۆی ڕاگەیاند و لە دەوڵەتی عوسمانی جیابووەوە و میرنشینی سۆران گەیشتە لووتکەی بەھێزی و دەسەڵاتی خۆی.<ref>{{بیرخستنەوە|author-last=Ebraheem |author-first=Sharameen |سەردێڕ=The Impact of Architectural Identity on Nation Branding: The Case Study of Iraqi Kurdistan. |ڕێکەوت=٢٠١٣|ناونیشان=https://e-space.mmu.ac.uk/326242/1/Sharameen%20Ebraheem%2007977278%20phd%202013-1.pdf |بڵاوکەرەوە=Manchester Metropolitan University's Research Repository}} لاپەڕە ٢٣٥</ref><ref>[https://books.google.com.tr/books/about/Cizre_Botan_Beyi_Bedirhan.html?id=ffDFzQEACAAJ&redir_esc=y Kardam], p. 64.</ref><ref name="Aksin2">Sina Akşin, ''Political History (1789–1908)'' and ''History of Turkey: The Ottoman State (1600–1908)'', Istanbul: Cem Yayınevi, 1988, p. 96.</ref> میر محەممەد وەستا لە مانەوە وەک دڵسۆزێک بۆ عوسمانییەکان و ڕێزدان و باجی وەک [[دەوڵەتی ژێردەستە|ژێردەستەیەک]] ڕاگرت و [[سککە|سککەی]] بە ناوی خۆیەوە لێدا و کارخانەی چەک و [[تۆپ (چەک)|تۆپی]] دروستکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=editor |ڕێکەوت=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦|سەردێڕ=The Suhoor Cannon: A special Ramadan tradition in Erbil |ناونیشان=https://kurdishglobe.krd/the-suhoor-cannon-a-special-ramadan-tradition-in-erbil/ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=Kurdishglobe |زمان=en-US}}</ref><ref>[https://books.google.com.tr/books/about/Cizre_Botan_Beyi_Bedirhan.html?id=ffDFzQEACAAJ&redir_esc=y Kardam], p. 65.</ref><ref>Izady, 2007, p. 122; Lazarev et al., 2007, p. 106.</ref> ھەر بە سەرکردایەتیی خۆی توانیی سەرۆکایەتیی [[شۆڕشی میر محەممەد|یاخیبوونێک]] بکات لە دژی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] و [[شەڕی سۆران و قاجاڕی (١٨٢٩–١٨٣٤)|ھێرش بکاتە]] سەر [[ئێرانی قاجاڕ|ئێرانی قاجاڕی]] بە ئامانجی دامەزراندنی دەوڵەتێکی کوردی<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|last=کامیران عبد الصمد أحمد الدوسکی|url=https://books.google.iq/books/about/%D9%83%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9_%D9%81%D9%8A.html?id=8CzSxwEACAAJ&redir_esc=y|title=کوردستان العثمانیة فی النصف الأول من القرن التاسع عشر|publisher=سپیریز|year=٢٠٠٢|edition=دووەم|location=[[دھۆک|دھوک]]|pages=١٣٧|language=ar|trans-title=کوردستانی عوسمانی لە نیوەی یەکەمی سەدەی نۆزدەھەمدا}}</ref> و بەشێکی گەورە لە خاکی [[کوردستانی گەورە]] ڕزگار بکات.<ref>[[Hatt-i humayun|Ottoman Archives]] [[Ottoman archives|(BOA/Prime Ministry Ottoman Archives)]], VBOA 097, 21 Dhu al-Qi'dah 1257 (21 December 1841), Governor Mehmed Pasha of Mosul to the Sublime Porte.</ref> میرنشینەکە دوای شکستی شۆڕشەکە و مردنی میر محەممەد، دەسەڵاتەکەی سنووردارکرایەوە و لاوازبوو و دوای ٩ ساڵ، لە ساڵی ١٨٤٧ میرنشینەکە لە چوارچێوەی [[تەنزیمات|ھەڵمەتەکانی نێوەندگیرکردنەوەی عوسمانی]] بە دەسەڵاتی ناوەندیی عوسمانی گرێدرایەوە و بەتەواوەتی ھەڵوەشێندرایەوە.<ref name=":5">{{بیرخستنەوە|author-last=Eppel |author-first=Michael |سەردێڕ=A People Without a State, The Kurds from the Rise of Islam to the Dawn of Nationalism |ساڵ=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Routledge]] |ژپنک=٩٧٨-١-٤٧٧٣-٠٩١١-٧}} لاپەڕە ٥٦</ref><ref name=":6">{{بیرخستنەوە|author-last=Eppel |author-first=Michael |سەردێڕ=Routledge Handbook on the Kurds |پەڕەکان=٣٥–٤٧|ساڵ=٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٠|chapter=The Kurdish emirates |chapter-url=https://www.routledgehandbooks.com/doi/10.4324/9781315627427-4#sec3_3_1 |بڵاوکەرەوە=Routledge Handbooks Online |doi=10.4324/9781315627427-4 |ژپنک=٩٧٨-١-١٣٨-٦٤٦٦٤-٣|s2cid=186808301}} لاپەڕە ٤٣</ref> کۆتا میری میرنشینەکەش [[ڕەسووڵ بەگ]] بوو.<ref name="Ceylan">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ceylan|یەکەم=Ebubekir|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ubaKDwAAQBAJ&dq=rasul+soran&pg=PA50|سەردێڕ=The Ottoman Origins of Modern Iraq: Political Reform, Modernization and Development in the Nineteenth Century Middle East|ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥٧٧٢-٠٤١-٢|پەڕە=٥٠|زمان=en}}</ref> == بنەچە == بە گوێرەی [[شەرەفنامە|شەرەفنامەی]] [[شەرەفخانی بدلیسی|شەرەفخانی بەدلیسی]] (١٥٩٧)، ئەم میرنشینە و میرەکانی ڕەچەڵەکیان دەگەڕێتەوە بۆ [[کەڵۆس بەگ|کەڵۆس]] ناوێک، کە شەرەفخان لەگەڵیدا ئیدیعای ئەوە دەکات کە ئەو پیاوە ئاغایەکی [[عەرەب|عەرەبی]] [[بەدەوییەکان|بەدەویی]] خەڵکی [[بەغدا]] بووە و لە «ھەودیان» لە ناوچەی سۆران نیشتەجێبووە و لە سەرەتادا کەڵۆس شوانکاریی کردووە لە شوێنەکەدا.<ref name=":4" /><ref name=":33">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bidlīsī|یەکەم=Sharaf Khān|ناونیشان=https://www.google.de/books/edition/%C5%9Eerefname/6idBNAAACAAJ?hl=en|سەردێڕ=Şerefname: Yazan Şeref Han, Arapçadan çeviren, Mehmet Emin Bozarslan|ڕێکەوت=١٩٧١|بڵاوکەرەوە=Ant Yayinlari|پەڕەکان=٣٠٣-٣٠٥|زمان=tr}}</ref> بەڵام [[محەممەد ئەمین زەکی بەگ]] لە [[خولاسەیەکی تاریخی کورد و کوردستان|کتێبەکەیدا]] بە گوێرەی چەند سەرچاوەیەک ئەمەی ڕەتکردووەتەوە و لەگەڵ ئەمەشدا ناوەکەی کردووەتە بەڵگەیەکی تر کە «کەڵۆس» ناوێکی کوردییە و بە کەسێک دەوترێت کە ددانی پێشەوەی نەبێت.<ref name=":32" /> وە ھەروەھا ھەندێک توێژینەوە باس لەوە دەکەن کە کەڵۆس بە ڕەچەڵەک خەڵکی [[شارەزوور]] بووە دواتر کۆچی کردبوو بۆ ناوچەی «ھەودیان» و سۆرانی ئێستا و ببوو بە شوان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=شێرکۆ|یەکەم=ھەژار|ناونیشان=https://kurdarshiv.wordpress.com/wp-content/uploads/2013/08/d8a6db8ed980d8b1db952.pdf|سەردێڕ=رژێمی ڕەواندزی سەردەمی پاشای کۆرە - توێژینەوەیەک لەسەر مێژووی میرنشینی سۆران|ساڵ=٢٠١٣|پەڕەکان=١١}}</ref> کەڵۆس ناوێکی کوردییە و بە واتای «ددان‌کەل» دێت. کەڵۆس سێ کوڕی ھەبووە بە ناوەکانی عیسا و ئیبراھیم و شێخ وەیس. عیسا بە شەریف و نەرم و نیان و چاکەخواز وەسفکراوە و بە دابەشکردنی داھاتەکەی بەسەر ھەژار و بێبەشەکانی خەڵکی گوندەکە ناسرابوو، ئەمەش وایکرد شوێنکەوتووانێکی دڵسۆزی دەستبکەوێت. کاتێک فەرمانڕەوای ناوچەکە ھێزەکانی خۆی لە دژی دوژمنێکی بەھێز کۆکردەوە، عیسا لەگەڵ شوێنکەوتووانی پەیوەندییان بە ھەڵمەتەکەوە کرد. ھاوەڵەکانی بە گاڵتەجاڕییەوە نازناوی «ئەمیر»یان لێنا، بەڵام دوای نیشاندانی توانا و ھێزەکەی لە شەڕدا، خەڵکی ناوچەکە بە فەرمی وەک فەرمانڕەوای خۆیان ناساندییان. دواتر عیسا و ھاوەڵانی بۆ گرتنی قەڵای «ئەوان» ھەنگاویان ناوە.<ref name=":4" /><ref name=":33" /> شەرەفنامە دەگێڕێتەوە کە ناوچەی دەوروبەری قەڵاکە بە بەردی سووری ڕووت و ڕەق تایبەتمەند بووە. عیسا و پیاوەکانی یەکەم کەس بوون کە بەردەکانیان چەقاند و لە نێویدا دامەزران، ئازایەتییان لە شەڕدا بووە ھۆی ئەوەی ناویان لێ بنرێت سنگ سرخ، کە بە واتای کۆمەڵی بەردەسووران دێت. لە ڕێگەی بەکارھێنانی باوەوە و بە ھۆی وەرگێڕانی کوردیی سرخ («سوور»)ی فارسی بە سۆھر، ناوەکە پەرەی سەند و بوو بە سۆھران و ناوی میرنشینەکە. دوابەدوای گەمارۆیەکی سەرکەوتوو، عیسا تا مردنی حوکمڕانیی ناوچەکەی کرد، دوای ئەوە [[شا عەلی بەگی سۆران|شا عەلی]] [[شا عەلی بەگی سۆران|بەگی]] کوڕی جێگەی گرتەوە.<ref name=":4" /><ref name=":33" /> شا عەلی بەگیش کاتێ کۆچی دواییی کرد، چوار کوڕی لە دوای خۆی بەجێھێشت بە ناوەکانی میر عیسا، میربۆداغ، میر حوسێن، میر سەیدی. شا عەلی بەگ ھەر لە ماوەی حوکمڕانییەکەیدا ناوچەکانی دەسەڵاتی وڵاتی بە سەر کوڕەکانیدا دابەشکرد، بۆ ئەوەی دوای خۆی کێشەی لێنەکەوێتەوە و بەیەکەوە وڵات بەڕێوەبەرن.<ref name=":4" /> == سنووری جوگرافی == '''میرنشینی سۆران''' ئەو شوێنانەی کە حوکمڕانیی کردوون بە درێژاییی تەمەنی میرنشینەکە بەردەوام لە گۆڕاندا بوون. کۆنترین دەق کە ناو و دیاریکردنی سنووری میرنشینی سۆرانی تێدا باسکرابێت بریتییە لە «[[مسالک الأبصار فی ممالک الأمصار]]»ی [[ئیبن فەزڵوڵڵا ئەلعومەری|ئیبن فەزڵوڵڵای عومەری]]، کە میرنشینی سۆرانی بە ناوی «'''بلاد السھریة'''» ناوبردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|last=عباس محمد العزاوی|url=https://www.masaha.org/book/view/3762/page/52|title=موسوعة تاریخ العراق بین احتلالین|year=١٩٣٥-١٩٥٦|isbn=978-614-424-061-8|volume=٤|pages=٥٣|chapter=إمارة صوران‏|access-date=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦}}</ref> کە ناوچەکانی بە [[شەقڵاوە]] (شقلاباذ) تاوەکوو خەفتیان،{{تێبینی|دەق=کە وەک «''خفثیان''» (خەفثیان)، «''خفتیان''» (خەفتیان) یان «''خفتیان الصغیر''» (خەفتیانی بچووک) لە سەرچاوەکەدا ئاماژەی پێدراوە؛ وەک دوو قەڵا باسیان لێوە کراوە لە ھەولێر یەکیان لەسەر ڕێگای مەراغە و ئەوی تریان لەسەر ڕێگای شارەزوور.}} لەولاشەوە تا [[زێی گەورە]] دیاریکردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|last=ابن فصل اللّٰە العمری|url=https://shamela.ws/book/11790/799|title=مسالک الأبصار فی ممالک الأمصار|date=١٣٤٠-١٣٤٩ز|isbn=978-2-7451-3441-7|volume=٣|pages=٢٦٥|chapter=الفصل الأول فی الأکراد|access-date=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦}}</ref> لە زۆر لە سەرچاوەکاندا میرنشینی سۆران وەک «'''الصھران'''»، «'''صوران'''»، «'''بلاد السھریة'''» یان «'''بلاد الصھریة'''» ئاماژەی پێدراوە. میرنشینی سۆران ناوچەکانی نێوان ھەردوو [[زێی گەورە]] و [[زێی بچووک|زێی بچووکی]] حوکمکردووە<ref name=":11">{{Cite journal |last=Hasan |first=Nazar |date=2025-03-17 |title=إمارة سوران فی عھد الأمیرة خانزادە خاتون 1617-1661: دراسة فی الجوانب الإداریة |url=https://hjuoz.uoz.edu.krd/index.php/hum/article/view/1459 |journal=Humanities Journal of University of Zakho |language=ar |volume=13 |issue=1 |pages=80–95 |doi=10.26436/hjuoz.2025.13.1.1459 |issn=2664-4681}}</ref> و بەگشتی ئەو شوێنانەی کە میرنشینی سۆران لە ماوەی ٤٠٠ ساڵی حوکمڕانییەکەیدا حوکمی کردوون و باڵادەستیی بەسەریاندا ھەبووە و بە موڵکی خۆیی زانیون بریتی بوون لە: [[ھاودیان|ھەودیان]]، [[ڕەواندز]]، [[شارۆچکەی خەلیفان|خەلیفان]]، [[قەڵای دووین|دووین]]، [[ھەریر]]، [[شەقڵاوە]]، [[ھەولێر]]، [[شەمامک]] و [[کۆیە]].<ref name=":11" /> [[پەڕگە:Bahdinan Emirate.png|وێنۆک|291x291پیکسڵ|نەخشەیەکی میرنشینەکان، لەوانەش میرنشینی سۆران، کە سنووری ژوورووی خۆی دەدا لە میرنشینەکانی [[میرنشینی حەکاری|ھەکاری]] و [[میرنشینی بادینان|بادینان]]. سنووری خواروویشی خۆی دەدا لە [[میرنشینی بابان]]]] سنووری دەسەڵاتی میرنشینی سۆران لەنێوان [[زێی گەورە]] و [[زێی بچووک]] بوو. سنووری سەروو یاخود باکووری میرنشینی سۆران خۆی دەدا لە [[میرنشینی حەکاری|میرنشینی ھەکاری]] و [[میرنشینی بادینان]] و ئێران. لە خوارووشەوە دەگەیشتە [[میرنشینی بابان]] و عێراقی عوسمانی. == مێژوو == === ساڵانی سەرەتایی === ==== دامەزران ==== [[پەڕگە:Bohtan Amirate.png|وێنۆک|نەخشەیەکی ناوچە بنچینەیییەکانی چوار میرنشینی کوردی کە {{font color|Pink|میرنشینی سۆران}} و ناوچەی [[ڕەواندز]] نیشان دەدات لە پاڵ میرنشینەکانی {{font color|Brown|بابان}} و {{font color|Green|ئەردەڵان}} و {{font color|Purple|حەکاری}} و {{font color|Brown|بۆتان}}]] ساڵی ورد و دیاریکراوی دامەزراندنی میرنشینی سۆران نازانرێت، تەنھا ئەوە نەبێت کە دەزانرێت میرنشینی سۆران لە سەدەی ١٤ یان ١٥یەمی زایینی لەلایەن [[عیسا کوڕی کەڵۆس بەگ|عیسا کوڕی کەڵۆس بەگەوە]] دامەزراوە. قادر محەممەد محەممەد دەنووسێت کە میرنشینەکە بە زۆری لە نێوان ساڵانێکی نێوان ١٣٣٠ بۆ ١٤٣٠ دامەزرابێت.<ref name=":0">{{Cite thesis|last=Muhammad|first=Qadir Muhammad|title=Kurds and Kurdistan in the View of British Travellers in the Nineteenth Century|date=14 December 2017|degree=|publisher=University of Leicester|url=https://leicester.figshare.com/articles/thesis/Kurds_and_Kurdistan_in_the_View_of_British_Travellers_in_the_Nineteenth_Century/10239464/1|language=en|page=94-98}}</ref> ھەندێک سەرچاوەش باس لەوە دەکەن کە لە ١٣٩٩ میرنشینی سۆران دامەزرابێت.<ref name=":06">McDowall, David (2004). A Modern History of the Kurds. London : I. B. Tauris. pp.&nbsp;43-44</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Soran Khanzad, a Woman Who Ruled a Part of Kurdistan |ناونیشان=https://kurdshop.net/en/history/4298 |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦|وێبگە=KURDŞOP (kurdshop.net) |زمان=en}}</ref> وە بە وردیش نازانرێت کە ئایا لە ژێر دەسەڵاتی کام دەوڵەت میرنشینی سۆران دامەزرابێت، تەنھا بە پێی لێکدانەوەکان بێت لە ژێر دەسەڵاتی [[دەوڵەتی جەلائیری]] یان دەوڵەتی [[قەرەقۆینلۆ|قەرە قۆیونلوو]] یا [[ئاق قۆینلۆ|ئاق قۆیونلوو]] میرنشینی سۆران دامەزراوە. === ساڵانی دواتر === ==== لە ژێر دەسەڵاتی سەفەوییەکان ==== میرنشینی سۆران دواتر کەوتە ژێر دەسەڵاتی [[سەفەوییەکان|دەوڵەتی سەفەوی]]. لە ژێر دەسەڵاتی سەفەوییەکان مایەوە تاوەکوو [[شەڕی ئێران و عوسمانی (١٥٠٥–١٥١٧)|شەڕی عوسمانی و سەفەوی]] و لایەنگیریی میرنشینەکە بۆ دەوڵەتی عوسمانی. ==== لە ژێر دەسەڵاتی عوسمانییەکان ==== {{ھەروەھا ببینە|ڕێککەوتننامەی کورد و عوسمانی}}{{Location map many|Iraq|AlternativeMap=11-Ottoman-Safavid border 1577-11.png|relief=yes|width=500|caption=میرنشینی سۆران لەسەر نەخشەیەکی سنووری نێوان [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] و{{ھن}}[[سەفەوییەکان|دەوڵەتی سەفەوی]] لە ساڵی ١٥٧٧، پێش [[شەڕی ئێران و عوسمانی (١٥٧٨–١٥٩٠)|شەڕی سەفەوی و عوسمانی (١٥٧٨–١٥٩٠)]]{{ھن}} یەک ساڵ دواتر. خاڵی سوور ([[File:Red pog.svg|Red pog|10px]]) شوێنی میرنشینی سۆران نیشان دەدات.|lat2_deg=33.1|lon2_deg=44.7727|pos2=right|label2=}} [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]] بۆ یەکەمجار لە کاتی ململانێکەیان لەگەڵ [[سەفەوییەکان]] لە ساڵی ١٥١٤، لەژێر دەسەڵاتی [[سەلیمی یەکەم|سوڵتان سەلیمی یەکەمدا]] پەیوەندییان لەگەڵ کورددا بەست، یەکەمین کارلێکەکان ئەرێنی بوون. کوردەکان بە سەرۆکایەتیی [[ئیدریسی بەدلیسی|مەلا ئیدریسی بەدلیسی]] لە کاتی [[شەڕی چاڵدێران]] لە دژی سەفەوییەکان لایەنگری عوسمانییەکانیان کرد. ھێزە کوردییەکان ڕۆڵێکی گەورەیان ھەبوو لە گرتنی شارەکانی وەک [[ئامەد|دیاربەکر]] (ئامەد) و ناوچەکانی دیکەی ڕۆژھەڵاتی ئاناتۆلیا لە دەستی سەفەوییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Özoğlu|یەکەم=Hakan|سەردێڕ=Kurdish Notables and the Ottoman State: Evolving Identities, Competing Loyalties, and Shifting Boundaries|بڵاوکەرەوە=SUNY Press|ساڵ=٢٠٠٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٩١٤-٥٩٩٣-٥|پەڕەکان=٤٧–٤٩|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ |سەردێڕ=Burada bizden önce kimler vardı? |ناونیشان=https://www.milliyet.com.tr/kultur-sanat/burada-bizden-once-kimler-vardi-1163156 |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٤ |وێبگە=Milliyet |زمان=tr}}</ref> ھەوڵەکانی ئیدریسی بەدلیسی میرنشینەکانی یەکخست لە دژی سەفەوییەکان و بە کۆمەڵ لە دژیان وەستانەوە، یەکێک لەو میرنشانەش میرنشینی سۆران بوو بە سەکردایەتیی [[میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ|میر سەیدی کوڕی شا عەلی بەگ]]. ھەروەھا ئەمە میر سەیدیی سۆرانیشی ھاندا بۆ [[ھەڵمەتی سۆران بۆ سەر ھەولێر و کەرکووک|دەستبەسەرداگرتنی ھەولێر و کەرکووک]] و پاککردنەوەی لە قزڵباش و سەفەوییەکان. وە ھەروەھا ئاماژە بەوەش دەدرێت کە بۆ پارێزگاریکردن لە [[ورمێ]]، ئەوێش درابێت بە میر سەید.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> وەستانەوەی کورد لە دژی سەفەوییەکان لە ئەنجامی سیاسەتی خراپ و تووندی [[سەفەوییەکان]] بوو بەرامبەر بە میرە کوردەکان، بە تایبەتی کە زۆرینەی کورد [[سوننە]] مەزھەب بوون و دەوڵەتی سەفەویش [[شیعە]] مەزھەب بوو، لە پاڵ ئەوەی کە سەفەوییەکان ھەوڵیاندەدا میرنشینە کوردییەکان لەناوببەن و زۆر لە میرە کوردەکانیشیان زیندانیدەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=History of the Kurds – The Kurdistan Memory Programme |ناونیشان=https://kurdistanmemoryprogramme.com/history-of-the-kurds/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ |وێبگە=kurdistanmemoryprogramme.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=کوردەکان لەژێر حوکمی سەفەوییەکاندا |ناونیشان=https://ethesis.su.edu.krd/thesis/871 |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ |وێبگە=example name |زمان=en |یەکەم=زانکۆی سەڵاحەددین}}</ref><ref name=":3" /> بەم شێوەیەش میرنشینی سۆران بوو بە دەوڵەتێکی دڵسۆز و ژێردەستەی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] و تاوەکوو لەناوچوونی میرنشینەکەش ھەر وەک ژێردەستەیەکی دەوڵەتی عوسمانی مایەوە. ئەم سەردەمەش لە ١٥١٤ تاوەکوو ١٨١٣ و [[شۆڕشی میر محەممەد|یاخیبوونی میر محەممەد]] درێژەی کێشا و دواتر میرنشینەکە ھاتەوە ژێر دەستی عوسمانییەکان بەڵام حوکمی میرنشینەکە درێژەی نەکێشا و تێکەڵکرایەوە بە دەسەڵاتی ناوەندیی عوسمانی.<ref name=":5" /><ref name=":6" /> === میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ === {{سەرەکی|میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ|ھەڵمەتی سۆران بۆ سەر ھەولێر و کەرکووک}} لە [[شەقڵاوە|شەقڵاوەوە]] حوکمڕانیی دەکرد. میر سەیدی کوڕی شا عەلی بەگ توانیی زۆر سەرکەوتووانە لە ماوەی شەڕەکانی عوسمانی و سەفەوی و لە ماوەی [[شەڕی چاڵدێران|شەڕی چاڵدێراندا]] لە ساڵی ١٥١٤ [[ھەولێر]] و [[کەرکووک]] لە ژێر دەستی پاشماوەی [[سەفەوییەکان]] و [[قزڵباش|قزڵباشەکان]] [[ھەڵمەتی سۆران بۆ سەر ھەولێر و کەرکووک|ئازاد بکات]].<ref name=":4" /> === میر عیززەددین شێر و ھەڵوەشانەوەی سۆران === {{سەرەکی|میر عیززەددین شێری سۆران}} میر عیززەددین شێر کوڕی [[میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ|میر سەیدی]] بوو، کە لە شەقڵاوەوە حوکمڕانیی دەکرد. میر عیززەددین شێر شاری [[ھەولێری]] کرد بە ناوەندی میرنشین و بۆ ماوەیەک لەوێوە حوکمڕانیی سۆرانی کرد.<ref name=":32" /> میر عیززەددین دوو برای ھەبوو، بە ناوەکانی سەیفەددین و سولەیمان، سەیفەددین ھەر زوو بە گەنجی کۆچی دواییی کرد. کاتێک سوڵتان [[سولەیمان قانوونی|سولەیمانی قانوونی]] دەگەڕایەوە لە [[گرتنی بەغدا (١٥٣٤)|گرتنی بەغدا (لە ١٥٣٤)]]، فەرمانی کوشتنی میر عیززەددین شێری دەرکرد و میر عیززەددین لەسێدارەدرا. دەگوترێ کە بەھۆی تۆمەت ھەڵبەستنێک بووە بۆ میر عیززەددین،<ref name=":32" /> لە کاتێکدا ھەندێک سەرچاوە باس لەوە دەکەن کە میر عیززەددین میری ناوچەیەکی بەرفراوان بووە و وەکوو دڵسۆزی دەوڵەتی عوسمانی کاری کردووە، بەڵام ژێربەژێر دەستی لەگەڵ [[سەفەوییەکان|دەوڵەتی سەفەوی]] ھەبووە، ھەربۆیە فەرمانی لەسێدارەدانی بۆ دەرچوو لەلایەن سوڵتان سولەیمانی قانوونی.<ref name=":7">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |journal=Peywend |دوایین=Guli |یەکەم=Nizar |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |سەردێڕ=Mîrnişînên Dasin ȗ Şêxan li Serdemê Osmanîyan (1515- 1750) Vêkolîneke Dokûmenkarî- The Emirate of Dasin and Sheikhan in the Ottoman Era 1515-1755 A Documentary Study |ناونیشان=https://www.academia.edu/127632052/M%C3%AErni%C5%9F%C3%AEn%C3%AAn_Dasin_%C8%97_%C5%9E%C3%AAxan_li_Serdem%C3%AA_Osman%C3%AEyan_1515_1750_V%C3%AAkol%C3%AEneke_Dok%C3%BBmenkar%C3%AE_The_Emirate_of_Dasin_and_Sheikhan_in_the_Ottoman_Era_1515_1755_A_Documentary_Study}}</ref> سوڵتان سولەیمانیش ھەولێر و دەوروبەری دا بە [[حوسێن بەگی داسنی|حوسێن بەگی داسنیی]] میری [[میرنشینی شێخان|میرنشینی داسنیی]] [[ئێزیدییەکان|ئێزیدی]] و بۆ ساڵی ١٥٣٤، حوسێن بەگ لە ھەولێر حوکمی دەکرد. بەڵام پاش ماوەیەک لە کوشتنی میر عیززەددین، براکەی، میر سولەیمانیش کۆچی دواییی کرد، ھەر لەبەر ئەمەش، فەرماندرا کە تەواوی ناوچەی سۆران بە سەنجەقی ھەولێرەوە گرێبدرێ و میرنشینی سۆرانیش لە دەست میراتگرە ھێڵییەکەی دەرچوو و ھەڵوەشایەوە و تەواوی ناوچەی سۆران خرایە سەر [[میرنشینی شێخان|میرنشینی داسنی]].<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF|سەردێڕ=شەڕەفنامە|پەڕەکان=٣٤٠–٣٤١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260715161638/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=":7" />{{Sfn|Lescot|1938}}{{Sfn|Gülcü|2016}} === میر سەیفەددین و دامەزراندنەوەی سۆران === {{سەرەکی|میر سەیفەددینی سۆران|شەڕی ھەولێر (١٥٣٤)}} [[پەڕگە:Kurdish states 1835.png|وێنۆک|نەخشەی میرنشینە کوردییەکان، کە میرنشینی سۆرانیش تیایدا دەردەکەوێت. ھەرچەندە لەسەر نەخشەکەدا ئاماژە بە ساڵی ١٨٣٥ کراوە، لە کاتێکدا کە نەخشەکە ساڵانی پێش ١٨٢٠ نیشان دەدات. جگەلەوەی [[میرنشینی بادینان]] تیایدا دەرناکەوێت.]]ئیدی میر عیززەددین کوژرا و ھەولێر و ناوچەکانی سۆران بە میرنشینی داسنیی ئێزدی گرێدرا. دوای ماوەیەک، ئەندامێکی بنەماڵەی سۆران بە ناوی [[میر سەیفەددینی سۆران|میر سەیفەددین]] دەرکەوت و ئەو بووە ھۆی دامەزراندنەوەی میرنشینی سۆران، کە دەکات بە کوڕی ئامۆزای میر عیززەددین شێر، چەند جارێک ھێرشی کردە سەر حوسێن بەگی داسنی، بەڵام ھەموو جارێک تێکشکا. میر سەیفەددینیش پەنای بۆ بێگە بەگی میری [[ئەردەڵان]] برد، بەڵام یارمەتیی نەدا. پشتگیرییە چاوەڕوانکراوەکە بەدی نەھات، ھەربۆیە میر سەیفەددین گەڕایەوە بۆ سۆران. لەو کاتەدا حوسێن بەگ داسنی لەوێ ئامادە نەبوو.<ref name=":02">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ |سەردێڕ=Hussein Beg Dasini und die Schlacht um Arbil |ناونیشان=https://www.ezidipress.com/blog/hussein-beg-dasini-und-die-schlacht-um-arbil/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |وێبگە=ÊzîdîPress |زمان=de |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251005225201/https://www.ezidipress.com/blog/hussein-beg-dasini-und-die-schlacht-um-arbil/ |url-status=dead }}</ref> میر سەیفەدین ئەمەی قۆستەوە و توانیی زۆربەی ھۆزە کوردییەکانی ئەوێ یەکبخات و بە ژمارەیەکی زۆر شەڕکەرەوە سەرکردایەتیی ڕاپەڕینێک بکات و [[شەڕی ھەولێر (١٥٣٤)|ھێرشی کردە]] سەر [[ھەولێر]].<ref name=":02" /><ref name=":7" /> لە کۆتاییدا میر سەیفەددین ھێزێکی لە سۆران کۆکردەوە و سەرکردایەتیی ڕاپەڕینێکی کرد و ھێرشی کردە سەر ھەولێر، لە کاتێکدا [[حوسێن بەگی داسنی]] ئامادە نەبوو. دەستی بەسەر شارەکەدا گرت و حوسێن بەگی ناچار کرد بە ڕێپێوان بگەڕێتەوە دژی. لە شەڕی دواتردا میر سەیفەددین ھێزەکانی داسنیی تێکشکاند. ئەو گێڕانەوەیەی ڕۆجەر لێسکۆت کە تاوەکوو ئێستا پارێزراوە باس لەوە دەکات کە بە نزیکەیی ٥٠٠ پیاوی داسنیی ئێزدی کوژران و میر سەیفەددین غەنیمەتێکی بەرچاوی دوژمنیشی برد لە کەلوپەل و کاڵا و چەکەکانی دوژمن.{{Sfn|Lescot|1938}} ئەردنچ گووڵجوو پوختەیەکی ھاوشێوە بە زمانی تورکی باسدەکات و باس لەوە دەکات کە میر سەیفەددین ھەولێری گرتووە و حوسێن بەگی داسنی شکستی ھێناوە و نزیکەی ٥٠٠ ئێزیدیی پێشەنگ کوژران. گووڵجوو ھەروەھا باس لەوە دەکات کە حوسێن بەگ دواتر چەند ھەوڵێکی دا بۆ وەرگرتنەوەی ھەولێر، بەڵام شکستی ھێنا و ھەولێر و زەوییەکانی سۆران لە دەستی میر سەیفەددین مانەوە.{{Sfn|Gülcü|2016}} === میر خانزاد === {{سەرەکی|خانزادی سۆران}} [[پەڕگە:خانزادی میری سۆران.jpg|وێنۆک|400x400پیکسڵ|وێنەی پەیکەرێکی خانزادی سۆران]] میرێکی ئافرەتی سۆران بوو و یەکێکە لە ھەرە میرە بەناوبانگەکانی سۆران. ھەندێک جار وەک سیمبولی [[ژنانی کورد|ئافرەتی کورد]] دەناسرێت. خانزاد خوشکی [[میر سولەیمان بەگی سۆران|میر سولەیمان بەگی]] کوڕی [[شا قوولی بەگی سۆران|قوولی بەگ]] بوو، کە حوکمڕانیی میرنشینی سۆرانی دەکرد لە ١٥٩٠، دوای ئەوەی براکەی لەلایەن فەرماندەیەکی سەربازی بە ناوی «[[لەشکری]]» کوژرا، خانزاد ھاتە سەر حوکم. ھەندێک سەرچاوەش فەرمانڕەواییی میر خانزاد دەگەڕێننەوە بۆ دەوروبەری ساڵی ١٦٢٠.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.pukmedia.com/en/en_direje.aspx?jimare=15692|وێبگە=PUK Media|سەردێڕ=Kurdish women}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.pukmedia.com/en/en_direje.aspx?jimare=15692|date=ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> لەشکری ھەڵاتە [[چیای شنگال|چیاکانی شەنگال]]، لەوێش میر خانزاد بۆ تۆڵەسەندنەوە لە نامەیەکدا پێشنیاری ھاوسەرگیریی بۆ کردووە و لە نامەکەدا پێی دەڵێ «میرنشین و سوپا بێ تۆ شپرزەن، میرایەتیی سۆران وەمن ناکرێ، خۆت شیاوی میرایەتیت... بۆیە داوات لێدەکەم بە زووترین کات بگەڕێیتەوە [[ھەریر]] و منیش ئامادەم ھاوسەرگیریت لەگەڵ بکەم»<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ئایا خانزادی سۆران مێردی کردووە؟! |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20240425195020567561 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٦ |وێبگە=Kurdipedia.org |دوایین=کوردیپێدیا |یەکەم=Kurdipedia- }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/?q=20240425195020567561 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=خانزاد و لەشکری |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20240723180322583167 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٦ |وێبگە=Kurdipedia.org |دوایین=کوردیپێدیا |یەکەم=Kurdipedia- }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/?q=20240723180322583167 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref>. وە کاتێکیش لەشکری گەڕایەوە ھەریر و چاوی بە خانزاد کەوت، خانزاد لەشکری و ھەموو سوپاکەی سەربڕی.<ref name=":03">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ |سەردێڕ=Women of Non-State Kurds: From Khanzad Sultan to Rojava Female Fighters |ناونیشان=https://kurdistantribune.com/women-of-nonstate-kurds-from-khanzad-sultan-rojava-female-fighters/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190328214954/https://kurdistantribune.com/women-of-nonstate-kurds-from-khanzad-sultan-rojava-female-fighters/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |وێبگە=The Kurdistan Tribune |زمان=en-GB}}</ref> میر خانزاد پایتەختی لە [[قەڵای دووین|قەڵای دووینەوە]] گواستەوە بۆ [[ھەریر]]، ڕێگاوبان و قەڵای دروستکرد و ھێرشیشی کردە سەر زۆرێک لە شارۆچکەکانی دەوروبەری بە سەرۆکایەتیی سوپایەکی زەبەلاحی ٤٠ بۆ ٥٠ ھەزار سەرباز کە ١٢ ھەزار پیادە و ١٠ ھەزار تیرھەڵگری سوارەیان تێدابوو بۆ پاراستنی میرنشینی سۆران لە دوژمنەکانی.<ref name=":12">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |journal=IIUM Journal of Religion and Civilisational Studies |issue=2 |دوایین=Ahmed |یەکەم=Bzhar |دوایین٢=Wahed |یەکەم٢=Abdulwahed Jalal Nori |ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |سەردێڕ=The Life and Political Role of Kurdish Women in the Ottoman Empire |ناونیشان=https://journals.iium.edu.my/irkh/index.php/ijrcs/article/view/154 |زمان=en |بەرگ=٣ |پەڕەکان=١٣٩–١٥٣}}</ref> لە سەردەمی حوکمڕانیدا حوکمڕانیی بەسەر دوو ناوچەی کوردیدا کردووە بە ناوەکانی [[ھەریر]] و [[سۆران (شار)|سۆران]]، کە [[پارێزگای ھەولێر|پارێزگای ھەولێری]] ئێستای پێکدەھێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |journal=Middle East Journal |issue=1 |issn=0026-3141 |دوایین=Bengio |یەکەم=Ofra |ڕێکەوت=٢٠١٦ |سەردێڕ=Game Changers: Kurdish Women in Peace and War |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/43698618 |بەرگ=٧٠ |پەڕەکان=٣٠–٤٦}}</ref> خانزاد بۆ ماوەی حەوت ساڵ حوکمڕانیی کرد و قەڵاکەیشی کە [[قەڵای خانزاد|قەڵای]] [[قەڵای خانزاد|خانزاد]] بوو، تا ئێستاش ماوە و دەکەوێتە سەر لووتکەی گردێک کە ٢٢ کیلۆمەتر لە [[ھەولێر|ھەولێرەوە]] دوورە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Mujeres |ناونیشان=https://amistadkurdistan.org/ayuda-kurdistan/mujeres/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190328215044/https://amistadkurdistan.org/ayuda-kurdistan/mujeres/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |وێبگە=Asociación Amistad con Kurdistán |زمان=es}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=IN PHOTOS: Five things every foreigner learns when visiting Kurdistan |ناونیشان=http://www.kurdistan24.net/en/culture/124dbbc4-dc30-4975-b901-68246f3c0080 |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |وێبگە=Kurdistan24 |زمان=en |دوایین=Kurdistan24}}</ref> [[پەڕگە:Banaman_Castle.jpg|وێنۆک|قەڵای بانەمان یان [[قەڵای خانزاد]]، کە بە ناوی خانزادی سۆرانەوە ناونراوە، یەکێکە لە پاشماوەکانی سەردەمی میر خانزاد کە تاوەکوو ئێستا ماوە و ٢٢کم لە شاری [[ھەولێر|ھەولێرەوە]] دوورە]] ناوی خانزاد، شاژنی جەنگاوەری ئەفسانەییی کورد، بە زیندوویی ماوەتەوە و لە ڕێگەی گۆرانی و شیعری جۆراوجۆری کوردییەوە یاد دەکرێتەوە.<ref name=":122">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |journal=IIUM Journal of Religion and Civilisational Studies |issue=2 |دوایین=Ahmed |یەکەم=Bzhar |دوایین٢=Wahed |یەکەم٢=Abdulwahed Jalal Nori |ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |سەردێڕ=The Life and Political Role of Kurdish Women in the Ottoman Empire |ناونیشان=https://journals.iium.edu.my/irkh/index.php/ijrcs/article/view/154 |زمان=en |بەرگ=٣ |پەڕەکان=١٣٩–١٥٣}}</ref> == لە سەردەمی میر محەممەد پاشای ڕەواندز == {{سەرەکی|میرنشینی سۆران لە سەردەمی میر محەممەد|شۆڕشی میر محەممەد|شەڕی سۆران و قاجاڕی (١٨٢٩–١٨٣٤)}} [[پەڕگە:Mir Muhammad.jpg|وێنۆک|پۆرترەیتێکی میر محەممەد پاشای ڕەواندز لە بەڵگەنامەیەکی [[ئێرانی قاجاڕی|قاجاڕیدا]]]] میری پێش کۆتاییی میرنشینەکە، [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] بوو، کە لە ساڵی ١٨١٣ تا ١٨٣٦ فەرمانڕەواییی کردووە. باوکی میر محەممەد، [[مستەفا بەگ]]، میرنشینەکەی ڕادەستی ئەو کرد. لە چەند ساڵی یەکەمی فەرمانڕەوایەتییەکەیدا، چاکسازییەکی گەورەی لە میرنشینەکە کرد، بە تایبەتی لە ڕووی سەربازییەوە. دەسەڵاتی خۆی چەسپاند و دەستی کرد بە یەکخستنەوەی خاکەکانی میرنشینەکانی دراوسێی. یەکێک لەوانەش [[میرنشینی بابان]] بوو، [[ھەریر]]، [[کۆیە]]، [[پردێ]]، [[ھەولێر]]، [[ئاکرێ]]، [[ڕانیە|ڕانیەی]] [[شەڕی بابان و سۆران (١٨٢٢–١٨٢٨)|گرت]]. کەمێک زیاتر لە [[زێی بچووک]] پەڕییەوە و کردی بە سنوور.<ref>[https://www.academia.edu/96986747/Osmanl%C4%B1_Ar%C5%9Fiv_Belgelerinde_K%C3%BCrtler_ve_K%C3%BCrt_Direni%C5%9Fleri_1817_1867_ Hakan], footnote 116, p. 71: "It is the Behdinan Region. It is in the north of the Soran region and south of the Hakkari region."</ref> کاتێک ناوچەکە تووشی بۆشاییی دەسەڵات بوو بە ھۆی لاوازبوونی [[میرنشینی بابان]]، [[شەڕی ڕووسیا و عوسمانی (١٨٢٨–١٨٢٩)]]، و [[شەڕی میسر و عوسمانی (١٨٣١–١٨٣٣)]]. لە نێوان ١٨٣١ بۆ ١٨٣٤ توانیی چەندین شارۆچکە و شاری میرنشینە کوردییەکانی دیکە بگرێت و یەکیانبخاتەوە بۆ دژی عوسمانییەکان. لە ١٨٣١دا [[میرنشینی بادینان|میرنشینی بادینانی]] [[لەشکرکێشیی سۆران بۆ سەر بادینان|تێکەڵ بە سۆران کرد]].<ref name=":13">{{بیرخستنەوە|دوایین=Ates |یەکەم=Sabri |سەردێڕ=The End of Kurdish Autonomy: The Destruction of the Kurdish Emirates in the Ottoman Empire |ڕێکەوت=٢٠٢١|ئیش=The Cambridge History of the Kurds |پەڕەکان=٧٦|editor-last=Gunes |editor-first=Cengiz |ناونیشان=https://www.cambridge.org/core/books/cambridge-history-of-the-kurds/end-of-kurdish-autonomy/9FA3CB919480C3748DA40C082FC2E5BF |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|شوێن=Cambridge |بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ژپنک=٩٧٨-١-١٠٨-٤٧٣٣٥-٤|editor2-last=Bozarslan |editor2-first=Hamit |editor3-last=Yadirgi |editor3-first=Veli}}</ref> میر محەممەد زیاتر دەسەڵاتی خۆی بۆ [[مێردین|ماردین]]، [[جزیر]] و [[نسێبین]] فراوانتر کرد، و فەرمانڕەوای [[بۆتان]]، میر سەیفەددینی ناچارکرد کە دان بە دەسەڵاتی ئەو بنێت، کە بووە ھۆی نیگەرانییەکی ڕژد لە پایتەختی عوسمانی [[ئەستەمبوڵ|قوستەنتەنیە]]. دواتر میر محەممەد زۆر [[ئێزیدییەکان|ئێزیدییەکانی]] چەوساندەوە بە ھۆی ھۆکاری ئاینی و لایەنگیرییان بۆ عوسمانییەکان لە ناوچە تازە داگیرکراوەکاندا. [[پەڕگە:Prince muhammad prince of soran.jpg|وێنۆک|پەیکەرێکی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] لە [[ڕەواندز]]]] لە سەردەمی میر محەممەددا، میرنشینی سۆران سوپایەکی بەھێزی پەرەپێدا. پێکھاتبوو لە نێوان ٣٠،٠٠٠ بۆ ٥٠،٠٠٠ (سی ھەزار بۆ پەنجا ھەزار) چەکداری ھۆزەکان کە مووچەی ڕێکیان پێدەدرا،<ref name=":0" /> و شێوەی سوپایەکی نیشتمانیی ھەبوو. کۆر خۆی ھەموو ئێوارەیەک لەگەڵ ١٠٠ بۆ ٢٠٠ سەربازی ھۆزە جیاوازەکان نانی دەخوارد. کۆمەڵێک ھۆزی جیاواز چوونە ناو سوپاکەیەوە وەک ڕەوەندۆک، سیدەک، شێروانی، ڕووسووری، مەلیباس، [[ھۆزی مزووری|مزووری]]، شێخەب، نووریک، خەیلانی، [[خۆشناو]]، ھەنارەیی، [[ھەرکی]]، شێخ مەحموودی، کاسان، دێرە جیکی، بامامی، سێکوو، شیکووڵی، مەندیک، بایمار، [[باڵەک]]، و پیراجی. تەنانەت لە ناوچەکانی ھەولێر، ھۆزە [[عەرەب|عەرەبەکانیشی]] ملکەچکرد بۆ ئەوەی شەڕ بۆ سۆران بکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=میرنشینی ئەردەڵان، بابان، سۆران لە بەڵگەنامەکانی قاجاڕیدا 1799-1847 |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=2011081810050860719 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠٢٦ |پەڕە=١٦١-١٦٢ |دوایین=محەممەد حەمە باقی |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئابی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250813123735/https://www.kurdipedia.org/?q=2011081810050860719 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> میر محەممەد لە ساڵی ١٨٣٤دا [[ھەڵمەتی سۆران دژی ئاشوورییەکان|ھەڵمەتی]] لە دژی [[ئاشوورییەکان|ئاشوورییەکانیش]] ئەنجامدا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Aboona|یەکەم=Hirmis|ناونیشان=https://archive.org/details/HirmisAboonaAssyriansKurdsAndOttomansIntercommunalRelationsOnThePeripheryOfTheOttomanEmpire/page/n97/mode/2up|سەردێڕ=Assyrians, Kurds, and Ottomans: Intercommunal Relations on the Periphery of the Ottoman Empire|ڕێکەوت=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Cambria Press|ژپنک=٩٧٨-١-٦١٣٣٦-٤٧١-٠|پەڕەکان=١٧٣|زمان=en}}</ref> لە ترسی ھاوکاریی زیاتری نێوان میرنشینی سۆران و [[محەممەد عەلی پاشا]]، عوسمانییەکان لە ساڵی ١٨٣٤دا سوپایەکیان بۆ سۆران نارد. میر محەممەد توانیی ھێزەکان بشکێنێت و بەرەو [[قاجاڕەکان|ئێرانیش]] پێشڕەوی بکات. دوای ئەوەی بەھۆی بارودۆخەکەوە ناچارکرا خۆی بەدەستەوە بدات، میر کۆر بۆ گفتوگۆ گەشتی کرد بۆ ئەستەمبوڵ، لەوێ دەسەڵاتی ناوچەی میرنشینی سۆرانی پێدرا. بەڵام لە ڕێگەی گەڕانەوەیدا بۆ ماڵەوە لە ناوچەی دەریای ڕەش بێسەروشوێن بوو و ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی پشتگیریی لە [[ڕەسووڵ بەگ|ڕەسووڵ بەگی]] برای کرد وەک میری میرنشینەکە.{{sfnp|Eppel|2016|p=56}}{{sfnp|Eppel|2018|p=43}} == سوپا == [[پەڕگە:Views around Rawanduz and Bekhal Spring 08.jpg|وێنۆک|301x301پیکسڵ]] بە درێژاییی مێژوو، سوپا و ھێزی میرنشینی سۆران گۆڕانکاریی بەسەردا ھاتووە و بەرزی و نزمیی بە خۆیەوە بینیوە. بۆ نموونە لە سەردەمی [[خانزادی سۆران|میر خانزاد]] سوپای سۆران زۆر بەھێز وەسفکراوە. [[ئەولیا چەلەبی]]، گەڕیدەیەکی [[گەلانی تورک|تورک]] کە لە نێوان ساڵانی ١٦١١ بۆ ١٦٨٤ ژیاوە، لە یاداشتنامەکەیدا باسی میر خانزاد و سەردەمەکەی و سوپاکەی دەکات و دەڵێت:<ref name=":022">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ |سەردێڕ=Women of Non-State Kurds: From Khanzad Sultan to Rojava Female Fighters |ناونیشان=https://kurdistantribune.com/women-of-nonstate-kurds-from-khanzad-sultan-rojava-female-fighters/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190328214954/https://kurdistantribune.com/women-of-nonstate-kurds-from-khanzad-sultan-rojava-female-fighters/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |وێبگە=The Kurdistan Tribune |زمان=en-GB}}</ref><blockquote>''لە سەردەمی [[مورادی چوارەم|سوڵتان مورادی چوارەم]] [١٦٢٣-١٦٤٠] ناوچەکانی [[ھەریر]] و [[سۆران (شار)|سۆران]] لەلایەن خانمێکی ڕێزدارەوە بە ناوی خانزادە سوڵتان بەڕێوەدەبرا. فەرماندەییی سوپایەکی دەکرد کە پێکھاتبوو لە دوانزدە ھەزار سەربازی پیادە بە چەکی قووڕسەوە و دە ھەزار تیرھەڵگری سوارەوە. خانزادە سوڵتان لە بەرەکانی شەڕدا، دەموچاوی بە پەردەیەک شاردبووەوە و جەستەی بە پۆشاکێکی ڕەش داپۆشرابوو، لە [پاڵەوانی ئەفسانەییی ئێرانی] [[سامی کوڕی نەریمان|سامی]] کوڕی نەریمان دەچوو، کاتێک سواری ئەسپەکەی خۆی دەبوو و بە بوێرانەوە شمشێربازیی ئەنجامدەدا. بە سەرۆکایەتیی سوپایەکی چل بۆ پەنجا ھەزار سەربازی، چەند جارێک ھەڵمەتی بۆ ناو [[ئێران]] ئەنجامداوە و [[ھەمەدان]] و [[شارستانی دەرگەزین|دەرگەزین]] و جەمجەنەب و شارە بەرچاوەکانی دیکەی تاڵان کرد و بە سەرکەوتوویی و بە غەنیمەتەوە گەڕایەوە بۆ سۆران.''</blockquote> [[پەڕگە:مدفع الأسطة رجب.jpg|وێنۆک|یەکێک لە تۆپەکانی سەردەمی میر محەممەد، کە تاوەکوو ئێستا ماوە]] بەھێزترین سەردەمی میرنشینی سۆران لە ڕووی سەربازییەوە، سەردەمی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] بوو. میر محەممەد توانیی سوپایەکی زۆر بەھێز پێکبھێنێت و کارخانەی چەک و [[تۆپ (چەک)|تۆپی]] دروستکرد و میرنشینی سۆران خۆی چەک و تۆپی دروستدەکرد. بە نزیکەیی میرنشینی سۆران لە سەردەمی ئەو زیاتر لە ٢٠٠<ref name=":8">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=حوسێن حوزنی موکریانی|سەردێڕ=میرانی سۆران|ناونیشان=https://archive.kcac.org/noscript.html|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=archive.kcac.org}}</ref> بۆ ٣٠٠ تۆپی قوڕسی دروستکرد، کە ھەندێکیان ئێستاش ماون کە بە [[تۆپەکانی وەستا ڕەجەب]] ناسراون. میر محەممەد سوپایەکی ٣٠،٠٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Moreau|یەکەم=Odile|ناونیشان=https://books.google.fr/books?newbks=1&newbks_redir=0&id=5R1pAAAAMAAJ&dq=rawanduz+1826&focus=searchwithinvolume&q=30.000+Rawanduz|سەردێڕ=L'Empire ottoman à l'âge des réformes: les hommes et les idées du nouvel ordre militaire, 1826-1914|ڕێکەوت=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=Institut français d'études anatoliennes|ژپنک=٩٧٨-٢-٧٠٦٨-١٩٥٣-٧|پەڕەکان=١١٧|زمان=fr}}</ref> بۆ ٥٠،٠٠٠<ref name=":0" /> سەربازی پێکھێنا بە چەکی قوڕسەوە کە مووچەیەیەکی ئاساییی ڕێکیان پێدەدرا، ھەندێک سەرچاوە ئاماژە بەوە دەدەن کە سوپاکەی میر محەممەد «کەمتر نەبووە لە ٨٠،٠٠٠ سەرباز»<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ghalib |یەکەم=Sabah |ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ناونیشان=https://ore.exeter.ac.uk/articles/thesis/The_Emergence_of_Kurdism_with_Special_Reference_to_the_Three_Kurdish_Emirates_within_the_Ottoman_Empire_1800-1850/29691950 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=ore.exeter.ac.uk |پەڕە=١٠٨|سەردێڕ=The Emergence of Kurdism with Special Reference to the Three Kurdish Emirates within the Ottoman Empire 1800-1850}}</ref>. سوپاکەی میر محەممەد بە سوپایەکی ڕێک و یەکگرتوو وەسفکراوە کە بە سوپایەکی نیشتمانی چووە و [[جلی کوردی]] جلی [[یەکپۆشی]] (یوونیفۆرم)ی سوپاکەی بووە.{{sfnp|Millingen|1870|p=184}}<ref name=":0" /> [[پەڕگە:Mir Muhammed after his take over of Erbil.jpg|ناوەڕاست|وێنۆک|350x350پیکسڵ|تابلۆیەکی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] و سوپاکەی لە کاتی گرتنەوەی [[ھەولێر]] و قەڵاکەی]] == چاند == === زمان === لە میرنشینی سۆراندا [[زمانی کوردی]] قسەی پێکراوە و زمانی سەرەکیی ناوچەکە بووە. ھەندێک سەرچاوەش باس لەوە دەکەن کە [[زمانی عەرەبی|زمانی عەرەبیش]] زمانێکی فەرمی بووە و لە حکوومەتدا کاری پێکراوە.<ref>{{cite thesis|last=Nebez|first=Jamal|date=1970|title=Der kurdische Fürst Mir Muhammad-i Rawandizi genannt Mir-i Kora im Spiegel der Morgenländischen und Abendländischen Zeugnisse: Ein Beitrag zur kurdischen Geschichte|degree=PhD|publisher=University of Hamburg|pages=78–79}}</ref> === دین === لە میرنشینی سۆراندا، دینی [[ئیسلام]] و لقی [[سوننە]] دینی باڵادەستی ناوچەکە و دینی سەرەکیی دەوڵەت بووە. بەڵام لە ھەمان کاتدا دینەکانی دیکەی وەک [[مەسیحییەت]] و [[جوویەتی]] و [[ئێزیدی (دین)|ئێزدیش]] پەیڕەوییان لێکراوە لە ناوچەکانی میرنشینی سۆراندا لە سەردەمە جیاوازەکاندا. خەڵکی ناوچەکە و میرەکانی سۆرانیش پەیڕەوییان لە ئیسلامی سوننە کردووە. تەنانەت دەسەڵاتی یاسادانەریش [[شەریعەتی ئیسلامی|شەریعەتی ئیسلام]] و [[قورئان]] بووە. === جلوبەرگ === [[جلی کوردی]] جلی فەرمیی دەوڵەت بووە لە میرنشینی سۆران. لە سەردەمی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|میر محەممەددا]] جلی کوردی جلی [[یەکپۆشی]] (یوونیفۆرم)ی سوپا بووە و کاربەدەستانیش جلی کوردی جلی فەرمییان بووە. [[میر (نازناو)|میر]] کە باڵاترین دەسەڵاتی میرنشین بووە جلی کوردی جلی فەرمیی بووە. لە سەردەمی میر محەممەددا ھەر پلەیەکی حکوومی و سەربازی بە جلوبەرگی کوردیی ڕەنگ جیاواز دیاریکرابوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=ئەدەب|یەکەم١=کولتوور|سەردێڕ=لە تیرۆری پاشای گەورەوە تا جمھووریی ڕواندز|ناونیشان=http://www.rudaw.net/sorani/opinion/culture_and_literature/050820181|ئیش=Rudaw|ڕێکەوتی سەردان= ٨ی ئابی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180807174631/http://www.rudaw.net/sorani/opinion/culture_and_literature/050820181|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئابی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ھونەر === ==== مۆسیقا ==== [[پەڕگە:Kurdish musicians 1890.jpg|وێنۆک|چەند دەفژەنێکی کورد، ١٨٩٠]] بە پێی سەرچاوە مێژوویییەکان، لە میرنشینی سۆراندا گرنگی بە زۆر جۆری [[مۆسیقا]] و [[ئامێری مۆسیقا]] دراوە. لەوانە [[دەف]]، [[دیوان|سازی کوردی]]، [[نەی|شمشاڵ]]، [[کەڕەنا|شەیپووڕ]]، [[دووزەلە|تووزەلە]]. بە درێژاییی تەمەنی ئەم میرنشینە مۆسیقا و گۆرانی لە بۆنە بەتایبەتی ئاینی، وە نەتەوەیییەکان بەکارھاتووە.<ref name=":9">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٤ی نیسانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=بزاڤی ھونەری لە بازنەی میرنشینی سۆراندا |ناونیشان=https://www.zarikrmanji.net/Home/Details/14405/%d8%a8%d8%b2%d8%a7%da%a4%db%8c-%d9%87%d9%88%d9%86%db%95%d8%b1%db%8c-%d9%84%db%95-%d8%a8%d8%a7%d8%b2%d9%86%db%95%db%8c-%d9%85%db%8c%d8%b1%d9%86%d8%b4%db%8c%d9%86%db%8c-%d8%b3%db%86%d8%b1%d8%a7%d9%86-2/14405/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=دەزگای زاری كرمانجی}}</ref><ref name=":10">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=سازی کوردی لە میرنشینی سۆران |ناونیشان=https://baskurd.basnews.com/b/3979 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ |وێبگە=باس‌کورد}}</ref> ===== دەف ===== [[دەف]] ئامێرێکی بەربڵاو بووە لە سەردەمی میرنشینی سۆران. دەف یەکێکە لەو ئامێرە مۆسیقییانەی کە لە بۆنە دینییەکان بەکاردێت، لە میرنشینی سۆرانیش دەف زیاتر بۆ بۆنە دینی و ئاینییەکان بەکارھاتووە لە شوێنە ئاینی و حوجرە و خانەقاکان. وە بەکاردەھات بۆ بۆنە ئاینییەکان و کۆڕە زکرییەکان و زۆر دەفژەنی بەناوبانگیش دروستبوون لەو سەردەم.<ref name=":9" /> ===== شەیپووڕ ===== [[کەڕەنا]] یان شەیپووڕ، ئامێرێکی تری مۆسیقییە. لە سەردەمی میرنشینی سۆراندا بە تایبەتی لەلایەن بنەماڵەی میرەکانی سۆران بەکارھاتووە. لە سەردەمی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] بەکارھاتووە، کە ئەم ئامێرە لە دەربار و کۆشکی میر ژەنراوە لەو کاتەی کە میر ڕێی کردووە یان ھاتووەتە دەرەوە لە کۆشکەکەیدا لەلایەن سەربازەکانەوە.<ref name=":9" /> ===== سازی کوردی (دیوان) ===== لە کۆنەوە لە نێو کورددا [[دەف]] و [[دیوان]] (یان ساز) دەژەنرێن. لە سەردەمی میرنشینی سۆرانیشدا، ساز ژەنراوە و لە سەردەمی فەرمانڕەواییی سۆراندا گرنگی و ناوبانگی زۆریشی ھەبووە، بەتایبەتی لە دانیشتن و کۆبوونەوەکان. [[ئەولیا چەلەبی]] گەڕیدەی تورکی سەدەی حەڤدەھەم، کە لە نێوان ساڵانی ١٦١١ بۆ ١٦٨٤ ژیاوە، باسی لە زۆر ئامێری مۆسیقا و ئاوازی کوردی کردووە لە [[کوردستان]]، یەکێک لەوانەش سازی کوردی بووە کە لە نێو میرنشینی سۆراندا ناوبانگی ھەبووە، تەنانەت باسی لەوە کردووە کە ئەم ئامێری مۆسیقییە لە سۆرانەوە دەنێردرانە ناوچەکانی دیکەی عوسمانی وەک [[ئەستەمبوڵ|ئەستەنبوڵ]].<ref name=":10" /> == پیشەسازی == === تەلارسازی === لە سەردەمی میرنشینی سۆران گرنگییەکی زۆر بە تەلارسازی دراوە بە تایبەتی لە سەردەمی [[خانزادی سۆران]] و [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] لە [[قەڵا]] و قوللە و قۆنگرە و شوورا و [[پرد]]. چەندین وەستا و شارەزای ئەو بوارەش لە سەردەمی میرنشینی سۆران بەدیارکەوتوون، لەوانە ئیبراھیم ماویلی.<ref name=":9" /> ==== قەڵاکان ==== ===== قەڵای بانەمان ===== {{سەرەکی|قەڵای خانزاد}} [[پەڕگە:Khanzad Castle.jpg|وێنۆک|قەڵای خانزاد، یان بانەمان]] قەڵای خانزاد یان قەڵای بانەمان قەڵایەکی سەدەی ناوەڕاستە کە لەلایەن [[خانزادی سۆران|میر خانزادی]] ژنەفەرمانڕەوای میرنشینی سۆران دروستکراوە. دەگوترێ فەرمانی دروستکردنەکەی بۆ شوێنی نیشتەجێبوونی خۆی و بەرگریکردن لە پایتەختەکەی دەرکردووە. قەڵاکەش بە ناوی ئەوەوە نراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=قەڵای بانەمان |ناونیشان=https://kurdistantv.net/ku/news/161790 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=کوردستان تیڤی (kurdistantv.net) |زمان=ku}}</ref> ئامانج عادل، مێژوونووسێکی ناوچەکە، بە یەکێک لە گرنگترین شوێنەوارە مێژوویییەکانی ناوچەکەی دەزانێت. عادل ھەروەھا دەڵێت: «میر خانزاد چەندین قەڵای دیکەی لە سەرانسەری [[کوردستان]] دروستکردووە بەڵام وێران بوون، بەڵام قەڵای خانزاد ھێشتا لە دۆخێکی زۆر باش دایە».<ref>https://www.kurdistan24.net/en/story/386476</ref> ===== قشڵەی کۆیە ===== {{سەرەکی|قشڵەی کۆیە}} قشڵەی کۆیە یان قەڵای کۆیە، یەکێکە لە گرنگترین قەڵا یان پاشماوەکانی میرنشینی سۆران لە سەردەمی میر محەممەد و دەکەوێتە شاری کۆیە. ئەم قەڵایە پێشتر وەک زیندان و سەربازخانە بەکارھاتووە، لە ئێستادا بووەتە شوێنێکی گەشتیاری و مۆزەخانە و قاوەخانەی لەناودا کراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قشڵەی کۆیە.. لە سەربازگەوە بۆ مۆزەخانە و کافتریا|ناونیشان=https://mewdamedia.com/articles/2296|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Mewda Media|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211027181050/https://mewdamedia.com/articles/2296|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=داوا دەکرێت قشڵەی کۆیە بکرێتە ناوەندێکی گەشتیاری|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/84426-داوا-دەکرێت-قشڵەی-کۆیە-بکرێتە-ناوەندێکی-گەشتیاری|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.kurdistan24.net}}</ref> گۆڕی [[دڵدار|دڵداری]] شاعیر دەکەوێتە قشڵەکەوە.<ref name=":05">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=گۆڕی دڵداری شاعیر نۆژەن دەکرێتەوە|ناونیشان=http://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=8845&Jor=5|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.wishe.net}}</ref> دواتریش لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]] وەک قەڵایەکی سەربازیی بەکارھاتووە، ھەر لەوکاتەوەش وشەی قشڵە کە وشەیەکی تورکییە خراوەتە پێشگری ناوەکەی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قشله‌ی کۆیه|ناونیشان=https://www.hawlergov.org/app/ku/node/547|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.hawlergov.org|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211023141059/https://www.hawlergov.org/app/ku/node/547|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ===== قەڵای سارتکە ===== {{سەرەکی|قەڵای سارتکە}} قەڵای سارتکە یەکێکە لە شوێنەوارە دێرینەکانی [[کوردستان]] و دەکەوێتە [[قەزای دووکان]] سەر بە [[پارێزگای سلێمانی]] کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی [[میرنشینی سۆران]]، قەڵاکە لەلایەن [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] دروستکراوە و ئێستا بەشێک لە ژوورەکان و دیوار و قوللەکانی قەڵاکە وەک شوێنەوار ماونەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2012041822122564570&lng=20|سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250122212714/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2012041822122564570&lng=20|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ===== قەڵای قەمچووغە ===== ئەویش یەکێکی ترە لە پاشماوەکانی سەردەمی میر محەممەد پاشای ڕەواندز، دەکەوێتە پارێزگای سلێمانی لە [[قەمچووغە]] لە [[قەزای دووکان]]، کە بە مەبەستی پاراستن و ئاسایش و حوکمڕانیی ناوچەکە بووە، لە لایەکی دیکەشەوە بۆ کۆکردنەوەی باج و بەڕێوەبردنی کاروبارەکان و جێگای حەوانەوەی سەربازەکانی سۆران بووە. کە ھەمیشە سەربازی سۆرانی لێبووە. لە ناوچەیەکی ھەستیاری نێوان [[میرنشینی بابان]] و سۆران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=قەڵای قەمچووغە |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20251213092246667707 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ |وێبگە=www.kurdipedia.org }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/?q=20251213092246667707 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> ==== پردەکان ==== ===== پردی نێوان باڵەکیان و ڕەواندز ===== لە سەرەتای سەدەی حەڤدەھەمدا، [[عەلی بەگ کوڕی سولەیمان بەگ|عەلی بەگی کوڕی سولەیمان بەگ]]، کوڕی سولەیمان بەگ و برازای [[خانزادی سۆران|میر خانزاد]]. پردێکی لەسەر زێی گەورە لە نێوان باڵەکیان و ڕەواندز دروستکرد و ھەروەھا ڕێگای [[تاڤگەی گەلیی عەلی بەگ|گەلی عەلی بەگی]] چاککردووەتەوە و بە ناوی ئەوەوە نراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=F.T.G |ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=بەشی سی و سێیەمی مێژوو؛ میرنشینی : سۆران |ناونیشان=https://kurdzanist.net/%d8%a8%db%95%d8%b4%db%8c-%d8%b3%db%8c-%d9%88-%d8%b3%db%8e%db%8c%db%95%d9%85%db%8c-%d9%85%db%8e%da%98%d9%88%d9%88%d8%9b-%d9%85%db%8c%d8%b1%d9%86%d8%b4%db%8c%d9%86%db%8c-%d8%b3%db%86%d8%b1%d8%a7%d9%86/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}}</ref> ===== پردی بەرسیرین ===== {{سەرەکی|پردی بەرسیرین}} [[پەڕگە:2_جسر_برسيرين.jpg|وێنۆک| پردی بەرسیرین]] پردی بەرسیرین دەکەوێتە گوندی بەرسيرين لە [[پارێزگای ھەولێر]]، کە ١٨ کیلۆمەتر لە باکووری ڕۆژھەڵاتی [[قەزای سۆران]] دوورە.<ref>[https://www.xendan.org/detailnews.aspx?jimare=106620&babet=1&relat=1024 بەوێنە؛ پردی بەرسیرین، یەکێک لە شوێنەوارە مێژویییەکانی ھەرێمی کوردستان]، [[ماڵپەڕی_خەندان]]، بڵاوکراوەتەوە لە 10:31 - 12/08/2020.</ref> ئەم پردە تا ئەمڕۆش بەکاردێت، مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی فەرمانڕەواییی [[میر محەممەد]] کە لەلايەن وەستا ئيبراھيم ماويلى دروستکراوە.<ref>[https://rojnews.news/%DA%A9%D9%84%D8%AA%D9%88%D9%88%D8%B1-%D9%88-%D9%87%D9%88%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%B1/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86%D8%8C-%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%95%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D9%87%DB%8E%D8%B2%DB%8C%DB%8C-%D9%88-%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85/?__cf_chl_jschl_tk__=pmd_iCKjjOqm2WObF9mX_FNIm02cxDrsXDy5rn9lJJBEiPc-1631008307-0-gqNtZGzNA1CjcnBszQi9 پردی بەرسیرین، نیشانەی بەھێزی و حکوومەتداریی میرنشینی سۆرانە] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210907095427/https://rojnews.news/%DA%A9%D9%84%D8%AA%D9%88%D9%88%D8%B1-%D9%88-%D9%87%D9%88%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%B1/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86%D8%8C-%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%95%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D9%87%DB%8E%D8%B2%DB%8C%DB%8C-%D9%88-%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85/?__cf_chl_jschl_tk__=pmd_iCKjjOqm2WObF9mX_FNIm02cxDrsXDy5rn9lJJBEiPc-1631008307-0-gqNtZGzNA1CjcnBszQi9|date=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١}}، ماڵپەڕی ڕۆژنیوز، بڵاوکراوەتەوە لە ٢٦ی شووباتی ٢٠١٧.</ref> بەرزیی پردەکە چوار مەترە و بە ئەندازەی ٢٫٥ مەتر پانە. ئەم پردە لە بەرد و پلاستەر دروستکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پردی بەرسیرین {{!}} کوردستان- وێبسایتی فەرمیی دەستەی گشتیی گەشت و گوزار|ناونیشان=http://bot.gov.krd/kurdish/erbil-province-soran/history-and-heritage/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=bot.gov.krd|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210907095437/http://bot.gov.krd/kurdish/erbil-province-soran/history-and-heritage/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === نەخشاندنی کانزا === {{ھەروەھا ببینە|تۆپەکانی وەستا ڕەجەب}} [[پەڕگە:مدفع الأسطة رجب في مدينة رواندز.jpg|وێنۆک|نووسراوەی نەخشێنراوی کانزاییی سەر یەکێک لە تۆپەکان کە لە سەریدا نووسراوە: «نصر من ﷲ وفتح قریب، الأمیر المنصور، محمد بیکٴ». کە لە سەرەتادا بە بەشێک لە ئایەتێکی [[قورئان]] {{قورئان|الصف|١٣}} دەستپێدەکات.]] میرنشینی سۆران بوو بە یەکێک لە پێشکەوتووترین ناوچە لەسەر ئاستی حکوومەت و ناوچەکانی دەوروبەری لە سەردەمی میر محەممەد پاشای ڕەواندز کە کارگەی تواندنەوەی کانزا و مسی دامەزراند لە ١٨١٤ یان ١٨١٥ بۆ داڕشتنی کەرەستە کانزایییەکانی وەکوو داڕشتنی لوولە تۆپ و کەرەستە جەنگی و سەربازییەکان و لێدانی سککەی تایبەتیی میرنشین، بە تایبەتی کەرەستە جەنگی و تۆپەکان. کە سەرپەرشتیاری کارگەکە [[وەستا ڕەجەب]] بوو. میر محەممەد وەستا ڕەجەبی وەک سەرۆک و خان کلدیی وەک یاریدەدەری وەستا ڕەجەب دەستنیشانکرد. میر ھەندێک شارەزای دروستکردنی چەک لەوانە وەستا ڕەجەبی لە [[ڕەواندز|ڕەواندزەوە]] ڕەوانەی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ڕووسیا]] کرد بۆ بەرەوپێشبردن و بەرھەمھێنانی چەکی شەڕکردن.<ref name="مولد تلقائيا22">الامیر الکردی - میر محمد الرواندزی الملقب ب(میری کۆرە) جمال نبز ترجمة: فخری شمس الدین سیلاحشور ،ص 76</ref> [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] بیری دەکردەوە لە دروستکردنی سوپایەکی بەھێز و مۆدێرن و بەتوانا کە توانای بەرپەرچدانەوەی ھێرشە دەرەکییەکانیان ھەبێت.کاتێک [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] لە ناوچەی [[برادۆست|برادۆستەوە]] بەسەرکەوتوویی گەڕایەوە دوای سەرکەوتنی لە یەکێک لە تووندترین شەڕەکاندا، پارە و گەوھەر و دیلەکانی لەگەڵ خۆیدا نەھێنا. بەڵکوو لە جیاتی پارە و گەوھەر، شتێکی بەنرختری ھێنا بۆ میرنشینێک کە دەیویست توانا سەربازییەکانی بەھێزتر بکات؛ میر بڕێکی زۆر کانزای لەگەڵ خۆیدا ھێنا – کە لە ناوچەی [[برادۆست]] دۆزیبوویەوە بۆ [[ڕەواندز]]، بە مەبەستی دروستکردنی تۆپ و چەک. بۆ ئەم مەبەستە ئەرکی دامەزراندنی کارگەیەکی لە [[ڕەواندز]] بە وەستا ڕەجەب سپێردرا. وەستا ڕەجەب سەرکەوتوو بوو لە بەدیھێنانی خواستی میر و دامەزراندنی کارگەیەکی بەرھەمھێنانی تۆپ کە یەکەم کارگە بوو لە جۆری خۆی نەک تەنھا لە مێژووی پیشەسازیی کوردیدا، بەڵکوو لە مێژووی چاڵاکییەکانی کانگا و تواندنەوە و فڕێدانی کانزاکان لە ناوچەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا.'''<ref name="مولد تلقائيا1">[https://www.ahewar.org/debat/show.art.asp?aid=39540 جودت ھوشیار - صفحة مشرقة من تأریخ الصناعة فی کردستان-حکمة الأمیر وعبقریة الصانع] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201116172749/https://www.ahewar.org/debat/show.art.asp?aid=39540|date=16 نوفمبر 2020}}</ref>''' == ئاڵا == میرنشینی سۆران یەکێکە لەو میرنشینانەی کە ئاڵاکەی تاوەکوو ئێستا ماوەتەوە و ئاڵاکە دڵنیاییی لەسەرە کە بە ڕاستی ئاڵای میرنشینی سۆران بووە. کە ئاڵاکە لە دوو ڕەنگ پێکھاتبوو؛ ڕەنگی [[ڕەش]] لە سەرەوە و ڕەنگی [[سپی]] لە خوارەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Kurdistan: Short-lived independent states |ناونیشان=https://www.crwflags.com/fotw/flags/krd_slvd.html |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=www.crwflags.com}}</ref> [[پەڕگە:Flag of the Emirate of Soran.svg|ناوەڕاست|وێنۆک|300x300پیکسڵ|ئاڵای میرنشینی سۆران]] == لەناوچوونی میرنشین == [[پەڕگە:Rasul Beg.jpg|وێنۆک|[[ڕەسووڵ بەگ]]]] دوابەدوای کۆچی دواییی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] لە ١٨٣٨، بۆ ماوەیەکی کورت ئەحمەد بەگ و سولەیمان بەگی برای ھاتنە سەر حوکم، بەڵام حوکمڕانییەکەیان زۆر کورت بوو. دواتر [[ڕەسووڵ بەگ|ڕەسووڵ بەگی]] برای سەرکردایەتیی میرنشینەکەی گرتە ئەستۆ.<ref name=":04">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bruinessen|یەکەم=Martin van|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/Agha_Shaikh_and_State/PGptAAAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=rasul+beg+soran&dq=rasul+beg+soran&printsec=frontcover|سەردێڕ=Agha, Shaikh and State: The Social and Political Structures of Kurdistan|ڕێکەوت=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Academic|ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٦٤٩-٠١٨-٤|پەڕەکان=١١٧|زمان=en}}</ref> حوکمڕانیی ناوبراو لە قۆناغێکی ناسەقامگیری ناوچەکەدا بوو، [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] ھەوڵی تووندکردنەوەی دەسەڵاتیان لە ناوچە کوردییەکان و داگیرکردنی میرنشینە سەربەخۆکانی وەک ''میرنشینی سۆران''<ref name=":52">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ceylan|یەکەم=Ebubekir|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/The_Ottoman_Origins_of_Modern_Iraq/ubaKDwAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=rasul+soran&pg=PA50&printsec=frontcover|سەردێڕ=The Ottoman Origins of Modern Iraq: Political Reform, Modernization and Development in the Nineteenth Century Middle East|ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥٧٧٢-٠٤١-٢|پەڕەکان=٥٠|زمان=en}}</ref><ref name=":14">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Der kurdische Fürst MĪR MUHAMMAD AL-RAWĀNDIZĪ genannt MĪR-Ī KŌRA von Jemal Nebez - E-Book|ناونیشان=https://www.epubli.com/shop/der-kurdische-fuerst-mir-muhammad-al-rawandizi-genannt-mir-i-kora-9783745077490|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=epubli|زمان=de}}</ref><ref name=":22">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jwaideh|یەکەم=Wadie|ناونیشان=http://archive.org/details/kurdishnationalm0000jwai|سەردێڕ=The Kurdish national movement : its origins and development|ڕێکەوت=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Syracuse, N.Y. : Syracuse University Press|ئەوانی تر=Internet Archive|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٦-٣٠٩٣-٧}}</ref> و [[میرنشینی بادینان]] دەدا.<ref name=":52" /><ref name=":42">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kiyotaki|یەکەم=Keiko|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/Ottoman_Land_Reform_in_the_Province_of_B/yzCbDwAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=rasul+soran+1847&pg=PA53&printsec=frontcover|سەردێڕ=Ottoman Land Reform in the Province of Baghdad|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=BRILL|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٣٨٤٣٤-٧|پەڕەکان=٥٣|زمان=en}}</ref> بە پێی کتێبی مێژووی [[میرانی سۆران (کتێب)|میرانی سۆرانی]] [[حوسێن حوزنی موکریانی]]، بە ھەمان شێوە باس لەوە دەکات کە ڕەسووڵ بەگ لە پاش براکەی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] ھاتە سەر حوکم و ٧ ساڵی تر حوکمڕانیی کرد. ھەروەھا باس لەوە دەکات کە دواتر دەوڵەتی عوسمانی بە تووندی داوای باج و پارەیەکی زۆریان لە [[ڕەسووڵ بەگ]] کردووە و دواتر داوایان کردووە کە ھەر ساڵێک دەبێت ٤،٠٠٠ لیرە بدات بە حکوومەتی عوسمانی و ڕەسووڵ بەگ ئەمەی ڕەتکردووەتەوە و ھەر بۆیە عوسمانییەکان لەشکرێکی گەورەیان ناردۆتە سەری و ڕەسووڵ بەگ توانیی چەند جارێک بیانشکێنێت. دواتر باس لەوە دەکات کە عوسمانییەکان دووبارە فشاری ئاینییان بەکارھێنا لەسەر سۆران بە بەکارھێنانی مەلا و پیاوە ئاینییەکان بە ناوی دین و خەلافەتی ئیسلامی بۆ فشارخستنەسەر سۆران و بەم شێوەیەش میرنشینی سۆرانیان ھەڵوەشاندەوە و ناوچەکانی سۆران بەتەواوەتی بە دەسەڵاتی ناوەندیی عوسمانی گرێدران.<ref name=":8" /> میرنشینی سۆران بەئێجگاری ھەڵوەشایەوە لە ساڵی ١٨٤٧و ڕەسووڵ بەگ بەھۆی فشارەکانەوە ھەڵھاتە [[ئێرانی قاجاڕ|ئێران]].<ref name="Ceylan" /> == ھۆشیاریی کوردی و میرات و کاریگەرییەکان == [[پەڕگە:Soran.png|وێنۆک|نەخشەی میرنشینی سۆران لە سەردەمی میر محەممەد پاشای ڕەواندز و ھەموو شوێنەکان بە وردەکارییەوە؛{{ھن}}....... : سنووری میرنشینی سۆران پێش فراوانبوونی{{ھن}}____ : سنووری سۆران لە سەردەمی فراوانخوازییەکەی پاش یەکخستنەوەی زۆربەی خاکە کوردییەکان]] شوێنەواری [[ناسیۆنالیزمی کوردی|ھۆشیاری و نیشتمانپەروەیی کوردی]] لە میرنشینی سۆراندا بەدیارکەوتوون، لەوانەش ئارەزووی یەکخستنی ھەموو [[کوردستان|ناوچە کوردییەکان]] لەژێر یەک دەسەڵاتدا و بەکارھێنانی [[جلوبەرگی کوردی|پۆشاکی کوردی]] وەک [[یەکپۆشی]] بۆ سوپا. لەسەر ئەمە، [[ڕەسووڵ بەگ|ڕەسووڵ بەگی]] برای [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|میر محەممەد]] دەربارەی سەردەمی میر محەممەد بە نووسەر و گەڕیدەی بەڕیتانی [[فرێدریک میلینگن|فرێدریک میلینگنی]] ڕاگەیاندووە و گوتوویەتی:{{sfnp|Millingen|1870|p=184}}<blockquote>«بە بلیمەتییەکی بەرزخوازانەوە، ئەو بیرۆکە گەورەیەی بۆ ڕزگارکردنی وڵاتەکەی لە ژێر دەسەڵاتی سوڵتانەکان و چەسپاندنی دەسەڵات داڕشتبوو. بە کۆکردنەوەی خەسڵەتەکانی ڕزگارکەرێک و یاسادانەرێک، میر محەممەد پاشا سەرکەوتووبوو لە فراوانکردنی دەسەڵاتی بەسەر پارێزگاکانی دراوسێی وەک کەرکووک و مووسڵ، و کۆکردنەوەی ژمارەیەکی زۆر لە سەربازی کورد لەژێر یەک ئاڵادا.»</blockquote> جگە لەوەش، غالیبی [[تووێژەر]] نووسیویەتی:{{sfnp|Ghalib|2011|p=111}}<blockquote>«لە ڕێگەی چەندین سەدەی فەرمانڕەواییی عوسمانییەوە، ئەوان [کوردەکان] نەیانتوانی ھەستی ھاوبەشی نێوان کورد و فەرمانڕەوای زاڵ دروست بکەن. کوردەکان خۆشییەکانی زۆریان لە سەردەمی سۆران و میرنشینە کوردییەکانی دیکەدا لە بیر بوو. بۆیە بە پێشوازییەوە لە بەرپرسانی عوسمانییان نەدەڕوانی. یادکردنەوەی ڕابردوو بۆ لەبیرنەچوونەوەی مێژووی خۆت گرنگە.»</blockquote> == پێڕستی میرەکان == {{سەرەکی|پێڕستی میرەکانی سۆران}} {{legend|#FFFF00|دوورخرایەوە، یان دەستی لە کار کێشایەوە}}{{legend|#FF0000|لەسێدارەدراوە یان کوژراوە}} {| class="wikitable" |+ ! rowspan="2" |{{Abbr|ژ.|ژمارە}} ! rowspan="2" |پۆرترەیت ! rowspan="2" |ناو ! colspan="2" |ماوەی حوکمڕانی ! rowspan="2" |مردن ! rowspan="2" |کورتە زانیاریی پێویست |- !دەستپێکی حوکمڕانی !کۆتاییی حوکمڕانی |- |١ | |[[کەڵۆس بەگ]] |؟ |؟ |؟ |باوەگەورەی بنەمەڵەی سۆران |- |٢ | |[[میر عیسا کوڕی کەڵۆس بەگ]] |؟ |؟ |؟ |کوڕی کەڵۆس بەگ؛ دامەزرێنەری میرنشین |- |٣ | |[[شا عەلی بەگی سۆران]] |؟ |؟ |؟ |کوڕی میر عیسا |- |٤ | |[[میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ]] |~سەرەتاکانی دەیەی ١٥١٠ |~کۆتایییەکانی دەیەی ١٥٢٠ |؟ |کوڕی شا عەلی بەگ؛ لە ماوەی [[شەڕی چاڵدێران|شەڕی چاڵدێراندا]] حوکمڕان بووە |- style="background: Red;" |٥ | |[[میر عیززەددین شێری سۆران]] |~کۆتایییەکانی دەیەی ١٥٢٠ |١٥٣٤{{Executed}} |١٥٣٤ |کوڕی میر سەید؛ لە ١٥٣٤ لەلایەن سولەیمانی قانوونی لەسێدارەدرا و سۆران ھەڵوەشایەوە |- style="background: Red;" |٦ | |[[میر سەیفەددینی سۆران]] |١٥٣٤ |١٥٥٨{{Executed}} |١٥٥٨ |کوڕی ئامۆزای عیززەددین شێر؛ دامەزرێنەرەوەی سۆران. دەگوترێ لەسێدارەدرا دوای ئەوەی چووە ئەستەمبوڵ |- |٧ | |[[شا قوولی بەگی سۆران]] |١٥٥٨ |١٥٧٧ |١٥٧٧ |کوڕی سەیفەددین |- style="background: Yellow;" |٨ | |[[بۆداغ بەگ کوڕی شا قوولی بەگ]] |١٥٧٧ |١٥٧٧ |١٥٧٧ |کوڕی قوولی بەگ؛ لەلایەن براکەی (سولەیمان بەگ) دوورخرایەوە |- |٩ | |[[میر سولەیمان بەگی یەکەم]] |١٥٧٨ |١٥٨٩ |١٥٨٩ |کوڕی قوولی بەگ؛ بە پێی داستان و گێڕاوەکان بێت کوژراوە. |- |١٠ |[[پەڕگە:Xanzadî_soran.jpg|ناوەڕاست|بێچوارچێوە|150x150پیکسڵ]] |[[خانزادی سۆران|میر خانزاد]] |١٥٩٠ |١٥٩٧ |١٥٩٧ |کچی قوولی بەگ و خوشکی سولەیمان بەگ بوو |- |١١ | |[[عەلی بەگ کوڕی سولەیمان بەگ|عەلی بەگ]] |١٥٩٧ |١٦٣٤ |١٦٣٤ |کوڕی سولەیمان بەگ و برازای میر خانزاد بوو |- |١٢ | |[[ئۆغووز بەگی گەورە]] |١٦٣٤ |١٦٩٥ |١٦٩٥ |کوڕی عەلی بەگ |- |١٣ | |[[میرە بەگ]] |١٦٩٥ |؟ |؟ |کوڕی عەلی بەگ و برای ئۆغووز بەگ |- |١٤ | |[[ئەحمەد بەگی یەکەمی سۆران|ئەحمەد بەگی یەکەم]] |؟ |١٧٥٦ |١٧٥٦ |کوڕی ئۆغووز بەگی گەورە و برازای میرە بەگ |- |١٥ | |[[ئۆغووز بەگی بچووک]] |١٧٥٦ |١٧٦٨ |١٧٦٨ |کوڕی ئەحمەد بەگ |- style="background: Yellow;" |١٦ | |[[مستەفا بەگ]] |١٧٦٨ |١٨١٣ |١٨١٦ |کوڕی ئۆغووز بەگی بچووک؛ دەستی لە کار کێشایەوە |- |١٧ |[[پەڕگە:Mir_Muhammad.jpg|ناوەڕاست|بێچوارچێوە|150x150پیکسڵ]] |[[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|میر محەممەد]] |١٨١٣ |١٨٣٨ |١٨٣٨ |کوڕی مستەفا بەگ و بەھێزترین میری میرنشینی سۆران و سەرکردەی [[شۆڕشی میر محەممەد|شۆڕشی ڕەواندز]] |- |١٨ | |[[ئەحمەد بەگی دووەمی سۆران|ئەحمەد بەگی دووەم]] |١٨٣٨ |١٨٤٠ |١٨٤٠ |کوڕی مستەفا بەگ |- style="background: Yellow;" |١٩ | |[[سولەیمان بەگی دووەم]] |١٨٤٠ |١٨٤٠ |؟ |کوڕی مستەفا بەگ؛ دوورخرایەوە |- |٢٠ |[[پەڕگە:Rasul_Beg.jpg|ناوەڕاست|بێچوارچێوە|160x160پیکسڵ]] |[[ڕەسووڵ بەگ]] |١٨٤٠ |١٨٤٧ |١٨٨٤ |کوڕی مستەفا بەگ و کۆتا میری میرنشین. لە دوای ئەو میرنشین ھەڵوەشایەوە بەئێجگاری |} == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == <references responsive="" /> === پەراوێزەکان === {{refbegin}} *{{بیرخستنەوە|author-last=Ebraheem |author-first=Sharameen |سەردێڕ=The Impact of Architectural Identity on Nation Branding: The Case Study of Iraqi Kurdistan. |ڕێکەوت=٢٠١٣|ناونیشان=https://e-space.mmu.ac.uk/326242/1/Sharameen%20Ebraheem%2007977278%20phd%202013-1.pdf |بڵاوکەرەوە=Manchester Metropolitan University's Research Repository}} *{{بیرخستنەوە|author-last=Eppel |author-first=Michael |سەردێڕ=A People Without a State, The Kurds from the Rise of Islam to the Dawn of Nationalism |ساڵ=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Routledge]] |ژپنک=٩٧٨-١-٤٧٧٣-٠٩١١-٧}} *{{بیرخستنەوە|author-last=Eppel |author-first=Michael |سەردێڕ=Routledge Handbook on the Kurds |پەڕەکان=٣٥–٤٧|ساڵ=٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٠|chapter=The Kurdish emirates |chapter-url=https://www.routledgehandbooks.com/doi/10.4324/9781315627427-4#sec3_3_1 |بڵاوکەرەوە=Routledge Handbooks Online |doi=10.4324/9781315627427-4 |ژپنک=٩٧٨-١-١٣٨-٦٤٦٦٤-٣|s2cid=186808301}} *{{بیرخستنەوە|author-last=Ghalib |author-first=Sabah Abdullah |سەردێڕ=The Emergence of Kurdism with Special Reference to the Three Kurdish Emirates within the Ottoman Empire, 1800-1850 |ساڵ=٢٠١١|ناونیشان=https://ore.exeter.ac.uk/repository/bitstream/handle/10036/3676/GhalibS.pdf?sequence=1 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=[[University of Exeter]]}} *{{بیرخستنەوە|author-last=Millingen |author-first=Frederick |سەردێڕ=Wild Life Among the Koords |ساڵ=١٨٧٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=fEFAAQAAIAAJ |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=[[Hurst and Blackett]]}} *{{بیرخستنەوە|author-last=Mustafa |author-first=Amanj Ahmad |سەردێڕ=سیاسه‌تی ده‌وڵه‌تی عوسمانی به‌رانبه‌ر میرنشینی سۆران له‌ سه‌رده‌می میر محه‌ممه‌دی ڕەواندزیدا (-) |ساڵ=٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=[[Soran University]] |زمان=ku, en |doi=10.31918/twejer.1923.10 |doi-access=free}} {{refend}}{{میرنشینی سۆران |state=autocollapse}}{{میرنشینە کوردییەکان|collapsible=collapsed}}{{خانەدانە ئیسلامییەکان لە ناوچەی مەشریق}}{{وتاری باش|وەشان=|ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}}{{تووڵی دەروازە|مێژوو|کوردستان|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عێراق|ئێران|شەڕ|ئیسلام|پاشایەتی}} [[پۆل:میرنشینی سۆران]] [[پۆل:خانەدانە کوردییەکان]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:میرنشینە کوردییەکان]] [[پۆل:مێژووی باشووری کوردستان]] [[پۆل:دامەزرانەکانی سەدەی ١٥یەم]] [[پۆل:دامەزرانەکانی سەدەی ١٤یەم]] [[پۆل:ھەڵوەشانەوەکانی دەیەی ١٨٤٠]] [[پۆل:ناوچە مێژووییەکانی کوردستان]] 3cuoyvkvain9zjb2sc8yccmloan771c 0 5145 1669461 1402257 2026-09-17T19:37:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669461 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شارستانی مەھاباد | ناوی_فەرمی = Mahabad County | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[شارستان]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Mahabad County.png | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = جێگەی لە [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]دا <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=8|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=36.766|frame-long=45.7333|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | پۆتانەکان = | دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | ھێڵیپانی = | ھێڵیدرێژی = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو =وڵات | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}}{{ھن}}{{flagicon image| Flag of Kurdistan.svg}} [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = | ناوی_دابەشکراو٢ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = سەرۆکی شارستان | ناوی_سەرۆک = عارف خدرلوو | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ٢١٥٬٥٢٩ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١١]] <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]]، [[سۆرانی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]، [[سوننە]] <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤١ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = [http://www.mohabad-ag.ir/fa/home/index فەرمانداریی شارستانی مەھاباد] }} '''شارستانی مەھاباد''' لە باشووری [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] ھەڵکەوتووە. لە باکوورەوە لەگەڵ شارەکانی [[میاندواو]] و [[نەغەدە]]، لە باشوورەوە لەگەڵ شاری [[سەردەشت]] و بەشێک لە شاری [[بۆکان]]، لە ڕۆژاواوە لەگەڵ شاری [[پیرانشار]] و لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ شاری [[بۆکان]] ھاوسنوورە. ناوەندی ئەم شارستانە [[مەھاباد|شاری مەھاباد]]ە و لە دوو [[ناوچە]] پێکھاتووە:<ref>فەرھەنگی ئاوایییەکانی مەھاباد، ھەرمان وەتمانی-زانکۆ خەلیفە، ٢٠٠٩</ref> * [[ناوچەی ناوەندی (شارستانی مەھاباد)|ناوچەی ناوەندی]] * [[ناوچەی خەلیفان]] بەپێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١١]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارستانە ٢١٥٬٥٢٩ کەس بووە کە ١٠٨٦٥٤ کەسیان [[پیاو]] و ١٠٦٨٧٥ کەسیشیان [[ژن]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/2/pdf/jamiat_shahrestan_keshvar3.pdf |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی PDFی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140703101259/http://www.amar.org.ir/Portals/2/pdf/jamiat_shahrestan_keshvar3.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] * [[مەھاباد]] * [[پێرستی گوندەکانی مەھاباد]] * [[ناوچەی ناوەندی (شارستانی مەھاباد)|ناوچەی ناوەندی]] * [[ناوچەی خەلیفان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران|کوردستان|موکریان}} {{پۆلی کۆمنز|Mahabad County}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانی مەھاباد]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] 1bc0szja9r9rfo274pr4irxqyz446bv 0 5492 1669700 1092061 2026-09-18T01:36:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669700 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە}} '''شازاد سائیب''' ناسراو بە '''کاکە شا'''، ساڵی [[١٩٤٦]] لە [[سلێمانی]] لەدایکبووە. ساڵی [[١٩٦٨]] کۆلیژی مافی لە [[بەغدا]] تەواو کردووە و دەستی بە [[پارێزەری]] کردووە، لەم پێناوەشدا بەرگری لە زۆرلێکراوان کردووە، لەپاڵ کارەکەی خۆیدا درێژەی داوە بە خەباتی سیاسی. لە ساڵانی ١٩٦٩-١٩٧٠ سەرنووسەری [[گۆڤاری ڕزگاری]] بووە. ساڵانی ١٩٧٠ تا ١٩٧٥ لە ریزەکانی [[کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان]]دا کاری کردووە، دوای شکستی ١٩٧٥و دامەزراندنی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] ڕۆڵێکی دیاری لە گەیاندنی رێنمایی و راسپاردەکانی سەرکردایەتی لەنێوان دەرەوە و ناوەوەی وڵاتدا گێڕاوە. ساڵی ١٩٨٠ چۆتە شاخ و بۆتەوە [[پێشمەرگە]]، لەو ماوەیەشدا دادگاکانی شۆڕشی رێکخستووە. ساڵانی ١٩٧٨ تا ١٩٨٣ بووەتە نوێنەری یەکێتیی نیشتمانی لە [[سوریا]] و [[لوبنان]]، لە ساڵی ١٩٨٨یشدا نوێنەری یەکێتیی نیشتمانی بووە لە [[ئەوروپا]] و ساڵی ١٩٩٤ لە [[ئەنقەرە]] بۆتە نوێنەری یەکێتی لە [[تورکیا]]. شازاد سائیب ساڵی [[٢٠٠١]] پۆستی وەزیری کشتوکاڵی لە [[کابینەی سێیەم]]ی [[حکومەتی ھەرێمی کوردستان]]دا پەسەند کرد. لە ڕۆژی ٢١ی ئایاری ٢٠٠١ بە ڕووداوێک لە نزیکی شارۆچکەی [[پیرەمەگروون]] گیانی سپارد. == وتاری پەیوەندیدار == * ''[[لە چلەی چلچرایەکدا]]'' == سەرچاوەکان == * [http://www.kurdsat.tv/DirejeWekEmro_K.aspx?Cor=Nawdarek&Jimare=193 شازاد سائیب]{{بەستەری مردوو|url=http://www.kurdsat.tv/DirejeWekEmro_K.aspx?Cor=Nawdarek&Jimare=193 |date=کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ }}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}، ژیانی ناودارێک، ماڵپەڕی [[کوردسات]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|کوردستان|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:خەڵکی سلێمانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠١]] [[پۆل:ئەندامانی کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان]] [[پۆل:سیاسییەکانی کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان]] [[پۆل:سیاسییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] dzi7evrrdixjwgda5oaqpg144ii7hcy 0 6108 1669443 1508603 2026-09-17T19:34:09Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669443 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''شارستانی سەوڵاوا ''' لە [[دابەشکاریی وڵاتیی ئێران]]دا، یەکێک لە [[شارستان]]ەکانی [[پارێزگای کوردستان]]ە. ناوەندی ئەم شارستانە [[سەوڵاوا|شاری سەوڵاوا]]یە. بە پێی [[سەرژماریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتوانی ئەم شارستانە ٥٣٩٩٢ کەس بووە.<ref>[http://www.sci.org.ir/content/userfiles/_census85/census85/natayej/infofile/kol.xls ناوەندی ئاماری ئێران، فایلی ئێکسێلی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦]{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> شارستانی سەوڵاوا پێشتر بەشێک لە [[مەریوان (شارستان)|شارستانی مەریوان]] بووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی سەوڵاوا}} {{پارێزگای کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Sarvabad County}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی سەوڵاوا]] [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای کوردستان]] cxk4scn74n5rw3tzrtdn1647s0u5kfn 0 10362 1669688 1402299 2026-09-18T01:34:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کووەیت-کۆلکە) 1669688 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شاری کووەیت | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{نووسەی عەرەبی|مدينة الكويت}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی ناوچەکانی کووەیت|شار]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Kuwait montage.png | قەبارەی_وێنە = 250px | شرۆڤەی_وێنە = چەند دیمەنێکی شاری کووەیت | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kuwait | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کووەیت]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = وڵات | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کووەیت}} | جۆری_دابەشکراو١ = | ناوی_دابەشکراو١ = | جۆری_دابەشکراو٢ = | ناوی_دابەشکراو٢ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = ١٦١٣ | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٣،٠٠٠،٠٠٠ | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شاری کووەیت''' ({{بە عەرەبی|مدينة الكويت}}) پایتەخت و گەورەترین شاری [[کووەیت]]ە. ئەم شارە وەکوو ناوەندی سیاسی، فەرھەنگی و ئابووری لە کووەیتدا دەناسرێت و زۆرتری دایرەکان، ڕێکخراوەکان و بانکە ناوەندییەکان لە ئەو شارە جێیان گرتووە. شاری کووەیت لە قەراخی [[کەنداوی کووەیت]] و [[کەنداوی فارس]] ھەڵکەوتووە. == مێژوو == لە ساڵی ١٦١٣ شارۆچکەی کوێت لە شاری کوەیتی مۆدێرن دامەزرا وەک گوندێکی ماسیگر کە ماسیگرەکان تێیدا نیشتەجێ بوون. لە ساڵی ١٧١٦ بەنی ئوتوبەکان لە کوێت نیشتەجێ بوون. لە کاتی هاتنی ئوتوبەکاندا، کوێت هێشتا چەند ماسیگرێکی تێدا نیشتەجێ بوو و بە پلەی یەکەم وەک گوندێکی ماسیگر کاریاندەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=R0NH1CbXf24C&pg=PA64|سەردێڕ=بەردەوامی و گۆڕانکاری لە شاری هاوچەرخی کوێت: ڕەهەندە کۆمەڵایەتی-کولتوورییەکانی حەوشە و دیوانییەی کوێت|ئیش=Mohammad Khalid A. Al-Jassar|ساڵ=٢٠٠٩|پەڕە=٦٤|ژپنک=٩٧٨١١٠٩٢٢٩٣٤٩}}{{بەستەری مردوو|url=https://books.google.com/books?id=R0NH1CbXf24C&pg=PA64 |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ }}</ref> لە سەدەی هەژدەهەمدا، کوێت ئاوەدانی کرد و بە خێرایی بوو بە ناوەندی بازرگانی سەرەکی بۆ ترانزێتی کاڵا لە نێوان [[هیندستان]]، [[بەغدا]] و عەرەبستان. تا ناوەڕاستی ساڵانی ١٧٠٠، کوێت پێشتر خۆی وەک ڕێڕەوی بازرگانی سەرەکی لە کەنداوی فارسەوە بۆ حەلەب جێگیر کردبوو.<ref name=sail>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://archive.org/details/shadowsonsandthe00bell|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration|سەردێڕ=سێبەرەکان لەسەر خۆڵ: بیرەوەرییەکانی سێر گاوەین بێڵ|بڵاوکەرەوە=C. Hurst|ئیش=Gawain Bell|پەڕە=[https://archive.org/details/shadowsonsandthe٠٠bell/page/٢٢٢ ٢٢٢]|ساڵ=١٩٨٣|ژپنک=٩٧٨٠٩٠٥٨٣٨٩٢٢|دوایین١=Bell|یەکەم١=Sir Gawain}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.google.com/search?q=kuwait+important+trading+port+pearl+merchants+import+export+goods&btnG=Search+Books|سەردێڕ=ʻAlam-i Nisvāṉ – Volume 2, Issues 1–2|پەڕە=١٨|وتەگێڕانەوە=کوێت بوو بە بەندەرێکی بازرگانی گرنگ بۆ هاوردەکردن و هەناردەکردنی کاڵا لە هیندستان و ئەفریقا و عەرەبستانەوە.}}</ref> لە کاتی گەمارۆدانی [[بەسرە]] لەلایەن فارسەکانەوە لە ساڵانی ١٧٧٥-١٧٧٩، بازرگانانی عێراقی پەنایان بۆ کوێت برد و بەشێکیان ڕۆڵی کاریگەرییان هەبوو لە فراوانکردنی چالاکییەکانی بەلەمسازی و بازرگانی کوێت.<ref name=boom>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://archive.org/details/beyondstormgulf00benn|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration|سەردێڕ=لە دەرەوەی زریان: خوێنەرێکی قەیرانی کەنداو |بڵاوکەرەوە=Olive Branch Press|ئیش=Phyllis Bennis|پەڕەکان=[https://archive.org/details/beyondstormgulf٠٠benn/page/٤٢ ٤٢]|ژپنک=٩٧٨٠٩٤٠٧٩٣٨٢٨|دوایین١=Bennis|یەکەم١=Phyllis|دوایین٢=Moushabeck|یەکەم٢=Michel|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٠}}</ref> لە ئەنجامدا بازرگانی دەریایی کوێت گەشەی کرد. لە نێوان ساڵانی ١٧٧٥ بۆ ١٧٧٩، ڕێگا بازرگانییەکانی هیندستان لەگەڵ بەغدا، حەلەب، سمیرنە و قوستەنتینیە بەرەو کوێت گۆڕدرا. کۆمپانیای ڕۆژهەڵاتی هیندستان لە ساڵی ١٧٩٢دا ئاراستەی کوێت کرا.<ref name=kw>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=R0NH1CbXf24C&pg=PA66|سەردێڕ=بەردەوامی و گۆڕانکاری لە شاری هاوچەرخی کوێت|ئیش=Mohammad Khalid A. Al-Jassar|ساڵ=٢٠٠٩|پەڕە=٦٦|ژپنک=٩٧٨١١٠٩٢٢٩٣٤٩}}{{بەستەری مردوو|url=https://books.google.com/books?id=R0NH1CbXf24C&pg=PA66 |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=5xVSkGtcT5YC&pg=PA4|سەردێڕ=The Kuwait Crisis: Basic Documents|پەڕە=٤|ساڵ=١٩٩١|ژپنک=٩٧٨٠٥٢١٤٦٣٠٨٩|دوایین١=Lauterpacht|یەکەم١=E|دوایین٢=Greenwood|یەکەم٢=C. J|دوایین٣=Weller|یەکەم٣=Marc}}</ref> کۆمپانیای ڕۆژهەڵاتی هیندستان ڕێگا دەریاییەکانی نێوان کوێت و [[هیندستان]] و کەناراوەکانی ڕۆژهەڵاتی ئەفریقای مسۆگەر کرد. دوای کشانەوەی فارسەکان لە [[بەسرە]] لە ساڵی ١٧٧٩، کوێت بەردەوام بوو لە ڕاکێشانی بازرگانی دوور لە بەسرە.<ref name=mer>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=t6v2HHoWgbsC&pg=PA72|سەردێڕ=بازرگانان و مەملوکەکان و کوشتن: ئابووری سیاسی بازرگانی لە بەسرەی سەدەی هەژدەهەمدا |نووسەر=Thabit Abdullah|پەڕە=٧٢|ژپنک=٩٧٨٠٧٩١٤٤٨٠٧٦|ساڵ=٢٠٠١}}</ref> == وەرزش == {{ئەمانەش ببینە|وەرزش لە کووەیت}} ئەم شارە خانووی یانەی [[ئەلکووەیت (تۆپی سەبەتە)|ئەلکووەیت]]ە کە وەکوو نەریتێک یاریکەرە گرنگەکانی بە [[ھەڵبژاردەی تۆپی سەبەتەی کووەیت]] دەدات.<ref>[http://www.fiba.com/asia/2015/Kuwait#|tab=roster 2015 FIBA Asia Championship – Kuwait Roster] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170708213913/https://www.fiba.com/asia/2015/Kuwait#{{!}}tab=roster |date= ٨ی تەممووزی ٢٠١٧ }}, FIBA.com, accessed 16 February 2016.</ref> لە ١٣ ھەتا ١٥ی شوباتی ٢٠٢٠ یەکەمین خەڵاتی گەورەی قارەمانی ئاکیۆبایک لە شاری کووەیت بەڕێوەچوو.<ref>https://www.gulftoday.ae/sport/2020/02/14/double-delight-for-team-abu-dhabi-riders-at-kuwait-grand-prix</ref><ref>https://menafn.com/1100996435/Kuwaits-Abdulrazzeq-wins-ITU-Aquabike-World-Championships-slalom-GPI</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{commons category|Kuwait City}} {{پایتەختەکانی ئاسیا}} {{تووڵی دەروازە|کووەیت|جوگرافیا|ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کووەیت-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی کووەیت]] [[پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکانی کووەیت]] [[پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکانی کەنداوی فارس]] [[پۆل:پایتەختەکانی ئاسیا]] [[پۆل:شاری کووەیت]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٦١٣]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٧٥٢]] q6mn57zorq3ko1a9av0ejdv9n6a0jvc 0 10892 1669444 1481762 2026-09-17T19:34:19Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669444 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شارستانی شنۆ | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = شهرستان اشنویه | زمانی_ناوی_خۆماڵی = فارسی | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[شارستان]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Oshnaviyeh_County.png | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = جێگەی لە [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]]دا | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=9|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat= 37.05|frame-long= 45.08333|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}}{{ھن}}{{flagicon image| Flag of Kurdistan.svg}} [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = | ناوی_دابەشکراو٢ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = ڕاژۆر | ناوی_سەرۆک = ئەنوەر سەعیدی <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ١,١٩٣ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٥٢٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٧٣,٨٨٦ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = ٦٢ کەس | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = ٤٢,٨٩٥ | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = ٣١,٠٢٧ | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = شنۆیی | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +3:30 | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +4:30 <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = [http://www.shnocity.ir/ شارەوانی شنۆ] | پەراوێزەکان = }} '''شارستانی شنۆ''' ({{بە فارسی|شھرستان اشنویە}}) یەکێک لە شارستانەکانی [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە [[موکریان|ھەرێمی موکریان]] لە [[ئێران]] ھەڵکەوتووە. ناوەندی ئەم شارستانە [[شار]]ی [[شنۆ]]یە. لە باکوورەوە لەگەڵ [[شارستانی ورمێ]]، لە باشوورەوە لەگەڵ [[شارستانی پیرانشار]]، لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[شارستانی نەغەدە]] و لە ڕۆژئاواوە لەگەڵ [[ھەرێمی کوردستان]] ھاوسنوورە.<ref>[http://www.oshnavieh-ag.ir/tabid/1501/Default.aspx شھرستان اشنویە - ماڵپەڕی فەرمانداری شنۆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180307021723/http://www.oshnavieh-ag.ir/tabid/1501/Default.aspx |date= ٧ی ئازاری ٢٠١٨ }} ('''فارسی''')</ref> لە ڕۆژئاوای [[دەریاچەی ورمێ]] نزیکەی ١٣٠٠ مەتر لە [[ئاستی دەریا]]وە بەرزە. ئەم شارستانە بە شاخی بەرز دەورە دراوە کە تەنانەت لە لوتکەی [[ھاوین]]شدا بە فێنک دەمێننەوە. بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠١٦ ژمارەی دانیشتوانی ئەم شارستانە یەکسانە بە ٧٣٨٨٦ کەس. خەڵکی ئەم شارستانە بە [[زمانی کوردی|کوردی]] قسە دەکەن.<ref> https://www.pana.ir/news/920941 </ref> == زمان == زۆربەی دانیشتوانی شارستانی شنۆ بە [[زمانی کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) دەدوێن،<ref> https://web.archive.org/web/20120524212503/http://www.iranvillage.ir/modules.php?name=Forums&file=printview&t=674&start=0&sid=23008a2ea0a625d218ff5d00baab9386 </ref><ref> https://web.archive.org/web/20140220062637/http://www.loghatnaameh.org/dehkhodaworddetail-7d1b3c8f0888498b8fec6379f0c0e1a8-fa.html </ref><ref>http://irantoorism.akairan.com/iranshenasi-irangardi/azarbayjan-gharbi/9935.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120731080622/http://irantoorism.akairan.com/iranshenasi-irangardi/azarbayjan-gharbi/9935.html |date=٣١ی تەممووزی ٢٠١٢ }}</ref> کە ھەم بە زاراوەی ناوخۆیی(نزیک لە زاراوەی [[ڕەواندز]] و [[ھەولێر]]) و ھەم شێوەزاری [[موکریانی]] قسە دەکەن. خەڵکی [[ئێڵ]]ی [[ھەرکی]] بە [[کوردیی باکووری|کرمانجی]] قسە دەکەن.<ref>https://www.ashayer.org/?q=node/3728 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221203225854/https://www.ashayer.org/?q=node/3728 |date= ٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ }}</ref><ref> https://vista.ir/?view=item&id=45538 </ref> == ئایین == دانیشتوانی شارستانی شنۆ [[ئیسلام]]([[سوننە]]ن). نزیکەی ٩٦٪ [[شافعی]] و ٤٪ [[حەنەفی]]ن.<ref> https://web.archive.org/web/20121017111933/http://noorportal.net/1/7699/8436.aspx </ref> == ئیڵ و ھۆزەکان == لە نێو [[ئێڵ]]ەکانی شارستانی شنۆ دەتوانین ئاماژە بە [[زەرزا]] و [[سادات]] و [[ھەرکی]] و [[مامەش]] و [[شکاک]] و [[ئێڵ]]ەکانی تری [[موکری]] بکەین.<ref> https://www.magiran.com/article/2540118 </ref> == شەڕی ئێران و عێراق == ھەروەھا لە کاتی [[شەڕی ئێران و عێراق]]دا شارستانی شنۆ کیمیاباران کرا. لە ڕۆژانی دوای پەسەندکردنی بڕیاری ژمارە ٥٩٨ی [[ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان]] لەلایەن ھەردوو لایەنی جەنگەوە، واتە بەرامبەر کۆماری ئیسلامی [[ئێران]] و [[ڕژێمی بەعس]]ی [[عێراق]]. لە ٢ی ئابی ١٩٨٨، فڕۆکەکانی سوپای بەعسی عێراق ھێرشیان کردە سەر ھەندێک ناوچەی شارستانی شنۆ و لەو ھێرشانەدا گازی دەماری خەردەلیان بەکارھێناوە. دوای ئەو ھێرشانە نزیکەی دوو ھەزار و ٧٠٠ کەس بریندار بوون. لەم ھێرشانەدا کە کاتژمێر ٢:٤٥ خولەکی بەیانی (٢ی ئابی ١٩٨٨) ڕوویدا، کاتێک خەڵکی [[شنۆ]] خەوتبوون، ژمارەیەک خانووی نیشتەجێبوون و دەوروبەریان لە لای رۆژئاوا و باشووری رۆژئاوای شار لە ناوچەکانی بەردە بەردە زارد. کەچەڵاوا و مام تامر لە لایەن فڕۆکەکانی گاگارین سەر بە رژێمی عێراق ھێرشیان کرایە سەر. ھەروەھا لە راپۆرتەکەیدا شاندی نەتەوە یەکگرتووەکان ژمارەی بریندارانی ٢٦٠٠ کەس راگەیاندووە.<ref>https://www.yjc.news/fa/news/6189366/دومین-یادوارھ-بمباران-شیمیایی-سال-67-اشنویە{{بەستەری مردوو|url=https://www.yjc.news/fa/news/6189366/%D8%AF%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%86-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%B1%DA%BE-%D8%A8%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%84-67-%D8%A7%D8%B4%D9%86%D9%88%DB%8C%DB%95 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref> https://www.tabnak.ir/fa/news/821848/سالگرد-بمباران-شیمیایی-منطقھ-اشنویە </ref><ref> https://www.farsnews.ir/news/13960409000929/بمباران-شیمیایی-اشنویھ-را-از-یاد-نبریم </ref> == دابەشکارییەکانی وڵاتی == === شارەکان === * شاری [[شنۆ]] * شاری [[نەڵۆس]] === گوندەکان === ==== بەشی ناوەندی ==== * '''شنۆی باکوور''': [[سەوجە]] - [[ئەمیرئاوا]] - [[تاجیناوێ]] - [[حەسەن نووران]] - [[گوندەوێڵە]] - [[شاوانە]] - [[عاڵیاوێ]] - [[نەڵیوان]] * '''دەشتەبێڵ''': [[دووربە]] - [[ئیسلاملوو]] - [[سێکانی (شنۆ)|سێکانی]] - [[شیوە بیرۆ]] - [[گەڵاز]] - [[گوندی مەلاعیسا]] - [[ئاغبڵاغ]] - [[دۆستەگ]] - [[لۆرکان]] - [[سیاوان]] ==== بەشی نەڵۆس ==== * '''شنۆی باشوور''': [[دێشەمس]] - [[دێ گورج]] - [[ئاسناوێ]] - [[سەرگیز]] * '''ھێ''': [[سۆفیان]] - [[کانیڕەش (شنۆ)|کانیڕەش]] - [[سینگان]] - [[شێخان]] - [[ھێ]] - [[بیمزۆرتە]] - [[میراوێ (شنۆ)|میراوێ]] == گوندەکان == جبریلاوێ، سەوجە، گوندەوێڵە، حەسەننووران، ئاڵیاوێ، گورگاوێ، تاچیناوێ، نەڵیوان، پووشاوێ، میراوێ، ھێ، شێخان، گوندی مەلا عیسا، کانی سپی، گەڵاز،چە لاش. پۆڵێ، قوڕووشاوێ، سەرگیز، دێشەمس، قەرەسەقەل، پرداوێ، خانلەر، قەزەناوێ، سۆفیان، کانی ڕەش و پێروان، جەڵدیان، سینگان، خورشت، کانی سۆرک، بێمزورتێ، دواوان، چەپەراوێ، بابخاڵاوێ، کانیڕەش، قەڵاتیان، شێخان ، تاژەندەرێ، بێتریان، کیسەڵاوێ، دڕوو، پێگەڵە، سەردەرێ، باڵاگیر، قەرەسەقەل، چەشمەگۆل، سەنگەرێ، گوندی مام برایم، دووڕبە، گرکاشان، بێژاوێ، شاوانێ، زمێ، ئاڵکاوێ، ... ==سەرچاوەکان== {{reflist}} {{پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژئاوا}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران|کوردستان|موکریان}} {{پۆلی کۆمنز|Oshnavieh County}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانی شنۆ]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|شنۆ]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] bh10r77fwkd2rib8q4ifzg9wne3hkm8 0 11283 1669682 1553729 2026-09-18T01:33:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عەرەبستانی سعوودی-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، جوگرافیا-کۆلکە) 1669682 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Orphan|date=ئاب ٢٠٢١}} }} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شاری زیلفی | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = شار <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Saudi-desert.gif | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = Flag_of_Saudi_Arabia.svg | قەبارەی_ئاڵا = 100px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = Emblem of Saudi Arabia.svg | قەبارەی_نیشان = 70px | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = Saudi_Arabia_location_map.svg | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = شاری زیلفی | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = وڵات | ناوی_دابەشکراو = [[عەرەبستانی سەعوودی|سعودیە]] | جۆری_دابەشکراو١ = ناوچەى حكومی | ناوی_دابەشکراو١ = [[ناوچەی ڕیاز]] | جۆری_دابەشکراو٢ = | ناوی_دابەشکراو٢ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = پارێزگار | ناوی_سەرۆک = زيادى كوڕی محەممەدى حوسێنى تەميمی <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٥٤٤٠ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = ٢.٤ | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٠٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٨٠٠٠٠+ | دانیشتووان_لە = ٢٠٠٩ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = ٨٠٠٠٠ | مەزندەی_دانیشتووان_لە = ٢٠٠٩ | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = ٣:٠٠+ | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = ٣+ | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = پەيوەندی تەلەفۆنی | کۆدی_ناوچە = ٩٦٦٦+ (٠٦) <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = [http://www.alzulfi.gov.sa/ پارێزگای زیلفی] | پەراوێزەکان = }} '''شاری زیلفی''' پایتەختی پارچەی زیلفییە و گەورەترین شارەی پارچەکەیە. دەکەوێتە ناوەندی ناوچەکە و ژمارەی دانیشتوانی نزیکەی ٧٠٠٠٠ کەسە، یەکێکە لەشارە گەورەکانی [[ناوچەی ڕیاز]]ی سعودیە، ٢٦٠ کلم لە [[ڕیاز]] دوورە و ڕووبەرەکەی ٥٥٤٠ کلم٢ و نزیکەی ٩٥%ی سەوزاییە. == دیمۆگرافیا == === ئەمیری شار === زەید حوسێن (ئێستا ئەمیرە) === ئاین === ھەموو دانیشتوان پەیڕەوی ئاینی [[ئیسلام]] دەکەن و ئەھلی سووننە و جەماعەن و لەسەر بەرنامەی سەلەفی دروستن. === ژمارەی دانیشتوان === نزیکەی ٨٠٠٠٠ کەس. === سنووری شارەکە === لەباکورەوە لەگەڵ عەلەقە و لەڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ شاخی تەویق و لەڕۆژئاواوە لەگەڵ نفود سویرات و لە باشورەوە لەگەڵ ناوەندی باخچە و پارێزگای غات ھاوسنوورە. === کۆلیژەکان === * کۆلێژی زیلفی کوڕان. * کۆلیژی زیلفی کچان. * کۆلیژی زانست لە زیلفی. === لەشەقامە گرنگەکانی === # شەقامی مەلیک عەبدولعەزیز # شەقامی مەلیک فەھد # شەقامی تەحلیە # شەقامی عەلەقە === ڕاگەیاندن === * نوسینگەی ڕۆژنامەی ریاز * نوسینگەی ڕۆژنامەی جەزیرە == سەرچاوە == [https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%84%D8%B2%D9%84%D9%81%D9%8A ویکیپیدیای عەرەبی] {{پۆلی کۆمنز|Al Zulfi}} {{تووڵی دەروازە|عەرەبستانی سعوودی|مێژوو|جوگرافیا}} {{عەرەبستانی سعوودی-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ڕیاز]] snf6ejcf6fhhaq7t6gxs7ytr7uy4ctu 0 11303 1669685 1508857 2026-09-18T01:34:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عەرەبستانی سعوودی-کۆلکە، وزە-کۆلکە) 1669685 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''شاری مەلیک عەبدوڵڵا بۆ وزەی ناوکی''' شارێکی زانستییە بۆ کاروباری وزەی ناوکی لە [[عەرەبستانی سعوودی|سعودیە]]، لە ساڵی ١٤٣١ی کۆچی - ٢٠١٠ی زاینی بە فەرمانی مەلیکی ژمارە أ/٣٥ لە ڕێکەوتی ٣/٥/١٤٣١ی کۆچی دامەزراوە. == دەستەی بەڕێوەبردنی سارەکە == * دکتۆر ھاشم یەمانی (سەرۆکی شار). * دکتۆر وەلید ئەبولفەرەج (جێگری سەرۆک). * دکتۆر خالید سولەیمان (جێگری سەرۆک بۆ کاروباری وزەی ناوکی). == بودجەی شارەکە == لە ساڵی دارایی ١٤٣١ - ١٤٣٢ی کۆچی بڕی نیو ملیار ڕیالی سعودی بۆ کاروباری شارەکە دیاریکراوە == ماڵپەڕی فەرمی == [https://web.archive.org/web/20150810182636/http://www.energy.gov.sa/ شاری مەلیک عەبدوڵڵا بۆ وزەی ناوکی] {{تووڵی دەروازە|عەرەبستانی سعوودی|وزە|دەیەی ٢٠١٠|زانکۆکان}} {{پۆلی کۆمنز|King Abdullah City for Atomic and Renewable Energy}} {{عەرەبستانی سعوودی-کۆلکە}} {{وزە-کۆلکە}} [[پۆل:ئابووری سعودیە]] en3wogoddls2zapmbmuv4tkphf62bzz 0 11964 1669620 1508796 2026-09-17T22:34:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، فەلسەفە-کۆلکە) 1669620 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Civilizations map.png|چەپ|350px|وێنۆک|وێنەی دیاریکردنی شارستانێتییەکانی [[جیھان]] (١٩٩٦)]] '''شارستانێتی''' یان '''ژیواری''' ({{بە ئینگلیزی|Civilisation}}، {{بە عەرەبی|الحضارة}}) ھەندێک جار ئەو لایەنەیە کە مشت و مڕی زۆر بە چەندین شێوە ھەڵدەگرێت. بە شێوەیەکی سەرەکی شارستانێتی ئەو لایەنەی [[مرۆڤ]]ەکان دەگرێتەوە کە چەندین دەستکەوت و [[ئامێر]] یاخود [[وەرزێڕی|کشتوکاڵ]]یان بە شێوازێکی سەرسوڕھێنەر بە دەست ھێناوە لە بوارەکانی [[تەکنەلۆژیا]]، [[زانست]] و ھتد. == سەرچاوەکان == * [http://en.wikipedia.org ویکیپیدیای ئینگلیزی] {{پۆلی کۆمنز|Civilizations}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|چاند|فەلسەفە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:جوگرافیای چاندی]] [[پۆل:مێژووی چاندی]] [[پۆل:چاند]] [[پۆل:شارستانێتییەکان| ]] [[پۆل:کۆمەڵگا]] [[پۆل:تیۆرییەکانی مێژوو]] nl1m96bnc81fo91jn0z0tqmi3ptaf1x 0 12389 1669634 1402289 2026-09-17T22:37:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئەکتەر-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1669634 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = شارۆخ خان <br /> Shah rukh Khan | وێنە =Shahrukh interacts with media after KKR's maiden IPL title.jpg | قەبارەی وێنە = 200px | ناوی کاتی لەدایکبوون = | شوێنی لەدایکبوون =[[مەھارشترا]] , [[نیوودێھلی]] {{flag|India}} | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٦٥ تشرینی دووەم ٢ (٥١ ساڵ) | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | هۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | نیشتەجێ = | نەتەوە = | ناوەکانی تر = کینگ خان ، SRK ، پاشای ڕۆمانسی ، پادشای [[بۆڵیوود]] | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = [[ئەکتەر]] ، [[دەرهێنەر]] ، پێشکەشکاری تەلەفزیۆنی | ساڵانی چالاکی = ١٩٨٨-ئێستا | خاوەنکار = | شار = | مووچە = | دارایی = ٦۰۰ ملیۆن [[دۆلاری ئەمریکی]] | باڵا = | کێش = | ناسراو بە هۆی = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرانبەرەکان = | ئایین =[[ئیسلام]] | هاوسەر = گاوری خان (١٩٩١-ئێستا) | یار = | منداڵەکان = ئاریان ، سوهانا ، ئەبرام | دایک و باوک = | خزمەکان = | پەیوەندیەکان = | خەڵاتەکان =١٤٨ خەڵات و ١٦٤ جار پاڵێوراو |واژوو | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''شاروخ خان''' (بە [[ئینگلیزی]]: ''Shahrukh Khan'' ، بە [[ھیندی]]: शाहरुख़ ख़ान) [[ئەکتەر]] و [[دەرھێنەر]] و پێشکەشکاری تەلەفیزیۆنیە لە [[ھیندستان]]. بە (پادشای [[بۆڵیوود]]) ناسراوە. خان تا ئێستا بەشداری زیاتر لە (٧٠) فیلمدا کردووە..<ref name="test">[http://en.wikipedia.org] ویکیپێدیای ئینگلیزی.</ref> '''خان''' لە ساڵانی (٨٠)کاندا دەستی کرد بە کاری ھونەری و سەرەتا بە [[شانۆ]] و درامای تەلەفزیۆنی دەستیپێکرد. یەکەم فیلمی لە ساڵی ١٩٩٢ بە ناوی ([[دیوانا (فیلم)]]) (''Deewana'') بڵاو کردەوە. لە دوای ئەم فلیمەوە بە یەکێک لە ئەکتەرە ھەرە بە ناوبانگەکانی وڵاتی [[ھیندستان]] ناوبانگی دەکرد بەھۆی لێھاتووی و جوانی نمایش کردنی لە فیلمەکانیدا. ھەروەھا خان بە یەکێک لە ھەرە ئەکتەرە گەورە و بە ناوبانگەکانی [[جیھان]] ئەژمار دەکرێت ، بە زیاتر لە ملیارێک ھەوادارەو و ھاندەرەوە لە جیھاندا. لە ساڵی ٢٠٠٨ دا (نیوس ویک) بە یەکێک لە (٥٠) کەسی زۆر بە توانای جیھان ھەڵیبژارد. == ژیاننامە == خان لە ساڵی ١٩٦٥ لە خێزانێکی [[موسڵمان]] لە شاری [[نیوودێھلی]] سەر بە وڵاتی [[ھیندستان]] لە دایکبووە. باوکی (تاج محەمەد خان) یەکێک بوو لە خەباتکەرانی [[سەربەخۆیی ھیندستان]] لە پیشاوەر (ھیندستانی بەریتانی). خان خوشکێکی گەورەتر لە خۆی ھەیە بە ناوی (شەھناز). ھەروەھا لە کاتی لە دایکبووندا ناوی (شاروخ) واتە (ڕووخسای پادشا)ی لێنراوە. خان لە قوتابخانەی (ست. کۆڵومبا) (''St.Columba's School'') دەیخوێند کە لەم قوتابخانەیە زۆر سەرکەوتوو بوو لە [[وەرزش]] و [[دراما]] و ئەکادیمی. لێرە دیاری ساڵانەی قوتابخانەکەی وەرگرت بە ناوی (''Sword Of Honour'') واتە (شمشێری شەرەف) کە ئەم دیاریە ساڵانە دەدرا بەو قوتابیەی کە ھێمای ڕۆحیەتی قوتابخانەکە بوو. پاشان لە نێوان ساڵانی (١٩٨٥-١٩٨٨ز) کۆلێجی (ھانسراج)ی تەواو کرد و بڕوانامەی (بەکالریۆس)ی لە بەشی (ئابووری) وەرگرت. پاشان بڕوانامەی ([[ماستەر]])ی لە (پەیوەندییەکانی بارستە) (''Mass Communications'') لە (زانکۆی نیشتیمانی ئیسلامی) (''جامعة میلیە إسلامیة'') بە دەست ھێنا. پاشانیش دەستی کرد بە بەشداری کردن لە بواری فیلمدا لە [[بۆڵیوود]]. وە لە تەواوی ژیانیدا کەسێکی بەھرەمەندی دەستنیشان کرد کە دەتوانێت جێگەی بگرێتەوە ئەو کەسەش بەناوی (زریان رێباز) ناسراو بە (زریان خان)وە بەشدارە لە فیلمی (jab tak hai jaan) وە لە کۆتاییەکەشدا فیلمەکەی پێشکەش کرد بە (زریان خان). ==سەرەتای دەرکەوتن== سەرەتای کارەکان لە[[بۆلیوود]] ڕۆژی ٢٥ی حوزەیرانی ١٩٩٢، ڕۆژی نمایشکردنی فیلمی (Deewana) کەئەم فیلمە بەیەکەمین وێستگەی بەشداربوونی لەفیلمەکان دادەنرێت بۆ شاروخ خان، لەم فیلمەیدا لەپاڵ هەریەکە لە ڕیشی کاپوور و دیڤیا بهارتی و ئامریش پوری بەشداریکرد. لەگەڵ ئەوەی Deewana یەکەم فیلمی بوو بەڵام ئەو بەهۆی فیلمی دووەمییەوە بازیگر (baazigar) ناوبانگییەکی باشی دەستەمۆکرد. سەرەتای دەرکەوتنی شاروخ خان بەڕۆڵی کەسایەتی چەپەڵ و پیاو خراپ دەستی پێکرد نموونەی فیلمی baazigar و Darr لە ١٩٩٣ وە Anjaam لە ساڵی ١٩٩٤. بەڵام ساڵی ١٩٩٥ لەدوای بەشداریکردنی لەفیلمی دیلوالێ دولهانیا لێ جەیانگێ لەسەر دەستی ئادیتیا چۆپراوە دەخزێنرێتە ناو فیلمە ڕۆمانسیەکانەوە ئیتر دوای ئەو فیلمە سەرکەوتووەی لەچەندین فیلمی دی ڕۆمانسی سەرکەوتنی بەدەستهێنا ئەوانیش Dil To Pagal Hai لەساڵی ١٩٩٧ وە لەساڵی ١٩٩٨ لەفیلمی Kuch Kuch Hota Hai وە لەساڵی ٢٠٠١یش Kabhi Khushi Kabhie Gham… ئەم فیلمانە بوونە دەستپێکی گۆڕینی ئاڕاستەی شاروخ خان لەڕۆڵی نەرێنییەوە بۆ ڕۆڵی ئەرێنی و ڕۆمانسی. لەگەڵ ئەوەش شاروخ خان لەچەندین فیلمی نەرێنی دیکەشەوە دەرکەوتەوە کەئەوانیش Josh لەساڵی ٢٠٠٠ وە زنجیرە دوو بەشی Don لەساڵانی ٢٠٠٦ و ٢٠١١. == فیلمەکان == ;کلیل {| class="wikitable" |- | style="width:15%; background:#ffcba4; text-align:center;"|{{Double-dagger}} | فیلمی نوێ |Fan} === وەکو ئەکتەر === {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! width=10%| ساڵ ! style="width:30%;"| فیلم ! style="width:30%;"| ڕۆڵ ! style="width:30%;"|تێبینی |- | ١٩٩٢ | ''[[Deewana (١٩٩٢ film)|Deewana]]'' | ڕاج | براوەی فیلم فەیر بۆ یەکەم فیلم |- | ١٩٩٢ | ''[[Idiot (١٩٩٢ film)|Idiot]]'' | پاوان ڕاگوجان | |- | ١٩٩٢ | ''[[Chamatkar]]'' | سوندەر | ڕۆڵی سەرەکی |- | ١٩٩٢ | ''[[Raju Ban Gaya Gentleman]]'' | ڕاجو |ڕۆڵی سەرەکی |- | ١٩٩٢ | ''[[Dil Aashna Hai]]'' | کاران |ڕۆڵی سەرەکی |- | ١٩٩٣ | ''[[Maya Memsaab]]'' | لالیت کومار | |- | ١٩٩٣ | ''[[King Uncle]]'' | ئەنیل بانسال | |- | ١٩٩٣ | ''[[Baazigar]]'' | ئاجای شارما / ڤیکی مەلهۆترا | ڕۆڵی سەرەکی <br />[[فیلم فەیر بۆ باشترین ئەکتەر]] |- | ١٩٩٣ | ''[[Darr]]'' | ڕاهول | پاڵێوراو بۆ خەڵاتی فیلم فەیر لەڕۆڵی نەرێنی |- | ١٩٩٣ | ''[[Kabhi Haan Kabhi Naa]]'' | Sunil | ڕۆڵی سەرەکی <br />[[خەڵاتی فیلم فەیر بۆ باشترین دەرکەوتن لەلایەن ڕەخنەگرانەوە]]<br /> پاڵیوراو بۆ—[[فیلم فەیر بۆ باشترین ئەکتەر]] |- | ١٩٩٣ | ''[[Pehla Nasha]]'' | وەک شاروخ خان | دەرکەوتنی تایبەتی |- | ١٩٩٤ | ''[[Anjaam]]'' | ڤیجای | ڕۆڵی سەرەکی <br /> پاڵێوراو بۆ خەڵاتی فیلم فەیر بەڕۆڵی نەرێنی |- | ١٩٩٥ | ''[[Karan Arjun]]'' |ئەرجون / ڤیجای |ڕۆڵی سەرەکی |- | ١٩٩٥ | ''[[Zamaana Deewana]]'' | ڕاهول |ڕۆڵی سەرەکی |- | ١٩٩٥ | ''[[Guddu]]'' | Guddu Bahadur |ڕۆڵی سەرەکی |- | ١٩٩٥ | ''[[Oh Darling! Yeh Hai India!]]'' | هیرۆ |ڕۆڵی سەرەکی |- | ١٩٩٥ | ''[[دیلوالێ دولھانیا لێ جایانگێ]]'' | ڕاج مەلهۆترا | ڕۆڵی سەرەکی <br /> [[فیلم فەیر بۆ باشترین ئەکتەر]] |- | ١٩٩٥ | ''[[Ram Jaane]]'' | Ram Jaane | |ڕۆڵی سەرەکی |- | ١٩٩٥ | ''[[Trimurti (film)|Trimurti]]'' | ڕۆمی سینگ |ڕۆڵی سەرەکی |- | ١٩٩٦ | ''[[English Babu Desi Mem]]'' | Vikram / Hari / Gopal Mayur |ڕۆڵی سەرەکی |- | ١٩٩٦ | ''[[Chaahat (١٩٩٦ film)|Chaahat]]'' | Roop Rathore |ڕۆڵی سەرەکی |- | ١٩٩٦ | ''[[Army (film)|Army]]'' | ئەرجون | دەرکەوتنی تایبەتی |- | ١٩٩٦ | ''[[Dushman Duniya Ka]]'' | Badru | دەرکەوتنی تایبەتی |- | ١٩٩٧ | ''[[Gudgudee]]'' | | دەرکەوتنی تایبەتی |- | ١٩٩٧ | ''[[Koyla]]'' | Shankar |ڕۆڵی سەرەکی |- | ١٩٩٧ | ''[[Yes Boss]]'' | ڕاهول | ڕۆڵی سەرەکی <br /> پاڵێوراو بۆ—[[فیلم فەیر بۆ باشترین ئەکتەر]] |- | ١٩٩٧ | ''[[Pardes (film)|Pardes]]'' | ئەرجون |ڕۆڵی سەرەکی |- | ١٩٩٧ | ''[[Dil To Pagal Hai]]'' | ڕاهول | ڕۆڵی سەرەکی <br /> [[فیلم فەیر بۆ باشترین ئەکتەر]] |- | ١٩٩٨ | ''[[Duplicate (١٩٩٨ film)|Duplicate]]'' | Bablu Chaudhry / Manu Dada | ڕۆڵی سەرەکی <br /> پاڵێوراو بۆ —فیلم فەیر باشترین ڕۆڵی نەرێنی |- | ١٩٩٨ | ''[[Achanak (١٩٩٨ film)|Achanak]]'' | وەک شاروخ خان | دەرکەوتنی تایبەتی |- | ١٩٩٨ | ''[[Dil Se..]]'' | Amarkant Varma | |ڕۆڵی سەرەکی |- | ١٩٩٨ | ''[[Kuch Kuch Hota Hai]]'' | ڕاهول | ڕۆڵی سەرەکی <br /> [[فیلم فەیر بۆ باشترین ئەکتەر]] |- | ١٩٩٩ | ''[[Baadshah (١٩٩٩ film)|Baadshah]]'' | ڕاج / بادشا | ڕۆڵی سەرەکی <br /> پاڵێوراو بۆ فیلم فەیر بۆ باشترین ئەکتەری کۆمێدی |- | ٢٠٠٠ | ''[[Phir Bhi Dil Hai Hindustani]]'' | Ajay Bakshi |ڕۆڵی سەرەکی |- | ٢٠٠٠ | ''[[Hey Ram]]'' | ئەمجەد عەلی خان | بە [[زمانی تامیلی]] دەرچوو |- | ٢٠٠٠ | ''[[Josh (٢٠٠٠ film)|Josh]]'' | ماکس |ڕۆڵی سەرەکی |- | ٢٠٠٠ | ''[[Har Dil Jo Pyar Karega]]'' | ڕاهول | دەرکەوتنی تایبەتی |- | ٢٠٠٠ | ''[[Mohabbatein]]'' | ڕاج | ڕۆڵی سەرەکی <br /> براوەی باشترین ئەکتەر لەلایەن ڕەخنەگرانەوە<br /> پاڵێوراو بۆ [[فیلم فەیر بۆ باشترین ئەکتەر]] |- | ٢٠٠٠ | ''[[Gaja Gamini]]'' | وەک شاروخ خان | دەرکەوتنی تایبەتی |- | ٢٠٠١ | ''[[One ٢ Ka ٤]]'' | ئەرون ڤێرما |ڕۆڵی سەرەکی |- | ٢٠٠١ | ''[[Asoka (٢٠٠١ film)|Asoka]]'' | ئەشۆکا |ڕۆڵی سەرەکی |- | ٢٠٠١ | ''[[Kabhi Khushi Kabhie Gham...]]'' | ڕاهول | ڕۆڵی سەرەکی <br /> پاڵێوراو بۆ [[فیلم فەیر بۆ باشترین ئەکتەر]] |- | ٢٠٠٢ | ''[[Hum Tumhare Hain Sanam]]'' | گۆپال |ڕۆڵی سەرەکی |- | ٢٠٠٢ | ''[[Devdas (٢٠٠٢ film)|Devdas]]'' | دێڤداس موکەرجی | ڕۆڵی سەرەکی <br /> [[فیلم فەیر بۆ باشترین ئەکتەر]] |- | ٢٠٠٢ | ''[[Shakti: The Power]]'' | جایسینگ | دەرکەوتنی تایبەتی |- | ٢٠٠٢ | ''[[Saathiya (film)|Saathiya]]'' | یەشوانت ڕاو | دەرکەوتنی تایبەتی |- | ٢٠٠٣ | ''[[Chalte Chalte (٢٠٠٣ film)|Chalte Chalte]]'' | ڕاج |ڕۆڵی سەرەکی |- | ٢٠٠٣ | '' [[Kal Ho Naa Ho]]'' | ئەمان ماتور | ڕۆڵی سەرەکی <br /> پاڵێوراو بۆ پاڵێوراو بۆ خەڵاتی فیلم فەیر باشترین ئەکتەر |- | ٢٠٠٤ | ''[[Yeh Lamhe Judaai Ke]] '' | دوشانت |ڕۆڵی سەرەکی |- | ٢٠٠٤ | ''[[Main Hoon Na]]'' | ڕام پراساند شارما | ڕۆڵی سەرەکی <br /> پاڵێوراو بۆ [[فیلم فەیر بۆ باشترین ئەکتەر]] |- | ٢٠٠٤ | ''[[Veer-Zaara]]'' | ڤیر پراتەپ سینگ | ڕۆڵی سەرەکی <br /> پاڵێوراو بۆ [[فیلم فەیر بۆ باشترین ئەکتەر]] |- | ٢٠٠٤ | ''[[Swades]]'' | مۆهان | ڕۆڵی سەرەکی <br /> پاڵێوراو بۆ [[فیلم فەیر بۆ باشترین ئەکتەر]] |- | ٢٠٠٥ | ''[[Kuch Meetha Ho Jaye|Kuch Meetha Ho Jaaye]]'' | وەک شاروخ خان | دەرکەوتنی تایبەتی |- | ٢٠٠٥ | ''[[Kaal]]'' | | دەرکەوتنی تایبەتی لەگۆرانی کەل دەمال |- | ٢٠٠٥ | ''[[Silsiilay]]'' | سوترادار | دەرکەوتنی تایبەتی |- | ٢٠٠٥ | ''[[پاھەلی (فیلم)]]'' | Kishenlal / The Ghost |ڕۆڵی سەرەکی |- | ٢٠٠٥ | ''[[The Inner and Outer World of Shah Rukh Khan|The Inner and Outer World<br /> of Shah Rukh Khan]]'' | وەک شاروخ خان (ژیاننامە) | Documentary directed by British-based author<br /> and director [[Nasreen Munni Kabir]] |- | ٢٠٠٦ | ''[[Alag]]'' | | دەرکەوتنی تایبەتی لەگۆرانی سەبسێ ئەلەگ |- | ٢٠٠٦ | ''[[Kabhi Alvida Naa Kehna]]'' | دێڤ ساران | ڕۆڵی سەرەکی <br /> پاڵێوراو بۆ [[فیلم فەیر بۆ باشترین ئەکتەر]] |- | ٢٠٠٦ | ''[[Don (٢٠٠٦ Indian film)|Don: The Chase Begins Again]]'' | ڤیجای (دۆن) | ڕۆڵی سەرەکی <br /> پاڵیوراو بۆ [[فیلم فەیر بۆ باشترین ئەکتەر]] |- | ٢٠٠٦ | ''[[I See You (film)|I See You]]'' | | دەرکەوتنی تایبەتی لەگۆرانی سوبا سوبا |- | ٢٠٠٧ | ''[[Chak De! India]]'' | کەبیر خان | ڕۆڵی سەرەکی <br /> [[فیلم فەیر بۆ باشترین ئەکتەر]] |- | ٢٠٠٧ | ''[[Heyy Babyy]]'' | ڕاج |دەرکەوتنی تایبەتی لەگۆرانی مەست قەلەندەر |- | ٢٠٠٧ | ''[[Om Shanti Om]]'' | ئۆم پراکەش ماکینجا / <br /> ئۆم کاپوور | ڕۆڵی سەرەکی <br /> پاڵێوراو بۆ [[فیلم فەیر بۆ باشترین ئەکتەر]] |- | ٢٠٠٨ | ''[[Krazzy ٤]]'' | |دەرکەوتنی تایبەتی لەگۆرانی برێک فری |- | ٢٠٠٨ | ''[[Bhoothnath]]'' | ئادیتیا شارما | دەرکەوتنی تایبەتی |- | ٢٠٠٨ | ''[[Rab Ne Bana Di Jodi]]'' | ڕاج / سوریندەر ساهای | ڕۆڵی سەرەکی <br /> پاڵێوراو بۆ [[فیلم فەیر بۆ باشترین ئەکتەر]] |- | ٢٠٠٨ | ''[[Kismat Konnection]]'' | چیڕۆکخوان | |- | ٢٠٠٩ | ''[[Luck by Chance]]'' | وەک شاروخ خان | دەرکەوتنی تایبەتی |- | ٢٠٠٩ | ''[[Billu]]'' | ساهیر خان | ڕۆڵی پاڵپشت |- | ٢٠١٠ | ''[[Dulha Mil Gaya]]'' | پاوان ڕاج گاندی | دەرکەوتنی لاوەکی |- | ٢٠١٠ | ''[[ناوم خانە (فیلم)|ناوم خانە]]'' | ڕیزوان خان | ڕۆڵی سەرەکی <br />[[فیلم فەیر بۆ باشترین ئەکتەر]] |- | ٢٠١٠ | ''[[Shahrukh Bola "Khoobsurat Hai Tu"|Shahrukh Bola Khoobsurat Hai Tu]]'' | وەک شاروخ خان | دەرکەوتنی تایبەتی |- | ٢٠١١ | ''[[Always Kabhi Kabhi]]'' | |دەرکەوتنی تایبەتی لەگۆرانی ئەنتینا |- | ٢٠١١ | ''[[Love Breakups Zindagi]]'' | وەک شاروخ خان | دەرکەوتنی تایبەتی |- | ٢٠١١ | ''[[Ra.One]]'' | [[G.One (character)|G.One]] / Shekhar Subramanium |ڕۆڵی سەرەکی |- | ٢٠١١ | ''[[Don ٢]]'' | دۆن | ڕۆڵی سەرەکی <br />پاڵێوراو بۆ [[فیلم فەیر بۆ باشترین ئەکتەر]] |- | ٢٠١٢ | style="background:#ffcba4;"| ''[[Koochie Koochie Hota Hai]]'' | ڕۆکی | ڕۆڵی سەرەکی <br /> |- | ٢٠١٢ | style="background:#ffcba4;"| ''[[Jab tak hai jaan]]'' | | ڕۆڵی سەرەکی <br /> Filming<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/٢٠١١-١٢-٢٧/news-interviews/٣٠٥٦٠٨٤٢_١_raone-and-don-srk-yash-chopra|سەردێڕ=Shah Rukh sets off chain reaction|ئیش=The Times of India|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١}}{{بەستەری مردوو|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/%D9%A2%D9%A0%D9%A1%D9%A1-%D9%A1%D9%A2-%D9%A2%D9%A7/news-interviews/%D9%A3%D9%A0%D9%A5%D9%A6%D9%A0%D9%A8%D9%A4%D9%A2_%D9%A1_raone-and-don-srk-yash-chopra |date=تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ }}</ref> |- | ٢٠١٣ |style="background:#ffcba4;"| ''[[Chennai Express (film)|Chennai Express]]'' | | ڕۆڵی سەرەکی <br /> |- | ٢٠١٤ | style="background:#ffcba4;"| ''[[Happy New Year]]'' | | ڕۆڵی سەرەکی <br /> |- | ٢٠١٥ | style="background:#ffcba4;"| ''[[Dilwale]]'' |ڕاج 'کالی' | ڕۆڵی سەرەکی <br /> پاڵێوراو بۆ [[فیلم فەیر بۆ باشترین ئەکتەر]] |- | ٢٠١٥ | style="background:#ffcba4;"| ''[[Fan]]'' |ئاریان خانا - گاورەڤ | ڕۆڵی سەرەکی - دو ڕۆڵ <br /> پاڵێوراو بۆ [[فیلم فەیر بۆ باشترین ئەکتەر]] |- | ٢٠١٦ | style="background:#ffcba4;"| ''[[ئەی دڵ، دژوارە]]'' |تاهیر | دەرکەوتنی تایبەتی <br /> |- | ٢٠١٦ | style="background:#ffcba4;"| ''[[Dear Zindagi]]'' |جاهینگەر رخان | ئەکتەری پاڵپشت <br /> |- | ٢٠١٧ | style="background:#ffcba4;"| ''[[raees]]'' |ڕەئیس | ڕۆڵی سەرەکی <br /> |- | ٢٠١٧ | style="background:#ffcba4;"| ''[[Tubelight]]'' |جادووگەر گۆگۆ پاشا | دەرکەوتنی تایبەتی <br /> |- | ٢٠١٧ | style="background:#ffcba4;"| ''[[Jab Harry Met Sejal]]'' |هاری | ڕۆڵی سەرەکی <br /> |- |} === وەکو بەرھەمھێنەر === {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! width=7%| ساڵ ! style="width:43%;"| فیلم ! style="width:50%;"|تێبینی |- | ٢٠٠٠ | ''[[Phir Bhi Dil Hai Hindustani]]'' | |- | ٢٠٠١ | ''[[Asoka (٢٠٠١ film)|Asoka]]'' | Nominated—[[Filmfare Award for Best Movie]] |- | ٢٠٠٣ | ''[[Chalte Chalte (٢٠٠٣ film)|Chalte Chalte]]'' | |- | ٢٠٠٤ | ''[[Main Hoon Na]]'' | Nominated—Filmfare Award for Best Movie |- | ٢٠٠٥ | ''[[Kaal (٢٠٠٥ film)|Kaal]]'' | co-producer |- | ٢٠٠٥ | ''[[پاھەلی (فیلم)]]'' | |- | ٢٠٠٧ | ''[[Om Shanti Om]]'' | Nominated—Filmfare Award for Best Movie |- | ٢٠٠٩ | ''[[Billu]]'' | |- | ٢٠١٠ | ''[[ناوم خانە (فیلم)|ناوم خانە]]'' | co-producer <br /> Nominated—Filmfare Award for Best Movie |- | ٢٠١١ | ''[[Always Kabhi Kabhi]]'' | |- | ٢٠١١ | ''[[Ra.One]]'' | |- | ٢٠١١ | ''[[Don ٢]]'' | co-producer <br /> Nominated—Filmfare Award for Best Movie |- | ٢٠١٢ | ''[[Student of the Year (film)|Student of the Year]]'' | co-producer |- | ٢٠١٣ |style="background:#ffcba4;"| ''[[Chennai Express (film)|Chennai Express]]'' | Pre-Production |- | ٢٠١٣ | style="background:#ffcba4;"| ''[[Happy New Year]]'' | Pre-Production |} === وەکو گۆرانیبێژ === {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! width=7%| ساڵ ! style="width:30%;"| فیلم ! style="width:33%;"|گۆرانی ! style="width:30%;"|ھاو-گۆرانیبێژ |- | ١٩٩٩ | ''[[Baadshah (١٩٩٩ film)|Baadshah]]'' | Main To Hoon Pagal | [[Abhijeet]], [[Alka Yagnik]] |- | ٢٠٠٠ | ''[[Josh (٢٠٠٠ film)|Josh]]'' | Apun Bola |[[Hema Sardesai]] |- | ٢٠٠٦ | ''[[Don (٢٠٠٦ Hindi film)|Don: The Chase Begins Again]]'' | Khaike Paan Banaraswala |[[Udit Narayan]] |- | ٢٠٠٧ | ''[[Chak De! India]]'' | Ek Hockey Doongi Rakh K |[[KK (singer)|KK]] |- | ٢٠٠٥ | ''Chak De! India'' | Sattar Minute | |- | ٢٠١١ | ''[[Don ٢]]'' | Aa Raha Hoon Palat Ke | |- |} === وەکو یارمەتیدەری دەرھێنەر === {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! width=10%| ساڵ ! style="width:40%;"| فیلم ! style="width:50%;"|دەرھێنەر |- | ١٩٩٨ | ''[[Kuch Kuch Hota Hai]]'' | [[کاران جۆھەر]] |- | ٢٠٠٤ | ''[[Main Hoon Na]]'' | [[Farah Khan]] |- | ٢٠٠٦ | ''[[Kabhi Alvida Naa Kehna]]'' | [[کاران جۆھەر]] |- | ٢٠٠٧ | ''[[Chak De India]]'' | [[Shimit Amin]] |- | ٢٠٠٧ | ''[[Om Shanti Om]]'' | [[Farah Khan]] |- |} == سەرچاوە == * [http://en.wikipedia.org ویکیپێدیای ئینگلیزی] {{Reflist}} * {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ھیندستان|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|پاکستان|فیلم|بۆڵیوود}} {{پۆلی کۆمنز|Shahrukh Khan}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:موسڵمانانی ھیندی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی ھیندی]] [[پۆل:ئەستێرەی سینەمایی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٥]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ھیندی]] [[پۆل:ئەکتەرانی پیاوی فیلمی ھیندی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکان لە سینەمای ھیندی]] [[پۆل:ھەڵگرانی نیشانی ھونەر و وێژە بە پلەی ئەفسەر (فەڕەنسا)]] [[پۆل:خەڵکی نیو دەلھی]] [[پۆل:ئەکتەرانی پیاوی هیندی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرانی پیاوی ھیندی سەدەی ٢٠ەم]] 6wn8a62sctmon21wgbon69qo1qu98vn 0 15648 1669696 1553229 2026-09-18T01:36:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فەلسەفە-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669696 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}}'''شەمسەدینی شارەزووری''' ناسراو بە '''شارەزووری''' زانای سەدەی سێزدەی زایینیی کوردە کە بە فەیلەسوف، مێژوونووس، زانستنامەنووس و پزیشکی ئەو سەردەمە دەناسرێت. شارەزووری بە یەکێک ناسراوترین فەیلەسوفانی فەلسەفەی ئیشراق دادەنرێت و شەرحی کارەکانی [[شەھابەددین سوھرەوەردی]]ی کردووە. شارەزووری ژیانی زانایانی سەردەمی [[یۆنان]]ی کۆن و [[زانایانی سەردەمی ئیسلامی]] نووسیوەتەوە. دوو کتێبی بە زمانی [[عەرەبی]] و [[فارسی]] لە پزیشکیدا نووسیوە. ناسراوترین کتێبی شارەزووری بە ناونیشانی ''{{عەرەبی|نزهة الارواح و روضة الافراح}}'' (گەشتی ڕۆحەکان و باخەکانی خۆشی) نوسراوە، کە گوایە لە ١٢٦٦ دا نوسراوە. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان]] == سەرچاوەکان == * [https://web.archive.org/web/20150505170712/http://rasekhoon.net/article/show-58648.aspx ماڵپەڕی ڕاسخون: {{بە فارسی|مقالات موضوعی: تأمّلی بر «هستی» در اندیشه شهرزوری و کانت}}] * [[:en:Al-Shahrazuri|ویکیپیدیای ئینگلیزی]] {{تووڵی دەروازە|فەلسەفە|کوردستان|ژیاننامە|عێراق}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:زانا کوردەکان]] [[پۆل:فەیلەسووفانی کورد]] [[پۆل:کورد]] [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٣یەم]] [[پۆل:پزیشکەکانی سەدەکانی ناوەڕاستی ئیسلام]] [[پۆل:پزیشکە کوردەکان]] [[پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ١٣یەم]] s1laea01u5njse3yybzyo6n3nwcbgir 0 17747 1669381 1669038 2026-09-17T15:00:49Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی بەجێماوی {{[[داڕێژە:سەرچاوەکان|سەرچاوەکان]]}} 1669381 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی_وڵات |ناو_خۆماڵی = سکۆتلاند |ناو_فەرمی = Scotland – Alba |ناوی_باو =سکۆتلەندا |ئاڵا_وێنە = Flag of Scotland.svg |نیشانی_نەتەوەیی_وێنە = Royal Arms of the Kingdom of Scotland.svg |نەخشە_وێنە = Scotland in the UK and Europe.svg |پایتەخت = [[ئێدینبەرە]] |شار_گەورەترین = [[گلاسگۆ]] |زمانەکان_فەرمی = [[ئینگلیزی]] [[سکۆتی]] [[گایلیکی سکۆتلەندی]] [[زمانی ئیشارەتی بەریتانی]] |زمانەکان_ناوچەیی =[[ئینگلیزیی سکۆتلاندی|سکۆتی]] [[گایلیکی]] |جۆری_زمانەکان = |ڕەگەز_گرووپەکان =لیستی نەتەوەکان ٩٦٫٠٪ سپی پێست ٢٫٧٪ ئاسیایی ٠٫٧٪ ڕەش ٠٫٤٪ تێکەڵە ٠٫٢٪ عەرەبە ٠٫١٪ ی تر |جۆری_دەسەڵات =شانشینە یەکگرتووەکان |پلەی_سەرۆک١ =دەسەڵاتی یاسایی |ناوی_سەرۆک١ =سکۆتلەندا |جۆری_وەرگرتنی_دەسەڵات =پەرلەمانی شانشینی یەکگرتوو |ڕووداوی_سەربەخۆیی١ =وەزیری دەرەوەی |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی١ =ئەلیستەر جاک |ڕووداوی_سەربەخۆیی٢ =ئەنجومەنی کۆمۆنەکان |سەرژمێریی_دانێشتوان =٥٬٣١٣٬٦٠٠ |ساڵی_سەرژمێریی_دانێشتوان =٢٠١١ |دراو = جونییەی ئیستەرلینی (GBP) £ |کۆدی_دراو = |کاتی_ناوچەیی = کاتی ناوچەی جوگرافی UTC (کاتی مامناوەندی گرینج) • ھاوین (DST) UTC+1 (کاتی ھاوینەی بەریتانیا) |قەرەبووی_کات =UTC+1 |لای_لێخوڕین = چەپ |پاشگر_دۆمەین = Scot. |ئایینەکان (٢٠١١)=٥٣٫٨٪ ئایینی مەسیحی —٣٢٫٤٪ کڵێسای سکۆتلەندا —١٥٫٩٪ ڕۆمانی کاسۆلیک —٥٫٥٪ مەسیحییەکانی تر ٣٦٫٧٪ ھیچ ئایینێک نییە ١٫٤٪ ئیسلام ٠٫٣٪ ئایینی ھیندۆسی ٠٫٢٪ ئایینی بوودا ٠٫٢٪ ئایینی سیخ ٠٫١٪ ئایینی جوولەکە ٠٫٣٪ شتی تر|iso3166code=GB-SCT|شێوازی_ڕیکەوت=dd/mm/yyyy|ئاڵا_جێگر=Flag of Scotland.svg|alt_map=شوێنی سکۆتلەندا (سەوزی تۆخ) لە ئەورووپا (سەوز و خۆڵەمێشی تۆخ) لە بەریتانیا (سەوز)|ناوی_ھاووڵاتی=سکۆتی، سکۆتلەندی|HDI=0.925|HDI_year=2019|HDI_rank=زۆر بەرز|نیشانی_نەتەوەیی_جێگر=Royal Arms of the Kingdom of Scotland.svg|نەخشە٢_سەردێڕ=وڵات|ethnic_groups_year=٢٠١١|پلەی_سەرۆک٢=حکومەت|ناوی_سەرۆک٢=دەسەڵاتی یاسادانانی پەرلەمانی لە چوارچێوەی پاشایەتییەکی دەستووریدا وەرگیراوە|پلەی_سەرۆک٣=شاژن|ناوی_سەرۆک٣=ئێلیزابێثی دووەم|پلەی_سەرۆک٤=وەزیری یەکەم|ناوی_سەرۆک٤=نیکۆلا سێرجن|پلەی_سەرۆک٥=جێگری یەکەمی وەزیر|ناوی_سەرۆک٥=جۆن سوینی|ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٢=٥٩ ئەندام پەرلەمان نیان ھەیە لە لەندەن لە کۆی (٦٥٠)ئەندام پەرلەمانی لەندەن|ڕووداوی_سەربەخۆیی٤=دەسەڵاتی یاسادانان|ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٤=پەرلەمانی سکۆتلەندا|ڕووداوی_سەربەخۆیی٦=دروست بوونی|ڕووداوی_سەربەخۆیی٧=• دامەزراوە لە سەدەی نۆیەم (بە شێوەیەکی نەریتی ٨٤٣)|ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٧=• پەیمانی ئێدینبەرە-نۆرس ھام تۆن ١٧ی ئازاری ١٣٢٨|ڕووداوی_سەربەخۆیی٨=• پەیمانی بێرویک ٣ی تشرینی یەکەمی ١٣٥٧|ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٨=• یەکێتی لەگەڵ ئینگلتەرا ١ی ئایاری ١٧٠٧|ڕووداوی_سەربەخۆیی٩=• وەرگرتنی دەسەڵات ١٩ی تشرینی دووەمی 1998|area_sq_mi=(30,090 sq mi)|ڕووبەر_ک. م. ٤گ=77,933 km2|ئاو_ڕێژەی_سەد=٣٫٠٠٪|پلە_مەزەندەی_دانیشتووان=٥٬٤٦٣٬٣٠٠|ساڵی_مەزەندەی_دانیشتووان=٢٠١٩|چڕیی_دانیشتووان_ک. م. ٤گۆش=67.5/km2|population_density_sq_mi=(174.8/sq mi)|GDP_PPP=£166 billion ($212B)|GDP_PPP_year=خەمڵاندنی ساڵی 2019|GDP_PPP_per_capita=£٣٠٬٥٦٠ ($٣٩٠٠٧)|کۆدی_پەیوەندیکردنی_دووربیست=+٤٤}} '''سکۆتلاند''' یان '''سکۆتلەندا''' ({{بە ئینگلیزی|Scotland}}) وڵاتێکی پێکھێنەریی [[شانشینی یەکگرتوو]]ە. سێ دوورگەی باکووری [[بەریتانیای مەزن|بەریتانیا]] دەگرێتەوە، ڕووبەڕی خاکی سکۆتلاند ١٥٤ کیلۆمەتر لە باشووری ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[ئینگلتەرا]] و بە پێچەوانەوە لە باکوورەوە بە [[ئۆقیانووسی ئاتلانتیک]] دەورە دراوە، و لە ڕۆژاوا، دەریای باکوور لە باکووری ڕۆژھەڵات و [[دەریای ئێرلەندا]] لە باشوور. ھەروەھا زیاتر لە ٧٩٠ دوورگەی تێدایە، بە شێوەیەکی بنەڕەتی لە دوورگەکانی [[ھێبریدس]] و دوورگەکانی باکوور. زۆربەی دانیشتووان، لەنێویاندا پایتەختی [[ئێدینبەرە]]، لە پشتێنەی ناوەڕاستدا چڕبوونەتەوە- دەشتی نێوان بەرزایییەکانی سکۆتلەندا و بەرزایییەکانی باشوور- لە ناوچە نزمەکانی سکۆتلەندا. سکۆتلەندا بەسەر ٣٢ بەشی لاوەکی کارگێڕی یان دەسەڵاتی ناوخۆییدا دابەشکراوە، کە بە ناوچەی ئەنجومەن ناسراون. شاری [[گلاسگۆ|گلاسکۆ]] گەورەترین ڕووبەری ئەنجومەنەکانە لە ڕووی ژمارەی دانیشتووانەوە، [[ھایلەند لەیک، ئەلاباما|ھایلاند]] گەورەترین ڕووبەرە لە ڕووی ڕووبەرەوە. دەسەڵاتی خۆبەڕێوەبەری سنووردار، کە پرسەکانی وەک پەروەردە، خزمەتگوزارییە کۆمەڵایەتییەکان و ڕێگاوبان و گواستنەوە دەگرێتەوە، لە حکوومەتی سکۆتلەندا دەدرێتە ھەر بەشێکی لاوەکی سکۆتلەندا دووەم گەورەترین وڵاتە لە [[بەریتانیای مەزن|بەریتانیا]]، و لە ساڵی ٢٠١٢دا ٨٫٣٪ ی دانیشتووانەکەی پێکھێناوە. شانشینی سکۆتلەندا لە سەدەی نۆیەمدا وەک دەوڵەتێکی سەروەری سەربەخۆ سەریھەڵدا و تا ساڵی ١٧٠٧ بەردەوام بوو لە بوونی، بە میرات لە ساڵی ١٦٠٣ [[جەیمس شەشەمی]] سکۆتلەندا بوو بە پاشای ئینگلتەرا و ئێرلەندا، بەم شێوەیە یەکێتییەکی شەخسی سێ شانشینییەکەی پێکھێنا. دواتر سکۆتلەندا لە یەکەمی ئایاری ١٧٠٧دا لەگەڵ شانشینی ئینگلتەرا چووە ناو یەکێتییەکی سیاسییەوە بۆ دروستکردنی شانشینی نوێی بەریتانیا. ھەروەھا یەکێتییەکە [[پەرلەمانی بەریتانیای]] دروست کرد، کە جێگەی پەرلەمانی سکۆتلەندا و ھەم [[پەرلەمانی ئینگلتەرا]] گرتەوە. لە ساڵی ١٨٠١ شانشینی بەریتانیا لەگەڵ شانشینی ئێرلەندا چووە ناو یەکێتییەکی سیاسییەوە بۆ دروستکردنی شانشینی یەکگرتووی بەریتانیا و ئێرلەندا (لە ساڵی ١٩٢٢، دەوڵەتی ئازادی ئێرلەندا لە بەریتانیا جیابووەوە، ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی کە بە فەرمی ناوی ئەمی دووەمیان بگۆڕدرێت بۆ شانشینی یەکگرتووی بەریتانیا و ئێرلەندای باکوور لە ساڵی ١٩٢٧) لە سکۆتلەندا، پاشایەتی شانشینی یەکگرتوو بەردەوام بووە لە بەکارھێنانی چەندین شێواز و نازناو و ھێمای شاھانەی دیکەی دەوڵەتداری تایبەت بە شانشینی پێش یەکێتی سکۆتلەندا. ھەروەھا سیستەمی یاسایی لە ناو سکۆتلەندا جیا بووەتەوە لە سیستەمی ئینگلتەرا و وێڵز و ئێرلەندای باکوور؛ سکۆتلەندا دەسەڵاتێکی جیاوازی لە ھەردوو یاسای گشتی و تایبەتدا پێکدەھێنێت. بەردەوامی بوونی دامەزراوە یاسایی، پەروەردەیی، ئایینی و دامەزراوەکانی دیکە کە جیاوازن لەوانەی لە پاشماوەی بەریتانیادا ھەن، ھەموویان بەشدارییان کردووە لە بەردەوامبوونی کولتوور و ناسنامەی نەتەوەیی سکۆتلەندا لە دوای یەکخستنی یەکێتی لەگەڵ ئینگلتەرا لە ساڵی ١٧٠٧ەوە. لە بەکارھێنانی چەندین شێواز و نازناو و ھێمای شاھانەی دیکەی دەوڵەتداری تایبەت بە شانشینی پێش یەکێتی سکۆتلەندا. ھەروەھا سیستەمی یاسایی لە ناو سکۆتلەندا جیا بووەتەوە لە سیستەمی ئینگلتەرا و وێڵز و ئێرلەندای باکوور؛ سکۆتلەندا دەسەڵاتێکی جیاوازی لە ھەردوو [[یاسای گشتی]] و تایبەتدا پێکدەھێنێت. بەردەوامی بوونی دامەزراوە یاسایی، پەروەردەیی، ئایینی و دامەزراوەکانی دیکە کە جیاوازن لەوانەی لە پاشماوەی بەریتانیادا ھەن، ھەموویان بەشدارییان کردووە لە بەردەوامبوونی کولتوور و ناسنامەی نەتەوەیی سکۆتلەندا لە دوای یەکخستنی یەکێتی لەگەڵ ئینگلتەرا لە ساڵی ١٧٠٧ەوە. لە ساڵی ١٩٩٩ پەرلەمانێکی سکۆتلەندا دووبارە دامەزرایەوە، لە شێوەی دەسەڵاتێکی یاسادانانی یەک پەرلەمانی وەرگیراو کە لە ١٢٩ ئەندام پێکھاتبوو، دەسەڵاتی بەسەر زۆرێک لە بوارەکانی سیاسەتی ناوخۆییدا ھەبوو. سەرۆکی حکوومەتی سکۆتلەندا یەکەم وەزیری سکۆتلەندایە کە لەلایەن جێگری یەکەمی وەزیری سکۆتلەندا پشتگیری دەکرێت. سکۆتلەندا لە پەرلەمانی بەریتانیا نوێنەرایەتی ٥٩ پەرلەمانتاری ھەیە. ھەروەھا ئەندامی ئەنجومەنی بەریتانیا-ئێرلەندایە، پێنج ئەندامی [[پەرلەمانی سکۆتلەندا]] دەنێرێت بۆ ئەنجومەنی پەرلەمانی بەریتانیا-ئێرلەندا، ھەروەھا بەشێکە لە لیژنەی وەزاری ھاوبەش، کە لەلایەن یەکەم وەزیرەوە نوێنەرایەتی دەکرێت. == مێژوو == [[پەڕگە:Inner_chamber,_Corrimony_cairn_-_geograph.org.uk_-_1571309.jpg|وێنۆک|261x261پیکسڵ|ژوورێک کە دەگەڕێتەوە بۆ [[چاخی بەردینی نوێ|سەردەمی نیۆلیتیک]]]] یەکەم نیشتەجێبوون لە سکۆتلەندا لە ساڵی ٦٠٠٠ی [[پێش زایین|پ.ز]] بوو، کاتێک ھەندێک ماسیگر و ھەندێک ڕاوچیی کۆچبەری دیکە کە لە ڕێگەی دەریاوە لە باشوورەوە ھاتبوون تێیدا نیشتەجێ بوون. ژمارەی ئەو کۆچبەرانە بۆ سکۆتلەندا لە [[چاخی بەردینی نوێ]]دا زیادی کرد، کە تێیدا ھەندێک کشتووکاڵیان ئەنجام دەدا، کە شوێنەوارە بەجێماوەکانیان، لە گۆزە و ئێسک و ئامرازەکان، بەڵگەی ئەوە بوون. لە کۆتاییی ئەم [[چاخی بەردین|چاخە بەردینە]] نوێیەدا، گرووپە نوێیەکان کە لە [[ئەڵمانیا]]وە ھاتبوون گەیشتنە سکۆتلەندا، کە شوێنەوارناسان ناویان نا گرووپی قاپوقاچاخ چونکە مردووەکانیان لە گۆزەی گەورەدا دەناشت کە زۆر لە جام دەچوون، پاشان گرووپێکی کۆچبەر بەدوایاندا ھاتن کە لە ناوەڕاستی [[ئەورووپا]]وە ھاتبوون، ئەوانەی کە بە دروستکەرانی تاوەرەکان ناسراون. کاتێک [[ئیمپراتۆرییەتیی ڕۆما|ڕۆمانەکان]] لە ساڵی [[٤٣]]ی زایینیدا [[شانشینی یەکگرتوو|بەریتانیا]]یان داگیر کرد، گەلێکیان دۆزییەوە کە لە بەشەکانی سکۆتلەندا نیشتەجێ بوون، کە بریتی بوون لە ناوچەکانی باکوور و باشووری ھەردوو ڕووباری [[ڕووباری کلاید|کلاید]] و {{Ill|ڕووباری فۆرس|en|River Forth}}. ڕۆمانەکان ئەوانیان خستە ژێر دەسەڵاتی خۆیان و ناویان لێنان پیکتەکان کە جەستەی خۆیان بە ڕەنگ دەنەخشاند. لە سەدەی چوارەمی زایینیدا، گەلانێک لە [[دوورگەی ئیرلەند|ئیرلەندا]]وە کۆچیان کرد بۆ سکۆتلەندا، کە لە مێژوودا بە سکۆتلەندییەکان ناسران و زمانە ناسراوەکەی خۆیان بە گەیلیک و چاندەکەیان بڵاو کردەوە. بە کشانەوەی ڕۆمانەکان لە بەریتانیا، گەلانی [[ئەنگلۆساکسۆنەکان|ئەنگلۆ-ساکسۆن]] داگیریان کرد، و لە سەرەتای سەدەی حەوتەمی زایینیدا توانییان ناوچەی دەوروبەری [[ئێدینبەرە]] داگیر بکەن، ھەروەھا [[ڤایکینگ|ڤایکینگەکان]] لە درێژاییی سەدەکانی [[سەدەی ٨|ھەشتەم]] و [[سەدەی ٩|نۆیەم]]ی زایینیدا لە بەشەکانی باکووری سکۆتلەندا نیشتەجێ بوون. === پێش مێژوو === خەڵک لە سکۆتلەندا بۆ ماوەیەک ژیاون کە لە ٨،٥٠٠ ساڵ کەمتر نییە پێش مێژووی تۆمارکراوی بەریتانیا. لە کاتێکدا، لە ماوەی [[دوایین سەردەمی سەھۆڵبەندان]]دا (١٣٠،٠٠٠–٧٠،٠٠٠ی پێش زایین) کەشوھەوا لە ئەورووپا گەرمتر بوو لە کەشوھەوای باوی ئەمڕۆ، و ڕەنگە مرۆڤە سەرەتایییەکان لەو کاتەدا ڕێگەی خۆیان بەرەو سکۆتلەندا کردبێتەوە بەھۆی دۆزینەوەی ئەگەریی تەورەکانی پێش سەردەمی سەھۆڵبەندان لە ئۆرکنی و خاکی سەرەکیی سکۆتلەندا. ڕووبارە سەھۆڵینەکان بەناو زۆربەی بەشەکانی بەریتانیادا تێپەڕین، و تەنھا دوای پاشەکشەی سەھۆڵ سکۆتلەندا جارێکی تر لە دەوروبەری ٩٦٠٠ی پێش زاییندا بووەوە شیاوی نیشتەجێبوون. کەمپەکانی ڕاوچییەکان لە چاخی بەردینی کۆنی سەروودا یەکەمین نیشتەجێگە ناسراوەکانیان پێکھێنا، بە دۆزینەوەی کەمپێک لەلایەن ژمارەیەک شوێنەوارناس لە نزیک بیگەر کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ نزیکەی ١٢٠٠٠ی پێش زایین. چەندین شوێنی دیکەش لە دەوروبەری سکۆتلەندا دۆزراونەتەوە کە وێنەیەک دەربارەی ئەو کەسانە دەخەنە ڕوو کە بەلەمی زۆر گەڕۆکیان بە بەکارھێنانی ئامرازەکانی ئێسک، بەرد و قەدی ڕووەک بەکارھێناوە. کۆنترین ماڵ کە بەڵگەی لەسەر بێت لە بەریتانیادا، پێکھاتە ھێلکەیییەکەی ستوونە دارینەکانە کە لە باشووری کوینزفێری لە نزیک کەنداوی فۆرس دۆزراوەتەوە و مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ [[چاخی بەردینی ناوین]] نزیکەی ٨٢٤٠ی پێش زایین. و پێدەچێت کۆنترین پێکھاتە لەو سێ پێکھاتە بەردینەی لە جورا دۆزراونەتەوە بێت، کە مێژووەکەی بۆ نزیکەی ٦٠٠٠ی پێش زایین دەگەڕێتەوە.<ref>N. Dixon ''The Crannogs of Scotland: An Underwater Archaeology'' (Tempus, 2004).</ref> کشتووکاڵ لە [[چاخی بەردینی نوێ]]دا نیشتەجێگەی ھەمیشەیی لەگەڵ خۆی ھێنا. لە نێو بەڵگەکان بۆ ئەمەش ئەو ماڵە بەردینەیە کە بە باشی لە ناپ ئۆف ھۆوار لە پاپا وێسترای پارێزراوە، کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ نزیکەی ٣٥٠٠ی پێش زایین و گوندی ماڵە ھاوشێوەکان لە سکارا برای لە ڕۆژاوای خاکی سەرەکی، ئۆرکنی لە نزیکەی ٥٠٠ ساڵ دوای ئەوە. نیشتەجێبووان گۆڕە بەردینەکانیان لە نزیکەی ٣٥٠٠ی پێش زایینەوە دروست کردووە وەک ئەوەی لە مەیشۆو ھەیە، پاشان لە نزیکەی ٣٠٠٠ی پێش زایینەوە، بەردە وەستاوەکان و بازنە بەردینەکان دۆزرانەوە وەکوو ئەوانەی لە ستێنس لە خاکی سەرەکیی ئۆرکنی ھەن، کە مێژووەکەیان دەگەڕێتەوە بۆ نزیکەی ٣١٠٠ی پێش زایین، و لە چوار بەرد پێکدێت بە بەرزیی ١٦ پێ (٥ مەتر). ئەمە وەک بەشێک لە شێوازێک دانرا کە لە زۆر ناوچەی سەرتاسەری ئەورووپادا لە ھەمان کاتدا پەرەی سەند.<ref>C. Wickham-Jones, ''Orkney: A Historical Guide'' (Birlinn, 2007), p. 28.</ref> [[پەڕگە:Balkemback,_Stone_Circle_(03JAN2003).jpg|ناوەڕاست|وێنۆک|792x792پیکسڵ|بەڵکەمباک، بازنە بەردینەکان]] دروستکردنی گۆڕە بەردینەکان و شوێنەوارە زەبەلاحەکان بەردەوام بوو تا [[سەردەمی بڕۆنز]]، کە لە دەوروبەری ساڵی ٢٠٠٠ی پێش زایین لە سکۆتلەندا دەستی پێکرد. ھەروەک چۆن لە شوێنەکانی دیکەی ئەورووپادا ڕوویدا، قەڵاکانی سەر گردەکان بۆ یەکەمجار لەم قۆناغەدا ناسێنران، لەنێویاندا داگیرکردنی ئیڵدن ھیڵ لە نزیک مێڵڕۆز لە سنوورەکانی سکۆتلەندا، لە نزیکەی [[١٠٠٠ پ.ز|١٠٠٠ی پێش زایین]]، کە لە چەند سەد ماڵێک لەسەر قەڵایەکی سەر گرد پێکھاتبوو. لە سەردەمی بڕۆنزی سەرەتایی و ناوینەوە، بەڵگە ھەیە لەسەر بوونی ماڵی بازنەییی خانەیی لە بەرد، وەک ئەوەی لە جارڵسھۆف و سامبەرگ لە شێتڵاند ھەیە. ھەروەھا بەڵگە ھەیە لەسەر نیشتەجێبوون لە کرانۆگەکان و ماڵە بازنەیییەکان کە بەشێکیان یان بە تەواوی لەسەر دوورگە دەستکردەکان دروستکراون کە بە زۆری لە گۆلەکان، ڕووبارەکان و ئاوەکانی دیکەدان.<ref name="Turner1999p81">V. Turner, ''Ancient Shetland'' (B. T. Batsford/Historic Scotland, 1999), p. 81.</ref> لە سەرەتای چاخی ئاسندا، لە سەدەی حەوتەمی پێش زایینەوە، لە دوورگە باکوورییەکاندا دەستکرا بە گۆڕینی ماڵە بازنەیییە خانەیییەکان بە ماڵی سادەی زەریای ئەتڵەسی لە پاڵ باڵەخانە بازنەیییە گەورەکان بە بەکارھێنانی بەردی وشک. لە نزیکەی [[٤٠٠ پ.ز|٤٠٠ی پێش زایین]]ەوە، دەستکرا بە دروستکردنی ماڵی بازنەییی ئەتڵەسیی ئاڵۆزتر، وەک لە ھاو و ئۆرکنی و کرۆسکێرک، کەیتنێس. گەورەترین بینا زەبەلاحەکان کە دەگەڕێنەوە بۆ ئەم سەردەمە بریتیین لە تاوەرە بازنەیییەکانی برۆخ، و لەوانەیە مێژووەکەیان بۆ نزیکەی ٢٠٠ی پێش زایین بگەڕێتەوە. ئەم قۆناغە ھەروەھا بیناسازیی یەکەمین ژووری تایبەتی وێڵھاوسی بەخۆیەوە بینی، کە ماڵێکی بازنەیییە بە دیوارێکی دەرەکیی جیاوازەوە، و لە کەرتێکی بەردین (ھاوشێوەی تایەی عەرەبانە) پێکدێت، بەڵام تا ڕادەیەکی زۆر لە سەردەمی داگیرکاریی ڕۆمانیدا پەرەی سەند. بەڵگە بۆ نزیکەی ١٠٠٠ قەڵای سەر گرد لە چاخی ئاسن لە سکۆتلەندا ھەیە، کە زۆربەیان لە خوار ھێڵی کلاید–فۆرس ھەڵکەوتوون، کە یارمەتیی ھەندێک شوێنەوارناسی دا بۆ دۆزینەوەی کۆمەڵگەیەک لە فەرمانڕەوا بچووکەکان و نوخبە جەنگاوەرەکان کە دەکرێت لە ڕێگەی گێڕانەوە مێژووییە ڕۆمانییەکانەوە بناسرێنەوە.<ref name="Turner1999p81" /><ref name="Cunliffe2004p325">Cunliffe, ''Iron Age Communities in Britain'', p. 325.</ref> === داگیرکاریی ڕۆمانەکان === [[پەڕگە:MacDonald_1911_The_Roman_Wall_in_Scotland_Plate_04.jpg|وێنۆک|پاشماوەی شوورای ڕۆمانی لە ساڵی [[١٩١١]]]] تۆمارە مێژوویییە ڕزگاربووەکانی پێش ڕۆمانەکان لە سکۆتلەندا لەلایەن جوگرافیناسی یۆنانی پیتیاس لە [[مارسێی|مارسیلیا]]وە تۆمار کراون، کە پێدەچێت لە کاتێکدا لە دەوروبەری ٣٢٥ی پێش زایین بەناو دوورگەکانی ئەلبیۆنی بەریتانی (بەریتانیا) و ئیێرنە (ئیرلەندا)دا گەشتی دەریاییی کردبێت. دوورترین خاڵ لە باکووری بەریتانیا بە «ئۆرکاس» (ئۆرکنی) ناودەبرا. لە سەردەمی پلینیی گەورە، کە لە ساڵی [[٧٩]]دا کۆچی دواییی کرد، زانیاریی ڕۆمانەکان دەربارەی جوگرافیای سکۆتلەندا بۆ ھێبریدز و دۆمنا (لەوانەیە ھێبریدزی دەرەکی بێت) و دارستانی کالیلۆنی و دانیشتووانی کالیلۆنیا فراوان بووبوو، کە ڕۆمانەکان بە ناوچەی باکووری کالیدۆنیای سەر بە خۆیانیان ناو دەبرد. بەتڵیمۆس، لەوانەیە بە پشتبەستن بە سەرچاوە زانیارییە پێشووەکان، جگە لە گێڕانەوە ھاوچەرخەکانی داگیرکاریی گنایۆس یوولیۆس ئەگریکۆلا، بوونی ١٨ ھۆزی لە سکۆتلەندا لە فەرھەنگی جوگرافیاییی خۆیدا دیاری کردووە، بەڵام زۆرێک لە ناوەکان ناڕوون بوون و فەرھەنگەکە لە باکوور و ڕۆژاوادا کەمتر جێگەی متمانە بوو، ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە زانیاریی سەرەتاییی ڕۆمانەکان بۆ ئەم ناوچانە تەنھا لەسەر تێبینییەکانیان لە ڕێگەی دەریاوە سنووردار بووە.<ref>Moffat, ''Before Scotland'', pp. 236–37.</ref> داگیرکاریی ڕۆمان بۆ بەریتانیا بە شێوەیەکی ڕژد لە ساڵی [[٤٣]]دا دەستی پێکرد، کە بووە ھۆی دروستکردنی پارێزگای بەریتانیای ڕۆمانی لە باشووردا. لە دەوروبەری ساڵی ٧١، فەرمانڕەوای ڕۆمانی کوینتۆس پێتیلیۆس سێریالیس ھێرشی داگیرکاریی بۆ سەر ئەوەی کە ئێستا سکۆتلەندایە دەستپێکرد. لە ساڵی [[٧٨]]دا، گنایۆس یوولیۆس ئەگریکۆلا گەیشتە بەریتانیا بۆ وەرگرتنی پایەکەی وەک فەرمانڕەوای نوێ، و زنجیرەیەک ھێرشی گەورەی دەستپێکرد. و دەوترێت کە سوپاکەی ناردووەتە دەمە ڕووباری «ڕووباری تاوس» (کە وا دادەنرێت ڕووباری تای بێت) و قەڵای لەوێ دروستکردووە، لەنێویاندا قەڵایەکی سەربازی لە ئینشتوتیل. دوای سەرکەوتنی بەسەر ھۆزەکانی باکووردا لە مۆنس گراوپیوس لە ساڵی [[٨٤]]دا، زنجیرەیەک قەڵا و تاوەر لەسەر درێژاییی بەرزایییەکانی گاسک دروستکران، کە سنووری نێوان ناوچە نزمەکان و بەرزایییەکانیان پێکدەھێنا، و ڕەنگە «لیمێس» یان یەکەم سنووری ڕۆمانییان لە سکۆتلەندا پێکھێنابێت. جێنشینەکانی ئەگریکۆلا نەیانتوانی یان نەیانویست ملکەچیی زیاتر لە ئەوپەڕی باکووردا بکەن. لە دەوروبەری ساڵی [[٨٧]]دا، داگیرکاری تەنھا لە بەرزایییەکانی باشووردا سنووردار بوو، پاشان لەگەڵ کۆتاییی سەدەی یەکەمدا سنووری باکووری فراوانخوازیی ڕۆمان تەنھا سنووردار بوو بە گرتنەوەی ناوچەکانی نێوان ڕووباری تاین و سۆلوەی فێرس. لە کۆتاییدا ڕۆمانەکان کشانەوە بۆ ھێڵێکی دوورتر بەرەو ئەوەی کە ئێستا باکووری ئینگلتەرایە، و دەستیان کرد بە دروستکردنی ئەو قەڵابەندییانەی کە بە شوورای ھادریان لە کەناراوێکەوە بۆ کەناراوێکی تر ناسراوە.<ref name="Antoninewall">[http://www.antoninewall.org/history.php "History"], ''antoninewall.org''. Retrieved 25 July 2008. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140223174451/http://www.antoninewall.org:80/history.php|date=2014-02-23}}</ref><ref>Moffat, ''Before Scotland'', p. 245.</ref> لە دەوروبەری ساڵی [[١٤١]]دا، ڕۆمانەکان باشووری سکۆتلەندایان داگیرکردەوە، بەرەوپێش چوون بۆ دروستکردنی لیمێسێکی نوێ لە نێوان فێرس ئۆف فۆرس و فێرس ئۆف کلاید، کە بە شوورای ئەنتۆنین ناسرا. گەورەترین بیناسازیی ڕۆمانەکان لە ناوخۆی سکۆتلەندا، دیوارێکی مێرگیی داپۆشراو بە گیایە بە بەرزیی ٢٠ پێ (٦ مەتر) لەگەڵ نۆزدە بنکەدا. دیوارەکە بۆ نزیکەی ٣٧ میل (٦٠ کم) درێژ بووەوە. دوای ئەوەی دروستکردنی دیوارەکە دوازدە ساڵی خایاند، تێپەڕێنرا و پاش نزیکەی ١٦٠ ساڵ چۆڵکرا. ڕۆمانەکان بۆ سەر ھێڵی شوورای ھادریان پاشەکشەیان کرد. ھێزەکانی ڕۆمان چەندین جاری دیکە چوونە قووڵاییی باکووری سکۆتلەندای نوێوە، بە لایەنی کەمەوە لە چوار ھەڵمەتی سەرەکیدا. دیارترین داگیرکاری لە ساڵی [[٢٠٩]]دا بوو کاتێک ئیمپراتۆر [[سێپتیمیۆس سێڤێرووس]] ھێزێکی گەورەی بەرەو باکوور بردە پێشەوە. دوای مردنی سێڤێرووس لە ساڵی [[٢١٠]]دا، بەرەو باشوور بۆ سەر شوورای ھادریان کشانەوە، کە سنووری ڕۆمانیی پێکدەھێنا تا ڕووخانی لە سەدەی پێنجەمدا. لە کۆتاییی داگیرکاریی ڕۆمان بۆ باشوور و ناوەڕاستی بەریتانیا لە سەدەی پێنجەمدا، پیکتییەکان وەک ھێزێکی باڵادەست لە باکووری سکۆتلەندا دەرکەوتن، لەگەڵ ھۆزە جیاوازەکانی بریتۆنە کێڵتییەکان کە ڕۆمانەکان لەوێ ڕووبەڕوویان بوونەوە بۆ داگیرکردنی نیوەی باشووری وڵاتەکە. سەرەڕای ئەوەش، کاریگەریی ڕۆمان لەسەر چاند و مێژووی سکۆتلەندی ھەمیشەیی نەبوو.<ref>A. S. Robertson, ''The Antonine Wall'' (Glasgow Archaeological Society, 1960), p. 37.</ref> === چاوچنۆکییەکانی ئینگلتەرا === سکۆتلەندا بەدرێژاییی ھەردوو سەدەی [[سەدەی ١٠|دەیەم]] و [[سەدەی ١١|یازدەھەم]]ی زایینی لەژێر کاریگەرییەکانی [[ئەنگلۆساکسۆنەکان|ئەنگلۆ-ساکسۆنی]] و [[ئەنگلۆ-نۆرمان]]یدا بوو. لە ئەنجامی کاریگەرییە نۆرمانییەکانەوە سکۆتلەندا گۆڕدرا بۆ دەوڵەتێکی دەرەبەگی خاوەن ئیدارەیەکی ڕێکخراو و سیستمێکی داراییی جێگیر، کە ئەمەش یارمەتیی بووژانەوەی کشتووکاڵی و شارستانیی دا، و پەیوەندیی لەگەڵ [[ئینگلتەرا]]دا ھەبوو، ھەروەھا تەماحی لە ھەندێک لە زەوییەکانی ئینگلیزیشدا ھەبوو وەکوو ناوچەی [[نۆرسەمبەرلاند]]. پاشاکانی ئینگلتەراش ھەمان تەماحیان لە سکۆتلەندا ھەبوو، تەنانەت ھەندێکیان لە قۆناغەکانی سەدەی دوازدەھەمی زایینیدا سەرکەوتوو بوون لە ژێردەستەکردنی شانشینی سکۆتلەندا بۆ خۆیان. بەم شێوەیە پەیوەندیی نێوان ھەردوو شانشینەکە لە ھەڵکشان و داکشانی بەردەوامدا بوو. بۆ نموونە، ساڵانی کۆتاییی سەدەی [[سەدەی ١٣|سێزدەھەم]]ی زایینی، و تەواوی ساڵانی سەدەی [[سەدەی ١٤|چواردەھەم]]، ھەوڵەکانی پاشاکانی ئینگلتەرای بۆ سەپاندنی کۆنترۆڵی خۆیان بەسەر سکۆتلەندادا بەخۆیەوە بینی، و لە بەرامبەردا ڕاپەڕینی سکۆتلەندییەکان لەژێر سەرکردایەتیی ڕابەرە ناوخۆیییەکانیان بۆ رزگاربوون لەو کۆنترۆڵە ئینگلیزییە ڕوویدا. ئەوەی خەڵکی سکۆتلەندا دەیانویست بەدیھات، کاتێک ئینگلیزەکان دوای شەڕی سەخت لە ساڵی [[١٣٢٨]]ی زایینیدا دانیان بە سەربەخۆیییاندا نا. بە سەربەخۆییی سکۆتلەندا، قۆناغی حوکمی یەکەمی بنەماڵەی ستوارت لە نێوان ساڵانی ([[١٣٧١]]–[[١٤٨٨]]ی زایینی) دەستی پێکرد. ھەمان قۆناغ بووژانەوەی [[وێژە|وێژەی]] سکۆتلەندی، و دەرکەوتنی شاعیرانی گەورەی وەکوو جۆن باربەر، و [[ھاریی نابینا]] و کەسانی دیکەی بەخۆیەوە بینی. === پاشاکانی سەردەمی ڕێنێسانس === [[پەڕگە:James_IV_King_of_Scotland.jpg|وێنۆک|201x201پیکسڵ|پاشا جەیمسی چوارەم]] دوای ئەم قۆناغە ئەوەی بە سەردەمی پاشاکانی ڕێنێسانس ناسرا ھاتە کایەوە، کە لەوانەیە گرنگترینیان [[جەیمسی چوارەمی پاشای سکۆتلەندا|جەیمسی چوارەم]] و [[جەیمسی پێنجەمی پاشای سکۆتلەندا|جەیمسی پێنجەم]] بوون، کە چەندین جار ئینگلتەرایان داگیر کرد، و ھەروەھا ڕووبەڕووی داگیرکارییش بوونەوە لەلایەن ئەوانەوە. ئەو شەڕانە بۆ ھەردوو شانشینەکە کارەساتبار بوون. جەیمسی پێنجەم لە شەڕیدا لەگەڵ [[ئینگلتەرا]]دا لایەنگریی [[فەڕەنسا]]ی کرد، و لەگەڵ ژنە خانەدانێکی فەڕەنسیدا ھاوسەرگیریی کرد، ئەمەش بووە ھۆی زیادبوونی دەسەڵاتی فەڕەنسی لە دەرباری سکۆتلەندا و لایەنگریی خانەدانەکان بۆ پیاوانی کڵێسا و بانگەوازەکانی چاکسازیی ئایینی بە ھیوای بەرەنگاربوونەوەی ئەم دەسەڵاتە. پەرەسەندنی ئەم چاکسازییە بووە ھۆی ڕاگەیاندنی سکۆتلەندا وەک دەوڵەتێکی پرۆتستانت کە پاپا ھیچ دەسەڵاتێکی بەسەر کڵێساکەیدا نەبوو، و لەلایەن [[ماری شاژنی سکۆتلەندا|شاژن ماری]] شاژنی سکۆتلەندییەکان لە ساڵی [[١٥٥٩]]ی زایینیدا پارێزگاریی لێدەکرا، کە خانەدانەکان لە دژی ڕاپەڕین و ناچاریان کرد دەستبەرداری تەختی پاشایەتی بێت، و خستیانە زیندانەوە. بەڵام توانی بەرەو ئینگلتەرا ڕابکات و داوای پشتیوانی لە شاژن [[ئێلیزابێتی یەکەمی ئینگلتەرا|ئێلیزابێتی یەکەم]] بکات، بەڵام ئەو لەبری ئەوەی یارمەتی بدات، زیندانیی کرد، و پاشان لە ساڵی [[١٥٨٧]]ی زایینیدا لەسێدارەی دا، و جەیمسی شەشەمی کوڕی جێگەی گرتەوە کە بە شێوەیەکی کارا حوکمی کرد. لە ساڵی [[١٦٠٣]]ی زایینیدا، بەھۆی کۆچی دواییی شاژنی ئینگلیز [[ئێلیزابێتی یەکەمی ئینگلتەرا|ئێلیزابێتی یەکەم]] بووە پاشای ئینگلتەرا بە ناوی [[جەیمسی یەکەم]]، چونکە نزیکترین خزم بوو لێیەوە؛ بەمەش تەختی پاشایەتیی ئەوی بە میرات پێ درا.<ref>الموسوعة العربية العالمية</ref> == ئایین == بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی [[٢٠١١]]: دەرکەوتووە کە ٥٤٪ی دانیشتووان [[مەسیحی]]ن، لە کاتێکدا ٣٧٪ خۆیان بە بێ ئایین دادەنێن. کڵێسای نەتەوەیی لە سکۆتلەندا لە ساڵی [[١٥٦٠]]ەوە بووەتە [[پرۆتێستانت]]، و کڵێساکە لە سەربەخۆیی لە دەوڵەت بەھرەمەندە، و بە ئەندامێتیی ١٢٪ی دانیشتووان. لە سکۆتلەندا ھەروەھا ڕێژەیەک لە [[کاسۆلیک]]ەکان ھەن، کە بە ١٩٪ی دانیشتووان مەزەندە دەکرێت، بەتایبەتی لە ڕۆژاوای وڵاتدا. و ژمارەیەکی کەمتر لە ئەندامانی سەر بە کڵێساکانی دیکە ھەن، وەک [[کڵێسای ئازادی سکۆتلەندا]] و [[کڵێسای ئەسقەفایەتیی سکۆتلەندا]]. == خوێندن == [[پەڕگە:Craiglockhart_Hydropathic_main_view.JPG|وێنۆک|زانکۆی ئێدینبەرە]] سیستمی فێرکردن لە سکۆتلەندا جیاوازە و جیا دەبێتەوە لەو سیستمە پەیڕەوکراوانەی لە بەشەکانی دیکەی شانشینی یەکگرتوودان. بەڕێوەبەرایەتیی فێرکردنی سکۆتلەندی و دەسەڵاتە فێرکارییە ناوخۆیییەکان سەرپەرشتیی ئەو خوێندنگەیانە دەکەن کە پێویستە منداڵانی تەمەن لە نێوان پێنج بۆ شازدە ساڵ بچنە ناویان. و زۆربەی ئەم خوێندنگەیانە حکوومین. و تا ساڵانی حەفتاکان، سکۆتلەندا خاوەنی خوێندنگەی جیاواز بوو بۆ پەروەردەی پیشەیی و ئەکادیمی، پاشان ئەم خوێندنگەیانە گۆڕدران بۆ خوێندنگەی گشتگیر، ھەروەھا ھەشت زانکۆ ھەن. بڕوانامەی یەکەمی زانکۆ لە سکۆتلەندا بە ماستەر MA ناودەبرێت و ماوەکەی چوار ساڵە (و ھاوتا دەبێت لەگەڵ ئەوەی لە ئینگلتەرا بە Honours ناسراوە)، بەدوایدا بڕوانامەیەکی زانکۆییی ناوەندی دێت کە بە MSc ناودەبرێت و دەدرێت بە خوێندکارانی زانست و وێژە بە یەکسانی، و بەدوای ئەوەشدا بڕوانامە باڵاکانی MLitt یان MPhil و پاشان دکتۆرا دێن. بەڵام لە ئینگلتەرا بڕوانامەی یەکەمی زانکۆ بە بەکالۆریۆس ناودەبرێت و ماوەکەی سێ ساڵە (یان چوار ساڵ ئەگەر Honours بێت). == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤}} {{پۆلی کۆمنز|Scotland}} {{تووڵی دەروازە|شانشینی یەکگرتوو|وڵاتەکان|ئەورووپا}} [[پۆل:وڵاتە دوورگەییەکان]] [[پۆل:ئەورووپای باکووری]] [[پۆل:سکۆتلاند]] [[پۆل:وڵاتەکانی ئینگلیزی ئاخێو]] [[پۆل:بریتانیای مەزن]] [[پۆل:ئەورووپای ڕۆژاوا]] [[پۆل:شانشینی یەکگرتوو]] [[پۆل:ھەرێمە خودموختارەکان]] 3y60hctb7psaexyerzyswmqjla9gmb6 10 18785 1669603 1409469 2026-09-17T21:47:58Z گرووپی قوتابخانە 23641 1669603 wikitext text/x-wiki <div id="sports browsebar" style="margin-top:1px; margin-bottom:0.2em; text-align:center; font-size:80%;"> {{nowrap|[[Image:Sciences exactes.svg|45px]]&nbsp;[[دەروازە:زانست|زانست]]:}} {{nowrap|[[Image:P history-lightblue.png|30px]]&nbsp;[[دەروازە:مێژوو|مێژوو]]&nbsp;&nbsp;}} {{nowrap|[[Image:P philosophy.png|30px]]&nbsp;[[دەروازە:فەلسەفە|فەلسەفە]]&nbsp;&nbsp;}} {{nowrap|[[Image:Racine carrée bleue.svg|30px]]&nbsp;[[دەروازە:ماتماتیک|ماتماتیک]]&nbsp;&nbsp;}} {{nowrap|[[Image:Exceptional newcomer.svg|30px]]&nbsp;[[دەروازە:ژینناسی|ژینناسی]]&nbsp;&nbsp;}} {{nowrap|[[Image:Gnome-applications-science.svg|30px]]&nbsp;[[دەروازە:کیمیا|کیمیا]]&nbsp;&nbsp;}} {{nowrap|[[Image:Logo physics.svg|30px]]&nbsp;[[دەروازە:فیزیک|فیزیک]]&nbsp;&nbsp;}} {{nowrap|[[Image:Greek uc psi icon.svg|35px]]&nbsp;[[دەروازە:دەروونناسی|دەروونناسی]]&nbsp;&nbsp;}} {{nowrap|[[Image:Terrestrial globe.svg|45px]]&nbsp;[[دەروازە:جوگرافیا|جوگرافیا]]&nbsp;&nbsp;}} {{nowrap|[[Image:Nuvola apps display.png|30px]]&nbsp;[[دەروازە:تەکنۆلۆژیا|تەکنۆلۆژیا]]&nbsp;&nbsp;}} {{nowrap|[[Image:Jupiter and moon.png‏|30px]]&nbsp;[[دەروازە:گەردوون|گەردوون]]&nbsp;&nbsp;}} </div><noinclude> </noinclude> 3mo9qkgd0i9ofyp5068qsd8p5wmnq9p 0 24938 1669629 1508805 2026-09-17T22:36:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1669629 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''شارلمان''' یان '''چارلمان''' (بە [[فەڕەنسی]]: Charlemagne)، یان '''چارلی گەورە''' (بە [[ئەڵمانی]]: Karl der Große)، پاشا و فەرمانڕەوای فرانکەکان بوو لە نێوان ساڵانی ٧٦٨ بۆ ٨٠٠ی زایینی. ئیمپراتۆری [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیی پیرۆز]] بوو لە نێوان ساڵانی ٨٠٠ بۆ ٨١٤ی زایینی، ھەروەھا کوڕە گەورەی شا پیپینی سێیەمی شانشینی کارۆلینجیانە. کە بە پێپینی کورت ناسراوە (لە نێوان ساڵانی ٧٥١ بۆ ٧٦٨ فەرمانڕەوایی کردووە) بە دامەزرێنەری شانشینی کارۆلینجی دادەنرێت، شارلمانی کوڕەی (کە لە نێوان ساڵانی ٧٦٨ بۆ ٨١٤ فەرمانڕەوایی کردووە) بە یەکەم «ئیمپراتۆری ڕۆمیی پیرۆز» دادەنرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی | سەردان = ٢٦ی ٨ی ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فەڕەنسا|سەدەکانی ناوین|سیاسەت|شەڕ|ئەورووپا|مەسیحییەت|پاشایەتی|ئەڵمانیا|بەلجیکا|سویس}} {{پۆلی کۆمنز|Carolus Magnus}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ٧٤٠]] [[پۆل:فەڕەنسییە کاتۆلیکەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٧٤٢]] [[پۆل:مردووانی ٨١٤]] [[پۆل:فەرمانڕەوایانی دامەزرێنەر]] a2i4fic1f8n8obguznm3oz2hlen53zq 4 25122 1669669 1669098 2026-09-18T00:03:18Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1669669 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێرستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان (بە بۆتەوە). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێرستی نووسەرانی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان|ئەم ئامارە بەبێ بۆت]] '''دوایین نوێکردنەوە لە لایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''٠٠:٠٣، ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC)'' {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable sortable" !بەکارھێنەر!!ژ. دەستکارییەکان |- | [[Special:Contributions/AramBot|AramBot]] || ٣٧٥٥٩٩ |- | [[Special:Contributions/CalakBot|CalakBot]] || ١٧٧٣٩٤ |- | [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || ١٠٢١٥٧ |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ٦١٨٣٨ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ٥٦٧٤٧ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٤٦١٣٧ |- | [[Special:Contributions/EmausBot|EmausBot]] || ٤٢٧٦٦ |- | [[Special:Contributions/SakuraBot|SakuraBot]] || ٤١٤٤٠ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٣٩٧٧ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٢٧٠٤٠ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٢٤٢٦٢ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٢٤١٦١ |- | [[Special:Contributions/Xqbot|Xqbot]] || ٢١٢٩٦ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ٢٠٣٠٧ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ١٨٣٥٨ |- | [[Special:Contributions/AlaaBot|AlaaBot]] || ١٧٦١٨ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ١٦١١١ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٤٨٨٨ |- | [[Special:Contributions/MerlIwBot|MerlIwBot]] || ١٤٥١٢ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ١٣٩٨١ |- | [[Special:Contributions/New user message|New user message]] || ١٣٠٥٧ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ١١١٧٨ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ١٠٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٠٤٥١ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ١٠٣٨٧ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ١٠٠٨١ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ٩٢٥٤ |- | [[Special:Contributions/Addbot|Addbot]] || ٩١٢٠ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ٨٦٥٨ |- | [[Special:Contributions/Dexbot|Dexbot]] || ٨٥٦٣ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ٨٣٤١ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ٨٢٨٦ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٧٨٧٢ |- | [[Special:Contributions/Legobot|Legobot]] || ٧٦١٨ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٧٤٧٩ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٦٥٠٠ |- | [[Special:Contributions/CdRBot|CdRBot]] || ٦٤٨٢ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٦٤٤٨ |- | [[Special:Contributions/Luckas-bot|Luckas-bot]] || ٦١١٧ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٥٩٦٢ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ٥٣٦١ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٥٠٩٩ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٤٩٩٧ |- | [[Special:Contributions/CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || ٤٨٠٣ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٤٥٩٩ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٢٠٨ |- | [[Special:Contributions/AsoBot|AsoBot]] || ٤١٢٧ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٤٠٣٦ |- | [[Special:Contributions/WikitanvirBot|WikitanvirBot]] || ٣٧١١ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ٣٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || ٣٥٧٠ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٣٣٧٩ |- | [[Special:Contributions/ZéroBot|ZéroBot]] || ٣٣٦٢ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٣٣٤٨ |- | [[Special:Contributions/DarafshBot|DarafshBot]] || ٣٣٢٤ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٢٥١ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣١٦٨ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣١٦٥ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٢٩١٥ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٢٩٠٢ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨٥٩ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٢٧٨٣ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٧٨٠ |- | [[Special:Contributions/Escarbot|Escarbot]] || ٢٧٢٢ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٢٥٧٤ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ٢٤٨١ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٠٤ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ٢٢١٩ |- | [[Special:Contributions/ChuispastonBot|ChuispastonBot]] || ٢١٤٦ |- | [[Special:Contributions/TXiKiBoT|TXiKiBoT]] || ٢١١٦ |- | [[Special:Contributions/Ebrambot|Ebrambot]] || ١٨٨٩ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٦٩٠ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٦٨٢ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ١٦٦٢ |- | [[Special:Contributions/MelancholieBot|MelancholieBot]] || ١٦٣٤ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ١٦٢٤ |- | [[Special:Contributions/ElphiBot|ElphiBot]] || ١٥٩٧ |- | [[Special:Contributions/TjBot|TjBot]] || ١٥٠٥ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٤٢٧ |- | [[Special:Contributions/RedBot|RedBot]] || ١٤٢٠ |- | [[Special:Contributions/KamikazeBot|KamikazeBot]] || ١٣٩٩ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٣٩٥ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ١٣٧٦ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٣٦٥ |- | [[Special:Contributions/SieBot|SieBot]] || ١٣٣٩ |- | [[Special:Contributions/FoxBot|FoxBot]] || ١٣١٠ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ١٣٠٩ |- | [[Special:Contributions/VolkovBot|VolkovBot]] || ١٢٩٩ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٢٩٤ |- | [[Special:Contributions/タチコマ robot|タチコマ robot]] || ١٢٩٢ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ١٢٨٨ |- | [[Special:Contributions/SiNa|SiNa]] || ١٢٣٦ |- | [[Special:Contributions/Average kurd|Average kurd]] || ١٢١٨ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٢١٢ |- | [[Special:Contributions/Ahmad.Kurdistan|Ahmad.Kurdistan]] || ١١٨٧ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ١١٦٢ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١١٣٤ |- | [[Special:Contributions/Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١١٣١ |- | [[Special:Contributions/Ayoub Majeed|Ayoub Majeed]] || ١١٢٣ |- | [[Special:Contributions/DiyarKamaran|DiyarKamaran]] || ١٠٥١ |} |} </center> </div> [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] 4yfbtzkep1jlrf2ygsf97yf94ii288m 4 25128 1669671 1669099 2026-09-18T00:03:28Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1669671 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێرستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان (بەبێ بۆت). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێرستی نووسەرانی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان (بە بۆتەوە)|ئەم ئامارە بە بۆتەوە]] '''دوایین نوێکردنەوە لە لایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''٠٠:٠٣، ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC)'' {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable sortable" !بەکارھێنەر!!ژ. دەستکارییەکان |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ٦١٨٣٨ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ٥٦٧٤٧ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٤٦١٣٧ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٣٩٧٧ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٢٧٠٤٠ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٢٤٢٦٢ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٢٤١٦١ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ٢٠٣٠٧ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ١٨٣٥٨ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ١٦١١١ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٤٨٨٨ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ١٣٩٨١ |- | [[Special:Contributions/New user message|New user message]] || ١٣٠٥٧ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ١١١٧٨ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ١٠٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٠٤٥١ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ١٠٣٨٧ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ١٠٠٨١ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ٩٢٥٤ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ٨٦٥٨ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ٨٣٤١ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ٨٢٨٦ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٧٨٧٢ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٧٤٧٩ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٦٥٠٠ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٦٤٤٨ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٥٩٦٢ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ٥٣٦١ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٥٠٩٩ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٤٩٩٧ |- | [[Special:Contributions/CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || ٤٨٠٣ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٤٥٩٩ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٢٠٨ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٤٠٣٦ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ٣٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٣٣٧٩ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٣٣٤٨ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٢٥١ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣١٦٨ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣١٦٥ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٢٩١٥ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٢٩٠٢ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨٥٩ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٢٧٨٣ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٧٨٠ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٢٥٧٤ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ٢٤٨١ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٠٤ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ٢٢١٩ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٦٩٠ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٦٨٢ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ١٦٦٢ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ١٦٢٤ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٤٢٧ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٣٩٥ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ١٣٧٦ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٣٦٥ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ١٣٠٩ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٢٩٤ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ١٢٨٨ |- | [[Special:Contributions/SiNa|SiNa]] || ١٢٣٦ |- | [[Special:Contributions/Average kurd|Average kurd]] || ١٢١٨ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٢١٢ |- | [[Special:Contributions/Ahmad.Kurdistan|Ahmad.Kurdistan]] || ١١٨٧ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ١١٦٢ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١١٣٤ |- | [[Special:Contributions/Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١١٣١ |- | [[Special:Contributions/Ayoub Majeed|Ayoub Majeed]] || ١١٢٣ |- | [[Special:Contributions/DiyarKamaran|DiyarKamaran]] || ١٠٥١ |- | [[Special:Contributions/Eng.dilan86|Eng.dilan86]] || ١٠٤٨ |- | [[Special:Contributions/Ilamxan|Ilamxan]] || ١٠٢٨ |- | [[Special:Contributions/DreamHourFlight|DreamHourFlight]] || ١٠٠٥ |- | [[Special:Contributions/Shaween|Shaween]] || ١٠٠٥ |- | [[Special:Contributions/Khoshhat|Khoshhat]] || ١٠٠٥ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim N. Qader|Ibrahim N. Qader]] || ٩٨٢ |- | [[Special:Contributions/ئاریا سالار|ئاریا سالار]] || ٩٦٤ |- | [[Special:Contributions/Baneh k|Baneh k]] || ٩٦٠ |- | [[Special:Contributions/Hamedvahid|Hamedvahid]] || ٩٢٧ |- | [[Special:Contributions/Hastyar Abdullah|Hastyar Abdullah]] || ٩١٤ |- | [[Special:Contributions/Hîwa Seqiz|Hîwa Seqiz]] || ٨٨٨ |- | [[Special:Contributions/ئاراس نوری|ئاراس نوری]] || ٨٧٣ |- | [[Special:Contributions/Rasan emprator page|Rasan emprator page]] || ٨٦٢ |- | [[Special:Contributions/Rahel khdhr|Rahel khdhr]] || ٧٩٠ |- | [[Special:Contributions/Halvada|Halvada]] || ٧٨٥ |- | [[Special:Contributions/Qezwan|Qezwan]] || ٧٥٩ |- | [[Special:Contributions/Kareeeeem|Kareeeeem]] || ٧٤٦ |- | [[Special:Contributions/Ara Qadir|Ara Qadir]] || ٧٣٧ |- | [[Special:Contributions/Mamozk|Mamozk]] || ٧٢١ |- | [[Special:Contributions/Shaxstan|Shaxstan]] || ٦٨٠ |- | [[Special:Contributions/Renamed user 8bf1a5bb1c77527f2a3f2326f8ff7c95|Renamed user 8bf1a5bb1c77527f2a3f2326f8ff7c95]] || ٦٣٧ |- | [[Special:Contributions/Eyubm|Eyubm]] || ٦٣١ |- | [[Special:Contributions/گرووپی قوتابخانە|گرووپی قوتابخانە]] || ٦٣٠ |- | [[Special:Contributions/Bilalinfo|Bilalinfo]] || ٦٢٤ |- | [[Special:Contributions/444radio|444radio]] || ٦٢٢ |- | [[Special:Contributions/Sako Nanakli|Sako Nanakli]] || ٦١٥ |- | [[Special:Contributions/Cwtiyar|Cwtiyar]] || ٥٩٧ |- | [[Special:Contributions/Rojhalatkurdistan|Rojhalatkurdistan]] || ٥٩٥ |- | [[Special:Contributions/شنەی ئازادی|شنەی ئازادی]] || ٥٥٧ |- | [[Special:Contributions/Barrazinji|Barrazinji]] || ٥٥٢ |- | [[Special:Contributions/د. توانا ع. بەرزنجی|د. توانا ع. بەرزنجی]] || ٥٤٨ |} |} </center> </div> [[پۆل:ئاماری ویکیپیدیا]] [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] 9i7x1hltjqai5jki3q9x5c0ais6n30l 0 33801 1669481 1658221 2026-09-17T20:02:05Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:عێراق|عێراق]] و [[دەروازە:تورکیا|تورکیا]] 1669481 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{خاوێنکردن}} }} [[File:Gawerk Lords in iranian kurdistan - urmia - sardasht-آغایان ایل گورک در سردشت و مهاباد 1900 میلادی.jpg|thumb|ئاغاکانی خێڵی گەورک لە مەهاباد و سەردەشت و ورمێ]] [[File:Gawerk - mahabad- house of lord - osman agha مهاباد - سویناس -منزل عثمان آغا گورک.jpg|thumb|مەهاباد، سوێناس، ماڵی عوسمان ئاغای گەورک]] '''گەورک''' ناوی ھۆزێکی [[کورد]]ی [[پارێزگای ورمێ]]یە. دانیشتووانی ئەم ھۆزە لە شارەکانی [[میراوە]]، [[سەردەشت]]، [[ڕەبەت]]، [[مەھاباد]]، [[ورمێ]]، [[بۆکان]]، [[سەقز]]، [[سەڵماس (شارستان)|سەڵماس]]، ناوچەی خۆشناوەتیی [[ھەولێر]] و سیوەیل لە [[سلیمانی]] دا دەژین. ھۆزێکی مەزنی کوردستان لە سێ بەشی کوردستان لە ئێران، ئێراق و تورکیا بە تایبەت لە مەڵبەندی موکریان لە بەینی سەردەشت و مەھاباد، سەقز، بۆکان ھەتا ورمێ و ھەروەھا لە ھەولێر نیشتەجێن. گەورک کەلشێری یەکێکە لە پەلەکانی ھۆزی [[بڵباس]] کە بلباس خۆی یەکێکە لە تیرەکانی ئێلی ڕۆژیکی. ھۆزی بلباس خۆی پێکدێت لە تیرەکانی: مامەش، پیران، سن، کاخدری، عوسمان ئاغایی، گەورک، ، زەرزا و شکاک. [[ھەژار|عەبدوڵڕەحمان شەرەفکەندی]] شاعیر و نووسەری بەناوبانگی کورد ناوی ھۆزی گەورەی کورد [[گۆران]] دەباتەوە بۆ وشەی گاور و «گاوران» و سەبارەت بۆ ھۆزی گەورکیش دەڵێ: «ھۆزێک لە مەڵبەندی [[موکریان|موکری]] لە [[سەردەشت]] و [[مەھاباد]] نیشتەجێن، ئەویش گەورکیان پێ دەڵێن؛ ئاخۆ ئەم دوو ناوە خزمن؟ ئەگەر خزمن ئەم ھەموو دەشت و کێوانە بۆچی کەوتۆتە نێوانیان؟ پرسێکە وەرامی دەوێ. == دەستپێک == باسێک لە سەر ناسینی پێکھێنان: لە شارەکانی: [[ورمێ]]، [[سەڵماس]]، [[وان]]، [[بۆکان]]، [[سەقز]]، [[میراوە]]، [[سەردەشت]]، [[مەھاباد]]، [[ڕانیە]]، [[پیرانشار]]، [[دوکان]]، [[کۆیە]]، [[ھەریر]]، [[سلێمانی]]، [[شارباژێر]]، [[ڕەبەت]]، [[نەغەدە]]. ناسینی مێژووی ھەر نەتەوەیەک کاریگەرییەکی ھەرە مەزنی ھەیە لە سەر جوانتر ناسینی پێکھاتەکانی کۆمەڵایەتی و کلتووری لە ناو جڤاک و کومەلگەدا. رێزدانان و یەکگرتوویی، بوێری، ھاودەنگی، لە تایبەتمەندیەکانی ھۆز یا عەشیرەتن. کە پێبەندبوون بە ئەم شتانە ھەوێن و بنەمای ھەست و سۆز و بیری تێکۆشەرانە و مرۆیی و لێبردوویی ئەوانە لە پێناو ناسنامە بەخشین بە ئەرک ھەڵوێست، خواست و پێویستییە نەتەوەییکانیان لە سەرەتای مێژووە ھەتاکو ئێستا بووە. ناسینی مێژو و پێکھاتەکانی ھەر کومەڵگایەک ئەرکی سەرشانی ئەندامانی ئەو کۆمەڵگایەیە و توێژینەوە لەم ئاستەدا دەتوانی ببێتە ھۆی ڕوونبوونەوەی تاکەکان و ھەروەها ئامرازێکی کاریگەرە بو نوێژندنەوە و پەرەپێدانی مرۆڤ و چین و پێکهاتەکانی ئەو کۆمەڵگایە. دوای مرۆڤ، بنەماڵە و خانەدان و ھۆز و عەشیرەتەکان بەرچاوترین و سەرەکی ترین بنەغەکانی پیکھێنەری ئەو کۆمەڵگایەن. جڤاکی کوردستان وەکی نەتەوە و کۆمەلگایەکانی تر بنەما و سەرچاوەی لە چەندین ھۆز و عەشیرەت دروست بووە. یێکێک لەو ھۆزە گەورانە ھۆزی بلباس یان بلباسی کە خۆی پێکدێت لە چەندین عەشیرەتی مەزن و بچووک کە بریتین لەمانە: مامەش، پیران، سن، کاخدری، عثمان آغایی، گەورک، مەنگور، ئاکۆ، زەرزا، شکاک، رەمەک، زودی، بالەک، ڤاسیلی نیکیتین دەبێژی ئەو دەم کە بنەمالەیێک پەرە دەدات و گەورە دەبێت ئێل یا عەشیرەتێک یا لە حالەتێک دا ھۆز پێکدێت. سەرچاوەی خاندانی گەورک عەشیرەتی گەورک خاوەن خەلکێکی ساکار و سانا بووە و ھاوکات بە ھۆی بەربلاوی لە سێ وەلات دا نەیتوانیوە بە شێوازیکی بەرچاو لە کیشە، روداو و پرۆسە سیاسی و مێژووییەکان رۆلی سەرەکی ھەبێت بەلام لە ھەر یێک لە بەشەکان لە باشوور، ڕۆژھەڵات و باکوور تا رادەیێکی بەرچاو توانیویەتی لە نێوان ھەلسوکەوتی دەسەلات و جەماوەر خۆی نیشان بدات. سەرەتای مێژووی گەورک بەپێی ئەو بەلگە و باسانەی کە ھەن دەگەرێتەوە بۆ سەردەمی عوسمانیەکان واتا سەردەمی سولتان سولێمان قانونی لەمەر ئەوەی کە گەورک لە کوێ را ھاتوە و چیە؟ لێکولینەوە کەم کراوە، بەلام دیسان ھێندێک کەس ھەبوون کە لەسەر ئەو بابەتە توێژێنەوەیان کردووە و ھەر وەھا ھێندێک سەرچاوە و نوسەرھەن کە دەتواندرێ لە بابەتەکانی وان کەلک وەرگیرێ. لە کتێبی [[شەرەفنامە]]ی شەرەفخانی بەتلیسی دەکوترێ کە گەورکی کەلشێری یێکێکە لە پەلەکانی ھۆزی بلباس و بلباس خۆشی یێکێکە لە تیرەکانی ئێلی ڕۆژیکی. ھۆزی بلباس خۆی پێکدێت لە تیرەکانی: مامەش، پیران، سن، کاخدری، عثمان آغایی، گەورک، ئاکۆ، زەرزا، شکاک، ئەوەی کە لە ناو کتێب و سەرچاوە مێژوویەکان دایە زۆرتر باس لە نێوی کەلشێری دەکات تا کوو گەورک. لە کتێبی شەرەفنامە باس لەوە دەکرێت کە عەشیرەتی گەوری و کەلشێری کە ئەوکات پەلێکن لە ھۆزی گەورەی بلباس و دانیشتووی ناوچەکانی نێوان شاری بیتلیس، باتمان و دیاربەکر دەبن، بە فەرمان و دەستووری سولتان سولەیمانی قانونی پادشای عوسمانی لە سالانی ١٥٤٠ تا ١٦٠٠ زایینی کوچ دەکەن بەرەو جەزیرەو و بۆتان و لە ئەنجام دا بەرەو ناوچەی شارەزوور لە باشووری کوردستان رێدەکەون. لەو سەردەمە دا شارەزوور بە نێوان دوشاری ھەولێر و سلیمانی دەوترا کە ھێندێک کات موسڵ، کەرکووک، ھەولێر یا سلێمانی (قەلاچوالان) دەبوون بە پایتەختی ئەم پارێزگایە. ھوی ئەو کۆچە کێشەی نیوان دەولەتی سەفەوی و عوسمانی دەبێت. بە ھۆی ئەوەی تیرەکانی ھۆزی بلباس جەنگاوەر و بوێر و ئازا دەبن و وەفاداری خۆیان بە سولتان سلێمان سەلماندبوو، سولتان سلێمانی قانونی فەرمانیان پێدەدات بۆ بەرگری کردن لە بەشێک لە سنوورەکانی رۆژھەلاتی عوسمانی بچنە پارێزگای شارەزوور. لە نێوان سالەکانی ١٧٥٠-١٧٠٠ زایینی رەسول بلباس ھاوچەرخ لەگەل تازەدروست بوونی میرنشینی بابان، دەگەل میرزا احمد و قرەعوسمانی کوری و ئایشە رەشی کچی و زینب خانمی خێزانی لە ناوچەی خۆشناوەتی ھەولێر دوای کێشە و ناکۆکی و شەر دەگەل تایفەی احمدآغای شارەزور و تالان بوونیان روو دەکەن بۆ گوندی شیوەکەل لە قەلاچووالان لە ناوچەی سلێمانی کە ئەو دەم ناوەندی حوکمرانی سلێمان پاشای بابان دەبێت. ١. (جێگەی ئاماژەیە ئەمە بێژین ناوچەی خۆشناوەتی دەکەوێتە سنووری نێوان شارەکانی ھەولێر، کۆیە، ڕانیە، سۆران، ھەریر و شەقلاوە). ٢.(جێگەی ئاماژەیە ئەمەش بێژین کە ھێشتا گووندی شیوەکەل دەکەوێتە ناوچەی سیوەیل لە قەزای شارباژێر لە سلێمانی. ناوچەی سیوەیل دەکەوێتە باشووری شاری سەردەشت و باکووری شاری سلێمانی و رۆژھەلاتی شاری دوکان). رەسول بلباس دەگەل بنەمالەکەی ماوەی چەندسال لە شیوەکەل نیشتەجێ دەبن و خەریکی ژیانی رۆژانەی خۆیان دەبن تاکوو دارودەستەی احمدآغای شارەزور بە شوێنیان دەزانن و لە رێگای کوێخای گوندەکە ھەول دەدەن بە کوشتنی رەسول بلباس و لە ئاکام دا بە شێوازێکی دوور لە رەوشت و ناجوانمێرانە دەیکوژن. دوای ئەو روداوە دلتەزێنە زینب خانمی خێزانی رەسول بلباس بە ھۆی خەم و پەژارەوە کۆچی دوایی دەکات. دوای ئەم کەند و کۆسپانە ئایشەرش و میرزااحمد و قرەعوسمان تۆلەی ئەو غەدرەی لە کوێخای گوند و دار و دەستەی احمدئاغای شارەزوور دەکەنەوە و ئایشەرەش دەکوژرێ. *** قەرەعوسمان بۆ ھۆی ئەوەی ئازایەتی خوی نیشان دا لە کوشتنی فەقێ براییم جاسوسی میرە کوێرەی رەواندوز بکووژی سلێمان پاشای بابان لە لایەن محمدپاشای کوری سلێمان پاشا، ناوچەی سیوەیل بە ئەو بەخشرا و بوو بە ئاغای ئەم دەوەرە. *** میرزا احمد دەروات بو ئێران و دێتە گووندی بنەخوێ لە نزیک شاری بانە و دەچێتە لای کوێخای گووند بە ناوی کوێخا مەحموود کە دۆستی رەسول بلباس دەبێت. کوێخا مەحموود بە ھووی ئازایی و لێھاتووی میرزا احمد کچی خۆی دەداتێ و میرزا احمد دەگەرێتەوە بۆ سیوەیل و قەلاچوالان. دوایێ ماوەیێک کورێکیان دەبێت بە نێوی جوانمێر کە لە مێژوو دا بە ناوی جوانمێرئاغای رەنگینە ناسراوە و بە ھووی ئازایی و پیاوەتی دەبێتە ئێکێک لە ئەندامانی دوازدە سوارەی مەریوان و لێھاتووی خووی لە ئەم شەرەدا کە لە سەردەمی [[کەریم خانی زەند]] روویداوە نیشان دەدات. جوانمێراغا ھەرلە سیوەیل ژیان بەسەر دەبات و لەوێش کۆچی دوایی دەکات و کورێکی دەبێت بە ناوی بایز ناسراو بە بایزآغا. لە زەمانی بایزئاغا دا دیسان کیشە و شەر لە نێوان پاشماوەکانی تایفەی احمدئاغای شارەزوور و گەورک دروست دەبێ بەم جورە کە بایزئاغا دەگەل ٦ کوری بە ناوەکانی عزیزآغا، دەروێش آغا، کاکەاللە آغا، سوارآغا، حسین آغا، محمدآغا کوچ دەکەن و لە رێگای پشدەر و قەندیل دێنە گوندی سیکەنە لە نزیک شاری [[میراوە]] کە دەکەوێتە نێوان شارەکانی [[سەردەشت]] و [[پیرانشار]] کە ئەو دەم ناوەندی عەشیرەتی [[مەنگووڕ]] بوە. بە ئیزنی سوفی خدری سیکەنەی گووندی موسالان کە دەکەوێتە باکووری سەردەشت و باشووری رۆژھەلاتی پیرانشار ئاوەدان دەکەنەوە و خەریکی ژیان دەبن. دوای سێ چوار سال کە ئیدی چی دیکە باج و خەراج نادەنە سوفیەکانی سیکەنەی، دەگەلیان تووشی شەر و خوێنرێژی دەبن و بایزاغا دەگەل سوارە، محمد و حسین دەکووژرێن، لە ئاکام دا عزیزاغا، کاک اللە ئاغا، دەروێش ئاغا دەکشێنەوە بەرەو رۆژھەلاتی چۆمی زێی بچووک (کەلوێ) و دێنە زەرگەتەن و جانداران و نوواوێ لە باکووری رۆژھەلاتی [[سەردەشت]] و [[ڕەبەت]]. دەروێش کۆچ دەکات بۆ ناوچەی سۆما و برادۆست لە نێوان شارەکانی ارومیە (ورمێ) و سەلماس لە نزیک سنووری باکووری کوردستان. دەروێش ئاغا بە ھۆی سەختی و کوێرە وەری و لێھاتوویی کە لە خۆی نیشان دەدات دەبێتەخاوەن خێزان و زەوێ و گەورکی ارومیە و سەلماس پێکدێنێت و ھێندێک کاتیش سەردانی برا و برازایەکانی لەسەردەشت دەدات بەشێک لە گەورکی دەروێش ئاغا بە ھۆی دابەشبوونی سنوورەکان کەوتوونە نزیک شارۆچکەی باشکالا و گۆرپینار لە نزیک شاری [[وان]] لە باکووری کوردستان. گەورکی ارومیەو سەلماس خانەدانێکی رێزدار و شکۆمەندن لەم دەوەرە دا. ھەروەکو باسمان کرد کاک اللە و حسن آ‌غا بە شاراوەیی لە زەرگەتان مانەوە، لە ھەژاری و نەداریدا کاک اللە کۆچی دوایی دەکات و کورێکی دەبێ بە ناوی مامەند کە دێت نواوێ ئاوەدان دەکاتەوە و خەریکی دروست کردنی ژیان دەبێت. مامەندئاغا خاوەن ٨ کور دەبێ و کورە گەورەکەی بە ناوی خدرئاغا دێت گوندی پاراستان ئاوەدان دەکاتەوە. '''خدرئاغا یا خدری ئەوەل باپیرەگەورەی بنەمالەی خزری و موحەممەدیە'''. عزیزئاغای بابی حسن آغا وەک برایەکەی کاک اللە لە ھژاری دا سەردەنێتەوە. حسن ئاغا تاک وتەنیا دەمێنێتەوە و نێوبانگی ئازایاتی و جوانمێری کە خۆی لە شەرەکانی شارەزوور و کێشەی سیکەنەی دا نیشان دابوو دەگاتە گوێی مەلانەبی سوێناس بابی غەزال کە دەبێتە مەعشوقەی لاس بالەکان لە تایفەی ئەحمەداغای شارەزوور. مەلا نەبی کە کوری نابن و ھەروەھا لە ھەرەشەی عەشیرەتی احمدئاغای شارەزوور دەترسێ یێکێک لە کچەکانی کە دەبێتە خوشکی غەزال دەدات بە حسن آ‌غا و سەروەت و سامانی دەداتە حسن آغا. بەم ھۆیەوە حسن آغا دەبێتە خاوەن دەسەلاتێکی زۆر و ھەدوک بناری گەردەنەی زمزیران کە دەکەوێتە سەررێگای رەبەت –مەھاباد دێتە ژێر دەسەلات وی. دوای ئەم بەسەرھاتانە حسن آغا بە ھۆی ئەوەی لە ناوچەکە نێوبانگی ھەبوو لە لایەن آغامحمدخان قاجار بانگھێشت دەکرێت بۆ کۆبوونەوەی عەشایری موکریان و ئازەربایجان لە شاری بناو لە نزیک مەراغە و ھەرلەوێ دەسەلاتی سەردەشت و ناوچەکانی دەور وبەری لە پیرانشار تا بۆکان پێدەدرێت. لە زەمانی حسن ئاغا رەبەت، بالان، ھەنداوێ و وتمان ئاوێ و کانی گوێز ملکی ئاغایێکی بلباس بە ناوی خدرآغای سن دەبێت، خدرآغا تەنیا خاوەن کچێکی ژیر و خانم دەبێ بە ناوی مروەت خانم، جارێک حسن آغا میوانی خدرآغا دەبێ و کاتێک چاوی بە مروەت خانم دەکەوێت ئەوینداری دەبێ و پیاوماقولانی ناوچەکە رادەسپێری بو خوازبێنی لە خدرآغا و ئەویش کچەکەی دەداتێ. دوای وەفاتی خدرآ‌غا، حسن آغا بارەگا و مالەکەی دەگوێزیتەوە بۆ رەبەت و لەوێرا سەرپەرستی وەلاتەکە دەکات. لە مەروەت خانم دو کوری دەبن بەناوی رەسول آغا و پیرٶت آغا کە بنەمەلەی رەشیدی، حەمزەیی، عەباسی لە بەرەبابی رەسول آغا و بنەمالەی مامەندی، پیرۆتی و ئەحمەدی لە بەرەبای پیرۆت آغا سەرچاوە دەگرن. جێگای ئاماژەیە کە بزانین بەرەبابی رەسول ئاغا و پیرۆت ئاغا لە ھەردۆ رەگەزی دایک و باب بە ھۆی ئەوەی کە دایکیان کچی خدرآغا دەکەونە ھۆزی بلباس. رەسول ئاغا سێ کوری دەبێ بە ناوەکانی رەشیدئاغای گەورە و حاجی عباس ئاغا و ئەمین آغا. رەشیدآغا پیاویکی خاوەن دیواخان و دلسۆز و دیندار و ئازا بووە و دەگەل حاجی عباس آغا بەشداری شۆرشی شێخ عبیداللە نەھری، شۆرشی حمزئاغای مەنگور لە سەردەمی قاجار و شۆرشی مەلا خەلیل مەنگور لە سەردەمی رەزاشایان کردوە. ھەروە ھا حسن آغا شەش کوری دیکەی دەبن: ١. بە ناوی عوسمان ئاغا کە گەورکی بۆکان و مەھاباد لە بەرەبابی ئەون و عوسمان ئاغا ناوبانگیکی زۆری لە نێو پیاوماقولانی کوردستانی موکریان ھەبوە. ٢. بە ناوی خدرئاغا کە گەورکی سەقز لەوی سەرچاوە دەگرن. ٣. مستەفا ئاغا کە بنەمالەی مەجدی و مەلا حسێن مەجدی دەگەرێنەوە سەروی ٤. حسن آغا دو کوری دیکەی بوون بە ناوی کاک ابراھیم و کاک عبداللە، کە لە بارەی وان دا شارەزایی کەمە بەلام بەشێکی زۆر لە گەورکی بۆکان و مەھاباد دەگەرێنەوە سەر ئەم دوانە. ٥. بایزآغا: تیرەی بایزیدی کە دانیشتووی گووندەکانی رۆژھەلاتی رەبەت وەک شندرە و شەمولە، لە بەرەبای بایزآغا کورە گەورەی حسن آغا و خوشکەزای غەزالی مەلانەبین. [[File:Gawerk - Rabat- hasan agha.jpg|thumb|ڕەبەت مڵکی حەسەن ئاغای گەورک]] [[File:Gawerk- Kurdistan -Rabat house of rashid agha.jpg|thumb|Gawerk- ڕەبەت، ماڵی ڕەشید ئاغا]] == ناوچەی گەورکایەتی == وێرای ئەوەی کە عەشیرەتی گەورک لە تەواوی کوردستان سێ وەلاتی ئێران و تورکیا و ئێراق نیشتەجێیە بەلام بە ھۆی ئەوەی کە بەشی ھەرە زۆری عەشیرەتی گەورک لە کوردستانی ئێران ژیان بەسەر دەبەن، ناوچەی ژێر دەسەلاتی ئەو عەشیرەتە بە ناوچەی گەورک یا گەورکایەتی ناسراوە. لە ڕۆژگاری ئەورۆ دا سنووری دەڤەری گەورکایەتی لە کوردستانی ئێران لە رۆژھەلات رووباری زێی بچووک لە سەردەشت، لە رۆژئاوای شاری بۆکان واتا ناوچەی فەیزوللە بەگی و سەقز و لە باکور، شاری مەھاباد واتا ناوچە مەنگورایەتی (شاری خەلیفان) و لە باشور دەگاتە شاری رەبەت و دەشتی کەلوێ و شاری میراوە و سەردەشت. == ئەو شارانەی کە گووندی گەورک یا ناوچەی گەورکایەتیان ھەیە == * [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] یان ئێران: [[موکریان]]: * ناوەندی ھەرێمی گەورکایەتی: شارەکانی [[میراوە]] و [[ڕەبەت]] و کەنارەکانی رۆژھەلاتی رووباری [[زێی بچووک]] بە مالبەند و ناوەندی گەورکایەتی ناو دەبرێن. * پارێزگای ئازەربایجانی ڕوژئاوا ١.[[میراوە|شاری میراوە]] ٢.[[سەردەشت|شارستانی سەردەشت]]٣.[[ڕەبەت|شاری ڕەبەت]] ٤.[[مەھاباد|شارستانی مەھاباد]] ٥.[[بۆکان|شارستانی بۆکان]] ٦.[[ورمێ|شارستانی ورمێ]] ٧.[[سەڵماس|شارستانی سەلماس]] ٨.(شاھپور) [[پارێزگای کوردستان]] ٩.[[سەقز|شارستانی سەقز]] ١٠.(ناحیەی میرەدێ و تەمو‌غە) * [[باشووری کوردستان]]: پارێزگای سلێمانی: ٧. شارستانی دوکان ٨. شارستانی رانیە (شاری چوارقورنە – شاری حاجیاوا) ٩. شارستانی شارباژێر (ناوچەی سیوەیل) پارێزگای ھەولێر: ٩. شارستانی شەقلاوە کوردستانی تورکیا: پارێزگای وان ١١. شارستانی باشکالا و گۆرپینار === بەربلاوی === {| class="wikitable" |- ! شار!! وەلات!! بەربلاوی |- | [[وان]] || {{ئاڵا|کوردستان}}{{ئاڵا|تورکیا}} || گورک |- | [[ورمێ]] || {{ئاڵا|کوردستان}}{{ئاڵا|ئێران}} || ناحیە ترگور Tergewwer - و ناحیەی سۆماوبرادۆست:گووندەکانی [[ھورسین]]، جوجھی، [[ممکان]]، دوبرە، حوسنی، انگمان، [[تلو]]، اورسی، ئالەکان، زیندەشت |- | [[سەڵماس]] || {{ئاڵا|کوردستان}}{{ئاڵا|ئێران}} ||ناحیەی کوھسار، دھستان شپیران و شناتال -، گووندەکانی کێلە رش، قەسریک، کرۆران، ئەسپی دەرە، برازی، سولینک و سلطانی |- | [[سەردەشت]] || {{ئاڵا|کوردستان}}{{ئاڵا|ئێران}} || ناوچەو شاری [[ڕەبەت]] - شاری [[میراوە]] بە گشت ناوچەو گووندەکانیەوە |- | [[مەھاباد]] || {{ئاڵا|کوردستان}}{{ئاڵا|ئێران}} ||باشوری مھاباد: رێگای سەردەشت - مەھاباد |- | [[بۆکان]] || {{ئاڵا|کوردستان}}{{ئاڵا|ئێران}} ||رۆژئاوای بوکان |- | [[سەقز]] || {{ئاڵا|کوردستان}}{{ئاڵا|ئێران}} ||ناوچەی گەورک لە رۆژئاوای سەقز |- | [[ھەولێر]] || {{ئاڵا|کوردستان}} || ناوچەی خۆشناوەتی |- | [[سلێمانی]] || {{ئاڵا|کوردستان}} ||گورک ناوچەی سیوەیل |} == بنەمالەکانی عەشیرەتی گەورک == {| class="wikitable" |- ! شار!! وەلات!! بنەمالەکانی گەورک |- | [[وان]] || {{ئاڵا|کوردستان}}{{ئاڵا|تورکیا}} || گەورک |- | [[ورمێ]] || {{ئاڵا|ئێران}} ||مرادی،، کامەرانی، ناصری، روشن قیاس، رۆستەمی، تەمەرزادە، گەورک |- | [[سەڵماس]] || {{ئاڵا|کوردستان}}{{ئاڵا|ئێران}} ||گەورک، عیسی زادە زیندشت |- | [[سەردەشت]] || {{ئاڵا|کوردستان}}{{ئاڵا|ئێران}} ||رەشیدی - ئیسحاقی - محەممەدزادە - قۆزان - بایزیدی - عەباسی - پیرۆتی -عوسمانی - موحە ممە دیان گە ورک - موحەممەدی - ئەحمەدی -خزری -جەھانگیری- ئیبراھیم‌زادە- مامەندی |- | [[مەھاباد]] || {{ئاڵا|کوردستان}}{{ئاڵا|ئێران}} ||محەممەدپووری - محەممەد زادە - ئیسماعیلی - عەزیزی - موحەممەدی - رەحیمی - گەورک - رەشیدی- ئەحمدی |- | [[بۆکان]] || {{ئاڵا|کوردستان}}{{ئاڵا|ئێران}} || شەھامت - ئیبراھیمی- جەوانمەردی -حەسنی |- | [[سەقز]] || {{ئاڵا|کوردستان}}{{ئاڵا|ئێران}} ||خدری - جەوانمەردی - مەحموودی - عەزیزی |- | [[ھەولێر]] || {{ئاڵا|کوردستان}} ||گەورک (خۆشناو) |- | [[سلێمانی]] || {{ئاڵا|کوردستان}} ||گەورک (سیوەیل) |} == سەرچاوەکان == * '''باسێک لە سەر ناسینی عەشیرەتی گەورک، نووسینی مۆحسین رەشیدی گەورک، کورستانی موکریان، سەردەشت، ٢٠١٣. ''' * خدرئا‌غا مامەندی، مێژووی ھۆزی گەورک * مروری بر تاریخ ایل گورک - خدرآغا مامندی (سردشت). ** [[ھەژار]]، ''[[ھەنبانە بۆرینە]]''، تاران، چاپەمەنی سرووش، ١٣٨٨، {{ھۆزەکان و عەشیرەتەکانی کورد}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|کوردستان|موکریان|عێراق|تورکیا}} [[پۆل:ھۆزە کوردییەکان]] [[پۆل:ھۆزەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] bv85t9jas2zk0cq58zbztiva4qxxzyh 0 37519 1669820 1659170 2026-09-18T07:38:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1669820 wikitext text/x-wiki {{بێ سەرچاوە}} [[پەڕگە:Shanghai Skyline 2009.jpg|٢٥٠px|وێنۆک|چەپ|دیمەنی ھەوربڕەکان لە گەڕەکی بودۆنگی شانگھای]] '''شانگھای''' (بە [[زمانی چینی|چینی]]: 上海؛ {{Audio|Zh-Shanghai.ogg|Shànghǎi}})، گەورەترین شاری [[کۆماری گەلی چین]]ە لەڕووی ژمارەی دانیشتووانەوە و پایتەختی [[ئابووری]]ی وڵاتەکەیە. لەڕووی کارگێڕییەوە «شانگھای» بە یەکێک لە چوار [[شارەوانی]]یە ناوەندییەکەی وڵاتی چین دەژمێردرێت و دەکەوێتە سەر کەناری ڕۆژھەڵاتی چین و ڕێژگەی [[ڕووباری یانگتسی]]، کە بەھۆی ئەو پێگەی جوگرافییە لەبار و چاکەی ھەیەتی بووەتە گەورەترین جەمسەری ئابووری و پیشەسازی لە وڵاتدا. لە بنەڕەتدا گوندێکی ڕاوەماسی و شارێکی بازاڕبوو، بەھۆی بازرگانیکردن و شوێنی گونجاوی لە بەندەرەکە، لە سەدەی ١٩ گرنگی یەکەی شانگھای گەشەی سەند. <gallery class=center caption="شانگھای"> Shanghai-Jin Mao-52-Aussicht-2012-gje.jpg Shanghai-Skyline-24-2012-gje.jpg Shanghai-Bund-52-Seezollamt-2012-gje.jpg Shanghai-Stadtplanungsmuseum-04-2012-gje.jpg Shanghai-Markt-66-Mangostino-2012-gje.jpg Shanghai-Abrissquartier-12-2012-gje.jpg Shanghai-32-Baustelle tags drauf-2012-gje.jpg Shanghai-Yuyuan-Garten-12-2012-gje.jpg </gallery> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Shanghai|شانگھای}} * {{وێبگەی فەرمی|http://www.shanghai.gov.cn}} * {{Curlie|Regional/Asia/China/Shanghai}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئاسیا|جوگرافیا|چین|سیاسەت|شارەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:شانگھای|شانگھای]] [[پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکانی چین]] [[پۆل:شارەکانی چین]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ١٠یەم]] [[پۆل:ناوچە شارییەکانی چین]] [[پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن]] [[پۆل:دامەزراوەکانی سەدەی ١٠یەم لە چین]] [[پۆل:ڕۆژھەڵاتی چین]] [[پۆل:وو (ناوچە)]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٢٧]] [[پۆل:شارە گەورەکان]] at0iowut7jpc9ds5z3h5zr2vl56vha0 0 42054 1669799 1552182 2026-09-18T07:35:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (میسر-کۆلکە) 1669799 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Flag of Egypt 1922.svg|٢٣٠px|وێنۆک|ئاڵای شانشینی میسر]] [[پەڕگە:Kingdom of Egypt.png|230px|وێنۆک|ناوچەی بندەستی شانشینی میسر]] [[پەڕگە:Coat of arms of Egypt (1922–1953).svg|230px|وێنۆک|ھێمای شانشینی میسر و سوودان]] '''شانشینی میسر''' (بە [[عەرەبی]]: المملكة المصرية) شانشینێکی سەربەخۆ بوو کە لە نێوان ساڵانی ١٩٢٢ ھەتا ١٩٥٣ لە وڵاتانی سەردەمی [[میسر]] و [[سوودان]] لە سەر کار بوو. لە سەردەمی ئەم شانشینەدا دەسەڵات بە تەواوی لە ئەستۆی دەوڵەتی میسر نەبوو، ئەمەش بە ھۆی داگیر بوونی وڵات بوو لە لایەن ھێزە چەکدارەکانی [[شانشینی یەکگرتوو]]. ئەم لاواز بوونی دەسەڵاتە بە تایبەت لە بەشی سووداندا زۆر بەرچاو بوو کە ڕەنگە شانشینی میسر، ھیچ دەسەڵاتێکی ئیداری و فەرمت لەوێ نەبوو. سەردەمی شانشینی میسر بە ھۆی ڕۆڵی زۆری [[بریتانیا]] لە وڵات (بۆ وێنە دەسەڵاتی تەواوی بریتانیا بە سەر [[نۆکەندی سوێس]]دا) بوو بە سەردەمێک بۆ بووژاندنەوەی ھێزە عەرەبییەکان، ئیسلامییەکان و کۆمۆنیستەکان. ھەر لەم سەردەمەدا بوو کە یەکەم جار [[کۆمەڵەی برایانی موسوڵمان]] و پارتە [[کۆمۆنیزم|کۆمۆنیستەکان]] سەریان ھەڵدا. کە دواتر بوون بە کۆڵەکەی ژیانی سیاسی میسر. == سەرچاوەکان == * [https://ar.wikipedia.org/wiki/المملكة_المصرية وتاری ویکیپیدیای عەرەبی لە سەر شانشینی میسر] {{تووڵی دەروازە|پاشایەتی|ئەفریقا|وڵاتەکان|میسر}} {{پۆلی کۆمنز|Kingdom of Egypt}} {{میسر-کۆلکە}} [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩٥٣]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٢٢]] 7tnbhw763383s1cpv8ridz40q1oifwq 0 42510 1669772 1527732 2026-09-18T05:47:14Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669772 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[ڕوانسەر (شارستان)|شارستانی ڕوانسەر]] لە [[پارێزگای کرماشان]] ھەڵکەوتووە و لە ٢ بەخش و ١٤٣ گوند پێکھاتووە. ==شاھۆ== {| class="wikitable sortable" |- ! ناوی کوردی !! Nawî Kurdî !! نام فارسی !! بخش !! دهستان !! ژ. بنەماڵە !! ژ. دانیشتوان !! زانیاریی زیاتر (فارسی) |- | بزگۆڕە || || بزگوره || شاهو || قوری قلعه || 49 || 224 || {{Roosta|0514010001012051418}} |- | چەمەمیران || || چشمه میران || شاهو || قوری قلعه || 42 || 195 || {{Roosta|0514010001012051435}} |- | خوێڕیاوا || || خوری اباد || شاهو || قوری قلعه || 18 || 98 || {{Roosta|0514010001012051440}} |- | دێلەیلی || || ده لیلی || شاهو || قوری قلعه || 88 || 453 || {{Roosta|0514010001012051446}} |- | ئایشەوڵ || || عایشه دول || شاهو || قوری قلعه || 8 || 37 || {{Roosta|0514010001012051460}} |- | لۆراوەیی || || لورابی || شاهو || قوری قلعه || 6 || 45 || {{Roosta|0514010001012051484}} |- | نۆخان || || نوخان || شاهو || قوری قلعه || 6 || 26 || {{Roosta|0514010001012051505}} |- | بنچڵێ || || بنچله || شاهو || قوری قلعه || 115 || 570 || {{Roosta|0514010001012051625}} |- | شوانکارە || || شبان کاره || شاهو || قوری قلعه || 81 || 394 || {{Roosta|0514010001013051456}} |- | قوڕیقەڵا || || قوری قلعه || شاهو || قوری قلعه || 211 || 989 || {{Roosta|0514010001013051468}} |- | تازاوای سەریاس || || تازه ابادسریاس || شاهو || منصورآقایی || 183 || 767 || {{Roosta|0514010002014051426}} |- | || || شهرک سریاس || شاهو || منصورآقایی || 176 || 765 || {{Roosta|0514010002014351865}} |- | چلانێ ژوورۆ || || چلانه علیا || شاهو || منصورآقایی || 39 || 184 || {{Roosta|0514010002015051432}} |- | چلانێ خوارۆ || || چلانه سفلی || شاهو || منصورآقایی || * || * || {{Roosta|0514010002015051436}} |- | قشڵاق || || قشلاق || شاهو || منصورآقایی || 279 || 1164 || {{Roosta|0514010002015051465}} |- | قەڵائە || || قلعه گاه || شاهو || منصورآقایی || 43 || 217 || {{Roosta|0514010002015051466}} |- | مەسووراخەیی || || منصوراقایی || شاهو || منصورآقایی || 429 || 1987 || {{Roosta|0514010002015051504}} |} ==ناوەندی== {| class="wikitable sortable" |- ! ناوی کوردی !! Nawî Kurdî !! نام فارسی !! بخش !! دهستان !! ژ. بنەماڵە !! ژ. دانیشتوان !! زانیاریی زیاتر (فارسی) |- | بانشەلە || || بانشله || مرکزی || بدر || 17 || 83 || {{Roosta|0514020001001051619}} |- | بناوەچ || || بناوچ || مرکزی || بدر || 28 || 166 || {{Roosta|0514020001001051624}} |- | خانماوا || || خانم اباد || مرکزی || بدر || 21 || 92 || {{Roosta|0514020001001051635}} |- | سەلەکان || || سلکان || مرکزی || بدر || 27 || 119 || {{Roosta|0514020001001051650}} |- | ئاڵیاوا || || علی اباد || مرکزی || بدر || 21 || 97 || {{Roosta|0514020001001051654}} |- | قەلانجە || || قلانجه || مرکزی || بدر || 7 || 30 || {{Roosta|0514020001001051657}} |- | || || کانی خضران || مرکزی || بدر || 28 || 139 || {{Roosta|0514020001001051660}} |- | || || کانی کبود || مرکزی || بدر || 25 || 115 || {{Roosta|0514020001001051661}} |- | کانیکوچکینە || || کانی کچکینه || مرکزی || بدر || 23 || 89 || {{Roosta|0514020001001051662}} |- | مراوا || || مراداباد || مرکزی || بدر || 54 || 242 || {{Roosta|0514020001001051675}} |- | مسکیناوا || || مسکین ابادعلیا || مرکزی || بدر || 22 || 104 || {{Roosta|0514020001001051692}} |- | || || شهرک بنیاد || مرکزی || بدر || 86 || 383 || {{Roosta|0514020001001353083}} |- | || || بله زین سفلی || مرکزی || بدر || 8 || 35 || {{Roosta|0514020001002051622}} |- | || || بله زین علیا || مرکزی || بدر || 6 || 23 || {{Roosta|0514020001002051623}} |- | خەراجیان || || خراجیان || مرکزی || بدر || 122 || 621 || {{Roosta|0514020001002051637}} |- | || || ده باوگه || مرکزی || بدر || 17 || 79 || {{Roosta|0514020001002051643}} |- | || || سردم || مرکزی || بدر || 67 || 341 || {{Roosta|0514020001002051649}} |- | || || قلاین || مرکزی || بدر || 39 || 211 || {{Roosta|0514020001002051658}} |- | || || کلاوه || مرکزی || بدر || 22 || 101 || {{Roosta|0514020001002051664}} |- | || || گرگیدر || مرکزی || بدر || 55 || 281 || {{Roosta|0514020001002051667}} |- | || || مزرعه جابری || مرکزی || بدر || * || * || {{Roosta|0514020001002051680}} |- | || || مهرگان || مرکزی || بدر || 45 || 263 || {{Roosta|0514020001002051693}} |- | || || مزرعه روانسر || مرکزی || بدر || * || * || {{Roosta|0514020001002051695}} |- | || || باباعزیز || مرکزی || بدر || 40 || 205 || {{Roosta|0514020001017051617}} |- | || || بدراباد || مرکزی || بدر || 86 || 401 || {{Roosta|0514020001017051620}} |- | بورھانەدین || || برهان الدین || مرکزی || بدر || 53 || 249 || {{Roosta|0514020001017051621}} |- | || || زیرجوبی || مرکزی || بدر || 28 || 132 || {{Roosta|0514020001017051646}} |- | ساقاوا || || صادق اباد || مرکزی || بدر || 49 || 275 || {{Roosta|0514020001017051653}} |- | کانیچەرموو || || گل سفید || مرکزی || بدر || 353 || 1530 || {{Roosta|0514020001017051668}} |- | || || اسمائیل کل || مرکزی || حسن آباد || 22 || 98 || {{Roosta|0514020002004047233}} |- | || || جانجان || مرکزی || حسن آباد || 23 || 101 || {{Roosta|0514020002004047255}} |- | || || حاجی اباد || مرکزی || حسن آباد || 25 || 113 || {{Roosta|0514020002004047271}} |- | || || دواب || مرکزی || حسن آباد || 38 || 154 || {{Roosta|0514020002004047281}} |- | || || شوربلاغ || مرکزی || حسن آباد || 40 || 178 || {{Roosta|0514020002004047303}} |- | ئاسنگەران || || اهنگران || مرکزی || حسن آباد || 18 || 100 || {{Roosta|0514020002004048459}} |- | || || بزاولی || مرکزی || حسن آباد || * || * || {{Roosta|0514020002004048463}} |- | || || غلامعلی بیگ || مرکزی || حسن آباد || * || * || {{Roosta|0514020002004048478}} |- | سەمەنگان || || سمنگان || مرکزی || حسن آباد || 29 || 141 || {{Roosta|0514020002004048516}} |- | کانیشەریف || || کانی شریف || مرکزی || حسن آباد || 51 || 221 || {{Roosta|0514020002004048532}} |- | || || تپه لری || مرکزی || حسن آباد || 57 || 272 || {{Roosta|0514020002004051629}} |- | || || کوریان گورا || مرکزی || حسن آباد || 21 || 90 || {{Roosta|0514020002004051671}} |- | || || تپه زرد || مرکزی || حسن آباد || 23 || 117 || {{Roosta|0514020002005047252}} |- | || || قلعه ذکریا || مرکزی || حسن آباد || 58 || 258 || {{Roosta|0514020002005047315}} |- | || || گرازاباد || مرکزی || حسن آباد || 42 || 171 || {{Roosta|0514020002005047332}} |- | || || گرگابی میرزاعلی || مرکزی || حسن آباد || 32 || 137 || {{Roosta|0514020002005047334}} |- | || || تپه کوئیک || مرکزی || حسن آباد || 56 || 246 || {{Roosta|0514020002005051628}} |- | || || ده باغ || مرکزی || حسن آباد || 5 || 23 || {{Roosta|0514020002005051642}} |- | || || شالی اباد || مرکزی || حسن آباد || 16 || 63 || {{Roosta|0514020002005051651}} |- | || || قلعه رضا || مرکزی || حسن آباد || 10 || 39 || {{Roosta|0514020002005051656}} |- | || || گیج || مرکزی || حسن آباد || 20 || 87 || {{Roosta|0514020002005051672}} |- | || || میرعزیزی || مرکزی || حسن آباد || 18 || 84 || {{Roosta|0514020002005352096}} |- | || || باباحیران || مرکزی || حسن آباد || 5 || 25 || {{Roosta|0514020002006051616}} |- | || || چشمه پنبه || مرکزی || حسن آباد || 17 || 79 || {{Roosta|0514020002006051631}} |- | || || حسن اباد || مرکزی || حسن آباد || 209 || 841 || {{Roosta|0514020002006051633}} |- | || || زرین چقا || مرکزی || حسن آباد || 55 || 252 || {{Roosta|0514020002006051645}} |- | || || کلاه کبود || مرکزی || حسن آباد || 47 || 233 || {{Roosta|0514020002006051665}} |- | || || مجتمع گاوداری شهرک حسن اباد || مرکزی || حسن آباد || 56 || 260 || {{Roosta|0514020002006351752}} |- | || || شهرک صنعتی روانسر || مرکزی || حسن آباد || 7 || 23 || {{Roosta|0514020002006353150}} |- | || || بیر داد || مرکزی || حسن آباد || 8 || 33 || {{Roosta|0514020002007047244}} |- | || || عمراباد || مرکزی || حسن آباد || 21 || 83 || {{Roosta|0514020002007047310}} |- | تەپەڕەش || || تپه رش || مرکزی || حسن آباد || 31 || 127 || {{Roosta|0514020002007051627}} |- | تەمتەم || || تم تم || مرکزی || حسن آباد || 55 || 258 || {{Roosta|0514020002007051630}} |- | || || حسین اباد || مرکزی || حسن آباد || 6 || 29 || {{Roosta|0514020002007051634}} |- | وڕماوا خوارۆ || || خرم ابادسفلی || مرکزی || حسن آباد || 103 || 444 || {{Roosta|0514020002007051638}} |- | وڕماوا ژوورۆ || || خرم ابادعلیا || مرکزی || حسن آباد || 58 || 263 || {{Roosta|0514020002007051639}} |- | || || ده ساده || مرکزی || حسن آباد || 17 || 93 || {{Roosta|0514020002007051644}} |- | || || کریم اباد || مرکزی || حسن آباد || 31 || 130 || {{Roosta|0514020002007051663}} |- | حەسەناوای کەرە || || حسن ابادکره || مرکزی || دولت اباد || 44 || 213 || {{Roosta|0514020003003050841}} |- | دڕکە || || درگه || مرکزی || دولت اباد || 13 || 67 || {{Roosta|0514020003003050856}} |- | ڕەییس || || رئیس || مرکزی || دولت اباد || 29 || 154 || {{Roosta|0514020003003050877}} |- | || || کره قلعه کهنه || مرکزی || دولت اباد || 23 || 94 || {{Roosta|0514020003003050913}} |- | کەرە || || کره قلعه سفید || مرکزی || دولت اباد || 25 || 142 || {{Roosta|0514020003003050924}} |- | کێلانوەر || || گیلانبرسفلی || مرکزی || دولت اباد || 12 || 69 || {{Roosta|0514020003003050936}} |- | ماخوشێن || || ماخوشین || مرکزی || دولت اباد || 49 || 277 || {{Roosta|0514020003003050942}} |- | کانی چەرموی شوانکارە || || چشمه سفیدشبانکاره || مرکزی || دولت اباد || 31 || 124 || {{Roosta|0514020003003051632}} |- | || || خانیله || مرکزی || دولت اباد || * || * || {{Roosta|0514020003003051636}} |- | بناوەچکۆ || || بناوچکو || مرکزی || دولت اباد || 24 || 138 || {{Roosta|0514020003008050803}} |- | پشتەنگی کانی قولیجان || || پشت تنگ چشمه قلی جان || مرکزی || دولت اباد || 29 || 145 || {{Roosta|0514020003008050805}} |- | || || تازه ابادمله ترشی || مرکزی || دولت اباد || 15 || 65 || {{Roosta|0514020003008050813}} |- | پشتەنگی شاینان || || پشت تنگ شاینگان || مرکزی || دولت اباد || 9 || 47 || {{Roosta|0514020003008050820}} |- | چراخسان || || چراغستان || مرکزی || دولت اباد || 13 || 63 || {{Roosta|0514020003008050830}} |- | دێسوور || || ده سرخ || مرکزی || دولت اباد || 26 || 171 || {{Roosta|0514020003008050872}} |- | شانڕەش || || حاجی ابادشانرش || مرکزی || دولت اباد || 31 || 146 || {{Roosta|0514020003008050895}} |- | شاینیان || || شاینگان || مرکزی || دولت اباد || 38 || 167 || {{Roosta|0514020003008050898}} |- | شەشوێ خوارۆ || || شش بیدسفلی || مرکزی || دولت اباد || 15 || 75 || {{Roosta|0514020003008050899}} |- | شەشوێ ژوورۆ || || شش بیدعلیا || مرکزی || دولت اباد || 27 || 132 || {{Roosta|0514020003008050900}} |- | کانیپاشا || || کانی پاشا || مرکزی || دولت اباد || 20 || 112 || {{Roosta|0514020003008050918}} |- | کەزازی || || کزازی || مرکزی || دولت اباد || 9 || 44 || {{Roosta|0514020003008050925}} |- | کونەگورو || || چناران /کناگرگ/ || مرکزی || دولت اباد || 31 || 167 || {{Roosta|0514020003008050931}} |- | بانچێ خوارۆ || || بانچیاسفلی || مرکزی || دولت اباد || 5 || 19 || {{Roosta|0514020003009051618}} |- | دەوڵەتاوا || || دولتاباد || مرکزی || دولت اباد || 104 || 398 || {{Roosta|0514020003009051641}} |- | سەراوگەرمی گەڕاو || || سراب گرم گراب || مرکزی || دولت اباد || 22 || 93 || {{Roosta|0514020003009051647}} |- | سەراویان || || سرابیان || مرکزی || دولت اباد || 21 || 114 || {{Roosta|0514020003009051648}} |- | پیرۆزە || || فیروزه || مرکزی || دولت اباد || 60 || 284 || {{Roosta|0514020003009051655}} |- | گەڕاو ژوورۆ || || گراب علیا || مرکزی || دولت اباد || 41 || 168 || {{Roosta|0514020003009051666}} |- | مامەنان خوارۆ || || مامنان سفلی || مرکزی || دولت اباد || 34 || 166 || {{Roosta|0514020003009051673}} |- | مامەنان ژوورۆ || || مامنان علیا || مرکزی || دولت اباد || 33 || 159 || {{Roosta|0514020003009051674}} |- | || || الیاسی || مرکزی || زالوآب || 13 || 60 || {{Roosta|0514020004010047234}} |- | || || باکلانی || مرکزی || زالوآب || 31 || 130 || {{Roosta|0514020004010047240}} |- | || || پیروزه || مرکزی || زالوآب || 10 || 44 || {{Roosta|0514020004010047246}} |- | || || تپه گل || مرکزی || زالوآب || 63 || 311 || {{Roosta|0514020004010047253}} |- | || || خیبر || مرکزی || زالوآب || 30 || 136 || {{Roosta|0514020004010047276}} |- | || || ده میراحمد || مرکزی || زالوآب || 22 || 114 || {{Roosta|0514020004010047288}} |- | سەوزەڵاخ || || سبزبلاغ || مرکزی || زالوآب || 36 || 185 || {{Roosta|0514020004010047295}} |- | کوچکینە || || کچکینه || مرکزی || زالوآب || 14 || 74 || {{Roosta|0514020004010047324}} |- | کەنوولە || || کندوله || مرکزی || زالوآب || 34 || 169 || {{Roosta|0514020004010047328}} |- | || || گلمتاباد || مرکزی || زالوآب || 4 || 24 || {{Roosta|0514020004010047337}} |- | || || لاچین || مرکزی || زالوآب || 7 || 33 || {{Roosta|0514020004010047344}} |- | || || ملکشاه || مرکزی || زالوآب || 7 || 29 || {{Roosta|0514020004010047355}} |- | نۆروولە خوارۆ || || نوروله سفلی || مرکزی || زالوآب || 14 || 52 || {{Roosta|0514020004010047365}} |- | نۆروولە ژوورۆ || || نوروله علیا || مرکزی || زالوآب || 41 || 236 || {{Roosta|0514020004010047366}} |- | || || ولی اباد || مرکزی || زالوآب || 9 || 35 || {{Roosta|0514020004010350042}} |- | || || سیاه سیاه || مرکزی || زالوآب || 11 || 58 || {{Roosta|0514020004010351771}} |- | || || جبر اباد || مرکزی || زالوآب || 20 || 112 || {{Roosta|0514020004011047256}} |- | || || چقاشکر || مرکزی || زالوآب || 26 || 132 || {{Roosta|0514020004011047262}} |- | جانجان || || ده جان جان || مرکزی || زالوآب || 25 || 102 || {{Roosta|0514020004011047286}} |- | دێچراخ || || ده چراغ || مرکزی || زالوآب || 33 || 148 || {{Roosta|0514020004011047287}} |- | ڕووتەوەن || || روتوند || مرکزی || زالوآب || 19 || 84 || {{Roosta|0514020004011047290}} |- | زالوواو || || زالواب || مرکزی || زالوآب || 166 || 681 || {{Roosta|0514020004011047291}} |- | شەلە || || شله || مرکزی || زالوآب || 42 || 198 || {{Roosta|0514020004011047302}} |- | || || قلعه خدامروت || مرکزی || زالوآب || 24 || 125 || {{Roosta|0514020004011047314}} |- | || || قلعه فرج الله بیگ || مرکزی || زالوآب || 5 || 31 || {{Roosta|0514020004011047317}} |- | || || کلاوه حیدر خان || مرکزی || زالوآب || 34 || 179 || {{Roosta|0514020004011047327}} |- | || || لمینی || مرکزی || زالوآب || 29 || 135 || {{Roosta|0514020004011047343}} |- | گۆمشتر || || گمشترعلیا || مرکزی || زالوآب || 41 || 190 || {{Roosta|0514020004011051670}} |- | ناراوی || || نهرابی || مرکزی || زالوآب || 71 || 355 || {{Roosta|0514020004011051694}} |} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} bhyj78fu1agznqzn4nnu5dg5qtm6e6i 0 42511 1669770 1527723 2026-09-18T05:46:54Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669770 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[جوانڕۆ (شارستان)|شارستانی جوانڕۆ]] لە [[پارێزگای کرماشان]] ھەڵکەوتووە و لە ٢ بەخش و ١٠٢ گوند پێکھاتووە. ==مرکزی == {| class="wikitable sortable" |- ! ناوی کوردی !! Nawî Kurdî !! نام فارسی !! بخش !! دهستان !! ژ. بنەماڵە !! ژ. دانیشتوان !! زانیاریی زیاتر |- | بیاشۆش || || بیاشوش || مرکزی || پلنگانه || 163 || 748 || [[بیاشۆش]] |- | تووڕکەپان || || ترکه پان || مرکزی || پلنگانه || 28 || 126 || [[تووڕکەپان]] |- | سەڕۆی ژوور || || سررودسفلی || مرکزی || پلنگانه || 37 || 184 || [[سەڕۆی ژوور]] |- | سەڕۆی خوار || || سررودعلیا || مرکزی || پلنگانه || 64 || 295 || [[سەڕۆی خوار]] |- | کەڵێ || || کلی || مرکزی || پلنگانه || 30 || 148 || [[کەڵێ]] |- | بادکان || || بادکان || مرکزی || پلنگانه || 9 || 31 || [[بادکان]] |- | سەفیاوا || || صفی اباد || مرکزی || پلنگانه || 203 || 901 || [[سەفیاوا (جوانڕۆ)|سەفیاوا]] |- | عەزیزاوا || || عزیزاباد || مرکزی || پلنگانه || 18 || 82 || [[عەزیزاوا]] |- | ئاڵیاوا کۆن || || علی ابادکهنه || مرکزی || پلنگانه || 35 || 150 || [[ئاڵیاوا کۆن]] |- | کۆرێ || || کوری || مرکزی || پلنگانه || 35 || 184 || [[کۆرێ]] |- | قڵێچان || || مزرعه کچل اباد || مرکزی || پلنگانه || * || * || [[قڵێچان]] |- | یارێ || || یاری || مرکزی || پلنگانه || 79 || 397 || [[یارێ]] |- | تەپەبۆر || || تپه بور || مرکزی || پلنگانه || 5 || 29 || [[تەپەبۆر]] |- | ترکەی ژوور || || ترکه سفلی || مرکزی || پلنگانه || 12 || 43 || [[ترکەی ژوور]] |- | ترکەی خوار || || ترکه علیا || مرکزی || پلنگانه || 5 || 14 || [[ترکەی خوار]] |- | کانی چەرموو || || چشمه سفید || مرکزی || پلنگانه || 14 || 63 || [[کانی چەرموو]] |- | ھۆزی خولە || || محمود اباد /حوض خله/ || مرکزی || پلنگانه || 12 || 65 || [[ھۆزی خولە]] |- | خانماوا (پیرباوا) || || خانم اباد || مرکزی || پلنگانه || 54 || 269 || [[خانماوا]] |- | خۆشمەکان || || خوش مکان علیا || مرکزی || پلنگانه || * || * || [[خۆشمەکان]] |- | سارۆخان || || ساروخان || مرکزی || پلنگانه || 31 || 152 || [[سارۆخان]] |- | ئەلییاقوو || || علی یعقوب || مرکزی || پلنگانه || * || * || [[عەلییاقوو]] |- | کانیساتیار || || کانی ساتیار || مرکزی || پلنگانه || 13 || 59 || [[کانیساتیار]] |- | کانی گوڵی خوار || || کانی گل سفلی || مرکزی || پلنگانه || 31 || 151 || [[کانی گوڵی خوار]] |- | کانی گوڵی ژوور || || کانی گل علیا || مرکزی || پلنگانه || 31 || 165 || [[کانی گوڵی ژوور]] |- | کانی گۆھەر || || کانی گوهر || مرکزی || پلنگانه || 28 || 140 || {{Roosta|0509030001006051474}} |- | کۆڵسە || || کولسه || مرکزی || پلنگانه || 46 || 237 || {{Roosta|0509030001006051480}} |- | ماساندەر || || ماسندر || مرکزی || پلنگانه || * || * || {{Roosta|0509030001006051485}} |- | || || مزرعه بنیه || مرکزی || پلنگانه || * || * || {{Roosta|0509030001006051491}} |- | چەمەنزار خوارۆ || || چمن زارسفلی || مرکزی || بازان || 55 || 233 || {{Roosta|0509030003001050832}} |- | زلان || || زلان || مرکزی || بازان || 316 || 1432 || {{Roosta|0509030003001050881}} |- | چەمەنزار ژوورۆ || || چمن زار علیا || مرکزی || بازان || 39 || 170 || {{Roosta|0509030003001352965}} |- | بانیمیران || || بانی میران || مرکزی || بازان || 29 || 148 || {{Roosta|0509030003002050795}} |- | دێڕەش بازان || || ده رش بازان || مرکزی || بازان || 10 || 66 || {{Roosta|0509030003002050799}} |- | تازاوای لابڵاخ || || تازه اباد لاباغ || مرکزی || بازان || 13 || 61 || {{Roosta|0509030003002050812}} |- | تازاوای میرکی || || تازه ابادمیرکی || مرکزی || بازان || 26 || 114 || {{Roosta|0509030003002050814}} |- | چەمەمیران # || || چشمه گدار /چشمه زیلان / || مرکزی || بازان || 59 || 271 || {{Roosta|0509030003002050829}} |- | چوکڵاوا || || چوگل اباد || مرکزی || بازان || 17 || 95 || {{Roosta|0509030003002050837}} |- | خێڵی فیا || || خیل فیات کی کن || مرکزی || بازان || 20 || 110 || {{Roosta|0509030003002050854}} |- | ناراوی دێڕەش || || نهراب ده رش || مرکزی || بازان || 57 || 260 || {{Roosta|0509030003002050871}} |- | || || شورواش علیا || مرکزی || بازان || 5 || 37 || {{Roosta|0509030003002050890}} |- | || || شورواش سفلی || مرکزی || بازان || 6 || 24 || {{Roosta|0509030003002050891}} |- | || || جوهر اباد || مرکزی || بازان || * || * || {{Roosta|0509030003002050892}} |- | ئاڵیاوای ھەزارخانی || || علی اقای هزارخانی || مرکزی || بازان || 14 || 62 || {{Roosta|0509030003002050907}} |- | پێڵایی خوارۆ || || فولادی سفلی || مرکزی || بازان || 45 || 194 || {{Roosta|0509030003002050909}} |- | پێڵایی ژوورۆ || || فولادی علیا || مرکزی || بازان || 29 || 143 || {{Roosta|0509030003002050910}} |- | قەڵائە || || قلانگه || مرکزی || بازان || 12 || 61 || {{Roosta|0509030003002050915}} |- | بەردەڕەش || || برده رش علیا || مرکزی || بازان || 9 || 46 || {{Roosta|0509030003002050945}} |- | || || بانی گمکان / کانی سواران / || مرکزی || بازان || 12 || 54 || {{Roosta|0509030003003050794}} |- | بانیگوڵان || || بانی گلان || مرکزی || بازان || 24 || 109 || {{Roosta|0509030003003050804}} |- | تازاوای عەزیزی || || تازه ابادبانی عزیزی || مرکزی || بازان || 16 || 86 || {{Roosta|0509030003003050811}} |- | کانیبلووری || || چشمه بلورک || مرکزی || بازان || 16 || 78 || {{Roosta|0509030003003050831}} |- | سەراو بەرزەنجیر || || سراب برده زنجیرعلیا || مرکزی || بازان || 72 || 385 || {{Roosta|0509030003003050883}} |- | || || سرابس || مرکزی || بازان || 117 || 545 || {{Roosta|0509030003003050884}} |- | سەیاران ناراو || || سیاران نهراب || مرکزی || بازان || 37 || 173 || {{Roosta|0509030003003050894}} |- | گەنانی || || گنانی || مرکزی || بازان || 15 || 86 || {{Roosta|0509030003003050932}} |- | سەراو بەرزەنجیر خوارۆ || || سراب برده زنجیرسفلی || مرکزی || بازان || 43 || 196 || {{Roosta|0509030003003050981}} |} ==کلاشی == {| class="wikitable sortable" |- ! ناوی کوردی !! Nawî Kurdî !! نام فارسی !! بخش !! دهستان !! ژ. بنەماڵە !! ژ. دانیشتوان !! زانیاریی زیاتر (فارسی) |- |باوکان || || بادکان || کلاشی || شروینه || 32 || 130 || |- | دێسوور || || ده سرخ || کلاشی || شروینه || 32 || 130 || {{Roosta|0509040001007051444}} |- | دوێتوێ || || دهتوت سفلی || کلاشی || شروینه || 68 || 322 || {{Roosta|0509040001007051447}} |- | شەروێنە || || شروینه || کلاشی || شروینه || 144 || 648 || {{Roosta|0509040001007051458}} |- | عەلیاوی ساسڵ || || علی ابادساسل || کلاشی || شروینه || 60 || 249 || {{Roosta|0509040001007051462}} |- | گردئو || || گردک || کلاشی || شروینه || 23 || 111 || {{Roosta|0509040001007051481}} |- | گەڵواخی || || گل باغی || کلاشی || شروینه || 33 || 147 || {{Roosta|0509040001007051482}} |- | گەلێ || || گلی || کلاشی || شروینه || 8 || 44 || {{Roosta|0509040001007051483}} |- | بێوڵە || || بیوله || کلاشی || شروینه || 95 || 434 || {{Roosta|0509040001008051421}} |- | ھۆزی سەیموراو || || حوض سیدمراد || کلاشی || شروینه || 20 || 96 || {{Roosta|0509040001008051438}} |- | سوورەوان ژوورۆ || || سرخ بان سفلی || کلاشی || شروینه || 55 || 268 || {{Roosta|0509040001008051451}} |- | سوورەوان خوارۆ || || سرخ بان علیا || کلاشی || شروینه || 17 || 67 || {{Roosta|0509040001008051452}} |- | سپێوەر || || سفیدبرگ || کلاشی || شروینه || 121 || 568 || {{Roosta|0509040001008051455}} |- | گەناو || || گنداب وسطی || کلاشی || شروینه || 60 || 275 || {{Roosta|0509040001008051478}} |- | نووەل || || نوئل || کلاشی || شروینه || 5 || 20 || {{Roosta|0509040001008051506}} |- | بێوەن سەرۆ || || بیوندسفلی || کلاشی || شروینه || 120 || 524 || {{Roosta|0509040001009051422}} |- | بێوەن خوارۆ || || بیوندعلیا || کلاشی || شروینه || 45 || 224 || {{Roosta|0509040001009051423}} |- | پوینە || || پویینه || کلاشی || شروینه || 9 || 49 || {{Roosta|0509040001009051425}} |- | زێران || || زیران || کلاشی || شروینه || 117 || 551 || {{Roosta|0509040001009051449}} |- | ھانۆڵان || || هانولان || کلاشی || شروینه || 17 || 72 || {{Roosta|0509040001009051507}} |- | ھەشت پشوڵێ || || هشت پشتوله || کلاشی || شروینه || 4 || 20 || {{Roosta|0509040001009051508}} |- | بایڵ || || بایل || کلاشی || کلاشی || * || * || {{Roosta|0509040002010051268}} |- | || || پاونوان || کلاشی || کلاشی || 15 || 77 || {{Roosta|0509040002010051271}} |- | کڵاش || || کلاش قوه || کلاشی || کلاشی || 59 || 319 || {{Roosta|0509040002010051302}} |- | کڵاش ھەوش || || کلاش هوش || کلاشی || کلاشی || 98 || 513 || {{Roosta|0509040002010051303}} |- | گەوێڵە || || گویله || کلاشی || کلاشی || 27 || 139 || {{Roosta|0509040002010051306}} |- | لمە || || لمه || کلاشی || کلاشی || 10 || 59 || {{Roosta|0509040002010051308}} |- | لۆلم || || لولم || کلاشی || کلاشی || 133 || 635 || {{Roosta|0509040002010051309}} |- | مزران || || مزران || کلاشی || کلاشی || 67 || 307 || {{Roosta|0509040002010051314}} |- | بانیلوان || || بانی لوان || کلاشی || کلاشی || 128 || 671 || {{Roosta|0509040002011051266}} |- | پەسەخۆر || || پسه خور || کلاشی || کلاشی || * || * || {{Roosta|0509040002011051273}} |- | دەریاو || || دره یاب || کلاشی || کلاشی || 15 || 80 || {{Roosta|0509040002011051278}} |- | دڕۆڵەی ژوورن || || دوروله بالا || کلاشی || کلاشی || 9 || 33 || {{Roosta|0509040002011051282}} |- | دڕۆڵە خوارن || || دوروله پائین || کلاشی || کلاشی || 6 || 21 || {{Roosta|0509040002011051283}} |- | || || دولتا || کلاشی || کلاشی || 58 || 306 || {{Roosta|0509040002011051285}} |- | قنسەخت || || قین سخت || کلاشی || کلاشی || * || * || {{Roosta|0509040002011051296}} |- | قەڵاجێ || || قلاجی || کلاشی || کلاشی || 110 || 529 || {{Roosta|0509040002011051297}} |- | کانیسالار || || کانی سالار || کلاشی || کلاشی || * || * || {{Roosta|0509040002011051298}} |- | کولور || || کلور || کلاشی || کلاشی || 21 || 106 || {{Roosta|0509040002011051300}} |- | کوڵە || || کله || کلاشی || کلاشی || * || * || {{Roosta|0509040002011051301}} |- | کۆڵسە || || کولسه امین || کلاشی || کلاشی || * || * || {{Roosta|0509040002011051304}} |- | ملەڕەش || || مله رش || کلاشی || کلاشی || 39 || 211 || {{Roosta|0509040002011051326}} |- | میراوڵی خوارۆ || || میرعبدلی سفلی || کلاشی || کلاشی || 24 || 113 || {{Roosta|0509040002011051328}} |- | میراوڵی ژوورۆ || || میرعبدلی علیا || کلاشی || کلاشی || 11 || 64 || {{Roosta|0509040002011051329}} |- | مەڕەتاو || || مره تا || کلاشی || کلاشی || 8 || 50 || {{Roosta|0509040002011051338}} |- | || || لاقلعه || کلاشی || کلاشی || 17 || 75 || {{Roosta|0509040002011352048}} |- | ئێمان || || ایمان || کلاشی || کلاشی || 7 || 28 || {{Roosta|0509040002011352950}} |} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} tj4onbtbzrt7y1lbc7cfzz8ki1aq9r6 0 42512 1669771 1527725 2026-09-18T05:47:04Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669771 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[سەحنە (شارستان)|شارستانی سەحنە]] لە [[پارێزگای کرماشان]] ھەڵکەوتووە و لە ٢ بەخش و ١٨٩ گوند پێک ھاتووە. ==دینور == {| class="wikitable sortable" |- ! ناوی کوردی !! Nawî Kurdî !! شێوەزار !! نام فارسی !! بخش !! دهستان !! ژ. بنەماڵە !! ژ. دانیشتوان !! زانیاریی زیاتر (فارسی) |- | || || || جامیشان سفلی || دینور || حر || 40 || 150 || {{Roosta|0510010001018048188}} |- | جامیشان || || || جامیشان علیا || دینور || حر || 32 || 124 || {{Roosta|0510010001018048189}} |- | چووینە || || || چوبینه || دینور || حر || 77 || 304 || {{Roosta|0510010001018048197}} |- | زەمانی || || || زحمانی || دینور || حر || 45 || 220 || {{Roosta|0510010001018048207}} |- | سولتاناوا || || || سلطان اباد || دینور || حر || 19 || 54 || {{Roosta|0510010001018048211}} |- | شاوەیساوا || || || شاه ویس اباد || دینور || حر || 44 || 181 || {{Roosta|0510010001018048214}} |- | شووربلاغ || || || شوربلاغ || دینور || حر || 23 || 94 || {{Roosta|0510010001018048217}} |- | قەرەقاج || || || قره قاج || دینور || حر || 77 || 311 || {{Roosta|0510010001018048224}} |- | || || || گنداب سفلی || دینور || حر || 18 || 76 || {{Roosta|0510010001018048238}} |- | || || || گنداب علیا || دینور || حر || 37 || 162 || {{Roosta|0510010001018048239}} |- | مەمەداباد || || || محمداباد || دینور || حر || 12 || 57 || {{Roosta|0510010001018048242}} |- | دەرەخەلیل || || || دره خلیل || دینور || حر || 55 || 218 || {{Roosta|0510010001019048203}} |- | || || || گیچی دره || دینور || حر || * || * || {{Roosta|0510010001019048240}} |- | مۊینە || || || موئینه || دینور || حر || 101 || 362 || {{Roosta|0510010001019048247}} |- | || || || اشرف اباد || دینور || حر || 15 || 51 || {{Roosta|0510010001019048693}} |- | || || || پویان || دینور || حر || 31 || 138 || {{Roosta|0510010001019048708}} |- | ھوڕێن || || || حرین || دینور || حر || 52 || 229 || {{Roosta|0510010001019048724}} |- | || || || شاهپوراباد || دینور || حر || 70 || 319 || {{Roosta|0510010001019048760}} |- | کەڵەکان خوەرەتاو || || || کلکان افتابرو || دینور || حر || 23 || 91 || {{Roosta|0510010001019048784}} |- | کەلەکان نسار || || || کلکان نسار || دینور || حر || 26 || 97 || {{Roosta|0510010001019048785}} |- | ئەودولمامی || || || عبدل محمد || دینور || حر || 43 || 167 || {{Roosta|0510010001019350871}} |- | بڵشت || || || بلشت || دینور || حر || 69 || 274 || {{Roosta|0510010001020048700}} |- | پشتکڵان || || || پشت کلان || دینور || حر || 24 || 107 || {{Roosta|0510010001020048706}} |- | دۆڵەسەن || || || سادول || دینور || حر || 35 || 138 || {{Roosta|0510010001020048742}} |- | سەربەرزە || || || سربرزه || دینور || حر || 48 || 190 || {{Roosta|0510010001020048748}} |- | سەرتەخت || || || سرتخت || دینور || حر || 122 || 531 || {{Roosta|0510010001020048749}} |- | دێبیچکەڵە || || || سنگ سفید || دینور || حر || 63 || 268 || {{Roosta|0510010001020048755}} |- | || || || سیاه دره || دینور || حر || 24 || 76 || {{Roosta|0510010001020048759}} |- | || || || قزل دره || دینور || حر || 19 || 64 || {{Roosta|0510010001020048774}} |- | کوورە || || || کوره || دینور || حر || 22 || 87 || {{Roosta|0510010001020048789}} |- | ملەبی || || || مله بید || دینور || حر || 30 || 104 || {{Roosta|0510010001020048806}} |- | || || || چراغ اباد || دینور || دینور || 31 || 113 || {{Roosta|0510010002010048191}} |- | || || || رشیداباد || دینور || دینور || 27 || 85 || {{Roosta|0510010002010048206}} |- | || || || سفیدخانی || دینور || دینور || 12 || 61 || {{Roosta|0510010002010048210}} |- | کەرکەسار || || || کرکسار || دینور || دینور || 63 || 237 || {{Roosta|0510010002010048231}} |- | ھەریڵە || || || هریله || دینور || دینور || 17 || 76 || {{Roosta|0510010002010048249}} |- | || || || احمد اباد مله ماس || دینور || دینور || 35 || 152 || {{Roosta|0510010002010048371}} |- | || || || تینموسفلی || دینور || دینور || 39 || 165 || {{Roosta|0510010002010048374}} |- | تینەمۊ || || || تینموعلیا || دینور || دینور || 33 || 130 || {{Roosta|0510010002010048375}} |- | || || || جباراباد || دینور || دینور || 31 || 115 || {{Roosta|0510010002010048376}} |- | دێھاسیاو || || || ده اسیاب || دینور || دینور || 29 || 107 || {{Roosta|0510010002010048381}} |- | کەرەج || || || کرج سفلی || دینور || دینور || 23 || 65 || {{Roosta|0510010002010048389}} |- | || || || کرج علیا || دینور || دینور || 46 || 160 || {{Roosta|0510010002010048390}} |- | گەوەنبان || || || گونبان || دینور || دینور || 41 || 183 || {{Roosta|0510010002010048392}} |- | || || || مزرعه دوابان || دینور || دینور || * || * || {{Roosta|0510010002010048395}} |- | || || || میرطاهر || دینور || دینور || 28 || 107 || {{Roosta|0510010002010048397}} |- | مەھموداوا || || || محموداباد || دینور || دینور || 19 || 50 || {{Roosta|0510010002010048398}} |- | دەسەگردە || || || دستجرده علیا || دینور || دینور || 25 || 94 || {{Roosta|0510010002011048127}} |- | || || || امیراباد || دینور || دینور || 31 || 115 || {{Roosta|0510010002011048176}} |- | || || || باباکمال || دینور || دینور || 63 || 254 || {{Roosta|0510010002011048179}} |- | باڵەجوو || || || بالاجوب || دینور || دینور || 89 || 368 || {{Roosta|0510010002011048180}} |- | زیبا || || || زیباجوب || دینور || دینور || 87 || 318 || {{Roosta|0510010002011048208}} |- | شامار || || || شاهمار || دینور || دینور || 50 || 186 || {{Roosta|0510010002011048215}} |- | شیرخان || || || شیرخان || دینور || دینور || 42 || 156 || {{Roosta|0510010002011048218}} |- | کوڵەجوو || || || کله جوب علیا || دینور || دینور || 30 || 100 || {{Roosta|0510010002011048233}} |- | دەسەگردە || || || دستجرده سفلی || دینور || دینور || 84 || 371 || {{Roosta|0510010002011048380}} |- | مریەمنگار || || || مریمنگار || دینور || دینور || 33 || 131 || {{Roosta|0510010002011048394}} |- | جوویناوا || || || جیحون اباد || دینور || دینور || 297 || 1076 || {{Roosta|0510010002012048377}} |- | چمە || || || چمه || دینور || دینور || 157 || 584 || {{Roosta|0510010002012048379}} |- | || || || کاکاوند || دینور || دینور || * || * || {{Roosta|0510010002012048387}} |- | || || || خدراباد || دینور || دینور || 31 || 132 || {{Roosta|0510010002013048201}} |- | || || || طاهراباد || دینور || دینور || 121 || 575 || {{Roosta|0510010002013048219}} |- | کوڵەجوو || || || کله جوب درتنگ || دینور || دینور || 38 || 142 || {{Roosta|0510010002013048232}} |- | یەنگیژە || || || ینگیجه || دینور || دینور || 58 || 249 || {{Roosta|0510010002013048250}} |- | ئەحەمەداوا || || || احمداباد || دینور || دینور || 74 || 292 || {{Roosta|0510010002013048370}} |- | || || || عزیزاباد || دینور || دینور || 41 || 199 || {{Roosta|0510010002013048385}} |- | قەیتاسوا || || || قیطاس اباد || دینور || دینور || 59 || 266 || {{Roosta|0510010002013048386}} |- | || || || کارخانه دانه بندی شن || دینور || دینور || * || * || {{Roosta|0510010002013351777}} |- | ئەرمەنیجان || || || ارمنی جان || دینور || دینور || 171 || 713 || {{Roosta|0510010002014048171}} |- | || || || امین اباد || دینور || دینور || 35 || 139 || {{Roosta|0510010002014048177}} |- | || || || پیرقاسم || دینور || دینور || 6 || 24 || {{Roosta|0510010002014048183}} |- | || || || حسن ابادسفلی || دینور || دینور || 43 || 190 || {{Roosta|0510010002014048199}} |- | || || || حسن ابادعلیا || دینور || دینور || 36 || 137 || {{Roosta|0510010002014048200}} |- | || || || ده خانجان || دینور || دینور || 22 || 84 || {{Roosta|0510010002014048205}} |- | || || || سیدشهاب || دینور || دینور || 23 || 92 || {{Roosta|0510010002014048213}} |- | || || || قلعه دهخانجان || دینور || دینور || 22 || 85 || {{Roosta|0510010002014048226}} |- | || || || گیلانه || دینور || دینور || 68 || 240 || {{Roosta|0510010002014048241}} |- | || || || ازناب سفلی || دینور || کندوله || 17 || 71 || {{Roosta|0510010003021048172}} |- | || || || ازناب علیا || دینور || کندوله || 19 || 80 || {{Roosta|0510010003021048173}} |- | || || || چشمه الوچه || دینور || کندوله || 66 || 252 || {{Roosta|0510010003021048192}} |- | || || || چشمه بیگلر || دینور || کندوله || 9 || 43 || {{Roosta|0510010003021048193}} |- | || || || چشمه غلام ویس || دینور || کندوله || 79 || 297 || {{Roosta|0510010003021048194}} |- | || || || چشمه قنبر || دینور || کندوله || 23 || 85 || {{Roosta|0510010003021048195}} |- | || || || خلیل اله || دینور || کندوله || 5 || 31 || {{Roosta|0510010003021048202}} |- | || || || علی اباد || دینور || کندوله || 39 || 161 || {{Roosta|0510010003021048222}} |- | کورتێن || || || کرتویج سفلی || دینور || کندوله || 44 || 182 || {{Roosta|0510010003021048228}} |- | || || || کرتویج علیا || دینور || کندوله || 72 || 295 || {{Roosta|0510010003021048229}} |- | || || || کنگ || دینور || کندوله || 113 || 449 || {{Roosta|0510010003021048235}} |- | || || || کهریز || دینور || کندوله || 27 || 101 || {{Roosta|0510010003021048236}} |- | || || || کری زاغه || دینور || کندوله || 53 || 289 || {{Roosta|0510010003021048961}} |- | || || || اسلام اباد بزه رود || دینور || کندوله || 24 || 92 || {{Roosta|0510010003022048174}} |- | || || || ترازوبره || دینور || کندوله || 47 || 158 || {{Roosta|0510010003022048186}} |- | || || || حجت اباد || دینور || کندوله || 112 || 419 || {{Roosta|0510010003022048198}} |- | || || || قلعه بزه رود || دینور || کندوله || 75 || 221 || {{Roosta|0510010003022048225}} |- | کەنۊلە || || || کندوله || دینور || کندوله || 247 || 879 || {{Roosta|0510010003022048234}} |- | || || || ملحانه || دینور || کندوله || 14 || 59 || {{Roosta|0510010003022048246}} |- | || || || امیراباد || دینور || کندوله || 6 || 30 || {{Roosta|0510010003023048175}} |- | پەریان || || || پریان || دینور || کندوله || 51 || 217 || {{Roosta|0510010003023048182}} |- | || || || تازه اباد || دینور || کندوله || 28 || 109 || {{Roosta|0510010003023048184}} |- | || || || سیاه خانی || دینور || کندوله || 37 || 179 || {{Roosta|0510010003023048212}} |- | || || || شریف اباد || دینور || کندوله || 55 || 226 || {{Roosta|0510010003023048216}} |- | || || || قروجنگ || دینور || کندوله || 10 || 39 || {{Roosta|0510010003023048223}} |- | || || || گرماب || دینور || کندوله || 24 || 116 || {{Roosta|0510010003023048237}} |} {| class="wikitable sortable" |- ! ناوی کوردی !! Nawî Kurdî !! شێوەزار !! نام فارسی !! بخش !! دهستان !! ژ. بنەماڵە !! ژ. دانیشتوان !! زانیاریی زیاتر (فارسی) |- | || || || پیرسراب || مرکزی || خدابنده لو || 10 || 32 || {{Roosta|0510020002004048125}} |- | || || || حسین اباد || مرکزی || خدابنده لو || 24 || 98 || {{Roosta|0510020002004048126}} |- | || || || دواب || مرکزی || خدابنده لو || 14 || 53 || {{Roosta|0510020002004048128}} |- | || || || سردهلق || مرکزی || خدابنده لو || 57 || 203 || {{Roosta|0510020002004048131}} |- | || || || عزیزاباد || مرکزی || خدابنده لو || 15 || 55 || {{Roosta|0510020002004048132}} |- | || || || کریم اباد || مرکزی || خدابنده لو || 21 || 81 || {{Roosta|0510020002004048135}} |- | || || || اسلام ابادعلیا || مرکزی || خدابنده لو || 62 || 242 || {{Roosta|0510020002004048137}} |- | || || || گرگلان || مرکزی || خدابنده لو || 67 || 255 || {{Roosta|0510020002004048138}} |- | || || || گرگه بیشه سفلی || مرکزی || خدابنده لو || * || * || {{Roosta|0510020002004048139}} |- | || || || گرگه بیشه علیا || مرکزی || خدابنده لو || 16 || 66 || {{Roosta|0510020002004048140}} |- | || || || کل گدار || مرکزی || خدابنده لو || 16 || 69 || {{Roosta|0510020002004048141}} |- | || || || دهلقین || مرکزی || خدابنده لو || 113 || 414 || {{Roosta|0510020002004048143}} |- | || || || منجق تپه || مرکزی || خدابنده لو || 14 || 50 || {{Roosta|0510020002004048145}} |- | || || || همت اباد || مرکزی || خدابنده لو || 24 || 119 || {{Roosta|0510020002004048147}} |- | || || || قشلاق علیا || مرکزی || خدابنده لو || 102 || 465 || {{Roosta|0510020002005048133}} |- | || || || قشلاق وسطی || مرکزی || خدابنده لو || 5 || 21 || {{Roosta|0510020002005048134}} |- | || || || اسلام ابادسفلی || مرکزی || خدابنده لو || 162 || 598 || {{Roosta|0510020002005048136}} |- | || || || هالان || مرکزی || خدابنده لو || 66 || 263 || {{Roosta|0510020002005048146}} |- | || || || بکترسفلی || مرکزی || خدابنده لو || 36 || 95 || {{Roosta|0510020002005048372}} |- | || || || بکترعلیا || مرکزی || خدابنده لو || 36 || 120 || {{Roosta|0510020002005048373}} |- | || || || سماقستان سفلی || مرکزی || خدابنده لو || 5 || 19 || {{Roosta|0510020002005048383}} |- | || || || گلم کبود || مرکزی || خدابنده لو || 18 || 67 || {{Roosta|0510020002005048391}} |- | || || || چم سرخ || مرکزی || صحنه || 25 || 111 || {{Roosta|0510020003001047903}} |- | || || || گروس علیا || مرکزی || صحنه || 30 || 161 || {{Roosta|0510020003001047976}} |- | || || || بیدسرخ || مرکزی || صحنه || 181 || 757 || {{Roosta|0510020003001048334}} |- | || || || درویشان || مرکزی || صحنه || 45 || 195 || {{Roosta|0510020003001048336}} |- | || || || دره مران || مرکزی || صحنه || 9 || 39 || {{Roosta|0510020003001048337}} |- | || || || سراب || مرکزی || صحنه || 82 || 310 || {{Roosta|0510020003001048339}} |- | || || || قشلاق حمامدره || مرکزی || صحنه || 43 || 200 || {{Roosta|0510020003001048342}} |- | || || || قشلاق کلیددره || مرکزی || صحنه || 16 || 67 || {{Roosta|0510020003001048343}} |- | || || || سراسیاب || مرکزی || صحنه || 37 || 189 || {{Roosta|0510020003002047922}} |- | || || || عین القاص || مرکزی || صحنه || 50 || 186 || {{Roosta|0510020003002047950}} |- | || || || درکه || مرکزی || صحنه || 215 || 904 || {{Roosta|0510020003002048335}} |- | || || || دهمرادخان || مرکزی || صحنه || 160 || 627 || {{Roosta|0510020003002048338}} |- | || || || چنارسفلی || مرکزی || صحنه || 9 || 37 || {{Roosta|0510020003003047912}} |- | || || || سیاه چقا || مرکزی || صحنه || 151 || 659 || {{Roosta|0510020003003047932}} |- | || || || عامله || مرکزی || صحنه || 69 || 255 || {{Roosta|0510020003003047942}} |- | || || || علی ابادگروس || مرکزی || صحنه || 23 || 108 || {{Roosta|0510020003003047946}} |- | || || || گروس سفلی || مرکزی || صحنه || 40 || 155 || {{Roosta|0510020003003047975}} |- | || || || ارگنه سفلی || مرکزی || گاماسیاب || 137 || 573 || {{Roosta|0510020004015047875}} |- | || || || ارگنه علیا || مرکزی || گاماسیاب || 63 || 303 || {{Roosta|0510020004015047876}} |- | || || || مزرعه اسداباد || مرکزی || گاماسیاب || 4 || 11 || {{Roosta|0510020004015047878}} |- | || || || چرخاب || مرکزی || گاماسیاب || 32 || 144 || {{Roosta|0510020004015047904}} |- | || || || چشمه قادر || مرکزی || گاماسیاب || 12 || 53 || {{Roosta|0510020004015047907}} |- | || || || عمارت || مرکزی || گاماسیاب || 39 || 152 || {{Roosta|0510020004015047949}} |- | || || || گاودانه گدار || مرکزی || گاماسیاب || 57 || 204 || {{Roosta|0510020004015047971}} |- | || || || گاوگل قلعه || مرکزی || گاماسیاب || 45 || 199 || {{Roosta|0510020004015047972}} |- | || || || لرخانی || مرکزی || گاماسیاب || 35 || 179 || {{Roosta|0510020004015047978}} |- | || || || سرخه میری || مرکزی || گاماسیاب || 72 || 273 || {{Roosta|0510020004016047923}} |- | || || || علی گرزان سفلی || مرکزی || گاماسیاب || 109 || 476 || {{Roosta|0510020004016047947}} |- | || || || علی گرزان علیا || مرکزی || گاماسیاب || 138 || 656 || {{Roosta|0510020004016047948}} |- | || || || گاوگل علیا || مرکزی || گاماسیاب || 117 || 505 || {{Roosta|0510020004016047973}} |- | || || || محمودابادگاوکل || مرکزی || گاماسیاب || 84 || 338 || {{Roosta|0510020004016047986}} |- | || || || ایلخانی اباد || مرکزی || گاماسیاب || 82 || 375 || {{Roosta|0510020004017047880}} |- | || || || بابان اباد || مرکزی || گاماسیاب || 32 || 149 || {{Roosta|0510020004017047881}} |- | || || || تخت شیرین || مرکزی || گاماسیاب || 58 || 245 || {{Roosta|0510020004017047896}} |- | || || || چقاجانعلی || مرکزی || گاماسیاب || 109 || 549 || {{Roosta|0510020004017047910}} |- | || || || مال امیری سفلی || مرکزی || گاماسیاب || 74 || 369 || {{Roosta|0510020004017047980}} |- | || || || مال امیری علیا || مرکزی || گاماسیاب || 56 || 246 || {{Roosta|0510020004017047981}} |- | || || || یک جفتی || مرکزی || گاماسیاب || 26 || 124 || {{Roosta|0510020004017047997}} |- | || || || یکدانگی || مرکزی || گاماسیاب || 53 || 242 || {{Roosta|0510020004017047998}} |- | || || || الهیه || مرکزی || هجر || 357 || 1388 || {{Roosta|0510020005006048332}} |- | || || || شاهسون || مرکزی || هجر || 63 || 252 || {{Roosta|0510020005006048340}} |- | || || || میرعزیزی || مرکزی || هجر || 94 || 354 || {{Roosta|0510020005006048349}} |- | || || || اب باریک شمالی || مرکزی || هجر || 92 || 387 || {{Roosta|0510020005007047874}} |- | || || || دولتاباد || مرکزی || هجر || 60 || 237 || {{Roosta|0510020005007047917}} |- | || || || سنگچین || مرکزی || هجر || 37 || 156 || {{Roosta|0510020005007047930}} |- | || || || عباس اباد || مرکزی || هجر || 62 || 246 || {{Roosta|0510020005007047943}} |- | || || || کاوس || مرکزی || هجر || * || * || {{Roosta|0510020005007047966}} |- | || || || هاشم اباد || مرکزی || هجر || 47 || 225 || {{Roosta|0510020005007047995}} |- | || || || اب باریک جنوبی || مرکزی || هجر || 92 || 390 || {{Roosta|0510020005007351000}} |- | || || || امامزاده عباس || مرکزی || هجر || 4 || 19 || {{Roosta|0510020005007352189}} |- | || || || اهنگران || مرکزی || هجر || 44 || 162 || {{Roosta|0510020005008047879}} |- | || || || پاقلعه || مرکزی || هجر || 42 || 189 || {{Roosta|0510020005008047894}} |- | || || || چقاگلان || مرکزی || هجر || 25 || 110 || {{Roosta|0510020005008047911}} |- | || || || سرداراباد || مرکزی || هجر || 64 || 321 || {{Roosta|0510020005008047924}} |- | || || || سمنگان سفلی || مرکزی || هجر || 54 || 212 || {{Roosta|0510020005008047927}} |- | || || || سمنگان علیا || مرکزی || هجر || 109 || 432 || {{Roosta|0510020005008047928}} |- | || || || شریفاباد || مرکزی || هجر || 52 || 245 || {{Roosta|0510020005008047933}} |- | || || || محمودابادزرداب || مرکزی || هجر || 76 || 347 || {{Roosta|0510020005008047984}} |- | || || || بدربان || مرکزی || هجر || 108 || 422 || {{Roosta|0510020005009047884}} |- | || || || حسین اباد || مرکزی || هجر || 24 || 104 || {{Roosta|0510020005009047913}} |- | || || || سفیدچقا || مرکزی || هجر || 31 || 116 || {{Roosta|0510020005009047925}} |- | || || || شیخی ابادسفلی || مرکزی || هجر || 86 || 351 || {{Roosta|0510020005009047938}} |- | || || || شیخی آباد علیا || مرکزی || هجر || 41 || 201 || {{Roosta|0510020005009047939}} |- | || || || قشلاق سیدناصر || مرکزی || هجر || 34 || 139 || {{Roosta|0510020005009047958}} |} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} a4ecgxcswz8oyyio7vkl4zgleoskmk6 0 42632 1669369 1508411 2026-09-17T13:38:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669369 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''شارباژێڕ''' ناوچەیەکە لە باکووری [[پارێزگای سلێمانی]].دەکەوێتە پشت کێوەکانی گۆیژە و [[ئەزمەڕ]] و قەیوانەوە.دەکەوێتە نێوان ناوچەی [[پێنجوێن]] و [[سلێمانی]] و [[پشدەر]] و [[دووکان|دوکان]] و [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|کوردستانی ڕۆژهەڵات]]. لە شارۆچکەی [[چوارتا]] و شارۆچکەی [[ماوەت]] و ناحیەکانی [[ناحیەی سرۆچک|سرۆچک]] و [[ناحیەی سیوەیل|سیوەیل]] و [[زەلان]] و [[گاپیلۆن|گاپیڵۆن]] و [[سیتەک]] پێکهاتووە. بەڵام لەمێژووی ١٢-٠٢-٢٠٠٧ بە بڕیاری ئەنجومەنی وەزیران ناحیەی [[ناحیەی سرۆچک|سرۆچک]] لەرووی ئیدارییەوە خرایە سەر قەزای سەیدسادق.<ref>https://www.facebook.com/muhammad.faiqkallhury{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==زانیاری== ===ناوچەکانی شارباژێڕ=== *شارباژێڕی سەخت *شارباژێڕی تەخت *سیوەیل *ماوەت *نۆدێی ئالان *شینکایەتی *دۆڵی جافایەتی ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Sharbazher District}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] 2oyrcuex2eyiens6ptr6wst70m1c98e 1669429 1669369 2026-09-17T17:01:48Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:عێراق|عێراق]]، [[دەروازە:جوگرافیا|جوگرافیا]] و [[دەروازە:کوردستان|کوردستان]] 1669429 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''شارباژێڕ''' ناوچەیەکە لە باکووری [[پارێزگای سلێمانی]].دەکەوێتە پشت کێوەکانی گۆیژە و [[ئەزمەڕ]] و قەیوانەوە.دەکەوێتە نێوان ناوچەی [[پێنجوێن]] و [[سلێمانی]] و [[پشدەر]] و [[دووکان|دوکان]] و [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|کوردستانی ڕۆژهەڵات]]. لە شارۆچکەی [[چوارتا]] و شارۆچکەی [[ماوەت]] و ناحیەکانی [[ناحیەی سرۆچک|سرۆچک]] و [[ناحیەی سیوەیل|سیوەیل]] و [[زەلان]] و [[گاپیلۆن|گاپیڵۆن]] و [[سیتەک]] پێکهاتووە. بەڵام لەمێژووی ١٢-٠٢-٢٠٠٧ بە بڕیاری ئەنجومەنی وەزیران ناحیەی [[ناحیەی سرۆچک|سرۆچک]] لەرووی ئیدارییەوە خرایە سەر قەزای سەیدسادق.<ref>https://www.facebook.com/muhammad.faiqkallhury{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==زانیاری== ===ناوچەکانی شارباژێڕ=== *شارباژێڕی سەخت *شارباژێڕی تەخت *سیوەیل *ماوەت *نۆدێی ئالان *شینکایەتی *دۆڵی جافایەتی ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Sharbazher District}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|جوگرافیا|کوردستان}} [[پۆل:پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] pbvrcbnljx3ceqhtmf0wleiuj7lljf3 0 43169 1669492 1669246 2026-09-17T20:07:28Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669492 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی زانای ئیسلامی |پێشگری ڕێز =دکتۆر |ناو =سەید ئەحمەد پێنجوێنی |وێنە = |قەبارەی وێنە = 270px |سەردێڕ = |ناونیشان = |ناوی کاتی لەدایکبوون = سەید ئەحمەد عەبدولوەهاب |ڕێکەوتی لەدایکبوون =[[١٩٥٣]] |شوێنی لەدایکبوون =[[پێنجوێن]]، [[سلێمانی]] |ڕێکەوتی مردن = |شوێنی مردن = |هۆکاری مردن = |شوێنی گۆڕ = |ناوەکانی تر = |نەتەوە =[[کورد]] |ڕەچەڵەک = |سەردەم = |ناوچە = |پیشە =[[مامۆستای ئایینی]]، [[زانای ئیسلامی]]، [[نووسەر]]، [[وتاربێژ]]، ئەندامی پێشووی [[کۆمەڵەی نیشتیمانی عێراق]]، ئەندامی [[یەکێتی زانایانی ئیسلامی جیھانی]] |نازناو = |ڕێباز = |ڕێخراو =[[یەکێتی زانایانی ئیسلامی جیھانی]] |بوارەکان = [[زانستی قورئانی پیرۆز]]، [[زانستی ئیسلامی]] |بیرۆکەکانی = |کارە دیارەکان = |شوێنی خوێندن = |مامۆستاکانی =[[یوسف قەرزاوی]] |قوتابییەکانی = |پەیڕەو = |خەڵاتەکان = |کاریگەر بووە بە = [[یوسف قەرزاوی]] |کاریگەری بووە لەسەر = |پێگەی فەرمی =http://www.saydahmad.com |ئیمزا = }} '''سەید ئەحمەد پێنجوێنی''' ناوی تەواوی '''سەید ئەحمەد عەبدولوەھاب'''ە، لە ساڵی ١٩٥٣ لە شارۆچکەی [[پێنجوێن]]ی سەر بە پارێزگای [[سلێمانی]] لەدایکبووە. خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی ھەر لە شارۆچکەی پێنجوین تەواو کردووە. لە ساڵی ١٩٧٤ – ١٩٧٥ خوێندنی دواناوەندی لە [[پەیمانگای ئیسلامی سلێمانی]] تەواو کردووە. بە پلەی یەکەمی ناوچەی حوکمی زاتی خوێندنگا ئیسلامییەکان. ساڵی ١٩٧٨ - ١٩٧٩ کۆلێژی شەریعەی لە [[بەغداد]] تەواو کردووە بە پلەی "نایاب". لە ساڵی ٢٠٠٦ بروانامەی ماستەری لە زانستی [[قورئان]]ی پیرۆز، بە پلەی "زۆر باش"‌ بەدەستھێناوە. دواجاریش لە ساڵی ٢٠١٠ بڕوانامەی دکتۆرای لە پەیامی قورئانی پیرۆز، بە پلەی "نایاب"‌ بەدەستھێنا. لە ساڵی ١٩٧٧ەوە تا ئێستا پێش نوێژ و وتارخوێنی دەکات، لەگەڵ ئەوەی کە چەندینجار لەسەر کاری وتار خوێنی لابراوە، جارێک لە [[بەغداد]] لە ساڵی ١٩٨٧، چەند جارێکیش لە [[ھەرێمی کوردستان]]، جگە لەوەی تووشی ڕاونان و ئەشکەنجەی زۆر ھاتووە لە ژیانیدا. سەید ئەحمەد ئەندامی دامەزرێنەری یەکێتیی زانایانی ئیسلامی جیھانییە، کە مەڵبەندەکەی لە وڵاتی بەریتانیایە. ھەمیشە و بەردەوام لە زۆرێک لە کۆڕ و کۆبوونەوەی ئیسلامی لە ناوەوە و لە دەرەوەی [[عێراق]] بەشداری کردووە و ڕۆڵی کارا دەبینێت. ئەندامی پێشووی کۆمەڵەی نیشتمانی عێراقی بووە، ئەندامی لیژنەی نووسینەوەی دەستوریش بووە. سەدان کاسێت و سیدی لە بواری وتاری ھەینی و محازەرەی ھەمەچەشنەدا بڵاوبووەتەوە. دەیان وتاری بە [[عەرەبی]] و بە [[کوردی]] لە ڕۆژنامە و گۆڤارەکانی یەکگرتوودا ھەیە. ھەروەھا لە: «الرسالە السلامیە و التربیة الاسلامیة و الرباط»دا. چەند کتێب و نامیلکەی ھەیە، و دووانیان لە چاپ دراون ئەوانیش بۆ ھەڵدەگەڕێن. سەید ئەحمەد باوکی «بیلال، عەبدولڕەحمان، شەیما، عەبدولباست، ئەسما و ڕوونی»یە. == پەراوێزەکان == {{Reflist}} == سەرچاوەکان == [https://web.archive.org/web/20130727231025/http://www.saydahmad.com/ پێگەی فەرمی مامۆستا سەید ئەحمەد] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان|عێراق|ئیسلام}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٣]] hdpy5umksk3lxmlernxtljulr132at0 0 74419 1669776 1527742 2026-09-18T05:47:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1669776 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{Infobox writer | name = پێرسی کەمپ<br />Percy Kemp | image_size = | alt = | caption = | pseudonym = | birth_name = | birth_date = ١٩٥٢ | death_date = | death_place = | resting_place = | occupation = [[نووسەر]] | language = | nationality = [[فەڕانسە|فەڕەنسی]] | ethnicity = | citizenship = | education = | alma_mater = | period = | genre = | subject = | movement = | notableworks = | spouse = | partner = | children = | relatives = | awards = | signature = | signature_alt = | module = | website = | portaldisp = }} '''پێرسی کەمپ''' ({{بە فەڕەنسی|Percy Kemp }}) [[نووسەر]]ی سەدەی بیستەمی خەڵکی [[فەڕەنسا]]یە. == ئەمەش ببینە == * [[پێرستی نووسەران بە زمانی فەڕەنسی]] == سەرچاوەکان == {{Ltr}} * {{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Auteurs contemporains : rassembler le discours critique| ناونیشان = http://auteurs.contemporain.info| ڕێکەوتی سەردان = ٨ی ئابی ٢٠١٣| زمان = en}} {{Ltr/end}} {{نووسەران و شاعیرانی سەدەی بیستەمی فەڕەنسا}} {{نووسەر-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فەڕەنسا|وێژە|وێژەی فەڕەنسی|شانشینی یەکگرتوو}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢]] bi1wue6uk8cyf56mcfntc60btxn394s 0 75790 1669865 1508979 2026-09-18T10:35:47Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە، ژینناسی-کۆلکە) 1669865 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Cheekcells stained.jpg|وێنۆک|خانەی پیستی ناو گۆنای مرۆڤ بە ڕەنگکراوی]] '''شانەی پۆشەر''' یان '''ئێپیتیلتۆم''' یەکێکە لە [[شانە (ژیناسی)|شانە]] سەرەکییەکانی لەشی ژیانداران. شانەی پۆشەر چاڵاییەکان و سەتحەکانی لەش دادەپۆشینێت ھەروەھا ئاڵگگەلێکی (غوددە) زۆریشی تێدایە. شانەی پۆشەر بەر بە لەدەستچوونی ئاوی لەش دەگرێت، بەر بە ئازاری شانەکانی ژێری خۆی دەگرێت و چەندین کاری گرینگی تریش لە لەش دا دەکات.<ref>http://books.google.com/books?id=FnS4uiOlRT0C&pyg=PA18 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170116234809/https://books.google.com/books?id=FnS4uiOlRT0C&pyg=PA18 |date=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ }}</ref> == سەرچاوەکان == <references/> {{پۆلی کۆمنز|Epithelium}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|ژینناسی}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:شانەی پۆشەر]] 7xbfp37q43vdlpg5y4z3y7y3makup2b 0 81223 1669564 1668326 2026-09-17T20:33:08Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1669564 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{بەسەرداچوونەوە}} }} {{زانیاریدانی نووسەر | ناو = محەممەد ئوزون | وێنە = Mehmet Uzun 2.jpg | قەبارەی وێنە = | لێدوان = | سەردێڕ = | نازناو = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١ی کانوونی دووەمی ١٩٥٣ | شوێنی لەدایکبوون = [[سێوەرەگ]]، [[پارێزگای ڕحا|ڕحا]]، [[باکووری کوردستان]] | ڕێکەوتی مردن = ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ | شوێنی مردن = [[ئامەد]]، [[باکووری کوردستان]] | شوێنی گۆڕ = گۆڕستانی ماردینکاپی، ئامەد | پیشە = [[نووسەر]]، [[ڕۆماننووس]] | زمان = [[کوردیی باکووری|کوردی]] | نەتەوە = [[کورد]] | ڕەگەز = | ڕەگەزنامە = | خوێندن = | قوتابخانە = | ساڵانی چالاکی = | بوار = | بابەت = | بزووتنەوە = | کارە دیارەکان = | ھاوسەر = | یار = | منداڵەکان = | خزمەکان = | کاریگەر بووە بە = | کاریگەر بووە لەسەر = | خەڵاتەکان = | واژوو = | لێدوانی واژوو = | ماڵپەڕ = | پیشاندانی تووڵی دەروازە = }} '''محەممەد ئوزون''' (١ی کانوونی دووەمی ١٩٥٣ لە [[سێوەرەگ]]، [[پارێزگای ڕحا|ڕحا]] - ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ لە [[ئامەد]]) نووسەر و ڕۆماننووسی [[کورد]] بوو. == ژیان == محەممەد ئوزون ١ی کانوونی دووەمی ١٩٥٣ لە [[سێوەرەگ]] لە [[پارێزگای ڕحا]] لە [[باکووری کوردستان]] لە دایک بوو. ئوزون دامەزرێنەری [[ناوەندی پێنی کورد|ڕێکخراوی پێنووسی کورد]] لە سوید، خاوەنی حەوت ڕۆمانە بە زمانی کوردی کە یەکەم ڕۆمانی بە ناوی [[تۆ (ڕۆمان)|تۆ]] لە ساڵی ١٩٨٥ بڵاو کردەوە. ھەروەھا ئەو گەلێک لێکۆڵینەوە و ھەڵبەستی نووسیوە و بڵاوی کردووەتەوە، کە یەکێک لە ھەڵبەستە درێژەکانی بە ناوی «دەستانا عەگیدەکی» لەلایەن ھونەرمەند [[جوان حاجۆ]] کراوەتە گۆرانی. ئەو جگە لە زمانی کوردی، گەلێک بەرھەمی بە زمانەکانی ئینگلیزی، سویدی و تورکیش نووسیوە. ھەندێک لە توێژەران، ئەو وەک سەرکێشی ڕۆمانی کوردی مۆدێرن دەپەژرێنن و بەرھەمی ئەو لە ڕیزی ئەو بەرھەمانەن کە زۆر دەخوێندرێنەوە و خوێنەرانێکی زۆر حەزی پێ دەکەن، بە تایبەتی ڕۆمانەکانی «سیا ئەڤینێ» و «[[ڕووناک وەک ئەوین، تاریک وەک مردن|ڕۆنی مینا ئەڤینێ، تاری مینا مرنێ]]» گەلێک بەرچاوترن و ئەم دوو ڕۆمانەی بۆ گەلێک زمانی بیانی وەرگێڕدراونەتەوە. ئوزون بەھۆی خەبات و نووسین بە زمانی کوردی، چەند جاران لەلایەن دەستەڵاتی تورکان خرایە بەندیخانەوە و ھەر بەھۆی ئەم کێشەوە، ھاوینی ساڵی ١٩٧٧ێ باکووری کوردستانی بەجێ¬ھێشت و بۆ ساڵانێکی دوور و درێژ لە وڵاتی سوید مایەوە. لە سوید ئەندامی کارای «پێنی سوید» بوو و ساڵی ٢٠٠١، خەڵاتی Torgny Segerstedtی سویدی وەرگرت. ساڵی ٢٠٠٥ گەڕایەوە باکوور و ھەر لە کۆتایی ئەم ساڵەدا کۆڕێکی ڕێزلێنان لەلایەن [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] لە ھەولێری پایتەخت بۆ ئوزون بەڕێوە چوو. ٢٩ی گوڵانی ٢٠٠٦ دەرکەوت کە ئوزون تووشی نەخۆشی [[شێرپەنجە]]یە و سەرەتا لە نەخۆشخانەی زانکۆی کارۆلینسکی ستۆکھۆڵم خەوێندرا و پاشان و بۆ چارەسەری چوو بۆ ئامریکا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |url=http://www.kurdmedia.com/articles.asp?id=12499 |title=Kurdish media - ''Famous novelist Mehmed Uzun has cancer'' |accessdate=۱۵ نیسانی ۲۰۰۸ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060614100653/http://www.kurdmedia.com/articles.asp?id=12499 |archivedate=۱۴ حوزەیرانی ۲۰۰۶ |dead-url=yes}}</ref> ئوزون ١١ی ڕەزبەری ساڵی ٢٠٠٧ لە نەخۆشخانەی ئامەد کۆچی دوایی کرد. == بەرھەمەکانی محەممەد ئوزون == '''کوردی:''' * تو، (ڕۆمان، ١٩٨٤). * ڕۆژەک ژ ڕۆژێن ئەڤدالێ زەینکێ(ڕۆمان، ١٩٨٧). * مرنا کالەکی ڕند (ڕۆمان، ١٩٨٩). * سیا ئەڤینێ(ڕۆمان، ١٩٨٩). * دەستپێکا ئەدەبیاتا کوردی، کتێبی لێکۆڵینەوە، ئانکارا١٩٩٢. * ھێز وو بەدەویا پێنووسێ، پەخشان، ١٩٩٣. * ئانتۆلۆژیا ئەدەبیاتا کوردی، ٢بەرگ، ١٩٩٥. * بیرا قەدەرێ، ستۆکھۆڵم (ڕۆمان، ١٩٩٨). * [[ڕۆنی مینا ئەڤینێ تاری مینا مرنێ]] (ڕۆمان، ١٩٩٨). * ھاوارێ دیجلەیێ ١(ڕۆمان، ٢٠٠١). * ھاوارێ دیجلەیێ ٢(ڕۆمان، ٢٠٠٣). '''ئینگلیسی:''' * Mehmed Uzun, "Words Washed by the Waters of the Euphrates", International Journal of Kurdish Studies, Vol.14, No. 1&2,pp. 36–40, 2000. * Mehmed Uzun, The Kurdish Renaissance in Exile, The Journal of the International Parliament of Writers, Vol. 1, Jan. 2001, pp. 67–78. * Mehmed Uzun, The Nature of Fiction, Index on Censorship Journal, vol.4, 2001. * Mehmed Uzun, Diyarbakir: the slap in the face, International Journal of Kurdish Studies, Jan. 2003. '''بە ئەڵمانی:''' * Im Schatten der verlorenen Liebe, Roman * Einführung in die kurdische Literatur, St. Gallen 1994 ''بە سویدی:'' * I skuggan av en förlorad kärlek (werg. Ingmar Björkstén), Ordfront förlag, Stokholm (antolojî, ٢٠٠١) بە تورکی: * Dengbêjlerim (Dengbêjên Mi), Pexşan, Tirkî, ١٩٩٨ * Zincirlenmiş zamanlar zincirlenmiş sözcükler (Demên zincirkirî peyvên zincirkirî), (pexşan, bi tirkî, ٢٠٠٢) * Dengbêjlerim (Dengbêjên min), Pexşan, Tirkî, ١٩٩٨ * Ruhun gökkuşağı (qozaqara tînê) (bi tirkî). == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{ڤەژینبوکس | ٨٢}} {{ڕۆمانە کوردییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ڕۆمانەکان|وێژەی کوردی|کوردستان|وێژە|تورکیا}} {{کورت}} [[پۆل:خەڵکی سێوەرەگ]] [[پۆل:نووسەران بە زمانی کوردی]] [[پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجە لە تورکیا]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٣]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٧]] [[پۆل:نووسەرانی کورد]] [[پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجەی گەدە]] [[پۆل:سویدییەکانی بە ڕەگەز کورد]] [[پۆل:نووسەرانی کوردیی باکووری]] [[پۆل:نووسەرانی تورک]] aionf2ii3zi719o3h9h0l1t2b5qsssj 4 90420 1669672 1669100 2026-09-18T00:04:49Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1669672 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێڕستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان (بە بۆتەوە). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی نووسەرانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان|ئەم ئامارە بەبێ بۆت]] '''دوایین نوێکردنەوە لە لایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''٠٠:٠٤، ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC)'' {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable" !بەکارھێنەر!!ژمارەی وتارەکان |- | [[Special:Contributions/AramBot|AramBot]] || ١٩١٨٨ |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ١٠٦٤٤ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٧٠٣٧ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٣٠٢٦ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ٢٩٤٩ |- | [[Special:Contributions/CalakBot|CalakBot]] || ٢٧٣٥ |- | [[Special:Contributions/DarafshBot|DarafshBot]] || ٢٢٣١ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ٢١٢٨ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ١٨٦٧ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٣٨٤ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ١٣٧٨ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ١١٩٣ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٠٣٨ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ٩٥٠ |- | [[Special:Contributions/Ebrambot|Ebrambot]] || ٩٣١ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٨٦٨ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ٨٦١ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٨٥٣ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ٧٧٠ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٧٦١ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٧٢٠ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٦٥٥ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٦١١ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٥٧٩ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٥٤٦ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ٥١٢ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ٥٠٠ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٨٩ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٤٧٤ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ٤٦٦ |- | [[Special:Contributions/Khoshhat|Khoshhat]] || ٣٩٧ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ٣٩٧ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٩٦ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ٣٨١ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣٧٣ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣٦١ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ٣٠٨ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٠٢ |- | [[Special:Contributions/DiyarKamaran|DiyarKamaran]] || ٢٩٦ |- | [[Special:Contributions/Rahel khdhr|Rahel khdhr]] || ٢٩١ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨٠ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٢٦٥ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٢٦٤ |- | [[Special:Contributions/Mamozk|Mamozk]] || ٢٤٩ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٢ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٢٣٥ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ٢٣٢ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٢٢ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٢١٩ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٢١٥ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ٢١٢ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ٢٠٧ |- | [[Special:Contributions/AsoBot|AsoBot]] || ١٩١ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٨٦ |- | [[Special:Contributions/Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١٨٠ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١٧٩ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi|Cyrus abdi]] || ١٧٤ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ١٧٣ |- | [[Special:Contributions/Shaxstan|Shaxstan]] || ١٦٥ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٦١ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ١٤٩ |- | [[Special:Contributions/DreamHourFlight|DreamHourFlight]] || ١٤٨ |- | [[Special:Contributions/محمد فاتح حامد|محمد فاتح حامد]] || ١٤٢ |- | [[Special:Contributions/Jutyaar|Jutyaar]] || ١٣٨ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim N. Qader|Ibrahim N. Qader]] || ١٣٧ |- | [[Special:Contributions/Helen S Abdulrahman|Helen S Abdulrahman]] || ١٣٦ |- | [[Special:Contributions/Maniu13|Maniu13]] || ١٣٠ |- | [[Special:Contributions/Ara Qadir|Ara Qadir]] || ١٢٨ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٢٧ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٢٤ |- | [[Special:Contributions/ZheenCenter|ZheenCenter]] || ١٢٤ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ١٢٣ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ١٢١ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٢١ |- | [[Special:Contributions/Cwtiyar|Cwtiyar]] || ١١٨ |- | [[Special:Contributions/Ilamxan|Ilamxan]] || ١١٣ |- | [[Special:Contributions/Abdullah Arfa|Abdullah Arfa]] || ١١٣ |- | [[Special:Contributions/Hîwa Seqiz|Hîwa Seqiz]] || ١١١ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ١٠٩ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٠٩ |- | [[Special:Contributions/ئاراس نوری|ئاراس نوری]] || ١٠٨ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٠٨ |- | [[Special:Contributions/Daniiiar|Daniiiar]] || ١٠٤ |- | [[Special:Contributions/Bilalinfo|Bilalinfo]] || ٩٦ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi~ckbwiki|Cyrus abdi~ckbwiki]] || ٩٠ |- | [[Special:Contributions/عبد الله عرفة (بيت الحكمة)|عبد الله عرفة (بيت الحكمة)]] || ٨٥ |- | [[Special:Contributions/HivjaBot|HivjaBot]] || ٨٥ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٨١ |- | [[Special:Contributions/Ferhad y|Ferhad y]] || ٧٨ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٧٥ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٧١ |- | [[Special:Contributions/Yosf Mstf|Yosf Mstf]] || ٦٤ |- | [[Special:Contributions/Karwandoorandish|Karwandoorandish]] || ٦١ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٦٠ |- | [[Special:Contributions/Hastyar Abdullah|Hastyar Abdullah]] || ٥٨ |- | [[Special:Contributions/Kareeeeem|Kareeeeem]] || ٥٣ |- | [[Special:Contributions/Ppkb Vcsk|Ppkb Vcsk]] || ٥٣ |- | [[Special:Contributions/444radio|444radio]] || ٥٠ |- | [[Special:Contributions/Baneh k|Baneh k]] || ٤٦ |- | [[Special:Contributions/Rauf t jabar|Rauf t jabar]] || ٤٦ |} </center> [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] </div> 12bvcaovf5v2x3al7afoanh8nv7nitw 4 90421 1669673 1669101 2026-09-18T00:04:59Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1669673 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێڕستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان (بەبێ بۆت). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی نووسەرانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان (بە بۆتەوە)|ئەم ئامارە بە بۆتەوە]] '''دوایین نوێکردنەوە لەلایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''٠٠:٠٤، ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC)'' </center> {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable sortable" !style="background-color:#808080" align="center"|بەکارھێنەر!!style="background-color:#808080" align="center"|وتار!!style="background-color:#808080" align="center"|داڕێژە!!style="background-color:#808080" align="center"|پەڕەی یارمەتی!!style="background-color:#808080" align="center"|پۆل!!style="background-color:#808080" align="center"|دەروازە!!style="background-color:#808080" align="center"|ویکیپرۆژە |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ١٠٦٤٤ || ١٣٧ || ٠ || ٩١٤٢ || ١٤٧٢ || ٢ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٧٠٣٧ || ٦٥ || ٠ || ٢١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٣٠٢٦ || ٦٥٥ || ٢ || ٤٥٣١ || ٥ || ٤ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ٢٩٤٩ || ١ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ٢١٢٨ || ٩٧ || ٠ || ١١٤ || ١ || ٣ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ١٨٦٧ || ٩٦ || ٠ || ١٢٦ || ١٠ || ١ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٣٨٤ || ٢٩ || ١ || ٤٧ || ٣ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ١٣٧٨ || ٢٩ || ٠ || ٢١٥ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ١١٩٣ || ٣ || ٠ || ٨٤ || ٢٣ || ٠ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٠٣٨ || ٠ || ٠ || ٧٣٥ || ١٠٢ || ٢ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ٩٥٠ || ١٠٩ || ٠ || ٤٣٤ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٨٦٨ || ٣١٦ || ٠ || ٢٧ || ٥ || ١ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ٨٦١ || ٩ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٨٥٣ || ٠ || ٠ || ٩٧٩ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ٧٧٠ || ١٠١ || ٠ || ٩٨٦ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٧٦١ || ٢ || ٠ || ٣ || ٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٧٢٠ || ٣٧٤ || ٤ || ٤٨ || ١٣ || ٤ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٦٥٥ || ١٢٣ || ١ || ٤٣٦ || ٣٨٤ || ٧ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٦١١ || ٢٠٧ || ٠ || ٥٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٥٧٩ || ٨٩١ || ٩ || ٧١٥ || ٣١٩ || ١٢ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٥٤٦ || ٥١ || ٠ || ٥٤ || ٢ || ٣ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ٥١٢ || ٥٤ || ٠ || ٣٨٩ || ١٨٠٩ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ٥٠٠ || ٤١ || ٠ || ٢٣٤ || ١٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٨٩ || ١٤ || ٠ || ٢١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٤٧٤ || ٢ || ٠ || ١٩٨ || ٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ٤٦٦ || ٤١ || ٠ || ٥ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Khoshhat|Khoshhat]] || ٣٩٧ || ٠ || ٠ || ٣١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ٣٩٧ || ٦٤ || ٠ || ١٧١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٩٦ || ٤٦١ || ١ || ٢٠٠٤ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ٣٨١ || ٢٢ || ٠ || ٩ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣٧٣ || ١١٨ || ٠ || ٥٥٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣٦١ || ٠ || ٠ || ١٨ || ٣٧٥ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ٣٠٨ || ٦ || ٠ || ٣٨ || ٠ || ١ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٠٢ || ١٣ || ٠ || ٢٣ || ٣٨ || ٠ |- | [[Special:Contributions/DiyarKamaran|DiyarKamaran]] || ٢٩٦ || ٣ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rahel khdhr|Rahel khdhr]] || ٢٩١ || ٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨٠ || ٦ || ٠ || ١٩٨ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٢٦٥ || ١١٧ || ٠ || ٣٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٢٦٤ || ١ || ٠ || ٠ || ٩٧ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Mamozk|Mamozk]] || ٢٤٩ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٢ || ٥ || ١ || ١٥ || ٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٢٣٥ || ١١٧ || ١ || ٥٦ || ٤ || ٠ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ٢٣٢ || ٢ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٢٢ || ٢ || ٠ || ١٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٢١٩ || ٦٥ || ٠ || ٦٩ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٢١٥ || ٢ || ٠ || ٥٠ || ٣ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ٢١٢ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ٢٠٧ || ٧٣ || ٠ || ١١٩٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٨٦ || ٣ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١٨٠ || ١ || ٠ || ١٤ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١٧٩ || ٠ || ٠ || ٧ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi|Cyrus abdi]] || ١٧٤ || ٠ || ٠ || ١٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ١٧٣ || ٤١ || ٠ || ٨٣ || ٣٦ || ٨ |- | [[Special:Contributions/Shaxstan|Shaxstan]] || ١٦٥ || ٢ || ٠ || ٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٦١ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ١٤٩ || ١٠٩ || ٢ || ٥٠ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/DreamHourFlight|DreamHourFlight]] || ١٤٨ || ١٦ || ٠ || ٩ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/محمد فاتح حامد|محمد فاتح حامد]] || ١٤٢ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Jutyaar|Jutyaar]] || ١٣٨ || ٢ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim N. Qader|Ibrahim N. Qader]] || ١٣٧ || ٠ || ٠ || ١ || ٤ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Helen S Abdulrahman|Helen S Abdulrahman]] || ١٣٦ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Maniu13|Maniu13]] || ١٣٠ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ara Qadir|Ara Qadir]] || ١٢٨ || ١٥ || ٠ || ١٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٢٧ || ٢٩ || ٠ || ١٥٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٢٤ || ٠ || ٠ || ٥ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ZheenCenter|ZheenCenter]] || ١٢٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ١٢٣ || ٧ || ٠ || ١٩ || ٤٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ١٢١ || ١٣٩ || ٢ || ٣ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٢١ || ١ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Cwtiyar|Cwtiyar]] || ١١٨ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ilamxan|Ilamxan]] || ١١٣ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Abdullah Arfa|Abdullah Arfa]] || ١١٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hîwa Seqiz|Hîwa Seqiz]] || ١١١ || ٠ || ٠ || ٥ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ١٠٩ || ٩١٦ || ٠ || ١٢٩٣ || ٧١ || ١١ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٠٩ || ٦ || ٠ || ٥٨ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ئاراس نوری|ئاراس نوری]] || ١٠٨ || ٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٠٨ || ٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Daniiiar|Daniiiar]] || ١٠٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Bilalinfo|Bilalinfo]] || ٩٦ || ٨ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi~ckbwiki|Cyrus abdi~ckbwiki]] || ٩٠ || ٠ || ٠ || ١٤ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/عبد الله عرفة (بيت الحكمة)|عبد الله عرفة (بيت الحكمة)]] || ٨٥ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٨١ || ٢٢ || ٠ || ٥٧ || ٧٧ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ferhad y|Ferhad y]] || ٧٨ || ٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٧٥ || ٦٤ || ٧ || ٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٧١ || ٢٩ || ٠ || ٣٥ || ٦ || ٢ |- | [[Special:Contributions/Yosf Mstf|Yosf Mstf]] || ٦٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Karwandoorandish|Karwandoorandish]] || ٦١ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٦٠ || ٢٦ || ٠ || ١٧٨ || ٢١٦ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hastyar Abdullah|Hastyar Abdullah]] || ٥٨ || ١١ || ٠ || ٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Kareeeeem|Kareeeeem]] || ٥٣ || ٣ || ٠ || ٩ || ٥ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ppkb Vcsk|Ppkb Vcsk]] || ٥٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/444radio|444radio]] || ٥٠ || ٠ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Baneh k|Baneh k]] || ٤٦ || ٥ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rauf t jabar|Rauf t jabar]] || ٤٦ || ٦ || ٠ || ١٠ || ٠ || ١ |- | [[Special:Contributions/بنار|بنار]] || ٤٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Sakaros sasan|Sakaros sasan]] || ٤٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Eng.dilan86|Eng.dilan86]] || ٤٣ || ٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/MeerFarhad97|MeerFarhad97]] || ٤٢ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Houshang tabrizi|Houshang tabrizi]] || ٤١ || ٣ || ٠ || ١٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hamedvahid|Hamedvahid]] || ٤٠ || ١١ || ٠ || ١٠ || ٠ || ٠ |} [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] </div> 2phpzlyxspfcp1d300ck8y72qz5gjk1 0 98751 1669773 1527735 2026-09-18T05:47:24Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669773 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''سلێمانی''' لەگەڵ دروستکردنی لەسەر شێوازێکی پێشکەوتوو و بنەمایەکی شارستانی دروستکرا, و دروستکردنی گەرماویش یەکێک بووە لە شتە گرنگەکانی ئەم شارە، کە زۆربەیان لەسەر شێوازێکی ڕۆژھەڵاتی دروست کراون. ئەم گەرماوانە ھەمووی توونیان ھەبوو لە پشتی خەزێنەی ئاوەکە، و توونچیان ڕاگرتبوو بۆ ئەوەی پەیین بھێنێە بیخاتە توونخانەکەوە و بیسوتێنێ لە بری نەوتی ڕەشی ئێستا. پێشتر پەیینەکەیان لەسەربانی حەمامەکە ھەڵدەخست بۆ ئەوەی ووشک ببێتەوە, و سەری ئەم حەمامانە ھەمووی کڵاو ڕۆژنەیان ھەبوو لەسەر گومەزەکەیانەوە. بە زستانان شوشەیان تێ دەخست و ھاوینان لایاندەبردلە بەر ھەڵماوی گەرماوەکە. زۆر جار مناڵان ئەچوون لە کڵاو ڕۆژنەکەوە سەیری ژنانیان دەکرد تــــــا توونچیەکە دەھات و ڕاوی دەنان و دریدەکردن . چەندان جــار خەزێنەی ئاوەکە دڵۆپەی دەکردواتا ئاو دزەی ئەکرد توونچەکە قوڕە سوورەی دەبرد دەیدا لەو درزانە, بەڵام لە وەختی ژناندا چاوی توونچیەکەیان دەبەستەوە و بەناو حەمامەکەدا دەچووە خەزێنەی ئاوەکە تــــا وەکو ئافرەتان بەڕووتی نەبینێ. و لە وەرزی زستاناندا لەناو حەمامەکان شیر و شێلم دەفرۆشرا. # گەرماوی وەسمان پاشای بابان شوێنی سینەما سیروان. # گەرماوی گازێ شوێنی گەرماوی [[سەرچنار]]ی ئێستا کە موڵکی دایکی حەمە ئاغای ئەورەحمان ئاغا بووە. # گەرماوی مەیان شوێنی قەیسەری محەی دگلی ئێستا. ئەم سێ گەرماوەی لەسەرەوە ناوبران لە سەردەمی عوسمانیەکانەوە نەماون و رووخاون و ھەندێ لە پیاوە بەتەمەنەکانی شار دەڵێن ئێمە مناڵ بووین لەگەڵ دایکمان دەچووینە ئەو گەرماوانە و ئەوکات پارە کەم بوو و ژنان لە جیاتی پارە دوو بۆ سێ ھێلکەیان دادەنا. # گەرماوی فاتمەخان : تەنیشت سەرا کە موڵکی عەزمی بەگی بابان بووە. ســاڵی [[١٩٥٤]] لە زەمانی عومەر عەلی موتوسوریفدا رووخاوە و خراوەتە سەر سەرا. # گەرماوی قــشــڵە : لە شەقامی مەولەوی موڵکی حەمە ئاغای ئەورەحمان ئاغا.کە لە ســاڵی [[١٩٧٤]] شارەوانی تێکیداوە و کردی بە دووکان و بازاڕ, ئێستا شوێنی بازاڕی دەبۆکەیە. # گەرماوی شێخ مارف : تەنیشت بازاڕی سەلاحەدین, موڵکی [[شێخ مارفی نەقیب]] بووە و دوایی فرۆشرا و کوڕانی ێالحی ڕەشە کڕییان. # گەرماوی سورەت : لای مەیدانی (کا)یەکە موڵکی کەریمی عەلەکە بوو، ئەم گەرماوە دیوارەکانی ھەمووی وێنەی پاڵەوان بوو بە سواری [[ئەسپ]] و قەڵغان و شیر و تیروکەوان بەدەستەوە و وێنەی ڕۆستەم و زۆراب و [[مار]] و [[باڵندە]] و درەختی ھەمە جۆر بە گەچ لەسەر دیوارەکانی نەخشا و ڕەنگاوڕەنگ کردبوو. بۆیە بە حەمامی سورەت ناو دەبرا، و وێنەکانیش دەستکردی ھونەرمەندی گەورەی [[کورد]] [[حەسەن فەلاح]] بوو. # گەرماوی غەفور ئاغا (حەمامە بچکۆلەکە) : بەرامبەر گومرگە سووتاو بوو کە موڵکی غەفور ئاغای حاجی ئەوڵا بووە. # گەرماوی تــازە : بەرامبەر مزگەوتی حاجی مەلا عەزیز, سەرشەقام. موڵکی حاجی سەعید ئاغا بووە. # گەرماوی حاجی غەنی : کۆڵانی تەنیشت خانەقای [[مەولانا خالیدی نەقشبەندی]]. #گەرماوی حاجی ئەوڵا : سەرووی خانەقای مەولانا خالیدو موڵکی حاجی ئەوڵا بووە. #گەرماوی موفتی : لە [[سابونکەران]]، موڵکی عەبدول کەریم و باربارا ئەلەکە کە خوشک و برای کەریمی ئەلەکە لەگەڵ ماڵی موفتی . ==ئەمانەش ببینە== *[[سلێمانی]] ==پەراوێزەکان== {{پەراوێز}} ==سەرچاوەکان== [http://kurdish-guide.com/2011/11/20/%DA%AF%D9%87%E2%80%8C%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%88%D9%87%E2%80%8C%D9%83%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D9%84%DB%8E%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C/ ڕێبەری کوردی] [[پۆل:سلێمانی]] 5klrnunmzuab2wbpe9zjromw9firrv0 0 99410 1669750 1664656 2026-09-18T04:37:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، وێژە-کۆلکە، ئەفغانستان-کۆلکە) 1669750 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:The Court of Gayumars (Cropped).jpg|وێنۆک|شانامە]] '''شانامە''' یان '''شاھنامە''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: شاھنامە، بە واتای کتێبی پاشاکان) [[ھەڵبەستی پاڵەوانی|ھەڵبەستێکی پاڵەوانی]]یە کە شاعیری [[ئێران]]ی [[فیردەوسی|ئەبوولقاسم فیردەوسی]] لەنێوان ساڵەکانی ٩٧٧ ھەتا ١٠١٠ی زایینی نووسیویەتی و [[ھەڵبەستی پاڵەوانیی نەتەوەیی]] وڵاتەکانی [[ئێران]]، [[ئەفغانستان]] و [[تاجیکستان]] بە ئەژمار دێت. شانامە لە نزیکەی ٥٠ ھەزار بەیت پێکھاتووە و یەکێک لە درێژترین ھەڵبەستە پاڵەوانییەکانی جیھان بە ئەژمار دێت. شانامە زۆرتر سەبارەت بە [[ئوستوورەناسیی ئێرانی|ئوستوورەکان]]ە و تا ڕادەیەکیش سەبارەت بە ڕابردووی ئمپراتووریی پارسەکان لە کاتی خوڵقاندنی جیھان ھەتا [[ھەڵمەتھێنانی مسوڵمانەکان بۆسەر ئێران|سەرکەوتنی موسڵمانەکان]] لە سەدەی ھەفتەم باس دەکات. لە وڵاتەکانی ئێران، ئەفغانستان و تاجیکستان، کە لەژێری کاریگەریی وێژەی فارسیدان ئەم ھەڵبەستە پاڵەوانییە جێگای بەرزێکی ھەیە. ئەم کتێبە لە زمان و وێژەی فارسیدا جێگای گرینگێکی ھەیە و لە ژماری شاکارەکانی وێژەی فارسی بە ئەژمار دێت. شانامە سەبارەت بە ژیان و پیشە و ئایینی ئێرانیانی بەر لە ئیسلامە. شانامە باسی پاشایانی ئێرانی لە [[کەیۆمەرس]]ەوە ھەتا [[یەزدگەرد]]ی ساسانیی تێدایە. ھەر وەھا سەرچاوەیەکی مێژووییە بۆ ناسینی فەرھەنگی ئێرانیانی پێش ئیسلام. فیردەوسی، بە وتەی خۆی دەور و بەر سی ساڵی سەرفی نووسینی شانامە کردووە. شێعرەکانی شانامە بە گەلێک زمان وەکوو کوردی، ئینگلیزی، ئەڵمانی، ڕووسی، تورکی، عەرەبی وەرگێڕدراوە. == وەرگێڕانی کوردی == [[سەدیق سەفیزادە|سدیق سەفیزادە]] وەرگێڕانێک لە شانامەی ‌فیردەوسی بە زمانی کوردی و شێوەزاری سۆرانی کردووە کە لە ساڵی ٢٠٠٥ لە لایەن پەخشانگەی پەرتەوبەیان لە شاری سنە بە چاپ گەیشتووە. [[ڕەزا ھمەتیار]] ھەڵبەستوانی خەڵکی سنەیش وەرگێڕانێکی دیکە لە شانامەی فیردەوسی بە زمانی کوردی کردووە کە تابەئێستاکە تەنیا بەرگی یەکەمی بە چاپ گەیشتووە. ھەروەھا [[سەید ئیسماعیل شاھۆیی]] (شاھۆ موکریانی) شانامەی فیردەوسی بە زمانی کوردی و شێوەزاری سۆرانی وەرگێڕاندووە. وەرگێڕانێکی دیکەش لە شانامە بە دەستی [[سیاوەش لوتفیکار]] بە [[کوردیی باشووری]] و زاری ئیلامی کراوەتەوە کە لە ساڵی ٢٠٢١ لەلایەن پەخشانگەی زاگروو لە شاری ئیلام چاپ کراوەتەوە.<ref name="کوردپرێس ١">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=پەردەلادان لەسەر کۆمەڵێکی ١٨ بەرگە لە وەرگێڕانی کوردیی چیرۆکەکانی شانامە بە شێعر لە ئیلامدا|ناونیشان=https://kurdpress.com/fa/9924/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|agency=کوردپرێس|ڕێکەوت=١٨ی ئایاری ٢٠٢١|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=https://kurdpress.com/fa/9924/ |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> ئەم چوار وەرگێڕانە بجگە لە [[شانامەی کوردی|شانامە کوردییەکانە]] کە بە زمانی کوردی و بە تایبەت کوردیی گۆرانی لە درێژای چەندین سەدە بەدوای ئیسلام ھونراونەتەوە و بڕێک لەوانە لەژێری کاریگەریی شانامەی فیردەوسیدا بوونەتەوە.<ref name="کوردپرێس ٢">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=ھەڵبەستوانێکی مەھابادی «شانامە»ی فیردەوسی بە زمانی کوردی وەردەگێڕێت|ناونیشان=https://kurdpress.com/fa/8285/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|agency=کوردپرێس|ڕێکەوت=٢٠ی نیسانی ٢٠٢١|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=https://kurdpress.com/fa/8285/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ھەڵبەستە پاڵەوانییە نەتەوییەکان}} {{تووڵی دەروازە|مێژووی ئیسلام|کتێب|شیعر|وێژە|ئەفغانستان|ئێران|ھونەرەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Shahnameh}} {{کتێب-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{ئەفغانستان-کۆلکە}} [[پۆل:ھێما نەتەوەیییەکانی ئێران]] [[پۆل:کتێبە فارسییەکان]] [[پۆل:وێژەی فارسی]] [[پۆل:میتۆلۆژیای فارسی]] [[پۆل:کتێبە ئێرانییەکان]] [[پۆل:وشە و دستەوشە فارسییەکان]] [[پۆل:شیعرە فارسییەکان]] 5e9puxf6nxda1qd0jja3ksycqld6x2d 0 99643 1669628 1357600 2026-09-17T22:36:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وێژە-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1669628 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە}} {{کەسایەتی | ناو = شارل پێرۆ | ناوی_خۆماڵی = Charles Perrault | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | وێنە = ChPerrault.jpg | قەبارەی وێنە = | جێگری_وێنە = | سەردێری وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٢ی جەنیڤێڕی ١٦٢٨ | شوێنی لەدایکبوون = [[پاریس]]، [[فەڕانسە]] | ڕێکەوتی_ونبوون = | شوێنی_ونبوون = | ڕەوشی_ونبوون = | ڕێکەوتی مردن = ١٦ی مەی ١٧٠٣ (٧٥ ساڵ) | شوێنی مردن = [[پاریس]]، [[فەڕانسە]] | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | مۆنۆمێنتەکان = | نیشتەجێ = | نەتەوە = | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | پیشە = چیرۆکنووس | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = پشیلەی چەکمەپۆش، چارۆکە سوور، جوانی خەوتوو | ڕێکخراو = | ناسراو_بە_ھۆی = | کارە_دیارەکان = | شێواز = | کاریگەر_بووە = | کاریگەری_بووە = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | تەلەفزیۆن = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بزاڤ = | بەرانبەرەکان = | ئایین = | سزای_تاوانباری = | ڕەوشی_تاوانباری = | ھاوسەر = | یار = | منداڵەکان = | دایک و باوک = | خزمەکان = | خەڵاتەکان = | واژۆ = | جێگری_واژۆ = | قەبارەی_واژۆ = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''شارل پێرۆ''' نووسەری بەناوبانگی فەڕەنسیە. پێرۆ بناغەدانەری شێوازێکی نوێیە لە [[وێژە]]دا کە بە '''چیرۆکی پەریان''' ناسراوە. بەناوبانگترین کارەکانی پێرۆ ئەمانەن: سیندرێللا، پشیلەی چەکمەپۆش، چارۆکە سوور و جوانی خەوتوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.biblioweb.org/-PERRAULT-Charles-.html |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060114161001/http://www.biblioweb.org/-PERRAULT-Charles-.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060114161001/http://www.biblioweb.org/-PERRAULT-Charles-.html |date=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦ }}</ref> زۆربەی بەرھەمەکانی پێرۆ لەدوای مردنیشی ھەر لە چاپ دران و بوونە بابەتی شانۆ، ئۆپیرا، بالە فیلم. پێرۆ یەکێک بوو لە کاریگەرترین کەسایەتییە ئەدەبیەکانی [[فەڕانسە]] لە سەدەی ١٧دا و یەکێک بوو لە بە ڕێوەبەرانی شۆڕشی ئەدەبی دژ بە ئەدەبی کلاسیک. == ژیان == شارل پێرۆ نووسەر و شاعیرێکی فەرەنسی بووە و بناغەدانەری جۆرێکی نوێی نووسین بووە کە ناوی لیناوە چیرۆکی ئەفسانەیی، لە ١٢ یەنایری ساڵی ١٦٢٨ لە خێزانێکی برجوازی دەوڵەمەند لە پاریس لەدایک بووە و کوڕە بچوک بووە. شارل پێرۆ نوسەری فەرەنسی بەناوبانگ دوای ئەوەی کۆمەڵێک چیرۆکی نووسیوە بۆ بەرژەوەندی پەروەردەکردنی منداڵە فەرەنسیەکان توانیوێتی خۆی بگەیەنێتە دلی بەلایین مرۆڤ لەماوەی ٤٠٠ ساڵدا، لەدیارترین ئەندامانی ئەکادیمیای فەرەنسا بووە و لەساڵی ١٦٧٤ بۆ یەکەم جار گوێوی ھیندی ھێناوەتەوە بۆ فەرەنسا. شارل پێرۆ ئەدیبێکی توانا بووە و خولیای نووسین بووە و حەزی لەفەلسەفەش ھەبووە، دوای ئەوەی لەگەڵ یەکێک لەمامۆستاکانی بەشەڕ ھاتووە وازی لە قوتابخانە ھێناوە و لەو کاتەوە بڕیاریداوە چیتر نەگەڕێتەوە بۆ قوتابخانە و دەستی کردووە بە خوێندنی کتێبی پیرۆزی ئینجیل و مێژووی فەرەنسا و چەند کتێبێکی دیکەی ڕۆشنبیری بە سوود تاکو قەرەبووی قوتابخانەکەی بۆ بکاتەوە. شارل پێرۆ ناوبانگێکی بەربڵاوی ھەبووە لە نووسینی چیرۆک و چیرۆکەکانی لەکارە ھونەریی جیھانیەکاندا بەکار ھاتووە وەکو ئۆپرا و بالیە و مۆسیقا و فیلم و شانۆگەری مۆسیقی. شارل پێرۆ کۆمەڵە چیرۆکێکی زۆری ئەفسوناوی نووسیوە و وەکو میراتێکی میلی پشتی پێئەبەسترێت، لەوانە کڵاوە سوورەکە، ڕیش شینەکە، جوانی خەوتوو سەندریلا، گەوھەر و بۆق، پێستی کەر و شازادە ڕاکردۆکە و چەندینی تر. شارل پێرۆ نوسەری بەناوبانگی فەرەنسی و خاوەنی پێرۆکەی چیرۆکی ئەفسوناوی لە ١٦ مایری ساڵی ١٧٠٣ لەتەمەنی ٧٥ ساڵیدا کۆچی دوایی کردووە. == پەراوێزەکان == <references/> {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فەڕەنسا|وێژە|شیعر}} {{پۆلی کۆمنز|Charles Perrault}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:نووسەرانی فەنتازیی فەڕەنسی]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای زمانی فەڕەنسی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٦٢٨]] [[پۆل:مردووانی ١٧٠٣]] [[پۆل:نووسەرانی فەڕەنسیی سەدەی ١٧یەم]] [[پۆل:نووسەرانی پاریسی]] h646kentropxvruc7e489276grvy5wk 0 100533 1669382 1552994 2026-09-17T15:19:25Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1669382 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس-کەسایەتی}} '''ئاریێل شارۆن''' (ماوەی ژیان:٢٦ی شووباتی ١٩٢٨ تاکوو ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤) کەسایەتی سیاسی ئیسرائیلییەو، شارۆن یازدەمین سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل بووە کە ماوەکەی ٧ی ئازاری ٢٠٠١ تاکوو ١٤ی نیسانی ٢٠٠٦، وە لەچەندین کابینەی حکوومەتەکانیش وەزیر بووە لەوێنەی وەزیری دەرەوەی [[ئیسرائیل]] بووە لەماوەی ١٣ی تشرینی یەکەم تاکوو ٦ی حوزەیرانی ١٩٩٩ وە وەزیری وزە و سەرچاوە ئاوییەکان و وەزیری خانووبەرە و بەرھەمھێنان و وە وەزیری (پیشەسازی-بازرگانی و کار) بووە وە وەزیری بەرگری ئیسرائیل بووە، لەدوای مردنی شارۆن لە ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ لە ئیسرائیل ماتەمینی ڕاگەیندرا بەڵام لە فەلەستین و ئێران و چەند وڵاتێکی عەرەبی ھاوڵاتییان خۆشحاڵکرد، شارۆن لەساڵی ١٩٨٢ رۆڵی ھەبووە لە داگیرکردنی باشووری لوبنان لەلایەن ئیسرائیلەوە کە ئەوکاتەبووە کە شارۆن وەزیری بەرگری ئیسرائیلی بووە و هەر لە لوبنانیش شارۆن تۆمەتبارکراوە بە کوشتارگەی سەبرا و شاتێلا لە لوبنان. {{کورت}} {{پۆلی کۆمنز|Ariel Sharon}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسرائیل|سیاسەت|دەیەی ٢٠١٠|زانستی سیاسەت}} [[پۆل:مێژووی ئیسرائیل]] [[پۆل:وەزیرانی حکوومەتی ئیسرائیل]] [[پۆل:جووە ئیسرائیلییەکان]] [[پۆل:سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٨]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٤]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی عیبری لە ئورشەلیم]] [[پۆل:جووە ئەگنۆستیکەکان]] [[پۆل:مردن بەهۆی لەکارکەوتنی گورچیلەکان]] [[پۆل:مردن بەھۆی لەکارکەوتنی گورچیلەکان]] [[پۆل:ئەو کەسانەی کە برینێکی زەبراویی مێشکیان ھەیە]] pw5auw9ob8rq1742atvw04vcccyfcsr 0 101179 1669729 1602068 2026-09-18T04:33:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1669729 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس-کەسایەتی}} '''شاسوار جەلال سەعید'''، ناسراو بە '''ئارام''' و دواتر '''شەھید ئارام'''<ref>[https://www.xendan.org/detailnews.aspx?jimare=66327&babet=1&relat=1024 یادی 41 ساڵەی شەھید ئارام بەڕێوەچو شەھید ئارام شیرازەی یەکێتی و کۆمەڵەی لە ترازان پاراست]، [[ماڵپەڕی خەندان]]، ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ بڵاوکراوەتەوە.</ref> (تشرینی دووەمی ١٩٤٧–٣١ی کانوونی دووەمی ١٩٧٨) کەسایەتییەکی سیاسیی چەپی کوردی بوو لە ناو [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] و ماوەیەکیش سکرتێری کاتیی [[کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان]] بوو.<ref>[https://www.sharpress.net/all-detail.aspx?Jimare=133051 کۆمەڵەی ڕەنجدەرانو یەکێتی نیشتمانی لەدیدی "شەھید ئارام"ەوە] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220122171354/https://www.sharpress.net/all-detail.aspx?Jimare=133051 |date=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}، ماڵپەڕی شارپرێس، ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ بڵاوکراوەتەوە.</ref><ref name=":0">[https://rojnews.news/کوردستان/شەھید-ئارام-سەرکردە-مێژووییەکەی-کورد/ شەھید ئارام.. سەرکردە مێژووییەکەی کوردستان] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220131170922/https://rojnews.news/كوردستان/شەهید-ئارام-سەرکردە-مێژووییەکەی-کورد/ |date=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}، ماڵپەڕی ڕۆژنیوس، ٢٧ی شوباتی ٢٠٢٠ بڵاوکراوەتەوە.</ref> == ژیان == شاسوار جەلال، ساڵی ١٩٤٧ لە[[گەڕەکی حاجی حان]]ی [[شاری سلێمانی]] لەدایکبووە، خوێندنی سەرەتایی لە شارۆچکەی [[ماوەت]] و [[چوارتا]] تەواوکردووە و قۆناغی ئامادەیی لە سلێمانی تەواوکردووە.<ref>[http://diplomaticmagazine.net/politics/118 ئارام، سەرکردە تەنیاکەی کۆمەڵە] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200111204757/http://www.diplomaticmagazine.net/politics/118 |date=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠}}، ماڵپەڕی دیپلۆماتیک مەگەزین، ڕۆژی ١ی شوباتی ٢٠١٨ بڵاوکراوەتەوە.</ref> ساڵی ١٩٦٤ لە [[کۆلیژی ئەندازیاریی]] [[زانکۆی بەغدا]] وەرگیراوە، بەڵام لەبەر کەم بینایی ڕەتکراوەتەوە بۆ کۆلیژی بازرگانی و ساڵی ١٩٧١ خوێندنی تەواوکردووە.<ref name=":0"/> ئارام لەگەڵ لیدیا ھاوسەرگیری کرد.<ref name=":1">[https://knwe.org/?p=38133 شەھید ئارام لە نێوانی دوو کتێب و وتارێکی ڕۆژنامەدا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201112064023/https://knwe.org/?p=38133 |date=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ }}، ماڵپەڕی [[کوردستانی نوێ (ڕۆژنامە)|کوردستانی نوێ]]، ڕۆژی ١٨ی ئازاری ٢٠١٩ بڵاوکراوەتەوە.</ref> == کاری سیاسی == لەسەرەتای لاویێتییەوە تیێکەلاوی کاری سیاسیی و ڕێکخراوی قوتابییان بوو. ئارام ڕۆژنامەنووسێکی چالاک بووە و لە ساڵانی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوو چەند بابەتێکی لە ڕۆژنامەی ھاوکاریی، لاپەڕەی «سیاسەتی دەرەوە»ی [[ڕۆژنامەی ھاوکاریی]] و دواتریش [[ڕۆژنامەی برایەتی]] بڵاوکردووەتەوە. ساڵی ١٩٧٠ چووەتە ڕیزی [[کۆمەڵەی مارکسی-لینینی کوردستان]]، لە ساڵی ١٩٧٥ کە [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] دامەزرا، ئەوا پەیوەندی بە یەکێتیی کردووە و خەڵکی بۆ خەباتەی چەکداریی کۆکردووەتەوە. لە تشرینی یەکەمی ١٩٧٦، ئارام ڕوویکردووەتە شاخ و خەباتی چەکداری لەدژی [[حیزبی بەعس]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.pukpb.org/so/news/952/89/.html |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130203072926/http://www.pukpb.org/so/news/952/89/.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی شوباتی ٢٠١٣}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130203072926/http://www.pukpb.org/so/news/952/89/.html |date= ٣ی شوباتی ٢٠١٣}}</ref> ئارام ئەندامی یەکێتیی قوتابییان بووە، لە ساڵی ١٩٧٠ یەکێک بووە لەدەستەی دامەزرێنەری [[کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان]]، لە ساڵی ١٩٧٤ وەک نوێنەری سکرتارییەتی یەکێتیی قوتابیانی کوردستان بەشداری کۆنگرەی لاوانی جیھانی لەمۆسکۆ کردووە. لە ساڵی ١٩٧٦ دوای گرتنی [[خاڵە شیھاب|خاڵە شەھاب]] و ھاوڕێکانی، ئارام وەکو سکرتێری کۆمەڵە ئەرکی ڕاپەڕاندنی ئیش و کارەکانی کۆمەڵەی لەئەستۆگرت، پاشان چووەتە شاخ و یەکەم دەستەی [[پارتیزان]]ە چەکدارەکانی شۆڕشی نوێی دروست کرد. ساڵی ١٩٧٧ بووە بە ئەندامی مەکتەبی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو|ناونیشان=http://www.pukpb.org/so/news/952/89/.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130203072926/http://www.pukpb.org/so/news/952/89/.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی شوباتی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130203072926/http://www.pukpb.org/so/news/952/89/.html |date= ٣ی شوباتی ٢٠١٣}}</ref> == مردن == لە ٣١ی [[کانوونی دووەم]]ی ١٩٧٨ لە گوندی [[تەنگیسەر، قەرەداغ|تەنگیسەر]]ی سەر بە ناوچەی [[قەرەداغ]] کوژراوە، لایەنگران و دۆستانی ئارام بکوژانی ناوبراو بە [[جاش]] وێنا باس دەکەن.<ref>[https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/310120201 جیاوازتر لە ساڵانی ڕابردوو، ئەمڕۆ یادی شەھید ئارام لە سلێمانی دەکرێتەوە]، [[ڕووداو (وێبگە)|ماڵپەڕی ڕووداو]]، ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ بڵاوکراوەتەوە.</ref><ref name=":1"/>{{سەرچاوەی باشتر پێویستە}} == ئەمانەش ببینە == * [[ڕێی خەباتمان]] * [[سروودی شەھید ئارام]] * [[شاسواری کوردستان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:ئەندامانی کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان]] [[پۆل:خەڵکی سلێمانی]] [[پۆل:سیاسییەکانی کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:کۆمۆنیستە کوردەکان]] [[پۆل:مارکسیستە کوردەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧]] [[پۆل:مردووانی ١٩٧٨]] ldsjjfn5r89t47pvuuyvd5olq5ofwqc 0 101528 1669360 1508397 2026-09-17T13:37:26Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە) 1669360 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Aorta scheme noTags.svg|چەپ|وێنۆک|ئائۆرت]] '''شاخوێنبەر''' یان '''ئائۆرت''' (بە [[ئینگلیسی]] : Aorta) ناوی گەورەترین ڕەگی خوێنبەری لەشی بڕبڕەدارانە.<ref>فەرهەنگی زانستگای کوردستان</ref> گرنگترین شاڕەگی لەش، ئائۆرتە، کە خوێنی پاڵفتە لە [[سکۆڵە|سکۆڵەی چەپی دڵەوە]] دەگوازێتەوە بۆ هەموو ئەندامەکانی لەش.<br /> ئائۆرت لە سێ لۆی ناوەکئ، نێوانی و دەرەکی پێک هاتووە کە لە [[کۆڵەجێن]] ، [[ئێلاستین]] و [[لووسەماسوولکە]] دروست بووە. لە دەرگانەی دەرهاتنی ئائۆرت لە سکۆڵەی چەپی دڵ، دەریچەیەکی دوولەتی هەیە کە لە کاتی کرانەوەی سکۆڵەی چەپ، دادەخرێ و لە هەڵگەڕانەوەی خوێن لە ئائۆرتەوە بۆ ناو دڵ بەرگری دەکا. ==سەرچاوە== *[https://web.archive.org/web/20140401072127/http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A2%D8%A6%D9%88%D8%B1%D8%AA ویکی فارسی] {{پەراوێز}} {{پۆلی کۆمنز|Aorta}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:توێکاری]] [[پۆل:توێکاریی دڵ]] [[پۆل:شاخوێنبەر]] 3ysbvd2ihc0f1auvgip6ncaqso8ocjx 0 101582 1669347 1658337 2026-09-17T13:35:16Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە، ئایین-کۆلکە) 1669347 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Shah Nematollah Vali Shrine in Qajar era.png|230px|وێنۆک|چەپ|وێنەی قەبری شا نیعمەتوڵڵا لە سەردەمی [[قاجاڕەکان]]دا]] '''شا نیعمەتوڵڵا وەلی''' لە کەسایەتییە ئایینییەکانی سەدەی ھەشت و نۆی کۆچییە. [[مەلا عەبدولکەریم مودەریس]] لە کتێبی [[بنەماڵەی زانیاران]]دا ئەم کەسایەتییەی بە کورد و لە نەتەوەی [[شێخ زەکەریا]] داناوە. ==ژیان و میراتی== لە سەر شوێنی لە دایکبوونی قسە و باسی زۆر ھەیە. کۆمەڵێک شوێنی لە دایکبوونیان لە [[کرمان]] داناوە. ئەو کۆمەڵێک شێعری [[فارسی]]ی لێ بە جێ ماوە. ئەو ھەروەھا کۆمەڵێک شوێنکەوتووی تایبەتی لە [[ئێران]]دا ھەیە کە بە [[نیعمەتوڵڵاییەکان]] ناویان دەرکردوە. ==سەرچاوەکان== 1- مودەڕیس، عەبدولکەریم، "بنەماڵەی زانیاران،" چاپەمەنیی ئانا، ١٣٩١ی ھەتاوی؛ ISBN:978-964-6876-59-0 ٢- [https://web.archive.org/web/20170826185419/https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B4%D8%A7%D9%87_%D9%86%D8%B9%D9%85%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D9%88%D9%84%DB%8C ویکیپیدیای فارسی] {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|ئێران|ژیاننامە|ئایین}} {{پۆلی کۆمنز|Shah Nimatullah Wali}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{ئایین-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٣٣٠]] [[پۆل:مردووانی ١٤٣١]] [[پۆل:شاعیرانی ئێرانی]] [[پۆل:ھۆنراوەنووسانی فارس]] [[پۆل:شاعیران بە زمانی فارسی]] [[پۆل:سۆفیەکانی ئێران]] [[پۆل:ھاشمیەکان]] [[پۆل:خەڵکی حەلەب]] 74vrrhvguv7s6w1znci0mb3xj116il2 0 102755 1669457 1582456 2026-09-17T19:36:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669457 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = شارستانی میراوە | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناوەندی شارستان|ناوەند]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[میراوە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]]کان | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی میراوە|ناوەندی]] و [[ناوچەی زاب|زاب]] | سەردێڕی_دامەزران = دامەزراندن | ڕێکەوتی_دامەزران = ١٥ی ئابی ٢٠٢٣ | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = فەرماندار | ناوی_سەرۆک = حوسێن خزری | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = ١٤٧٠ | دانیشتووان_لە = ٢٠١٦ |ژمارەی_دانیشتووان = ٢٢،٧٠٠ | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ }} '''شارستانی میراوە''' یەکێک لە شارستانەکانی [[پارێزگای ورمێ]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و [[ئێران]]ە کە لە باشووری ڕۆژاوای ئەم پارێزگایەدا ھەڵکەوتووە. ناوەندی ئەم شارستانە شاری [[میراوە]]یە. ژمارەی دانیشتووانی شارستانی میراوە لە ساڵی ٢٠١٦، بەرامبەر بە ٢٢،٧٠٠ کەس بووە.<ref>{{سەرژمێریی ٢٠١٦ی ئێران}}</ref>{{تێبینی|ئەم ئامارە سەبارەت بە ناوچەی وەزنێ (سەر بە شارستانی سەردەشت) بووە کە دواتر لە ساڵی ٢٠٢٣دا بووەتە شارستانی میراوە.}} ئەم شارستانە پێشتر لەژێر ناوی ''ناوچەی وەزنێ''، یەکێک لە ناوچەکانی [[شارستانی سەردەشت]] بوو کە لە ڕێکەوتی ١٥ی ئابی ٢٠٢٣، لە سەردەشت جیا کرایەوە و بووە شارستانێکی سەربەخۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=سامانه ملی قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران|زمان=fa|ڕێکەوت=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=Qavanin.ir|ناونیشان=https://qavanin.ir/Law/TreeText/301814|سەردێڕ=منتزع شدن شهر نلاس از بخش وزینه و الحاق به شهرستان سردشت در استان آذربایجان غربی مصوب ۱۴۰۱/۰۵/۲۴ با اصلاحات و الحاقات بعدی}}</ref> == جوگرافیا == شارستانی میراوە لە باکوور لەگەڵ [[شارستانی پیرانشار]]، لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ [[شارستانی مەھاباد]]، لە باشوور لەگەڵ [[شارستانی سەردەشت]] و لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[قەزای پشدەر]] لە [[پارێزگای سلێمانی]] و [[ھەرێمی کوردستان]] ھاوسنوورە. == گەشتیاری == === پردی قەڵاتاسیان === {{ئەمانەش ببینە|پردی قەڵاتاسیان}} پردی قەڵاتاسیان پردێکی مێژوویی لە [[نەبیاوە]] لە شارستانی میراوەیە کە لە سەردەمی قاجاڕەکاندا ساز کراوە. ئەو پردە لەسەر ڕێگای کۆنی میراوە و مەھاباد لە بەشی باکووری ڕووباری زێی بچووک جێی گرتووە. ناوی ئەو پردە لە گوندی [[قەڵاتاسیان]]ەوە وەرگیراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://mahabad.irib.ir/-/%D9%BE%D9%84-%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%86 |سەردێڕ=پل قلاتاسیان - نمایش محتوای تولیدات ویژه - صدا و سیمای مهاباد (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=دەنگ و ڕەنگی ناوەندی مەھاباد |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئایاری ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160501052332/http://mahabad.irib.ir/-/%D9%BE%D9%84-%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%86 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پردی قەڵاتاسیان لە ١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٠، وەکوو یەکێک لە [[ئاسەوارە نیشتمانییەکانی ئێران]] بە ژمارەی تۆمارکردنی ٢٩٢٢ ناسێندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.islahweb.org/content/2013/9/9577/%D9%BE%D9%84-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D9%82%D9%87%DA%B5%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%86 |سەردێڕ=پل تاریخی قلاتاسیان (پردی مێژوویی قه‌ڵاتاسیان) |بڵاوکەرەوە=جەماعەتی دەعوەت و ئیسلاحی سەردەشت |ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٣ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160617003345/http://islahweb.org/content/2013/9/9577/%D9%BE%D9%84-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D9%82%D9%87%DA%B5%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%86 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەو پردە یەکێک لە شوێنە گەشتیارییەکانی سەردەشت ھەژمار دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://fa.tripyar.com/iran/آذربایجان-غربی/سردشت/گردشگری/باستانی-و-تاریخی/ابنیه-های-تاریخی/پل-قلاتاسیان-سردشت.html |سەردێڕ=پل قلاتاسیان سردشت (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=وێبگەی گەشتیاریی ئێران |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٢ }}{{بەستەری مردوو|url=https://fa.tripyar.com/iran/%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA/%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C/%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C/%D8%A7%D8%A8%D9%86%DB%8C%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C/%D9%BE%D9%84-%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA.html |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Mirabad County}} {{شارستانی میراوە}} {{تووڵی دەروازە|موکریان|جوگرافیا|ئێران|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی میراوە]] [[پۆل:ناوچەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەردەشت]] [[پۆل:شارستانی سەردەشت]] bhhsoi6ss5ed9vy18x6vu8luezezyji 0 102972 1669339 1402184 2026-09-17T13:33:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669339 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Mohammad_Reza_Pahlavi_2.jpg|وێنۆک|[[محەممەدڕەزا پەھلەوی]]، ''شای'' ئێران لە ساڵانی ١٩٤١ تا ١٩٧٩، دوا فەرمانڕەوا بوو کە نازناوی شای ھەڵگرتبوو.]] '''شا''' ({{بە فارسی|شاه}}، {{IPAc-en|ʃ|ɑ:}}؛ {{Transl|fa|Šāh}}، {{IPA-fa|ʃɒ:h|}}؛ {{دەقاودەق|پاشا}}) نازناوێکی شاھانەیە کە لە مێژوودا لەلایەن کەسایەتییە پێشەنگە پاشایەتییەکانی [[ھیندستان]] و ئێرانەوە بەکارھێنراوە. ھەروەھا لەلایەن چەندین کۆمەڵگەی فارسی جۆراوجۆرەوە بەکاردەھێنرا وەک [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]، خانەدانی کازاخ، خانەدانی بوخارا و [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆلی ھیند]]، سوڵتانییەتی بەنگال، [[مێژووی ئەفغانستان|خانەدانە مێژوویییە ئەفغانییەکان]] و لەنێویاندا گورخانییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Siddiq|یەکەم=Mohammad Yusuf|ڕێکەوت=Spring–Summer 2015|سەردێڕ=Titles and Islamic Culture as Reflected in the Islamic Architectural Inscriptions of Bengal (1205–1707)|journal=Islamic Studies|بەرگ=٥٤|issue=1/2|پەڕەکان=٥٠–٥١|jstor=44629923|وتەگێڕانەوە=Shāh … [a] Persian title, … sometimes in different compound forms, such as Bādshāh or Pādshāh … stands for monarch, which has become part of the popular vocabulary over years in a number of South Asian languages including Bengali, Urdu and Hindi, in addition to the languages of neighbouring regions. The last Afghan king Zāhīr Shāh, for instance, used to be called "Bādshāh" until his dethronement in 1973. Used by all the Mughal emperors in India, the title appeared in a few [Bengal] Sultanate inscriptions as well.}}</ref> == وشەناسی == وشەکە لە [[زمانی پارسیی کۆن|فارسی کۆن]] ''xšāyaθiya'' «پاشا» سەرچاوەی گرتووە، کە پێشتر بە ھێنانی لە [[زمانی مادی]] دانرا،<ref>[http://www.fas.harvard.edu/~iranian/OldPersian/opcomplete.pdf An introduction to Old Persian] (p. 149). Prods Oktor Skjærvø. Harvard University. 2003.</ref> وەک چۆن بەراورد دەکرا بە [[زمانی ئاڤێستایی|ئاڤێستانی]] ''xšaθra-''، «دەسەڵات» و «فەرمان»، کە ھاوتایە لەگەڵ [[زمانی سانسکریت|سانسکریتی]] ''kṣatra-.'' لەم دواییانەدا فۆڕمی ''xšāyaθiya'' وەک پێکھاتەیەکی ڕاستەقینە و بۆماوەیی فارسی بە مانای 'پەیوەندیدار بە حوکمڕانی، حوکمڕانی' شیکراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Schmitt|یەکەم=Rüdiger|سەردێڕ=Wörterbuch der altpersischen Königsinschriften|بڵاوکەرەوە=Reichert Verlag|ساڵ=٢٠١٤|ژپنک=٩٧٨-٣-٩٥٤٩٠-٠١٧-٦|شوێن=Wiesbaden|پەڕەکان=٢٨٦–٢٨٧}}</ref> نازناوی تەواو و [[زمانی پارسیی کۆن|کۆنی فارسی]] فەرمانڕەوا [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی|ھەخامەنشی]] یەکەم ئیمپراتۆرییەتی فارس بریتی بوو لە ''Xšāyaθiya Xšāyaθiyānām'' یان (فارسی ناوەڕاست) ''Šâhân Šâh''، «پاشای پاشاکان»، «خوداوەند»<ref>Old Persian. Appendices, Glossaries, Indices & Transcriptions. Prods Oktor Skjærvø. Harvard University. 2003.</ref> یان «ئیمپراتۆر». ئەم نازناوە پێشینەی سەرچاوەی کۆن و دێرنی ڕۆژھەڵاتی نزیک یان میزۆپۆتامیای ھەیە. سەرەتاییترینی ئەم جۆرە نازناوە دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی ئاشووریی ناوەڕاست بە ناوی ''šar šarrāni''، بە ئاماژەدان بە فەرمانڕەوای ئاشووری توکلتی-نینورتای یەکەم (١٢٤٣–١٢٠٧ پێش زایین). == شێوازەکانی تر == * ''شابانوو'' (فارسی {{Lang|fa|شھبانو}}): زاراوەیەکی فارسییە بە بەکارھێنانی وشەی ''شا'' و پاشگری فارسی ''-بانوو'' ("خانم")، نازناوی فەرمیی ئیمپراتۆری [[فەرەح پەھلەوی]] بوو. * ''شاپوور'' (فارسی {{Lang|fa|شاھپور}}): لە ''شا'' وەرگیراوە بە بەکارھێنانی پاشگری فارسیی کۆن ''-پوور'' "کوڕ، نەوەی نێر"، بۆ دیاریکردنی شازادە. * ''شادۆخت'' (فارسی {{Lang|fa|شاھدخت}}): زاراوەیەکی دیکەیە کە لە ''شا'' وەرگیراوە بە بەکارھێنانی پاشگری ناوی باوکی فارسی ''-دۆخت'' "کچ، نەوەی مێینە"، بۆ دیاریکردنی شازادەی ماڵە شاھانەیییەکان. * ''شازادە'' (فارسی {{Lang|fa|شاھزادھ}}): ناوی کۆتایی فارسی بۆ شازادە (l''نەوەی شا'')؛ لەلایەن تورکە عوسمانییەکانیشەوە بەکاردێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://www.surnamedb.com/Surname/Shah#ixzz1SP60S1SF ناوی کۆتایی: شا] لە surnamedb.com * [http://www.etymonline.com/index.php?search=shah&searchmode=none شا] – Etymology OnLine {{تووڵی دەروازە|ئێران|مێژوو|ئاسیا|ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{پۆلی کۆمنز|Monarchs of Persia}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:وشە و دەستەوشە فارسییەکان]] [[پۆل:نازناوی خانەدانەکان]] [[پۆل:پاشایەتی]] [[پۆل:سیاسەت]] 7ytaxtp8n2dbkkhsbzpqxaurmlwe3r5 0 106010 1669506 1669200 2026-09-17T20:13:58Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669506 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{کەسایەتی | ناو = پالمیرۆ تولییاتی | وێنە =Palmiro Togliatti Official.jpg | قەبارەی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | شوێنی لەدایکبوون = [[جینۆوا]]، [[ئیتالیا]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[٢٦ی ئادار]]ی [[١٨٩٣]] | شوێنی مردن = [[یالتا]]، [[کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئوکراینا]]، [[یەکێتیی سۆڤیەت]] | هۆکاری مردن = | ڕێکەوتی مردن = [[٢١ی ئاب]]ی [[١٩٦٤]] | شوێنی گۆڕ = | نیشتەجێ = | نەتەوە = [[ئیتالیا]] | ناوەکانی تر = | نەژاد = | هاووڵاتی = [[ئیتالیایی]] | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = | ساڵانی چالاکی = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بە هۆی = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = [[پارتی کۆمۆنیستی ئیتالیا]] | بەرانبەرەکان = | ئایین = | هاوسەر = | منداڵەکان = | دایک و باوک = | خزمەکان = [[ئۆگنیۆ جوزێپێ تولییاتی]] (برا) | پەیوەندیەکان = | خەڵاتەکان = | ئیمزا = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''پالمیرۆ تولییاتی''' (٢٦ ئاداری ١٨٩٣ - ٢١ی ئابی ١٩٦٤) سیاسەتوانی [[ئیتالیایی]] و ڕێبەری [[پارتی کۆمۆنیستی ئیتالیا]] (لە ١٩٢٧ ھەتا کاتی مردنی) بوو. پشتگێرانی تولییاتی نازناوی Il Migliore (ئێل میلییۆرێ)یان پێ داوە کە بە مانای باشترینە.<ref>http://www.raistoria.rai.it/articoli/togliatti-labilita-de-il-migliore/12363/default.aspx</ref> براکەی بە ناوی [[ئۆگنیۆ جوزێپێ تولییاتی]] (١٨٩٠ - ١٩٧٧) بیرەکار و دۆزەرەوەی [[گۆڕاییەکانی تولییاتی]]ە.<ref>http://books.google.com/books?id=MqcZAAAAIAAJ</ref> == پەڕاوێز = {{reflist|2}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فەلسەفە|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Palmiro Togliatti}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٣]] [[پۆل:مردووانی ١٩٦٤]] [[پۆل:کۆمۆنیستە ئیتالیاییەکان]] [[پۆل:مارکسیستە ئیتالیاییەکان]] [[پۆل:بیردۆزە مارکسییەکان]] q0g44ff3obkkchp582k3qrhkqnpawxo 0 117542 1669463 1660394 2026-09-17T19:37:29Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669463 wikitext text/x-wiki {{Databox|وێنە=[[پەڕگە:Paveh County in Kurdish Areas.jpg|350px|وێنۆک|شارستانی پاوە لە نێو کوردستان‌دا (ناوچە کوردنشینەکان)]]}}'''شارستانی پاوە'''، لە [[دابەشکاریی وڵاتیی ئێران]]دا، یەکێک لە [[شارستان|شارستانەکانی]] [[پارێزگای کرماشان|پارێزگای کرماشانە]]. ناوەندی ئەم شارستانە [[پاوە|شاری پاوەس]] و لە سێ [[ناوچە]] پێکھاتووە: * [[ناوچەی ناوەندی شارستانی پاوە|ناوچەی ناوەندی]] ** [[گوندستانی ھەوڵی]] ** [[گوندستانی شمشێر]] شارەکان: [[پاوە]] * [[ناوچەی باینگان]] ** [[گوندستانی ماکوان]] ** [[گوندستانی شێوەسەر]] شارەکان: [[بانەوڕێ]]، [[باینگان]] * [[ناوچەی نەوسوود]] ** [[گوندستانی سیروان]] شارەکان: [[نۆدشە]]، [[نەوسوود]] == پیشەسازی == دروستکردنی کارگەی خواردنەوەسازیی ترزە بەرھەمھێنەری خواردنەوە بە نیشانەی بازرگانیی «پرژە» لە ماوەی ساڵانی ١٣٨٩–١٣٩٠ بە وەبەرھێنانی ٣٫٥ ملیار تمەن ئەنجام درا و لە ساڵی ١٣٩١ چالاکیی خۆی بە ١٨ کرێکار لە شارۆچکەی پیشەسازیی پاوە دەست پێ کرد. چالاکیی ئەم کارگەیە دوای ماوەیەکی کورت بەھۆی قەرزاری بە [[بانک ملت]]، دەستی بەسەردا گیرا و چالاکییەکانی ڕاگیران و کارگەکەش لەلایەن بانک ملەتەوە دەستی بەسەردا گیرا.<ref name="ایسنا ۱">[https://www.isna.ir/xdJXGD خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): ''تلاش برای احیا کارخانه تولید نوشابه پاوه''، نوشته‌شده در ۱۴ شهریور ۱۴۰۰؛] بازدید در ۱۴ شهریور ۱۴۰۰.</ref><ref name="کردپرس ۱">[https://kurdpress.com/fa/19464/ کردپرس: ''نوشابۀ ترزه امیدوار به بازگشت دوباره''، نوشته‌شده در ۲۷ مهر ۱۴۰۰؛]{{بەستەری مردوو|url=https://kurdpress.com/fa/19464/ |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }} بازدید در ۲۷ مهر ۱۴۰۰.</ref><ref name="کردپرس ۲">[https://kurdpress.com/fa/35126/ کردپرس: ''تلاش برای راه‌اندازی مجدد نوَساله پرژه پاوه''، نوشته‌شده در ۱۵ تیر ۱۴۰۱؛]{{بەستەری مردوو|url=https://kurdpress.com/fa/35126/ |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }} بازدید در ۱۵ تیر ۱۴۰۱.</ref> سەرباری ئەمە لە شارۆچکەی پیشەسازیی پاوە ٥ یەکەی چالاک ھەن کە ٣ یەکە لەمانە لە بواری بەرھەمھێنانی کۆنکریتی ئامادەکراو و تیرچەبلۆکدا چالاکی دەکەن.<ref name="کردپرس ۱"/> == دانیشتووانناسی == === دانیشتووان === لە کاتی سەرژمێریی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی شارستانەکە ٥١٬٧٥٥ کەس لە ١٣٬٣٠٩ بنەماڵەدا بووە.<ref name="2006 Kermanshah Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006): Kermanshah Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/05.xls|access-date=25 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20110920094844/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/05.xls|format=Excel|archive-date=20 September 2011}}</ref> سەرژمێریی دواتر لە ساڵی ٢٠١١دا، ٥٦٬٨٣٧ کەسی لە ١٥٬٩٢٩ بنەماڵەدا بژاردووە.<ref name="2011 Kermanshah Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011): Kermanshah Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=irandataportal.syr.edu|via=Iran Data Portal, Syracuse University|url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Kermanshah.xls|archive-url=https://web.archive.org/web/20230118172226/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Kermanshah.xls|archive-date=18 January 2023|access-date=19 December 2022|format=Excel}}</ref> سەرژمێریی ٢٠١٦ ژمارەی دانیشتووانی شارستانەکەی بە ٦٠٬٤٣١ کەس لە ١٨٬٤٧١ بنەماڵەدا پێوانە کردووە.<ref name="2016 Kermanshah Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Kermanshah Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_05.xlsx|access-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220403212203/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_05.xlsx|format=Excel|archive-date=3 April 2022}}</ref> === دابەشکارییە کارگێڕییەکان === مێژووی دانیشتووان و پێکھاتەی کارگێڕیی شارستانی پاوە لە سێ سەرژمێریی یەک لە دوای یەک لە خشتەی خوارەوەدا نیشان دراوە. {| class="wikitable" |+ دانیشتووانی شارستانی پاوە |- ! دابەشکارییە کارگێڕییەکان !! ٢٠٠٦<ref name="2006 Kermanshah Province"/> !! ٢٠١١<ref name="2011 Kermanshah Province"/> !! ٢٠١٦<ref name="2016 Kermanshah Province"/> |- | '''[[ناوچەی ناوەندی (شارستانی پاوە)|ناوچەی ناوەندی]]''' || style="text-align: right;"| '''٣٤٬٧٨٤''' || style="text-align: right;"| '''٣٩٬٣٧٩''' || style="text-align: right;"| '''٤٢٬١٧٨''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری ھۆڵی|گوندەواری ھۆڵی]] || style="text-align: right;"| ٦٬٣٣٠ || style="text-align: right;"| ٦٬٥٠٨ || style="text-align: right;"| ٦٬١٧٣ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری شەشمێر|گوندەواری شەشمێر]] || style="text-align: right;"| ٨٬٦٨٠ || style="text-align: right;"| ٩٬١٦٧ || style="text-align: right;"| ١٠٬٢٣٤ |- | style="padding-left: 1em;" | [[پاوە]] (شار) || style="text-align: right;"| ١٩٬٧٧٤ || style="text-align: right;"| ٢٣٬٧٠٤ || style="text-align: right;"| ٢٥٬٧٧١ |- | '''[[ناوچەی باینگان]]''' || style="text-align: right;"| '''٨٬٩٨٧''' || style="text-align: right;"| '''٩٬٧٩٦''' || style="text-align: right;"| '''٩٬٥٠٣''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری مەقوان|گوندەواری مەقوان]] || style="text-align: right;"| ٢٬٣٢٧ || style="text-align: right;"| ٢٬٢٥٥ || style="text-align: right;"| ٢٬١٤٩ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری شێوەسەر|گوندەواری شێوەسەر]] || style="text-align: right;"| ٥٬٠٢٦ || style="text-align: right;"| ٥٬٨١٠ || style="text-align: right;"| ٢٬٦٥٤ |- | style="padding-left: 1em;" | [[بانەوڕێ]] (شار) || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ٣٬١٨٧ |- | style="padding-left: 1em;" | [[باینگان]] (شار) || style="text-align: right;"| ١٬٦٣٤ || style="text-align: right;"| ١٬٧٣١ || style="text-align: right;"| ١٬٥١٣ |- | '''[[ناوچەی نەوسوود]]''' || style="text-align: right;"| '''٧٬٩٨٤''' || style="text-align: right;"| '''٧٬٦٦٢''' || style="text-align: right;"| '''٨٬٧٥٠''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری سیروان|گوندەواری سیروان]] || style="text-align: right;"| ٢٬٨٧٤ || style="text-align: right;"| ٢٬٨٥٥ || style="text-align: right;"| ٣٬١١٨ |- | style="padding-left: 1em;" | [[نۆدشە]] (شار) || style="text-align: right;"| ٣٬٥٤٨ || style="text-align: right;"| ٣٬٠٧٧ || style="text-align: right;"| ٣٬٦٨٣ |- | style="padding-left: 1em;" | [[نەوسوود]] (شار) || style="text-align: right;"| ١٬٥٦٢ || style="text-align: right;"| ١٬٧٣٠ || style="text-align: right;"| ١٬٩٤٩ |- | '''کۆی گشتی''' || style="text-align: right;"| '''٥١٬٧٥٥''' || style="text-align: right;"| '''٥٦٬٨٣٧''' || style="text-align: right;"| '''٦٠٬٤٣١''' |- | colspan=4 | {{small|RD {{=}} گوندەوار}} |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی پاوە}} {{پارێزگای کرماشان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران|پارێزگای کرماشان|کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Paveh County}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانی پاوە]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای کرماشان]] mejldbsfdhnzto7x4z637s0l100xtmb 0 117575 1669413 1586679 2026-09-17T16:36:46Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669413 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''شارستانی جوانڕۆ'''، لە [[دابەشکاریی وڵاتیی ئێران]]دا، یەکێک لە [[شارستان|شارستانەکانی]] [[پارێزگای کرماشان|پارێزگای کرماشانە]]. ناوەندی ئەم شارستانە [[جوانڕۆ|شاری جوانڕۆیە]] و لە دوو [[ناوچە]] پێکھاتووە: * [[ناوچەی ناوەندی شارستانی جوانڕۆ|ناوچەی ناوەندی]] * [[ناوچەی کڵاشی]] بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١١]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارستانە ٧١،٢٣٥ کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==دانیشتووانناسی== ===دانیشتووان=== لە کاتی سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی شارستانەکە ٦٢،٢٥٩ کەس لە ١٣،٦٢٩ بنەماڵەدا بووە.<ref name="2006 Kermanshah Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006): Kermanshah Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/05.xls|access-date=25 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20110920094844/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/05.xls|format=Excel|archive-date=20 September 2011}}</ref> سەرژمێریی دواتر لە ساڵی ٢٠١١دا ٧١،٢٣٥ کەسی لە ١٧،٨٥٤ بنەماڵەدا ژماردووە.<ref name="2011 Kermanshah Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011): Kermanshah Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=irandataportal.syr.edu|via=Iran Data Portal, Syracuse University|url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Kermanshah.xls|archive-url=https://web.archive.org/web/20230118172226/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Kermanshah.xls|archive-date=18 January 2023|access-date=19 December 2022|format=Excel}}</ref> سەرژمێریی ٢٠١٦ ژمارەی دانیشتووانی شارستانەکەی بە ٧٥،١٦٩ کەس لە ٢٠،٥٩٢ بنەماڵەدا پێوانە کرد.<ref name="2016 Kermanshah Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Kermanshah Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_05.xlsx|access-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220403212203/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_05.xlsx|format=Excel|archive-date=3 April 2022}}</ref> ===دابەشکارییەکانی کارگێڕی=== مێژووی دانیشتووان و پێکھاتەی کارگێڕیی شارستانی جوانڕۆ لە سێ سەرژمێریی یەک لەدوای یەکدا لە خشتەی خوارەوەدا نیشان دراوە. {| class="wikitable" |+ دانیشتووانی شارستانی جوانڕۆ |- ! دابەشکارییەکانی کارگێڕی !! ٢٠٠٦<ref name="2006 Kermanshah Province"/> !! ٢٠١١<ref name="2011 Kermanshah Province"/> !! ٢٠١٦<ref name="2016 Kermanshah Province"/> |- | '''[[ناوچەی ناوەندی (شارستانی جوانڕۆ)|ناوچەی ناوەندی]]''' || style="text-align: right;"| '''٥٣،٠٤٨''' || style="text-align: right;"| '''٦٢،٢٥٥''' || style="text-align: right;"| '''٦٦،٤٩٣''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری بازان|گوندەواری بازان]] || style="text-align: right;"| ٥،٢٥٧ || style="text-align: right;"| ٤،٨٣٦ || style="text-align: right;"| ٤،٦٤٧ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری پەڵەنگانە|گوندەواری پەڵەنگانە]] || style="text-align: right;"| ٤،٦٨٧ || style="text-align: right;"| ٥،٩٣٦ || style="text-align: right;"| ٧،٤٩٢ |- | style="padding-left: 1em;" | [[جوانڕۆ]] (شار) || style="text-align: right;"| ٤٣،١٠٤ || style="text-align: right;"| ٥١،٤٨٣ || style="text-align: right;"| ٥٤،٣٥٤ |- | '''[[ناوچەی کڵاشی]]''' || style="text-align: right;"| '''٩،٢١١''' || style="text-align: right;"| '''٨،٩٨٠''' || style="text-align: right;"| '''٨،٦٧٦''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری کڵاشی]] || style="text-align: right;"| ٤،٣٩٢ || style="text-align: right;"| ٤،٣٠٣ || style="text-align: right;"| ٤،٤٤٧ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری شەروێنە]] || style="text-align: right;"| ٤،٨١٩ || style="text-align: right;"| ٤،٦٧٧ || style="text-align: right;"| ٤،٢٢٩ |- | style="padding-left: 1em;" | [[شەروێنە]] (شار){{efn|دوای سەرژمێریی ٢٠١٦ بوو بە شار<ref name="Sharvineh City"/>}} || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | '''کۆ''' || style="text-align: right;"| '''٦٢،٢٥٩''' || style="text-align: right;"| '''٧١،٢٣٥''' || style="text-align: right;"| '''٧٥،١٦٩''' |- | colspan=4 | {{small|گوندەوار {{=}} Rural District}} |} == سەرچاوەکان == {{reflist}} {{پارێزگای کرماشان}} {{پۆلی کۆمنز|Javanrud County}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانی جوانڕۆ]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای کرماشان]] 43fhflmcu2zsyamcyv0xegpm6lmxv9v 0 117638 1669442 1586852 2026-09-17T19:34:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669442 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''شارستانی سەرپێڵی زەھاو''' لە [[دابەشکاریی وڵاتیی ئێران]]دا، یەکێک لە [[شارستان|شارستانەکانی]] [[پارێزگای کرماشان|پارێزگای کرماشانە]]. ناوەندی ئەم شارستانە [[سەرپێڵی زەھاو]]ە و لە یەک [[ناوچە]] پێکھاتووە: * [[ناوچەی ناوەندی سەرپێڵی زەھاو|ناوچەی ناوەندی]] بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١١]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارستانە ٨٥،٦١٦ کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==دانیشتووانناسی== ===دانیشتووان=== لە کاتی سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی شارستانەکە ٨١،٤٢٨ کەس لە ١٨،٢٣٣ بنەماڵەدا بووە.<ref name="2006 Kermanshah Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006): Kermanshah Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/05.xls|access-date=25 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20110920094844/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/05.xls|format=Excel|archive-date=20 September 2011}}</ref> سەرژمێریی دواتر لە ساڵی ٢٠١١دا ٨٥،٦١٦ کەسی لە ٢١،٦٧٧ بنەماڵەدا ژماردووە.<ref name="2011 Kermanshah Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011): Kermanshah Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=irandataportal.syr.edu|via=Iran Data Portal, Syracuse University|url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Kermanshah.xls|archive-url=https://web.archive.org/web/20230118172226/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Kermanshah.xls|archive-date=18 January 2023|access-date=19 December 2022|format=Excel}}</ref> سەرژمێریی ٢٠١٦ ژمارەی دانیشتووانی شارستانەکەی بە ٨٥،٣٤٢ کەس لە ٢٣،٦٩٦ بنەماڵەدا پێوانە کرد.<ref name="2016 Kermanshah Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Kermanshah Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_05.xlsx|access-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220403212203/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_05.xlsx|format=Excel|archive-date=3 April 2022}}</ref> ===دابەشکارییەکانی کارگێڕی=== مێژووی دانیشتووان و پێکھاتەی کارگێڕیی شارستانی سەرپێڵی زەھاو لە سێ سەرژمێریی یەک لەدوای یەکدا لە خشتەی خوارەوەدا نیشان دراوە. {| class="wikitable" |+ دانیشتووانی شارستانی سەرپێڵی زەھاو |- ! دابەشکارییەکانی کارگێڕی !! ٢٠٠٦<ref name="2006 Kermanshah Province"/> !! ٢٠١١<ref name="2011 Kermanshah Province"/> !! ٢٠١٦<ref name="2016 Kermanshah Province"/> |- | '''[[ناوچەی ناوەندی (شارستانی سەرپێڵی زەھاو)|ناوچەی ناوەندی]]''' || style="text-align: right;"| '''٨١،٤٢٨''' || style="text-align: right;"| '''٨٥،١٩٣''' || style="text-align: right;"| '''٧٣،٩٤٢''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری بێشیوە و پاتاق]] || style="text-align: right;"| ٦،٥١٨ || style="text-align: right;"| ٦،٤٠٧ || style="text-align: right;"| ٥،٤٨٠ |- | style="padding-left: 1em;" | گوندەواری دەشتی زەھاو || style="text-align: right;"| ٦،٩٢٥ || style="text-align: right;"| ٦،٨٥٤ || style="text-align: right;"| ٦،٤٦٥ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری حەومەی سەرپێڵ]] || style="text-align: right;"| ١٣،٧٦٨ || style="text-align: right;"| ١٦،٦٤٣ || style="text-align: right;"| ٨،٣٦٠ |- | style="padding-left: 1em;" | گوندەواری جەیگەران || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ٢،٠٣٢ |- | style="padding-left: 1em;" | گوندەواری پشتی تەنگ || style="text-align: right;"| ٦،٤٧٦ || style="text-align: right;"| ٦،٤٧٤ || style="text-align: right;"| ٥،٥٨٢ |- | style="padding-left: 1em;" | گوندەواری قەڵا شاھین|| style="text-align: right;"| ١٣،١٠٩ || style="text-align: right;"| ١٣،٠٠٦ || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | گوندەواری سەرقیەڵە || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ٥٤٢ |- | style="padding-left: 1em;" | [[سەرپێڵی زەھاو]] (شار) || style="text-align: right;"| ٣٤،٦٣٢ || style="text-align: right;"| ٣٥،٨٠٩ || style="text-align: right;"| ٤٥،٤٨١ |- | '''[[ناوچەی دەشتی زەھاو]]''' || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری دەشتی زەھاو]] || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری جەیگەران]] || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری پشتی تەنگ]] || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری سەرقیەڵە]] || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | '''[[ناوچەی قەڵا شاھین]]''' || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| '''١١،٢٦٥''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری قەڵا شاھین]] || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ٥،٢٩١ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری سەرابی قەڵا شاھین]] || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ٥،٩٧٤ |- | '''کۆ''' || style="text-align: right;"| '''٨١،٤٢٨''' || style="text-align: right;"| '''٨٥،٦١٦''' || style="text-align: right;"| '''٨٥،٣٤٢''' |- | colspan=4 | {{small|گوندەوار {{=}} Rural District}} |} == دۆزینەوە شوێنەوارییەکان == شوێنەوارناسان لە ئابی ٢٠١٩دا لە گۆڤاری [[ئەنتیکویتی (گۆڤار)|ئەنتیکویتی]]دا سەبارەت بە دۆزینەوەی دیوارێکی بەرگری بە ناوی «دیواری گەوری» یان «دیواری گەوری چەن» بڵاویان کردەوە کە لە نزیک سنووری ئێستای [[سنووری ئێران–عێراق]] دۆزرایەوە و نزیکەی ١١٥ کیلۆمەتر درێژ بووەتەوە. پێشبینی دەکرێت کە دیوارەکە لە سەردەمی فەرمانڕەوایی [[ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی|ئەشکانییەکان]] یان [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسانییەکان]]دا دروست کرابێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.livescience.com/hadrians-wall-of-iran-discovered.html|سەردێڕ=Ancient 70-Mile-Long Wall Found in Western Iran. But Who Built It?|دوایین=Jarus|یەکەم=Owen|وێبگە=livescience.com|ڕێکەوت=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Alibaigi|یەکەم=Sajjad|ڕێکەوت=٢٠١٩|سەردێڕ=The Gawri Wall: a possible ParthoSasanian structure in the western foothills of the Zagros Mountains|ناونیشان=https://www.cambridge.org/core/services/aop-cambridge-core/content/view/C0BAF0AB27D9349C3DAD4D9F33F5324C/S0003598X19000978a.pdf/gawri_wall_a_possible_parthosasanian_structure_in_the_western_foothills_of_the_zagros_mountains.pdf|journal=Antiquity|بەرگ=٩٣|issue=370 |doi=10.15184/aqy.2019.97 |s2cid=202360311}}</ref> بە بۆچوونی سەجاد عەلیبەیگی: «بە قەبارەیەکی خەمڵێنراو کە نزیکەی یەک ملیۆن مەتر سێجا بەردە، پێویستی بە سەرچاوەی بەرچاو لە ڕووی ھێزی کار، کەرەستە و کات ھەبووە. پاشماوەی پێکھاتەکان، کە ئێستا وێران بوون، لە شوێنە جیاجیاکانی درێژاییی دیوارەکەدا دەبینرێن. ئەمانە لەوانەیە قوللەی [بورجی بچووک] یان بینای پەیوەندیدار بووبن».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://archaeology-world.com/ancient-70-mile-long-wall-found-in-western-iran-but-who-built-it/|سەردێڕ=Ancient 70-Mile-Long Wall Found in Western Iran. But Who Built It? {{!}} ARCHAEOLOGY WORLD|ڕێکەوت=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|زمان=en-GB|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.tehrantimes.com/news/441752/Ancient-70-mile-long-wall-found-in-western-Iran|سەردێڕ=Ancient 70-mile-long wall found in western Iran|ڕێکەوت=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|وێبگە=Tehran Times|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> == سەرچاوەکان == {{reflist}} {{پارێزگای کرماشان}} {{پۆلی کۆمنز|Sarpol-e Zahab County}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانی سەرپێڵی زەھاو]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای کرماشان]] 3vsshtcjb6rusbdiunndi7exioeumwk 0 117668 1669450 1587346 2026-09-17T19:35:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669450 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''شارستانی قەسری شیرین'''، یان بە کورتی '''قەسر''' لە [[دابەشکاریی کارگێڕیی ئێران|دابەشکاریی وڵاتیی ئێراندا]]، یەکێکە لە [[شارستان|شارستانەکانی]] [[پارێزگای کرماشان]]. ناوەندی ئەم شارستانە [[قەسری شیرین|قەسری شیرینە]] بەرانبەر بە [[خانەقین]] و ھاو سنوورە لەگەڵ [[عێراق]] و لە دوو [[ناوچە]] پێکھاتووە: * [[ناوچەی ناوەندی شارستانی قەسری شیرین|ناوچەی ناوەندی]] * [[ناوچەی سوومار]] بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران|سەرژماریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١١]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارستانە ٢٥،٥١٧ کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==دانیشتووانناسی== ===دانیشتووان=== لە کاتی سەرژمێریی نیشتمانیی ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی شارستانەکە ١٩,٨٢١ کەس بووە لە ٤,٩٩٩ خێزاندا.<ref name="2006 Kermanshah Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006): Kermanshah Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/05.xls|access-date=25 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20110920094844/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/05.xls|format=Excel|archive-date=20 September 2011}}</ref> سەرژمێریی دواتر لە ساڵی ٢٠١١دا ٢٥,٥١٧ کەسی لە ٦,٠٥٨ خێزاندا سەرژمێری کرد.<ref name="2011 Kermanshah Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011): Kermanshah Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=irandataportal.syr.edu|via=Iran Data Portal, Syracuse University|url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Kermanshah.xls|archive-url=https://web.archive.org/web/20230118172226/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Kermanshah.xls|archive-date=18 January 2023|access-date=19 December 2022|format=Excel}}</ref> سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦ ژمارەی دانیشتووانی شارستانەکەی بە ٢٣,٩٢٩ کەس لە ٦,٩٠٣ خێزاندا پێوا.<ref name="2016 Kermanshah Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Kermanshah Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_05.xlsx|access-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220403212203/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_05.xlsx|format=Excel|archive-date=3 April 2022}}</ref> ===دابەشکاریی کارگێڕی=== مێژووی دانیشتووان و پێکھاتەی کارگێڕیی شارستانی قەسری شیرین لە ماوەی سێ سەرژمێریی یەک لە دوای یەک لەم خشتەیەی خوارەوەدا نیشان دراوە. {| class="wikitable" |+ دانیشتووانی شارستانی قەسری شیرین |- ! دابەشکارییە کارگێڕییەکان !! ٢٠٠٦<ref name="2006 Kermanshah Province"/> !! ٢٠١١<ref name="2011 Kermanshah Province"/> !! ٢٠١٦<ref name="2016 Kermanshah Province"/> |- | '''[[ناوچەی ناوەندی (شارستانی قەسری شیرین)|ناوچەی ناوەندی]]''' || style="text-align: right;"| '''١٩,٥٧٤''' || style="text-align: right;"| '''٢٣,٦٦٥''' || style="text-align: right;"| '''٢٢,٧٠٢''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری ئەڵوەن (شارستانی قەسری شیرین)|گوندەواری ئەڵوەن]] || style="text-align: right;"| ١٦ || style="text-align: right;"| ٣٧٥ || style="text-align: right;"| ١٨٤ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری فەتحاوا (شارستانی قەسری شیرین)|گوندەواری فەتحاوا]] || style="text-align: right;"| ٢,٢٢٢ || style="text-align: right;"| ٣,٠٨٢ || style="text-align: right;"| ٢,٥٣٧ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری نەسراوا (شارستانی قەسری شیرین)|گوندەواری نەسراوا]] || style="text-align: right;"| ١,٨٩٩ || style="text-align: right;"| ٢,٢٤٩ || style="text-align: right;"| ١,٥٠٨ |- | style="padding-left: 1em;" | [[قەسری شیرین]] (شار) || style="text-align: right;"| ١٥,٤٣٧ || style="text-align: right;"| ١٧,٩٥٩ || style="text-align: right;"| ١٨,٤٧٣ |- | '''[[ناوچەی سوومار]]''' || style="text-align: right;"| '''٢٤٧''' || style="text-align: right;"| '''١,٥٢٤''' || style="text-align: right;"| '''٥٥٧''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری سوومار]] || style="text-align: right;"| ٢٢٧ || style="text-align: right;"| ١,٥١٥ || style="text-align: right;"| ٣٧٧ |- | style="padding-left: 1em;" | [[سوومار]] (شار) || style="text-align: right;"| ٢٠ || style="text-align: right;"| ٩ || style="text-align: right;"| ١٨٠ |- | '''کۆی گشتی''' || style="text-align: right;"| '''١٩,٨٢١''' || style="text-align: right;"| '''٢٥,٥١٧''' || style="text-align: right;"| '''٢٣,٩٢٩''' |- | colspan=4 | {{small|RD {{=}} گوندەوار}} |} == باری نیشتەجێبوون == === ئاوەدانکردنەوەی گوندەکان === شارستانی قەسری شیرین بە ٥٦ گوندەوە، ١٨٦ کیلۆمەتر سنووری ھاوبەشی لەگەڵ [[عێراق]]دا ھەیە و ٣٦ گوندی بێ دانیشتووانە. ئەم گوندانە پێش جەنگ لەگەڵ عێراقدا زیاتر لە ٩ ھەزار کەس دانیشتووانیان ھەبوو.<ref name="ایرنا ۲">[https://www.irna.ir/xjPsBc خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا): ''زمینۀ بازگشت اهالی روستای «برار عزیز» قصرشیرین فراهم شد''، نوشته‌شده در ۱۸ دی ۱۴۰۲؛] بازدید در ۲۹ آذر ۱۴۰۳.</ref> دوای ٤٣ ساڵ، ٧٢ پارچە زەوی لە گوندی بێ دانیشتووانی «برار عەزیز» لە پاشکۆکانی شارستانی قەسری شیرین ئامادەی ڕادەستکردن بە خاوەنەکانیان کراون بۆ ئاوەدانکردنەوە و نیشتەجێبوونەوەی دووبارە. ٥٠ پارچە بە شێوەی بێ بەرامبەر بەو کەسانە دەدرێت کە ڕەمزی ئاوەدانکردنەوەیان ھەیە و ٢٢ پارچەکەی تریش بۆ میراتگرانی خاوەنە کۆچکردووەکان دەبێت. ھەنگاوەکانی وەک دیاریکردنی شوێنی زەوییەکان، تەختکردن، گەڵاڵەی ھادی و دروستکردنی ژێرخانە پێویستەکان بۆ ئاوەدانکردنەوە ئەنجام دراون. گەڵاڵەی ھادیی گوندەکە لە ساڵی ١٣٩٧دا ئامادە کراوە و بۆ ھەر یەکەیەکی نیشتەجێبوون ٣٤٥ مەتر دووجا ڕووبەر لەبەرچاو گیراوە. ئاوەدانکردنەوەی گوندەکانی سەر سنووری قەسری شیرین پڕۆسەیەکی درێژخایەن بوو و دوای تێپەڕبوونی ساڵانێکی زۆر بەسەر کاتی جەنگدا، دەرفەتی گەڕانەوەی دانیشتووان بۆ ئەم گوندە ڕەخساوە. پێش ئەمە، ھەبوونی کێڵگەکانی [[مین]] و ئامادەیی ھێزە چەکدارەکان، ڕێگر بوو لە ئاوەدانکردنەوەی گوندە سنوورییەکان.<ref name="ایرنا ۲">[https://www.irna.ir/xjPsBc خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا): ''زمینۀ بازگشت اهالی روستای «برار عزیز» قصرشیرین فراهم شد''، نوشته‌شده در ۱۸ دی ۱۴۰۲؛] بازدید در ۲۹ آذر ۱۴۰۳.</ref> == سەرچاوەکان == {{reflist}} {{پارێزگای کرماشان}} {{پۆلی کۆمنز|Qasr-e Shirin County}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران|کوردستان|پارێزگای کرماشان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانی قەسری شیرین]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای کرماشان]] e1qw1p7cylcoch4ya46ql7tu3ojp9df 4 117863 1669330 1669143 2026-09-17T12:55:46Z حوسێن 42516 /* Bay laurel یان Laurus nobilis */ بەشی نوێ 1669330 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(60d) |counter = 5 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 3 |minthreadstoarchive = 1 }} {{داخوازی بەرامبەری کوردی}} {{ئەرشیڤەکان | auto = short | root = ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی | search = yes | search-button-label = ئەرشیڤەکان بگەڕێ | search-width = 20 }} <!-- تکایە دەستکاریی بەشەکانی سەر ئێرە مەکە و پرسیارەکەت ڕاستەوخۆ لەخوارەوەی پەڕەکەوە بنووسە --> == Wikipedia:Service awards/ ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٨:٣٩، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٧٧٦٨٧٦٢}}{{Pin message|}} سڵاو دەمانەوێت پەڕەی ([[:en:Wikipedia:Service_awards|Service Awards]]) بھێنینە ویکیپیدیای کوردی، پەڕەکە خەڵات و ستایشکردنە بۆ ئەو بەکارھێنەرانەی بەپێی ئەوەی چەندێکە خۆیان تۆمارکردووە و ژمارەی دەستکارییەکانیان چەندە و چەن خزمەتی ویکیپیدیان کردووە، خەڵاتەکە وەک (ویکی دیاری) وایە، بەڵام خۆت دەیبەخشیتە خۆت، ئەگەر بچن سەیری پەڕەکە بکەن، ھەر بەشێک ناونیشانی تایبەت بەخۆی ھەیە بەپێی تەمەنی ھەژمار و ژمارەی دەستکاری. ھۆکاری کردنەوەی ئەم باسە لێرە ئەوەیە، ناویشانەکان پێویستیان بە وەرگێران ھەیە، بۆ ئەمەش پێویستمان بەو کەسانەیە شارەزان لە زمانەوانی و زمانی کوردی، وە تێبینی: ناونیشانەکانی ئەوێ وەک ناونیشانی سەربازی وایە، ئێمە نامانەوێت ناونیشانی سەربازی بھێینە ویکی سۆرانی، پێویستە ناونیشانەکان پڕ بە پێستی زانستنامەکە بن و گوونجاو بن، نموونەی گوونجاو: (Experienced editor - بەکارھێنەری شارەزا) بەستەری پڕۆژە: [[ ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری]] {{collapse top|وشەکان}} {| class="wikitable" |+ |- ! '''°''' !! Award !! Alternative Award !! Minimum number of edits || Length of service |- | 1 || [[#Registered Editor (or Signator)|Registered Editor]] || [[#Registered Editor (or Signator)|Signator]] || align=center|1 || 1 day |- | 2 || [[#Novice Editor (or Burba)|Novice Editor]] || [[#Novice Editor (or Burba)|Burba]] || align=center|200 || 1 month |- | 3 || [[#Apprentice Editor (or Novato)|Apprentice Editor]] || [[#Apprentice Editor (or Novato)|Novato]] || align=center|1,000 || 3 months |- | 4 || [[#Journeyman Editor (or Grognard)|Journeyman Editor]] || [[#Journeyman Editor (or Grognard)|Grognard]] || align=center|2,000 || 6 months |- | 5 || [[#Yeoman Editor (or Grognard Extraordinaire)|Yeoman Editor]] || [[#Yeoman Editor (or Grognard Extraordinaire)|Grognard Extraordinaire]] || align=center|4,000 || 1 year |- | 6 || [[#Experienced Editor (or Grognard Mirabilaire)|Experienced Editor]] || [[#Experienced Editor (or Grognard Mirabilaire)|Grognard Mirabilaire]] || align=center|6,000 || 1.5 years |- | 7 || [[#Veteran Editor (or Tutnum)|Veteran Editor]] || [[#Veteran Editor (or Tutnum)|Tutnum]] || align=center|8,000 || 2 years |- | 8 || [[#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Veteran Editor II]] || [[#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Grand Tutnum]] || align=center|12,000 || 2.5 years |- | 9 || [[#Veteran Editor III (or Most Perfect Tutnum)|Veteran Editor III]] || [[#Veteran Editor III (or Most Perfect Tutnum)|Most Perfect Tutnum]] || align=center|16,000 || 3 years |- | 10 || [[#Veteran Editor IV (or Tutnum of the Encyclopedia)|Veteran Editor IV]] || [[#Veteran Editor IV (or Tutnum of the Encyclopedia)|Tutnum of the Encyclopedia]] || align=center|20,000 || 3.5 years |- | 11 || [[#Senior Editor (or Labutnum)|Senior Editor]] || [[#Senior Editor (or Labutnum)|Labutnum]] || align=center|24,000 || 4 years |- | 12 || [[#Senior Editor II (or Most Pluperfect Labutnum)|Senior Editor II]] || [[#Senior Editor II (or Most Pluperfect Labutnum)|Most Pluperfect Labutnum]] || align=center|28,500 || 4.5 years |- | 13 || [[#Senior Editor III (or Labutnum of the Encyclopedia)|Senior Editor III]] || [[#Senior Editor III (or Labutnum of the Encyclopedia)|Labutnum of the Encyclopedia]] || align=center|33,000 || 5 years |- | 14 || [[#Master Editor (or Illustrious Looshpah)|Master Editor]] || [[#Master Editor (or Illustrious Looshpah)|Illustrious Looshpah]] || align=center|42,000 || 6 years |- | 15 || [[#Master Editor II (or Auspicious Looshpah)|Master Editor II]] || [[#Master Editor II (or Auspicious Looshpah)|Auspicious Looshpah]] || align=center|51,000 || 7 years |- | 16 || [[#Master Editor III (or Most Plusquamperfect Looshpah Laureate)|Master Editor III]] || [[#Master Editor III (or Most Plusquamperfect Looshpah Laureate)|Most Plusquamperfect Looshpah Laureate]] || align=center|60,000 || 8 years |- | 17 || [[#Master Editor IV (or Looshpah Laureate of the Encyclopedia)|Master Editor IV]] || [[#Master Editor IV (or Looshpah Laureate of the Encyclopedia)|Looshpah Laureate of the Encyclopedia]] || align=center|78,000 || 10 years |- | 18 || [[#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grandmaster Editor]] || [[#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grand High Togneme Vicarus]]{{efn|name=lord|Before December 2019 these Alternative Awards used "Lord" instead of "Grand", and uses of the original terms may still be seen in the wild. See [[Wikipedia talk:Service awards/Archive 7#Inclusivity? (or, Gender-Neutral Service Award Titles)]].}} || align=center|96,000 || 12 years |- | 19 || [[#Grandmaster Editor First-Class (or Grand High Togneme Laureate)|Grandmaster Editor First-Class]] || [[#Grandmaster Editor First-Class (or Grand High Togneme Laureate)|Grand High Togneme Laureate]]{{efn|name=lord}} || align=center|114,000 || 14 years |- | 20 || [[#Vanguard Editor (or Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|Vanguard Editor]] || [[#Vanguard Editor (or Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia]]{{efn|name=lord}} || align=center|132,000 || 16 years |- | 21 || [[#Senior Vanguard Editor (or Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia)|Senior Vanguard Editor]] || [[#Senior Vanguard Editor (or Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia)|Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia]] || align=center|150,000 || 18 years |- | 22 || [[#Ultimate Vanguard Editor (or Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia)|Ultimate Vanguard Editor]] || [[#Ultimate Vanguard Editor (or Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia)|Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia]] || align=center|175,000 || 20 years |- |} {{collapse bottom}} زۆر سپاس بۆ ھاوکاری کردن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٧، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) سڵاو من ئەو وشانەم بۆیان داناوە واتە پێشنیاریان دەکەم هیوادارم بەکارهێنەرانی تریش ڕای خۆیان دەرببڕن ئەگەر ڕازین یان نا * Registered Editor بەکارهێنەری تازەتۆمارکراو یان هەر تەنیا (تۆمارکراو) * Novice Editor بەکارهێنەر سەرەتایی * Apprentice Editor بەکارهێنەری شاگرد یان (هاوکار) * Journeyman editor بەکارهێنەری مەشق کردوو * Yeoman edior بەکارهێنەری یاریدەدەر * experienced editor بەکارهێنەری شارەزا * veteran editor بەکارهێنەری بەئەزموون * veteran editor İİ بەکارهێنەری بەئەزموون پلە دوو * veteran editor İİİ بەکارهێنەری بەئەزموون پلە سێ * veteran editor İV بەکارهێنەری بەئەزموون پلە چوار * senior editor بەکارهێنەری باڵا * senior editor İİ بەکارهێنەری باڵا پلە دوو * senior editor İİİ بەکارهێنەری باڵا پلە سێ * master editor بەکارهێنەری پسپۆڕ * master editor İİ بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە دوو * master editor İİİ بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە سێ * master editor İV بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە چوار * grandmaster editor بەکارهێنەری پسپۆڕی گەورە * grandmaster editor first class بەکارهێنەری پسپۆڕی گەورە پۆلی یەکەم * vanguard editor بەکارهێنەری پێشەنگ * senior vanguard Editor بەکارهێنەری پێشەنگی باڵا * Ultimate vanguard editor بەکارهێنەری پێشەنگی پلەبەرز یان (پایەبەرز) هەرچەندە هەندێکیان وەرگێرانی پیتیە وەک grandmaster first class بەڵام پێموانیە خراپ بن هیوادارم ڕای خۆتان دەربڕن وە ڕەخنەو پێشنیارەکانتان دەربڕن.سوپاس.[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٨:١٥، ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] زۆر زۆر سپاستان دەکەم بۆ گرنگیدان بە بابەتەکە، یارمەتیدەر دەبێت زۆر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٠٥، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::چاو لەوێ چۆن ڕێزی بەشداربووان و بەشدارییەکان دەگرن و لێرەش چ سەرلێشێواوییەک ڕوویدا... &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٠:٢٦، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) @[[بەکارهێنەر:Épine|Épine]] چی بووە مەبەستت چیە یان چ پەیوەندی بەبابەتەکەوە هەیە؟ [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏١٧:٤٠، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]]: کێشەیەکی بچووک لە ناوەخۆی ویکیپیدیا دا ڕوویداوە، پێم وایە مەبەستی ئەوە بێت، تکایە بەھەڵە تێمەگەن {{زۆر سپاس}} بۆ بەشداریکردن لە پڕۆژەکە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:١٦، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::پڕۆژەکە کەمێکی ئامادەکراوە ([[ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری]]) چاوەڕێی بەشداربووانی ترم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:١٧، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) @[[بەکارهێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] کێشە نیە بەهەڵە تێناگەین، ئەی لەبارەی پڕۆژەکە هیچ بەرامبەرێکتان بۆ خەڵاتەکان داناوە؟ [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏١٢:٣٢، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :تا ئێستا ھیچ دەنگێک نییە، نە لەڕووی دژاییەتی، نە پشتگیری، نە بەشداری، گەر وابێت، پرۆژەکە جێبەجێ دەکەین و بەپێی زانیارییە پێویستییەکانمان وشەکان وەردەگێرێنە سەر زمانی کوردی. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٥٨، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::سەرەتا ئەبێ بزانین ئێدیتۆر بە کوردی ئەبێ بە چی. ئێدیتۆر خۆ بەکارھێنەر نییە. -[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٢:١١، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: سپاس بەڵام لێرە مانای حەرفی ناکەین و دەمانەوێت شتێک وەک سوپاسگوزاری بگەیەنین بە کۆمەڵگاکە بۆ نموونە بڕوانە [[ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری/خشتە|خشتەکانی پڕۆژەکە]] لێرە گەر سەیر بکەی لە ھەمووی نوووسیمانە بەکارھێنەر کە مەبەستمان بەکارھێنەرانی ویکیپیدیایە بەپێی ئەزموون و دەستکاریان چ ناونیشانێک وەردەگرن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٢٣، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) {{سەرچاوەکانی وتووێژ|گرووپ=kurdish-alpha}} == چاکسازی بەرامبەر پۆلەکان == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢٣:١٨، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٨٥١٢٦٨٤}}{{Pin message|}} {{داواکردنی لێدوانی کۆمەڵگە|}} سڵاو بەڕێزان ئەم پۆلانە دەھێنمە ئێرە کە لەسەرەتای ھاتنم بۆ ئێرە دروستم کردوون و گوومانی ھەڵەیان لێدەکەم ھیوادارم یارمەتیم بدەن لە ڕاستکردنەوەیان و بمبورن کە ئەم داواکارییەم کەمێک دوروودرێژ دەبێت بەڵام نەم ویست بیکەم بە بەش-بەش بەم شێوەیە ئێرەی تێکدەدا و لەیەک داوادا ھەوڵی جێکردنەوەی ھەمووی دەدەم [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:١٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ==== پۆل:ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس ==== ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس یان ڕۆمانسی؟ * ژێرپۆلەکان: [[:پۆل:ئەنیمەیشنی_ڕۆمانس]] * ئەنیمی نا ئەنیمێ. ئەمانەش: ئەنیمێ و مانگای ڕۆمانتیک و ئەنیمەیشنی ڕۆمانتیک.-- [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏٠٩:٢٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]]: ئەنیمەیشنی ڕۆمانتیک، پێم باشە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٤٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::{{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٣٢، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی 3β-Hydroxysteroid dehydrogenase ==== بەستەر: [[:پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی 3β-Hydroxysteroid dehydrogenase]] {{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٢، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:کاردانەوە پزیشکییەکان بۆ کۆڤید-١٩ ==== ==== لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان ==== * بەستەر: [[:پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان]] ====لێدوان ==== بێ کێشەیە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٣، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) <hr> ==== پۆل:دەرمانە پزیشکییەکانی ئاژەڵان==== *بەستەر: [[:پۆل:دەرمانە پزیشکییەکانی ئاژەڵان]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان ==== بەستەر: [[:پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان]] ====لێدوان ==== <hr> دژەئەندرۆجینی ستیرۆیدی نەک ستیرۆیدی دژە ئەندرۆجینی وابزانم.سوپاس[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٦:١٩، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====پۆل:قوربانیدەرانی سووتانی کیۆتۆ ئەنیمەیشن ==== بەستەر: [[:پۆل:قوربانیدەرانی سووتانی کیۆتۆ ئەنیمەیشن]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵک لە ئەنیمەیشن بەپێی کۆمپانیا ==== بەستەر: [[:پۆل:خەڵک لە ئەنیمەیشن بەپێی کۆمپانیا]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:مردنەکان بەھۆی ئاگر لە ژاپۆن ==== بەستەر: [[:پۆل:مردنەکان بەھۆی ئاگر لە ژاپۆن]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:ئاگرەکان لە ژاپۆن==== بەستەر: [[:پۆل:ئاگرەکان لە ژاپۆن]] پێشنیارکراو بۆ ئاگر: [[:پۆل:سووتمانەکان]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئاگرەکان بەپێی وڵات ==== بەستەر: [[:پۆل:ئاگرەکان بەپێی وڵات]] پێشنیارکراو بۆ ئاگر: [[:پۆل:سووتمانەکان]] ئاگرکەوتنەوەکان بەپێی وڵات یان ئاگرەکان بەپێی وڵات؟ ====لێدوان ==== <hr> ئاگرکەوتنەوەکان بەپێی وڵات جوانترە ،وابزانم[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٦:٢٨، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] منیش پێم باشە، بەڵام سوتمانیشمان ھەیە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٠:٢٩، ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە ==== بەستەر: [[:پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:فیلمەکان لەبارەی سیستیک فایبرۆس ==== بەستەر: [[:پۆل:فیلمەکان لەبارەی سیستیک فایبرۆس]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن) ==== بەستەر: [[:پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن)]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩ ==== نوێیە بەڵام ھەر ویستم دڵنیایی لێ بکەمەوە. بەستەر: [[:پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان==== بەستەر: [[:پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:داڕێژەکانی جێندەریی بەکارھێنەر==== بەستەر:[[:پۆل:داڕێژەکانی جێندەریی بەکارھێنەر]] ==== لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن ==== بەستەر:[[:پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن]] ==== لێدوانی گشتی ==== سپاس {{rf}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:١٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ==== پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی ==== : بەستەر:[[:پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی]] : پەیوەندیدار: [[:پۆل:باشترین ئەنییمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئانی]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی ==== بەستەر: [[:پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ====:پۆل:خەڵکی جەزائیری بە ڕەسەن تورک ==== بەستەر:[[:پۆل:خەڵکی جەزائیری بە ڕەسەن تورک]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵکی ئوستڕالی بە ڕەسەن کۆری ==== [[:پۆل:خەڵکی ئوستڕالی بە ڕەسەن کۆری]] پەیوەندیدار: [[:پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی ==== بەستەر:[[:پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشن لە ژاپۆن==== بەستەر:[[:پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشن لە ژاپۆن]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە سەدەی ١٤یەم دامەزراون ==== بەستەر:[[:پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە سەدەی ١٤یەم دامەزراون]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:ناساندنەکانی بینین و بیستن لە ١٩٠٠ ==== بەستەر [[:پۆل:ناساندنەکانی بینین و بیستن لە ١٩٠٠]] ==== لێدوان ==== کرا [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٥٨، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) <hr> ==== پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&ھۆڵدینگ ==== بەستەر: [[:پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&ھۆڵدینگ]] ==== لێدوان ==== <hr> === پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری === بەستەر: [[:پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری]] ==== لێدوان ==== <hr> == Platanus یان Plane tree == چنار؟ دەزانم لە [[وتووێژ:چنار]] دا باس کراوە و چنار بۆ black poplar دانراوە، بەڵام لە ئەوە ناچێ ڕاست بێ! [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:PopulusNigra4c.jpg#mw-jump-to-license ئەمە] گەڵای black poplarـە و چنار لای ئێمە گەڵاکەی [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Leaf_Of_Platanus_Orientalis_.jpg ئاوھایە]، پێم وایە چنار بۆ plane tree چاکترە. گەڵای چنار لە گەڵای کەوێت (maple) دەچێ. تۆفیق وەھبیش چناری بە plane tree مانا کردووەتەوە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :[[:en: Platanus orientalis| Platanus orientalis]] ڕەنگە ناوی زانستیی چنار بێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٥٤، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئێمە بەو دارەی وێنەی گەڵاکەیت داناوە ئەڵێین دارجەوھەر. ئەو وێنەیەی لە وتارەکەدا ھەیە، لای ئێمە ئەوە چنارە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٦:١٩، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ھەنبانەبۆرینە جەوھەردار و چناری بە ھاومانا داناوە. ئێستا کە لە ھەندێک ناوچەدا ماناکەی جیایە، کامەی دابنێین؟ کام مانا کۆنترە، platanus یان black poplar؟ پێم وایە platanus کۆنترە. لە پاڵەویی ساسانیدا بە مانای platanus بووە، لە کورمانجیشدا «چنار» بە مانای platanus دێ و عەرەبیش «صنار»ی ھەیە کە لە «چنار»ەوە دێ و ھەر بە مانای platanus دێ. لە فەرھەنگەکەی Michael L. Chyetیشدا «چنار» بەرانبەری plane tree و oriental plane treeیە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٩:٠٤، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] وەڵڵا نازانم. من ھەر ئەوەندەم لێ دەزانی کە وتم. ئێمە بەوە کە لە وتارەکەدا وێنەکەی ھەیە دەڵێین چنار، زۆریش ھەیە لەبەر ماڵان و لە باخ و بێشە و ئەوانەدا، بۆیە دڵنیام ھەڵە ناکەم. بەوەی تریش دەڵێین جەوھەر، ئەویش ھەر زۆر زۆر ھەیە لە ھەموو شەقامەکاندا. ئەوەش دەزانم کە فارس بە جەوھەر دەڵێ چنار. بۆ نموونە، لە تاران شەقامێک ھەیە لە باشووری شارەوە ھەتا باکوور درێژە، پێی دەڵێن وەلیعەسر و، ئەمبەر و ئەوبەر یەکسەر دارجەوھەرە. بەڵام ئەوان پێی ناڵێن جەوھەر، دەڵێن «[https://www.google.com/search?q=%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%B9%D8%B5%D8%B1&oq=%DA%86%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%BA%D8%B5%D8%B1&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUqCAgBEAAYDRgeMgYIABBFGDkyCAgBEAAYDRgeMgoIAhAAGAgYDRgeMgoIAxAAGAgYDRgeMgoIBBAAGIAEGKIEMgcIBRAAGO8FMgcIBhAAGO8FMgoIBxAAGIAEGKIE0gEIOTU5OGowajSoAgGwAgE&client=ms-android-samsung-ss&sourceid=chrome-mobile&ie=UTF-8 چنارھای خیابان ولیعصر]». باشتر وایە @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] و @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] یش قسەی خۆیان بکەن. چون ئەوان لە باسە پێشووەکە قسەی زۆریان بۆ کردن بوو. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::قسەکانی کاک ئازام پێ تەواون. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٥:٤٣، ١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] سەیری [https://m.youtube.com/watch?v=W2915vzL49c&pp=ygUw2KbbldmFINiv2YjZiCDYr9in2LEg2obZhtin2LHblduMINi025XZgtq12KfZiNuV&ra=m ئەم ڤیدیۆیە] بکە. باسی دوو ''چنار''ی پیر دەکا، ئاشکرا دیارە کە platanusن. سەیری [https://ku.964media.com/292088/ ئەمیش] بکە، ''سوورەچنار'' بە platanus دەڵێ. ئێمە ''دارجەوھەر'' ناڵێین و ھەر نازانین چییە. ::::::فەرھەنگی خاڵیش ''چنار'' و ''جەوھەر''ی بە ھاومانا داناوە، [https://lex.vejin.net/ck/def/xall/%D8%AC%DB%95%D9%88%D9%87%DB%95%D8%B1#:~:text=%D8%B4%D8%AA%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D9%84%DB%8E%20%D8%AF%DB%8E-,%D8%A6%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%DA%B5%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1 کرتە بکە]. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٥٣، ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Bumblebee == ناومان بۆ ئەم حەشەرەیە ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٠٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەنگەگیزە، وەک [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D9%87%DB%95%D9%86%DA%AF%DB%95%D8%A8%DB%86%DA%B5%DB%95&f=0 ھەنگەبۆڵە]. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٢٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] خۆت داتڕشتووە یان خۆی ھەیە؟ دیم کاک پیرەھەڵۆ لە [[وتووێژ:مێشھەنگوین]] دا نووسیویەتی کە ''ھەنگەبۆڵە'' بە مانای bumblebee دێ، ئەمە ڕاستە؟ ئەگەر نا، ھەنگەبۆڵە چییە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٤٢، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] خۆم دامڕشتووە. چون مەردۆخ بۆ ھەنگەبۆڵە «سرمان»ی عەرەبی دانابوو و «سرمان»یش ھەمان شەنگەسوورە یا سیرەمۆزەی خۆمانە، زاتم نەبوو بڵێم ھەنگەبۆڵە bumblebee -ە. بەڵام، پرسیارت بۆ دەکەم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٣١، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەو وێنەیەی وتاری bumblebee -م نیشانی دوو کەس دا وتیان ئەوە ھەنگەبۆڵەیە بەڵام ڕەنگی زۆر زەردە. وتیشیان ھەنگەبۆڵە تووکن و کوڵکنە و، بە دەوری گا و مانگا دەخولێتەوە و، ھەنگوێن ناکات و، لە ھەنگ و زەردەواڵە گەورەترە و لەوانەیە بیشیان خوات و، خرپن و قەڵەوە و، ڕەنگیشی زۆرتر قاوەیی بەرەو ڕەشە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:١٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کەوایە ''ھەنگەبۆڵە'' دەبێ bumblebee بێ. دەستت خۆش بێ، زەحمەتت کێشا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٣٧، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بۆ دڵنیاییی زیاتر، وێنەکانی bumblebee لە ویکیپیدیا و گووگڵم دا بە نیشانی دوو کەسی تر کە یەکیان خۆی ھەنگەوانە. ھەردووکیان تا چاویان پێ کەوت وتیان ئەوە ھەنگەبۆڵەیە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٤١، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Flushed Away == ناوێک بۆ وتاری [[فڵەشد ئەوەی]]، چی بێت باشە؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٧:١٨، ٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] لێشاوبردە، وەک بابردە یا بابردەڵە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢٥، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Cryptosystem == سڵاو هاوڕێیان، ئەمە بە کوردی دەبێتە چی؟ [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٨:٠٥، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Amine yousefi|Amine yousefi]] ھەر کریپتۆسیستم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠٢، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Junglefowl == ''مرەجەنگەڵی'' چۆنە؟ وەکوو ''مرەباخی'' (= woodcock) دروست بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٢١، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] باشە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:٤٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Lamella یان Gill == چی بۆ ئەمە چاکە؟ بەڕێوەبەرێک لە وتارێک دا کێڵگە (farm)ی بۆ داناوە! نازانم ئەم ئیلھامەی لە کوێوە بۆ ھاتووە. کوردستانیکا ئەمانەی پێشنیار کردووە: شانە، تیغە (تیخە) و پەڕە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥١، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Progenitor == لە ئەستێرەناسی دا ئەو ئەستێرەیەی کە دەبێ بە سووپەرنۆڤا و دەتەقێ progenitorی پێ دەڵێن، چی بۆ ئەمە باشە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣٢، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D8%A8%D9%86%DB%95%D8%AA%DB%86%D9%85&f=0 بنەتۆم]. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:١٧، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Abrasion == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ لە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە دا ''کڕاندن'' بە کار ھاتووە و منیش لە وتاری ''[[سماتە]]'' دا ''کڕێنەر''م بۆ abrasive دانا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:١٧، ١١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Projectile == ئەمە بکەین بە چی؟ projectile یانی ''ئەوەی کە دەھاوێژرێ''. دەکرێ ھەر شتێ بێ. مەنجەنیق بەرد دەھاوێژێ، بۆیە بەرد projectileە. تیرھاوێژ تیر دەھاوێژێ، بۆیە تیر projectileە. کوردستانیکا ''پلار''ی بۆ داناوە، بەڵام لە ھەنبانەبۆرینە دا ''پلار'' بە مانای ''داردەستێ کە بۆ ھاویشتن دەبێ'' ھاتووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:١٤، ١٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕاھاویشتە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::ڕاھاوێژە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٠:١٢، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] هاوێژراو. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:١٣، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Visible == بۆ ئەمە ھەر ''بینراو'' بە کار ھاتووە. ئەمە چاک نییە، چونکە ''بینراو'' یانی ''دیتوو'' یان ''شتێک کە بینراوە''، بەڵام visible بە مانای ''شتێک کە دەکرێ ببینرێ'' دێ. ''دیتەنی'' دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٢٤، ١٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەبێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: نابێتە ''دیار''؟ [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٠:٠٢، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ئەویش دەبێ، بەڵام ''دیار'' لە بنەڕەت دا شێوەی ناوی ''دین'' یان ''دیتن'' نییە؟ دی (ڕەگی ڕابووردووی دین) + ـار (وەک کوشتار و وتار)؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٥٠، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Tropical == چی بۆ ئەمە دابنێین؟ بۆ نموونە، tropical climate دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٤٠، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] تاوسووڕگە بۆ tropics و تاوسووڕگەیی بۆ tropical. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٨:٤٤، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] کەشوهەوای ھێڵی کەمەرەیی. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:١١، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == is native to == ئەمە چۆن وەربگێڕم؟ بۆ نموونە، Sorrel is native to Eurasia دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٠، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :خۆجێی ... ە: Sorrel خۆجێی ئەوراسیایە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١١:١٩، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] کردم بە ترشۆکە بوومیی ئەوراسیایە. ''بوومی'' لە فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبی دا بە مانای native ھاتووە، [https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/b%C3%BBm#:~:text=b%C3%BBm%C3%AE:%20adjective%20native بنۆڕە]. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٤٧، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: بەداخەوە لەم فەرهەنگانەدا (بەتایبەت مەردووخ و وەهبی) جاروبار کاریگەریی فارسی دەبینرێت. ''بوومی'' بەم مانایە وا وتت بە کوردی نازانم؛ له هەنبانه و خاڵیشدا نییە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٨:١٦، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] خۆوڵاتی -ش دەبێ. ھێمن دەڵێ «وەکوو پەروانە دەوری لێ دەدەن لاوانی خۆوڵاتی». [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٣٣، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بۆچی خۆڕسک بەکارناهێنی؟ دەتوانی بڵێی ترشۆکە خۆڕسکە لە ئەوراسیا. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:٠٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] خۆڕسک یانی خواکرد یان شتێک کە مرۆو دروستی نەکردبێ و خۆی ڕسکابێ.[https://lex.vejin.net/ck/search?t=%DA%95%D8%B3%DA%A9%D8%A7%D9%86&f=0#:~:text=%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C:-,%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%20%D8%A8%D9%88%D9%88%D9%86%DB%8C%20%D8%B3%D8%B1%D9%88%D9%88%D8%B4%D8%AA%DB%8C,-%D8%AC%DB%86%D8%B4%20%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%86%DB%8C%20%D9%BE%DB%95%DB%8C%D9%88%DB%95%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1] بە شێوەیەکی دیکە باسی بکەم، خۆڕسک یانی سروشتی.[https://lex.vejin.net/ck/search?t=خۆڕسک&f=0] [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٤٢، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Herbaceous plant == مەبەست لە ڕوەکێکە کە ''لاسکی چێوی'' (woody plant)ی نییە. herbaceous ھاواڵناوی herbە و لە ویکیپیدیا دا [[گیای دەرمانی|گیای دەرمانیی]] بۆ دانراوە کە پێم باش نییە. چی بۆ herbaceous و herb دابنێین؟ ئەگەر بەرامبەرێکی چاکمان بۆ herb نییە، ''ڕوەکی ناچێوی'' بۆ herbaceous plant دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٥٣، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەگەر Herbivore گیاخۆر بێ herb دەبێتە گیا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕەنگە پووشینە -ش ببێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] گیای داماو بۆ grass، بۆ herb، بۆ plantیش بە کار دێ! لە ویکیپیدیای فارسی دا ''علف'' بە کار ھاتووە کە لە کوردی دا بووە بە ''ئاڵف''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠١، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەنبانە دەڵێ [https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%DA%AF%DA%98%D9%88%DA%AF%DB%8C%D8%A7 گژوگیا] واتە «نباتات علفی» یا ھەمان « Herbaceous plants». ئەمە بە ئەڵمانییەکەش دەخوا، Krautige Pflanze یانی ڕوەکی گژ و گڤ، وەکوو کەلەرم. grassیش چیمەن نییە؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٦، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە ویکیپیدیا دا ''گژوگیا'' بۆ herb بە کار چووە (وەک [[:پۆل:گژوگیاکان]]) و بۆ floraیش بە کار چووە (وەک [[:پۆل:گژوگیاکانی یۆنان]])، چی لە ئەمانە بکەین؟ :::::من بزانم ''چیمەن'' یانی meadow یان lawn و ''چیم'' یانی grass و ھەردووک تورکین، [https://en.wiktionary.org/wiki/çim#Turkish بنۆڕە]. لە فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبیش دا ''گیا'' بۆ grass ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/giya#:~:text=noun-,grass,-%2C%20herbage] و خۆمانیش ''[[گیاجاڕ]]''مان بۆ grassland داناوە. :::::بە ڕای تۆ ''گیا'' بۆ چی بە کار بچێ؟ بۆ plant؟ ئەم وشانە ھەن دەبێ بەرانبەریان بۆ دابنێین: :::::plant (ڕوەک یان گیا؟)، flora (گیاکان؟) grass (چیم؟)، herb. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٣٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕوەک = plant، فلۆرا = flora، چیمەن = grass، مێرگ = meadow ، مێرگۆڵە یا چیمەنکاری = lawn، گژوگیا = herbs. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٥:٥٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ئەی ''گیا''؟ وشەیەکی باوی وەک ''گیا'' ناکرێ بۆ ھیچ بە کار نەبرێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:١٨، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەرچی کە لە زەوی ئەڕوێ ڕوەکە. ئێستا ئەم ڕوەکە یا ساقەتەی ڕەقە یا نەرمە. ئەوەی کە ساقەتەکەی ڕەقە پێی دەڵێن دار، ئەوەی کە ساقەتەکەی نەرمە پێی دەڵێن گیا. کەوایە گیا لە ئەسڵا ھەمان herb -ە. grass جۆرێکی تایبەت لە herb یا گیایە کە باریک و کێشھاتووە. ھەموو grassەکان herbن، بەڵام ھەموو herbەکان grass نین. تەماتە و گوڵەبەڕۆژە herbن بەڵام grass نین. ئاشکرایە داریش نین، بەڵام گیان. بە کورتی، من وا ئەزانم ھەچ ڕوەکێ کە دار نەبێ، گیایە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٤:٠٥، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] من پێم وایە کە ''ڕوەک'' بۆ plant ڕاستە و نابێ دەستی لێ بدەین. ''[[ھەنار]]'' و ''[[ڕەشەدار]]'' دار (tree) و ڕوەک (plant)ن، بەڵام کەس ''گیا'' بەم دوانە ناڵێ. گیا زیاتر بە ڕوەکی بەژنکورت دەوترێ، ئەمانیش عادەتەن ناچێوی (non-woody)ن. ئەگەر ''گیا'' بۆ herb دابنێین، herbaceous plant بە ئاسانی دەبێ بە ''ڕوەکی گیایی''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٣٩، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە ڕای من ڕوەکی گیایی جوان نییە و بۆ کوردی ناخونجێ. گژوگیا باشترە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٤:٤٧، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بۆچی خۆت لەگەڵ ''گیا'' بۆ herb نەبووی؟ یان مەبەستت ئەوەیە ''گیایی'' بۆ herbal دەبێ (وەک herbal tea = چای گیایی)، بەڵام بۆ herbaceous نابێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕوەکی گیایی حەشوە. ڕوەکی گیایی یا ڕوەکی گیائاسا یانی ئەوەی لە زەوی ئەڕوێت و وەکوو گیا وایە. دەی ئەمە ھەر گیایە، ئیتر ئەو دوورودرێژییەی ناوێ. من جیاوازییەک نابینم لە نێوان herb و herbaceous plant. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٤١، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] لەبەر ئەوەش کە گیا جگە لە herb بۆ plant و grassیش بە کار دێ، بۆ herbaceous plant من گژوگیام زۆرتر بەدڵە. ھەڵبەت خۆت باشتر دەزانی، ئەمانە بواری تایبەتیی من نین و زۆریان لێ نازانم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٤٤، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] وتارەکانی herb و herbaceous plant -م خوێندەوە، تا ڕادەیەک زانیم چی بە چییە. من بم ئاوای لێ دەکەم: herb ئەکەمە [[گژوگیا (چێشتلێنان و پزیشکی)]] و، herbaceous plant ئەکەمە [[گژوگیا]] یا [[گژوگیا (ڕوەکناسی)]]. گیاش ئەکەمە پەڕەی ڕوونکردنەوە و ئەیبەستمەوە بە ڕوەک و دوو ماناکەی گژوگیاوە، واتە گژوگیا لە چێشتلێنان و دەرماندا و، گژوگیا وەکوو بابەتێکی زانستی ڕوەکناسی. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٣٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ''ڕوەکی گیایی'' بێمانا بێ، herbaceous plantیش بێمانا دەبێ! پێم باش نییە ''گیا'' پەڕەی ڕوونکردنەوە بێ. وەک باسمان کرد، ''دارھەنار'' plantە و کەس ''گیا'' بەمە ناڵێ، بۆیە ''گیا'' ناکرێ plant بێ. قسەم بۆ herbaceous plant نییە، بەڵام پێم باشە ''گیا'' herb بێ. بە تایبەتی کە herbal tea دەبێ بە ''چای گیایی'' و herbal medicineیش دەبێ بە''پزیشکیی گیایی'' یان ''گیادەرمانی''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:١٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] مێژوو و پێشینە و بەکارچوونەکانی herb لە ئینگلیزیدا فەرقی ھەیە لەگەڵ مێژوو و پێشینە و بەکارچوونەکانی گیا لە کوردیدا. بۆیە ڕەنگە بۆ ئەوان herbaceous plant بگونجێ، بەڵام بۆ ئێمە سەرەڕای ئەوە کە herb گیایە، «ڕوەکی گیایی» حەشو و سەیر و نامۆ دێتە گوێ. چای گیایی -ش ھەر تۆزێ سەیرە. چای گژوگیا باشترە. وا نییە کە وشەیەکمان دۆزییەوە وەک ھاوسەنگی وشەیەکی بیانی، ئیتر ئەو وشەیە لە ھەموو حاڵەتەکانا بەکار بێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٣٧، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ''چای گیایی'' خۆی ھەیە و داڕێژراوی من نییە. سەیری ئەنجامەکانی گووگڵ بکە. ھەروەھا، ''گژوگیا'' herbaceous plant بێ، a herbaceous flowering plant دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٤٣، ٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] گژوگیای گوڵدار نابێ؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٠٩، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Vine == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ vine ھەر ڕوەکێکە کە بە دار و دیوار دا ھەڵبگەڕێ. بۆ نموونە، ''[[لاولاو]]'' vineە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٤٤، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەڵزن دەبێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٣٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە ھیچ فەرھەنگێک دا نەمدی، خۆت داتڕشتووە؟ ھەڵ + زن (ڕەگی ڕانەبووردووی زنین)؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٧، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] لە چاوگی [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D9%87%DB%95%DA%B5%D8%B2%D9%86%DB%8C%D9%86&f=0 ھەڵزنین] لای ئێمە باوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٠٠، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] وشەیەکی جوانە، لە وتاری [[ڤانیلای گەڵاتات]] دا بە کارم برد. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٠، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Dormancy == ئەمە و dormant بە کوردی دەبن بە چی؟ The plant stays dormant all winter چۆن وەربگێڕین؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٢١، ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەخەوڕاچوون؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەکرێ وەک ئاژەڵەکان متبوون بەکاربێت وەک لە کتێبەکانی پەروەردە سوڕی متبوون هەیە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:٠٠، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Cultivation == چی بۆ ئەمە چاکە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٤٨، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Sensationalism == سڵاو هاوڕێیان بۆ ئەمە [https://en.wikipedia.org/wiki/Sensationalism] چ باشە؟ [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٢:٥١، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Amine yousefi|Amine yousefi]] اثارەی عەرەبی یانی ورروژاندن. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٣٨، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :: زۆر سپاس کاک {{وب|Aza}} لەو ڕستەیەی خوارێدا چۆنی بنووسم؟ The show attracted controversy for adopting an allegedly '''sensationalist''' approach to literature [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٦:٥٢، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Amine yousefi|Amine yousefi]] «نمایشەکە بە ھۆی گرتنەبەری ڕێگایەکی - بڵێین ورووژێنخوازانە - بەرەو  ئەدەب، شەڕەقسەی بۆ خۆی کڕی.» :sensational = ورووژێن، sensationalism = ورووژێنخوازی. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٥:٥٤، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :: زۆر سپاس کاک {{وب|Aza}}، دەستتان خۆش بێت [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٦:٤٥، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Phloem == چی بە ئەمە ببێژین؟ شانەیەکی ڕوەکییە کە ماکەی خۆراکی دەگوازێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٤٥، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Function == بۆ نموونە، گەدە خۆراک تێک دەشکێنێ، ئەمە functionی گەدەیە. چی بۆ ئەمە گونجاوە؟ کار، فەرمان، ئەرک یان شتێکی دیکە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:١٤، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] من خۆم ھەندێ جار functionم کردووە بە ئەرک، ھەندێ جاریش بە ئیشوکار. فرمان کارێکە کە ئەوەڵ و ئاخری دیارە و لە کەسێ داوا دەکرێ. «گەلێکم بە تۆ ھەیە فەرمانە، ئەو قاقەزەم بۆ بەرە شاری.» ئەمە بۆ task باشە. ئەرک یانی کاری زۆر، باری سەر شان، زەحمەت، پێویستیی سەر شان، وەزیفە. پێم وایە ئەرک بۆ duty باشە، بەڵام بۆ functionیش دەگونجێ. ئەرکی گەدە تێکشکاندنی خۆراکە. دیومە بە functionalismیش بڵێن ئەرکباوەڕی. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٨:٤٧، ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Territorial == گیانلەبەرێک بەرگری لە ناوچەی خۆی بکا و نەھێڵێ گیانلەبەری دیکە (بە تایبەتی ھەمان جۆر) لێی نزیک بێ territorialی پێ دەڵێن. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٠٢، ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] سەرزەویپارێز، سەرزەویخواز. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:٤٨، ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Bay laurel یان Laurus nobilis == ئەم دارە بە کوردی ناوی چییە؟ لە [https://aras.bradost.net/files/ferhengy_rueke_aburyekan.pdf کەڵەفەرھەنگی ڕوەکە ئابوورییەکانی] کەمال جەلال غەریب دا ''شاژاڵە'' ھاتووە (پ. ٢٧٢). فەرھەنگی زانستگای کوردستان دەڵێ ''تێروو'' و ''تیروێ'' (بەڵام فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبی ئەمەی بۆ chaste tree داناوە[https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/têrû]) و کوردستانیکایش دەڵێ ''تاجگەڵا''. بە ھۆی کاریگەریی عەرەبی، من ئەمەم ھەر بە ''غار'' بیستووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٥٥، ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) 5w1q91kztu7p98gya76u1waenguonl4 1669716 1669330 2026-09-18T01:49:37Z Dexbot 6403 بۆت: ئەرشیڤکردنی 1 بابەت (کۆنتر لە ٦٠ ڕۆژ) بۆ [[ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی/ئەرشیڤی ٥]] 1669716 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(60d) |counter = 5 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 3 |minthreadstoarchive = 1 }} {{داخوازی بەرامبەری کوردی}} {{ئەرشیڤەکان | auto = short | root = ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی | search = yes | search-button-label = ئەرشیڤەکان بگەڕێ | search-width = 20 }} <!-- تکایە دەستکاریی بەشەکانی سەر ئێرە مەکە و پرسیارەکەت ڕاستەوخۆ لەخوارەوەی پەڕەکەوە بنووسە --> == Wikipedia:Service awards/ ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٨:٣٩، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٧٧٦٨٧٦٢}}{{Pin message|}} سڵاو دەمانەوێت پەڕەی ([[:en:Wikipedia:Service_awards|Service Awards]]) بھێنینە ویکیپیدیای کوردی، پەڕەکە خەڵات و ستایشکردنە بۆ ئەو بەکارھێنەرانەی بەپێی ئەوەی چەندێکە خۆیان تۆمارکردووە و ژمارەی دەستکارییەکانیان چەندە و چەن خزمەتی ویکیپیدیان کردووە، خەڵاتەکە وەک (ویکی دیاری) وایە، بەڵام خۆت دەیبەخشیتە خۆت، ئەگەر بچن سەیری پەڕەکە بکەن، ھەر بەشێک ناونیشانی تایبەت بەخۆی ھەیە بەپێی تەمەنی ھەژمار و ژمارەی دەستکاری. ھۆکاری کردنەوەی ئەم باسە لێرە ئەوەیە، ناویشانەکان پێویستیان بە وەرگێران ھەیە، بۆ ئەمەش پێویستمان بەو کەسانەیە شارەزان لە زمانەوانی و زمانی کوردی، وە تێبینی: ناونیشانەکانی ئەوێ وەک ناونیشانی سەربازی وایە، ئێمە نامانەوێت ناونیشانی سەربازی بھێینە ویکی سۆرانی، پێویستە ناونیشانەکان پڕ بە پێستی زانستنامەکە بن و گوونجاو بن، نموونەی گوونجاو: (Experienced editor - بەکارھێنەری شارەزا) بەستەری پڕۆژە: [[ ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری]] {{collapse top|وشەکان}} {| class="wikitable" |+ |- ! '''°''' !! Award !! Alternative Award !! Minimum number of edits || Length of service |- | 1 || [[#Registered Editor (or Signator)|Registered Editor]] || [[#Registered Editor (or Signator)|Signator]] || align=center|1 || 1 day |- | 2 || [[#Novice Editor (or Burba)|Novice Editor]] || [[#Novice Editor (or Burba)|Burba]] || align=center|200 || 1 month |- | 3 || [[#Apprentice Editor (or Novato)|Apprentice Editor]] || [[#Apprentice Editor (or Novato)|Novato]] || align=center|1,000 || 3 months |- | 4 || [[#Journeyman Editor (or Grognard)|Journeyman Editor]] || [[#Journeyman Editor (or Grognard)|Grognard]] || align=center|2,000 || 6 months |- | 5 || [[#Yeoman Editor (or Grognard Extraordinaire)|Yeoman Editor]] || [[#Yeoman Editor (or Grognard Extraordinaire)|Grognard Extraordinaire]] || align=center|4,000 || 1 year |- | 6 || [[#Experienced Editor (or Grognard Mirabilaire)|Experienced Editor]] || [[#Experienced Editor (or Grognard Mirabilaire)|Grognard Mirabilaire]] || align=center|6,000 || 1.5 years |- | 7 || [[#Veteran Editor (or Tutnum)|Veteran Editor]] || [[#Veteran Editor (or Tutnum)|Tutnum]] || align=center|8,000 || 2 years |- | 8 || [[#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Veteran Editor II]] || [[#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Grand Tutnum]] || align=center|12,000 || 2.5 years |- | 9 || [[#Veteran Editor III (or Most Perfect Tutnum)|Veteran Editor III]] || [[#Veteran Editor III (or Most Perfect Tutnum)|Most Perfect Tutnum]] || align=center|16,000 || 3 years |- | 10 || [[#Veteran Editor IV (or Tutnum of the Encyclopedia)|Veteran Editor IV]] || [[#Veteran Editor IV (or Tutnum of the Encyclopedia)|Tutnum of the Encyclopedia]] || align=center|20,000 || 3.5 years |- | 11 || [[#Senior Editor (or Labutnum)|Senior Editor]] || [[#Senior Editor (or Labutnum)|Labutnum]] || align=center|24,000 || 4 years |- | 12 || [[#Senior Editor II (or Most Pluperfect Labutnum)|Senior Editor II]] || [[#Senior Editor II (or Most Pluperfect Labutnum)|Most Pluperfect Labutnum]] || align=center|28,500 || 4.5 years |- | 13 || [[#Senior Editor III (or Labutnum of the Encyclopedia)|Senior Editor III]] || [[#Senior Editor III (or Labutnum of the Encyclopedia)|Labutnum of the Encyclopedia]] || align=center|33,000 || 5 years |- | 14 || [[#Master Editor (or Illustrious Looshpah)|Master Editor]] || [[#Master Editor (or Illustrious Looshpah)|Illustrious Looshpah]] || align=center|42,000 || 6 years |- | 15 || [[#Master Editor II (or Auspicious Looshpah)|Master Editor II]] || [[#Master Editor II (or Auspicious Looshpah)|Auspicious Looshpah]] || align=center|51,000 || 7 years |- | 16 || [[#Master Editor III (or Most Plusquamperfect Looshpah Laureate)|Master Editor III]] || [[#Master Editor III (or Most Plusquamperfect Looshpah Laureate)|Most Plusquamperfect Looshpah Laureate]] || align=center|60,000 || 8 years |- | 17 || [[#Master Editor IV (or Looshpah Laureate of the Encyclopedia)|Master Editor IV]] || [[#Master Editor IV (or Looshpah Laureate of the Encyclopedia)|Looshpah Laureate of the Encyclopedia]] || align=center|78,000 || 10 years |- | 18 || [[#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grandmaster Editor]] || [[#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grand High Togneme Vicarus]]{{efn|name=lord|Before December 2019 these Alternative Awards used "Lord" instead of "Grand", and uses of the original terms may still be seen in the wild. See [[Wikipedia talk:Service awards/Archive 7#Inclusivity? (or, Gender-Neutral Service Award Titles)]].}} || align=center|96,000 || 12 years |- | 19 || [[#Grandmaster Editor First-Class (or Grand High Togneme Laureate)|Grandmaster Editor First-Class]] || [[#Grandmaster Editor First-Class (or Grand High Togneme Laureate)|Grand High Togneme Laureate]]{{efn|name=lord}} || align=center|114,000 || 14 years |- | 20 || [[#Vanguard Editor (or Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|Vanguard Editor]] || [[#Vanguard Editor (or Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia]]{{efn|name=lord}} || align=center|132,000 || 16 years |- | 21 || [[#Senior Vanguard Editor (or Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia)|Senior Vanguard Editor]] || [[#Senior Vanguard Editor (or Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia)|Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia]] || align=center|150,000 || 18 years |- | 22 || [[#Ultimate Vanguard Editor (or Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia)|Ultimate Vanguard Editor]] || [[#Ultimate Vanguard Editor (or Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia)|Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia]] || align=center|175,000 || 20 years |- |} {{collapse bottom}} زۆر سپاس بۆ ھاوکاری کردن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٧، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) سڵاو من ئەو وشانەم بۆیان داناوە واتە پێشنیاریان دەکەم هیوادارم بەکارهێنەرانی تریش ڕای خۆیان دەرببڕن ئەگەر ڕازین یان نا * Registered Editor بەکارهێنەری تازەتۆمارکراو یان هەر تەنیا (تۆمارکراو) * Novice Editor بەکارهێنەر سەرەتایی * Apprentice Editor بەکارهێنەری شاگرد یان (هاوکار) * Journeyman editor بەکارهێنەری مەشق کردوو * Yeoman edior بەکارهێنەری یاریدەدەر * experienced editor بەکارهێنەری شارەزا * veteran editor بەکارهێنەری بەئەزموون * veteran editor İİ بەکارهێنەری بەئەزموون پلە دوو * veteran editor İİİ بەکارهێنەری بەئەزموون پلە سێ * veteran editor İV بەکارهێنەری بەئەزموون پلە چوار * senior editor بەکارهێنەری باڵا * senior editor İİ بەکارهێنەری باڵا پلە دوو * senior editor İİİ بەکارهێنەری باڵا پلە سێ * master editor بەکارهێنەری پسپۆڕ * master editor İİ بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە دوو * master editor İİİ بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە سێ * master editor İV بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە چوار * grandmaster editor بەکارهێنەری پسپۆڕی گەورە * grandmaster editor first class بەکارهێنەری پسپۆڕی گەورە پۆلی یەکەم * vanguard editor بەکارهێنەری پێشەنگ * senior vanguard Editor بەکارهێنەری پێشەنگی باڵا * Ultimate vanguard editor بەکارهێنەری پێشەنگی پلەبەرز یان (پایەبەرز) هەرچەندە هەندێکیان وەرگێرانی پیتیە وەک grandmaster first class بەڵام پێموانیە خراپ بن هیوادارم ڕای خۆتان دەربڕن وە ڕەخنەو پێشنیارەکانتان دەربڕن.سوپاس.[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٨:١٥، ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] زۆر زۆر سپاستان دەکەم بۆ گرنگیدان بە بابەتەکە، یارمەتیدەر دەبێت زۆر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٠٥، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::چاو لەوێ چۆن ڕێزی بەشداربووان و بەشدارییەکان دەگرن و لێرەش چ سەرلێشێواوییەک ڕوویدا... &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٠:٢٦، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) @[[بەکارهێنەر:Épine|Épine]] چی بووە مەبەستت چیە یان چ پەیوەندی بەبابەتەکەوە هەیە؟ [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏١٧:٤٠، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]]: کێشەیەکی بچووک لە ناوەخۆی ویکیپیدیا دا ڕوویداوە، پێم وایە مەبەستی ئەوە بێت، تکایە بەھەڵە تێمەگەن {{زۆر سپاس}} بۆ بەشداریکردن لە پڕۆژەکە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:١٦، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::پڕۆژەکە کەمێکی ئامادەکراوە ([[ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری]]) چاوەڕێی بەشداربووانی ترم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:١٧، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) @[[بەکارهێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] کێشە نیە بەهەڵە تێناگەین، ئەی لەبارەی پڕۆژەکە هیچ بەرامبەرێکتان بۆ خەڵاتەکان داناوە؟ [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏١٢:٣٢، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :تا ئێستا ھیچ دەنگێک نییە، نە لەڕووی دژاییەتی، نە پشتگیری، نە بەشداری، گەر وابێت، پرۆژەکە جێبەجێ دەکەین و بەپێی زانیارییە پێویستییەکانمان وشەکان وەردەگێرێنە سەر زمانی کوردی. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٥٨، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::سەرەتا ئەبێ بزانین ئێدیتۆر بە کوردی ئەبێ بە چی. ئێدیتۆر خۆ بەکارھێنەر نییە. -[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٢:١١، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: سپاس بەڵام لێرە مانای حەرفی ناکەین و دەمانەوێت شتێک وەک سوپاسگوزاری بگەیەنین بە کۆمەڵگاکە بۆ نموونە بڕوانە [[ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری/خشتە|خشتەکانی پڕۆژەکە]] لێرە گەر سەیر بکەی لە ھەمووی نوووسیمانە بەکارھێنەر کە مەبەستمان بەکارھێنەرانی ویکیپیدیایە بەپێی ئەزموون و دەستکاریان چ ناونیشانێک وەردەگرن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٢٣، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) {{سەرچاوەکانی وتووێژ|گرووپ=kurdish-alpha}} == چاکسازی بەرامبەر پۆلەکان == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢٣:١٨، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٨٥١٢٦٨٤}}{{Pin message|}} {{داواکردنی لێدوانی کۆمەڵگە|}} سڵاو بەڕێزان ئەم پۆلانە دەھێنمە ئێرە کە لەسەرەتای ھاتنم بۆ ئێرە دروستم کردوون و گوومانی ھەڵەیان لێدەکەم ھیوادارم یارمەتیم بدەن لە ڕاستکردنەوەیان و بمبورن کە ئەم داواکارییەم کەمێک دوروودرێژ دەبێت بەڵام نەم ویست بیکەم بە بەش-بەش بەم شێوەیە ئێرەی تێکدەدا و لەیەک داوادا ھەوڵی جێکردنەوەی ھەمووی دەدەم [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:١٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ==== پۆل:ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس ==== ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس یان ڕۆمانسی؟ * ژێرپۆلەکان: [[:پۆل:ئەنیمەیشنی_ڕۆمانس]] * ئەنیمی نا ئەنیمێ. ئەمانەش: ئەنیمێ و مانگای ڕۆمانتیک و ئەنیمەیشنی ڕۆمانتیک.-- [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏٠٩:٢٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]]: ئەنیمەیشنی ڕۆمانتیک، پێم باشە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٤٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::{{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٣٢، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی 3β-Hydroxysteroid dehydrogenase ==== بەستەر: [[:پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی 3β-Hydroxysteroid dehydrogenase]] {{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٢، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:کاردانەوە پزیشکییەکان بۆ کۆڤید-١٩ ==== ==== لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان ==== * بەستەر: [[:پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان]] ====لێدوان ==== بێ کێشەیە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٣، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) <hr> ==== پۆل:دەرمانە پزیشکییەکانی ئاژەڵان==== *بەستەر: [[:پۆل:دەرمانە پزیشکییەکانی ئاژەڵان]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان ==== بەستەر: [[:پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان]] ====لێدوان ==== <hr> دژەئەندرۆجینی ستیرۆیدی نەک ستیرۆیدی دژە ئەندرۆجینی وابزانم.سوپاس[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٦:١٩، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====پۆل:قوربانیدەرانی سووتانی کیۆتۆ ئەنیمەیشن ==== بەستەر: [[:پۆل:قوربانیدەرانی سووتانی کیۆتۆ ئەنیمەیشن]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵک لە ئەنیمەیشن بەپێی کۆمپانیا ==== بەستەر: [[:پۆل:خەڵک لە ئەنیمەیشن بەپێی کۆمپانیا]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:مردنەکان بەھۆی ئاگر لە ژاپۆن ==== بەستەر: [[:پۆل:مردنەکان بەھۆی ئاگر لە ژاپۆن]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:ئاگرەکان لە ژاپۆن==== بەستەر: [[:پۆل:ئاگرەکان لە ژاپۆن]] پێشنیارکراو بۆ ئاگر: [[:پۆل:سووتمانەکان]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئاگرەکان بەپێی وڵات ==== بەستەر: [[:پۆل:ئاگرەکان بەپێی وڵات]] پێشنیارکراو بۆ ئاگر: [[:پۆل:سووتمانەکان]] ئاگرکەوتنەوەکان بەپێی وڵات یان ئاگرەکان بەپێی وڵات؟ ====لێدوان ==== <hr> ئاگرکەوتنەوەکان بەپێی وڵات جوانترە ،وابزانم[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٦:٢٨، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] منیش پێم باشە، بەڵام سوتمانیشمان ھەیە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٠:٢٩، ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە ==== بەستەر: [[:پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:فیلمەکان لەبارەی سیستیک فایبرۆس ==== بەستەر: [[:پۆل:فیلمەکان لەبارەی سیستیک فایبرۆس]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن) ==== بەستەر: [[:پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن)]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩ ==== نوێیە بەڵام ھەر ویستم دڵنیایی لێ بکەمەوە. بەستەر: [[:پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان==== بەستەر: [[:پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:داڕێژەکانی جێندەریی بەکارھێنەر==== بەستەر:[[:پۆل:داڕێژەکانی جێندەریی بەکارھێنەر]] ==== لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن ==== بەستەر:[[:پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن]] ==== لێدوانی گشتی ==== سپاس {{rf}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:١٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ==== پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی ==== : بەستەر:[[:پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی]] : پەیوەندیدار: [[:پۆل:باشترین ئەنییمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئانی]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی ==== بەستەر: [[:پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ====:پۆل:خەڵکی جەزائیری بە ڕەسەن تورک ==== بەستەر:[[:پۆل:خەڵکی جەزائیری بە ڕەسەن تورک]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵکی ئوستڕالی بە ڕەسەن کۆری ==== [[:پۆل:خەڵکی ئوستڕالی بە ڕەسەن کۆری]] پەیوەندیدار: [[:پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی ==== بەستەر:[[:پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشن لە ژاپۆن==== بەستەر:[[:پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشن لە ژاپۆن]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە سەدەی ١٤یەم دامەزراون ==== بەستەر:[[:پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە سەدەی ١٤یەم دامەزراون]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:ناساندنەکانی بینین و بیستن لە ١٩٠٠ ==== بەستەر [[:پۆل:ناساندنەکانی بینین و بیستن لە ١٩٠٠]] ==== لێدوان ==== کرا [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٥٨، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) <hr> ==== پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&ھۆڵدینگ ==== بەستەر: [[:پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&ھۆڵدینگ]] ==== لێدوان ==== <hr> === پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری === بەستەر: [[:پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری]] ==== لێدوان ==== <hr> == Bumblebee == ناومان بۆ ئەم حەشەرەیە ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٠٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەنگەگیزە، وەک [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D9%87%DB%95%D9%86%DA%AF%DB%95%D8%A8%DB%86%DA%B5%DB%95&f=0 ھەنگەبۆڵە]. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٢٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] خۆت داتڕشتووە یان خۆی ھەیە؟ دیم کاک پیرەھەڵۆ لە [[وتووێژ:مێشھەنگوین]] دا نووسیویەتی کە ''ھەنگەبۆڵە'' بە مانای bumblebee دێ، ئەمە ڕاستە؟ ئەگەر نا، ھەنگەبۆڵە چییە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٤٢، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] خۆم دامڕشتووە. چون مەردۆخ بۆ ھەنگەبۆڵە «سرمان»ی عەرەبی دانابوو و «سرمان»یش ھەمان شەنگەسوورە یا سیرەمۆزەی خۆمانە، زاتم نەبوو بڵێم ھەنگەبۆڵە bumblebee -ە. بەڵام، پرسیارت بۆ دەکەم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٣١، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەو وێنەیەی وتاری bumblebee -م نیشانی دوو کەس دا وتیان ئەوە ھەنگەبۆڵەیە بەڵام ڕەنگی زۆر زەردە. وتیشیان ھەنگەبۆڵە تووکن و کوڵکنە و، بە دەوری گا و مانگا دەخولێتەوە و، ھەنگوێن ناکات و، لە ھەنگ و زەردەواڵە گەورەترە و لەوانەیە بیشیان خوات و، خرپن و قەڵەوە و، ڕەنگیشی زۆرتر قاوەیی بەرەو ڕەشە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:١٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کەوایە ''ھەنگەبۆڵە'' دەبێ bumblebee بێ. دەستت خۆش بێ، زەحمەتت کێشا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٣٧، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بۆ دڵنیاییی زیاتر، وێنەکانی bumblebee لە ویکیپیدیا و گووگڵم دا بە نیشانی دوو کەسی تر کە یەکیان خۆی ھەنگەوانە. ھەردووکیان تا چاویان پێ کەوت وتیان ئەوە ھەنگەبۆڵەیە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٤١، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Flushed Away == ناوێک بۆ وتاری [[فڵەشد ئەوەی]]، چی بێت باشە؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٧:١٨، ٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] لێشاوبردە، وەک بابردە یا بابردەڵە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢٥، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Cryptosystem == سڵاو هاوڕێیان، ئەمە بە کوردی دەبێتە چی؟ [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٨:٠٥، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Amine yousefi|Amine yousefi]] ھەر کریپتۆسیستم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠٢، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Junglefowl == ''مرەجەنگەڵی'' چۆنە؟ وەکوو ''مرەباخی'' (= woodcock) دروست بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٢١، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] باشە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:٤٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Lamella یان Gill == چی بۆ ئەمە چاکە؟ بەڕێوەبەرێک لە وتارێک دا کێڵگە (farm)ی بۆ داناوە! نازانم ئەم ئیلھامەی لە کوێوە بۆ ھاتووە. کوردستانیکا ئەمانەی پێشنیار کردووە: شانە، تیغە (تیخە) و پەڕە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥١، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Progenitor == لە ئەستێرەناسی دا ئەو ئەستێرەیەی کە دەبێ بە سووپەرنۆڤا و دەتەقێ progenitorی پێ دەڵێن، چی بۆ ئەمە باشە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣٢، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D8%A8%D9%86%DB%95%D8%AA%DB%86%D9%85&f=0 بنەتۆم]. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:١٧، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Abrasion == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ لە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە دا ''کڕاندن'' بە کار ھاتووە و منیش لە وتاری ''[[سماتە]]'' دا ''کڕێنەر''م بۆ abrasive دانا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:١٧، ١١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Projectile == ئەمە بکەین بە چی؟ projectile یانی ''ئەوەی کە دەھاوێژرێ''. دەکرێ ھەر شتێ بێ. مەنجەنیق بەرد دەھاوێژێ، بۆیە بەرد projectileە. تیرھاوێژ تیر دەھاوێژێ، بۆیە تیر projectileە. کوردستانیکا ''پلار''ی بۆ داناوە، بەڵام لە ھەنبانەبۆرینە دا ''پلار'' بە مانای ''داردەستێ کە بۆ ھاویشتن دەبێ'' ھاتووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:١٤، ١٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕاھاویشتە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::ڕاھاوێژە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٠:١٢، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] هاوێژراو. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:١٣، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Visible == بۆ ئەمە ھەر ''بینراو'' بە کار ھاتووە. ئەمە چاک نییە، چونکە ''بینراو'' یانی ''دیتوو'' یان ''شتێک کە بینراوە''، بەڵام visible بە مانای ''شتێک کە دەکرێ ببینرێ'' دێ. ''دیتەنی'' دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٢٤، ١٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەبێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: نابێتە ''دیار''؟ [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٠:٠٢، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ئەویش دەبێ، بەڵام ''دیار'' لە بنەڕەت دا شێوەی ناوی ''دین'' یان ''دیتن'' نییە؟ دی (ڕەگی ڕابووردووی دین) + ـار (وەک کوشتار و وتار)؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٥٠، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Tropical == چی بۆ ئەمە دابنێین؟ بۆ نموونە، tropical climate دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٤٠، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] تاوسووڕگە بۆ tropics و تاوسووڕگەیی بۆ tropical. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٨:٤٤، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] کەشوهەوای ھێڵی کەمەرەیی. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:١١، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == is native to == ئەمە چۆن وەربگێڕم؟ بۆ نموونە، Sorrel is native to Eurasia دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٠، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :خۆجێی ... ە: Sorrel خۆجێی ئەوراسیایە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١١:١٩، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] کردم بە ترشۆکە بوومیی ئەوراسیایە. ''بوومی'' لە فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبی دا بە مانای native ھاتووە، [https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/b%C3%BBm#:~:text=b%C3%BBm%C3%AE:%20adjective%20native بنۆڕە]. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٤٧، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: بەداخەوە لەم فەرهەنگانەدا (بەتایبەت مەردووخ و وەهبی) جاروبار کاریگەریی فارسی دەبینرێت. ''بوومی'' بەم مانایە وا وتت بە کوردی نازانم؛ له هەنبانه و خاڵیشدا نییە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٨:١٦، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] خۆوڵاتی -ش دەبێ. ھێمن دەڵێ «وەکوو پەروانە دەوری لێ دەدەن لاوانی خۆوڵاتی». [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٣٣، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بۆچی خۆڕسک بەکارناهێنی؟ دەتوانی بڵێی ترشۆکە خۆڕسکە لە ئەوراسیا. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:٠٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] خۆڕسک یانی خواکرد یان شتێک کە مرۆو دروستی نەکردبێ و خۆی ڕسکابێ.[https://lex.vejin.net/ck/search?t=%DA%95%D8%B3%DA%A9%D8%A7%D9%86&f=0#:~:text=%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C:-,%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%20%D8%A8%D9%88%D9%88%D9%86%DB%8C%20%D8%B3%D8%B1%D9%88%D9%88%D8%B4%D8%AA%DB%8C,-%D8%AC%DB%86%D8%B4%20%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%86%DB%8C%20%D9%BE%DB%95%DB%8C%D9%88%DB%95%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1] بە شێوەیەکی دیکە باسی بکەم، خۆڕسک یانی سروشتی.[https://lex.vejin.net/ck/search?t=خۆڕسک&f=0] [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٤٢، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Herbaceous plant == مەبەست لە ڕوەکێکە کە ''لاسکی چێوی'' (woody plant)ی نییە. herbaceous ھاواڵناوی herbە و لە ویکیپیدیا دا [[گیای دەرمانی|گیای دەرمانیی]] بۆ دانراوە کە پێم باش نییە. چی بۆ herbaceous و herb دابنێین؟ ئەگەر بەرامبەرێکی چاکمان بۆ herb نییە، ''ڕوەکی ناچێوی'' بۆ herbaceous plant دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٥٣، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەگەر Herbivore گیاخۆر بێ herb دەبێتە گیا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕەنگە پووشینە -ش ببێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] گیای داماو بۆ grass، بۆ herb، بۆ plantیش بە کار دێ! لە ویکیپیدیای فارسی دا ''علف'' بە کار ھاتووە کە لە کوردی دا بووە بە ''ئاڵف''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠١، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەنبانە دەڵێ [https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%DA%AF%DA%98%D9%88%DA%AF%DB%8C%D8%A7 گژوگیا] واتە «نباتات علفی» یا ھەمان « Herbaceous plants». ئەمە بە ئەڵمانییەکەش دەخوا، Krautige Pflanze یانی ڕوەکی گژ و گڤ، وەکوو کەلەرم. grassیش چیمەن نییە؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٦، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە ویکیپیدیا دا ''گژوگیا'' بۆ herb بە کار چووە (وەک [[:پۆل:گژوگیاکان]]) و بۆ floraیش بە کار چووە (وەک [[:پۆل:گژوگیاکانی یۆنان]])، چی لە ئەمانە بکەین؟ :::::من بزانم ''چیمەن'' یانی meadow یان lawn و ''چیم'' یانی grass و ھەردووک تورکین، [https://en.wiktionary.org/wiki/çim#Turkish بنۆڕە]. لە فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبیش دا ''گیا'' بۆ grass ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/giya#:~:text=noun-,grass,-%2C%20herbage] و خۆمانیش ''[[گیاجاڕ]]''مان بۆ grassland داناوە. :::::بە ڕای تۆ ''گیا'' بۆ چی بە کار بچێ؟ بۆ plant؟ ئەم وشانە ھەن دەبێ بەرانبەریان بۆ دابنێین: :::::plant (ڕوەک یان گیا؟)، flora (گیاکان؟) grass (چیم؟)، herb. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٣٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕوەک = plant، فلۆرا = flora، چیمەن = grass، مێرگ = meadow ، مێرگۆڵە یا چیمەنکاری = lawn، گژوگیا = herbs. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٥:٥٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ئەی ''گیا''؟ وشەیەکی باوی وەک ''گیا'' ناکرێ بۆ ھیچ بە کار نەبرێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:١٨، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەرچی کە لە زەوی ئەڕوێ ڕوەکە. ئێستا ئەم ڕوەکە یا ساقەتەی ڕەقە یا نەرمە. ئەوەی کە ساقەتەکەی ڕەقە پێی دەڵێن دار، ئەوەی کە ساقەتەکەی نەرمە پێی دەڵێن گیا. کەوایە گیا لە ئەسڵا ھەمان herb -ە. grass جۆرێکی تایبەت لە herb یا گیایە کە باریک و کێشھاتووە. ھەموو grassەکان herbن، بەڵام ھەموو herbەکان grass نین. تەماتە و گوڵەبەڕۆژە herbن بەڵام grass نین. ئاشکرایە داریش نین، بەڵام گیان. بە کورتی، من وا ئەزانم ھەچ ڕوەکێ کە دار نەبێ، گیایە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٤:٠٥، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] من پێم وایە کە ''ڕوەک'' بۆ plant ڕاستە و نابێ دەستی لێ بدەین. ''[[ھەنار]]'' و ''[[ڕەشەدار]]'' دار (tree) و ڕوەک (plant)ن، بەڵام کەس ''گیا'' بەم دوانە ناڵێ. گیا زیاتر بە ڕوەکی بەژنکورت دەوترێ، ئەمانیش عادەتەن ناچێوی (non-woody)ن. ئەگەر ''گیا'' بۆ herb دابنێین، herbaceous plant بە ئاسانی دەبێ بە ''ڕوەکی گیایی''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٣٩، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە ڕای من ڕوەکی گیایی جوان نییە و بۆ کوردی ناخونجێ. گژوگیا باشترە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٤:٤٧، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بۆچی خۆت لەگەڵ ''گیا'' بۆ herb نەبووی؟ یان مەبەستت ئەوەیە ''گیایی'' بۆ herbal دەبێ (وەک herbal tea = چای گیایی)، بەڵام بۆ herbaceous نابێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕوەکی گیایی حەشوە. ڕوەکی گیایی یا ڕوەکی گیائاسا یانی ئەوەی لە زەوی ئەڕوێت و وەکوو گیا وایە. دەی ئەمە ھەر گیایە، ئیتر ئەو دوورودرێژییەی ناوێ. من جیاوازییەک نابینم لە نێوان herb و herbaceous plant. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٤١، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] لەبەر ئەوەش کە گیا جگە لە herb بۆ plant و grassیش بە کار دێ، بۆ herbaceous plant من گژوگیام زۆرتر بەدڵە. ھەڵبەت خۆت باشتر دەزانی، ئەمانە بواری تایبەتیی من نین و زۆریان لێ نازانم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٤٤، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] وتارەکانی herb و herbaceous plant -م خوێندەوە، تا ڕادەیەک زانیم چی بە چییە. من بم ئاوای لێ دەکەم: herb ئەکەمە [[گژوگیا (چێشتلێنان و پزیشکی)]] و، herbaceous plant ئەکەمە [[گژوگیا]] یا [[گژوگیا (ڕوەکناسی)]]. گیاش ئەکەمە پەڕەی ڕوونکردنەوە و ئەیبەستمەوە بە ڕوەک و دوو ماناکەی گژوگیاوە، واتە گژوگیا لە چێشتلێنان و دەرماندا و، گژوگیا وەکوو بابەتێکی زانستی ڕوەکناسی. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٣٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ''ڕوەکی گیایی'' بێمانا بێ، herbaceous plantیش بێمانا دەبێ! پێم باش نییە ''گیا'' پەڕەی ڕوونکردنەوە بێ. وەک باسمان کرد، ''دارھەنار'' plantە و کەس ''گیا'' بەمە ناڵێ، بۆیە ''گیا'' ناکرێ plant بێ. قسەم بۆ herbaceous plant نییە، بەڵام پێم باشە ''گیا'' herb بێ. بە تایبەتی کە herbal tea دەبێ بە ''چای گیایی'' و herbal medicineیش دەبێ بە''پزیشکیی گیایی'' یان ''گیادەرمانی''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:١٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] مێژوو و پێشینە و بەکارچوونەکانی herb لە ئینگلیزیدا فەرقی ھەیە لەگەڵ مێژوو و پێشینە و بەکارچوونەکانی گیا لە کوردیدا. بۆیە ڕەنگە بۆ ئەوان herbaceous plant بگونجێ، بەڵام بۆ ئێمە سەرەڕای ئەوە کە herb گیایە، «ڕوەکی گیایی» حەشو و سەیر و نامۆ دێتە گوێ. چای گیایی -ش ھەر تۆزێ سەیرە. چای گژوگیا باشترە. وا نییە کە وشەیەکمان دۆزییەوە وەک ھاوسەنگی وشەیەکی بیانی، ئیتر ئەو وشەیە لە ھەموو حاڵەتەکانا بەکار بێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٣٧، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ''چای گیایی'' خۆی ھەیە و داڕێژراوی من نییە. سەیری ئەنجامەکانی گووگڵ بکە. ھەروەھا، ''گژوگیا'' herbaceous plant بێ، a herbaceous flowering plant دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٤٣، ٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] گژوگیای گوڵدار نابێ؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٠٩، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Vine == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ vine ھەر ڕوەکێکە کە بە دار و دیوار دا ھەڵبگەڕێ. بۆ نموونە، ''[[لاولاو]]'' vineە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٤٤، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەڵزن دەبێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٣٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە ھیچ فەرھەنگێک دا نەمدی، خۆت داتڕشتووە؟ ھەڵ + زن (ڕەگی ڕانەبووردووی زنین)؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٧، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] لە چاوگی [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D9%87%DB%95%DA%B5%D8%B2%D9%86%DB%8C%D9%86&f=0 ھەڵزنین] لای ئێمە باوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٠٠، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] وشەیەکی جوانە، لە وتاری [[ڤانیلای گەڵاتات]] دا بە کارم برد. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٠، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Dormancy == ئەمە و dormant بە کوردی دەبن بە چی؟ The plant stays dormant all winter چۆن وەربگێڕین؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٢١، ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەخەوڕاچوون؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەکرێ وەک ئاژەڵەکان متبوون بەکاربێت وەک لە کتێبەکانی پەروەردە سوڕی متبوون هەیە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:٠٠، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Cultivation == چی بۆ ئەمە چاکە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٤٨، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Sensationalism == سڵاو هاوڕێیان بۆ ئەمە [https://en.wikipedia.org/wiki/Sensationalism] چ باشە؟ [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٢:٥١، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Amine yousefi|Amine yousefi]] اثارەی عەرەبی یانی ورروژاندن. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٣٨، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :: زۆر سپاس کاک {{وب|Aza}} لەو ڕستەیەی خوارێدا چۆنی بنووسم؟ The show attracted controversy for adopting an allegedly '''sensationalist''' approach to literature [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٦:٥٢، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Amine yousefi|Amine yousefi]] «نمایشەکە بە ھۆی گرتنەبەری ڕێگایەکی - بڵێین ورووژێنخوازانە - بەرەو  ئەدەب، شەڕەقسەی بۆ خۆی کڕی.» :sensational = ورووژێن، sensationalism = ورووژێنخوازی. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٥:٥٤، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :: زۆر سپاس کاک {{وب|Aza}}، دەستتان خۆش بێت [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٦:٤٥، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Phloem == چی بە ئەمە ببێژین؟ شانەیەکی ڕوەکییە کە ماکەی خۆراکی دەگوازێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٤٥، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Function == بۆ نموونە، گەدە خۆراک تێک دەشکێنێ، ئەمە functionی گەدەیە. چی بۆ ئەمە گونجاوە؟ کار، فەرمان، ئەرک یان شتێکی دیکە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:١٤، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] من خۆم ھەندێ جار functionم کردووە بە ئەرک، ھەندێ جاریش بە ئیشوکار. فرمان کارێکە کە ئەوەڵ و ئاخری دیارە و لە کەسێ داوا دەکرێ. «گەلێکم بە تۆ ھەیە فەرمانە، ئەو قاقەزەم بۆ بەرە شاری.» ئەمە بۆ task باشە. ئەرک یانی کاری زۆر، باری سەر شان، زەحمەت، پێویستیی سەر شان، وەزیفە. پێم وایە ئەرک بۆ duty باشە، بەڵام بۆ functionیش دەگونجێ. ئەرکی گەدە تێکشکاندنی خۆراکە. دیومە بە functionalismیش بڵێن ئەرکباوەڕی. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٨:٤٧، ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Territorial == گیانلەبەرێک بەرگری لە ناوچەی خۆی بکا و نەھێڵێ گیانلەبەری دیکە (بە تایبەتی ھەمان جۆر) لێی نزیک بێ territorialی پێ دەڵێن. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٠٢، ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] سەرزەویپارێز، سەرزەویخواز. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:٤٨، ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Bay laurel یان Laurus nobilis == ئەم دارە بە کوردی ناوی چییە؟ لە [https://aras.bradost.net/files/ferhengy_rueke_aburyekan.pdf کەڵەفەرھەنگی ڕوەکە ئابوورییەکانی] کەمال جەلال غەریب دا ''شاژاڵە'' ھاتووە (پ. ٢٧٢). فەرھەنگی زانستگای کوردستان دەڵێ ''تێروو'' و ''تیروێ'' (بەڵام فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبی ئەمەی بۆ chaste tree داناوە[https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/têrû]) و کوردستانیکایش دەڵێ ''تاجگەڵا''. بە ھۆی کاریگەریی عەرەبی، من ئەمەم ھەر بە ''غار'' بیستووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٥٥، ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) otsqqsfecpuvrxvj6yx943hds1jex86 1669889 1669716 2026-09-18T11:18:22Z حوسێن 42516 /* Slug */ بەشی نوێ 1669889 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(60d) |counter = 5 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 3 |minthreadstoarchive = 1 }} {{داخوازی بەرامبەری کوردی}} {{ئەرشیڤەکان | auto = short | root = ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی | search = yes | search-button-label = ئەرشیڤەکان بگەڕێ | search-width = 20 }} <!-- تکایە دەستکاریی بەشەکانی سەر ئێرە مەکە و پرسیارەکەت ڕاستەوخۆ لەخوارەوەی پەڕەکەوە بنووسە --> == Wikipedia:Service awards/ ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٨:٣٩، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٧٧٦٨٧٦٢}}{{Pin message|}} سڵاو دەمانەوێت پەڕەی ([[:en:Wikipedia:Service_awards|Service Awards]]) بھێنینە ویکیپیدیای کوردی، پەڕەکە خەڵات و ستایشکردنە بۆ ئەو بەکارھێنەرانەی بەپێی ئەوەی چەندێکە خۆیان تۆمارکردووە و ژمارەی دەستکارییەکانیان چەندە و چەن خزمەتی ویکیپیدیان کردووە، خەڵاتەکە وەک (ویکی دیاری) وایە، بەڵام خۆت دەیبەخشیتە خۆت، ئەگەر بچن سەیری پەڕەکە بکەن، ھەر بەشێک ناونیشانی تایبەت بەخۆی ھەیە بەپێی تەمەنی ھەژمار و ژمارەی دەستکاری. ھۆکاری کردنەوەی ئەم باسە لێرە ئەوەیە، ناویشانەکان پێویستیان بە وەرگێران ھەیە، بۆ ئەمەش پێویستمان بەو کەسانەیە شارەزان لە زمانەوانی و زمانی کوردی، وە تێبینی: ناونیشانەکانی ئەوێ وەک ناونیشانی سەربازی وایە، ئێمە نامانەوێت ناونیشانی سەربازی بھێینە ویکی سۆرانی، پێویستە ناونیشانەکان پڕ بە پێستی زانستنامەکە بن و گوونجاو بن، نموونەی گوونجاو: (Experienced editor - بەکارھێنەری شارەزا) بەستەری پڕۆژە: [[ ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری]] {{collapse top|وشەکان}} {| class="wikitable" |+ |- ! '''°''' !! Award !! Alternative Award !! Minimum number of edits || Length of service |- | 1 || [[#Registered Editor (or Signator)|Registered Editor]] || [[#Registered Editor (or Signator)|Signator]] || align=center|1 || 1 day |- | 2 || [[#Novice Editor (or Burba)|Novice Editor]] || [[#Novice Editor (or Burba)|Burba]] || align=center|200 || 1 month |- | 3 || [[#Apprentice Editor (or Novato)|Apprentice Editor]] || [[#Apprentice Editor (or Novato)|Novato]] || align=center|1,000 || 3 months |- | 4 || [[#Journeyman Editor (or Grognard)|Journeyman Editor]] || [[#Journeyman Editor (or Grognard)|Grognard]] || align=center|2,000 || 6 months |- | 5 || [[#Yeoman Editor (or Grognard Extraordinaire)|Yeoman Editor]] || [[#Yeoman Editor (or Grognard Extraordinaire)|Grognard Extraordinaire]] || align=center|4,000 || 1 year |- | 6 || [[#Experienced Editor (or Grognard Mirabilaire)|Experienced Editor]] || [[#Experienced Editor (or Grognard Mirabilaire)|Grognard Mirabilaire]] || align=center|6,000 || 1.5 years |- | 7 || [[#Veteran Editor (or Tutnum)|Veteran Editor]] || [[#Veteran Editor (or Tutnum)|Tutnum]] || align=center|8,000 || 2 years |- | 8 || [[#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Veteran Editor II]] || [[#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Grand Tutnum]] || align=center|12,000 || 2.5 years |- | 9 || [[#Veteran Editor III (or Most Perfect Tutnum)|Veteran Editor III]] || [[#Veteran Editor III (or Most Perfect Tutnum)|Most Perfect Tutnum]] || align=center|16,000 || 3 years |- | 10 || [[#Veteran Editor IV (or Tutnum of the Encyclopedia)|Veteran Editor IV]] || [[#Veteran Editor IV (or Tutnum of the Encyclopedia)|Tutnum of the Encyclopedia]] || align=center|20,000 || 3.5 years |- | 11 || [[#Senior Editor (or Labutnum)|Senior Editor]] || [[#Senior Editor (or Labutnum)|Labutnum]] || align=center|24,000 || 4 years |- | 12 || [[#Senior Editor II (or Most Pluperfect Labutnum)|Senior Editor II]] || [[#Senior Editor II (or Most Pluperfect Labutnum)|Most Pluperfect Labutnum]] || align=center|28,500 || 4.5 years |- | 13 || [[#Senior Editor III (or Labutnum of the Encyclopedia)|Senior Editor III]] || [[#Senior Editor III (or Labutnum of the Encyclopedia)|Labutnum of the Encyclopedia]] || align=center|33,000 || 5 years |- | 14 || [[#Master Editor (or Illustrious Looshpah)|Master Editor]] || [[#Master Editor (or Illustrious Looshpah)|Illustrious Looshpah]] || align=center|42,000 || 6 years |- | 15 || [[#Master Editor II (or Auspicious Looshpah)|Master Editor II]] || [[#Master Editor II (or Auspicious Looshpah)|Auspicious Looshpah]] || align=center|51,000 || 7 years |- | 16 || [[#Master Editor III (or Most Plusquamperfect Looshpah Laureate)|Master Editor III]] || [[#Master Editor III (or Most Plusquamperfect Looshpah Laureate)|Most Plusquamperfect Looshpah Laureate]] || align=center|60,000 || 8 years |- | 17 || [[#Master Editor IV (or Looshpah Laureate of the Encyclopedia)|Master Editor IV]] || [[#Master Editor IV (or Looshpah Laureate of the Encyclopedia)|Looshpah Laureate of the Encyclopedia]] || align=center|78,000 || 10 years |- | 18 || [[#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grandmaster Editor]] || [[#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grand High Togneme Vicarus]]{{efn|name=lord|Before December 2019 these Alternative Awards used "Lord" instead of "Grand", and uses of the original terms may still be seen in the wild. See [[Wikipedia talk:Service awards/Archive 7#Inclusivity? (or, Gender-Neutral Service Award Titles)]].}} || align=center|96,000 || 12 years |- | 19 || [[#Grandmaster Editor First-Class (or Grand High Togneme Laureate)|Grandmaster Editor First-Class]] || [[#Grandmaster Editor First-Class (or Grand High Togneme Laureate)|Grand High Togneme Laureate]]{{efn|name=lord}} || align=center|114,000 || 14 years |- | 20 || [[#Vanguard Editor (or Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|Vanguard Editor]] || [[#Vanguard Editor (or Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia]]{{efn|name=lord}} || align=center|132,000 || 16 years |- | 21 || [[#Senior Vanguard Editor (or Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia)|Senior Vanguard Editor]] || [[#Senior Vanguard Editor (or Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia)|Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia]] || align=center|150,000 || 18 years |- | 22 || [[#Ultimate Vanguard Editor (or Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia)|Ultimate Vanguard Editor]] || [[#Ultimate Vanguard Editor (or Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia)|Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia]] || align=center|175,000 || 20 years |- |} {{collapse bottom}} زۆر سپاس بۆ ھاوکاری کردن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٧، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) سڵاو من ئەو وشانەم بۆیان داناوە واتە پێشنیاریان دەکەم هیوادارم بەکارهێنەرانی تریش ڕای خۆیان دەرببڕن ئەگەر ڕازین یان نا * Registered Editor بەکارهێنەری تازەتۆمارکراو یان هەر تەنیا (تۆمارکراو) * Novice Editor بەکارهێنەر سەرەتایی * Apprentice Editor بەکارهێنەری شاگرد یان (هاوکار) * Journeyman editor بەکارهێنەری مەشق کردوو * Yeoman edior بەکارهێنەری یاریدەدەر * experienced editor بەکارهێنەری شارەزا * veteran editor بەکارهێنەری بەئەزموون * veteran editor İİ بەکارهێنەری بەئەزموون پلە دوو * veteran editor İİİ بەکارهێنەری بەئەزموون پلە سێ * veteran editor İV بەکارهێنەری بەئەزموون پلە چوار * senior editor بەکارهێنەری باڵا * senior editor İİ بەکارهێنەری باڵا پلە دوو * senior editor İİİ بەکارهێنەری باڵا پلە سێ * master editor بەکارهێنەری پسپۆڕ * master editor İİ بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە دوو * master editor İİİ بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە سێ * master editor İV بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە چوار * grandmaster editor بەکارهێنەری پسپۆڕی گەورە * grandmaster editor first class بەکارهێنەری پسپۆڕی گەورە پۆلی یەکەم * vanguard editor بەکارهێنەری پێشەنگ * senior vanguard Editor بەکارهێنەری پێشەنگی باڵا * Ultimate vanguard editor بەکارهێنەری پێشەنگی پلەبەرز یان (پایەبەرز) هەرچەندە هەندێکیان وەرگێرانی پیتیە وەک grandmaster first class بەڵام پێموانیە خراپ بن هیوادارم ڕای خۆتان دەربڕن وە ڕەخنەو پێشنیارەکانتان دەربڕن.سوپاس.[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٨:١٥، ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] زۆر زۆر سپاستان دەکەم بۆ گرنگیدان بە بابەتەکە، یارمەتیدەر دەبێت زۆر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٠٥، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::چاو لەوێ چۆن ڕێزی بەشداربووان و بەشدارییەکان دەگرن و لێرەش چ سەرلێشێواوییەک ڕوویدا... &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٠:٢٦، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) @[[بەکارهێنەر:Épine|Épine]] چی بووە مەبەستت چیە یان چ پەیوەندی بەبابەتەکەوە هەیە؟ [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏١٧:٤٠، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]]: کێشەیەکی بچووک لە ناوەخۆی ویکیپیدیا دا ڕوویداوە، پێم وایە مەبەستی ئەوە بێت، تکایە بەھەڵە تێمەگەن {{زۆر سپاس}} بۆ بەشداریکردن لە پڕۆژەکە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:١٦، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::پڕۆژەکە کەمێکی ئامادەکراوە ([[ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری]]) چاوەڕێی بەشداربووانی ترم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:١٧، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) @[[بەکارهێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] کێشە نیە بەهەڵە تێناگەین، ئەی لەبارەی پڕۆژەکە هیچ بەرامبەرێکتان بۆ خەڵاتەکان داناوە؟ [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏١٢:٣٢، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :تا ئێستا ھیچ دەنگێک نییە، نە لەڕووی دژاییەتی، نە پشتگیری، نە بەشداری، گەر وابێت، پرۆژەکە جێبەجێ دەکەین و بەپێی زانیارییە پێویستییەکانمان وشەکان وەردەگێرێنە سەر زمانی کوردی. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٥٨، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::سەرەتا ئەبێ بزانین ئێدیتۆر بە کوردی ئەبێ بە چی. ئێدیتۆر خۆ بەکارھێنەر نییە. -[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٢:١١، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: سپاس بەڵام لێرە مانای حەرفی ناکەین و دەمانەوێت شتێک وەک سوپاسگوزاری بگەیەنین بە کۆمەڵگاکە بۆ نموونە بڕوانە [[ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری/خشتە|خشتەکانی پڕۆژەکە]] لێرە گەر سەیر بکەی لە ھەمووی نوووسیمانە بەکارھێنەر کە مەبەستمان بەکارھێنەرانی ویکیپیدیایە بەپێی ئەزموون و دەستکاریان چ ناونیشانێک وەردەگرن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٢٣، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) {{سەرچاوەکانی وتووێژ|گرووپ=kurdish-alpha}} == چاکسازی بەرامبەر پۆلەکان == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢٣:١٨، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٨٥١٢٦٨٤}}{{Pin message|}} {{داواکردنی لێدوانی کۆمەڵگە|}} سڵاو بەڕێزان ئەم پۆلانە دەھێنمە ئێرە کە لەسەرەتای ھاتنم بۆ ئێرە دروستم کردوون و گوومانی ھەڵەیان لێدەکەم ھیوادارم یارمەتیم بدەن لە ڕاستکردنەوەیان و بمبورن کە ئەم داواکارییەم کەمێک دوروودرێژ دەبێت بەڵام نەم ویست بیکەم بە بەش-بەش بەم شێوەیە ئێرەی تێکدەدا و لەیەک داوادا ھەوڵی جێکردنەوەی ھەمووی دەدەم [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:١٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ==== پۆل:ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس ==== ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس یان ڕۆمانسی؟ * ژێرپۆلەکان: [[:پۆل:ئەنیمەیشنی_ڕۆمانس]] * ئەنیمی نا ئەنیمێ. ئەمانەش: ئەنیمێ و مانگای ڕۆمانتیک و ئەنیمەیشنی ڕۆمانتیک.-- [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏٠٩:٢٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]]: ئەنیمەیشنی ڕۆمانتیک، پێم باشە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٤٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::{{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٣٢، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی 3β-Hydroxysteroid dehydrogenase ==== بەستەر: [[:پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی 3β-Hydroxysteroid dehydrogenase]] {{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٢، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:کاردانەوە پزیشکییەکان بۆ کۆڤید-١٩ ==== ==== لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان ==== * بەستەر: [[:پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان]] ====لێدوان ==== بێ کێشەیە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٣، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) <hr> ==== پۆل:دەرمانە پزیشکییەکانی ئاژەڵان==== *بەستەر: [[:پۆل:دەرمانە پزیشکییەکانی ئاژەڵان]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان ==== بەستەر: [[:پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان]] ====لێدوان ==== <hr> دژەئەندرۆجینی ستیرۆیدی نەک ستیرۆیدی دژە ئەندرۆجینی وابزانم.سوپاس[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٦:١٩، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====پۆل:قوربانیدەرانی سووتانی کیۆتۆ ئەنیمەیشن ==== بەستەر: [[:پۆل:قوربانیدەرانی سووتانی کیۆتۆ ئەنیمەیشن]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵک لە ئەنیمەیشن بەپێی کۆمپانیا ==== بەستەر: [[:پۆل:خەڵک لە ئەنیمەیشن بەپێی کۆمپانیا]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:مردنەکان بەھۆی ئاگر لە ژاپۆن ==== بەستەر: [[:پۆل:مردنەکان بەھۆی ئاگر لە ژاپۆن]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:ئاگرەکان لە ژاپۆن==== بەستەر: [[:پۆل:ئاگرەکان لە ژاپۆن]] پێشنیارکراو بۆ ئاگر: [[:پۆل:سووتمانەکان]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئاگرەکان بەپێی وڵات ==== بەستەر: [[:پۆل:ئاگرەکان بەپێی وڵات]] پێشنیارکراو بۆ ئاگر: [[:پۆل:سووتمانەکان]] ئاگرکەوتنەوەکان بەپێی وڵات یان ئاگرەکان بەپێی وڵات؟ ====لێدوان ==== <hr> ئاگرکەوتنەوەکان بەپێی وڵات جوانترە ،وابزانم[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٦:٢٨، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] منیش پێم باشە، بەڵام سوتمانیشمان ھەیە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٠:٢٩، ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە ==== بەستەر: [[:پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:فیلمەکان لەبارەی سیستیک فایبرۆس ==== بەستەر: [[:پۆل:فیلمەکان لەبارەی سیستیک فایبرۆس]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن) ==== بەستەر: [[:پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن)]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩ ==== نوێیە بەڵام ھەر ویستم دڵنیایی لێ بکەمەوە. بەستەر: [[:پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان==== بەستەر: [[:پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:داڕێژەکانی جێندەریی بەکارھێنەر==== بەستەر:[[:پۆل:داڕێژەکانی جێندەریی بەکارھێنەر]] ==== لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن ==== بەستەر:[[:پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن]] ==== لێدوانی گشتی ==== سپاس {{rf}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:١٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ==== پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی ==== : بەستەر:[[:پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی]] : پەیوەندیدار: [[:پۆل:باشترین ئەنییمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئانی]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی ==== بەستەر: [[:پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ====:پۆل:خەڵکی جەزائیری بە ڕەسەن تورک ==== بەستەر:[[:پۆل:خەڵکی جەزائیری بە ڕەسەن تورک]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵکی ئوستڕالی بە ڕەسەن کۆری ==== [[:پۆل:خەڵکی ئوستڕالی بە ڕەسەن کۆری]] پەیوەندیدار: [[:پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی ==== بەستەر:[[:پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشن لە ژاپۆن==== بەستەر:[[:پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشن لە ژاپۆن]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە سەدەی ١٤یەم دامەزراون ==== بەستەر:[[:پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە سەدەی ١٤یەم دامەزراون]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:ناساندنەکانی بینین و بیستن لە ١٩٠٠ ==== بەستەر [[:پۆل:ناساندنەکانی بینین و بیستن لە ١٩٠٠]] ==== لێدوان ==== کرا [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٥٨، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) <hr> ==== پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&ھۆڵدینگ ==== بەستەر: [[:پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&ھۆڵدینگ]] ==== لێدوان ==== <hr> === پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری === بەستەر: [[:پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری]] ==== لێدوان ==== <hr> == Bumblebee == ناومان بۆ ئەم حەشەرەیە ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٠٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەنگەگیزە، وەک [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D9%87%DB%95%D9%86%DA%AF%DB%95%D8%A8%DB%86%DA%B5%DB%95&f=0 ھەنگەبۆڵە]. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٢٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] خۆت داتڕشتووە یان خۆی ھەیە؟ دیم کاک پیرەھەڵۆ لە [[وتووێژ:مێشھەنگوین]] دا نووسیویەتی کە ''ھەنگەبۆڵە'' بە مانای bumblebee دێ، ئەمە ڕاستە؟ ئەگەر نا، ھەنگەبۆڵە چییە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٤٢، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] خۆم دامڕشتووە. چون مەردۆخ بۆ ھەنگەبۆڵە «سرمان»ی عەرەبی دانابوو و «سرمان»یش ھەمان شەنگەسوورە یا سیرەمۆزەی خۆمانە، زاتم نەبوو بڵێم ھەنگەبۆڵە bumblebee -ە. بەڵام، پرسیارت بۆ دەکەم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٣١، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەو وێنەیەی وتاری bumblebee -م نیشانی دوو کەس دا وتیان ئەوە ھەنگەبۆڵەیە بەڵام ڕەنگی زۆر زەردە. وتیشیان ھەنگەبۆڵە تووکن و کوڵکنە و، بە دەوری گا و مانگا دەخولێتەوە و، ھەنگوێن ناکات و، لە ھەنگ و زەردەواڵە گەورەترە و لەوانەیە بیشیان خوات و، خرپن و قەڵەوە و، ڕەنگیشی زۆرتر قاوەیی بەرەو ڕەشە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:١٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کەوایە ''ھەنگەبۆڵە'' دەبێ bumblebee بێ. دەستت خۆش بێ، زەحمەتت کێشا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٣٧، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بۆ دڵنیاییی زیاتر، وێنەکانی bumblebee لە ویکیپیدیا و گووگڵم دا بە نیشانی دوو کەسی تر کە یەکیان خۆی ھەنگەوانە. ھەردووکیان تا چاویان پێ کەوت وتیان ئەوە ھەنگەبۆڵەیە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٤١، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Flushed Away == ناوێک بۆ وتاری [[فڵەشد ئەوەی]]، چی بێت باشە؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٧:١٨، ٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] لێشاوبردە، وەک بابردە یا بابردەڵە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢٥، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Cryptosystem == سڵاو هاوڕێیان، ئەمە بە کوردی دەبێتە چی؟ [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٨:٠٥، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Amine yousefi|Amine yousefi]] ھەر کریپتۆسیستم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠٢، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Junglefowl == ''مرەجەنگەڵی'' چۆنە؟ وەکوو ''مرەباخی'' (= woodcock) دروست بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٢١، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] باشە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:٤٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Lamella یان Gill == چی بۆ ئەمە چاکە؟ بەڕێوەبەرێک لە وتارێک دا کێڵگە (farm)ی بۆ داناوە! نازانم ئەم ئیلھامەی لە کوێوە بۆ ھاتووە. کوردستانیکا ئەمانەی پێشنیار کردووە: شانە، تیغە (تیخە) و پەڕە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥١، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Progenitor == لە ئەستێرەناسی دا ئەو ئەستێرەیەی کە دەبێ بە سووپەرنۆڤا و دەتەقێ progenitorی پێ دەڵێن، چی بۆ ئەمە باشە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣٢، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D8%A8%D9%86%DB%95%D8%AA%DB%86%D9%85&f=0 بنەتۆم]. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:١٧، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Abrasion == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ لە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە دا ''کڕاندن'' بە کار ھاتووە و منیش لە وتاری ''[[سماتە]]'' دا ''کڕێنەر''م بۆ abrasive دانا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:١٧، ١١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Projectile == ئەمە بکەین بە چی؟ projectile یانی ''ئەوەی کە دەھاوێژرێ''. دەکرێ ھەر شتێ بێ. مەنجەنیق بەرد دەھاوێژێ، بۆیە بەرد projectileە. تیرھاوێژ تیر دەھاوێژێ، بۆیە تیر projectileە. کوردستانیکا ''پلار''ی بۆ داناوە، بەڵام لە ھەنبانەبۆرینە دا ''پلار'' بە مانای ''داردەستێ کە بۆ ھاویشتن دەبێ'' ھاتووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:١٤، ١٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕاھاویشتە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::ڕاھاوێژە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٠:١٢، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] هاوێژراو. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:١٣، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Visible == بۆ ئەمە ھەر ''بینراو'' بە کار ھاتووە. ئەمە چاک نییە، چونکە ''بینراو'' یانی ''دیتوو'' یان ''شتێک کە بینراوە''، بەڵام visible بە مانای ''شتێک کە دەکرێ ببینرێ'' دێ. ''دیتەنی'' دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٢٤، ١٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەبێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: نابێتە ''دیار''؟ [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٠:٠٢، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ئەویش دەبێ، بەڵام ''دیار'' لە بنەڕەت دا شێوەی ناوی ''دین'' یان ''دیتن'' نییە؟ دی (ڕەگی ڕابووردووی دین) + ـار (وەک کوشتار و وتار)؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٥٠، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Tropical == چی بۆ ئەمە دابنێین؟ بۆ نموونە، tropical climate دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٤٠، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] تاوسووڕگە بۆ tropics و تاوسووڕگەیی بۆ tropical. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٨:٤٤، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] کەشوهەوای ھێڵی کەمەرەیی. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:١١، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == is native to == ئەمە چۆن وەربگێڕم؟ بۆ نموونە، Sorrel is native to Eurasia دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٠، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :خۆجێی ... ە: Sorrel خۆجێی ئەوراسیایە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١١:١٩، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] کردم بە ترشۆکە بوومیی ئەوراسیایە. ''بوومی'' لە فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبی دا بە مانای native ھاتووە، [https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/b%C3%BBm#:~:text=b%C3%BBm%C3%AE:%20adjective%20native بنۆڕە]. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٤٧، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: بەداخەوە لەم فەرهەنگانەدا (بەتایبەت مەردووخ و وەهبی) جاروبار کاریگەریی فارسی دەبینرێت. ''بوومی'' بەم مانایە وا وتت بە کوردی نازانم؛ له هەنبانه و خاڵیشدا نییە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٨:١٦، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] خۆوڵاتی -ش دەبێ. ھێمن دەڵێ «وەکوو پەروانە دەوری لێ دەدەن لاوانی خۆوڵاتی». [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٣٣، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بۆچی خۆڕسک بەکارناهێنی؟ دەتوانی بڵێی ترشۆکە خۆڕسکە لە ئەوراسیا. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:٠٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] خۆڕسک یانی خواکرد یان شتێک کە مرۆو دروستی نەکردبێ و خۆی ڕسکابێ.[https://lex.vejin.net/ck/search?t=%DA%95%D8%B3%DA%A9%D8%A7%D9%86&f=0#:~:text=%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C:-,%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%20%D8%A8%D9%88%D9%88%D9%86%DB%8C%20%D8%B3%D8%B1%D9%88%D9%88%D8%B4%D8%AA%DB%8C,-%D8%AC%DB%86%D8%B4%20%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%86%DB%8C%20%D9%BE%DB%95%DB%8C%D9%88%DB%95%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1] بە شێوەیەکی دیکە باسی بکەم، خۆڕسک یانی سروشتی.[https://lex.vejin.net/ck/search?t=خۆڕسک&f=0] [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٤٢، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Herbaceous plant == مەبەست لە ڕوەکێکە کە ''لاسکی چێوی'' (woody plant)ی نییە. herbaceous ھاواڵناوی herbە و لە ویکیپیدیا دا [[گیای دەرمانی|گیای دەرمانیی]] بۆ دانراوە کە پێم باش نییە. چی بۆ herbaceous و herb دابنێین؟ ئەگەر بەرامبەرێکی چاکمان بۆ herb نییە، ''ڕوەکی ناچێوی'' بۆ herbaceous plant دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٥٣، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەگەر Herbivore گیاخۆر بێ herb دەبێتە گیا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕەنگە پووشینە -ش ببێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] گیای داماو بۆ grass، بۆ herb، بۆ plantیش بە کار دێ! لە ویکیپیدیای فارسی دا ''علف'' بە کار ھاتووە کە لە کوردی دا بووە بە ''ئاڵف''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠١، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەنبانە دەڵێ [https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%DA%AF%DA%98%D9%88%DA%AF%DB%8C%D8%A7 گژوگیا] واتە «نباتات علفی» یا ھەمان « Herbaceous plants». ئەمە بە ئەڵمانییەکەش دەخوا، Krautige Pflanze یانی ڕوەکی گژ و گڤ، وەکوو کەلەرم. grassیش چیمەن نییە؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٦، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە ویکیپیدیا دا ''گژوگیا'' بۆ herb بە کار چووە (وەک [[:پۆل:گژوگیاکان]]) و بۆ floraیش بە کار چووە (وەک [[:پۆل:گژوگیاکانی یۆنان]])، چی لە ئەمانە بکەین؟ :::::من بزانم ''چیمەن'' یانی meadow یان lawn و ''چیم'' یانی grass و ھەردووک تورکین، [https://en.wiktionary.org/wiki/çim#Turkish بنۆڕە]. لە فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبیش دا ''گیا'' بۆ grass ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/giya#:~:text=noun-,grass,-%2C%20herbage] و خۆمانیش ''[[گیاجاڕ]]''مان بۆ grassland داناوە. :::::بە ڕای تۆ ''گیا'' بۆ چی بە کار بچێ؟ بۆ plant؟ ئەم وشانە ھەن دەبێ بەرانبەریان بۆ دابنێین: :::::plant (ڕوەک یان گیا؟)، flora (گیاکان؟) grass (چیم؟)، herb. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٣٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕوەک = plant، فلۆرا = flora، چیمەن = grass، مێرگ = meadow ، مێرگۆڵە یا چیمەنکاری = lawn، گژوگیا = herbs. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٥:٥٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ئەی ''گیا''؟ وشەیەکی باوی وەک ''گیا'' ناکرێ بۆ ھیچ بە کار نەبرێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:١٨، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەرچی کە لە زەوی ئەڕوێ ڕوەکە. ئێستا ئەم ڕوەکە یا ساقەتەی ڕەقە یا نەرمە. ئەوەی کە ساقەتەکەی ڕەقە پێی دەڵێن دار، ئەوەی کە ساقەتەکەی نەرمە پێی دەڵێن گیا. کەوایە گیا لە ئەسڵا ھەمان herb -ە. grass جۆرێکی تایبەت لە herb یا گیایە کە باریک و کێشھاتووە. ھەموو grassەکان herbن، بەڵام ھەموو herbەکان grass نین. تەماتە و گوڵەبەڕۆژە herbن بەڵام grass نین. ئاشکرایە داریش نین، بەڵام گیان. بە کورتی، من وا ئەزانم ھەچ ڕوەکێ کە دار نەبێ، گیایە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٤:٠٥، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] من پێم وایە کە ''ڕوەک'' بۆ plant ڕاستە و نابێ دەستی لێ بدەین. ''[[ھەنار]]'' و ''[[ڕەشەدار]]'' دار (tree) و ڕوەک (plant)ن، بەڵام کەس ''گیا'' بەم دوانە ناڵێ. گیا زیاتر بە ڕوەکی بەژنکورت دەوترێ، ئەمانیش عادەتەن ناچێوی (non-woody)ن. ئەگەر ''گیا'' بۆ herb دابنێین، herbaceous plant بە ئاسانی دەبێ بە ''ڕوەکی گیایی''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٣٩، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە ڕای من ڕوەکی گیایی جوان نییە و بۆ کوردی ناخونجێ. گژوگیا باشترە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٤:٤٧، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بۆچی خۆت لەگەڵ ''گیا'' بۆ herb نەبووی؟ یان مەبەستت ئەوەیە ''گیایی'' بۆ herbal دەبێ (وەک herbal tea = چای گیایی)، بەڵام بۆ herbaceous نابێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕوەکی گیایی حەشوە. ڕوەکی گیایی یا ڕوەکی گیائاسا یانی ئەوەی لە زەوی ئەڕوێت و وەکوو گیا وایە. دەی ئەمە ھەر گیایە، ئیتر ئەو دوورودرێژییەی ناوێ. من جیاوازییەک نابینم لە نێوان herb و herbaceous plant. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٤١، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] لەبەر ئەوەش کە گیا جگە لە herb بۆ plant و grassیش بە کار دێ، بۆ herbaceous plant من گژوگیام زۆرتر بەدڵە. ھەڵبەت خۆت باشتر دەزانی، ئەمانە بواری تایبەتیی من نین و زۆریان لێ نازانم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٤٤، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] وتارەکانی herb و herbaceous plant -م خوێندەوە، تا ڕادەیەک زانیم چی بە چییە. من بم ئاوای لێ دەکەم: herb ئەکەمە [[گژوگیا (چێشتلێنان و پزیشکی)]] و، herbaceous plant ئەکەمە [[گژوگیا]] یا [[گژوگیا (ڕوەکناسی)]]. گیاش ئەکەمە پەڕەی ڕوونکردنەوە و ئەیبەستمەوە بە ڕوەک و دوو ماناکەی گژوگیاوە، واتە گژوگیا لە چێشتلێنان و دەرماندا و، گژوگیا وەکوو بابەتێکی زانستی ڕوەکناسی. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٣٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ''ڕوەکی گیایی'' بێمانا بێ، herbaceous plantیش بێمانا دەبێ! پێم باش نییە ''گیا'' پەڕەی ڕوونکردنەوە بێ. وەک باسمان کرد، ''دارھەنار'' plantە و کەس ''گیا'' بەمە ناڵێ، بۆیە ''گیا'' ناکرێ plant بێ. قسەم بۆ herbaceous plant نییە، بەڵام پێم باشە ''گیا'' herb بێ. بە تایبەتی کە herbal tea دەبێ بە ''چای گیایی'' و herbal medicineیش دەبێ بە''پزیشکیی گیایی'' یان ''گیادەرمانی''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:١٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] مێژوو و پێشینە و بەکارچوونەکانی herb لە ئینگلیزیدا فەرقی ھەیە لەگەڵ مێژوو و پێشینە و بەکارچوونەکانی گیا لە کوردیدا. بۆیە ڕەنگە بۆ ئەوان herbaceous plant بگونجێ، بەڵام بۆ ئێمە سەرەڕای ئەوە کە herb گیایە، «ڕوەکی گیایی» حەشو و سەیر و نامۆ دێتە گوێ. چای گیایی -ش ھەر تۆزێ سەیرە. چای گژوگیا باشترە. وا نییە کە وشەیەکمان دۆزییەوە وەک ھاوسەنگی وشەیەکی بیانی، ئیتر ئەو وشەیە لە ھەموو حاڵەتەکانا بەکار بێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٣٧، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ''چای گیایی'' خۆی ھەیە و داڕێژراوی من نییە. سەیری ئەنجامەکانی گووگڵ بکە. ھەروەھا، ''گژوگیا'' herbaceous plant بێ، a herbaceous flowering plant دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٤٣، ٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] گژوگیای گوڵدار نابێ؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٠٩، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Vine == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ vine ھەر ڕوەکێکە کە بە دار و دیوار دا ھەڵبگەڕێ. بۆ نموونە، ''[[لاولاو]]'' vineە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٤٤، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەڵزن دەبێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٣٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە ھیچ فەرھەنگێک دا نەمدی، خۆت داتڕشتووە؟ ھەڵ + زن (ڕەگی ڕانەبووردووی زنین)؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٧، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] لە چاوگی [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D9%87%DB%95%DA%B5%D8%B2%D9%86%DB%8C%D9%86&f=0 ھەڵزنین] لای ئێمە باوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٠٠، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] وشەیەکی جوانە، لە وتاری [[ڤانیلای گەڵاتات]] دا بە کارم برد. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٠، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Dormancy == ئەمە و dormant بە کوردی دەبن بە چی؟ The plant stays dormant all winter چۆن وەربگێڕین؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٢١، ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەخەوڕاچوون؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەکرێ وەک ئاژەڵەکان متبوون بەکاربێت وەک لە کتێبەکانی پەروەردە سوڕی متبوون هەیە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:٠٠، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Cultivation == چی بۆ ئەمە چاکە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٤٨، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Sensationalism == سڵاو هاوڕێیان بۆ ئەمە [https://en.wikipedia.org/wiki/Sensationalism] چ باشە؟ [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٢:٥١، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Amine yousefi|Amine yousefi]] اثارەی عەرەبی یانی ورروژاندن. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٣٨، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :: زۆر سپاس کاک {{وب|Aza}} لەو ڕستەیەی خوارێدا چۆنی بنووسم؟ The show attracted controversy for adopting an allegedly '''sensationalist''' approach to literature [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٦:٥٢، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Amine yousefi|Amine yousefi]] «نمایشەکە بە ھۆی گرتنەبەری ڕێگایەکی - بڵێین ورووژێنخوازانە - بەرەو  ئەدەب، شەڕەقسەی بۆ خۆی کڕی.» :sensational = ورووژێن، sensationalism = ورووژێنخوازی. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٥:٥٤، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :: زۆر سپاس کاک {{وب|Aza}}، دەستتان خۆش بێت [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٦:٤٥، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Phloem == چی بە ئەمە ببێژین؟ شانەیەکی ڕوەکییە کە ماکەی خۆراکی دەگوازێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٤٥، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Function == بۆ نموونە، گەدە خۆراک تێک دەشکێنێ، ئەمە functionی گەدەیە. چی بۆ ئەمە گونجاوە؟ کار، فەرمان، ئەرک یان شتێکی دیکە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:١٤، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] من خۆم ھەندێ جار functionم کردووە بە ئەرک، ھەندێ جاریش بە ئیشوکار. فرمان کارێکە کە ئەوەڵ و ئاخری دیارە و لە کەسێ داوا دەکرێ. «گەلێکم بە تۆ ھەیە فەرمانە، ئەو قاقەزەم بۆ بەرە شاری.» ئەمە بۆ task باشە. ئەرک یانی کاری زۆر، باری سەر شان، زەحمەت، پێویستیی سەر شان، وەزیفە. پێم وایە ئەرک بۆ duty باشە، بەڵام بۆ functionیش دەگونجێ. ئەرکی گەدە تێکشکاندنی خۆراکە. دیومە بە functionalismیش بڵێن ئەرکباوەڕی. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٨:٤٧، ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Territorial == گیانلەبەرێک بەرگری لە ناوچەی خۆی بکا و نەھێڵێ گیانلەبەری دیکە (بە تایبەتی ھەمان جۆر) لێی نزیک بێ territorialی پێ دەڵێن. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٠٢، ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] سەرزەویپارێز، سەرزەویخواز. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:٤٨، ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Bay laurel یان Laurus nobilis == ئەم دارە بە کوردی ناوی چییە؟ لە [https://aras.bradost.net/files/ferhengy_rueke_aburyekan.pdf کەڵەفەرھەنگی ڕوەکە ئابوورییەکانی] کەمال جەلال غەریب دا ''شاژاڵە'' ھاتووە (پ. ٢٧٢). فەرھەنگی زانستگای کوردستان دەڵێ ''تێروو'' و ''تیروێ'' (بەڵام فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبی ئەمەی بۆ chaste tree داناوە[https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/têrû]) و کوردستانیکایش دەڵێ ''تاجگەڵا''. بە ھۆی کاریگەریی عەرەبی، من ئەمەم ھەر بە ''غار'' بیستووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٥٥، ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Slug == چی بە ئەمە ببێژین؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:١٨، ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) 4fyc0n3rclwykqayjblxxyj7s6alzuh 0 118459 1669350 1508390 2026-09-17T13:35:46Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، مۆسیقا-کۆلکە) 1669350 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Cheb Khaled performed in Oran on July 5th 2011.jpg|وێنۆک|خالید]] '''شاب خالید'''ناوی ڕاستەقینەی '''خالید حاج''' (٢٩ی شووباتی [[١٩٦٠]] - ) لە [[جەزائیر]] لەدایکبووە، [[گۆرانیبێژ]] و [[شاعیر]] و موسیکژەن و ئاوازدانەرێکی [[جەزائیری]]ە، ژمارەیەکی زۆری خەڵاتی نێودەوڵەتی بەدەستھێناوە و لەئەمڕۆدا بەناوبانگترین گۆرانیبێژی [[جەزائیری]]ە لەئاستی عەرەبی و جیھانداز لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا تیمی پێنچ ئەستێرەی پێکھێناوە و یەکێکە لەو گۆرانیبێژانەی کە بە ئازادانە و بەبێ ھیچ سانسۆرێک گۆرانی دەڵێت بەھەمان شێوە ئەو شیعرانەی ھەڵیدەبژێرێت زۆر بە ئازادانە نووسراوە و زۆر جار باسی عیشق و خواردنەوە و جووتبوون دەکات. دوای ئەوەی بیروباوەڕی توندڕەوە ئیسلامیەکان لەجەزائیر بڵاوبۆیەوە و حیزبی سیاسیان دامەزراند ئەو جۆرە گۆرانیانەی شاب خالیدیان بە کوفر و حەرام لەقەڵەمدا و خستیانە نێو لیستی ئەوە کەسانەی کە بڕیاری لەسێدارەدانیان بۆ دەرچوو بوو، کاتێک کە لێپێچینەوەیان لەگەڵدا کردووە وتوویەتی ((خەڵکی دەتوانن لە ڕێگای مۆسیقای ڕایەوە گوزارشت لەخودی خۆیان بکەن، ئێمە دەبێت سنووری شتە قەدەغەکراوەکان ببەزێنین)). بەھۆی ئەو ھەڕەشانەی لێدەکرا شاب خالید ساڵی ١٩٩٢ ڕۆشتووە بۆ [[فەڕەنسا]] و لەوێ ئەلبومێکی دەرکرد و ناوبانگی لە فەڕەنسا بڵاوبۆیەوە و ژمارەی شەیدایانی دەنگی لەھەموو جیھان زیادیکرد و ئەلبومەکەشی ھەر بەتەنھا لە [[ئەورووپا]] نزیکەی دوو ملیۆن دانەی لێفرۆشراوە ھەروەھا لە فیلمێکی [[بۆلیوود]] گۆرانی دیدی شاب خالیدیان داناوە فیلمەکەش بەناونیشانی شیرمان عاشقە، لە ساڵی ١٩٩٩ ئاھەنگێکی گۆرانی لە[[پاریس]] پێشکەشکرد دواتر کرا بە ئەلبوم و زیاتر لە ٥ ملیۆن دانەی لێفرۆشرا. شاب خالید زیاتر لە ٢٠ خەڵاتی عەرەبی و جیھانی و نێودەوڵەتی وەرگرتووە، ئەم خەڵاتانەش لەساڵی ١٩٨٩ بەردەوامبووە تاکو ساڵی ٢٠١٣ بەردەوام بووە. ==سەرچاوە و بەستەری دەرەکی== *[https://web.archive.org/web/20170204013113/https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%A7%D8%A8_%D8%AE%D8%A7%D9%84%D8%AF ویکیپیدیای عەرەبی] *[https://web.archive.org/web/20170920105741/http://www.khaled-lesite.com/ ماڵپەڕێ خالید] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئەفریقا|مەغریب|فیلم|فەڕەنسا|ھونەرەکان|مۆسیقا}} {{پۆلی کۆمنز|Khaled}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠]] [[پۆل:زیندووان]] e357f392x6khr7nlm90behq02oo64v4 0 118531 1669639 1508828 2026-09-17T22:37:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، پزیشکی-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1669639 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''چارڵز لویس ئەلفۆنس لاڤران''' (ماوەی ژیان: ١٨ی حوزەیرانی ١٨٤٥ لە [[پاریس]] تاکوو ١٨ی ئایاری ١٩٢٢ [[پاریس]] لە [[فەڕەنسا]]) ، پزیشکێکی فەرەنسی بووە و خەڵاتی نۆبڵی بەدەستھێناوە، ، باوکی پزیشکی سەربازی بووە، دواتر بۆتە مامۆستا و بەڕێوەبەر و پشکنەری پزیشکی سەربازی قوتابخانەی فال دوو گراس. لافران لە زانکۆی سان بۆب لەپاریس خوێندوێتی و لەساڵی ١٨٦٣ پەیوەندی کردووە بەقوتابخانەی تەندروستی گشتی لە ستراسبۆرگ و بۆ ماوەی چوار ساڵ بەردەوام بووە، لەساڵی ١٨٦٦ وەکو پزیشکێکی قوتابی لە نەخۆشخانەکانی ستراسبۆرگ دامەزراوە، ساڵی ١٨٧٠ لەکاتی ھەڵگیرسانی جەنگی نێوان فەرەنسا و بڕوسیا نێردراوە بۆ میتز و وەکو ئەفسەری فریاکەوتن کاری کردووە و لەھەردوو جەنگی گرافلۆت و سان بریڤیا بەشداری کردووە. لافران دوای ئەوەی میتز خۆی داوە بەدەستەوە گەڕاوەتەوە بۆ فەرەنسا و لەنەخۆشخانەی سان مارتان لەپاریس دەست بەکار بووە، ساڵی ١٨٧٤ وەکو مامۆستا لە قوتابخانەی فال دۆگراس دامەزراوە، پاشان نێردراوە بۆ جەزائیر و تاکو ساڵی ١٨٨٣ لە جەزائیر ماوەتەوە. شاڕڵ لافران لەساڵی ١٨٨٠ گەیشتۆتە ئەو دەرئەنجامەی کە بەھۆی تووشبون بە گیانەوەرێکی سەرەتایی دووچاری نەخۆشی مەلاریا دەبینەووە و یەکەم کەس بووە کە ھۆکاری ئەم نەخۆشییەی دۆزیوەتەوە، ساڵی ١٨٩٣ ھەڵبژێردراوە بە ئەندامی ئەکادیمیای زانستی فەرەنسی، ساڵی ١٩١٢ نیشانەی شەرەفی وەرگرتووە، لەساڵی ١٩١٤ بۆ ساڵی ١٩١٨ بەشداری ھەموو ئەو لیژنانە بووە کەتایبەت بوون بە پاراستنی تەندروستی سووپای فەرەنسا، ھەروەھا لە زۆربەی زۆری کۆمەڵە زانستی و فیکریەکانی فەرەنسا و بەریتانیا و بەلجیکا و ئیتاڵیا و بورتوگال و مەجەڕ و ڕۆمانیا و ڕوسیا و ویلایەتەیەکگرتوەکانی ئەمریکا و ھیندستان و مەکسیک و کوبا و بەڕازیل ئەندام بووە و لەساڵی ١٩٠٧ خەڵاتی نۆبڵی لەپزیشکیدا وەرگرتووە. شاڕڵ لافران لە ١٨ مایۆی ساڵی ١٩٢٢ لە تەمەنی ٧٦ ساڵیدا بەھۆی نەخۆشیەوە کۆچی دوایی کردووە و لە گۆڕستانی مۆنبارناس لەپاریس تەرمەکەی نێژراوە. ==سەرچاوە== *[https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D9%84_%D9%84%D8%A7%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86 ویکیپیدیای عەرەبی] {{خەڵاتی نۆبێل لە پزیشکی}} {{پۆلی کۆمنز|Charles Louis Alphonse Laveran}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فەڕەنسا|پزیشکی}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٤٥]] [[پۆل:مردووانی ١٩٢٢]] [[پۆل:پزیشکە فەڕەنسییەکان]] [[پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فەڕەنسی]] [[پۆل:زاناکانی مەلاریا]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای فەڕەنسی بۆ زانست]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی]] 59lvgsj8z9b04hwtgowminz8qjl1sce 0 120710 1669751 1402326 2026-09-18T04:37:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وێژە-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669751 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Kurdish Shahnameh.JPG|300px|وێنۆک|وێنەی دەستنووسێکی شانامەی کوردی، ئەرشیڤی کۆمیتەی کەلەپووری [[ناوەندی فەرھەنگی ھونەریی ڤەژین]]]] '''شانامەی کوردی''' بریتییە لە بڕێک هۆنراوەی کوردی کە لە سەردەمانی کۆن`ەوە بە شێوەیەکی زارەکی لە نێوان خەڵکی [[کوردەواری]]دا باو بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.taqwesan.com/?p=4274 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠١٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150518065626/http://www.taqwesan.com/?p=4274 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئایاری ٢٠١٥}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150518065626/http://www.taqwesan.com/?p=4274 |date=١٨ی ئایاری ٢٠١٥ }}</ref> لە ناو عامەی خەڵکدا نووسینەوەی زۆربەی شانامەی کوردی دراوەتە پاڵ [[ئەڵماس خانی کەنۆڵەیی]] شاعیری کوردەوە، بەڵام ئەم بۆچوونە بنەمای مێژوویی نیە و زۆربەی دەستنووسەکانی شانامەی کوردی بە دەستی کەسانی تر ھاتوونەتە نووسین.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Kurdish Shahnama and its Literary and Religious Implications|دوایین=Chaman Ara|یەکەم=Behrooz|ساڵ=٢٠١٥|ژپنک=١٥١١٥٢٣٤٩٢}}</ref> [[شارام نازری]] لە ئەلبۆمی [[ئاوازی ئەساتیر]]دا بەشگەلێک لە شانامەی کوردیی بە کار ھێناوە. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} * [https://web.archive.org/web/20150505040606/http://www.kurdpress.com/En/NSite/FullStory/News/?Id=6302 کوردپرێس؛ شانامەی کوردی کۆدەکرێتەوە] * [https://web.archive.org/web/20150505040606/http://www.kurdpress.com/En/NSite/FullStory/News/?Id=6302 کرد پرس؛ شاهنامه کردی یکی از مهمترین آثار ادبی ما است] * [https://web.archive.org/web/20160304070143/http://english.paniranist.org/famousiranian/shahnamehkurdarmenia.pdf SHAHNAMEH IN THE KURDISH AND ARMENIAN ORAL TRADITION] {{تووڵی دەروازە|شیعر|وێژەی کوردی|وێژە|کوردستان}} {{شانامەی کوردی}} {{وێژە-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:شانامەی کوردی]] [[پۆل:وێژەی کوردی]] [[پۆل:کتێبە کوردییەکان]] [[پۆل:کتێبە ئەدەبییەکان]] 8xbk4d7xxlds0j3lrfatv3dak49yrpw 100 120907 1669600 1264694 2026-09-17T21:28:29Z گرووپی قوتابخانە 23641 1669600 wikitext text/x-wiki {{portal styles}} __NOEDITSECTION__ __NOTOC__ {| width="100%" cellpadding="5" cellspacing="10" style="background:#DABCBB; border-style:solid; border-width:5px; border-color:#32174D; border-bottom:0px"} {| width="100%" cellpadding="5" cellspacing="10" style="background:#DABCBB; border-style:solid; border-width:5px; border-color:#32174D; border-top:0px" | style="vertical-align:top;" | <div style="float:right; width:100%"> {{/box-header|<big>زانست چییە؟</big>|دەروازە:زانست/دەستپێک|}} {{دەروازە:زانست/دەستپێک}} {{/box-footer|}} </div> <div style="float:right; width:100%"> {{/box-footer|}} </div> {{/box-footer|}} {{دەروازە:زانست/نوێکردنەوەی پەڕە}} {{/box-footer|}} <div class="portal-column-right"> {{ناوەڕۆکی ھەڵکەوتیی دەروازە|زۆرترین=7|سەر=وتاری ھەڵبژێردراو|ژمارە=1|ژێرپەڕە=وتاری ھەڵبژێردراو|بن=ئەرشیڤ...}} {{ناوەڕۆکی ھەڵکەوتیی دەروازە|زۆرترین=9|سەر= وێنەی ھەڵبژێردراو|ژێرپەڕە=وێنەی ھەڵبژێردراو|بن=ئەرشیڤ...}} {{Random portal component|زۆرترین=1|سەر= ئایا زانیوتە؟|ژێرپەڕە=زانیاری||بن=ئەرشیڤ...}} {{/box-footer|}} </div> <div class="portal-column-left"> {{ناوەڕۆکی ھەڵکەوتیی دەروازە|زۆرترین=3|سەر=زانای ھەڵبژێردراو|ژێرپەڕە=زانای ھەڵبژێردراو|بن=ئەرشیڤ...}} {{Random portal component|زۆرترین=4|سەر=مێژوو |ژێرپەڕە=مێژوو|بن=ئەرشیڤ...}} {{Random portal component|زۆرترین=1|سەر=یارمەتیت پێویستە؟ |ژێرپەڕە=یارمەتی|}} {{/box-header|پۆلەکان|دەروازە:زانست/پۆلەکان}} {{دەروازە:زانست/پۆلەکان}} {{/box-footer|}} </div> <div style="float:right; width:100%;"> {{Random portal component|زۆرترین=5|سەر=وتەی ھەڵبژێردراو|ژێرپەڕە=وتەی ھەڵبژێردراو|بن=ئەرشیڤ...}} {{/box-header|دەروازە پەیوەندیدارەکان|دەروازە:زانست/دەروازە پەیوەندیدارەکان}} {{دەروازە:زانست/دەروازە پەیوەندیدارەکان}} {{/box-footer|}} {{/box-header|ئەو کارانەی دەتوانیت بیانکەیت|دەروازە:زانست/ئەو کارانەی دەتوانیت بیانکەیت}} {{دەروازە:زانست/ئەو کارانەی دەتوانیت بیانکەیت}} {{/box-footer|}} {{/box-header|پڕۆژەکانی تری ویکیپیدیا|دەروازە:زانست/ویکیمیدیا}} {{دەروازە:زانست/ویکیمیدیا}} {{/box-footer|}} </div> {{/box-header|<big>دەروازەکان</big>|دەروازەکان|}} {{دەروازەکان}} {{/box-footer|}} </div> [[پۆل:زانست]] [[پۆل:دەروازەکان]] [[پۆل:داڕێژەکانی دەروازەی زانست]] [[پۆل:پێڕستی دەروازەکان]] jtxal3ulo3669kqmtax0ac5n2e3p9bx 0 122170 1669757 1611232 2026-09-18T04:38:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، ئەفغانستان-کۆلکە) 1669757 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox former country |conventional_long_name = Kingdom of Afghanistan |native_name =<big>د افغانستان واکمنان</big><br><big>پادشاهي افغانستان</big><br><big>شانشینی ئەفغانستان</big> |common_name = Afghanistan |image_map = LocationAfghanistan (with Soviet borders).svg |continent = ئاسیا |region = باشووری ئاسیا |era = [[ماوەی جەنگی جیهانی]]{{·}}[[شەڕی سارد]] |status = |empire = |government_type = [[دەستووری پاشایی]] |title_leader = [[پێرسێتی پاشاکانی ئەفغانستان|پاشا]] |leader1 = [[Amanullah Khan]] |year_leader1 = ١٩٢٦–١٩٢٩ |leader2 = [[Inayatullah Khan]] |year_leader2 = ١٩٢٩ |leader3 = [[Habibullāh Kalakāni]] |year_leader3 = ١٩٢٩ |leader4 = [[Mohammed Nadir Shah]] |year_leader4 = ١٩٢٩–١٩٣٣ |leader5 = [[Mohammed Zahir Shah]] |year_leader5 = ١٩٣٣–١٩٧٣ | |title_deputy = [[سەرۆک وەزیرانی ئەفغانستان|سەرۆک وەزیران]] |deputy1 = [[Mohammad Hashim Khan|Mohammad Khan]] <small>(یەکەم)</small> |year_deputy1 = ١٩٢٩–١٩٤٦ |deputy2 = [[Mohammad Musa Shafiq|Mohammad Shafiq]] <small>(کۆتا)</small> |year_deputy2 = ١٩٧٢–١٩٧٣ | |legislature = [[لۆیە جرگە]] | |year_start = ١٩٢٦ |date_start = ٩ی حوزەیرانی |year_end = ١٩٧٣ |date_end = ١٧ی تەمووزی |life_span = ١٩٢٦–١٩٧٣ |p1 = ميرنشينی ئەفغانستان |image_flag = Flag of Afghanistan (1931–1973).svg |image_coat = Emblem of Afghanistan (1931-1973).svg |symbol = |symbol_type = هێما |s2 = کۆماری ئەفغانستان |flag_s2 = Flag_of_Afghanistan_(1973–1974).svg |capital = [[کابول]] |common_languages = [[زمانی پەشتۆ|پەشتۆ]]، [[زمانی فارسی|فارسی]] |religion = [[سوننە|ئیسلام سوونە]] |currency = Afghan afghani |stat_year1 = 1973 |stat_area1 = 647500 |stat_pop1 = 11966400 }} '''شانشینی ئەفغانستان''' (بە [[زمانی پەشتۆ|پەشتۆ]]: د افغانستان واکمنان؛ بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: پادشاهی افغانستان). وڵاتێکی دەستووری پاشایی بوو لە [[باشووری ئاسیا]] و [[ئاسیای ناوەندی|ناوەڕاستی ئاسیا]]دا. دامەزرا لە ساڵی ١٩٢٦ هەروەک وڵاتێکی میرنشینی بۆ [[میرەکانی ئەفغانستان]]. ڕاگەیەنرا لەلایەن یەکەم [[پێرسێتی پاشاکانی ئەفغانستان|پاشا]]، پاشا (أمان الله خان). حەوت ساڵ دوای چوونەسەر تەختی پاشایەتی. == سەرچاوە == *[https://en.wikipedia.org/wiki/Kingdom_of_Afghanistan ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Kingdom of Afghanistan] {{تووڵی دەروازە|ئەفغانستان|مێژوو|وڵاتەکان}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ئەفغانستان-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئاسیا]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ناوەڕاستی ئاسیا]] [[پۆل:ئەفغانستان لە سەدەی ٢٠ەم]] m4upa7yawhfgsjtrnqudsxs8bgnwe63 0 123488 1669758 1659164 2026-09-18T04:38:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1669758 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox former country |native_name = 夫餘 |conventional_long_name = Buyeo Kingdom<br>شانشینی بویۆ |common_name = بویۆ |continent = Asia |region = ڕۆژهەڵاتی ئاسیا |era = کۆن |status = |status_text = |empire = |government_type = پاشایەتی | |year_start = سەدەی دووەمی پێش زایین |year_end = ٤٩٤ز | |event_start = |date_start = |event_end = |date_end = | |event1 = |date_event1 = |event2 = |date_event2 = |event3 = |date_event3 = |event4 = |date_event4 = | |event_post = |date_post = | |p1 = گۆجۆسیۆن |s1 = گۆگۆریۆ |s2 = بایکجی |s3 = خەڵکی مۆهی |flag_s1 = |flag_s2 = | |image_map = |image_map_caption = | |capital = نەزانراو | |common_languages = [[زمانی بویۆ]] |religion = |currency = | |leader1 = [[ھێ مو سوی بویۆ|ھێ مو سو]]؟ |leader2 = [[های بوروی ڕۆژھەڵاتی بویۆ|های بورو]] |leader3 = <nowiki>Jan</nowiki> |year_leader1 = ؟–؟ |year_leader2 = ٨٦-٤٨ پ.ز |year_leader3 = ؟–٤٩٤ز |title_leader = [[پێرستی پاشاکانی کۆریا|پاشا]] }} [[پەڕگە:History_of_Korea-001.png|250px|وێنۆک|سێ شانشینەکە لە ساڵی ١ی دوای زایینی]] '''بویۆ''' یان '''پویۆ''' (بە [[هانگۆل]]: 부여؛ بە [[ھانجا]]: 夫餘)، شانشینیکی کۆن بوو ئەکەوێتە بەشەکانی باشووری [[مەنچوریا]] و باکووری [[کۆریا]]، لەماوەی (سەدەی دوومی پێش زایین تا ٤٩٤ زایینی) پاشماوەکەی ئەبێتە بەشێک لە شانشینی [[گۆگۆریۆ]] لە ٤٩٤ زایینی، هەردووک شانشینی [[گۆگۆریۆ]] و [[بایکجی]]، دوو لە [[سێ شانشینەکەی کۆریا]]ن، خۆیان بە جێگرەوەی میللەتەکە دائەنێن. == سەرچاوە == *[https://en.wikipedia.org/wiki/Buyeo_kingdom ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Buyeo kingdom] {{تووڵی دەروازە|مێژوو|چین|وڵاتەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Buyeo (histoic ancient state)}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:وڵاتانی پێشوو لە ڕۆژھەڵاتی ئاسیا]] [[پۆل:بویۆ]] [[پۆل:وڵاتانی پێشوو لە مێژووی کۆریا]] [[پۆل:خەڵکی دێرین]] [[پۆل:مێژووی زووی کۆریا]] [[پۆل:مێژووی مەنچوریا]] [[پۆل:دامەزرانەکانی سەدەی ٢یەمی پ.ز]] [[پۆل:وڵاتەکانی پێشوو لە مێژووی چین]] [[پۆل:فەرمانڕەوا پێشووەکان لە ڕۆژھەڵاتی ئاسیا]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی سەدەی ٥ەم]] p2guqfu9cr403od1wid0rn51r377i8k 0 123720 1669645 1402294 2026-09-17T22:38:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1669645 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی فیلم | ناو =شارۆچکە کاغەزییەکان | وێنە = Paper Towns Film Poster.jpg | قەبارەی وێنە = | سەرباس = | دەرھێنەر = جێیک سچرەیەر | بەرھەمھێنەر = Marty Bowen <br /> Wyck Godfrey | نووسین = | سەرچاوەی چیڕۆک = [[شارۆچکە کاغەزییەکان]] لەلایەن [[جۆن گرین (نووسەر)]] | کاست = Nat Wolff <br /> Cara Delevingne <br /> Halston Sage <br /> Austin Abrams <br /> Justice Smith <br /> Jaz Sinclair | موزیک = | وێنەگری سینەمایی = | دەستکاری = | ستۆدیۆ = | کۆمپانیای بڵاوکەرەوە = [[فۆکسی سەدەی ٢٠ەم]] | ڕێکەوتی دەرچوون = {{Film date|2015|07|24|ئەمریکای باکوور}} | ماوەی فیلم = ١٠٩ خولەک | وڵات = {{ئاڵا|ویلایەتە یەکگرتووەکان}} | زمان = [[ئینگلیزی]] | تێچوون = ١٢ ملیۆن دۆلار <ref name="Budget">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.hollywoodreporter.com/news/adam-sandlers-pixels-john-greens-810216|سەردێڕ=Box-Office Preview: 'Pixels,' 'Paper Towns' Prepare for Battle With 'Ant-Man,' 'Minions'|نووسەر=Pamela McClintock|ئیش=[[The Hollywood Reporter]]|بڵاوکەرەوە=([[Prometheus Global Media]])|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥}}</ref> | داھات = ٨٥.٤ ملیۆن دۆلار <ref name="BOM">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=papertowns.htm|سەردێڕ=Paper Towns (2015)|ئیش=[[Box Office Mojo]]|بڵاوکەرەوە=([[Amazon.com]])|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥}}</ref> }} '''شارۆچکە کاغەزییەکان''' (بە [[ئینگلیزی]]: Paper Towns) فیلمێکی [[کۆمیدی-دراما]] و [[فیلمی ڕازئامێز|ڕازئامێز]]ی ٢٠١٥ی [[ئەمریکی]]یە، لە دەرھێنانی [[جێیک سچرەیەر]]، فیلمەکە لەسەر بنەمای ڕۆمانێکی ساڵی ٢٠٠٨ی [[جۆن گرین]] دانراوە کە ھەمان ناوی ھەیە. ئەو تیمەی کاریان لەم فیلمە کردووە ھەمان تیمی بەرھەمھێنەری فیلمی [[ھەڵەی نێو ئەستێرەی بەختمان (فیلم)|ھەڵەی نێو ئەستێرەی بەختمان]] ''(The Fault in Our Stars)''ن. [[نات وۆلف]] و [[کارا دێلەڤین]] ئەستێرەکانی فیلمەکەن، فیلمەکە لە ٢٤ی تەممووزی ٢٠١٥ لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] بڵاوکرایەوە لەلایەن [[فۆکسی سەدەی ٢٠ەم]]. ==چیڕۆک== فیلمەکە باس لە کوێنتن «کیوو»ی ١٨ ساڵی و ھاوتەمەنەکەی مارگۆ دەکات کە دراوسێیەتی، کوێنتن بە نھێنی مارگۆی خۆشدەوێ، شەوێکیان مارگۆ دەچێ کوێنتن لەگەڵ خۆی دەبات بۆ ئەنجامدانی چەند کارێکی شێتانە و پڕ سەرکێشی بەنێو شارۆچکەکەدا، دوای ئەو شاوە مارگۆ بزر دەبێت، لەدوای خۆی چەند نیشانەیەکی مەتەڵئاسا جێدێڵێ کە ئاماژەن بۆ ئەو شوێنەی بۆی ڕۆیشتووە، کوێنتن لەگەڵ چەند ھاوڕێیەکی بەدوای ئەو نیشانانە دەکەوێ و ڕاڤەیان دەکات، دوای ئەوە شوێنەکەی دەدۆزێتەوە و بڕیار دەدات گەشت بۆ شوێنەکە بکا، گەشتەکەی لەگەڵ ھاوڕێکانی دەست پێ دەکات، دەگەن بە شوێنی مەبەست کە خانووێکە لە چۆڵاییێک، بەڵام مارگۆی لێ نییە، ھاوڕێکانی بڕیاری گەڕانەوە دەدەن بەڵام کوێنتن ناگەڕێتەوە، لەکاتی بڕینی بلیتی گەڕانەوە کوێنتن لە نزیک ئەو شوێنە چاوی بە مارگۆ دەکەوێ و لەوێ ڕازەکەی خۆی بۆ ئاشکرا دەکات و ھەندێک قسە دەکەن، دواتر کوێنتن بەبێ مارگۆ دەگەڕێتەوە. ==سەرچاوەکان== *ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ تشرینی یەکەمی ٢٠١٥. *[http://www.imdb.com/title/tt3622592/plotsummary?ref_=tt_stry_pl شارۆچکە کاغەزییەکان، بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان.] ---- {{سەرچاوەکان}} ==بەستەرە دەرەکییەکان== *[http://www.imdb.com/title/tt3622592/ شارۆچکە کاغەزییەکان] لە [[بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان]] *[http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=papertowns.htm شارۆچکە کاغەزییەکان] لە [[بۆکس ئۆفیس مۆجۆ]] *[http://www.rottentomatoes.com/m/paper_towns/ شارۆچکە کاغەزییەکان] لە [[ڕۆتن تۆمیتۆز]] *[http://www.metacritic.com/movie/paper-towns شارۆچکە کاغەزییەکان] لە [[مێتاکریتیک]] *[https://twitter.com/PaperTownsMovie شارۆچکە کاغەزییەکان] لە [[تویتەر]] {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|Paper Towns}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٥]] [[پۆل:فیلمەکانی فۆکسی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی چیڕۆکەکانیان لە کتێبەوە وەرگیراوە]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە ئەڤینییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکانی توێنتیت سێنچوری فۆکس]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک دانراون (ویلایەت)]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدی-درامییە ڕۆمانسییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ڕۆمانسییە ھەرزەکارە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان لەسەر بنەمای ڕۆمانە ڕۆمانسییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی تی ئێس جی ئینتەرتەیمێنت]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە قسەی ناشرین]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە ھاوڕێیەتی]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە پەنسێلڤانیا داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانی لە ئۆرلاند، فلۆریدا داندراون]] 01oissfjxovthonm02z3md0runfkiwv 0 125626 1669430 1669285 2026-09-17T17:03:09Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:مێژوو|مێژوو]]، [[دەروازە:سیاسەت|سیاسەت]] و [[دەروازە:مافەکانی مرۆڤ|مافەکانی مرۆڤ]] 1669430 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ئاماژەی زیاتر|date=ئایار ٢٠٢٠}} {{بەسەرداچوونەوە|date=ئایار ٢٠٢٠}} }} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Seyid Riza with his sons.jpg|وێنۆک|وێنەیەکی سەید ڕەزا و کوڕەکانی]] '''سەید ڕەزا''' ({{بە کوردیی باکووری|Seyîd Riza}}؛ ١٨٦٣ لە [[پلوور]]، ھەرێمی دێرسیم – ١٥ی تشرینی دووەمی ١٩٣٧ لە [[خارپێت]]) شۆڕشگێڕی [[کورد]] و یەکێک لە سەرکردەکانی [[کۆمەڵکوژیی دێرسیم|سەرھەڵدانی دێرسیم]] بوو. == ژیان == سەید ڕەزا لە ساڵی ١٨٦٢ی زایینی لە دەڤەری دێرسیم لەدایکبووە. سەید ڕەزا کوڕی سەیدا ئیبراھیمە. لە سەر دەستی ماموستایەک بە ناوی موحەممەد عەلی ئەفەندی فێری خوێندن بووە. موحەممەد عەلی زانستی ئایینی فێری سەید ڕەزا دەکات و ھەستی نەتەوایەتی لەناو دەروونیدا دروست ئەکات. لە دوای مردنی باوکی، پلەی سەیدی وەرگرت و لە ناو شاری ئاخداددا نیشتەجێ بوو. == شۆڕشی دێرسیم == لە سەردەمی شۆڕشی قوچگیریدا، کۆمەڵێک چەکدار بەرەو دێرسیم بەڕێکەوتن و بەرگریی لەشکری تورکیا تێکدەشکێنن و ئەمە دەبێتە پشتگیرییەکی باش بۆ شۆڕشەکە. سەید ڕەزا دوای [[شۆڕش شێخ سەعیدی پیران]] دەست بە گەڕان دەکات و بۆ گفتوگۆ سەردانی کۆڕ و کۆمەڵە جیاوازەکانی خەڵکی دەکات لە کوردستاندا. پێش شۆڕشی دێرسیم سەید ڕەزا چاوی بە ھەموو سەرۆک ھۆزەکان کەوت و توانی یەکێتییەک لەنێویاندا دروست بکات. لەکاتێکدا کە لە دێرسیم شۆڕش بەردەوام بوو لە ٥ تشرینی یەکەمی ١٩٣٧ بەرپرسانی [[حکوومەتی تورکیا]] بەمەبەستی چاوپێکەوتن داوای ھاتنی سەید ڕەزا بو شاری [[ئەرزنجان]] دەکەن. سەید ڕەزا لە ڕێگای ئەرزنجاندا دەستبەسەردەکرێت و بەرەو شاری [[ئەلازیغ]]ی دەبەن و لەوێ دادگایی دەکەن. و لە ١٥ تشرینی دووەم ١٩٣٧ لەگەڵ شەش ھاوڕێ و ھاوسەنگەریدا لەلایەن ڕژێمی تورکیاوە لە سێدارە دران. چوار خەباتکاری تر بەر لەجێبەجێبوونی حووکمەکە، سزاکەیان گوڕدڕا بۆ زیندانیکردن. تەمەنی ھەندێک لەوانەی سزاکەیان بە زیندان گۆڕدرا لە ٩٠ ساڵ زیاتر دەبێت و ھەربۆیە [[تورکەکان]] نەیاندەویست ناوی خویان خراپ بکەن. بەپێی یاساکان نەدەبوو سەید ڕەزا لەسێدارە بدرێت، لەبەر ئەوەی تەمەنی لە سنووری سێدارەدان تێپەڕیبوو، بەڵام تورکەکان پابەندی ئەو یاسایە نەبوون و سەید ڕەزایان لەسێدارەدا. == سیاسەتمەدار و خەباتکارە لە سێدارەدراوەکان== * سەید ڕەزا * ڕەسیک حوسەین کوڕی سەید ڕەزا * سەید حوسەین، سەید ووشێن، سەید حوسێنێ شێخی * فندق ئاغای یوسڤی * فندق کوڕی قەمەر *حەسەن ئاغای دەمەنی، حەسەنی جیبو، حەسەنی کوڕی جەبرال * حەسەنی قورێشی، حەسەنی کوڕی ئولکیێ * عەلی ئاغای میرزا، عەلی کوڕی میرزا عەلی == ئەوانەی سزاکەیان گۆڕدرا == * جەبرال ئاغای دەمەنی، جڤێ کەژی، جبویێ دەمەنی، قەمر ئاغای یوسڤی * قەمەر ئاغای حەدەری (تەمەنی ٩٦ سال بووە و بە ٣١ سال زیندانیکردن سزا درا و لە زیندان دا گیانی لە دەست دا). == گۆڕ == سەید ڕەزا بە نھێنی بەخاک سپێردرا و تا ئێستاش شوێنی گۆڕەکەی نادیارە. ھەڵمەتێکی بەردەوام ھەبوو بۆ دۆزینەوەی شوێنی ناشتنی. لە سەردانێکدا بۆ [[مامەکی]]، داوا لە سەرۆک [[عەبدوڵڵا گول]] کرا شوێنی ئەو گۆڕە ئاشکرا بکات کە سەید ڕەزا و ھاوڕێکانی دوای لەسێدارەدانیان تێیدا تێژراون. «ئەمە پرسێکی قورس نییە، بەڵکو لە ئەرشیفی دەوڵەتدا ھەیە». ئەمە وتەی حوسێن ئایگون، پەرلەمانتاری [[دێرسیم]]ە، کە نوێنەرایەتی پارێزگاکە دەکات لە پەرلەمانی تورکیا بۆ پارتی ئۆپۆزسیۆنی [[جەھەپە]].<ref>https://web.archive.org/web/20120425235930/http://www.dersimweb.de/unterschrift.pdf</ref><ref>https://bianet.org/haber/president-gul-faces-demands-from-tunceli-118086</ref> == یاد == لە ساڵی ٢٠١٠ پەیکەری سەید ڕەزا لە یەکێک لە دەروازەکانی چوونە ژوورەوەی [[مامەکی]] دانرا و پارکی دەوروبەری پەیکەرەکە بەناوی ئەوەوە ناونرا.<ref>https://www.welt.de/print/die_welt/vermischtes/article13724950/Ein-fast-vergessenes-Massaker.html</ref><ref>https://anfenglishmobile.com/kurdistan/victims-of-dersim-genocide-remembered-26475</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[شێخ سەعید]] * [[شێخ عوبەیدوڵڵای نەھری]] * [[عەبدولسەلام بارزانی]] * [[شێخ مەحموودی حەفید]] * [[ئیسماعیل ئاغای شکاک]] * [[قازی محەممەد]] == سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} *[https://web.archive.org/web/20151005003717/https://ku.wikipedia.org/wiki/Sey%C3%AEd_Riza سەید ڕەزا لە ویکیپیدیای کوردیدا؛ شوباتی ٢٠١٦] {{تووڵی دەروازە|تورکیا|کوردستان|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|سیاسەت|مافەکانی مرۆڤ}} {{پۆلی کۆمنز|Seyid Riza}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٢]] [[پۆل:مردووانی ١٩٣٧]] [[پۆل:کوردەکانی تورکیا]] [[پۆل:لەسێدارەدڕاوەکانی تورکیا]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٣]] [[پۆل:لەسێدارەدراوانی کورد]] [[پۆل:شۆڕشگێڕانی لەسێدارەدراو]] 8fgi9d5ztcrfjuw41vqq8usfvlloks9 0 130095 1669677 1659155 2026-09-18T01:33:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1669677 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ئاماژەی زیاتر|date=ئەیلوول ٢٠٢١}} }} {{Infobox film | name = شاری ئێمبەر | image = city_of_ember.jpg | caption = پۆستەری فیلم | director = گیل کینان | producer = {{Plainlist | * سیس هانکێرت * گاری گۆیتزمان * [[تۆم هەنکس]] * ستیڤن شریلشیان }} | based on = {{based on|''شاری ئێمبەر''|Jeanne DuPrau}} | writer = [[Caroline Thompson]] | starring = {{Plainlist | * سایرۆس رۆنان * هاری ترادیاوەی * بیلل مۆرای * مارتن لانداو * ماری کەی پلەیس * تۆبی جۆنێس * مانکزی کرۆۆک * ماریانی جین-باپتیستی- * تیم ڕۆبینس }} | music = ئاندرێو لۆگنتن | cinematography = Xavier Pérez Grobet | editing = ئادەم پی.سکۆت <br />زاک ستەینبێرگ | studio = والدێن میدیا<br />پلەی تۆن | distributor = [[فۆکسی سەدەی بیستەم]] | released = {{start date|2008|10|10}} | runtime = 90 خوولەک | country = [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] | language = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] | budget = $55 میلیۆن<ref name="mojo">{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=cityofember.htm | سەردێڕ = City of Ember |ئیش= [[Box Office Mojo]] | ڕێکەوتی سەردان = ٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٩}}</ref> | gross = $17.9 میلیۆن<ref name="mojo"/> }} '''شاری ئێمبەر''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: City of Ember) یان شاری خەڵوز، فیلمێکی سەرکێشیی ساڵی ٢٠٠٨ە، لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بەرھەم ھاتووە، لە دەرھێنانی [[گیڵ کینان]] و پاڵەوانیی [[سێڕشا ڕۆنان]]، [[بێڵ مۆڕی]]، [[مارتین لاندا]] و [[توبی جۆنز]]ە.  == ئەکتەران == * [[سێڕشا ڕۆنان]] * [[بێڵ مۆڕی]] * [[مارتین لاندا]] * [[توبی جۆنز]] * [[تیم ڕۆپتز]] == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تۆم ھەنکس}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠٠٠}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٨]] [[پۆل:فیلمەکانی توێنتیت سێنچوری فۆکس]] [[پۆل:فیلمەکانی خەیاڵی زانستیی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە خەمناوییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە داھاتوودا داندراون]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە زانستییە ئینگلیزییەکان]] k4vd98ahzol3txngs4r4frtmfweg6fg 0 130742 1669458 1600178 2026-09-17T19:36:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئێران-کۆلکە) 1669458 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = مێھران | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = شارستان | وێنە = Ilam sharestan.png | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە =Kurdistan | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = شوێنگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = شوێنگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = وڵات | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = [[ئێران]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ئیلام|ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[پایتەخت|ناوەند]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[مێھران]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٣٬٨٧٨ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[فەیلی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[شیعە]] | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٨٤ | وێبگە = }} '''شارستانی مێھران''' ({{بە فارسی|شھرستان مھران}}) قەزایەکی [[پارێزگای ئیلام]]ی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]ە. ناوەندی قەزاکەی شاری [[مێھران]]ە. بەپێی سەرژمێری ساڵی٢٠٠٦ لە ئێران، ژمارەی دانیشتووانی ٥٥٬٢٧١ کەس بوو کە بەسەر ١٠٬٩٦٠ بنەماڵە دابەش بوون، بەڵام پاش جیابوونەوەی [[شارستانی مەڵگشای|مەڵەگشای]] وەک شارستانێکی تر، ژمارەی دانیشتووانی نزم بووەوە بۆ ٢٣٬٨٧٨ کەس و ٥٬٢٣٨ بنەماڵە. ئەم قەزایە بە سەر دوو بەش (ناحیە) دابەش کراوە: بەشی ناوەندی و بەشی ساڵح ئاوا. ھەروەھا دوو ناوەندی شاری ھەیە: [[مێھران]] و [[ساڵح ئاوا]].<ref>[[:en:Mehran County|شارستانی مێھران]]، ویکیی ئینگلیزی.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای ئیلام}} {{پۆلی کۆمنز|Mehran County}} {{تووڵی دەروازە|ئێران}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئیلام]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] rvgg6phwwdbobo5rjvi0bt946jil3o6 0 130884 1669372 1600179 2026-09-17T13:39:26Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئێران-کۆلکە) 1669372 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = سیروان | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = شارستان | وێنە = Ilam sharestan.png | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = [[ئێران]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ئیلام|ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[پایتەخت|ناوەند]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[سیروان]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ١٧٬١٩٧ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[کوردیی باشووری|باشووری]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٨٤ | وێبگە = }} '''شارستانی سیروان '''({{بە فارسی|شهرستان سیروان}}) یەکێک لە شارستانەکانی [[پارێزگای ئیلام]]ی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]ە. ناوەندی شارستان، شاری [[لوومار]]ە و لە دوو بەش (ناحیە) و ٤ کۆمەڵە گوند پێک ھاتووە. ئەم شارستانە پێشتر بەشێک لە [[شارستانی چەرداوڕ]] بوو کە ١٥ی ڕەزبەری ١٣٩١ی ھەتاوی لە چەرداوڕ جیا کرایەوە و بوو بە شارستانێکی سەربەخۆ. == ئابووری == ئابووری ئەم شارستانە پتر لە کەرتی [[وەرزێری|کشتووکاڵ]]ە. جگە لە [[ئاژەڵداری]]، کشتووکاڵی ئاویی و دێم دەکەن و بەرھەمی کشتووکاڵییان [[برنج]]، [[گەنم]]، [[جۆ]]، [[تەماتە]]، [[نۆک]]، [[نیسک]]، [[ھەنار]]، [[خەیار|ھاروێ]] و [[گڕکە]] و … ە. سیروان شارستانێکە بە سروشتی زۆر دڵڕفێن و سەرنجڕاکێش و سەرچاوەی ئاویی دەوڵەمەندی ھەیە. ناوچەی ڕۆژاوای ڕووبار یەکێک لەو شوێنانەیە کە بەروبوومی دەوڵەمەندە و ساڵانە بەرھەمێکی زۆری ھەناری ھەیە و ھەناردەی شارستانەکانی تری پارێزگەی دەکا. [[ڕووباری سەیمەڕەش]] لەم شارستانە تێدەپەڕێ. بەھۆی ئاوگری بەنداوی سەیمەڕە ھەندێک لە گوندەکانی ئەم شارستانە کە لە ئاوڕێژگەی بەنداوەکە ھەڵکەوتوون دەکەونە ژێر ئاو. == جوگرافیا == ئەم ناوچە پتر بە لێڕی دارە بەڕوو داپۆشراوە و چیا بەرزەکانی ئەم شارستانە بریتین لە قەڵاڕەنگ، سەیوان، ڕیون و چەرمین، کە بەرزایییەکانی ئەم چیایانە جگە لە چەرمین لە وەرزی سارد لە بەفر داپۆشراون. == زمان == زمانی زۆرینەی خەڵکی شارستانی سیروان کوردییە و بە دیالێکتی [[کوردیی باشووری]] قسە دەکەن. دوو ھۆزی سەرەکی ئەم شارستانە بریتین لە: خێڵی خزڵ لە بەشی باکووری شارستان، و خێڵی ڕێزەوەن لە بەشی باشوور. ھەروەھا دانیشتووانی گوندە عەرەبەکانی ڕوبار (چەم شێر، چەم ڕووتە و دار بەلوی) بە زمانی عەرەبی قسە دەکەن کە بەرەبەرە کوردیی جێگەی دەگرێتەوە.<ref name="شھرستان سیروان"><span class="citation web">[http://www.dolat.ir/NSite/FullStory/News/?Serv=1&Id=220785 «شهرستان سیروان به نقشه تقسیمات کشوری اضافه شد.]</span></ref> == دابەشکاری == * بەشی ناوەندی شارستانی سیروان ** کۆمەڵە گوندی لوومار ** کۆمەڵە گوندی ڕووبار شارەکان: لوومار * بەشی کارزان ** کۆمەڵە گوندی کارزان ** کۆمەڵە گوندی زەنگووران شارەکان: -- == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای ئیلام}} {{تووڵی دەروازە|ئێران}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئیلام]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] auyusoavv7zwpvse0cvg74e92v4ds1e 0 130888 1669406 1600176 2026-09-17T16:35:36Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669406 wikitext text/x-wiki {{نامەی ڕوونکردنەوە|شارستانی بەدرە|بەدرە (ڕوونکردنەوە)}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = [[بەدرە]] | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = شارستان | وێنە = Ilam sharestan.png | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = شوێنگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = شوێنگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = [[ئێران]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ئیلام|ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[پایتەخت|ناوەند]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[بەدرە]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ۱۶٬۴۷۸ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری|باشووری]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ۰۸۴ | وێبگە = }} '''شارستانی بەدرە''' یا '''بەیرە''' یەکێک لە شارستانەکانی(قەزا) [[پارێزگای ئیلام]]ی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|ڕۆژهەڵاتی کوردستانە]] و ناوەندەکەی شاری [[بەدرە، ئیلام|بەدرە]]یە. بەدرە ٣٨ کیلۆمەتر لە شاری [[دەڕەشار]] دوورە. == مێژوو == بەدرە ساڵی ١٣٤٧ی هەتاوی(١٩٦٨ی زایینی) لە ناوچەیەکی گوندیی بۆ بەشی بەدرە و ناوچەی شاری بەدرە گۆڕدرا<ref>غەفور، عەبدوڵڵا, ''فەرهەنگی جوگرافیایی کوردستان'', (دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم, ٢٠٠٢), ل٢٣.</ref> و تا ساڵی ١٣٩٢ی هەتاوی(٢٠١٣ز) بەپێی دابەشکردنەکانی وڵاتی ئێران بەشێک لە شارستانی دەڕەشار بوو بەڵام لە ٢٠١٣ بەولاوە وەک شارستانێکی سەربەخۆ لە شارستانی دەڕەشار جیا کرایەوە. == جوگرافیا == ناوچەی جوگرافیی بەدرە بە درێژیی و پانایی نزیک ٧٠ لە ٩ کیلۆمەتر و ڕووبەری ٦٢٥ کیلۆمەتری دووجێ، سروشتێکی کوێستانی و دارستانی هەیە و نزیکەی ٨٠ لە سەدی ناوچەکە بە لێڕە چڕەکانی بەڕوو داپۆشراوە.<ref>اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.</ref> بڵیندترین خاڵی بەرزایی ئەم شارستانە لوتکەی وەرزەڕین بە بەرزایی ٣٢٠٠ مەتر لە ئاستی دەریایە. مەودای نێوان بەدرە تا ناوەندی پارێزگە واتە ئیلام ٧٠ کیلۆمەترە. == دابەشکاری == * بەشەکانی شارستانی بەدرە: ** بەشی ناوەندی ** بەشی هندەمینی ** به شی عه لیشروان ناوەندی شار: بەدرە * کۆمەڵە گوندەکانی بەشی ناوەندی: ** کۆمەڵە گوندی دووسان == زمان == زمانی دانیشتووانی شارستانی بەدرە کوردییە و بە دیالێکتی کوردیی باشووری و زاراوه‌ی فەیلی(ئیلامی) قسە دەکەن.<ref>کریمی دوستان، غلامحسین, ''کردی ایلامی: بررسی گویش بدره '', (انتشارات دانشگاه کردستان, ١٣٨٠), شابک : 964-7425-01-5.</ref> == ژمارەی دانیشتووان == بەپێی سەرژمێری ناوەندی ئاماری ئێران، ژمارەی دانیشتووانی شارستانی بەدرە لە ساڵی ٢٠٠٦، ١٦٥١٧ کەس بووە<ref name="آمار"><span class="citation web" id="CITEREF1385">[https://web.archive.org/web/20121115040324/http://www.amar.org.ir/Default.aspx?tabid=549&agentType=View&PropertyID=1483 «سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۸۵، جمعیت تا سطح آبادی‌ها بر حسب سواد»]&#x20;&#x200E;(فارسی)&#x200E;.&#x20;</span></ref> == دیمەنی گەشتیاری == === دیمەنی مێژوویی === ==== تەپەکانی لارت ==== [[پەڕگە:Poshte-lart.JPG|چەپ|وێنۆک|150x150پیکسڵ|تەپەی لارت]] تەپەکانی لارت هی سەردەمی ساسانی - سەردەمانی پاش ئیسلامن و لە شارستانی بەدرە، بەشی ناوەندی شارستانی بەدرە، گوندی ئاوهەری خواری هەڵکەوتوون و وەک ئاسەواری نەتەوەیی ئێران تۆمار کراوە.<ref><span class="citation web">[http://www.ichto.ir/ «سازمان میراث فرهنگی و صنایع‌دستی و گردشگری»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080619134921/http://www.ichto.ir/ |date=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٨ }}.&#x20;</span></ref> ==== ئاسەواری دۆڵی دەربەند ==== ئاسەواری دۆڵی دەربەند هی سەردەمانی ساسانی- سەدەکانی سەرەتایی پاش ئیسلامین و لە شارستانی بەدرە بەشی هندەمینی، گوندی گەچ کۆبان و ٣ کیلۆمەتری گەرووی دەربەند هەڵکەوتوون و وەک ئاسەواری نەتەوەیی ئێران تۆمار کراون.<ref><span class="citation web">[http://iranshahrpedia.ir/fa/پروندههای_آثار_ثبتشدهٔ_ایران_در_فهرست_آثار_ملی «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر»]{{بەستەری مردوو|url=http://iranshahrpedia.ir/fa/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1_%D8%AB%D8%A8%D8%AA%D8%B4%D8%AF%D9%87%D9%94_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA_%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1_%D9%85%D9%84%DB%8C |date=کانوونی دووەمی ٢٠١٩ }}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.&#x20;</span></ref> === دیمەنی سروشتی === لە ناوچە سەرنجڕاکێشەکانی ئەم هەرێمە گوندی کەم، دۆڵی ڕازیانە و تاڤگەی دەربەند و کوێستانی [[چیای کەبیر|کەڤەرە]] کە لە زستانەوە تا کۆتایی وەرزی بەهار بەفری پێوەیە.<ref name="am-ahmadi.ir"><span class="citation web">[http://www.am-ahmadi.ir/the-news/1038-1392-04-10-17-32-20 «با پیگیری‌های مصرانه دکتر احمدی، بخش بدره به شهرستان ارتقاء یافت/هندمینی به بخش مستقل»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306041646/http://www.am-ahmadi.ir/the-news/1038-1392-04-10-17-32-20 |date= ٦ی ئازاری ٢٠١٦ }}.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=%D8%A8%D8%A7+%D9%BE%DB%8C%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D9%85%D8%B5%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87+%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1+%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%8C+%D8%A8%D8%AE%D8%B4+%D8%A8%D8%AF%D8%B1%D9%87+%D8%A8%D9%87+%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86+%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%A1+%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA%2F%D9%87%D9%86%D8%AF%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C+%D8%A8%D9%87+%D8%A8%D8%AE%D8%B4+%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84&rft.atitle=&rft_id=http%3A%2F%2Fwww.am-ahmadi.ir%2Fthe-news%2F1038-1392-04-10-17-32-20&rfr_id=info:sid/fa.wikipedia.org:%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%AF%D8%B1%D9%87">&nbsp;</span></ref> دەریاچەی بەنداوی سەیمەڕەش لە دیمەنە سەرنجڕاکێشەکانی شارستانی بەدرەیە. == سەرچاوەکان == <div class="reflist references-small references-column-count references-column-count-2" style="-moz-column-count: 2;"> <references /></div> {{پارێزگای ئیلام}} {{پۆلی کۆمنز|Badreh County}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئیلام]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:ناوچەکانی پارێزگای ئیلام]] f25cvm2bpoqvs4ph8r6pryv7qq2lo11 0 130917 1669390 1661895 2026-09-17T16:32:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669390 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شارستانی ئیلام | ناوی_فەرمی = استان ایلام - Ilam province | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[شارستان]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Ilam sharestan.png | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = شارستانەکانی پارێزگای ئیلام | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=8 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شارستانی ئیلام''' | دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ئێران]] دا | دەرزیی_نەخشە١ = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}}{{ھن}}{{flagicon image| Flag of Kurdistan.svg}} [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پایتەخت|ناوەند]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٣ = ژمارەی [[ناوچە]]کان | ناوی_دابەشکراو٣ = <span style="color:#090;">٢</span> | جۆری_دابەشکراو٤ = ژمارەی [[گوندەوار]]ەکان | ناوی_دابەشکراو٤ = <span style="color:#090;">٤</span> | جۆری_دابەشکراو٥ = | ناوی_دابەشکراو٥ = | جۆری_دابەشکراو٦ = | ناوی_دابەشکراو٦ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[شارستان]] | ڕێکەوتی_دامەزران = [[١٩٣٧]] | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[ڕاژۆر]] | ناوی_سەرۆک = ئاغای خەیروڵا گراوەند<ref> https://www.isna.ir/news/1400083023853/اولین-استاندار-ایلام-در-دولت-سیزدھم-انتخاب-شد-ھمھ-ی-استانداران</ref> <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٢١٥٨ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٠٦١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٢٤٬٥٩٠<ref> https://web.archive.org/web/20190327172500/https://azgharbi.mporg.ir/FileSystem/View/File.aspx?FileId=5667c51a-59d4-482f-a804-bfe650b98de0 </ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری|کەڵھوڕی]]، [[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]، [[لەکی]] و [[لوڕی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]] و [[شیعە]])، [[یارسان]] و [[ئایینی زەردەشتی|زەردەشتی]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٨١٥<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٨مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = پۆستاڵکۆد | کۆدی_پۆستە = ٦٩٣١١–٦٩٩٩١ | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = پلانی ژمارەدان بە تەلەفۆن | کۆدی_پۆستە٢ = ٩٨٨٤+ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤١ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = http://www.portal-il.ir/fa-ir/}}{{dead link|date=کانوونی دووەمی ٢٠١٨ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes | پەراوێزەکان = }} '''شارستانی ئیلام'''،({{بە فارسی|شھرستان ایلام}}) لە [[پارێزگای ئیلام]]ی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] ھەڵکەوتووە. ناوەندی ئەم شارستانە شاری [[ئیلام]]ە. بەپێی ئاماری سەرژمێری ساڵی ٢٠١٦، ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارستانە ٢٢٤٬٥٩٠.<ref> https://web.archive.org/web/20190327172500/https://azgharbi.mporg.ir/FileSystem/View/File.aspx?FileId=5667c51a-59d4-482f-a804-bfe650b98de0 </ref> شارستانی ئیلام زۆرترین دانیشتوانی هەیە لە چاو شارستانەکانی دیکەی [[پارێزگای ئیلام]]. == جوگرافیا == شارستانی ئیلام لە باکوورەوە لەگەڵ [[شارستانی سیروان]] و لە باکووری ڕۆژئاواوە لەگەڵ [[شارستانی چەوار]] و لە باشووری ڕۆژئاواوە لەگەڵ [[شارستانی مێھران]] و لە باشوورەوە لەگەڵ [[شارستانی مەڵگشای]] و لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[شارستانی بەدرە]] ھاوسنوورە.<ref> http://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == دابەشی کارگێڕی == شارستانی ئیلام خاوەنی ٢ [[ناوچە]] و ٤ [[گوندەوار]] و ٢ [[شار]]ە بەم شێوەیە: {| class="wikitable sortable" !ناوچە !ناوەندی ناوچە !دانیشتوانی ناوچە لە ٢٠١٦ !ناوی گوندەوار !ناوەندی گوندەوار ! دانیشتوانی گوندەوار لە ٢٠١٦ !شار ! دانیشتوانی شار لە ٢٠١٦ |- | rowspan="2" |[[ناوچەی ناوەندی شارستانی ئیلام|ناوەند]] | rowspan="2" |[[ئیلام]] | rowspan="2" |٢١٥٬٥٤٣ کەس |[[گوندەواری دێیخواروو|دێیخواروو]] |[[چاڵسرا]] |١٣٬٧٢٦ کەس | rowspan="2" |[[ئیلام]] | rowspan="2" |١٩٤٬٠٣٠ کەس |- |[[گوندەواری کشوەری|کشوەری]] |[[شەھرەکی سەرتاف]] |٧٬٧٨٧ کەس |- | rowspan="2" |[[ناوچەی سیوان|سیوان]] | rowspan="2" |[[جافراباد]] | rowspan="2" |٨٬٩٩٤ کەس |[[گوندەواری مییەخاس|مییەخاس]] |[[مییدان]] |٤٬٩٩٠ کەس | rowspan="2" |[[جافراباد]] | rowspan="2" |٢٬٢٣٧ کەس |- |[[گوندەواری عەلی شیروان|عەلی شیروان]] |[[پاکەل گەڕاو]] |١٬٧٦٧ کەس |} == دانیشتوان == * ژمارەی دانیشتوانی شارستانی ئیلام بە پێی سەرژمێری گشتیی دانیشتووان و خانووبەرە لە ساڵی ٢٠١٦دا یەکسان بە ٢٢٤ ھەزار و ٥٩٠ کەس بووە.<ref> https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-بھ-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> * لەڕووی نەتەوەییەوە سەرجەمی دانیشتوانی پێکھاتووە لە[[کورد]]. == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای ئیلام]] * [[ئیلام]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی ئیلام}} {{پارێزگای ئیلام}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران|کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Ilam County}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ئیلام| ]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئیلام]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] aak8e7i9vn6k2301uw0ix4z4igc7ppq 0 131076 1669466 1600184 2026-09-17T19:38:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669466 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = چەرداوڕ | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = شارستان | وێنە = Ilam sharestan.png | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = شوێنگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = شوێنگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = [[ئێران]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ئیلام|ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[پایتەخت|ناوەند]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[سەراوڵە]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ٥٦٬٢٢٥ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[کوردیی باشووری|باشووری]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٨٤ | وێبگە = }} '''شارستانی چەرداوڕ'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.vajehyab.com/dehkhoda/%DA%86%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%88%D9%84 |سەردێڕ=لغتنامه دهخدا: چرداول |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی نیسانی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160402020219/http://www.vajehyab.com/dehkhoda/%DA%86%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%88%D9%84 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ({{بە فارسی|شهرستان چرداول}}) یەکێک لە شارستانەکانی [[پارێزگای ئیلام]]ی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]ە و ناوەندی شارستانەکە شاری [[سەراوڵە]]یە.<ref name="ReferenceA">اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.</ref> شیروان و چەرداوڕ ساڵی ١٣٦٠ی ھەتاوی(١٩٨٢ز) لە [[شارستانی ئیلام]] جیا کراوە و بوو بە شارستان، ھەروەھا دواتر بە جیابوونەوەی شیروان لە شارستانی شیروان چەرداوڕ، کرا بە [[شارستانی سیروان]] و ئەو بەشەی تری بە ناوی شارستانی چەرداوڕ ناسرا. == دابەشکاری == ئەم شارستانە ٣ [[ناوچە]] و ھەشت [[گوندستان|گوندستانی]] ھەیە: * کۆمەڵە گوندەکانی بەشی ناوەندی: ** کۆمەڵەگوندی [[ئاسمان ئاوا]] شارەکان: ئاسمان ئاوا، سەراوڵە * کۆمەڵە گوندەکانی بەشی شەباب: ** کۆمەڵە گوندی زنجیرەی سەروو ** کۆمەڵە گوندی ڕیزەوەند شارەکان: [[شەباب]] * کۆمەڵە گوندەکانی بەشی بیجەنوەند: ** کۆمەڵە گوندی بیجەنوەند ** کۆمەڵە گوندی قەڵا == ژمارەی دانیشتووان == بەپێی سەرژمێری ناوەندی ئاماری ئێران، ژمارەی دانیشتووانئ شارستانی شیروان و چەرداوڕ لە ساڵی٢٠٠٦، ٥٦٬٢٢٥ کەس بووە.<ref name="آمار">[http://www.amar.org.ir/portal/faces/public/census85/census85.natayej/census85.abadipage پایگاه اینترنتی مرکز آمار ایران] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090805171526/http://www.amar.org.ir/portal/faces/public/census85/census85.natayej/census85.abadipage |date= ٥ی ئابی ٢٠٠٩}}</ref> == زمان == دانیشتووانی شارستانی چەرداوڕ کوردن و بە زمانی کوردیی باشووری زاری خزڵی هەروەها توزیکی [[کەلهوڕی]] قسە دەکەن.<ref name="ReferenceA"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای ئیلام}} {{پۆلی کۆمنز|Chardavol County}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئیلام]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] tgc6lcohknklkhs8yi98w1reu6g4zw1 0 131133 1669426 1600169 2026-09-17T16:38:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669426 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = دەڕەشار | ناوی_خۆماڵی = درێشار | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = شارستان | وێنە = Ilam-DSh.png | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = شوێنگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = شوێنگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = [[ئێران]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ئیلام|ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[پایتەخت|ناوەند]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[دەڕەشار]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ٥٦٬٣٤٦ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[لەکی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٨٤ | وێبگە = }} شارستانی '''دەڕەشار''' (بە [[کوردیی باشووری]]: درێشار، {{بە فارسی|شهرستان دره شهر}}) یەکێک لە شارستانەکانی [[پارێزگای ئیلام]]ی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]ە. ناوەندی ئەم شارستانە، شاری [[دەڕەشارە]] و بەپێی سەرژمێری ساڵی٢٠٠٦، ژمارەی دانیشتووانی ٥٦٬٣٤٦ کەس لە ١١٬٤٨٧ بنەماڵە بووە. ئەم شارستانە بۆ دوو بەش دابەش کراوە: بەشی ناوەندی، بەشی ماژین. ھەروەھا دوو شاری ھەیە: [[دەڕەشار]] و [[ماژین]]. == زمان == زۆرینەی خەڵکی ئەم شارستانە بە زمانی کوردی دیالێکتی [[لەکی]] و [[باشوری کوردی(پەلوی ،کوردلی)]] قسە دەکەن و ھەروەھا کەمینەیەکی [[لوڕ]] زمانیش لەم شارستانە دەژین. == شوێنە مێژوویییەکانی شارستانی دەڕەشار == === شاری کۆنی دەڕەشار === شاری کۆنی ساسانی دەڕەشار لە نێوان دەڕەشاری تازە و گوندی بەھمەناباد ھەڵکەوتووە. ھەنووکە ھەندێک ئاسەواری ئەم کۆنە شارە بەجێ ماوە و دەبیندرێ. === ئاگرگەی چوارتاقی === ئەم ئاگرگە لە شاری دەڕەشارە و بەھۆی ئەوەی بیناکەی چوار تاقی ھەیە بە چوارتاقی ناوبانگی دەر کردووە. === پردی گامێشان === مێژووی ئەم پردە دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی ساسانی و لە شوێنی پێک گەیشتنی ڕووباری سەیمەڕە و کەشکان لێ دراوە. ھەروەھا پاشان بۆ چەند جار نۆژن کراوەتەوە، ھەنووکە بەشێکی زۆری بە شێوەی ئێستا ڕووخاوە. === دۆڵی ماژین === ئەم دۆڵە ئەشکەوت و درزگەلێکی تێدایە کە یەکیان بە ئەشکەوتی کوڵکەنی ناسراوە. شوێنی چوونە ژوورەوەی ئەشکەوتەکە سی مەتر درێژە و گۆلێکی بچووکی تێدایە لە بەرد و سارووج چێ کراوە. === قەڵای شێخ مەکان === لە ٦ کیلۆمەتری باشووری ڕۆژھەڵاتی دەڕەشار ھەڵکەوتووە، ئەم قەڵایە لە گوندێکی ھەر بەم ناوە دایە و سەردەمی [[قاجاڕەکان]] ساز کراوە. === نزرگەی جابر === نزرگەی جابر لە نێوان چیاکانی ملە ڕیتە و چاڵەمی لە باکووری ڕۆژاوای دەڕەشار ھەڵکەوتووە. === نزرگەی بابە سەیفەدین === نزرگەی بابە سەیفەدین لە باکووری ڕۆژھەڵاتی دەڕەشار ھەڵکەوتووە. === تیخەن === تەپۆڵکەیەکی مێژوویییە لە باکووری ڕۆژھەڵاتی دەڕەشار لە مەودای دوو کیلۆمەتری ڕۆخی ڕاستی [[ڕووباری سەیمەڕە]].<ref>[[:en:Darreh Shahr County|شارستانی دەڕەشار]]، ویکیی ئینگلیزی.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای ئیلام}} {{پۆلی کۆمنز|Darreh Shahr County}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئیلام]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] t1ffy5idvq0dk4zu4meld64zvc9v3ie 0 131137 1669421 1667106 2026-09-17T16:38:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669421 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شارستانی دێلوڕان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-fa| شهرستان دهلران }}<br>{{lang-en| Dehloran County }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[شارستان]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = {{Photomontage | photo1a = Ilam sharestan.png | photo2a = Ilam with counties.png | photo3a = | photo2b= | photo3b = | photo4a = | spacing = 2 | size = 266 | foot_montage = | position = center }} | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = وێنەی سەرەوە:{{ھن}}شارستانەکانی پارێزگای ئیلام{{ھن}}وێنەی خوارەوە:{{ھن}}شارستانی دێلوڕان لە ڕۆژھەڵاتی [[پارێزگای ئیلام]]. | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=7 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شارستانی دێلوڕان''' | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان#Iran | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] دا##جێگە لە [[ئێران]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = 1 | پۆتانەکان = {{coord| 32.68333| 47.26667 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[پایتەخت|ناوەند]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[دێلوڕان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = ژمارەی [[ناوچە]]کان | ناوی_دابەشکراو٤ = <span style="color:#090;">٥</span> | جۆری_دابەشکراو٥ = ژمارەی [[گوندەوار]]ەکان | ناوی_دابەشکراو٥ = <span style="color:#090;">٩</span> | جۆری_دابەشکراو٦ = | ناوی_دابەشکراو٦ = | جۆری_دابەشکراو٧ = | ناوی_دابەشکراو٧ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[شارستان]] | ڕێکەوتی_دامەزران = [[١٩٨١]] | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[ڕاژۆر]] | ناوی_سەرۆک = عەسکەری <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = 54,104 | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 940 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٦٥٬٦٣١<ref> https://web.archive.org/web/20190327172500/https://azgharbi.mporg.ir/FileSystem/View/File.aspx?FileId=5667c51a-59d4-482f-a804-bfe650b98de0 </ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی باشووری|کەلهوڕی و لوڕی]]) و [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٨١٥<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٨مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = پۆستاڵکۆد | کۆدی_پۆستە = ٦٩٣١١–٦٩٩٩١ | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = پلانی ژمارەدان بە تەلەفۆن | کۆدی_پۆستە٢ = ٩٨٨٤+ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤١ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = http://www.portal-il.ir/fa-ir/}}{{dead link|date=کانوونی دووەمی ٢٠١٨ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes | پەراوێزەکان = }} '''شارستانی دێلوڕان''' یان '''شارستانی دێلرو''' شارستانێکی [[پارێزگای ئیلام]]ی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]ە. ناوەندی ئەم شارستانە شارۆچکەی [[دێلوڕان]]ە. بەپێی سەرژمێری ٢٠١٦ی ناوەندی ئاماری ئێران، ژمارەی دانیشتووانی ٦٥٬٦٣١ کەسە و لە ١٦٬٩٥٩ بنەمالە پێک ھاتووە.<ref>[[:en:Dehloran County|شارستانی ددێلوڕان]]، ویکیی ئینگلیزی.</ref> == زمان == ئەم شارستانە کە دەکەوێتە سەر سنووری [[عێراق]]، پێنج ناوچەی (ناوەند، سراو مەیمە، زەریناباد، موسیان و دەشت عەباس) لەخۆدەگرێت، کە زیاتر لە ھۆزەکانی [[کورد]] مەحمودوەن و باپور و دێوان نیشتەجێن.<ref> https://iranicaonline.org/</ref> زۆربەی خەڵکی شارستانی دێلوڕانی سەر بە [[پارێزگای ئیلام]] بە زمانی [[کوردیی باشووری]] بە شێوەزاری (پەھلە) قسە دەکەن و بەشێک لە [[عەرەب]] لە ناوچەکانی شارستانی دێلوڕان دەژین و زۆربەی عەرەبەکانیش لە باشووری پارێزگای ئیلام کە تەنیشت [[پارێزگای خووزستان]]ە دەژین.<ref>https://www.jadeh.ir/blog/دھلران-کجاست-؟/{{بەستەری مردوو|url=https://www.jadeh.ir/blog/%D8%AF%DA%BE%D9%84%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%AC%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%9F/ |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://rasekhoon-net.cdn.ampproject.org/v/s/rasekhoon.net/article/amp/show/192369/%D8%AF%DA%BE%D9%84%D8%B1%D8%A7%D9%86?amp_js_v=a2&amp_gsa=1&usqp=mq331AQFKAGwASA%3D#aoh=15879693586110&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=از%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Frasekhoon.net%2Farticle%2Fshow%2F192369%2F%25D8%25AF%25D9%2587%25D9%2584%25D8%25B1%25D8%25A7%25D9%2586 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220924142254/https://rasekhoon-net.cdn.ampproject.org/v/s/rasekhoon.net/article/amp/show/192369/%D8%AF%DA%BE%D9%84%D8%B1%D8%A7%D9%86?amp_js_v=a2&amp_gsa=1&usqp=mq331AQFKAGwASA=#aoh=15879693586110&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=از%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Frasekhoon.net%2Farticle%2Fshow%2F192369%2F%25D8%25AF%25D9%2587%25D9%2584%25D8%25B1%25D8%25A7%25D9%2586 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەی نەوت و گاز == کێڵگەی نەوتی دێلوڕان یەکێکە لە کێڵگە نەوتییەکانی [[ئێران]] کە بە دووری ٢٢ کیلۆمەتر لە باشووری ڕۆژئاوای دێلوڕان لە [[پارێزگای ئیلام]] ھەڵکەوتووە. بڕی نەوتی خاو لەم کێڵگەیەدا بە چوار ھەزار و ٢١٢ ملیۆن بەرمیل مەزەندە دەکرێت. لەو بڕە [[نەوت]]ە دەتوانرێت ٦٣٥ ملیۆن بەرمیل دەربھێنرێت. ئەم کێڵگەیە کاپێکی غازی ھەیە. ئەم کێڵگەیە لە ساڵی ١٩٧٢ لەلایەن کۆمپانیای نەوتی ئێران و ئینگلتەرا دۆزرایەوە و یەکەم بیری لە قووڵایی ٦٧٥ مەتر ھەڵکەندرا. دوای ساڵێک بیری دووەم لە دووری ١٠ کیلۆمەتر لە سنووری [[ئێران]] و [[عێراق]] تا قوڵایی ٤٣٠٠ مەتر ھەڵکەندرا. تا پاییزی ٢٠٠٨ بە گشتی ٣ بیر لەم کێڵگەیەدا کون کراون. لە کاتی [[شەڕی ئێران و عێراق]]دا پەلاماری ئەم کێڵگەیە درا و زیانی پێگەیشت، بەھۆیەوە بەرھەمھێنانی نەوتەکەی ڕاگیرا. درێژکراوەی کێڵگەی نەوتی دێلوڕان لە [[عێراق]] بە کێڵگەی ئەبوغەریب ناسراوە. لە ساڵی ٢٠١٣دا رۆژانە ١٥٠ ھەزار بەرمیل نەوتی خاو لە رێگەی ٢٢ بیری چالاکی ئەم کێڵگەیەوە دەرھێنراوە. نەوتی خاوی دێلوڕان ٤٣٫٣٪ APی ھەیە. ٧٫٢٪ بە کێشی گۆگردی ھەیە. == دابەشی کارگێڕی == ئەم شارستانە پێنج [[ناوچە]] و نۆ [[گوندەوار]]ی ھەیە بەم شێوەیەی خوارەوە: * ''' [[ناوچەی ناوەندی شارستانی دێلوڕان|ناوچەی ناوەند]] ''': ** [[گوندەواری ئەناران]] شارۆچکە: [[دێلوڕان]] * ''' [[ناوچەی زەریناوا]] ''': ** [[گوندەواری سەید ئیبراھیم]] ** [[گوندەواری سەید نەسرەدین]] شارەدێ: [[پەھلە]] * ''' [[ناوچەی سراو مەیمە]] ''': ** [[گوندەواری گووراو]] ** [[گوندەواری تەختاو]] شارەدێ: [[مەیمە]] * ''' [[ناوچەی مووسیان]] ''': ** [[گوندەواری نەھرعەمبەر]] ** [[گوندەواری داڵپەری]] شارەدێ: [[مووسیان]] * ''' [[ناوچەی دەشت عەباس]] ''': ** [[گوندەواری دەشت عەباس]] ** [[گوندەواری ئەبوغوێر]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{شارستانی دێلوڕان}} {{پارێزگای ئیلام}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران|کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Dehloran County}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئیلام]] [[پۆل:شارستانی دێلوڕان]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] kmhntfzjum2lkbmtq2fdamdsp88cu93 0 133017 1669769 1527721 2026-09-18T05:46:44Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1669769 wikitext text/x-wiki ئەمە '''پێرسێتی کەسایەتییەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ'''ە کە پێک دێت لەو کەساییەتیانەی یاری ئەکەن و ئەگەڕێنەوە کە لە [[ڕێزدێنت ئیڤڵ]]دا هەبوون، زنجیرەیارییەکی ترسی ڕزگاربوونە. == دەرکەوتنەکان == {{col-begin}} {{col-4}} {| class="wikitable" |- | style="background: lightgreen"| <div style="color: lightgreen">__________</div> | کەسایەتی سەرەکی |} {{col-break}} {| class="wikitable" |- | style="background: lightyellow" | <div style="color: lightyellow">__________</div> | لایەنگر |} {{col-break}} {| class="wikitable" |- | style="background: lightblue" | <div style="color: lightblue">__________</div> | ھی تر |} {{col-break}} {| class="wikitable" |- | style="background: lightgrey" | <div style="color:lightgrey">__________</div> | {{nowrap|دەرنەکەوتوو}} |- |} {{col-end}} <small>یاریکەر - [[کەساییەتی یاریکەر]] (هێرشبەر) </small><br> <small>یاریکەر* - کەساییەتی یاریکەر (یاری بچووک/هیتر)</small> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" width="20%" | کەسایەتی ! colspan="11" align="center" | یاری ! rowspan="2" align="center" | سەرجەم |- ! align="center" | ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ زیرۆ|زیرۆ]]'' ! align="center" | ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ (یاریی ڤیدیۆیی ١٩٩٦)|١]]'' ! align="center" | ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٢|٢]]'' ! align="center" | ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٣: نێمەسس|٣]]'' ! align="center" | ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ کۆد: ڤرۆنیکا|ڤرۆنیکا]]'' ! align="center" | ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٤|٤]]'' ! align="center" | ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٥|٥]]'' ! align="center" | ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ: ڕێڤەلێيشەنز|ڕێڤەلێيشەنز]]'' ! align="center" | ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٦|٦]]'' ! align="center" | ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ: ڕێڤەلێيشەنز ٢|ڕێڤەلێيشەنز ٢]]'' ! align="center" | ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٧: بایۆهازارد|٧]]'' |- ! [[ریبێکا چیمبەرز]] | colspan="2" style="background-color:lightgreen;"| ← یاریکەر → | colspan="4" style="background: lightgrey"| | style="background-color:lightblue;"| یاریکەر* | colspan="4" style="background: lightgrey"| | ٣ |- ! بیڵی کۆوێن | style="background-color:lightgreen;"| یاریکەر | colspan="10" style="background: lightgrey"| | ١ |- ! [[ئەلبەرت وێسکر]] | style="background-color:lightgreen;"| یاریکەر* | style="background-color:lightgreen;"| | colspan="2" style="background: lightgrey"| | colspan="3" style="background-color:lightgreen;"| ←— یاریکەر* —→ | colspan="2" style="background: lightgrey"| | style="background-color:lightblue;"| یاریکەر*<ref name="ign.com">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://m.uk.ign.com/articles/2014/12/02/resident-evil-revelations-2-gets-a-release-date-and-new-info|سەردێڕ=Resident Evil Revelations 2 Gets a Release Date and New Info|ئیش=ign.com|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191230224605/https://uk.ign.com/articles/2014/12/02/resident-evil-revelations-2-gets-a-release-date-and-new-info|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | style="background: lightgrey"| | ٦ |- ! [[کریس ڕێدفیڵد]] | style="background: lightgrey"| | style="background-color:lightgreen;"| یاریکەر | style="background-color:lightblue;"| یاریکەر* | style="background: lightgrey"| | style="background-color:lightgreen;"| یاریکەر | style="background: lightgrey"| | colspan="3" style="background-color:lightgreen;"| ←— یاریکەر —→ | colspan="1" style="background-color:lightblue;"| یاریکەر* | style="background: lightgrey"| | ٧ |- ! [[جیڵ ڤالێنتاین]] | style="background: lightgrey"| | style="background-color:lightgreen;"| یاریکەر | style="background: lightgrey"| | style="background-color:lightgreen;"| یاریکەر | colspan="2" style="background: lightgrey"| | colspan="2" style="background-color:lightgreen;"| ← یاریکەر → | style="background: lightgrey"| | style="background-color:lightblue;"| یاریکەر* | style="background: lightgrey"| | colspan="1" style="background: white"|٥ |- ! بێری بورتن | style="background: lightgrey"| | style="background-color:lightgreen;"| | style="background: lightgrey"| | style="background-color:lightyellow;"| | colspan="2" style="background: lightgrey"| | style="background-color:lightblue;"| یاریکەر* | colspan="2" style="background: lightgrey"| | style="background: lightgreen"| یاریکەر<ref name="ign.com"/> | style="background: lightgrey"| | ٤ |- ! براد ڤێکەرز | style="background-color:lightgrey;"| | colspan="3" style="background-color:lightyellow;"| | colspan="7" style="background: lightgrey"| | ٣ |- ! [[لیۆن سکات کێنێدی]] | colspan="2" style="background: lightgrey"| | style="background: lightgreen"| یاریکەر | colspan="2" style="background-color:lightgrey;"| | style="background: lightgreen"| یاریکەر | colspan="2" style="background: lightgrey"| | style="background-color:lightgreen;"| یاریکەر | style="background-color:lightblue;"|یاریکەر* | style="background: lightgrey"| | ٤ |- ! [[ئەیدا وۆنگ]] | colspan="2" style="background: lightgrey"| | style="background: lightgreen"| یاریکەر | colspan="2" style="background-color:lightgrey;"| | style="background: lightgreen"| یاریکەر | colspan="2" style="background: lightgrey"| | style="background: lightgreen"| یاریکەر | colspan="2" style="background-color:lightgrey;"| | ٣ |- ! [[کڵێر ڕێدفیڵد]] | colspan="2" style="background: lightgrey"| | style="background: lightgreen"| یاریکەر | style="background: lightgrey"| | style="background: lightgreen"| یاریکەر | colspan="4" style="background-color:lightgrey;"| | style="background: lightgreen"| یاریکەر<ref name="ign.com"/> | style="background: lightgrey"| | ٣ |- ! هانک | colspan="2" style="background: lightgrey"| | style="background: lightgreen"| یاریکەر | colspan="2" style="background: lightgrey"| | style="background: lightblue"| یاریکەر* | style="background: lightgrey"| | style="background: lightblue"| یاریکەر* | style="background: lightgrey"| | style="background: lightblue"| یاریکەر*<ref name="ign.com"/> | style="background: lightgrey"| | ٤ |- ! شێری بێرکن | colspan="2" style="background: lightgrey"| | style="background: lightgreen"| یاریکەر | colspan="5" style="background: lightgrey"| | style="background: lightgreen"| یاریکەر | colspan="2" style="background: lightgrey"| | ٢ |- ! [[کارلۆس ئۆڵیڤێرا]] | colspan="3" style="background: lightgrey"| | style="background: lightgreen"| یاریکەر | colspan="7" style="background: lightgrey"| | ١ |- ! میکائیڵ ڤێکتۆر | colspan="3" style="background: lightgrey"| | style="background: lightyellow"| یاریکەر* | colspan="7" style="background: lightgrey"| | ١ |- ! نیکۆڵای زینۆڤیڤ | colspan="3" style="background: lightgrey"| | style="background: lightyellow"| یاریکەر* | colspan="7" style="background: lightgrey"| | ١ |- ! ستیڤ بێرنساید | colspan="4" style="background: lightgrey"| | style="background: lightgreen"| یاریکەر | colspan="6" style="background: lightgrey"| | ١ |- ! ئاشڵی گرام | colspan="5" style="background: lightgrey"| | style="background: lightgreen"| یاریکەر | colspan="5" style="background: lightgrey"| | ١ |- ! ئینگرێد هانیگەن | colspan="5" style="background: lightgrey"| | style="background: lightyellow"| | colspan="2" style="background: lightgrey"| | style="background-color:lightyellow;"| | colspan="2" style="background-color:lightgrey;"| | ٢ |- ! ڵویس سیڕا | colspan="5" style="background: lightgrey"| | style="background: lightyellow"| | colspan="5" style="background: lightgrey"| | ١ |- ! جاک کراوزر | colspan="5" style="background: lightgrey"| | style="background: lightyellow"| یاریکەر* | colspan="5" style="background: lightgrey"| | ١ |- ! [[شیڤا ئالۆمار]] | colspan="6" style="background: lightgrey"| | style="background: lightgreen"| یاریکەر | colspan="4" style="background: lightgrey"| | ١ |- ! جۆس ستۆن | colspan="6" style="background: lightgrey"| | style="background: lightgreen"| یاریکەر | colspan="4" style="background: lightgrey"| | ١ |- ! ئێکسێڵا جیۆن | colspan="6" style="background: lightgrey"| | style="background: lightyellow"| یاریکەر* | colspan="4" style="background: lightgrey"| | ١ |- ! جێسێکا شێروات | colspan="7" style="background: lightgrey"| | style="background: lightgreen"| یاریکەر* | colspan="3" style="background: lightgrey"| | ١ |- ! پارکەر لوچەنی | colspan="7" style="background: lightgrey"| | style="background: lightgreen"| یاریکەر | colspan="3" style="background: lightgrey"| | ١ |- ! کیت لەمڵی | colspan="7" style="background: lightgrey"| | style="background: lightgreen"| یاریکەر | colspan="3" style="background: lightgrey"| | ١ |- ! کوینت کەچەم | colspan="7" style="background: lightgrey"| | style="background: lightgreen"| یاریکەر* | colspan="3" style="background: lightgrey"| | ١ |- ! رەیمەند ڤاستەر | colspan="7" style="background: lightgrey"| | style="background: lightyellow"| یاریکەر* | colspan="3" style="background: lightgrey"| | ١ |- ! جەیک مولەر | colspan="8" style="background: lightgrey"| | style="background: lightgreen"| یاریکەر | colspan="2" style="background: lightgrey"| | ١ |- ! هێلێنا هارپەر | colspan="8" style="background: lightgrey"| | style="background: lightgreen"| یاریکەر | colspan="2" style="background: lightgrey"| | ١ |- ! پیرز نیڤەنز | colspan="8" style="background: lightgrey"| | style="background: lightgreen"| یاریکەر | colspan="2" style="background: lightgrey"| | 1 |- ! "بریکار" | colspan="8" style="background: lightgrey"| | style="background: lightyellow"| یاریکەر | colspan="2" style="background: lightgrey"| | ١ |- ! کارلا ریداماس | colspan="8" style="background: lightgrey"| | style="background: lightgreen"| یاریکەر* | colspan="2" style="background: lightgrey"| | ١ |- ! مۆیرا بورتن | colspan="9" style="background: lightgrey"| | style="background: lightgreen"| یاریکەر<ref name="ign.com"/> | style="background: lightgrey"| | ١ |- ! نەتالیا کۆردا | colspan="9" style="background: lightgrey"| | style="background: lightgreen"| یاریکەر<ref name="ign.com"/> | style="background: lightgrey"| | ١ |- ! ئاڵێکس وێسکر | colspan="9" style="background: lightgrey"| | style="background: lightgreen"| یاریکەر* | style="background: lightgrey"| | ١ |- ! ئیتن وینتەرز | colspan="10" style="background: lightgrey"| | style="background: lightgreen"| یاریکەر | ١ |- ! میا وینتەرز | colspan="10" style="background: lightgrey"| | style="background: lightgreen"| یاریکەر | ١ |- ! کلانسی جاڤێز | colspan="10" style="background: lightgrey"| | style="background: lightyellow"| یاریکەر | ١ |} == کەسایەتییە سەرەکیەکان == === ئەلبەرت وێسکر === {{سەرەکی|ئەلبەرت وێسکر}} === کریس ڕێدفیڵد === {{سەرەکی|کریس ڕێدفیڵد}} === کڵێر ڕێدفیڵد === {{سەرەکی|کڵێر ڕێدفیڵد}} === جیڵ ڤالێنتاین === {{سەرەکی|جیڵ ڤالێنتاین}} === لیۆن سکات کێنێدی === {{سەرەکی|لیۆن سکات کێنێدی}} == ئەندامەکان و ڕێکخراوە سەرەکیەکان == === کۆمپانیای ئەمبرێلا === [[File:Umbrella Corporation logo.svg|thumb|upright|هێمای ڕێکخراوی ئەمبرێلا]] '''کۆمپانیای ئەمبرێلا''' ڕێکخراوێکی دەرمانسازەکی نێودەوڵەتییە لە جیهانی ڕێزدێنت ئیڤڵدا. لە ١٩٦٠ـەکان لەلایەن نەوە دیارەکانی بنەماڵەی شاهانەیی بەریتانی (ئێدوارد ئاشفۆرد) و (ئۆزوێڵ ئی سپێنسەر). == پەراوێزەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ڕێزدێنت ئیڤڵ}} {{پۆلی کۆمنز|Resident Evil characters}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی}} [[پۆل:کەسایەتییەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ]] jp5hht7pjemvix2l1iajyeauddwofqz 0 133305 1669735 1651206 2026-09-18T04:34:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669735 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = شاقوڵی | ناوی_خۆماڵی = Shaquly | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = پەڕگە:گوندی شاقوڵی.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی شاقوڵی | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای دووکان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی سورداش]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ٨٠٣ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''شاقوڵی''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سورداش]]، [[قەزای دووکان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''شاقوڵی''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[دۆڵەبی، مەرگە|دۆڵەبی]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[سەرگەڵو، سورداش|سەرگەڵو]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[گۆمەزاڵ]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[شێخ باخ]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای دووکان}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 0zkcb4jjt0819b7f85x7094a8h95att 3 134072 1669718 1667714 2026-09-18T01:49:41Z Dexbot 6403 بۆت: ئەرشیڤکردنی 1 بابەت (کۆنتر لە ٣١ ڕۆژ) بۆ [[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram/ئەرشیڤی ١٥]] 1669718 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Aram/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(31d) |counter = 15 |maxarchivesize = 200K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}}{{لێدوانی بەکارھێنەر:Aram/سەرپەڕە}} |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 }} {{سەرقاڵ}} ---- {{تۆخ|{{ناوەڕاست|{{دوایین جار دەستکاری کراوە لەلایەن}}}}}} <!--{{پەیامەکان بۆ کۆمەڵگە}}--> {{لێدوانی بەکارھێنەر:Aram/سەرپەڕە}} {{ھن|٥}} <!-- تکایە دەستکاریی بەشی سەرەوە مەکە --> == چاکردنی ساڵە کۆچییەکان == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٩:٥٣، ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٣١ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٤٧١٨١٩٨٩}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو بەڕێز ئارام، سپاس بۆ بەسەرداچوونەوەی وتارەکان، پێشنیارێکم ھەیوو، پێم وابێت ھەڵەیەک ھەبوو لە گۆڕینی ساڵە کۆچیەکان بۆ زاینی، کە بۆ نموونە ١٣٧٤کۆچی کرابوو لە ١٩٩٢ لەجیاتی ١٩٥٤. حەزم کرد ئاگادارتان بکەمەوە نەک کێشەیەک لە سیستەمەکە ھەبێت. زۆر سپاس[[بەکارھێنەر:Daniel abdullah|Daniel abdullah]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Daniel abdullah|لێدوان]]) ‏٢١:١٤، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :سڵاو لە ئێوەش {{وب|Daniel abdullah}} ساڵی زایینی = ساڵی کۆچی + ٦٢١. وا نییە؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]</sub> ‏٢١:٣٣، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :: سڵاو، نا منیش جاران وام ئەزانی وایە، بەڵام ئەوە ھەڵەیە،<br> ::بەشێوەیەکی گشتی ئاوا ئەکرێت، بۆ کۆچی مانگی کە سوننەکان بەکاری ئەھێنن(جیاوازە لە کۆچی خۆریی کە شیعەکان بەکاری ئەبەن) بە ھەرحاڵ ئەمە یاساکەیە <br> ::زاینی= ((کۆچی*0.97)+622)، <br> ::کۆچی=((ساڵی زاینی-622)*1.03)<br> ::بۆ زانیاری زیاتر بڕوانە [https://jostrans.org/issue17/art_darani.php ئێرە]، ھەڵبەت مانگەکانیش کێشە دروست ئەکەن، بۆ ئەوەی وردتر گۆڕانکاریەکان بکەن بەتایبەت ئەگەر مانگ و ڕۆژی لەگەڵ بوو [https://www.islamicity.org/hijri-gregorian-converter/# ئەمە] بەکار ببەن زۆر بێ کێشەیە.<br> ::ڕێز و سڵاو[[بەکارھێنەر:Daniel abdullah|Daniel abdullah]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Daniel abdullah|لێدوان]]) ‏١١:٥٩، ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :::{{وب|Daniel abdullah}} زۆر سپاس بۆ ڕوونکردنەوەکانت! حەز دەکەم ڕای {{وب|Calak|Serchia}} وەرگرین و قسەیەک لەم بارەوە بکەن. من کەمێک سەرم لێ تێک چووە! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]</sub> ‏١٩:٤٩، ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :::: شایەنی نییە براکەم، منیش تازە فێری ئەوە بووم، دەستی بەڕێزتان خۆش بێت ھۆکارەکەی ئێوە بوون، لەشتان ساخ بێت.[[بەکارھێنەر:Daniel abdullah|Daniel abdullah]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Daniel abdullah|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٦، ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :::::نازانم ئێستا بەدیاریکراوی کێشەکە لەکوێ دروست بووە. بۆ گۆڕینی ساڵی کۆچی بە زایینی، ئەوەی بزانم حسابێکی ئاسانی نییە و کێشە لە ئاڵوگۆڕ دروست دەبێت. ھەرچۆن بێت، باشترە ویکیی عەرەبی یان ئینگلیزی بکرێتە سەرچاوە لەم بابەتە. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ‏١٨:٢٤، ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :::::: ئەرێ مام {{وب|Calak}} تۆ سەر لەم باسە دەردەکەی؟ زۆر دەمێکە ئەم بەشەم لە چوونە نێو ئەرشیڤەکان ڕاگرتووە. گەر ئێوەش نایزانن یان ناتانەوێت قسەی لێوە بکەن، بێزەحمەت قورنچکێ لە یەکێکی شارەزا بگرە و سپاسیش! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]</sub> ‏٠٨:١٧، ١٨ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :::::::نەکنیکیەن ساڵنامەی کۆچی ١٠ ڕۆژی کەمترە لە زایینی بۆیەش ناتوانی بەو ڕێگایە ھەژماری بکەیت ,ئەشتوانی ئەم [[Https://www.islamicity.org/hijri-gregorian-converter/|وێبسایت]]ە بەکار بێنی بۆ ھەژمارکردنی دروست . [[بەکارھێنەر:KOJIN VIO|KOJIN VIO]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:KOJIN VIO|لێدوان]]) ‏٠٢:٠٠، ٢٦ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) :::::::: {{وب|KOJIN VIO}} سپاس بۆ لێدوانەکەت، بەڵام لێرەدا باسەکە بەتایبەت لەسەر ساڵەکە بوو نەک ڕۆژ و مانگیش. دوگمەیەکی بچووکمان بۆ ئەوە دروست کردبوو تا ساڵی کۆچی بکاتە زایینی چونکە بەشێک لە بەکارھێنەرانمان لە ویکیپیدیای فارسییەوە وەرگێڕان دەکەن و لەوێش کار بە ساڵنامەی کۆچی دەکەن؛ وتمان با کاری گۆڕینی ساڵەکان ئاسانتر بکەین و ئیتر ئەم باسەی لێوە دروست بوو کە جارێ ئەوسەری دیار نییە. لەگەڵ سپاسی دووبارەی بەندە، ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ‏٠١:٥٧، ٢٨ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) == فۆنتی سەربەشەکان == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٤:٣٢، ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٣ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٨٨٨٠٧٥٢٢}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو کاک ئارام، تێبینیم کردووە فۆنتی سەردێڕی بەشەکان گۆڕاوە (کرۆمی دیسکتۆپ). ویستم بزانم لای ئێوەش وایە، تا ئەگەر وا بێت چارە بکرێت. ([https://ibb.co/gyJq60L وێنە]) [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ‏١٥:١٤، ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) :سڵاو کاک {{وب|Serchia}} من و کاک {{وب|Kushared}} ئاگادارین. منیش چاوەڕێی وەڵامێکم لە کاک محەممەدەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]</sub> ‏١٧:٠٤، ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) == ساڵی ھەڵە == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢٠:٠٧، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٣٤ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢٠٣٧٢١١٦٦١}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو کاک {{وب|Aram}} بڕوانە ئەم [[داڕێژە:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش ٢٠٠٥|داڕێژەیە]] زۆربەی ساڵەکان ھەڵەیە ناوەڕۆک و ساڵەکان یەکناگرنەوە. پێشتر لە ڕێگای بۆتەوە درووست کراون، بۆئەوەی کاتێکی زیاترمان بۆ بگەڕێتەوە لە ڕێگای بۆتەوە چارەسەری بکە. بۆ نموونە؛ ئەم [[بڕیارنامەی ١٥٦٩ی ئەنجومەنی ئاسایش|وتارە]] گەر سێرێکی وتارە ئینگلیزییەکە بکەی لە ناوەڕۆکەوە جیاوازی ھەیە. یاخود ھەندێک لە وتارەکان یان گرێنەدراون بە زمانەکانی ترەوەیان بە ساڵێکی ھەڵەوە گرێدراون. [[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Arya sarhan|لێدوان]]) ‏١٧:٥٤، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو {{وب|Arya sarhan}} ئەگەر مەبەستت ڕێکەوتی دەرچوونی بڕیارنامەکانە، بەڵێ، تێبینیی ڕێکەوتی نادروستم کرد، بەڵام ھەمووشیان ھەڵە نین. لەسەر ئەوەی وتتان «ھەندێک لە وتارەکان یان گرێنەدراون بە زمانەکانی ترەوەیان بە ساڵێکی ھەڵەوە گرێدراون.» دەتوانی نموونەم بۆ دانێیت؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ‏٢٠:٠٦، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::ئەم وتارانە بە ھەڵە گرێدراون؛ ([[بڕیارنامەی ١٥٨٥ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٩٨٥]]، [[بڕیارنامەی ١٥٨٦ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٥٨٦]] ، [[بڕیارنامەی ١٥٨٧ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٥٨٧]] ، [[بڕیارنامەی ١٥٨٨ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٥٨٨]]) چەندانی تریش. وە [[بڕیارنامەی ١٥٨٣ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٥٨٣]]ش گرێنەدراوە، گەر سێری ناوی وتارەکە و سەردیڕی داڕێژەکەش بکەی جیاوازن. زۆربەیان وان ناوی وتار و سەردێڕی داڕێژەکە ساڵێکیان جیاوازە. چەند دانەیەکم چاک کرد و چەند وتارێکم گرێدا بەڵام زۆرن باشترە بە بۆت بکرێت. [[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Arya sarhan|لێدوان]]) ‏٢٢:٤٧، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :::{{وب|Arya sarhan}} زۆر سپاس بۆ وردبوونەوەت لێیان! ئەمانە ئەوانەن کە لێرە و لەوێ جیاوازن: :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 70]]|[[بڕیارنامەی ٧١ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 570]]|[[بڕیارنامەی ٥٧٣ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1574]]|[[بڕیارنامەی ١٥٧٥ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1575]]|[[بڕیارنامەی ١٥٧٦ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1583]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٤ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1584]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٥ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1585]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٦ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1586]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٧ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1587]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٨ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1588]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٩ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1590]]|[[بڕیارنامەی ١٥٩١ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1589]]|[[بڕیارنامەی ١٥٩٠ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::ئەمانەش ئەوانەن کە زمانەکانی تریان پێوە گرێ نەدراوە و بە لێکدانیان لەگەڵ بەندی ئینگلیزییەکە چارە دەبن نەک بە گواستنەوە کە ئیشەکە دەکاتە دوو ئیش: :::*[[بڕیارنامەی ١٥٧٣ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ١٥٧٨ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ١٥٧٩ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ١٥٨٣ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ٤٣١ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ٥٧٠ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ٧٠ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::لەسەر چاکسازیی ڕێکەوتەکانیش، کاتی دەوێ و ماوەیەک لێرە نابم. ئیشەڵڵا کە ھاتمەوە، خەریکیان دەبین. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ‏٠١:٢٠، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[Special:CreateAccount|Special:CreateAccount]] page has been simplified as part of ongoing work to modernize the account creation experience. The panel showing project statistics no longer appears next to the form on desktop and mobile web. Multiple account creation experiments show that a simpler form helps newcomers complete registration. [https://phabricator.wikimedia.org/T433783] * In order to improve page performance, images now load when they are viewed. This means images lower down an article will not load if a reader never scrolls to that part of the page, which may affect some image-related metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T148047] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where image thumbnails in Abstract Wikipedia could fail to display after the corresponding file was moved on Wikimedia Commons, has now been fixed. Thumbnails will now update correctly when files are moved. [https://phabricator.wikimedia.org/T433448] '''Updates for technical contributors''' * User Info card is a feature that helps patrollers see information about user accounts. So far, it has been available only in places such as page history, logs and recent changes. Now, it's possible to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CheckUser#User_Info_card_in_page_content|place it in the page content]] as well, using the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{#uic:}}</nowiki></code></bdi> parser function. It can be particularly useful in templates like [[:en:Template:Userlinks|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{Userlinks}}</nowiki></code></bdi>]] (or their specialized variants), as it will make it easier to see the context about a user on various noticeboard pages. The card will be displayed only to users who have it enabled in their [[Special:Preferences#mw-input-wpcheckuser-userinfocard-enable|preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T424466] * Due to user security and privacy risks, we have disabled access to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi> URLs when specifically using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. If you are impacted by this, consider whether you can use an alternative approach. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi> URLs can still be accessed and used without <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. Specified user page URLs (e.g. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>User:Myusername</nowiki></code></bdi>) can still be used with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T120386] * Due to an update, the thumbnailing software has been improved. This includes upgrading <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>librsvg</nowiki></code></bdi> to 2.60 and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ImageMagick</nowiki></code></bdi> to 7, as well as resolving a number of long-standing thumbnailing bugs like rendering errors. [https://phabricator.wikimedia.org/T419815#12222841] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:٤٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30961208 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A new format for the Community Wishlist is open for feedback. You can [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027|read the proposed ideas on Meta]]. This new process plans to improve how wishes are triaged, voted on, and prioritized in a way that is transparent and balanced across project families and language editions. This consultation is open for two weeks. '''Updates for editors''' * The latest release of the Wikipedia Android app includes updates to the Saved feature, bringing the app’s saving experience closer to iOS and Web. The update redesigns the Saved tab with an “All articles” view, removes the default “Saved” reading list, renames reading lists to “Collections,” and modernizes the article-saving experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T420788] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] feature was enabled for all logged-in users on Bengali, Chinese, Czech and Vietnamese Wikipedias on August 25, after several months as a beta feature. Reading Lists will be available to all logged-in users on Arabic, French and Indonesian Wikipedias on September 1, followed by English Wikipedia on September 14, and all other Wikipedia wikis on September 28. * At the end of the month, some logged-out readers on Bengali, Czech, Persian, English, and Polish Wikipedias using the Minerva skin on mobile will see an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|updated navigation bar]] in an [[w:A/B test|A/B test]]. The test will compare the current navigation bar with a new version designed to make it easier to find information more quickly. The goal is to determine whether these changes encourage readers to return more often. This experiment will not change the experience for logged-in readers and/or editors. * Editors who maintain redirects, templates, and categories used on redirect pages now have improved ways for finding and curating redirects. Previously, redirects pages could not be searched. Two new search keywords, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>onlyredirects:</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>withredirects:</nowiki></code></bdi>, now allow redirects to be searched directly and can be combined with existing keywords such as <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>incategory:</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>intitle:</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>insource:</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T204089] * The ISBN lookup tools for generating citations were recently not working because of external service problems. Developers are working on solutions. [https://phabricator.wikimedia.org/T435179] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where searching for pages by category using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>deepcat</nowiki></code></bdi> could return no results or unrelated results has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T414859] '''Updates for technical contributors''' * The domain of URLs for thumbnails is changing from upload.wikimedia.org to thumb.wikimedia.org. The old URLs will continue to work for the foreseeable future but MediaWiki will advertise the new domain instead. URLs to other types of media such as original files, videos and transcodes will still be served from upload.wikimedia.org. [https://phabricator.wikimedia.org/T427465] * The Wikimedia [https://www.mediawiki.org/w/index.php?api=wmf-math%2Fv1&title=Special%3ARestSandbox Math API] is now deprecated. These endpoints will be fully sunset by the end of September 2026. Developers who call these endpoints should transition to alternative math rendering solutions, such as the native [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/MathML MathML] or [https://www.mathjax.org/ MathJax]. Third-party MediaWiki installations that utilize the Math extension for formula rendering are required to upgrade to v1.43+ to avoid disruption of service. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.18|MediaWiki]] '''In depth''' * Read more about [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/TextMatch|TextMatch]] in a Diff post titled, [[diffblog:2026/08/28/custom-edit-suggestions-for-every-wiki-how-communities-are-shaping-suggestion-mode-with-textmatch/|Custom edit suggestions for every wiki: How communities are shaping Suggestion Mode with TextMatch]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:٥٠، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30990659 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a Link]] has been upgraded for English Wikipedia users with improved detection of links that have different capitalization. This will help reduce ambiguous suggestions caused by differences in capitalization in article titles, including articles about cultural goods. A second phase of improvements is planned, which will also prepare the feature for release in other languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T435526#12240876] [https://phabricator.wikimedia.org/T434259] * The [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance|Article guidance]] feature will be enabled by default for junior editors on Simple English and Turkish Wikipedia starting 10 September 2026 following [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance/Updates#Summary_of_experiment_result|an experiment]]. Junior editors with 0 to 99 edits will automatically see the feature when they click a red link or use the "[[tr:Vikipedi:Madde_sihirbazı|Madde oluşturto]]" option on Turkish Wikipedia to create a new article. The change is intended to help junior editors create higher-quality articles that meet each Wikipedia’s standards. [[phab:maniphest/query/z3tcTjmLMxk5/#R|Additional improvements]] will continue based on the experiment results and community feedback. * The [https://pageviews.wmcloud.org Pageviews Analysis] tool which allows users to compare pageviews across multiple pages, turns 10 years old this year and several new features have been added. They include [[toolforge:wikinav|WikiNav]] which provides insights into how readers of Wikipedia explore the content, editing stats in [https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?range=latest-30&sites=en.wikipedia.org Siteviews], the ability to [https://pageviews.wmcloud.org/massviews?source=wikiproject&project=en.wikipedia.org lookup articles belonging to a WikiProject], and support for dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T378549] * A [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|visually simplified Minerva]] navigation bar is being tested for logged-out readers using mobile web on the Bengali, Czech, English, Farsi, and Polish Wikipedias. The experiment aims to determine whether simplifying the navigation improves reader retention. The test will run from August 31 to September 28, and no action is required from users. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is working on improving [[en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]]. Editors will only notice a slight change starting this week. When adding automatic reference names the numbering will start at <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>:1</nowiki></code></bdi> instead of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>:0</nowiki></code></bdi>. Read more on the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|project page]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/VisualEditor/VisualEditor/+/1332704] * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] could mishandle nested nowiki tags, causing content to be lost and displaying unwanted text has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435116] '''Updates for technical contributors''' * Interface administrators can configure gadgets from [[MediaWiki:Gadgets-definition]]. The definition format has been updated and no longer requires the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ResourceLoader</nowiki></code></bdi> option, as gadgets are always loaded through <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ResourceLoader</nowiki></code></bdi>. This simplifies gadget configuration by removing an option that is no longer necessary, making gadget definitions easier for administrators. [https://phabricator.wikimedia.org/T298199] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.19|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٨:٤١، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31008437 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Future Audiences team has started a [[en:Special:MyLanguage/Wikipedia:Village pump (proposals)#New proposed experiment to let readers know about “Google preferred sources”|discussion on English Wikipedia]] about a proposed new experiment to show a temporary notice about the new [https://blog.google/products-and-platforms/products/search/original-high-quality-content-search/ Google Preferred Sources] feature to Wikipedia readers coming from Google. The experiment is to test whether this notice makes visitors come back to Wikipedia more often. Preferred Sources feature lets users choose websites they trust so Google can highlight content from those sources more prominently in Search and AI experiences. We are interested in testing this on other languages that Google supports and would welcome assistance with starting conversations on other wikis. If interested, please reach out to Future Audiences on the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Preferred sources|talk page]]. '''Updates for editors''' * The chat platform Discord is releasing a new self-service framework that websites can use to specify how their links should look when shared on Discord. The Future Audiences team is planning to start using this new framework to improve how Wikipedia links look when shared on Discord, giving better attribution and credit to contributors. The link appearance and behavior won't change in the first phase of this project as we want to first collect some baseline data to assess the impact of future changes. However, if community members who are active on Discord spot any issues, they can reach out on [[phab:tag/future-audiences/|Phabricator]] or [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences|Metawiki]]. * The Reader Growth team will be running an experiment to test whether [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Compact Lead|compacting article lead sections on mobiles]] with the addition of a "read more" button improves reader retention. The test will begin on September 17 on Arabic, Spanish, French, Indonesian, Italian, Japanese, Portuguese, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and will run for four weeks. * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming week. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was returning an HTTP 500 error and could not be reached, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959] '''Updates for technical contributors''' * Developers who maintain a tool that queries the Wikimedia Commons links tables need to update their code to connect to the new x4 database cluster. The links tables have been moved from the s4 cluster to x4, and will no longer receive updates on s4. The page and redirect tables remain available on both clusters. A wiki replica for the x4 cluster will be set up afterwards. The change is being made because the s4 cluster has grown too large to operate efficiently. You can [[wikitech:Special:MyLanguage/News/2026 Commons links tables database split|read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.20|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٥:٢٨، ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31039826 --> l29diq7d8cp1rkaunci1klu74fzb654 0 134234 1669507 1669199 2026-09-17T20:14:28Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1669507 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{Infobox settlement | name = پالما | official_name = <!-- if different from name --> | native_name = <!-- if different from name --> | settlement_type = | image_skyline = 14-01-24-перейти в Пальма-де-Майорка-RalfR-DSCN1215-140.jpg | image_alt = | image_caption = وێنەی شاری پالما | image_flag = Flag of Mallorca.svg | image_shield = Coat of Arms of the City of Palma, Majorca.svg | nickname = ''Ciutat de Mallorca'' (commonly shortened to ''Ciutat'') | motto = | image_map = Localització de Palma respecte de Mallorca.svg | map_caption = پالما | pushpin_map = Spain | pushpin_label_position = | pushpin_map_caption = Palma shown within [[Spain]] | coordinates = {{coord|39|34|N|2|39|E|region:ES_type:city|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[List of sovereign states|Sovereign state]] | subdivision_name = {{flag|Spain}} | subdivision_type1 = [[Autonomous communities of Spain|Autonomous community]] | subdivision_type2 = [[Provinces of Spain|Province]] | subdivision_type3 = [[Islands of Spain|Island]] | subdivision_type4 = [[Comarcas of Spain|Comarca]] | subdivision_type5 = [[Judicial districts of Spain|Judicial district]] | subdivision_name1 = {{flag|Balearic Islands}} | subdivision_name2 = {{flag|Balearic Islands}} | subdivision_name3 = {{flag|Majorca}} | subdivision_name4 = پالما | subdivision_name5 = پالما | established_title = Founded | established_date = ١٢٤ ساڵ پێش زایین | seat_type = Administrative HQ | seat = پالما | government_footnotes = | government_type = [[Municipal corporation]] | governing_body =ئەنجومەنی پالما | leader_party = PSIB-PSOE | leader_title = Mayor | leader_name = خۆسێ هیلا ڤارگاس | area_footnotes = | area_total_km2 = 208.63 | elevation_m = 13 | elevation_min_m = | population_total = 401270 | population_as_of = ٢٠٠٩ | population_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | population_density_km2 = auto | population_urban = 621,000<ref name="demographia">[http://www.demographia.com/db-worldua.pdf Demographia: World Urban Areas] - Demographia, 2015</ref> | population_demonym = ''palmesà'',&nbsp;''-ana''&nbsp;([[Catalan language|ca]])<br>''palmesano'',&nbsp;''-na''&nbsp;([[Spanish language|es]]) | population_note = | postal_code_type = [[List of postal codes in Spain|Postal code]] | postal_code = 070XX | area_code = 971 | area_code_type = [[Telephone numbers in Spain|Dialing code]] | website = [http://www.palma.cat/ www.palma.cat] | footnotes = | elevation_max_m = | timezone = [[کاتی ناوەندی ئەورووپا]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[کاتی هاوینەی ناوەندی ئەورووپا]] | utc_offset_DST = +2 }} '''پالما''' گەورەترین شار و پایتەختی هەرێمی [[ئۆتۆنۆمی]] دوورگەکانی [[دوورگەکانی بالیار]] لە [[ئیسپانیا]]. بەپێی ئامارەکانی ٢٠٠٩ زیاتر لە ٤٠٠ هەزار کەس لەشارەکە دەژین. شارەکە لەمێژوودا لەژێرچەندین حوکمرانیدابووە لەوانە ڕۆمانییەکان، بێزەنتی و موسڵمانەکان. چەندین کۆشک و ئاسەواری کۆن لەشارەکە ماون و بەپێی ئاماری فڕۆکەخانەی شارەکە ساڵانە ٢٢ ملیۆن کەس سەردانی شارەکە دەکەن. {{کورت}} == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|ئیسپانیا|جوگرافیا}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Palma de Mallorca}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:شارەکانی ئیسپانیا]] [[پۆل:پایتەختەکانی وڵاتە پێشووەکان]] 59gdqderthj3p18w8jrnqd22efzvd3d 0 136147 1669749 1508916 2026-09-18T04:37:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1669749 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی ھاوڕەگەزخوازی}} '''{{PAGENAME}}''' بریتییە لە شانازیکردنی [[گەی]]ەکان بە خودەوە. ئەمە جووڵەیەکی پۆزەتیڤی کۆمەڵگەی [[ئێڵ جی بی تی]]یە دژی جیاکاریکردن و بەدخوویی بەرامبەر بە گەی، [[لێزبیان]]، [[دووڕەگەزخواز]] و ئەندامانی تری کۆمەڵگەکە. ھەروەھا بریتییە لە پەسەندکردنی سروشتی خود و زیاترکردنی دانپیانان بە ھاوڕەگەزخوازان وەک کۆمەڵگەیەک. == سەرچاوەکان == *{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر =https://en.wikipedia.org/wiki/Gay_pride |سەردێڕ = «Gay pride» |زمان =ئینگلیزی |سەردان = ٨ی تەممووزی ٢٠١٧}} {{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|LGBT Pride}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە]] rt2vdaghcwwzp8davbg7pc56evcw1w6 0 136479 1669689 1545493 2026-09-18T01:35:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1669689 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = شاری کۆن | ناوی_خۆماڵی = Sharakon | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە =گوند | وێنە = پەڕگە:Gwndy sharikon.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە =دیمەنی گوندی شاری کۆن | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <br /> {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[گوند]] | ناوی_دابەشکراو٢ = | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = ٨٢٦ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە = }} '''شاری کۆن ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سرۆچک]]،[[قەزای سەید سادق]] و [[پارێزگای سلێمانی|پارێزگای سلێمانیە]] لە [[باشووری کوردستان]]. شاری کۆن دەکەویتە باکوری رۆژھەڵاتی شاری [[سلیمانی]] لەناوچەی [[شارباژێر]]، ئەم گوندە لە ١٢-٠٢-٢٠٠٧ بە بڕیاری ئەنجومەنی وەزیرانی حکومەتی ھەرێمی کوردستان لەگەڵ [[ناحیەی سرۆچک]] خراوەتە سەر [[قەزای سەید سادق]]. لە ئێستادا ئەم گوندە چۆڵە وە بەشێکە لە گوندی مۆریاس.<ref>پەرتوکی کوردستان، پێڕستی گوندەکانی باشور-د. عەبدوڵا غەفور</ref> ==شوێن== ئەم گوندە لە باکورەوە گوندی [[مۆریاس]] و لە باشورەوە گوندی [[هەنجیرە]] و لە ڕۆژهەڵاتەوە گوندی [[شێرەبەرە]] لە ڕۆژاواوە گوندی [[دەرەتەت]]ە. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} * [https://web.archive.org/web/20160729172423/http://kasnazan.com/article.php?id=863 ماڵپەڕی کەس نەزان] * [https://web.archive.org/web/20160311062608/http://univsul.org/k_uos.aspx ماڵپەڕی زانکۆی سلێمانی] * [https://web.archive.org/web/20150703183939/http://www.suligov.com/Default.aspx پارێزگای سلێمانی] * [https://web.archive.org/web/20160311062608/http://univsul.org/k_uos.aspx زانکۆی سلێمانی] ==پەراوێزەکان== {{گوندەکانی قەزای سەید سادق}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] oytql2v4kw2g0hrecg565l0j4h7vs07 0 136783 1669353 1533158 2026-09-17T13:36:16Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1669353 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = شاتوان | ناوی_خۆماڵی = Shatwan | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = گوند | وێنە = پەڕگە:گوندی شاتوان.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی شاتوان | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <br /> {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[گوند]] | ناوی_دابەشکراو٢ = | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = ٤٨٣ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە = }} '''شاتوان''' گوندێکە، کەوتووەتە [[قەزای سەید سادق]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]]. سەر بە ناحیەی سەیدسادقە، لەباکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[بێڕەشکە]] و لەباشوورەوە لەگەڵ [[دەریاچەی دەربەندیخان]] و لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی [[شاملۆ]] و لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی [[کەڵتەکەی خواروو]] .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] pgf1rsffkl2r99swh73wsor1oftgpfh 0 136784 1669857 1533553 2026-09-18T10:34:27Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1669857 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = شانەدەری تازە | ناوی_خۆماڵی = Shanadari Taza | ناوەکانی_تر = شانەیەری | جۆری_نیشتنگە = گوند | وێنە = پەڕگە:گوندی شانەیەری.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی شانەیەری | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <br /> {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[گوند]] | ناوی_دابەشکراو٢ = | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = ٥٣٦ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە = }} '''شانەدەری تازە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[قەزای سەید سادق]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]]. سەر بە ناحیەی سەیدسادقە، لەباکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[شانەدەری کۆن]] و لەباشوورەوە لەگەڵ گوندی [[حاجی نامیق]] و لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی [[قاینەجە]] و لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی [[باوەکوژراو]] .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] 9vyrp57xjagmhd01q59lfirg7yeqwfa 0 136785 1669860 1533560 2026-09-18T10:34:57Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1669860 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = شانەدەری کۆن | ناوی_خۆماڵی = Shanadari Kon | ناوەکانی_تر = شانەیەری | جۆری_نیشتنگە = گوند | وێنە = پەڕگە:شانەیەری کۆن.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی شانەیەری | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <br /> {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[گوند]] | ناوی_دابەشکراو٢ = | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = ٥٥٦ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە = }} '''شانەدەری کۆن''' گوندێکە، کەوتووەتە [[قەزای سەید سادق]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]]. سەر بە ناحیەی سەیدسادقە، لەباکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[شانەدەری سەروو]] و لەباشوورەوە لەگەڵ گوندی [[شانەدەری ڕەشید ئەمین]] و لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی [[نەوێ]] و لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی [[ماو]] .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] la57fij7b1n00q6kwpz58k5r3gxnl3q 0 136802 1669858 1533556 2026-09-18T10:34:37Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1669858 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = شانەدەری ڕەشید ئەمین | ناوی_خۆماڵی = Shanadary rashed amin | ناوەکانی_تر = شانەیەری ڕەشید ئەمین | جۆری_نیشتنگە = گوند | وێنە = پەڕگە:شانەیەری ڕەشید ئەمین.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی شانەیەری | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <br /> {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[گوند]] | ناوی_دابەشکراو٢ = | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = ٥٦٩ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە = }} '''شانەدەری خواروو''' یان '''شانەیەری''' گوندێکە، کەوتووەتە [[قەزای سەید سادق]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]]. سەر بە ناحیەی سەیدسادقە، لەباکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[شانەدەری کۆن]] و لەباشوورەوە لەگەڵ گوندی [[شانەدەری تازە]] و لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی [[نەوێ]] و لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی [[کێلەکەوە]] .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] 5ptmnooxwtltt9iufdro94hxtjr9zhy 0 136803 1669859 1533558 2026-09-18T10:34:47Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1669859 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = شانەدەری سەروو | ناوی_خۆماڵی = Shanadar Upper | ناوەکانی_تر = شانەیەری | جۆری_نیشتنگە = گوند | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <br /> {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[گوند]] | ناوی_دابەشکراو٢ = | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = ٥٩٣ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە = }} '''شانەدەری سەروو''' یان '''شانەیەری''' گوندێکە، کەوتووەتە [[قەزای سەید سادق]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]]. سەر بە ناحیەی سەیدسادقە، لەباکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[گڵەزەردە]] و لەباشوورەوە لەگەڵ گوندی [[شانەدەری خواروو]] و لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی [[وەڵەسمت]] و لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی [[مزگەوتە]] .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] rmry09hiiz9arswiv09o6rtxp3qs13f 0 136804 1669740 1533475 2026-09-18T04:35:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1669740 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = شاملو | ناوی_خۆماڵی = Shamlw | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = گوند | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <br /> {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[گوند]] | ناوی_دابەشکراو٢ = | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = ٤٩٠ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە = }} '''شاملو''' گوندێکە، کەوتووەتە [[قەزای سەید سادق]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]]. سەر بە ناحیەی سەیدسادقە، لەباکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[بێڕەشکە]] و لەباشوورەوە لەگەڵ گوندی [[دەریاچەی دەربەندیخان]] و لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی [[گردی شەریف]] و لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی [[شاتوان]] .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] 8n45p73h9kbfbihipwqgzocljw44udo 0 136862 1669774 1653473 2026-09-18T05:47:34Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:بنبەست|بنبەست]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1669774 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} شاوێس پێڕستی گەڕەکەکانی ناو شاری ھەولێر، کە ناوییان لە شارەوانی ھەولێر ھاتووە. {{multicol}} * تەیراوە * سێتاقان * خانەقا * سەیداوە * سێبەردان * سەربەخۆیی * تەعجیل * زانیاری * بازاڕ * عەرەب * منارە * ئازادی {{multicol-break}} * پرۆژەی نیشتەجێی شاری Tulseglen * شاری ئارام * شاری گەنجان ستی * گوندی ڕۆمانی * گوندی لوبنانی * شاری زێڕین * شاری پارێزەران * شاری ئازادی نوێ * نەورۆز * کوردستان * ئەندازیاران * شەھیدان {{multicol-break}} * بێرکۆت (زۆربەی خانووەکان قەرەبوو کراونەتەوە نزیکەی ١١٠ مالێک ماوە) * کوێستان * شۆڕش * کانی (مەلایان) * ئاری * سەلاحەدین ١ * سەلاحەدین ٢ * نووسەران * بەختیاری * ٩ ی وەزیران * ناز (کەرتی ٢٨٤) * کورانی عەنکاوە * شەھیدان و فەرمانبەران * شاری خەونەکان * گەڕەکی گردجۆتیار (نوێگەرەکێکی نوێ یە نزیکەی ١٣٠ خانوو لەژێر دروستکردن دایە ){{multicol-break}} * خانزاد * برایەتی * ڕاپەرین * گوڵان ١ * گوڵان ٢ * گوڵان ٣ * ھەولێری نوێ * سەفین ١ * سەفین ٢ * سەفین ٣ {{multicol-break}} * باداوە * چوارچرا * چنار * ئیسکان * گەلاوێژ * حەمرین * ھەڤاڵان * کارێزان * خەبات * مامۆستایان ١ * مامۆستایان ٢ * مەریوان * موفتی * سەروەران * شارەوانی * زانایان * زیلان {{multicol-break}} * ئازادی * زانیاری * زانکۆ ١ * زانکۆ ٢ * ئەندازیاران * ڕووناکی * ڕاستی * مەھاباد * مەنتکاوە * ماجیداوە * پیشەسازی باشوور * ڕوشنبیری * ژیان * ژین {{multicol-end}} * نەورۆز * نێرگز * سەربەستی (کەرتی ٣٢) * ماردێن (کەرتی ٥٥) * گوندی ئیتاڵی * گوندی ئینگلیزی * فیچەر ستی * زین ستی * ئاراس * سلاڤا ستی * گوندی کۆری * گوندی ئیسپانی * وەرین ستی * تووڕەق * ڕزگاری ١ (کوران) * ڕزگاری ٢ (باخچان) * ڕەنگین * نیشتیمان * ھەڤاڵان * سایلۆ * عارەبی نوێ * بەھار * بەھاری نوێ (کەرتی ٦٦) * شادی (کەرتی ٧٥) * گەرمیان (کەرتی ٥٧) * کوردستان * کرێکاران * چنین (خانووەکانی نەسیج) * قەتوی * سەرکارێز * جەوھەراوە * مزەحەمەد * مامزاوە * سەردار * لەتیفاوە == سەرچاوەکان == * [https://web.archive.org/web/20161027064944/http://pom-erbil.org/Default.aspx?page=page&c=mun1 ماڵپەڕی سەرۆکایەتی شارەوانی ھەولێر / بەڕێوەبەرایەتی شارەوانی یەک] * [https://web.archive.org/web/20161027065955/http://pom-erbil.org/Default.aspx?page=page&c=mun2 ماڵپەڕی سەرۆکایەتی شارەوانی ھەولێر / بەڕێوەبەرایەتی شارەوانی دوو] * [https://web.archive.org/web/20161027125316/http://pom-erbil.org/Default.aspx?page=page&c=mun3 ماڵپەڕی سەرۆکایەتی شارەوانی ھەولێر / بەڕێوەبەرایەتی شارەوانی سێ] * [https://web.archive.org/web/20170727122805/http://pom-erbil.org/Default.aspx?page=page&c=mun4 * ماڵپەڕی سەرۆکایەتی شارەوانی ھەولێر / بەڕێوەبەرایەتی شارەوانی چوار] * [https://web.archive.org/web/20170727122808/http://pom-erbil.org/Default.aspx?page=page&c=mun5 ماڵپەڕی سەرۆکایەتی شارەوانی ھەولێر / بەڕێوەبەرایەتی شارەوانی پێنج] * [https://web.archive.org/web/20161027011711/http://pom-erbil.org/Default.aspx?page=page&c=mun6 ماڵپەڕی سەرۆکایەتی شارەوانی ھەولێر / بەڕێوەبەرایەتی شارەوانی شەش] 3mvvnzmzp7nmx4ddidye3dy4guw3muq 0 137379 1669435 1662941 2026-09-17T18:49:53Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:عێراق|عێراق]] 1669435 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = دەشتی خانێ | ناوی_خۆماڵی = Dashti Khani | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <br /> {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = ٦٨٧ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە = }} '''دەشتی خانێ''' گوندێکە، کەوتووەتە [[قەزای ماوەت]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ }}</ref> ==جوگرافیا== دەشتی خانێ لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[تەیەت]] لە [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[ئاوەکورتێ]] و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی [[بۆسکێن]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[دزگان]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ماوەت}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 6r08cfqjooglqxwjoo6k5zx0v4hubmq 0 137625 1669747 1533485 2026-09-18T04:36:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669747 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = شاناخسێ | ناوی_خۆماڵی = Shanakhse | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = گوندی شاناخسێ.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی شاناخسێ | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <br /> {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = ١٠٨٨ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە = }} '''شاناخسێ''' گوندێکە، کەوتووەتە [[قەزای ماوەت]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> ==جوگرافیا== شاناخسێ لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[کاوڵان]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[سەراو (ڕوونکردنەوە)]] و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی [[مەروێ]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[ماشان]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ماوەت}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 3l44scvrqwek05kha2pm36siskiv56d 0 138123 1669436 1661795 2026-09-17T19:07:51Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:عێراق|عێراق]] 1669436 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = دۆڵبێشکی مام خۆشی | ناوی_خۆماڵی = Dolbeshki Mam Khoshi | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٦ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <br /> {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر =مام خۆشی | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = ٨٧٢ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە = }} '''دۆڵبێشکی مام خۆشی''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی گاپیڵۆن]]، [[قەزای شارباژێڕ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ }}</ref> ==جوگرافیا== دۆڵبێشکی مام خۆشی لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[دۆڵبێشکی دڕی]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[دۆڵبێشکی مام عەباس]] و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی [[باناڵێ]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[ووڵاغلو]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] nplo0i6uvfmxjzhftk5e5fpuw8gp7ms 0 140211 1669690 1429108 2026-09-18T01:35:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ژاپۆن-کۆلکە) 1669690 wikitext text/x-wiki '''شاری کۆنان''' ({{بە ژاپۆنی|コナン町}}<ref>[http://www.conan-town.jp/ コナンと風車のまち：北栄町商工会<!-- عنوان مولد بالبوت -->]</ref>) بریتییە لە شارێکی بچووک لە [[تشرینی دووەم]] لە ساڵی [[٢٠٠٥]] دروست بووە، دەکەوێتە ناو شارۆچکەی [[ھۆکای (تۆتۆری)|ھۆکای]]{{تێبینی|شارۆچکەی ھۆکای بریتییە لە شارۆچکەیەک لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٥ دروست بووە لە ئەنجامی یەکگرتنی شارۆچکەی ھۆجۆ و دایای.}} لە [[تۆتۆری (پارێزگا)|پارێزگای تۆتۆری]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.tadaimatte.com/2012/07/conan-town.html#.UmoceZH0jcY |سەردێڕ=Conan Town {{!}} Tadaimatte<!-- عنوان مولد بالبوت --> |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171205105432/http://www.tadaimatte.com/2012/07/conan-town.html#.UmoceZH0jcY |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەمەش چونکە لە ژاپۆن کەسایەتییەکانی [[ئەنیمێ|وێنەی جووڵاو]] بە ڕاستی سەیر دەکرێت و زەوییەکی بچووک لە شارۆچکەی ھۆکای لە [[تۆتۆری (پارێزگا)|پارێزگای تۆتۆری]] کە [[گۆشۆ ئۆیاما]]ی نووسەری زنجیرەکانی لێکۆڵەر کۆنانی تێدا لەدایک بووە گۆڕیوە بۆ مۆزەخانەیەک و شوێنێکی گەشتیاری کە کەسایەتییەکانی زنجیرەکەی تێدایە. وە ئەم شارە بچووکە لە ناو شارێک دروست کراوە کە بریتییە لە بەشێک لە شاری [[تۆتۆری (تۆتۆری)|تۆتۆری]] تێیدا پردی کۆنانی لێیە کە لە سەریدا ھەندێک لە پەیکەرەکانی کەسایەتییەکانی زنجیرەکەی تێدا دانراوە.<ref>[http://www.conan-town.jp/ شوێنی شاری کۆنان.]</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان = http://encyclopediatraveler.blogspot.com/2012/10/japanese-tottori-city-detective.html|سەردێڕ = Japanese Tottori: City Detective smartphone bold Conan|ڕێکەوتی سەردان = ۲٥ی تشرینی دووەمی ۲۰۱۷|ساڵ = ۲۰۱۳|مانگ = October|بەرھەم = Blog|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٥ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20160315124722/http://encyclopediatraveler.blogspot.com/2012/10/japanese-tottori-city-detective.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.conan-town.jp/contents/sec2_6.htm |سەردێڕ=Gosho Aoyama's Profile |بڵاوکەرەوە=Conan-Town.jp |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=۲٥ی تشرینی دووەمی ۲۰۱۷ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161103082307/http://www.conan-town.jp/contents/sec2_6.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="Museum">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.conan-town.jp/contents/sec2_1_5.htm |سەردێڕ=Aoyama World |بڵاوکەرەوە=Conan-Town.jp |زمان=ژاپۆنی |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161105012640/http://www.conan-town.jp/contents/sec2_1_5.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="Statues">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.conan-town.jp/contents/sec2_1_2.htm |سەردێڕ=工藤新一の像 |بڵاوکەرەوە=Conan-Town.jp |زمان=ژاپۆنی |ناونیشان بە کوردی=Shinichi Kudo Statue |ڕێکەوتی سەردان=۲٥ی تشرینی دووەمی ۲۰۱۷ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161103200350/http://www.conan-town.jp/contents/sec2_1_2.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.conan-town.jp/contents/sec2_1_1.htm |سەردێڕ=コナンの像 |بڵاوکەرەوە=Conan-Town.jp |زمان=ژاپۆنی |ناونیشانی وەرگێڕاو=Conan Statue |ڕێکەوتی سەردان=۲٥ی تشرینی دووەمی ۲۰۱۷ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161103084043/http://www.conan-town.jp/contents/sec2_1_1.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.conan-town.jp/contents/sec2_1_6.htm |سەردێڕ=大栄小学校 |بڵاوکەرەوە=Conan-Town.jp |زمان=ژاپۆنی |ناونیشانی وەرگێڕاو=Taiei Elementary |ڕێکەوتی سەردان=۲٥ی تشرینی دووەمی ۲۰۱۷ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161103083516/http://www.conan-town.jp/contents/sec2_1_6.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> وە شارەکە چەند شتێکی تێدایە: * '''بازاڕی کۆنان''': بۆ گەشتیارەکان کڕینی ھەموو شتە پەیوەندی دارەکان بە کەسایەتییەکانی کۆنانەوە لە پۆستەر و بلووس و گڵاس و دیاری تر دابین دەکات. * '''مۆزەخانەی کۆنان''': بۆ خوێندنەوەی چیرۆکەکانی کۆنان یان سەیرکردنی بە تایبەت بۆ ئەوانەی [[زمانی ژاپۆنی]] نازانن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://portal.nifty.com/kiji/131014162057_1.htm |سەردێڕ=たまたま訪れた町がコナンの町だったこの感じ - デイリーポータルZ：@nifty<!-- عنوان مولد بالبوت --> |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160306193138/http://portal.nifty.com/kiji/131014162057_1.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئازاری ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * '''پەیکەری کۆنان''': بڕێکی زۆر [[پەیکەر|پەیکەری بڕۆنزی]] لەسەر شێوەی کۆنان لەسەر شەقامەکان ھەیە، ھەروەھا تابلۆ ڕێ نیشاندەریی و ڕاگەیاندنییەکان وێنەی زۆربەی کەسایەتییە سەرەکییەکانی زنجیرەکەی ھەڵگرتووە. == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20171110033446/http://www.gamf.jp/english/ ماڵپەڕی مۆزەخانەی گۆشۆ ئۆیاما] {{لێکۆڵەر کۆنان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ژاپۆن|ئەنیمێ و مانگا}} {{پۆلی کۆمنز|Tottori Prefectural Road Route 167}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی ژاپۆن]] [[پۆل:لێکۆڵەر کۆنان]] dfc7uwpt2db2ii3tdfmuij9si37qb5a 0 140383 1669432 1666183 2026-09-17T17:51:28Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:عێراق|عێراق]] 1669432 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = سنجەڵێ | ناوی_خۆماڵی = Snjala | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = پەڕگە:گوندی سنجەڵێ.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی سنجەڵێ | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <br /> {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = ١٠١٤ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە = }} '''سنجەڵێ''' گوندێکە، کەوتووەتە[[ناحیەی چوارتا]](ناوەند)، [[قەزای شارباژێڕ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> ==جوگرافیا== سنجەڵێ لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[بزورگی]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[گەنکێ]] و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی [[ئاڵەک]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[تازەدێ، چوارتا]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 66zwp2cw3yp7mc2cg7opf4v5gmkph27 0 140482 1669624 1533353 2026-09-17T22:35:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669624 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = شارستێنە | ناوی_خۆماڵی = Sharsten | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە =پەڕگە:گوندی شارستێنە.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی شارستێنە | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای شارباژێڕ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی سیتەک]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م =١٠٦٥ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''شارستێنە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سیتەک]]، [[قەزای شارباژێڕ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == شارستێنە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[بناویلەی گۆیژە]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[وێڵەدەر]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[وەڵانە]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ شاری [[سلێمانی]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] q7fests71sc6mc2oilch4e2k1yp6axv 0 140627 1669488 1657918 2026-09-17T20:05:51Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:عێراق|عێراق]] 1669488 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = حەسەن گورگ | ناوی_خۆماڵی = Hasan Gurg | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای شارباژێڕ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی زەلان]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م =١٢٠٦ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''حەسەن گورگ''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی زەلان]]، [[قەزای شارباژێڕ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == جوگرافیا == حەسەن گورگ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[غەریبە]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[قەڵاتێ]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[چنارەی شێخەڵمارێن]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[کانی خدران]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] rxpsndpknx3flduiloxyv5wjwita3x5 0 141075 1669644 1508834 2026-09-17T22:38:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، نژیاروانی-کۆلکە) 1669644 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Lemgo - Marktplatz mit Rathaus.jpg|وێنۆک|شارۆچکەی لیمگۆ، ئەڵمانیا.]] '''شارۆچکە''' ({{بە ئینگلیزی|Town}}) شوێنی نیشتەجێبوونی [[مرۆڤ]]ە گەورەترە لە [[گوند]] و بچووکترە لە [[شار]]، پێناسەی قەبارەی «شارۆچکە» تاڕادەیەکی زۆر جیاوازە لە بەشەکانی [[جیھان]]دا. == جۆرەکانی شارۆچکە == بەپێی پێشنیاری جوگرافیناسی ئوستڕاڵی [[تۆماس تایلۆر]]، شارۆچکەی پۆڵین کرد بەپێی تەمەن و شێوازی [[بەکارھێنانی زەوی]]. شارۆچکەی بە پێنج جۆر دیاری کرد:<ref>Goodall, B. (1987) The Penguin Dictionary of Human Geography. London: Penguin.</ref> * شارۆچکەی ساوا، لەگەڵ ناڕوونی دابەشکردنی ناوچەدا. * شارۆچکەی لاو، کە ھەندێک ناوچەی بازرگانی بچووک گەشەی کردووە. * شارۆچکەی ھەرزەکار، کە ھەندێک کارگەی تیا دەرکەوتووە. * شارۆچکەی زوو پێگەیوو، جیاکردنەوەی ماڵ بەپێی [[چینی کۆمەڵایەتی]]. * شارۆچکەی پێگەیوو، جیاکردنەوەی ناوچەی [[پیشەسازی]] و [[بازرگانی]] لە ناوچەکانی نیشتەجێبوون. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|مێژوو|نژیاروانی}} {{پۆلی کۆمنز|Towns}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{نژیاروانی-کۆلکە}} [[پۆل:شارۆچکەکان]] [[پۆل:شارۆچکەکان بەپێی وڵات]] j8gfa5qmwj4pb99edoj1ybtdsuvskmn 0 142302 1669434 1662964 2026-09-17T18:49:33Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:عێراق|عێراق]] 1669434 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = دەق | ناوی_خۆماڵی = Daq | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای شارەزوور]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی زەڕایەن]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ٦٥٧ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''دەق''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی زەڕایەن]]، [[قەزای شارەزوور]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == جوگرافیا == '''دەق''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[کانی کوێرە]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[وازۆڵ]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[کانی مرواری]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[قلیجە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای شارەزوور}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] ioi9zzk73pstb51xt28vq0kaac0nbjq 0 143790 1669622 1651219 2026-09-17T22:35:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669622 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = شارستێن | ناوی_خۆماڵی = Sharsten | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = پەڕگە:گوندی شارستێن.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی شارستێن | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی نیسانی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای دووکان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی بنگرد]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ٧٩٧ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''شارستێن''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی بنگرد]]، [[قەزای دووکان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''شارستێن''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[بێگمە]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[سێدەرە]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[ھەوارەبەرزە، مەرگە|ھەوارەبەرزە]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[کوێرەکانی]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای دووکان}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] p2s2q4c01low0x89yip93p7pn9y19qh 0 143941 1669636 1651215 2026-09-17T22:37:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669636 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = شاروقامیشە | ناوی_خۆماڵی = Sharuqamisha | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٩ی نیسانی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای دووکان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی خەلەکان]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ٧٩١ | دانیشتووان_لە = ٢٠١٥ |ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''شاروقامیشە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی خەلەکان]]، [[قەزای دووکان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''شاروقامیشە''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[قەسرۆک]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[ئاودەڵۆک]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[باقلان]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[ھەواوانی خواروو]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای دووکان}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 2l1ujtbrbnhpqognxgkurax6wu10u22 0 144500 1669623 1651218 2026-09-17T22:35:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669623 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = شارستێن | ناوی_خۆماڵی = Sharsten | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٨ی ئایاری ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای ڕانیە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی سەرکەپکان]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 679 | دانیشتووان_لە = ٢٠١٥ |ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''شارستێن''' شارەدێیەکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سەرکەپکان]]، [[قەزای ڕانیە]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''شارستێن''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[شێبان]] و لە باشوور لەگەڵ شارۆچکەی [[ڕانیە]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[ھەنجیرەی ئاکۆ]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[میرەبەگ]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> * [[ناحیەی سەرکەپکان]] {{گوندەکانی قەزای ڕانیە}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 3pyfe36iqo3iivv8t91xhl4talev42w 0 145359 1669627 1285558 2026-09-17T22:35:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وێژە-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1669627 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Étienne Carjat, Portrait of Charles Baudelaire, circa 1862.jpg|وێنۆک|چەپ|200px]] '''شارل پیێر بوودلێر''' ({{بە فەڕەنسی|Charles Pierre Baudelaire}}) لە دایکبووی ٩ ئاپریلی ١٨٢١ لە [[پاریس]] شاعیر و نووسەر و ڕەخنەگری پێشەنگی فەڕانسەوی بوو. == ژیان == بوودلێر لە پاریس لەدایک بوو. لە تەمەنی شەش ساڵیدا باوکی مرد. ساڵێک دواتر دایکی شووی بە سەروانێک کرد و بوودلێر کەوتە بەر دەستی زڕباب. قەت بە دڵخۆشییەوە ئەو ژیانەی نەدەھاتەوە بیر. لە تەمەنی ٢١ ساڵیدا ژنی خواست. ساڵی ١٨٦٧ بەھۆی جەڵتەی دڵ کۆچی دواییی کرد.<ref> شاعر رنج‌ھای فرزانە (زیست نامە بودلر)، مھتدی، احسان. حرفە ھنرمند، تھران: ٢٠١٣</ref> == پێگەی وێژەوانی == ھەموو خاوەن‌ڕایان، بێ ھیچ گومان و دوودڵییەک، بوودلێر بە سەردەق‌شکێنی شێعری مودێرن دادەنێن.<ref> شاعر رنج‌ھای فرزانە (زیست نامە بودلر)، مھتدی، احسان. لاپەڕە: ١١، نشر حرفە ھنرمند، تھران: ٢٠١٣</ref> ئارتوور ڕەمبۆ(١٨٩١-١٨٥٤)، شاعیری پێشەنگ، دەڵێ: "بوودلێر شالیاری شاعیرانە". ئەو سەرقافڵەچیی شاعیران و تەنانەت زۆربەی ھونەرمەندانی مودێرنیشە. ھەمیەتی تایبەتیی ئەو لە نوێخوازی و تازەگەرییەکی پڕشنگداردایە کە ھاوکات داڕشتە و مانای پێکەوە ئەنگاوتووە.<ref>گل ھای دوزخی (مجموعە اشعار بودلر)، زاغیان، نیما (وەرگێڕ). لاپەڕە: ١٣، انتشارات نگاە، تاران: ٢٠١٥</ref> دونیای مودێرن لە سەرپاکی بەرھەمەکانیدا شەپۆل دەدا. لە ڕاستیدا ئەوە بوودلێر بوو کە نرخ و مانای بە مودێرنیتە بەخشی.<ref>جنون ھوشیاری، شایگان، داریووش. چاپ و نشر نظر، لاپەڕە: ٥٧، چاپی دووھەم، تاران: ٢٠١٥</ref> ئیڤان بوونفوا، شاعیری ناوداری فەڕانسەوی دەڵێ: نابێ سەدەی نۆزدەھەم ھەر بە سەدەی [[مارکس]] و [[نیچە]] و کەمێک دواتر [[زیگمۆند فرۆید| فڕۆید]]ەوە ناودێر کرێ، بەڵکوو سەدەی نۆزدەھەم ھەروەھا سەدەی بوودلێریشە.<ref>جنون ھوشیاری، شایگان، داریووش. چاپ و نشر نظر، لاپەڕە: ١١، چاپی دووھەم، تاران: ٢٠١٥</ref> بوودلێر هەم باوکی شێعری مودێرن و هەم بە یەکێک لە هەنگاونەرانی پێش‌وەختەی سەمبولیسم و سووریالیسم دێتە ئەژمار.<ref>گلهای رنج(گزیدە شعرها)، پارسایار، محمدرضا(وەرگێڕ). لاپەڕەی دوازدە، هرمس، تاران: ۲۰۱۴</ref> == بەرھەمەکان == بێجگە لە ڕەخنە و وتار، ئەم کۆپلە شێعرانە و چیرۆکێکی لە پاش بەجێ ماوە. سەرجەم کۆپلە شێعرەکان دواتر لە یەک بەرگدا به ناوی "گوڵە دۆزەخییەکان" بڵاو بوونەوە. * خەفەت و ئامانج * دیمەنە پاریسییەکان * ئاوی ئاگراوی * گوڵە دۆزەخییەکان * شۆڕش * مەرگ * فانفاریا (تاقە چیرۆکێک کە بوودلێر نووسیویەتی) == کۆچی دوایی == بوودلێر ڕۆژی ٣١ی ئووتی ١٨٦٧ لە تەمەنی ٤٦ ساڵاندا پاش ئەوەی بەھۆی جەڵتەی دڵ لایەکی جەستەی لە کار کەوتبوو، کۆچی دوایی کرد و لە گۆڕستانی مونپارناسی شاری پاریس نێژرا. == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|شیعر|فەڕەنسا|وێژە}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Charles Baudelaire}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:نووسەرانی فەڕەنسی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٢١]] [[پۆل:مردووانی ١٨٦٧]] [[پۆل:وەرگێڕەکانی ئینگلیزی–فەڕەنسی]] [[پۆل:نووسەرانی پاریسی]] [[پۆل:فەڕەنسییە کاتۆلیکەکان]] h4fv7eu114m92w8uahmfcguodo5e2kx 0 145621 1669640 1651214 2026-09-17T22:37:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669640 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = شارۆش | ناوی_خۆماڵی = Sharosh | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٣ی تەممووزی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای پشدەر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی سەنگەسەر]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 1127 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''شارۆش''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سەنگەسەر]]، [[قەزای پشدەر]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''شارۆش''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[کاسکان]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[پردمەمکە]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[سەپێکان]] لە [[شارستانی سەردەشت]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[ڕەژی کەرێ]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref>شارۆش گوندێکە کە دەکەوێتە بناری قەندیل ناوی گوندی شارۆش لە ئەوەوە هاتوە کە پاشایەک پاشایەتی بناری قەندیلی دەکرد و پاشایەکەش لەم گوندە دەژیا ناویشی پاشا ڕۆس بووە لەبەر سەختی زمانەکە ناوی گۆردرا بە شارۆش == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای پشدەر}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] dkg4dvhyk5u7abk0765q2sd6wz8huhd 0 147614 1669495 1669213 2026-09-17T20:08:58Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669495 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{Databox}}[[پەڕگە:Jean + Brigitte Soubeyran Im Zirkus.JPG|وێنۆک|چەپ|250px|]] '''پانتۆمایم''' یان '''نواندن بە ھێما''' ({{بە ئینگلیزی|Pantomime}}) جۆرە [[شانۆ]]یەکە کە شانۆکار بەبێ دەڕبڕینی قسە و تەنھا بە بەکارھێنانی ئاماژە و جووڵاندنەوەی ئەندامانی لەش خۆی دەنوێنێت. == مێژوو == === یۆنانی و ڕۆمای کۆن === ھونەری نمایشی مایم، لە دێرینترین شێوەیدا، دەگەڕێتەوە بۆ [[یۆنانی کۆن]]؛ ناوەکەی لە سەماکارێکی دەمامکدارەوە وەرگیراوە بە ناوی پانتۆمیمۆس (Pantomimus)، ھەرچەندە پێویست ناکات نمایشەکان بێدەنگ بووبن. یەکەم مایمی تۆمارکراو تیلێستیس (Telestēs) بوو لە شانۆگەریی «حەوت دژی سیبس» (Seven Against Thebes) لە نووسینی [[ئەسکیلۆس]]. مایمی [[تراژیدیا|تراژیدی]] لەلایەن پولادیسکی کیلیسیا پەرەی پێدرا؛ مایمی [[کۆمیدیا|کۆمیدی]] لەلایەن باسوولۆسی ئەسکەندەرییەوە پەرەی پێدرا. مایم لایەنێکی شانۆی ڕۆمانی بووە لە سەرەتاکانییەوە، ھاوشێوەی فارسی ئاتێلان (Atellan farce) لە ئیمپرۆڤایزەیشن (داھێنانی لەناکاو)دا، بەڵام کارەکتەرە ناسراوەکانی ئەوی نەبوو. وردە وردە دەستی کرد بە جێگرتنەوەی ئاتێلانا وەک ئینتەرلودیۆم (embolium) یان پاشکۆ لەسەر شانۆ سەرەکییەکان؛ لە سەدەی دووەمی پێش زایین بووە تاکە ڕووداوی دراماتیکی لە فێستیڤاڵی فلۆرالیادا؛ و لە سەدەی دواتردا پێشکەوتنی تەکنیکی بە دەستی پوبلیووس سیرووس و دیسیموس لابێریووس بەخۆیەوە بینی، کە دەربڕین، بارودۆخ و ناونیشانی کۆمیدیاکانی پلاوتووسیان بەکارھێنا. لەسەردەمی ئیمپراتۆریەتدا، مایم بووە شانۆی باڵادەستی ڕۆمانی، ھەرچەندە لە سەردەمی ئیمپراتۆرە جیاوازەکاندا چارەنووسی جیاوازی ھەبوو. تراجان ھونەرمەندانی مایمی دوورخستەوە؛ [[کالیگولا]] لایەنگرییان بوو؛ [[مارکوس ئۆریلیووس]] کردیانی بە کاھینی ئەپۆلۆ. [[نیرۆ]] خۆی وەک مایمێک ڕۆڵی دەگێڕا. مایم لە دراماکانی تر بە نەبوونی دەمامک، و بە ئامادەبوونی ئەکتەری ژن و پیاو جیا دەکرایەوە. کارەکتەرە سەرەکییەکان بریتی بوون لە پێشەنگ (یان archymimus)، یاریدەدەر یان گەمژە (stupidus)، و پیاوی دەوڵەمەندی ژنپارێز (cultus adulter) لە (Mimus Zelotypi) یان مایمی ئیرەییبەر.<ref>https://www.mime.info/history-lust.html</ref><ref>https://www.britannica.com/art/mime-and-pantomime</ref><ref>H Nettleship ed., A Dictionary of Classical Antiquities (London 1894) p. 393</ref><ref>H J Rose, A Handbook of Latin Literature (London 1967) p. 152</ref><ref>https://www.mime.info/history-broadbent.html#2HCH0006</ref><ref>H J Rose, A Handbook of Latin Literature (London 1967) p. 150</ref><ref>G Highet, Juvenal the Satirist (Oxford 1962) p. 274</ref> === ئەورووپای سەدەکانی ناوەڕاست === لەسەردەمی ئەورووپای [[سەدەکانی ناوەڕاست]]دا، شێوە سەرەتاییەکانی مایم وەک شانۆی گەڕۆک و دواتر نمایشی بێدەنگ پەرەیان سەند. لە سەرەتای سەدەی نۆزدەھەم لە پاریس، ژان-گاسپار دێبورۆ ئەو تایبەتمەندیانەی چەسپاند کە لە سەردەمی مۆدێرندا ناسراون -کەسایەتییە بێدەنگەکە بە ڕوخساری سپی-. === لە ئەدەبدا === یەکەمین ڕۆمانی نووسەری کەنەدی مایکل جاکۆت، «دوایین پەپوولە» (The Last Butterfly)، چیرۆکی ھونەرمەندێکی مایم دەگێڕێتەوە لە ئەورووپای داگیرکراوی نازی کە لەلایەن ستەمکارەکانییەوە ناچار دەکرێت بۆ تیمێکی چاودێری خاچی سوور نمایش بکات. ڕۆمانی «گاڵتەجاڕەکە» (The Clown)ی ھاینریش بۆلی براوەی خەڵاتی نۆبڵ، باس لە داتەپینی ھونەرمەندێکی مایم دەکات بە ناوی ھانس شنایر، کە دوای ئەوەی خۆشەویستەکەی جێیدەھێڵێت، تووشی [[ھەژاری]] و ئاڵوودەبوون بە [[مەی]] دەبێت.<ref>https://www.nytimes.com/1974/03/07/archives/a-laugh-before-dying-books-of-the-times-potential-for-tragedy.html</ref><ref>Stern, Daniel. "Without Shmerz." The New York Times. 4 January 1965. Book Review. p. 4</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھونەر}} {{پۆلی کۆمنز|Mime (theatre and performance art)}} [[پۆل:شانۆی سەدەی ١٩یەم]] [[پۆل:پانتۆمیم]] [[پۆل:چەشنە شانۆییەکان]] efo903kno8w4kv74c7uds3shjm8g95u 0 148400 1669867 1651197 2026-09-18T10:36:07Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1669867 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = شاوازی | ناوی_خۆماڵی = Shawazy | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای خانەقین]]، [[ئیدارەی گەرمیان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی مەیدان]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 414 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''شاوازی''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی مەیدان]]، [[قەزای خانەقین]]، [[ئیدارەی گەرمیان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''شاوازی''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[کەمتەران]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[باخەھەنارە]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[دەربەندبێلولە]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[کانی کرمانج]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی خانەقین}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] lygvy6do9cl3fcwieu7bfkzlaj16h7v 100 149959 1669599 599766 2026-09-17T21:15:34Z گرووپی قوتابخانە 23641 1669599 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Qadir Ebduĺĺahzade (Qaĺe Meře).jpg|ناوەڕاست|200px]] <center>[[قالەمەڕە]]<center/> cj53xcm6rhgimlmbqmarlpc5unm858v 0 150962 1669871 1552180 2026-09-18T10:36:47Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، تەکنۆلۆژیا-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1669871 wikitext text/x-wiki {{وەسف|Chinese electronics company}} {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox company | name = کۆمپانیای شاومی | logo = Xiaomi logo.svg | logo_size = 80px | image = XiaomiHangzhouStore.jpg | image_size = 260px | image_caption = A Xiaomi store in [[Hangzhou]], [[Zhejiang]], China | native_name = {{lang|zh-cn|小米集团}} | romanized_name = | type = [[گشتی]] | industry = {{plainlist| * [[زانستی ئامێری ئەلیکترۆنی]] * [[ھاردوێر کمپیوتەر]]}} | foundation = {{start date and age|2010|04|06|df=y}} | founder = [[لەی جوون]] | location_city = [[پێکەن]] | key_people = * لەی جوون ([[سەرۆک]] و [[بەڕیوەبەر]]) | products = {{plainlist| * [[مۆبایل]] * [[مۆبایلی زیرەک]] * [[تاتەبژمێر|تابلێت]] * [[ئامێری زیرەکی ماڵەوە]] * [[لاپتۆپ]] * [[تەلەڤیزیۆنی زیرەک]]}} | revenue = {{increase}} {{١٧٤٫٩١٥ بلیۆن دۆلار}} (2018)<ref name="Annual Results">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://i01.appmifile.com/webfile/globalweb/company/ir/announcement_us/ANNUAL_RESULTS_2018.pdf|سەردێڕ=Annual Results|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190414122440/https://i01.appmifile.com/webfile/globalweb/company/ir/announcement_us/ANNUAL_RESULTS_2018.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | operating_income = | equity = | num_employees = ١٦٬٦٨٣ (٣١ی کانونی یەکەمی ٢٠١٨)<ref name="Annual Results"/> | owner = | brands = {{plainlist| * Blackshark * [[Pocophone]] * [[Redmi]] }} | location_country = [[کۆماری گھلی چین|چین]] | homepage = {{URL|mi.com}} | module = {{Infobox Chinese |child=yes |c=[[wikt:小米|小米]] |p=Xiǎomǐ |mi={{IPAc-cmn|AUD|Xiaomi pronunciation.ogg|x|iao|2|.|m|i|3}} }} }} '''شاومی''' ({{بە ئینگلیزی|Xiaomi}}) کۆمپانیایەکی [[کۆماری گەلی چین|چینییە]] لە بواری ئەلیکترۆنیاتدا، دامەزراوە لەساڵی ٢٠١٠ و کە بارەگای سەرەکیی دەکەوێتە شاری [[پێکەن]]. ئەم کۆمپانیایە [[تەلەفۆنی زیرەک|مۆبایلی زیرەک]]، [[نەرمامێر|نەرمەواڵە]]، [[لاپتۆپ]]، [[جانتا]]، [[مەکینە]]ی ریشتاشین، [[بڵندگۆی گوێ]]، [[تەلەڤیزیۆن|تەلەڤیزیۆنی شاومی]]، [[پێڵاو]]، [[کاتژمێری وەرزشی]]، و زۆر بەرھەمی دیکە بەرھەم دەھێنێت و دروست دەکات. یەکەم [[تەلەفۆنی زیرەک|تەلەفۆنی زیرەکیی]] بڵاوکردەوە لە ئابی ٢٠١١ و بەخێرایی بڵاوبۆوە و فرۆشی باشیان ھەبوو لە چین. لە سەرەتای چارەکی دووەمی ٢٠١٨، شاومی چوارەم گەورەترین پیشەسازی تەلەفۆنی زیرەک بوو، پێشەنگ لەھەردوو بازاڕی گەورەی چین و ھیندستان. شاومی ١٥٬٠٠٠ کارمەندی ھەیە لە چین، ھندستان، مالیزیا، سینگاپۆر و فراوان دەبێت بۆ وڵاتانی دیکە ھەروەک ئیندۆنوسیا، فلیپین، وباشووری ئەفریقیا. بەگوێرەی گۆڤاری فۆبز، [[لەی جوون]]، دامەزرێنەر و بەڕێوەبەری شاومی، بەھای سامانەکەی نزیکەی ١٢٫٥ بلیۆن دۆلارە. ١١ھەمین دەوڵەمەنترین کەسە لە چین و ١١٧ھەمین دەوڵەمەندترین کەسیشە لە جیھان. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://en.wikipedia.org/wiki/Xiaomi|سەردێڕ = Xiaomi|زمان = ئینگلیزی|سەردان = ١٤ ی شوباتی ٢٠١٩}} {{پۆلی کۆمنز|Xiaomi}} {{تووڵی دەروازە|چین|کۆمپانیا|دەیەی ٢٠١٠|تەکنۆلۆژیا}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:لقەکانی چین]] [[پۆل:کۆمپانیا ئەلیکترۆنییەکانی چین]] [[پۆل:کۆمپانیاکانی تایبەت بە موبایل لە چین]] [[پۆل:کارگەکانی موبایل]] 62g8qkzs9zyp1ioh7l8lox0t27cojqx 0 152960 1669873 1651191 2026-09-18T10:37:08Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669873 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = شاوک | ناوی_خۆماڵی = Shawk | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٩ی نیسانی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>{{ھن}}{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای چەمچەماڵ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی قادرکەرەم]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ٤٠٤ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''شاوک''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی قادرکەرەم]]، [[قەزای چەمچەماڵ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''شاوک''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[قەڵامیکائیلی بچووک]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[ئیبراھیم غوڵام]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[لەک ھیدایەت]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[ئالیاوە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = وڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای چەمچەماڵ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 7x96fgrkp6xr1rwe19uwml7zit9kxd3 0 153371 1669337 1651232 2026-09-17T13:33:36Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669337 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = سەیوەی | ناوی_خۆماڵی = Saiway | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای چەمچەماڵ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی سەنگاو]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 882 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''سەیوەی''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سەنگاو]]، [[قەزای چەمچەماڵ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''سەیوەی''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[باجگە]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[کارێزەی دەلۆ]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[تیمار، سەنگاو|تیمار]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[فاتکە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای چەمچەماڵ}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 6fjf9apwauqhxgpa03luue5lqua3g0o 0 153373 1669359 1651227 2026-09-17T13:37:16Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669359 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = شاحەسەن | ناوی_خۆماڵی = Sha Hassan | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای چەمچەماڵ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی سەنگاو]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 589 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''شاحەسەن''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سەنگاو]]، [[قەزای چەمچەماڵ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''شاحەسەن''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[ھەشەزینی]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[گۆیژە، سەنگاو|گۆیژە]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[کەڵەڕەشی بچوک]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[مەملەحەی خوێڵینی گۆم]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای چەمچەماڵ}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] jr0s3lk14nxs8j5kqvxvmwngnty3rq8 0 153625 1669357 1357492 2026-09-17T13:36:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669357 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization |name = شاجوانی کوردستان |image = |size = |caption = |map = |msize = |mcaption = |motto = خانمانی کوردستان ھەموویان جوانن، بەڵام پێویستی بە شاجوانێک ھەیە.. |formation = ٢٠١٢ |type = شاجوان |headquarters = [[ھەولێر]] |location = [[کوردستان]] |membership = خاتوو گراند ئینتەرناشناڵ{{ھن}}شاجوانی کیشوەرەکانی یەکگرتوو |language = [[کوردی]] |leader_title = |leader_name = سەلوان زەیتۆ |num_staff = |budget = |website = {{URL|http://misskurdistan.krd/}}}} '''شاجوانی کوردستان''' پێشبڕکێیەکی ساڵانەیە بۆ دیاریکردنی جوانترین کچی کوردستان ئەنجامدەدرێت. لە ساڵی ٢٠١٢دا، بۆیەکەمینجار پێشبڕکێیەکە لە [[ھەولێر]] ئەنجامدرا. [[شێنێ عەزیز ئاکۆ]] یەکەمین براوەی پێشبڕکێی شاجوانی کوردستان بوو. ساڵانە دەستەی گەشت و گوزاری ھەرێمی کوردستان بە پاڵپشتی کۆمپانیای بابیلۆن سەرپەرشتی بەڕێوەچوونی ئەم بۆنەیە دەکات.<ref name="Rudaw"/> == مێژوو == لە حوزەیرانی ٢٠١٢، بۆیەکەمینجار بە بەشداربوونی ١٧ پاڵێوراوی کچ پێشبڕکێیەکە لە [[ھەولێر]] ئەنجامدرا. [[شێنێ عەزیز ئاکۆ]] یەکەمین براوەی پێشبڕکێی شاجوانی کوردستان بوو. لە ئەیلوولی ٢٠١٣دا، بە بەشداری ٤٧ کچ، ئەمجارەیان فێنک محەممەد بووە شاجوانی کوردستان. دواتر لە ساڵانی ٢٠١٤ و ٢٠١٥ بەھۆی شەڕی داعش لە عێراق، فیستیڤاڵی دیاریکردنی شاجوانی کوردستان بەڕێوەنەچوو.<ref name="Rudaw">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rudaw.net/NewsDetails.aspx?pageid=251403 |سەردێڕ=شاجوانی کوردستان بۆ ساڵی ٢٠١٦ ھەڵبژێردرا، ڕووداو. لەلایەن ڕاوچی حەسەن ٧/١٠/٢٠١٦ |ڕێکەوتی سەردان= ٩ی ئایاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161112113646/http://rudaw.net/NewsDetails.aspx?pageid=251403 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == شاجوانەکانی کوردستان == {| class="sortable wikitable" |+ |- bgcolor="#CCCCCC" ! ساڵ!! شاجوانی کوردستان!! ھاوەڵی یەکەم!! ھاوەڵی دووەم!! ژێدەر |- | ٢٠١٨||سانا مەحموود || کارێز || میریان ||<ref>[http://www.kurdistan24.net/so/culture/d77ca728-cd21-4ef4-ae10-2f679e9c5512 شاجوانی ٢٠١٨ی کوردستان ھەڵبژێردرا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190509075334/http://www.kurdistan24.net/so/culture/d77ca728-cd21-4ef4-ae10-2f679e9c5512 |date= ٩ی ئایاری ٢٠١٩}}, December 20-2018.</ref> |- | ٢٠١٦||ژالیا سیروان || سەرگوڵ سەلام || شادی عەبدولکەریم||<ref name="Rudaw"/> |- | ٢٠١٣|| فێنک محەممەد || || ||<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iraqi Kurds crown Miss Kurdistan 2013 Fenik Mohammad Abdul Karim |ناونیشان=https://ekurd.net/mismas/articles/misc2013/9/state7346.htm |وێبگە=ekurd.net |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180727024635/https://ekurd.net/mismas/articles/misc2013/9/state7346.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- | ٢٠١٢ || [[شێنێ عەزیز ئاکۆ]] || || ||<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Twelve Kurdish girls participating for miss Kurdistan 2013 |ناونیشان=https://ekurd.net/mismas/articles/misc2013/9/state7334.htm |وێبگە=ekurd.net |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180727024654/https://ekurd.net/mismas/articles/misc2013/9/state7334.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20190509075334/http://misskurdistan.krd/ وێبگەی فەرمی] {{تووڵی دەروازە|عێراق|ژن|کوردستان}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:چاندی کوردی]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ٢٠١٢ لە باشووری کوردستان]] bez781a6b6mxo24gjyn9aahy8vtgeak 0 156348 1669884 1651179 2026-09-18T10:38:57Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669884 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شاوەلی | ناوی_فەرمی = Shaveleh | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Şəvilə - شاولە | جۆری_نیشتنگە = [[دێ|گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی ئابی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[نەغەدە (شارستان)|نەغەدە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە|ناوەندی شارستانی نەغەدە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندستانی بەگم قەڵا|بەگم قەڵا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1645 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٧٥٨ | دانیشتووان_لە = ٢٠٠٦ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[موکریانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[موسڵمان]] ([[سوننە|سونەی شافیعی]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شاوەلی''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندستانی بەگم قەڵا]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە]]، [[نەغەدە (شارستان)|شارستانی نەغەدە]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''شاوەلی''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[باڵخچی]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[کانی مەلا]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[دەشتی قوری]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[سەروکانی]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == پێکھاتەی دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٧٥٨) کەس و (١٢٩)[[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە تەواوی [[کورد]]ی [[موکری]]ن. * بە [[زمانی کوردی]] شێوەزاری [[موکریانی]] دەدوێن. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی نەغەدە]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی نەغەدە}} {{تووڵی دەروازە|موکریان|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] o5irvo0a0ore9nf638ypxdo01r8yotw 0 156808 1669738 1613423 2026-09-18T04:35:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئێران-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، تورکیا-کۆلکە) 1669738 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Şahmaran.jpg|وێنۆک|شاماران]] '''شاماران''' (Şamaran) لە چاندی [[فۆلکلۆر]] و [[میتۆلۆژیای کوردی]]دا بووندارێکی ئەفساناوییە کە نێوەیەکی [[ژن]] و نێوەیەکی [[مار]]ە و شای مارەکانە. وشەی شاماران لە [[زمانی کوردی]]دا لە دوو بەشی ''شا'' و ''ماران'' پێک ھاتووە. شاماران ماێیەخوای زانایی و ژیرییە و بە تایبەت لە ناوچەکانی [[پارێزگای کرماشان|کرماشان]]ی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|ڕۆژھەڵات]] و [[پارێزگای دێرسم|دێرسم]] لە [[باکووری کوردستان]] زۆر لە چاندی خەڵکی کورد دەبینرێتەوە. کوردەکانی کرماشان پێیان وایە کە شاماران شای مارەکان و دووپشکەکانە و بۆ ئەوەی کە دەرباسیان لە گەستنی ئەم گیانەوەرانە بێت، بۆ شاماران جۆرێک چێشتێک بە ناوی [[دانەکوڵانە]] دەکۆڵێنن.<ref name="ایسنا ١">[https://www.isna.ir/news/98112618669/ ھەواڵدەریی خوێندکارانی ئێران (ئیسنا): ''دانەکوڵانە چێشتێک بۆ دەرھینانی ددان، ھەتا نەزرەک بۆ شاماران'' (فارسی)، نووسراوی ١٥ی شوباتی ٢٠٢٠؛] سەردان لە ٢ی تەممووزی ٢٠٢٠.</ref> == لە ئەدەبیاتی کوردیدا == [[ئەنوەر عەباسی (ھەرەس)|ئەنوەر عەباسی (هەرەس)]] نووسەر و شاعیری کورد بۆ یەکەمین جار بە نووسینی کتێبی شاماران هەوڵی داوە هەتاکوو ئافڕاندنەوەیێکی نوێ بۆ ئەم ئەفسانە کوردیە بکە. ئەو ئەڵێت:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Hawcharkh |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|سەردێڕ=چاپی شاماران لە باڵای کتێبدا |ناونیشان=https://hawcharkh.net/25/09/2024/3261/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٦|وێبگە=هاوچەرخ}}</ref><blockquote>لەم کتێبەدا چیرۆکی شامارانم ئافراندووەتەوە و بە چەشنێک دامڕشتووە کە چیرۆکێکی ئوستوورەیی تەواو و کامڵی لێ ساز بێت. لە گێڕانەوەی مندا شاماران خواژنی زانایی و جیهانی ژێرزەوییە و تاماسپ گەنجێکی کوردە کە لەگەڵ ئەم خواژنە هەندێک قۆناغ دەبڕێ. گێڕانەوەی من تایبەتمەندییەکانی قەڵەمی منیشی پێوەیە و هەر بەم پێیە گێڕانەوەیەکی جیاواز بەڵام هاوکات وەفادار بە بنەما گشتییەکانی چیرۆکەکەیە</blockquote>ئەو هەروەها لە بەشێک لە پێشەکیی کتێبەکەدا نووسیویە:<blockquote>هیوادارم ئەم هەوڵەی من ببێ بە هەوێنێک بۆ ئەوەی ئاوڕی ڕژد لەم چیرۆکە ئوستوورەییە بدرێتەوە و کوردستانیان وەکوو پێویستە لێی خودی دەرکەون و بیرمەندانی گەل لە بوارە جیاوازەکاندا کاری لەسەر بکەن. گەلی بێ ئەفسانە و ئوستوورە و قارەمان، گەلێک کە ئاگرێکی هاوبەشی نەبێ هەموو لە دەوری کۆ بنەوە، گەلێکی پەرتەوازە دەمێنێتەوە.</blockquote>[[عەبدولسەمەد یەگیت]] نووسەری کورد ڕۆمانێک بە ناوی [[شاماران (پەرتووک، ٢٠١١)|شاماران]] بە زمانی کوردیی کرمانجی نووسیوەتەوە. == لە ئایینی یارساندا == شاماران لە ئایینی [[یارسان]]دا بوونەوەرێکی پیرۆزە و لە چەند شوێن ئاماژەی پێ کراوە. ھەندێک کەسایەتییەکانی پیرۆی یارسان خاوەنی زاتی شاماران زانراونەتەوە. [[تەیموور بانیارانی]] لە زاتە پیرۆەکانی یارسان لە کەڵامێکدا ئاماژە بەوە دەکات کە خاوەنی زاتی پیرۆزی شامارانە:<ref name="تەیموور ١">بانیارانی، تەیموور، ''کەڵام حەزرەت شاتەیموور''، پ ٦.</ref> <blockquote> <div style="text-align:center;"> ئاراستە حوشمەت نە عام ئزھارم<br /> بولبولم، گوڵم، ئاسام، شامارم </div> </blockquote> == نیاز بۆ شاماران == {{وتاری سەرەکی|داکوڵانەی شاماران}} لە ناوچەی کرماشان کە باوەر بە بوونی شاماران لە نێوان خەڵکی کوردی ناوچەکە زۆر بابە، [[ئاش]]ێکی نەزری بۆ ئەم بوونەوەرە پیرۆزە دەکوڵێندرێت. بە باوەری کوردانی کرماشان شاماران فەرمانڕەوای جیھانی مارەکانە و دەسەڵاتی کاروباری مارەکان و گەزۆکەکان لە دەستی ئەودایە. بۆیە ژنانی ھەر بنەماڵە ھەرساڵە ئاشێک دەکوڵێنن و نەزری دەکەن بۆ شاماران. ئەم ئاشە تایبەتە کە [[داکوڵانەی شاماران]]ی پێ دەڵێن، لە [[گەنم]]، [[نیسک]]، [[برنج]]، [[کەشک]]، [[ڕۆن]]، [[پیاز]]، [[نۆک]] و [[ئەدوا]] بەرھەم دەھێنرێت و لە نێوان دراوسێکان بڵاو دەکرێت.<ref name="جەعفەربەیگی ۱">جەعفەربەیگی، ١٣٨٢، ۲۹۰.</ref> == پەرتووکناسی == * ڕەمەزانی، کەمال. ١٣٩٧(=٢٠١٨). ''شاماران در فرهنگ فولکلور کردستان'' (شاماران لە چاندی فۆلکلۆری کوردستاندا)، کرماشان: تاقبۆستان. * ناکامورا، تۆرۆ. ٢٠١٩. ''مارەکان، باڵندەکان و خەیاڵەکان: گۆبەکلی تەپە و گۆچانەکەی ھێرمەس'' (بە ئینگلیزی)، پیتسبۆرگ: دۆڕەنس. * ئێجکامب، دیان. ٢٠٠٨. ''ئاگرێک لە ناخی دڵمدا: چیرۆکە کوردییەکان'' (ئینگلیزی)، پەرتووکخانەی بێسنوور. * بانیارانی، تەیموور. ''کەلام حەزرەت شاتەیموور بانیارانی''، کۆکردن لە [[سەید مێھرداد موشەعشەعی]] و سەید داریووش میرەبەیگی. * جەعفەربەیگی، خەسرەو. ١٣٨٢(=٢٠٠٣). ''مردمشناسی قوم کرد با تکیە بر ایل کلھر'' (مرۆڤناسیی گەلی کورد بەپێی عەشیرەتی کەڵھوڕ)، کرماشان: زانیار، چاپی یەکەم. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Shahmaran}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|عێراق|تورکیا}} {{ئێران-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:شاماران]] [[پۆل:ئەژدیھاکان]] [[پۆل:ئەفسانە ئێرانییەکان]] [[پۆل:میتۆلۆژیای فارسی]] [[پۆل:بووندارە ئەفسانەییەکان]] [[پۆل:میتۆلۆژیای کوردی]] [[پۆل:میتۆلۆژیای یارسان]] [[پۆل:چاندی عێراقی]] [[پۆل:فۆلکلۆری کوردی]] [[پۆل:فۆلکلۆری تورکی]] [[پۆل:وشە و دستەوشە فارسییەکان]] [[پۆل:وشە و دەستەوشە فارسییەکان]] evf7qb3pepdi5exzutjprggy9zaagvh 0 158519 1669879 1508991 2026-09-18T10:38:07Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژینناسی-کۆلکە) 1669879 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Le Grand Heron.jpg|وێنۆک]] '''شاوە ''' ({{بە ئینگلیزی|heron}}) بە تۆرمەیەک لە [[مەل|باڵندە]]<nowiki/>ی قاچدرێژ دەوترێ کە بە زۆری لە ناو قامیشەڵان و نزیکی ئاودا دەژین. شاوەکان بە زۆربەی وڵاتەکاندا بڵاوەیان کردووە و چەندین جۆریشیان لە کوردستان دەژین. لەوانە [[شاوەی گۆم]]، واقی شەو، شاوەسپیلکە و شاوەشینەن. ==سەرچاوە== * بەحری، ئەحمەد، (2001)، [[فەرھەنگی باڵندە]]، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس، ھەولێر. {{پۆلی کۆمنز|Ardeidae}} {{تووڵی دەروازە|ژینناسی|باڵندەکان}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:شاوەکان]] [[پۆل:مەلەکانی کوردستان]] s6mvfm5ba5958scm5n4zawb0bil27nj 0 158751 1669693 1508866 2026-09-18T01:35:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1669693 wikitext text/x-wiki '''شاری گۆتام''' ({{IPAc-en|ˈ|ɡ|ɒ|θ|əm}} {{respell|GOTH|əm}})، یان «گۆتام»، شارێکی خەیاڵییە کە زۆر جار دەردەکەوێت لە [[کۆمیکەکانی دی سی]]، زۆرتر ناسراو بە ماڵی [[باتمان]]. شارەکە بۆ یەکەم جار دەناسرا بە شوێنی نیشتەجێبوونی باتمان لە ساڵی ١٩٤٠ و ھەتا ئێستا بە شوێنی نیشتەجێبوونی سەرەکی کەسایەتییەکە ماوەتەوە. شاری گۆتام دەکەوێتە ویلایەتی [[نیوجێرزی]] لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]].<ref name="DC Comics' 19772">''Amazing World of DC Comics'' #14, March 1977. DC Comics.</ref><ref name="WorldsFinest1979">''World's Finest Comics'' #259, October–November 1979. DC Comics.</ref><ref name="ReferenceA">''Detective Comics'' #503 June 1983. DC Comics.</ref><ref name="DC Universe 1990">''Atlas of the DC Universe'', 1990. DC Comics.</ref><ref name="Batman 1993">''Batman: Shadow of the Bat'' Annual #1, June 1993. DC Comics.</ref><ref name="ifanboy.com">Montgomery, Paul (May 18, 2011). [http://ifanboy.com/articles/the-secret-geography-of-the-dc-universe-a-really-big-map/ "The Secret Geography of the DC Universe: A Really Big Map"]</ref> لە چەند ساڵانی رابردوودا، شاری [[نیویۆڕک ستی|نیو یۆڕک]]<ref name="query.nytimes.com">Safire, William (July 30, 1995). [https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=990CE6D9123AF933A05754C0A963958260&sec=&spon=&pagewanted=2 "ON LANGUAGE; Jersey's Vanishing 'New'"]. ''The New York Times''.</ref> و [[شیکاگۆ]]<ref name="WorldwideBBegins">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.movie-locations.com/movies/b/batmanbegins.html|سەردێڕ=Film locations for ''Batman Begins''|بڵاوکەرەوە=Movie-locations.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190423004000/http://www.movie-locations.com/movies/b/batmanbegins.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی نیسانی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="IGNInterview">{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Jeff|دوایین=Otto|ناونیشان=http://movies.ign.com/articles/622/622719p1.html|سەردێڕ=Interview: Christopher Nolan|وێبگە=IGN|ڕێکەوت=٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120331134903/http://movies.ign.com/articles/622/622719p1.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کاریگەرییان ھەبووە لەسەر شێواز و کەشی گۆتام. ئەو شارانەی کە وەک ئیلھامێک بەکارھاتوون بۆ کاری وێنەگری شوێنەکانی شاری گۆتام لە فیلم و زنجیرە تەلەڤیزیۆنەکانی باتمان پێکھاتوون لە نیو یۆڕک، شیکاگۆ، [[دیترۆیت، ئەلاباما|دیتڕۆیت]]، پیتسبەر، [[لۆس ئانجلەس]] و [[لەندەن]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Gotham City}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کۆمیک}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} krd3arxprgjxyz68jwcrm5muqf4ymlf 0 159517 1669668 1664999 2026-09-17T23:55:12Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1669668 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Madagascar2poster.jpg|وێنۆک|پۆستەری سەرەکی فیلم]] '''ماداگاسکار: ھەڵاتن بەرەو ئەفریقا''' ({{بە ئینگلیزی|Madagascar: Escape 2 Africa}}) ئەنیمەیشنێکی کۆمیدی-سەرکێشییە کە بەرھەمھێنراوە لەلایەن [[دریم وۆرکس ئەنیمەیشن]] کە لە ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨ بڵاوکراوەتەوە. فیلمەکە دووەم فیلمە لە [[ماداگاسکار (زنجیرەفیلم)|زنجیرەفیلمی ماداگاسکار]]، دوای [[ماداگاسکار (فیلمی ٢٠٠٥)]] کە درێژییەکە بۆ سەرکێشییەکانی ئەلێکسی شێر، گلۆریای کەرکەدەن، مارتیی کەری کێوی، مێڵمانی زەڕڕافە، پەنگوین و چیمپانزییەکان. فیلمەکە لەلایەن ئێرک دارنێل دەرھێنراوە وە لەلایەن [[تۆم ماکگرات]] نووسراوە. ھەریەک لە بێن ستیلەر، کریس رۆک، جادا پینکێت سمیت، [[دەیڤد شویمەر]]، ساچا بارۆن کۆھێن، سێدریکی دڵخۆشکەر و ئاندی ریچتەر کاری دەنگییان بۆ فیلمەکە کردووە. ئەلێک باڵدوین، ویل. ئای. ئام، بێرنی ماک و شێری شێپێرد ئەندامێکی نوێی کاستی زنجیرەفیلمەکە بوون. لە فیلمەکەدا، کەسایەتییە سەرەکیەکان، ئاهەنگێک لە باخچەی ئاژەڵانی ناوەند دەکەن، کە سەرکێشییەکانیان وایان لێکردوون کە ببردرێن بۆ ماداگاسکار. دوواتر خۆیان لە ئەفریقا دەدۆزنەوە، ئەو شوێنەی لە کە جۆرەکانی وەک خۆیان دەبینن و لەوێ ئەلێکسی شێر لەگەڵ دایک و باوک یەک دەگرێتەوە. ==چیرۆک== لە ئەفریقا زوبای شێر هەوڵ دەدات ئەلەکەی کوڕی فێر بکات چۆن شەڕ بکات، بەڵام کوڕەکەی زیاتر حەزی لە سەمایە. ==بەرهەمهێنان== پاشکۆیەک بۆ ماداگاسکار لە ساڵی ٢٠٠٥ لە پەرەپێداندا بوو، کاتێک یەکەم فیلم بڵاوکرایەوە، لەگەڵ بەروارێکی دەرچوونی بۆ کۆتایی ساڵی ٢٠٠٨.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Fritz|یەکەم=Ben|سەردێڕ=D'Works will rely on animal instinct|ناونیشان=https://www.variety.com/article/VR1117929100|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|newspaper=Variety|ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٠٥}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Official website|http://madagascar.dreamworks.com/}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|ئەنیمەیشن|دەیەی ٢٠٠٠|ئەفریقا|کارتۆن|کۆمیدیا|گیانلەبەران}} {{پۆلی کۆمنز|Madagascar: Escape 2 Africa}} [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٨]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆ ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی پاراماونت پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە هاوڕێییە کۆمیدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی ئەمریکی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییەکانی ساڵی ٢٠٠٨]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی-کۆمپیوتەری ساڵی ٢٠٠٨]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی هاوڕێیەتی]] [[پۆل:فیلمب ئەنیمەیشنی دەربارەی ئاژەڵان]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی دەربارەی مەیموونەکان]] [[پۆل:فیلمەکان لە دەرهێنانی ئێریک دارنێڵ]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لەلایەن هانس زیمەر تۆمارکراون]] [[پۆل:فیلمەکانی ماداگاسکار (زنجیرە)]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی پاراماونت پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەنیمەیشنەکانی منداڵانی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە ھاوڕێییە کۆمیدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی ھاوڕێیەتی]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی درێم وۆڕکس ئەنیمەیشن]] [[پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی ئێریک دارنێڵ]] [[پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی ئیتان کۆھین]] [[پۆل:ماداگاسکار (زنجیرەفیلم)]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان سەبارەت بە گوانداران]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی درێم وۆڕکس]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی سەبارەت بە پەیوەندیی باوک و کوڕ]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ڕێکخراوەکانی شاری نیویۆرک]] 52v8uzcsyciy0upudeibtrvvufpb00x 0 159535 1669674 1664742 2026-09-18T00:10:57Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1669674 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=ماداگاسکار ٣: ویستراوترینی ئەورووپا|alt=<!-- See WP:ALT -->|director=[[ئێرک دارنێل]]{{ھن}}[[کۆنراد ڤێرنن]]<ref name=USAToday>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Wloszczyna|یەکەم=Susan|سەردێڕ='Madagascar' gang reunites for caper in Monte Carlo|ناونیشان=https://www.usatoday.com/life/movies/news/story/2011-12-07/madagascar-sneak-peek/51706732/1|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|newspaper=USA Today|ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی شوباتی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120226102145/http://www.usatoday.com/life/movies/news/story/2011-12-07/madagascar-sneak-peek/51706732/1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>{{ھن}}[[تۆم مکگرات]]<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=White|یەکەم=James|سەردێڕ=DreamWorks Touts New 'Toon Footage|ناونیشان=http://www.empireonline.com/empireblogs/off-the-wire/post/p1206|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠١٢|newspaper=Empire Online|ڕێکەوت=١٥ی ئازاری ٢٠١٢}}</ref>|producer=[[میرێیل سۆریا]]{{ھن}}مارک سویفت|writer=ئێرک دارنێل{{ھن}}[[نۆوا بۆمباش]]|starring=[[بێن ستیلەر]]{{ھن}}[[کریس رۆک]]{{ھن}}[[دەیڤد شویمەر]]{{ھن}}[[Jada پینکێت سمیت]]{{ھن}}[[ساچا بارۆن کۆھێن]]{{ھن}}[[سێدریکی دڵخۆشکەر]]{{ھن}}[[ئاندی ریختەر]]{{ھن}}[[تۆم مکگرات]]{{ھن}}[[جێسیکا چاستەین]]{{ھن}}[[برایان کرانستن]]{{ھن}}[[مارتین شۆڕت]]{{ھن}}[[فرانچێس مکدۆرماند]]|music=[[ھانس زیمەر]]|editing=[[نیک فلێچەر]]|studio=[[دریم وۆرکس ئەنیمەیشن]]{{ھن}}[[پەسیفیک داتا ئیمەجس]]|distributor=[[پاراماونت پیکچەرز]]{{ref|1|1}}|released={{ڕێکەوتی فیلم|٢٠١٢|٠٥|١٨|فیلمی کان فیستیڤاڵ|٢٠١٢|٦|٨|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}}|runtime=٩٣ خوولەکویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|language=ئینگلیزی|budget=١٤٥$ میلیۆن<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Lieberman|یەکەم=David|سەردێڕ=UPDATE: DreamWorks Animation Will Have Distribution Plan By Labor Day|ناونیشان=http://www.deadline.com/2012/05/dreamworks-animation-beats-q1-forecasts-with-strong-overseas-sales-for-puss-in-boots/|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠١٢|newspaper=Deadline|ڕێکەوت=٢ی ئایاری ٢٠١٢}}</ref>|gross=٧٤٦٫٩$ میلیۆن|image=---Madagascar3-Poster.jpg}}'''''ماداگاسکار ٣: ویستراوترینی ئەورووپا''''' فیلمە ئەنیمەیشنێکی کۆمیدی/ سەرکێشییە کە لەلایەن [[دریم وۆرکس ئەنیمەیشن]] بەرھەمھێنراوە و لەلایەن [[پاراماونت پیکچەرز]] بڵاوکراوەتەوە. فیلمەکە سێیەم بەشە لە [[ماداگاسکار (زنجیرەفیلم)|زنجیرەفیلمی ''ماداگاسکار'']]، دوای ''[[ماداگاسکار: ھەڵاتن بەرەو ئەفریقا]]''. ھاوکات یەکەم فیلمی سێ ڕەھەندییە لە زنجیرەفیلمەکەدا. فیلمەکە لەلایەن ئێرک دارنێل، تۆم مکگرات و کۆنراد ڤێرنن دەرھێنراوە و سیناریۆی فیلمەکە لەلایەن دارنێل و نۆوا بۆمباش کراوە. ھەریەک لە بێن ستیلەر، کریس ڕۆک، جادا پینکێت سمیت، دەیڤد شویمەر، ساچا بارۆن کۆھێن، سێدریکی دڵخۆشکەر و ئاندی ڕیچتەر کاری دەنگییان بۆ فیلمەکە کردووە. جێسیکا چاستێین، [[بڕایان کرانستن|برایان کرانستن]]، مارتین شۆرت و فرانچێس مکدۆرماند ئەندامانی نوێی کاستەکە بوون. == بەرھەمھێنان == [[دریم وۆرکس ئەنیمەیشن]] سەرۆکی کۆمپانیاکە جیفری کاتزنبێرگ لە ساڵی ٢٠٠٨ دووپاتی کردەوە کە تەواوکارییەکی زیادە بۆ [[ماداگاسکار: ھەڵاتن بەرەو ئەفریقا]] دەبێت. کاتزنبێرگ ڕایگەیاند" بەلایەنی کەمەوە یەک بەش ھەیە لە کۆتایدا دەمانەوێت کاراکتەرەکان بگەڕێنەوە بۆ نیویۆرک.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Katzenberg Planning 3rd Madagascar, 2nd Kung Fu Panda|ناونیشان=https://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=47990|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٢|newspaper=ComingSoon.net|ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131029191223/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=47990|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە گەشتی ڕۆژنامەوانی کۆمەڵەی ڕەخنەگرانی تەلەفزیۆن لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩، کاتزنبێرگ پرسیاری لێکرا کە ئایا فیلمی سێیەم لە زنجیرەکەدا دەبێت، لە وەڵامدا گوتی: "بەڵێ ئێستا ماداگاسکار دەکەین بە ٣، لە ھاوینی ٢٠١٢ دەست پێ دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Goldman|یەکەم=Eric|سەردێڕ=DreamWorks Confirms Madagascar 3 is Coming|ناونیشان=https://www.ign.com/articles/2009/01/09/dreamworks-confirms-madagascar-3-is-coming|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٢|newspaper=IGN|ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}}</ref> == بڵاوکردنەوە == ماداگاسکار ٣: ویستراوترینی ئەورووپا لە ١٨یی ئایاری ٢٠١٢ کرایەوە،<ref name=Cannes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Reynolds|یەکەم=Simon|سەردێڕ=Exclusive: 'Madagascar 3: Europe's Most Wanted' video sees animals squabbling|ناونیشان=http://www.digitalspy.co.uk/movies/news/a381768/madagascar-3-europes-most-wanted-video-sees-animals-squabbling.html|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٢|newspaper=Digital Spy|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120618151715/http://www.digitalspy.co.uk/movies/news/a381768/madagascar-3-europes-most-wanted-video-sees-animals-squabbling.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> وەشانی ئەمریکا لە ٨ی حوزەیرانی ٢٠١٢ بە بە دواداچووە.<ref name="slate2014">{{Cite press release|title=DreamWorks Animation Announces Feature Film Release Slate Through 2014 |publisher=DreamWorks Animation SKG, Inc |date=March 8, 2011 |url=http://ir.dreamworksanimation.com/releasedetail.cfm?ReleaseID=555383 |accessdate=March 8, 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110818162017/http://ir.dreamworksanimation.com/releasedetail.cfm?ReleaseID=555383 |archivedate=August 18, 2011}}</ref> ھەروەھا فیلمەکە گۆڕدرا بۆ فۆرماتی IMAX و لە ناوچە تایبەتەکانی ئەورووپا نمایش کرا، لەوانە ڕووسیا، ئوکراینا و پۆڵەندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Vivarelli|یەکەم=Nick|سەردێڕ=Imax aims to bank $1&nbsp;billion|ناونیشان=https://www.variety.com/article/VR1118052357/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی نیسانی ٢٠١٢|newspaper=Variety|ڕێکەوت=٧ی نیسانی ٢٠١٢}}</ref> ماداگاسکار ٣: ویستراوترینی ئەورووپا لە١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ لە [[دی ڤی دی]]، [[بلو ڕای]] و 3D ئازادکرا، دریم وۆرکس ئەنیمەیشن یەکەم فیلمی سەروو وەنەوشەیی بوو، کە بلوڕای و بلوڕای 3Dی بەکارھێنا لە مانگی نیسانی ٢٠١٤ ٩٬١ میلیۆن یەکەی میدیاکانی ماڵ لە سەرتاسەری جیھاندا فرۆشت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Madagascar 3: Europe's Most Wanted}} *{{وێبگەی فەرمی|https://www.dreamworks.com/movies/madagascar-europes-most-wanted}} *{{IMDb title|1277953}} *{{BCDB title|110711}} *{{AllMovie title|490274}} *{{Rotten Tomatoes|madagascar_3_europes_most_wanted_2012}} *{{Metacritic film|madagascar-3-europes-most-wanted}} *{{Mojo title|madagascar3}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|ئەنیمەیشن|دەیەی ٢٠١٠|ئەفریقا|سویس|کارتۆن|کۆمیدیا|لەندەن}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی ٢٠١٢]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆ ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٢]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی پاراماونت پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٢]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمب ئەنیمەیشنی دەربارەی ئاژەڵان]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی دەربارەی مەیموونەکان]] [[پۆل:فیلمەکان لە دەرهێنانی ئێریک دارنێڵ]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لەلایەن هانس زیمەر تۆمارکراون]] [[پۆل:فیلمەکانی ماداگاسکار (زنجیرە)]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی پاراماونت پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەنیمەیشنەکانی منداڵانی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان دەربارەی شەمەندەفەر]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٤]] [[پۆل:فیلمە کۆمێدییەکان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمێدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمێدییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییەکانی ساڵی ٢٠١٢]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی درێم وۆڕکس ئەنیمەیشن]] [[پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی کۆنراد ڤێرنۆن]] [[پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی ئێریک دارنێڵ]] [[پۆل:ماداگاسکار (زنجیرەفیلم)]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە منداڵانەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە منداڵانەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشن سەبارەت بە گیانلەبەران]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی ورچەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی درێم وۆڕکس]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ڕێگاوبانەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەمریکییە ڕێگاوبانەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان سەبارەت بە ڕۆژانی لەدایکبوون]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی سەبارەت بە پڵنگەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ڕێکخراوەکانی شاری نیویۆرک]] jjzx7gqvofm7psvqg8szp0jm8zs7y3v 0 160693 1669348 1651230 2026-09-17T13:35:26Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669348 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شائاوا | ناوی_فەرمی = Shahabad | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Şahabad - شاەآباد | جۆری_نیشتنگە = [[دێ|گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ماکۆ|ماکۆ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ|ناوەندی شارستانی ماکۆ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندستانی ساری سو|ساری سو]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٣٧٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٧ | دانیشتووان_لە = ٢٠٠٦ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[موسڵمان]] ([[سوننە|سونەی شافیعی]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شائاوا''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندستانی ساری سو]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ]]، [[شارستانی ماکۆ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''شائاوا''' ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[خەرمان، ماکۆ|خەرمان]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[حەسۆشیری]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[تەختەدوز]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[تازەکەند، ماکۆ|تازەکەند]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١٧) کەس و (٣) [[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان لە نەتەوەی [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی]] شێوەزاری [[کوردیی باکووری|کرمانجی]] دەدوێن. == ئایین == دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی ([[سوننە]])ن. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی ماکۆ]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> == سەرچاوەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ماکۆ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ماکۆ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|ماکۆ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|ماکۆ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] k653s1bv0vikzbygh7bxpf9ds1r1al7 0 161148 1669642 1508832 2026-09-17T22:38:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (گەردوون-کۆلکە) 1669642 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{شێواز}} }} [[پەڕگە:Charon by New Horizons on 13 July 2015.png|وێنۆک|مانگی شارۆن لەلایەن کەشتی ئاسمانی [[نیو ھۆرایزنز]] لە ١٣ یۆلیوی ٢٠١٥]] '''مانگی شارۆن''' (بە [[ئینگلیزی]]: Charon) مانگی شارۆن گەورەترین مانگی ھەسارەی [[پلووتۆ]]یە لە ناو ٥ مانگ کە ھەسارەکە ھەیەتی، ئەو مانگە لەلایەن [[ڕوانگەی رووباری]] لە وڵاتی [[ئەمریکا]] لە [[واشینگتن دی سی]] لە ساڵی ١٩٧٨ دیتراوە، نیوەتیرەی مانگی شارۆن نێزیکەیی ٦٠٣ کیلۆمەترە.. == دیتنەوە == ئەو مانگە لەلایەن زانای فەلەکی جیمس کریستی لە روانگەی رووباری وڵاتی ئەمریکا دیتراوە، بە بەکارھینانی تەلیسکۆبەک بە درێژی (١٫٥٥) مەتر، پاشی ئەوەی وێنەکی تەواوی ھەسارەکەی گرت لە ٢٢ یۆنیۆی ١٩٧٨ بە ھۆکاری وێنە فۆتۆگرافیەکە توانرا ببیندرێتەوە، [[پەڕگە:Pluto-Charon system-new.gif|وێنۆک| نەخشەی خولانەوەی مانگی شارۆن لە دەوری ھەسارەی [[پلووتۆ]]]] == سەرچاوەکان == * [https://web.archive.org/web/20200131141342/https://apod.nasa.gov/apod/ap151002.html شارۆن لە ماڵپەری فەرمی ناسا] {{کۆمەڵەی خۆر}} {{تووڵی دەروازە|گەردوون|کۆمەڵەی خۆر|فڕینی بۆشایی}} {{پۆلی کۆمنز|Charon (moon)}} {{گەردوون-کۆلکە}} [[پۆل:گەردوون]] [[پۆل:مانگە دەستکردەکانی هەسارەی بەکۆمەڵ]] [[پۆل:کۆمەڵری خۆر]] [[پۆل:مانگەکانی پلۆتۆ]] [[پۆل:مانگە دەستکردەکانی ھەسارەی بەکۆمەڵ]] qs78pq88xqqg562fpv58ebys4d2x9u3 0 163036 1669365 1389751 2026-09-17T13:38:16Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، پاکستان-کۆلکە) 1669365 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = شاد بیگوم{{ھن}}شاد بیگم |image = Shad Begum at 2012 IWOC Award (cropped).jpg |caption = شاد بیگوم لە ساڵی ٢٠١٢ |birth_place = تەلاش، [[در زیرین]]، [[پاکستان]] |spouse = |children = |occupation = [[ئاریکاریی کۆمەڵایەتی]] |signature = |awards = خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی |birth_date = |website = [http://www.abkt.org/ http://www.abkt.org/] }} '''شاد بیگوم''' [[ئاریکاریی کۆمەڵایەتی]] [[پاکستان]]<nowiki/>ییە،<ref>[https://www.changemakers.org/es/users/shad-begum Shad Begum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200328193928/https://www.changemakers.org/es/users/shad-begum |date=٢٨ی ئازاری ٢٠٢٠ }}، ماڵپەڕی چەینج مەیکەر، ڕۆژی ٢٨ی ئازاری ٢٠٢٠ هێنراوە.</ref> کارەکانی ئەو لەناوچەی در زیرین لە پاکستان. لە ٨ی ئازاری ٢٠١٢، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی پێدرا.<ref name="tribune">{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://tribune.com.pk/story/347363/pakistani-activist-gets-us-international-women-of-courage-award/|سەردێڕ=Pakistani activist gets US’ International Women of Courage Award|بڵاوکەرەوە=tribune.com.pk|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠١٢}}</ref> بەڵام بەھۆی داخراوی ناوچەکەی لەبەردەم ژنان، ئەوا داوای لە ڕاگەیاندنەکانکرد کە ھەواڵەکە بڵاونەکەنەوە لەپێناو سەلامەی خۆیدا.<ref name="thefrontierpost">{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://www.thefrontierpost.com/?p=105953|سەردێڕ=Mrs Shad Begum does not want news to be spread|بڵاوکەرەوە=thefrontierpost.com|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304032753/http://www.thefrontierpost.com/?p=105953|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304032753/http://www.thefrontierpost.com/?p=105953 |date= ٤ی ئازاری ٢٠١٦ }}</ref> == ژیان و چالاکی == شاد لە بنەماڵەیەکی ئایینی و چینی ناوەڕاست گەورەبووە، ئەو یەکەم کچی خێزانەکەی بووە کە زانکۆ تەواوبکات. ئەو زۆربەی کات سوپاسی باوک، برا و ھاوسەرەکەی دەکات لەبەرامبەر پشتگیرییەکانی بۆئەو.<ref name="wordpress">{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://jamesrupert.wordpress.com/people/shad-begum-in-pakistans-dir-valley/|سەردێڕ=Shad teaches women’s rights where that can get you killed|بڵاوکەرەوە=jamesrupert.wordpress.com/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200328105641/https://jamesrupert.wordpress.com/people/shad-begum-in-pakistans-dir-valley/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٤، ڕێکخراوێک دادەمەزرێنێت لەژێرناوی کۆمەڵەی ڕەوشت و ئاڵووگۆڕی زانیار.<ref name="thelovelyplanet">{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://www.thelovelyplanet.net/shad-begum-a-brave-lady-from-pakistan/|سەردێڕ=Shad Begum: A Brave Lady From Pakistan|بڵاوکەرەوە=thelovelyplanet.net|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304040645/http://www.thelovelyplanet.net/shad-begum-a-brave-lady-from-pakistan/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304040645/http://www.thelovelyplanet.net/shad-begum-a-brave-lady-from-pakistan/ |date= ٤ی ئازاری ٢٠١٦ }}</ref> لەبەرامبەر چالاکییە ڕێکخراییەکانی تووشی چەندین زەحمەتی بوویەوە بەتایبەت کاتێک لەناوچەیەک کاری دەکرد کە پیاوسالاری و دەسەڵاتی پیاو بەسەر شوێنەکە. دواتر کارەکانی ڕێکخراوەکەی گواستەوە بۆ پیشاوەر کاتێک [[تاڵیبان]] ھاتە ناوچەکەی، ھەروەھا لەلایەن چەکدارێکی نەناسراو ھەڕەشەی لێکرا. ڕێکخراوەکە بەردەوامبوو لەچالاکی لەبارەی خوێندنی کچان، ھۆشیاری سیاسی و تەندرووستی، پڕۆژەی ئەندازیاری و پێدانی قەرزی بچووک. ڕێکخراوەکە لەلایەن دەزگا پاکستانی و نێودەوڵەتییەکان پشتگیری دارایی دەکرا.<ref>[https://www.ashoka.org/en/fellow/shad-begum Shad Begum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200328193905/https://www.ashoka.org/en/fellow/shad-begum |date=٢٨ی ئازاری ٢٠٢٠ }}، ماڵپەڕی Ashoka Fellow، ڕۆژی ٢٨ی ئازاری ٢٠٢٠ هێنراوە.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|مافەکانی مرۆڤ|پاکستان}} {{پۆلی کۆمنز|Shad Begum}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پاکستان-کۆلکە}} [[پۆل:ژنانی پاکستانی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:چالاکوانی مافەکانی ژنانی پاکستانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤]] [[پۆل:پەشتوون]] [[پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] ghvp6m9hpqkqe3or6cbiozwrqnf6603 0 164641 1669607 1658312 2026-09-17T22:22:09Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669607 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە}} {{بێ بەستەر}} {{خاوێنکردن}} }} [[File:Countercurrent_Gas_Centrifuge.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Countercurrent_Gas_Centrifuge.svg|وێنۆک|وینەی{{بەستەری مردوو|url=https://en.wikipedia.org/wiki/File%3ACountercurrent_Gas_Centrifuge.svg%7C%D9%88%DB%8E%D9%86%DB%86%DA%A9%7C%D9%88%DB%8C%D9%86%DB%95%DB%8C |date=ئابی ٢٠٢١ }} سەنتەرفیۆگلی گاز لەگەل ڕیکخەری ڕیرەوی شلە، بەکارھاتوە بۆ جیاکردنەوەی گەردی یۆرانیۆم.]] گاز ئامێری لێک جیاکەرەوە ئەمە ئامێرێکە بەکار دێت بۆ لابردنی گازەکان وە ئەم ئامێرە پشت دەبەستێ بە ھێزی ڕاکێشان (قوە جاذبیۃ).. ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ خێرایی جیا کردنەوەی گەردیلەکان وەجیا کردنەوەی ھەموو تەنەکان لەناو ھەر قەبارەیەکی جۆراو جۆر بە شێوەیەکی یەک لە دوا یەک (تدرج) بە شێوازی نیوە تیرە (نصف قطر) لەناو حاویەکی دەسورێتەوە.. ئەم ئامێرە بەکار دێت بۆ جیا کردنەوەی یۆڕانیۆم ٢٣٥لە یۆڕانیۆم ٢٣٨ ئە جیھازە ئێستا زۆر پێشکەوتوە لە ئی جاران وە شوێنگرەوەی جیھازی ڕێگای بڵاوبوونەوەی گاز بۆ دەرھینانی یۆڕانیۆم ٢٣٥ بە شێوەیەکی باشتر وە بە پلەکی بەرزتر وە بە شێوەیەکی چڕتر وەئەمەش زۆر چڕترە لە یۆڕانیۆمی ٢٣٥ وە ئەم ڕێگایە زۆر باشترە وە وزەی کەمتر دەوێ بۆ وەبەرھێنانی یۆڕانیۆم گەر بەراورد بکرێ لەگەڵ ڕێگای کرداری پەرتبوونەوەی گازەکان وە بۆ ئێمە زۆر گرنگە == پرۆسەی سەنتەرفیوگال == ئەم ئامێرە پشت دەبەستێ بەو ھێزەی کە دەڕدەجێ بە خێرێیی لە چەقوە.. بۆ جیا کردنەوەی گەردیلەکان بە پێی قەبارە وە دەتوانرێ بەکار بێت بۆ ماددە شلەکان جولەی گەردیلەکان ئەوەی کە قورسە بە دیواری حوییەکە دەنوسێ بەلام ئەوەی سووکە ھەر لە مەرکەزی حاویەکە دەمینێ... سوورانەوەی ئەم ئامێرە وەکو حویە لەسەر شێوەی بۆری زۆر بە خێرا دەخولێتەوە وە ھەروەھا ڕاکێشانی بۆری گاز بۆ پیدانی وزە بە ئامێرەکە بۆ مەبەستی بەرھەم ھێنانی یورانیۆم ٢٣٥ ئەوەی زۆر قورسە ئەمە وەکو پاشەرۆ دێتە دەرەوە بەلام ئەوەی سووکە ئەمە بەرھەمەکەیە … ئامێری جیاکەرەوەی مەرکەزی نوێ پەیا بووە بەناوی zippe ئەمەش پێک ھاتووە لە بۆرییەکی درێژ دەسوڕێتەوە بە شێوەی ئەستونی وە گەرمای بۆ دەچێ لەلای سەرەوە گەرمایەکە نزیک دەبێتەوە لەچەقی بۆرییەکە وە بە تەنشتکانی بلاو دەبێتەوە وە لە نێوانیان پەرت دەبێتەوە .. لەلایەکی ترەوە چونکە بۆرییکە سنووردارە لە درێژی زۆربەیان وەکو زنجیر یەلەدوای یەک ھاتون ھەر یەک دەرگای تایبەتی خۆی ھەیە ھەر بۆرییەک لە ژوورەوە دەبێت بە دوو ھێل یەکەم دەرچوی تیشکە قورسەکانە دوەم دەرچوو تیشکە سوکەکانە کە قۆناغی دووەمە پاک و خوێنە پالێوراو == یەکەی پرۆسەی ناوەکی گاز == ئامێری دەرکردنی چەقی بەکار دێت بۆ ڕێگادان بە غاز کە دەرچێ بە بەردەوامی بە پێچەوانەی ئامێرەکان تر کەوا پشت دەبەستێ بە چارەسەری پاڵنەر وە ئەم ئامێرە بۆ چارەسەری بەردەوامی وە ئەمەش ڕێگا دەدات بە بەردەوامی… ئەم ئامێرە پێک ھاتوە لە بۆرییەک وە بەرگی بۆری وە بزوێنەری کارەبایی وە سێ ھێلی گواستنەوە ئەم بۆرییە بزوێنەرە دەکەوێتەژوورەوەی بۆرییە گەورەکە وە بەتاڵ دەکرێ لە ھەوا بۆ ئەوەی لێکخشان کەم بێتەوە کاتی ئیش کردن ئەم بۆرییە دەسوڕێ بۆ درووست بوونی کێشان بۆ ئەو مادانی دەخرێنە ناو بۆرییەکە ئەم ھێزە کار دەکاتە سەر گەردیلەی مادەکان بۆ جیا بونەوەی گەردیلە قورسەکان لەکەل گەردیلەی سووک گەردیلە قورسەکان کۆدەبنەوە لە دیواری بۆرییەکە بەلام گەردیلە سوکەکان کۆ دەبنەوە لە سەنتەری بۆرییەکە چونکە گەردیلەی سووکن دوو دەرگا ھەیە ۆ دەرچونی یەکەکییان بۆ بەشی پیتاندن u235 دوەم ئەوەی دەرچوو کرداری دەڕکردنێ چەقی کاتێ بۆری یەکسان دەبێ سێ قۆناغ وەدەست دێت زۆربەی پالێواری تایبەت چونکە ئەم کارە زۆر نھێنییە بەکار ھاتوە لە ولاتی بەریتانیا لە لولەیەک داپۆشراوە بە دەزوی شوشەیی ھاوکێشەیەک درووست بووە بە دانانی مادەی ئیبۆکس لە شوێنە دیاریکراوەکان بە ھۆی لایەنێک بۆ درووست بوونی ھاکێشە وە بزوێنەری ئەم ئامێرە دەکەوێتە خواروی ئامێرەکە مەبستمان بۆرییەکە بە درێژی دوو مەتر بەلام ئەم پێشکەوتنە وای کردوە درێژی زیاد بکرێ بۆ چوار مەتر ئەم ئامێرە پشت دەبەستێ بە گاز بەشی میکانیک زوو پەکی دەکەوێ لە ئەنجامی زۆر کار کردن.. لە سیفەتەکانی ئەم ئامێرە بەرھەم زیاد دەکات بە شێوەی ھەنگاو ھەنگاو وە بە شێوەیەکی بەردەوامی == مێژوو == لە ساڵی .١٩١٩ یەکەم جار ئەم ئامێرە بە سەرکەوتو کاری کرد وە لە ساڵی١٩٣٤ لە ئەمریکا زۆر پێشکەوت بە دەستی جێمس بێمز وە تیمەکەی لە زانکۆی فرجینییا کڕداری جیا کردنی ماددە لێکچوەکان کلۆر بە ئامێری جیا کردنی مەرکەزی بە سەرکەوت {{تووڵی دەروازە|فیزیک|وزە}} {{پۆلی کۆمنز|Gas centrifuge}} [[پۆل:یورانیۆم]] [[پۆل:کیمیای ناوکی]] [[پۆل:داھێنانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:داھێنانە ڕووسییەکان]] [[پۆل:داھێنانە سۆڤیەتییەکان]] ruea03s8tfgfkn322xfz7w71gvbawax 0 168366 1669517 1668978 2026-09-17T20:18:08Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1669517 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی کەسایەتی | ناو = سەعید موعینی | وێنە = | قەبارەی وێنە = | جێگری_وێنە = | لێدوانی وێنە = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٥١ | شوێنی لەدایکبوون = لە [[مەھاباد]] | ڕێکەوتی_ونبوون = | شوێنی_ونبوون = | ڕەوشی_ونبوون = | ڕێکەوتی مردن = ٢١ی حوزەیرانی ١٩٧٨ | شوێنی مردن = لە [[قەزای ماوەت|ماوەت]] | ھۆکاری مردن = پێکدادانی چەکدارانە | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | مۆنۆمێنتەکان = | نیشتەجێ = | نەتەوە = کورد | ناوەکانی تر = خانە موعینی | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | پیشە = | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | ڕێکخراو = [[کۆمەڵە ڕێکخراوی کۆمۆنیستی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران|کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران]] | ناوبانگ = | کارە_دیارەکان = | شێواز = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | تەلەڤیزیۆن = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بزاڤ = | بەرانبەرەکان = | ئایین = | سزای_تاوانباری = | ڕەوشی_تاوانباری = | ھاوسەر = | یار = | منداڵەکان = | باوان = میرزا محەممەد ئەمین موعینی (باوک)<ref name="ئاسۆ ۱">[http://asoyroj.com/farsi/detail.aspx?=hewal&jmara=13455&Jor=1 ماڵپەڕی ئاسۆی ڕۆژھەڵات: ''کۆچی دواییی خویشکی یەکەمین پێشمەرگەی گیانبەختکراوی کۆمەڵە''، نووسراو لە ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩؛] بازدید در سەردان لە ٣٠ی ئابی ٢٠٢٠.</ref> | خزمەکان = [[سولەیمان موعینی]] (برا){{ھن}}[[عەبدوڵڵا موعینی]] (برا){{ھن}}جەعفەر موعینی (برا){{ھن}}فاتمە موعینی (خویشک){{ھن}}پەریزاد موعینی (خویشک)<ref name="ئاسۆ ۱">[http://asoyroj.com/farsi/detail.aspx?=hewal&jmara=13455&Jor=1 ماڵپەڕی ئاسۆی ڕۆژھەڵات: ''کۆچی دواییی خویشکی یەکەمین پێشمەرگەی گیانبەختکراوی کۆمەڵە''، نووسراو لە ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩؛] بازدید در سەردان لە ٣٠ی ئابی ٢٠٢٠.</ref> | خەڵاتەکان = | واژوو = | جێگری_واژوو = | قەبارەی_واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = | ڕەنگی پرچ = | ڕەنگی چاو = | قەبارەی جل = | قەبارەی پێڵاو = }} '''سەعید موعینی''' ناسراو بە '''خانە موعینی''' (١٩٥١ لە [[مەھاباد]] - ٢١ی حوزەیرانی ١٩٧٨ لە [[قەزای ماوەت|ماوەت]]) سیاسەتوانی شۆڕشگێڕی کورد و یەکێک لە دامەزرێنەرانی [[کۆمەڵە ڕێکخراوی کۆمۆنیستی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران|کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران]] بوو. سەعید موعینی یەکەمین پێشمەرگەی ئەو ڕێکخراوەیە بوو کە بە دەستی ھێزە ئەمنییەکانی حکۆمەتی بەعسی عێراق کوژراو بەھۆی ئەمە ڕۆژی ٢١ی حوزەیران وەکوو [[ڕۆژی پێشمەرگەی کۆمەڵە]] ناوی لەسەر دانراوە.<ref name="ئاسۆ ۱">[http://asoyroj.com/farsi/detail.aspx?=hewal&jmara=13455&Jor=1 ماڵپەڕی ئاسۆی ڕۆژھەڵات: ''کۆچی دواییی خویشکی یەکەمین پێشمەرگەی گیانبەختکراوی کۆمەڵە''، نووسراو لە ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201029022403/http://asoyroj.com/farsi/detail.aspx?=hewal&jmara=13455&Jor=1 |date=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ }} بازدید در سەردان لە ٣٠ی ئابی ٢٠٢٠.</ref> == ژیان == سەعید موعینی لە ساڵی ١٩٥١ لە شاری مەھاباد لە دایک بوو. خوێندنی سەرەتایی و دیپلۆم لە مەھاباد تێپەڕاند و لە ساڵی ١٩٧٠ چوو بۆ [[تاران]] و لە [[زانکۆی تاران]] دەستی کرد بە خوێندن لە بواری [[ئامار]]. ھەر لەو کاتە دەستی بە چالاکیی سیاسی کرد و لە بەھاری ساڵی ١٩٧٤ دەستبەسەر کرا و ھەتا ئەیلوولی ١٩٧٧ لە زیندانی حکۆمەتی پاشایەتیی ئێران بوو. سەعید لە سەردەمی خوێندنی زانکۆ وێڕای چەند کەس لە لاوانی چالاکی سیاسیی کورد ئەندامی مەکۆیەکی چەپگر بوو و پاشان بوو بە یەکێک لە ئەندامانی دامەزرێنەری ڕێکخراوەی [[کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران]]. سەعید موعینی بۆ پەروەردەی سیاسی و سەربازی چوو بۆ [[باشووری کوردستان]] و لە لای [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] لەگەڵ پێشمەرگەکانی دیکە ھاوکاریی دەکرد. لە ئاکامدا لە گوندی ڕەمی لە [[قەزای ماوەت]] وێڕای چەند کەس لە پێشمەرگەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بە دەستی ئەرتەشی بەعسی عێراق کوژرا.<ref name="ئاسۆ ۱"/> == ڕۆژی پێشمەرگەی کۆمەڵە == {{سەرەکی|ڕۆژی پێشمەرگەی کۆمەڵە}} سەعید موعینی (خانە) یەکەمین ئەندامی ڕێکخراوی کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران بوو کە گیانی خۆی بەخت کرد. بەم ھۆیە ڕۆژی ٢١ی حوزەیران ساڵڕۆژی کوژرانی ئەو لەلایەن حیزبەکانی کە خۆیان درێژەدەری ڕێبازی ڕێکخراوی کۆمەڵە دەزانن وەکوو ''ڕۆژی پێشمەرگەی کۆمەڵە'' ناو دانراوە و ھەر ساڵە بەرز ڕادەگێڕێتەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران}} {{تووڵی دەروازە|موکریان|ژیاننامە|سیاسەت}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:خەڵکی مەھاباد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١]] [[پۆل:مردووانی ١٩٧٨]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:سیاسەتوانانی کورد]] [[پۆل:کۆمۆنیستە ئێرانییەکان]] [[پۆل:کۆمۆنیستە کوردەکان]] [[پۆل:مارکسیستە ئێرانییەکان]] [[پۆل:مارکسیستە کوردەکان]] 3rifeor84bkghcnuye0rxs2e6psohpn 0 169047 1669352 1651228 2026-09-17T13:36:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669352 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شاتر | ناوی_فەرمی = Shater | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Çadır - شاطر | جۆری_نیشتنگە = [[دێ|گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=39.3255|frame-long=44.4469|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ماکۆ|ماکۆ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ|ناوەندی شارستانی ماکۆ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندستانی قەڵاشیو|قەڵاشیو]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1358 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 68 | دانیشتووان_لە = ٢٠٠٦ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[موسڵمان]] ([[سوننە|سونەی شافیعی]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شاتر''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندستانی قەڵاشیو]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ]]، [[شارستانی ماکۆ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == نــاو == == جوگرافیا == '''شاتر''' ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[حەسۆشیری]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[شارۆچکە]]ی [[ماکۆ]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[محەمەداوا]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[دەروێش کەندی]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٦٨) کەس و (١٣) [[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان لە نەتەوەی [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی]] شێوەزاری [[کوردیی باکووری|کرمانجی]] دەدوێن. == ئایین == دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی ([[سوننە]])ن. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی ماکۆ]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ماکۆ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ماکۆ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|ماکۆ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|ماکۆ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] o9bqzu3dwm8btrpdf03t324je9zyzux 0 170376 1669823 1597227 2026-09-18T07:38:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1669823 wikitext text/x-wiki {{وەسف|خانمەکەتەرێکی ئەمریکی}} {{Infobox person | name = شانۆن پێرسەر | image = Shannon Purser by Gage Skidmore.jpg | caption = پێرسەر لە کۆمیک-کۆنی ساندیاگۆی ٢٠١٧ | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|١٩٩٧|٦|٢٧}} | birth_place = [[ئەتڵانتا]]، [[جۆرجیا (ویلایەت)|جۆرجیا]]، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]<ref name= "mtheater">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Radloff|یەکەم=Jessica|ناونیشان=http://www.glamour.com/story/why-shannon-purser-barb-had-to-quit-her-job-because-of-stranger-things|سەردێڕ=Why Shannon Purser A.K.A. Barb Had to Quit Her Movie Theater Job Because of ''Stranger Things''|وێبگە=[[Glamour (magazine)|Glamour]]|ڕێکەوت=١٧ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٧}}</ref> | alma_mater = زانکۆی ویلایەتی کینسۆ | occupation = خانمەئەکتەر | years_active = ٢٠١٦–ئێستا | home_town = ڕۆزوێڵ، جۆرجیا }} '''شانۆن پێرسەر''' (لەدایکبووی ٢٧ی حوزەیرانی ١٩٩٧) خانمەئەکتەرێکی ئەمریکییە. یەکەم کاری نواندنی ڕۆڵی باڕبرا «باڕب» ھۆڵاند بوو لە زنجیرەی درامی [[نێتفلیکس]]ی ''[[شتە نامۆکان]]'' (٢٠١٦–٢٠١٧)، کە بەھۆیەوە پاڵێورا بۆ خەڵاتی پڕایم تایم ئێمی بۆ باشترین خانمەئەکتەری میوان لە زنجیرەیەکی درامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.vulture.com/2016/07/shannon-purser-barb-stranger-things.html|سەردێڕ=Stranger Things' Shannon Purser on Playing Barb|دوایین=Chaney|یەکەم=Jen|ڕێکەوت=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٦|وێبگە=[[Vulture.com]]|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> یەکەم نواندنی پێرسەر لە فیلمدا لە فیلمی سەروو سروشتی ترسناکی ''Wish Upon'' (٢٠١٧) دا بوو،<ref name="Hollywood Reporter"/> و ڕۆڵی سەرەکی گێڕاوە لە فیلمی کۆمیدی ڕۆمانسی ''Sierra Burgess Is a Loser'' (٢٠١٨). ڕۆڵی کەمی ئیثێڵ مەگز بەرجەستە دەکات لە زنجیرەی ھەرزەکاری درامی CWی ''Riverdale'' (٢٠١٧–ئێستا).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ign.com/articles/2016/08/30/stranger-things-actress-shannon-purser-joins-riverdale|سەردێڕ=Stranger Things Actress Shannon Purser Joins Riverdale|دوایین=Osborn|یەکەم=Alex|ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠١٦|وێبگە=[[IGN]]|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> == ژیانی سەرەتایی == پێرسەر لە ٢٧ی حوزەیرانی ١٩٩٧ لە [[ئەتڵانتا]]، [[جۆرجیا (ویلایەت)|جۆرجیا]] لەدایکبووە.<ref name="mtheater"/><ref name="tvguide">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Radloff|یەکەم=Jessica|ناونیشان=https://www.tvguide.com/celebrities/shannon-purser/bio/1047416/ |سەردێڕ=Shannon Purser Biography, Celebrity Facts and Awards|وێبگە=[[TV Guide]]|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref> لە ٢٠١٦ دا، پێرسەر لە زانکۆی ویلایەتی کەینسۆ ئەیخوێند. ئەو پێشتر لە سینەمای فیلمی شارەکەی کاری کردووە، لە ڕۆزوێڵ، جۆرجیا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.techinsider.io/stranger-things-barb-shannon-purser-movie-theater-job-2016-7|سەردێڕ=She has worked on the stage for several years, and this was her first TV role. The breakout star from 'Stranger Things' still has a surprisingly normal day job|دوایین=Mulkerin|یەکەم=Tim|ڕێکەوت=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٦|وێبگە=[[Techinsider.io]]|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> بەڵام وازی ھێنا بۆ سەرنج کردنە سەر نواند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.inquisitr.com/3436810/stranger-things-shannon-purser-quits-her-day-job-will-barb-be-back-on-season-2-spoilers/|سەردێڕ='Stranger Things'; Shannon Purser Quits Her Day Job|دوایین=Strong|یەکەم=Mary|ڕێکەوت=٢٠ی ئابی ٢٠١٦|وێبگە=[[Inquisitr]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئابی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160824110004/http://www.inquisitr.com/3436810/stranger-things-shannon-purser-quits-her-day-job-will-barb-be-back-on-season-2-spoilers/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == پیشە == یەکەم نواندنی پێرسەر لە زنجیرەی [[خەیاڵی زانستی]] [[دراما|درامی]] [[نێتفلیکس]]ی ''[[شتە نامۆکان]]''دا بوو. کارەکتەری باڕبرا ھۆڵاند بەرجەستە دەکات، کچێکی زیرەک و زمان پاراو، کە ھاوڕێی نزیکی [[نانسی ویڵەر]] ([[ناتالیا دایەر]])ە. گەرچی کە کارەکتەرەکە ڕۆڵێکی کەمی ھەیە، زۆرینەی خەڵکی باڕبیان بە پەسەندترین کارەکتەرییان داناوە.<ref name="Icon">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.esquire.com/entertainment/tv/q-and-a/a47179/stranger-things-shannon-purser-interview-barb/|سەردێڕ=This 19-Year-Old Unknown Actress Just Became an '80s Cult Icon|دوایین=Coates|یەکەم=Tyler|ڕێکەوت=١ی ئابی ٢٠١٦|وێبگە=[[Esquire (magazine)|Esquire]]|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.vulture.com/2016/07/barb-stranger-things-in-praise-of-the-shows-best-character.html|سەردێڕ=Praise Barb, Stranger Things' Best Character|دوایین=Moylan|یەکەم=Brian|ڕێکەوت=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٦|وێبگە=[[Vulture.com]]|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> ئەم ڕۆڵە پێرسەری لە سەرتاسەری جیھاندا ناساند،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.glamour.com/story/why-shannon-purser-barb-had-to-quit-her-job-because-of-stranger-things|سەردێڕ=Why Shannon Purser A.K.A. Barb Had to Quit Her Movie Theater Job Because of Stranger Things|دوایین=Radlof|یەکەم=Jessica|ڕێکەوت=١٧ی ئابی ٢٠١٦|وێبگە=Glamour}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2016/dec/17/shannon-purser-interview-people-had-barbs-face-tattooed-on-their-bodies-stranger-things|سەردێڕ=Shannon Purser: 'People have actually had Barb's face tattooed on their bodies'|یەکەم=Michael|دوایین=Hogan|ڕێکەوت=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی شوباتی ٢٠١٧|وێبگە=[[The Guardian]]}}</ref> و پاڵاوتنێکی بۆ خەڵاتی ئێمی پڕایم تایم ئێمی بەدەستھێنا بۆ باشترین خانمەئەکتەری میوان لە زنجیرەیەکی درامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://tvline.com/2017/07/13/2017-emmy-nominations-list-awards/|سەردێڕ=Emmy Nominations: SNL, Westworld, FEUD and Stranger Things Lead Pack, Freshman Hit This Is Us Scores 11 Nods|یەکەم=Matt|دوایین=Mitovich|وێبگە=[[TVLine]]|ڕێکەوت=١٣ی تەممووزی ٢٠١٧}}</ref> پێرسەر ئیثڵ مەگز بەرجەستە دەکات لە زنجیرەی درامی ھەرزەکاری The CWی ''Riverdale''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.comingsoon.net/tv/news/762465-riverdale-cast-adds-shannon-purser-and-robin-givens|سەردێڕ=Riverdale Cast Adds Shannon Purser and Robin Givens|دوایین=Evry|یەکەم=Max|ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠١٦|وێبگە=[[ComingSoon.net]]|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160831163551/http://www.comingsoon.net/tv/news/762465-riverdale-cast-adds-shannon-purser-and-robin-givens|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ٢٠١٨ دا، ڕۆڵێکی سەرەکی گێڕا لە فیلمی ''Sierra Burgess Is a Loser''.<ref name="sierrab">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hipes|یەکەم=Patrick|ناونیشان=https://deadline.com/2017/01/shannon-purser-sierra-burgess-is-a-loser-movie-stranger-things-1201879092/|سەردێڕ='Stranger Things' Shannon Purser To Star In 'Sierra Burgess Is A Loser'|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]|ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref> ئەو ڕۆڵێکی بچووکی ھەبوو لە فیلمی ''Life of the Party''، کە لە کۆتاییدا دیمەنەکی بڕدرا.<ref name="Hollywood Reporter">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gardner|یەکەم=Chris|سەردێڕ=Barb Takes Hollywood: 'Stranger Things' Breakout Meets Casting Directors and Lands a Movie|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/rambling-reporter/shannon-purser-barb-stranger-things-926026|وێبگە=[[The Hollywood Reporter]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://mobile.twitter.com/shannonpurser/status/784073813252313088?lang=en |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220524131307/https://mobile.twitter.com/shannonpurser/status/784073813252313088?lang=en |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پێرسەر ڕۆڵی ئانابێڵ بۆومانی گێڕاوە، ئەندامێک لە تیمی نواندنی دوا ناوەندی ستانتن، لە درامای ''Rise''، و کتێبی دەنگی ''Leah on the Offbeat'' خوێندووەتەوە. == ژیانی تایبەتی == پێرسەر ڤیژواڵ ئارتیست و مۆستیقاژەنێکی نەشارەزایە. ئەو لایەنگری ئاگادارکردنەوەی تەندروستی مێشکی و [[خەمۆکی]] دەکات.<ref name="tvguide"/> لە ١٨ی نیسانی ٢٠١٨ دا، پێرسەر خۆی بە [[دووڕەگەزخواز]] [[خۆئاشکراکردن|خۆی ئاشکراکرد]] لە پۆستێکی [[تویتەر]]دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.usatoday.com/story/life/entertainthis/2017/04/19/stranger-things-star-shannon-purser-comes-out-bi-addresses-queerbaiting/100660870/|سەردێڕ='Stranger Things' star Shannon Purser comes out as bi, addresses queerbaiting|دوایین=Moniuszko|یەکەم=Sara|وێبگە=[[USA Today]]|ڕێکەوت=١٩ی نیسانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی نیسانی ٢٠١٧}}</ref> == فیلمۆگرافی == === فیلم === {| class="wikitable sortable" |- ! scope="col" | ساڵ ! scope="col" | ناو ! scope="col" | ڕۆڵ ! scope="col" class="unsortable" | تێبینییەکان |- | ٢٠١٧ | ''Wish Upon'' | جون ئاکۆستا | |- | ٢٠١٨ | ''Sierra Burgess Is a Loser'' | سیێرا بێرگز | |} === تەلەڤیزیۆن === {| class="wikitable sortable" |- ! scope="col" | ساڵ ! scope="col" | ناو ! scope="col" | ڕۆڵ ! scope="col" class="unsortable" | تێبینییەکان |- | ٢٠١٦–٢٠١٧ | ''[[شتە نامۆکان]]'' | [[شتە نامۆکان (وەرزی یەکەم)|باڕبرا "باڕب" ھۆڵاند]] | ٧ ئەڵقە |- | ٢٠١٧–ئێستا | ''Riverdale'' | ئیثڵ مەگز | ١٣ ئەڵقە |- | ٢٠١٨ | ''Rise'' | ئانابێڵ باومان | ١٠ ئەڵقە |- | ٢٠١٨–٢٠١٩ | ''Final Space'' | شانۆن ثەندەر (دەنگ) | ٤ ئەڵقە |- | rowspan="2" |٢٠٢٠ | ''Room 104'' | مێگەن | ١ ئەڵقە |- | ''Equal'' | دیل ماڕتن | زنجیرەیەکی دۆکومێنتاری، ١ ئەڵقە |- |} === پۆدکاست === {| class="wikitable sortable" |- ! scope="col" | ساڵ ! scope="col" | ناو ! scope="col" | ڕۆڵی دەنگی ! scope="col" class="unsortable" | تێبینییەکان |- | ٢٢ | ''Day by Day'' | بێتی ڵانۆن | ئەڵقەی: "Winnie, Betty, and..." |} == خەڵات و پاڵێوراوەکان == {| class="wikitable" |- ! ساڵ ! خەڵات ! بابەت ! کاری پاڵێوراو ! ئەنجام ! {{Abbr|سەرچاوە|References}} |- | ٢٠١٧ | [[خەڵاتی ئێمی پڕایم تایم]] | باشترین خانمەئەکتەری میوان لە زنجیرەیەکی درامی | ''[[شتە نامۆکان]]'' | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2017/tv/news/barb-stranger-things-emmy-nomination-2017-1202495278/|سەردێڕ=Barb From 'Stranger Things' Scores Unexpected Emmy Nomination|یەکەم=Rebecca|دوایین=Rubin|ڕێکەوت=١٣ی تەممووزی ٢٠١٧|وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|7684864}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود}} {{پۆلی کۆمنز|Shannon Purser}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٧]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:ژنانی ئەمریکی لە سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرانی دووڕەگەزخوازی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی دووڕەگەزخواز]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] g977jd40xf3ed69by4limzti7sldjsb 0 171517 1669687 1612433 2026-09-18T01:34:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە) 1669687 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''شاری پزیشکیی فاروق''' نەخۆشخانەیەکی گەورەی ناحکومییە لە شاری [[سلێمانی]]، [[گرووپی کۆمپانیاکانی فاروق]] خاوەنداریێتی لە نەخۆشخانەکە دەکات. ساڵی ٢٠١٤ نەخۆشخانەکە دامەزرا.<ref>[https://nrttv.com/News.aspx?id=36978&MapID=1 شاری پزیشکی فاروق لەبارەی "هەواڵێکی ساختە"وە روونکردنەوە دەدات]، ماڵپەری ئێن ئارتی، ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ بڵاوکراوەتەوە.</ref><ref>[https://www.aa.com.tr/ks/%D8%A6%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%88%D8%B1%DB%8C/%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%BE%D8%B2%DB%8C%D8%B4%D9%83%DB%8C%DB%8C-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%82-%D9%84%DB%95-%D8%B3%D9%84%DB%8E%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%83%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%95%D9%88%DB%95/167151 شاری پزیشکیی فاروق لە سلێمانی کرایەوە]، ماڵپەری ئاژانسی ئەنادۆل، ١٤ی نیسانی ٢٠١٤ بڵاوکراوەتەوە. </ref> نەخۆشخانەکە ١٩٠ پزیشکی پسپۆڕی هەیە لەگەڵ جێگای ٢١٠ تەختی هەیە بۆ نەخۆش.<ref>[http://speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=97127&Jor=1 شاری پزیشکی فاروق ڕوونکردنەوەیەکی بڵاوکردەوە]، ماڵپەری سپیدمیدیا، ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ بڵاوکراوەتەوە.</ref> لە نەخۆشخانەکە خزمەتگوزارییەکانی خزمەتگوزارییەکانی فریاکەوتن، تاقیگە و ڕادیۆلۆجی بەردەستە. == بەشەکان == نەخۆشخانەی شاری پزیشکیی فاروق لەکۆمەڵێک بەش پێکدێت لەوانە<ref>[https://www.farukmedicalcity.com/services/outpatient-clinics/ بەشەکان] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123102020/https://www.farukmedicalcity.com/services/outpatient-clinics/ |date=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ }}، ماڵپەری شاری پزیشکیی فاروق، ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ هێنراوە.</ref> * بەشی نەشتەرگەری قەستەری دڵ * بەشی دڵناسی * بەشی نەخۆشییەکانی سنگ و هەناسە * کلینیکی نەخۆشییەکانی پێست * کلینیکی ئیندۆکرینۆلۆجی و شەکرە * بەشی (گوێ، لووت و گەروو) و بەشی نەشتەرگەری کەللەی سەر * بەشی گەدە و هەرس * نەشتەرگەری گشتی * بەشی هیماۆلۆجی و ئۆنکۆلۆژی * بەشی پزیشکی هەناو (باتنی) * بەشی نیفرۆلۆجی * بەشی دەمارناسی * بەشی نەشتەرگەری دەمار * بەشی خۆراک و خۆراک * بەشی منداڵبوون و نەخۆشییەکانی ژنان (OB/GYN) * بەشی چاو * بەشی پزیشکی منداڵان * بەشی پزیشکی دەروونی * بەشی روماتۆلۆجی و چارەسەری فیزیکی * بەشی [[بۆریناسی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * [https://www.farukmedicalcity.com/ وێبگەی فەرمی شاری پزیشکیی فاروق]. {{تووڵی دەروازە|پزیشکی}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:نەخۆشخانەکان لە سلێمانی]] [[پۆل:نەخۆشخانەکانی کوردستان]] qp8k9zwpqd7ioq2ye27mwn9la522fkf 0 171822 1669552 1668577 2026-09-17T20:29:08Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669552 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{Infobox film | name = ٩ بۆ ٥ ڕۆژ لە پۆرن | image = | alt = | caption = | director = جێنس ھۆفمان | producer = کلێونسی کۆمینۆ | writer = جێنس ھۆفمان | music = ئەلێکس ماکگۆوان{{ھن}}مایکڵ میینڵ | cinematography = جێنس ھۆفمان | editing = {{ubl|[[Christopher Klotz]]|Kai Schröter}} | studio = ئێف ٢٤ فیلم | distributor = {{plainlist| * Media Entertainment GmbH (theatrical) * [[ستراند ڕیلیزینگ|Strand Releasing]] (بڵاوکراوەی دی ڤی دی) }} | released = {{film date|2008|08|24|مۆنتریال|df=y}} | runtime = ٩٥ خولەک | country = {{ئاڵا|ئەڵمانیا}} | language = ئینگلیزی{{ھن}}ئەڵمانی | budget = | gross = }} '''٩ بۆ ٥: ڕۆژ لە پۆرن''' ھەروەھا بە (The Porn Diaries) ناسراوە واتە ڕۆژانەی پۆرن، فیلمێکی دۆکیومێنتاری ئەڵمانییە بە زمانی [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] ساڵی ٢٠٠٨ بەرھەمھێنراوە سەبارەت بە پیشەسازی پۆرنۆگرافییە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، لە نووسین و دەرھێنانی جێنس ھۆفمانە.<ref name="variety1"/><ref name="dvdtalk"/><ref name="schnitt1"/><ref name="schnitt2"/><ref name="sft"/><ref name="joblo"/> == بەرھەمھێنان == دۆکیومێنتارییەکە پێنج ساڵی خایاند بۆ بەرھەمھێنانی لەگەڵ زیاتر لە سێ ساڵ لە وێنەگرتن.<ref name="schnitt1"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|refs= <ref name="dvdtalk">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.dvdtalk.com/reviews/43853/9-to-5-days-in-porn/|سەردێڕ=DVD review: 9 to 5: Days in Porn|دوایین=McGaughy|یەکەم=Cameron|بڵاوکەرەوە=[[DVD Talk]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠١٠| ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20100525072407/http://www.dvdtalk.com/reviews/43853/9-to-5-days-in-porn/| ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٥ی ئایاری ٢٠١٠| ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="variety1">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.variety.com/review/VE1117938164.html?categoryid=31&cs=1|سەردێڕ=9 to 5: Days In Porn|دوایین=Harvey|یەکەم=Dennis|ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100102064944/http://www.variety.com/review/VE1117938164.html?categoryid=31&cs=1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="joblo">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.joblo.com/movie-news/joblo-podcast-summer-movie-preview-with-joblo-and-guest-sasha-grey |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111231030829/https://www.joblo.com/movie-news/joblo-podcast-summer-movie-preview-with-joblo-and-guest-sasha-grey |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١ |سەردێڕ=Part One of The Summer Movie Preview with JoBlo and Sasha Grey! |ئیش=[[JoBlo]] |بڵاوکەرەوە=joblo.com |ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="schnitt1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.schnitt.de/202,3821,01|سەردێڕ=Angst und Schrecken in San Fernando|دوایین=Bickermann|یەکەم=Daniel|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Schnitt|زمان=German|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120519153004/http://www.schnitt.de/202,3821,01|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="schnitt2">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.schnitt.de/233,5401,01|سەردێڕ=Nackt auf Schicht: Interview mit Jens Hoffmann|دوایین=Bickermann|یەکەم=Daniel|بڵاوکەرەوە=Schnitt|زمان=German|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی شوباتی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120227032214/http://www.schnitt.de/233,5401,01|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="sft">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.spielefilmetechnik.de/aid,687977,page1.cfm|سەردێڕ=9to5 – Days in Porn: Review zum DVD-Release|بڵاوکەرەوە=Spiele Filme Technik|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100612181532/http://www.spielefilmetechnik.de/aid,687977,page1.cfm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{official website|http://blog.9to5-themovie.com/}} * {{IMDb title|1278293}} {{تووڵی دەروازە|فیلم}} [[پۆل:پۆرنۆگرافی]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە ئەڵمانییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] es3qi7uah0fla58hzi4x7kmzem3cgxd 0 172770 1669416 1586840 2026-09-17T16:37:16Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669416 wikitext text/x-wiki {{Databox}}[[پەڕگە:Khorramabad-County.png|وێنۆک|چەپ|300px|جێگەی شارستانی خۆرمۆوە لە [[پارێزگای لوڕستان]]دا بە ڕەنگی سوور نیشان دراوە]] '''شارستانی خۆرمۆوە''' یەکێک لە شارستانەکانی [[پارێزگای لوڕستان]]ی [[ئێران]]. ناوەندی ئەم شارستانە شاری [[خورەماوە|خۆرمۆوە]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=٢٠١٦|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤۳}}</ref> ==دانیشتووانناسی== ===دانیشتووان=== لە کاتی سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی شارستانەکە ٥٠٩،٢٥١ کەس لە ١١٣،٨٨٦ بنەماڵەدا بووە.<ref name="2006 Lorestan Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006): Lorestan Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/15.xls|access-date=25 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20110920084728/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/15.xls|format=Excel|archive-date=20 September 2011}}</ref> سەرژمێریی دواتر لە ساڵی ٢٠١١دا ٤٨٧،١٦٧ کەسی لە ١٢٨،٦٠٠ بنەماڵەدا ژماردووە.<ref name="2011 Lorestan Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011): Lorestan Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=irandataportal.syr.edu|via=Iran Data Portal, Syracuse University|url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Lorestan.xls|archive-url=https://web.archive.org/web/20230119153510/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Lorestan.xls|archive-date=19 January 2023|access-date=19 December 2022|format=Excel}}</ref> سەرژمێریی ٢٠١٦ ژمارەی دانیشتووانی شارستانەکەی بە ٥٠٦،٤٧١ کەس لە ١٤٤،٩٥٨ بنەماڵەدا پێوانە کرد.<ref name="2016 Lorestan Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Lorestan Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_15.xlsx|access-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20201012230336/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_15.xlsx|format=Excel|archive-date=12 October 2020}}</ref> ===دابەشکارییەکانی کارگێڕی=== مێژووی دانیشتووان و پێکھاتەی کارگێڕیی شارستانی خۆرمۆوە لە سێ سەرژمێریی یەک لەدوای یەکدا لە خشتەی خوارەوەدا نیشان دراوە. {| class="wikitable" |+ دانیشتووانی شارستانی خۆرمۆوە |- ! دابەشکارییەکانی کارگێڕی !! ٢٠٠٦<ref name="2006 Lorestan Province"/> !! ٢٠١١<ref name="2011 Lorestan Province"/> !! ٢٠١٦<ref name="2016 Lorestan Province"/> |- | '''[[ناوچەی ناوەندی (شارستانی خۆرمۆوە)|ناوچەی ناوەندی]]''' || style="text-align: right;"| '''٤١٧،٥٥٦''' || style="text-align: right;"| '''٤٤٥،٦٢٧''' || style="text-align: right;"| '''٤٦٣،٥٩٩''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری ئەزنا]] || style="text-align: right;"| ٦،٢١٤ || style="text-align: right;"| ٦،١٩٠ || style="text-align: right;"| ٥،٨٥٩ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری دێھپیری باشووری]] || style="text-align: right;"| ٧،٤٧٩ || style="text-align: right;"| ٩،٦٥٩ || style="text-align: right;"| ١٠،٢٥٨ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری دێھپیری باکووری]] || style="text-align: right;"| ٦،٣٣٢ || style="text-align: right;"| ٦،١٠٨ || style="text-align: right;"| ٦،٠٨٢ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری کاکاشەرەف]] || style="text-align: right;"| ٤،٠٩١ || style="text-align: right;"| ٣،٦٢٧ || style="text-align: right;"| ٢،٧٤٢ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری کۆرەگای ڕۆژاوا]]{{efn|پێشتر [[گوندەواری کۆرەگای ڕۆژاوا|گوندەواری کۆرەگا]] بوو<ref name="Lorestan Province Reforms 92761">{{cite report|title=Carrying out reforms in the villages of Lorestan province|language=fa|website=qavanin.ir|via=Laws and Regulations Portal of the Islamic Republic of Iran|url=https://qavanin.ir/Law/TreeText/92761|archive-url=https://web.archive.org/web/20230823000030/https://qavanin.ir/Law/TreeText/92761|publisher=Ministry of the Interior, Political-Defense Commission of the Government Board|last=Habibi|first=Hassan|archive-date=23 August 2023|date=c. 2023|orig-date=Approved 16 April 1372|id=Proposal 4/42/1889/1; Resolution 93808/T907|access-date=22 January 2024}}</ref>}} || style="text-align: right;"| ٤٥،٤٠٩ || style="text-align: right;"| ٥٠،٩٧١ || style="text-align: right;"| ٤٢،٨٨٤ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری کۆرەگای ڕۆژھەڵات]] || style="text-align: right;"| ١١،٢٩٤ || style="text-align: right;"| ١٢،٤٥٦ || style="text-align: right;"| ١١،٧٥٩ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری ڕۆبات (شارستانی خۆرمۆوە)|گوندەواری ڕۆبات]] || style="text-align: right;"| ٨،١٩٣ || style="text-align: right;"| ٨،٤٠٠ || style="text-align: right;"| ١٠،٥٩٩ |- | style="padding-left: 1em;" | [[خوڕەماوە|خۆرمۆوە]] (شار) || style="text-align: right;"| ٣٢٨،٥٤٤ || style="text-align: right;"| ٣٤٨،٢١٦ || style="text-align: right;"| ٣٧٣،٤١٦ |- | '''[[ناوچەی بەیڕانوەند]]'''{{efn|پێشتر [[ناوچەی بەیڕانوەند|ناوچەی چەغەڵوەندی]] بوو<ref name="Divisional Reforms 210027">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Six changes in the map of the national divisions of Lorestan and Sistan and Baluchestan provinces|زمان=fa|وێبگە=dolat.ir|via=Secretariat of the Government Information Council|ناونیشان=https://dolat.ir/detail/210027|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180804232051/https://dolat.ir/detail/210027|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئابی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Ministry of the Interior, Political and Defense Commission|دوایین=Rahimi|یەکەم=Mohammadreza|ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی نیسانی ٢٠٢٣}}</ref>}} || style="text-align: right;"| '''١١،٣٧٨''' || style="text-align: right;"| '''١٠،٨٧٩''' || style="text-align: right;"| '''١٢،٠٠٣''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری بەیڕانوەندی باشووری]] || style="text-align: right;"| ٦،٣٠٩ || style="text-align: right;"| ٥،٩٩٤ || style="text-align: right;"| ٦،٥٤٧ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری بەیڕانوەندی باکووری]] || style="text-align: right;"| ٣،٥٢٥ || style="text-align: right;"| ٣،٤٧٦ || style="text-align: right;"| ٣،٧٣٦ |- | style="padding-left: 1em;" | [[بەیڕانشەھر]] (شار){{efn|پێشتر [[بەیڕانشەھر|چەغەڵوەندی]] بوو<ref name="Divisional Reforms 210027"/>}} || style="text-align: right;"| ١،٥٤٤ || style="text-align: right;"| ١،٤٠٩ || style="text-align: right;"| ١،٧٢٠ |- | '''[[ناوچەی چەگنی]]'''{{efn|پێشتر ناوچەی دەورەی چەگنی بوو؛<ref name="Lorestan Province Structure"/> گوازرایەوە بۆ [[شارستانی چەگنی|شارستانی دەورە]]،<ref name="Name Changes in Nine Provinces"/>}} || style="text-align: right;"| '''٣١،١١٧''' || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری دەورە]] || style="text-align: right;"| ٩،٢٠٨ || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری کەشکانی باکووری|گوندەواری کەشکان]]{{efn|ناوەکەی گۆڕدرا بۆ [[گوندەواری کەشکانی باکووری]]<ref name="Dowreh County Establishment"/>}} || style="text-align: right;"| ١٠،٢٩٤ || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری تەشکان]] || style="text-align: right;"| ١٠،٣٠٣ || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[سەرابی دەورە]] (شار) || style="text-align: right;"| ١،٣١٢ || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | '''[[ناوچەی پاپی]]''' || style="text-align: right;"| '''١٦،٨٩٨''' || style="text-align: right;"| '''١٣،٥١٤''' || style="text-align: right;"| '''١٢،٢٠٤''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری چەمەسەنگەر]] || style="text-align: right;"| ٢،٥٢٠ || style="text-align: right;"| ١،٩٤٢ || style="text-align: right;"| ١،٦٧٥ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری گێریت]] || style="text-align: right;"| ٢،١٤٥ || style="text-align: right;"| ١،٨٧٦ || style="text-align: right;"| ١،٥٣٩ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری کەشوەر]] || style="text-align: right;"| ١،٨٧٣ || style="text-align: right;"| ١،٣٧٩ || style="text-align: right;"| ١،٢٠٦ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری سپیددەشت]] || style="text-align: right;"| ٥،١١٧ || style="text-align: right;"| ٣،٧٤١ || style="text-align: right;"| ٣،٦١٠ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری تەنگە حەفت]] || style="text-align: right;"| ٢،٠٤٦ || style="text-align: right;"| ٢،٠٣١ || style="text-align: right;"| ١،٢٥٧ |- | style="padding-left: 1em;" | [[سپیددەشت، لوڕستان|سپیددەشت]] (شار) || style="text-align: right;"| ٣،١٩٧ || style="text-align: right;"| ٢،٥٤٥ || style="text-align: right;"| ٢،٩١٧ |- | '''[[ناوچەی وەیسیان]]'''{{efn|گوازرایەوە بۆ شارستانی دەورە،<ref name="Dowreh County Establishment"/> کە دواتر ناوەکەی گۆڕدرا بۆ شارستانی چەگنی<ref name="Name Changes in Nine Provinces"/>}} || style="text-align: right;"| '''١٣،٠٢٩''' || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری شووڕاو (شارستانی چەگنی)|گوندەواری شووڕاو]] || style="text-align: right;"| ٥،٠٨١ || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری وەیسیان]] || style="text-align: right;"| ٦،١٣١ || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[وەیسیان]] (شار){{efn|پێشتر [[وەیسیان|مەحموودوەند]] بوو<ref name="Dowreh County Establishment"/>}} || style="text-align: right;"| ١،٨١٧ || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | '''[[ناوچەی زاغە]]''' || style="text-align: right;"| '''١٩،٢٧٣''' || style="text-align: right;"| '''١٦،٨٦٩''' || style="text-align: right;"| '''١٧،٤٤٠''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری قایدڕەحمەت]] || style="text-align: right;"| ٧،٣٨١ || style="text-align: right;"| ٦،٤٤٩ || style="text-align: right;"| ٦،١٠٨ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری ڕەزان (شارستانی خۆرمۆوە)|گوندەواری ڕەزان]] || style="text-align: right;"| ٣،١٠٢ || style="text-align: right;"| ٢،٠٥٢ || style="text-align: right;"| ٣،٢٦٠ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری زاغە]] || style="text-align: right;"| ٥،٩٥١ || style="text-align: right;"| ٥،٦٨٣ || style="text-align: right;"| ٥،٢٩٦ |- | style="padding-left: 1em;" | [[زاغە]] (شار) || style="text-align: right;"| ٢،٨٣٩ || style="text-align: right;"| ٢،٦٨٥ || style="text-align: right;"| ٢،٧٧٦ |- | '''کۆ''' || style="text-align: right;"| '''٥٠٩،٢٥١''' || style="text-align: right;"| '''٤٨٧،١٦٧''' || style="text-align: right;"| '''٥٠٦،٤٧١''' |- | colspan=4 | {{small|گوندەوار {{=}} Rural District}} |} ==دانیشتووانناسی== ===زمان=== دانیشتووانی شارەکە بە شێوەیەکی سەرەکی لوڕ و کوردی لەکن.<ref>Anonby, Erik John [http://anonby.balafon.net/wp-content/uploads/2007/06/jra-172-171-197.pdf "Update on Luri: How many languages"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150501053458/http://anonby.balafon.net/wp-content/uploads/2007/06/jra-172-171-197.pdf|date=2015-05-01}} ''JRAS (Journal of the Royal Asiatic Society) Series 3'' 13(2): pp.&nbsp;171–197, p.183, {{doi|10.1017/S1356186303003067}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Khorramabad is the largest city of Lurs |ڕێکەوت=١٨ی نیسانی ٢٠١٨|ناونیشان=http://yaftenews.ir/news/other/22438-khademi9701.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Yafte news agancy |زمان=fa |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی نیسانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210422153606/http://yaftenews.ir/news/other/22438-khademi9701.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە خوارەوە، پێکھاتەی زمانیی شارەکە ببینە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Language distribution: individual languages and language families |ناونیشان=http://iranatlas.net/index.html?module=module.language-distribution.single_language#eyJ0IjoieCIsImkiOiJiNjBjOGY3OGMwYjI5MTAwYThhZjliNWVhNGYxNTQzZSIsInMiOjE2OTQ4MTAwMTI0NjB9 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=Iran Atlas}}</ref>{{bar box|title=پێکھاتەی زمانیی خۆرمۆوە (٢٠٢٢)|titlebar=#ddd|left1=زمان|right1=ڕێژە|float=|bars={{bar percent|[[زمانی لوڕی|لوڕی]]|blue|60}} {{bar percent|[[لەکی]]|red|40}}}} == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای لوڕستان]] * [[خورەماوە|خوڕەماوە]] == سەرچاوەکان == {{پارێزگای لوڕستان}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Khorramabad County}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای لوڕستان]] [[پۆل:شارستانی خورەماوە]] [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] 91dot2egk2cs19a9697re5rscplo15h 0 172898 1669405 1586611 2026-09-17T16:35:26Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669405 wikitext text/x-wiki {{Databox}}[[پەڕگە:شهرستان بویراحمد - BoyerAhmad county.png|وێنۆک|چەپ|300px|جێگەی شارستانی بۆیەر ئەحمەد لە [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]]دا بە ڕەنگی سەوز نیشان دراوە]] '''شارستانی بۆیەر ئەحمەد''' ({{بە فارسی|شهرستان بویراحمد}}) یەکێک لە شارستانەکانی [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]]ی [[ئێران]]ە. ناوەندی ئەم شارستانە شاری [[یاسووج]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref> ==مێژوو== دوای سەرژمێریی نیشتمانیی ٢٠٠٦، گوندی «مادەوانی سەروو» بەرزکرایەوە بۆ پلەی شار وەک [[مادەوان، ئێران|مادەوان]].<ref name="Madavan City">{{cite report|title=The transformation of Madavan-e Olya village from Sarrud-e Shomali Rural District in the Central District of Boyer-Ahmad County in Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad province to Madavan city|language=fa|website=qavanin,ir|via=Laws and Regulations Portal of the Islamic Republic of Iran|url=https://qavanin.ir/Law/PrintText/119426|archive-url=https://web.archive.org/web/20230812002401/https://qavanin.ir/Law/PrintText/119426|publisher=Ministry of the Interior, Political-Defense Commission of the Government Board|last=Davodi|first=Parviz|archive-date=12 August 2023|date=c. 2023|orig-date=Approved 29 July 1386|id=Proposal 93023/42/1/1; Letter 58538/T26118AH|access-date=12 August 2023}}</ref> دوای سەرژمێریی ٢٠١١، [[ناوچەی کەبگیان]] لە [[شارستانی دانا]] جیاکرایەوە بۆ ئەوەی پەیوەست بێت بە شارستانی بۆیەر ئەحمەد.<ref name="Kabgian District Transfer">{{cite report|title=Approval letter regarding the annexation of Kabgian District with its center of the city of Chitab from Dana County to Boyer-Ahmad County|language=fa|website=rc.majlis.ir|via=Islamic Council Research Center|url=https://rc.majlis.ir/fa/law/show/793633|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204147/https://rc.majlis.ir/fa/law/show/793633|publisher=Ministry of the Interior, Council of Ministers|last=Rahimi|first=Mohammadreza|archive-date=24 June 2021|date=c. 2021|orig-date=Approved 20 May 1389|id=Proposal 8877/42/1/4/1; Letter 158802/T38854H; Notification 89699/T44509K|access-date=12 August 2023}}</ref> دوای سەرژمێریی ٢٠١٦، شاری مادەوان و چەند گوندێک لەگەڵ شاری [[یاسووج]] تێکەڵکران.<ref name="Madavan and Yasuj Merger">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=The annexation of several villages to the city of Yasuj: The merger of the cities of Madavan and Yasuj was approved|زمان=fa|وێبگە=mehrnews.com|via=Mehr News Agency|ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/5776562/الحاق-چند-روستا-به-شهر-یاسوج-ادغام-شهرهای-مادوان-و-یاسوج-تصویب|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230812004041/https://www.mehrnews.com/news/5776562/الحاق-چند-روستا-به-شهر-یاسوج-ادغام-شهرهای-مادوان-و-یاسوج-تصویب|بڵاوکەرەوە=Ministry of the Interior, Board of Ministers|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئابی ٢٠٢٣|ڕێکەوت=١٤ی ئابی ١٤٠٢|orig-date=Approved 13 May 1302|id=Proposal 195155|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> [[گوندەواری سپیدار (شارستانی بۆیەر ئەحمەد)|گوندەواری سپیدار]] لە [[ناوچەی ناوەندی (شارستانی بۆیەر ئەحمەد)|ناوچەی ناوەندی]] جیاکرایەوە لە کاتی پێکھێنانی [[ناوچەی سپیدار]]، لەگەڵ [[گوندەواری سیڤاکی]] نوێ؛<ref name="Sepidar District Formation">{{cite report|title=Letter of approval regarding the national divisions of Boyer-Ahmad County in Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad province|language=fa|website=qavanin.ir|via=Laws and Regulations Portal of the Islamic Republic of Iran|url=https://qavanin.ir/Law/TreeText/267287|archive-url=https://web.archive.org/web/20230812105750/https://qavanin.ir/Law/TreeText/267287|publisher=Ministry of the Interior, Council of Ministers|last=Jahangiri|first=Ishaq|archive-date=12 August 2023|date=c. 2023|orig-date=Approved 10 August 2018|id=Proposal 28230|access-date=12 August 2023}}</ref> و گوندی [[سپیدار، ئێران|سپیدار]] بەرزکرایەوە بۆ پلەی شار.<ref name="Sepidar City">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=The approval of the Ministry of the Interior to upgrade the village of Sepidar, Boyer-Ahmad County, to a city|زمان=fa|وێبگە=mehrnews.com|via=Mehr News Agency|ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/5244110/موافقت-وزارت-کشور-با-ارتقای-روستای-سپیدار-بویراحمد-به-شهر|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230812111628/https://www.mehrnews.com/news/5244110/موافقت-وزارت-کشور-با-ارتقای-روستای-سپیدار-بویراحمد-به-شهر|بڵاوکەرەوە=Ministry of the Interior|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئابی ٢٠٢٣|ڕێکەوت=٥ی تەممووزی ١٤٠٠|دوایین=Fazli|یەکەم=Rahmani|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> لە ٢٠١٩، [[ناوچەی مارگوون]] لە شارستانەکە جیاکرایەوە لە کاتی دامەزراندنی [[شارستانی مارگوون]].<ref name="Margown County Establishment">{{cite report|title=Divisional changes and reforms in Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad province|language=fa|website=qavanin.ir|via=Laws and Regulations Portal of the Islamic Republic of Iran|url=https://qavanin.ir/Law/PrintText/267292|archive-url=https://web.archive.org/web/20230811213059/https://qavanin.ir/Law/PrintText/267292|publisher=Ministry of the Interior, Council of Ministers|last=Jahangiri|first=Ishaq|archive-date=11 August 2023|date=c. 2023|orig-date=Approved 8 October 2018|id=Proposal 245367|access-date=11 August 2023}}</ref> ==دیمۆگرافی== ===دانیشتووان=== لە کاتی سەرژمێریی ٢٠٠٦دا، دانیشتووانی شارستانەکە ٢١٢٬٥٥٢ کەس بووە لە ٤٣٬٤٩٠ خێزاندا.<ref name="2006 Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006): Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/17.xls|access-date=25 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20110920094811/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/17.xls|format=Excel|archive-date=20 September 2011}}</ref> سەرژمێریی دواتر لە ٢٠١١دا ٢٤٣٬٧٧١ کەسی لە ٥٨٬٢٨١ خێزاندا بژاردووە.<ref name="2011 Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011): Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=irandataportal.syr.edu|via=Iran Data Portal, Syracuse University|url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Kohgiluyeh-and-Buyer-Ahmad.xls|archive-url=https://web.archive.org/web/20230119003203/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Kohgiluyeh-and-Buyer-Ahmad.xls|archive-date=19 January 2023|access-date=19 December 2022|format=Excel}}</ref> سەرژمێریی ٢٠١٦ دانیشتووانی شارستانەکەی بە ٢٩٩٬٨٨٥ کەس لە ٧٧٬٥٦٩ خێزاندا پێوانە کردووە.<ref name="2016 Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_17.xlsx|access-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20211102075451/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_17.xlsx|format=Excel|archive-date=2 November 2021}}</ref> ===دابەشکارییە کارگێڕییەکان=== مێژووی دانیشتووان و پێکھاتەی کارگێڕیی شارستانی بۆیەر ئەحمەد لە سێ سەرژمێریی یەک لە دوای یەک لە خشتەی خوارەوەدا نیشان دراوە. {| class="wikitable" |+ دانیشتووانی شارستانی بۆیەر ئەحمەد |- ! دابەشکارییە کارگێڕییەکان !! ٢٠٠٦<ref name="2006 Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province" /> !! ٢٠١١<ref name="2011 Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province" /> !! ٢٠١٦<ref name="2016 Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province" /> |- | '''[[ناوچەی ناوەندی (شارستانی بۆیەر ئەحمەد)|ناوچەی ناوەندی]]''' || style="text-align: right;"| '''١٧٤٬٨٤٦''' || style="text-align: right;"| '''٢١٠٬١٩٢''' || style="text-align: right;"| '''٢٦٠٬٨٤٠''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری دەشتی ڕووم|گوندەواری دەشتی ڕووم]] || style="text-align: right;"| ٩٬٨٧٤ || style="text-align: right;"| ٩٬٨٠٣ || style="text-align: right;"| ١٠٬٨٥٣ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری کاکان|گوندەواری کاکان]] || style="text-align: right;"| ٢٬٢٨١ || style="text-align: right;"| ١٬٩٧٥ || style="text-align: right;"| ١٬٧٠٨ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری سەروودی باشوور|گوندەواری سەروودی باشوور]] || style="text-align: right;"| ٣١٬٥٠٣ || style="text-align: right;"| ٤٤٬١١٢ || style="text-align: right;"| ٥٣٬٧٢٦ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری سەروودی باکوور|گوندەواری سەروودی باکوور]] || style="text-align: right;"| ٢٥٬٩٠٨ || style="text-align: right;"| ٢٧٬٣٩٥ || style="text-align: right;"| ٣٤٬١٤٠ |- | style="padding-left: 1em;" | گوندەواری سپیدار || style="text-align: right;"| ٨٬٤٩٤ || style="text-align: right;"| ٧٬٦٢٥ || style="text-align: right;"| ٧٬٨٠٣ |- | style="padding-left: 1em;" | [[مادەوان، ئێران|مادەوان]] (شار) || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ١٠٬٧٧٧ || style="text-align: right;"| ١٨٬٠٧٨ |- | style="padding-left: 1em;" | [[یاسووج]] (شار) || style="text-align: right;"| ٩٦٬٧٨٦ || style="text-align: right;"| ١٠٨٬٥٠٥ || style="text-align: right;"| ١٣٤٬٥٣٢ |- | '''[[ناوچەی کەبگیان]]''' || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| '''٧٬٧٤١''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری چنار|گوندەواری چنار]] || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ١٬٧٦١ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری کەبگیان|گوندەواری کەبگیان]] || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ٤٬٨١٦ |- | style="padding-left: 1em;" | [[چیتاب]] (شار) || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ١٬١٦٤ |- | '''[[ناوچەی لووداب]]''' || style="text-align: right;"| '''١٤٬٦٨٧''' || style="text-align: right;"| '''١٢٬٥٨٧''' || style="text-align: right;"| '''١١٬٢٩٥''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری چین|گوندەواری چین]] || style="text-align: right;"| ٤٬٨٧٩ || style="text-align: right;"| ٤٬٣٣٢ || style="text-align: right;"| ٣٬٦٦٧ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری لووداب|گوندەواری لووداب]] || style="text-align: right;"| ٩٬٣٩٢ || style="text-align: right;"| ٧٬٧٦٣ || style="text-align: right;"| ٧٬٠٨٣ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گەراوی خواروو]] (شار) || style="text-align: right;"| ٤١٦ || style="text-align: right;"| ٤٩٢ || style="text-align: right;"| ٥٤٥ |- | '''[[ناوچەی مارگوون]]''' || style="text-align: right;"| '''٢٣٬٠١٩''' || style="text-align: right;"| '''٢٠٬٩٣٧''' || style="text-align: right;"| '''١٩٬٨٧٦''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری مارگوون|گوندەواری مارگوون]] || style="text-align: right;"| ٩٬٤٤٠ || style="text-align: right;"| ٧٬٦٣٦ || style="text-align: right;"| ٧٬٣٩٨ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری زیلایی|گوندەواری زیلایی]] || style="text-align: right;"| ١١٬٠٤١ || style="text-align: right;"| ١٠٬٥٩٥ || style="text-align: right;"| ٩٬٣٤٣ |- | style="padding-left: 1em;" | [[مارگوون]] (شار) || style="text-align: right;"| ٢٬٥٣٨ || style="text-align: right;"| ٢٬٧٠٦ || style="text-align: right;"| ٣٬١٣٥ |- | '''[[ناوچەی سپیدار]]''' || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری سپیدار (شارستانی بۆیەر ئەحمەد)|گوندەواری سپیدار]] || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری سیڤاکی]] || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[سپیدار، ئێران|سپیدار]] (شار) || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | '''کۆی گشتی''' || style="text-align: right;"| '''٢١٢٬٥٥٢''' || style="text-align: right;"| '''٢٤٣٬٧٧١''' || style="text-align: right;"| '''٢٩٩٬٨٨٥''' |- | colspan=4 | {{small|گوندەوار = Rural District}} |} == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]] * [[یاسووج]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران|کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Boyer-Ahmad County}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]] [[پۆل:شارستانی بۆیەر ئەحمەد]] [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] d9vvl74syzdaiait29ueyozxp2gn9sr 0 172904 1669446 1588353 2026-09-17T19:34:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669446 wikitext text/x-wiki {{Databox}}[[پەڕگە:Chahar Mahaal and Bakhtiari Shahre Kord.svg|وێنۆک|چەپ|270px|جێگەی شارستانی شەھری کورد لە [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]]دا بە ڕەنگی زەرد نیشان دراوە]] '''شارستانی شەھری کورد''' ({{بە فارسی|شهرستان شهرکرد}}) یەکێک لە شارستانەکانی [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]]ی [[ئێران]]ە. ناوەندی ئەم شارستانە شاری [[شەھری کورد]]ە. == مێژوو == لە ٢٠٠٧، [[ناوچەی کیار]] لە شارستانەکە جیا کرایەوە لە کاتی دامەزراندنی [[شارستانی کیار]]<ref name="Kiar County Establishment"> {{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Parviz |دوایین=Davoodi |بەستەری نووسەر=Parviz Davoodi |orig-date={{lang|fa|rtl=yes|تاریخ تصویب}} (Approval date) 1386/07/29 (Iranian Jalali calendar) |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|script-title=fa:تصویبنامه وزرای عضو کمیسیون سیاسی- دفاعی هیئت دولت در خصوص برخی تغییرات و تقسیمات کشوری در استان چهار محال و بختیاری |trans-title=‌Approval of the Ministers of the Political Defense Commission of the Government Board regarding some changes and national divisions in Chaharmahal and Bakhtiari province |ناونیشان=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/132618|سەردێڕ=- هیات وزیران |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250826193151/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/132618 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئابی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە={{lang|لام تا کام}} [Lam ta Kam] |بڵاوکەرەوە={{lang|‌وزارت کشور}} [Ministry of the Interior] |agency={{lang|کمیسیون سیاسی دفاعی هیأت دولت}} [Political Defense Commission of the Government Board] |زمان=fa |id={{lang|شناسه}} [ID] 2773B618-ABF2-4EA2-A9B9-33054C181C06.}}</ref> گوندی [[وەردەنجان، ئێران|وەردەنجان]] لە ٢٠١١ کرا بە شار.<ref name="Dastana, Manj, Pardanjan, and Vardanjan"> {{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Mohammad Reza |دوایین=Rahimi |بەستەری نووسەر=Mohammad Reza Rahimi |orig-date={{lang|fa|rtl=yes|تاریخ تصویب}} (Approval date) 1389/11/10 (Iranian Jalali calendar) |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|script-title=fa: تصویب نامه در خصوص تقسیمات کشوری در استان چهارمحال و بختیاری |trans-title=‌Approval regarding national divisions in Chaharmahal and Bakhtiari province |ناونیشان=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/793954|سەردێڕ=- هیات وزیران |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231116180700/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/793954 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە={{lang|لام تا کام}} [Lam ta Kam] |بڵاوکەرەوە={{lang|‌وزارت کشور}} [Ministry of the Interior] |agency={{lang|کمیسیون سیاسی دفاعی هیأت دولت}} [Political Defense Commission of the Government Board] |زمان=fa |id={{lang|شماره ابلاغیه 293621/ت45487ک}} [Notification number 293621/T45487K].}}</ref> لە ٢٠١٣، [[گوندەواری دەستگورد (شارستانی فەرۆخشار)|گوندەواری دەستگورد]] و شاری [[فەرۆخشار]] لە ناوچەکانیان جیا کرانەوە لە کاتی پێکھێنانی [[ناوچەی فەرۆخشار]]، بە [[گوندەواری قەھفەرۆخ]]ی نوێشەوە.<ref name="Farrokhshahr District Formation"> {{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Mohammad Reza |دوایین=Rahimi |بەستەری نووسەر=Mohammad Reza Rahimi |orig-date={{lang|fa|rtl=yes|تاریخ تصویب}} (Approval date) 1392/05/02 (Iranian Jalali calendar) |ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٣|script-title=fa: اصلاحات تقسیماتی در استان چهارمحال و بختیاری |trans-title=‌Divisional reforms in Chaharmahal and Bakhtiari province |ناونیشان=https://davoudabadi.ir/page/78591623|سەردێڕ=اصلاحات تقسیماتی در استان چهارمحال و بختیاری مصوب 1392/05/02 {{!}} مهدی داودآبادی |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250829163940/https://davoudabadi.ir/page/78591623 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە={{lang|مهدی داودآبادی}} [Mehdi Davudabadi] |بڵاوکەرەوە={{lang|‌وزارت کشور}} [Ministry of the Interior] |agency={{lang|هیات وزیران}} [Council of Ministers] |زمان=fa |id={{lang| پیشنهاد شماره 163150/ 42/ 4/ 1}} [Proposal Number 163150/42/1/].}}</ref> لە ھەمان ساڵدا، ناوچەکانی [[ناوچەی بێن|بێن]] و [[ناوچەی سامان|سامان]] لە شارستانەکە جیا کرانەوە بۆ دامەزراندنی [[شارستانی بێن]] و [[شارستانی سامان]].<ref name="Ben and Saman Counties Establishment"> {{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Mohammad Reza |دوایین=Rahimi |بەستەری نووسەر=Mohammad Reza Rahimi |orig-date={{lang|fa|rtl=yes|تاریخ ابلاغیه : 1391/10/12}} (Date of Resolution: 1391/10/12) (Iranian Jalali calendar) |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|script-title=fa:تصویب‌نامه درخصوص تقسیمات کشوری در استان چهارمحال و بختیاری |trans-title=‌Resolution on national divisions in Chaharmahal and Bakhtiari province |ناونیشان=https://rc.majlis.ir/fa/law/show/826689 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130110181426/https://rc.majlis.ir/fa/law/show/826689 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە={{lang|مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی ایران}} [Research Center of the Islamic Consultative Assembly of Iran] |بڵاوکەرەوە={{lang|‌وزارت کشور}} [Ministry of the Interior] |agency={{lang|هیات وزیران}} [Council of Ministers] |زمان=fa |id={{lang|بختیاری شماره۲۰۰۶۷۱/ت۴۷۶۶۱ه}} [Notification Number 200671/T47661H].}}</ref> جگە لەوەش، گوندی [[ھاروونی، چوارمەحاڵ و بەختیاری|ھاروونی]] بوو بە شار.<ref name="Haruni City">{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=fa:روستاي هاروني شهرستان شهركرد به شهر ارتقا يافت|trans-title=Haruni village of Shahrekord County was upgraded to a city|زمان=fa|وێبگە=Islamic Republic News Agency|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/80483572/%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%8A-%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%8I-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%83%D8%B1%D8%AF-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%82%D8%A7-%D9%8A%D8%A7%D9%81%D8%AA|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240831194048/https://www.irna.ir/news/80483572/%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%8A-%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%8I-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%83%D8%B1%D8%AF-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%82%D8%A7-%D9%8A%D8%A7%D9%81%D8%AA|بڵاوکەرەوە=Shura Majlis|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|id={{lang|fa|rtl=yes|کد خبر: 80483572}} [News Code: 80483572]|orig-date={{lang|۱۳ دی ۱۳۹۱}} (13 Dey 1391) (Iranian Jalali calendar)|ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[ناوچەی فەرۆخشار]] لە کاتی دامەزراندنی [[شارستانی فەرۆخشار]] لە ٢٠٢٣ لە شارستانەکە جیا کرایەوە.<ref name="Farrokhshahr County Establishment">{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Mohammad |دوایین=Mokhber |بەستەری نووسەر=Mohammad Mokhber |orig-date={{lang|fa|rtl=yes|شماره ۸۸۹۶۳/ت ۶۱۳۳۰ هـ ـ ۱۴۰۲/۵/۲۳}} (No. 88963/T 61330 AH - 1402/5/23) (Iranian Jalali calendar) |ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠٢٣|script-title=fa:تصویب‌نامه در خصوص تقسیمات کشوری در شهرستان شهرکرد |trans-title=‌Resolution on the national divisions in Shahrekord County |ناونیشان=https://sdil.ac.ir/%D9%85%D8%B5%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D9%87%DB%8C%D8%A3%D8%AA-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D8%B3%D9%88%D9%85-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B2/|سەردێڕ=مصوبات هیأت دولت دهه سوم آبان ۱۴۰۲ - پژوهشکده حقوق شهر دانش - انتشارات حقوقی، کارگاه های کاربردی حقوقی |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240311030641/https://sdil.ac.ir/%D9%85%D8%B5%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D9%87%DB%8C%D8%A3%D8%AA-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D8%B3%D9%88%D9%85-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B2/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە={{lang|پژوهشکده حقوقی شهر دانش}} [Shahr Danesh Law Research Institute] |بڵاوکەرەوە={{lang|‌وزارت کشور}} [Ministry of the Interior] |agency={{lang|هیات وزیران}} [Council of Ministers] |زمان=fa |id={{lang|شماره ۸۸۹۶۳/ت ۶۱۳۳۰ هـ ـ ۱۴۰۲/۵/۲۳}} [Number 88963/T 61330 AH]. |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == دیمۆگرافیا == === دانیشتووان === لە کاتی سەرژمێریی نیشتمانیی ٢٠٠٦، ژمارەی دانیشتووانی شارستانەکە ٣٦٢،٣٨١ کەس بوو لە ٩١،٢٧٣ خێزاندا.<ref name="2006 Chaharmahal and Bakhtiari Province"> {{بیرخستنەوەی وێب|script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1385 : استان چهارمحال و بختیاری |trans-title=General Population and Housing Census 2006: Chaharmahal and Bakhtiari Province |زمان=fa |وێبگە={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |ناونیشان=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/14.xls|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110920094403/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/14.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١١|format=Excel |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٢}}</ref> سەرژمێریی دواتر لە ٢٠١١دا ٣٤٠،٣٨٢ کەسی لە ٩٥،٤٠٦ خێزاندا ژمارد.<ref name="2011 Chaharmahal and Bakhtiari Province"> {{بیرخستنەوەی وێب|script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1390 : استان چهارمحال و بختیاری |trans-title=General Population and Housing Census 2011: Chaharmahal and Bakhtiari Province |زمان=fa |وێبگە=Iran Data Portal—Syracuse University |ناونیشان=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Chahar-Mahal-and-Bakhtiari.xls |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230116012310/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Chahar-Mahal-and-Bakhtiari.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|agency={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |format=Excel |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> سەرژمێریی ٢٠١٦ ژمارەی دانیشتووانی شارستانەکەی بە ٣١٥،٩٨٠ کەس لە ٩٣،١٠٤ خێزاندا پێوانە کرد.<ref name="2016 Chaharmahal and Bakhtiari Province"> {{بیرخستنەوەی وێب|script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1395 : استان چهارمحال و بختیاری |trans-title=General Population and Housing Census 2016: Chaharmahal and Bakhtiari Province |زمان=fa |وێبگە={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |ناونیشان=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_14.xlsx|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190524080828/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_14.xlsx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئایاری ٢٠١٩|format=Excel |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> === دابەشکردنی کارگێڕی === مێژووی دانیشتووان و پێکھاتەی کارگێڕیی شارستانی شاریکورد لە سێ سەرژمێریی یەک لە دوای یەکدا لە خشتەی خوارەوەدا نیشان دراوە. {| class="wikitable" |+ دانیشتووانی شارستانی شاریکورد |- ! دابەشکردنی کارگێڕی !! ٢٠٠٦<ref name="2006 Chaharmahal and Bakhtiari Province"/> !! ٢٠١١<ref name="2011 Chaharmahal and Bakhtiari Province"/> !! ٢٠١٦<ref name="2016 Chaharmahal and Bakhtiari Province"/> |- | '''[[ناوچەی ناوەندی (شارستانی شاریکورد)|ناوچەی ناوەندی]]''' || style="text-align: right;"| '''٢٢٤،٣٨٠''' || style="text-align: right;"| '''٢٤٢،٢١٥''' || style="text-align: right;"| '''٢٤٦،٠٤٦''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری حەومە (شارستانی شاریکورد)|گوندەواری حەومە]] || style="text-align: right;"| ٢٣،٣٩٧ || style="text-align: right;"| ٣،٨٨٨ || style="text-align: right;"| ٥،٣٦٠ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری تاقانەک|گوندەواری تاقانەک]]{{efn|پێشتر [[گوندەواری ھەفشەجان]]<ref name="Lordegan, Ardal, Shahrekord, Farsan"> {{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Hassan |دوایین=Habibi |بەستەری نووسەر=Hassan Habibi |orig-date={{lang|fa|rtl=yes|تاریخ تصویب}} (Approval date) 1369/02/26 (Iranian Jalali calendar) |ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ١٩٩٠|script-title=fa:تصویب اصلاحاتی در دهستانهای استان چهار محال و بختیاری |trans-title=‌Approval of reforms in rural districts of Chaharmahal and Bakhtiari province |ناونیشان=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/112809|سەردێڕ=- هیات وزیران |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250826234013/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/112809 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئابی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە={{lang|لام تا کام}} [Lam ta Kam] |بڵاوکەرەوە={{lang|‌وزارت کشور}} [Ministry of the Interior] |agency={{lang|کمیسیون سیاسی دفاعی هیأت دولت}} [Political Defense Commission of the Government Board] |زمان=fa |id={{lang|شناسه}} [ID] E80123B8-C979-4E5D-9C98-3FB8DCCB1166. {{lang|شماره دوره}} [Course number] 69.}}</ref>}} || style="text-align: right;"| ٥،٠٣٥ || style="text-align: right;"| ٥،٧٣٣ || style="text-align: right;"| ٥،٧١٦ |- | style="padding-left: 1em;" | [[فەرۆخشار]] (شار) || style="text-align: right;"| ٢٨،٩٢٠ || style="text-align: right;"| ٣٠،٠٣٦ || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[ھەفشەجان]] (شار) || style="text-align: right;"| ٢٠،٠٤٢ || style="text-align: right;"| ٢٠،٨٤٧ || style="text-align: right;"| ٢١،٣٥٢ |- | style="padding-left: 1em;" | [[کیان، ئێران|کیان]] (شار){{efn|پێشتر گوندی [[کیان، ئێران|شەھرەک]]<ref name="Babaheydar and Kian Cities"> {{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Hassan |دوایین=Habibi |بەستەری نووسەر=Hassan Habibi |orig-date={{lang|fa|rtl=yes|تاریخ تصویب}} (Approval date) 1370/11/16 (Iranian Jalali calendar) |ڕێکەوت=٥ی شوباتی ١٩٩٢|script-title=fa:تبدیل روستاهای باباحیدر از توابع شهرستان فارسان و شهرک از توابع شهرکرد به ترتیب به شهر باباحیدر و شهرکیان |trans-title=‌Conversion of the villages of Babaheydar from Farsan and Shahrak from Shahrekord to Babaheydar and Shahr-e Kian, respectively |ناونیشان=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/113343|سەردێڕ=- هیات وزیران |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231116172708/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/113343 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە={{lang|لام تا کام}} [Lam ta Kam] |بڵاوکەرەوە={{lang|‌وزارت کشور}} [Ministry of the Interior] |agency={{lang|کمیسیون سیاسی دفاعی هیأت دولت}} [Political Defense Commission of the Government Board] |زمان=fa |id={{lang|شناسه}} [ID] 3142E809-A825-402A-A4BD-B655AA617161. {{lang|شماره دوره}} [Course number] 70.}}</ref>}} || style="text-align: right;"| ١٠،٩٢٢ || style="text-align: right;"| ١٢،٠٢٠ || style="text-align: right;"| ١٢،٩٤٨ |- | style="padding-left: 1em;" | [[نافێچ]] (شار) || style="text-align: right;"| ٣،٨١٤ || style="text-align: right;"| ٣،٩٧٥ || style="text-align: right;"| ٤،٠٥٩ |- | style="padding-left: 1em;" | [[شاری کورد]] (شار) || style="text-align: right;"| ١٢٦،٧٤٦ || style="text-align: right;"| ١٥٩،٧٧٥ || style="text-align: right;"| ١٩٠،٤٤١ |- | style="padding-left: 1em;" | [[تاقانەک]] (شار) || style="text-align: right;"| ٥،٥٠٤ || style="text-align: right;"| ٥،٩٤١ || style="text-align: right;"| ٦،١٧٠ |- | '''[[ناوچەی بێن]]'''{{efn|گوێزرایەوە بۆ [[شارستانی بێن]]<ref name="Ben and Saman Counties Establishment"/>}} || style="text-align: right;"| '''٢٧،٧٣١''' || style="text-align: right;"| '''٢٩،٤٨١''' || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری وەردەنجان]] || style="text-align: right;"| ١١،٠١٤ || style="text-align: right;"| ٨،٥٤٩ || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری زایەندەروودی باشوور]] || style="text-align: right;"| ٥،٠١٨ || style="text-align: right;"| ٤،٨٣٣ || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[بێن، ئێران|بێن]] (شار) || style="text-align: right;"| ١١،٦٩٩ || style="text-align: right;"| ١١،٧٧٥ || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[وەردەنجان، ئێران|وەردەنجان]] (شار) || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ٤،٣٢٤ || style="text-align: right;"| |- | '''[[ناوچەی فەرۆخشار]]'''{{efn|گوێزرایەوە بۆ [[شارستانی فەرۆخشار]] دوای سەرژمێریی ٢٠١٦}} || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| '''٣٧،٠٦٨''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری دەستگورد (شارستانی فەرۆخشار)|گوندەواری دەستگورد]] || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ٤،٣٥٠ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری قەھفەرۆخ]] || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ٩٧٩ |- | style="padding-left: 1em;" | [[فەرۆخشار]] (شار) || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ٣١،٧٣٩ |- | '''[[ناوچەی کیار]]'''{{efn|گوێزرایەوە بۆ [[شارستانی کیار]]<ref name="Kiar County Establishment"/>}} || style="text-align: right;"| '''٤٣،١٠٨''' || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | گوندەواری دەستگورد || style="text-align: right;"| ٦،١٢٠ || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری کیاری ڕۆژاوا]] || style="text-align: right;"| ١٥،٣٥٢ || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری کیاری ڕۆژھەڵات]] || style="text-align: right;"| ٨،٥٤٠ || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گەھروو]] (شار) || style="text-align: right;"| ٦،٠٩٣ || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[شەلامەزار]] (شار) || style="text-align: right;"| ٧،٠٠٣ || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | '''[[ناوچەی لاران]]''' || style="text-align: right;"| '''٣٢،٧٠٥''' || style="text-align: right;"| '''٣٢،٧٩١''' || style="text-align: right;"| '''٣٢،٨٦٣''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری لار]] || style="text-align: right;"| ١٣،٨٢٤ || style="text-align: right;"| ١٣،٨٧٧ || style="text-align: right;"| ٩،٠٧٥ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری مەرغ مەلەک]] || style="text-align: right;"| ٢،٣٤٢ || style="text-align: right;"| ٢،٠٩٧ || style="text-align: right;"| ٢،٢٩٨ |- | style="padding-left: 1em;" | [[ھاروونی، چوارمەحاڵ و بەختیاری|ھاروونی]] (شار) || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ٣،٦٠١ |- | style="padding-left: 1em;" | [[سوودجان]] (شار) || style="text-align: right;"| ٥،٤١٥ || style="text-align: right;"| ٥،٤١٠ || style="text-align: right;"| ٥،٥٨١ |- | style="padding-left: 1em;" | [[سوورێشجان]] (شار) || style="text-align: right;"| ١١،١٢٤ || style="text-align: right;"| ١١،٤٠٧ || style="text-align: right;"| ١٢،٣٠٨ |- | '''[[ناوچەی سامان]]'''{{efn|گوێزرایەوە بۆ [[شارستانی سامان]]<ref name="Ben and Saman Counties Establishment"/>}} || style="text-align: right;"| '''٣٤،٤٥٧''' || style="text-align: right;"| '''٣٥،٨٩٥''' || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری ھوورە]] || style="text-align: right;"| ١٠،٢٨٠ || style="text-align: right;"| ١٠،٤٨٣ || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری سامان]] || style="text-align: right;"| ٩،٤٠٠ || style="text-align: right;"| ١٠،٠٨٥ || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[سامان، چوارمەحاڵ و بەختیاری|سامان]] (شار) || style="text-align: right;"| ١٤،٧٧٧ || style="text-align: right;"| ١٥،٣٢٧ || style="text-align: right;"| |- | '''کۆی گشتی''' || style="text-align: right;"| '''٣٦٢،٣٨١''' || style="text-align: right;"| '''٣٤٠،٣٨٢''' || style="text-align: right;"| '''٣١٥،٩٨٠''' |- | colspan=4 | {{small|گوندەوار}} |} == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]] * [[شەھری کورد]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Shahrekord County}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]] [[پۆل:شارستانی شەھری کورد]] [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] 0fdcqyyy667jbj21tnj4jhditoxmnj3 0 173050 1669402 1587462 2026-09-17T16:34:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669402 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[پەڕگە:NorthKhorasan-Bojnourd.svg|وێنۆک|چەپ|270px|جێگەی شارستانی بوژنۆرد لە [[پارێزگای خۆراسانی باکوور]]دا بە ڕەنگی شین نیشان دراوە]] '''شارستانی بوژنۆرد''' ({{بە فارسی|شهرستان بجنورد}}) یەکێک لە شارستانەکانی [[پارێزگای خۆراسانی باکوور]]ی [[ئێران]]ە. ناوەندی ئەم شارستانە شاری [[بوژنۆرد]]ە. ==دانیشتووانناسی== ===دانیشتووان=== لە کاتی سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی شارستانەکە ٣٢٢،٣٠٩ کەس لە ٧٩،٨٨٢ بنەماڵەدا بووە.<ref name="2006 North Khorasan Province"> {{بیرخستنەوەی وێب|script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1385 : استان خراسان شمالی |trans-title=General Population and Housing Census 2006: North Khorasan Province |زمان=fa |وێبگە={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |ناونیشان=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/28.xls|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110920084106/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/28.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١١|format=Excel |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٢}}</ref> سەرژمێریی دواتر لە ساڵی ٢٠١١دا ٣٦٥،٨٩٦ کەسی لە ١٠٠،٩٠٠ بنەماڵەدا ژماردووە.<ref name="2011 North Khorasan Province"> {{بیرخستنەوەی وێب|script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1390 : استان خراسان شمالی |trans-title=General Population and Housing Census 2011: North Khorasan Province |زمان=fa |وێبگە=Iran Data Portal—Syracuse University |ناونیشان=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/North-Khorasan.xls |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230119210728/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/North-Khorasan.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|agency={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |format=Excel |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> سەرژمێریی ٢٠١٦ ژمارەی دانیشتووانی شارستانەکەی بە ٣٢٤،٠٨٣ کەس لە ٩٤،٤٥٧ بنەماڵەدا پێوانە کرد.<ref name="2016 North Khorasan Province"> {{بیرخستنەوەی وێب|script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1395 : استان خراسان شمالی |trans-title=General Population and Housing Census 2016: North Khorasan Province |زمان=fa |وێبگە={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |ناونیشان=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_28.xlsx|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201027174651/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_28.xlsx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|format=Excel |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> ===دابەشکارییەکانی کارگێڕی=== مێژووی دانیشتووان و پێکھاتەی کارگێڕیی شارستانی بوژنۆرد لە سێ سەرژمێریی یەک لەدوای یەکدا لە خشتەی خوارەوەدا نیشان دراوە. {| class="wikitable" |+ دانیشتووانی شارستانی بوژنۆرد |- ! دابەشکارییەکانی کارگێڕی !! ٢٠٠٦<ref name="2006 North Khorasan Province"/> !! ٢٠١١<ref name="2011 North Khorasan Province"/> !! ٢٠١٦<ref name="2016 North Khorasan Province"/> |- | '''[[ناوچەی ناوەندی (شارستانی بوژنۆرد)|ناوچەی ناوەندی]]''' || style="text-align: right;"| '''٢٣٨،٦٣٢''' || style="text-align: right;"| '''٢٧٩،٨٧٢''' || style="text-align: right;"| '''٣٠٠،٠٨٢''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری ئالاداغ]] || style="text-align: right;"| ٢٦،٢٥٩ || style="text-align: right;"| ٣٢،٤٩٤ || style="text-align: right;"| ٢٨،٢١٨ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری بابائەمان]] || style="text-align: right;"| ١٩،٣٢٣ || style="text-align: right;"| ٢٤،١٨٧ || style="text-align: right;"| ١٥،٦٠٩ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری بەدرانلوو]] || style="text-align: right;"| ٢٠،٢٧٨ || style="text-align: right;"| ٢٣،٤٠٠ || style="text-align: right;"| ٢٣،٩٤٤ |- | style="padding-left: 1em;" | [[بوژنۆرد]] (شار) || style="text-align: right;"| ١٧٢،٧٧٢ || style="text-align: right;"| ١٩٩،٧٩١ || style="text-align: right;"| ٢٢٨،٩٣١ |- | style="padding-left: 1em;" | [[چنارانشەھر]] (شار) || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ٣،٣٨٠ |- | '''[[ناوچەی گەرمخان]]''' || style="text-align: right;"| '''٢٨،٢٥٩''' || style="text-align: right;"| '''٢٦،٩٥٥''' || style="text-align: right;"| '''٢٤،٠٠١''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری گەرمخان]] || style="text-align: right;"| ١٧،١٠٤ || style="text-align: right;"| ١٥،٧٢٠ || style="text-align: right;"| ١٣،٨٤٤ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری گیفان]] || style="text-align: right;"| ١٠،٤٣٩ || style="text-align: right;"| ٩،٥٧٧ || style="text-align: right;"| ٨،٦٥٨ |- | style="padding-left: 1em;" | [[حەساری گەرمخان]] (شار) || style="text-align: right;"| ٧١٦ || style="text-align: right;"| ١،٦٥٨ || style="text-align: right;"| ١،٤٩٩ |- | '''[[ناوچەی ڕاز و جەرگالان]]'''{{efn|گوازرایەوە بۆ [[شارستانی ڕاز و جەرگالان]]<ref name="Raz and Jargalan County Establishment"/>}} || style="text-align: right;"| '''٥٥،٤١٨''' || style="text-align: right;"| '''٥٩،٠٣٤''' || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری غۆڵامان]] || style="text-align: right;"| ١٣،٩٦٥ || style="text-align: right;"| ١٤،٨١٣ || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری جەرگالان]] || style="text-align: right;"| ٣٠،٦٥٩ || style="text-align: right;"| ٣٢،٩٨١ || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری ڕاز]] || style="text-align: right;"| ٦،٠٥٩ || style="text-align: right;"| ٥،٤٩٣ || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[ڕاز]] (شار) || style="text-align: right;"| ٤،٧٣٥ || style="text-align: right;"| ٥،٧٤٧ || style="text-align: right;"| |- | '''کۆ''' || style="text-align: right;"| '''٣٢٢،٣٠٩''' || style="text-align: right;"| '''٣٦٥،٨٩٦''' || style="text-align: right;"| '''٣٢٤،٠٨٣''' |- | colspan=4 | {{small|گوندەوار {{=}} Rural District}} |} == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای خۆراسانی باکوور]] * [[بوژنۆرد]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Bojnord County}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای خۆراسانی باکوور]] [[پۆل:شارستانی بوژنۆرد]] [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] kl3d4vjw69pbmh23fhoj5enhk8yz49k 0 174516 1669817 1660747 2026-09-18T07:37:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، وێژە-کۆلکە) 1669817 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بنبەست|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} '''شانگری لا''' شوێنێکی خەیاڵییە، کە لە ڕۆمانی ونبووی ١٩٣٣ دا لەلایەن نووسەری بەریتانی جەیمس ھیلتۆن ەوە باس کراوە. ھیلتۆن شانگری لا بە دۆڵێکی دڵپیس و نەرمی دڵ فریودەری سەرنج ڕاکێش دەچوێنێت ، کە لە کۆتایی ڕۆژئاوای چیای کونلۆن دا ھەڵکەوتبوو، شانگری لا لە ڕۆژگاری ئەمڕۆدا بووەتە ھاوواتا لەگەڵ ھەر بەھەشتێکی تری سەر زەوی، بە تایبەتی یوتۆپیای ئەفسانەیی ھیمالایا - کە خاکێکی چاڵی دڕێژکۆڵەی خۆشە، ناوچەیەکی دوورە دەست و دابڕاوە لە جیھان. لە ڕۆمانەکەدا ئەو کەسانەی لە شانگری لا دەژین، کەسانێکی بە تەمەنن، سەدان ساڵ لەودیو تەمەنی ئاسایییەوە دەژین و تەنھا بە ھێواشی لە ڕواڵەتدا پیر بوون ناوەکە ھەروەھا گوزارشت لە تێڕوانینێکی ڕۆژھەڵاتنالیستی بیانی دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Myth of Shangri-la: Tibet, Travel Writing and the Western Creation of Sacred Landscape|ناونیشان=https://www.amazon.com/Myth-Shangri-Writing-Creation-Landscape/dp/0520066863|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=www.amazon.com}}</ref> [[پەڕگە:Marine Corps guard at Shangri-La (later Camp David) on May 7, 1944 - 208-PU-Folder 3 (29265928051).jpg|وێنۆک|ژۆنگدیان لە یوونان]] لە نووسراوە کۆنەکانی تبتدا بوونی حەوت شوێنی لەو جۆرە بە ناوی (نجێ-بیول کەمبالانگ) ھاتووە خمابلانگ یەکێکە لە چەند بیول (خاکی شاراوەی ھاوشێوەی شانگری لا) کە لەو بڕوایەدا بوو لە سەدەی نۆدا لەلایەن پادماسامباڤاوە دروست کراوە وەک شوێنی ئایدیڵ، کە شوێنێکی پیرۆزی پەناگەیە بۆ بوودییەکان لە کاتی تەنگانەدا.<ref>https://wk.baidu.com/view/a54c701bff00bed5b9f31d9d?pcf=2&bfetype=new</ref> [[پەڕگە:Zhongdian-sumtseling-gompa-c12.jpg|وێنۆک|سەربازێکی بەریتانی پاسەوانی کەمپی شانگری لا دەکات]] == بەکارھێنان == شانگری لا زۆرجار لە چوارچێوەی ھاوشێوەی «باخچەی عەدەن»دا بەکار دەھێنرێت، بۆ ئەوەی گوزارشت لە بەھەشتێک بکات کە لە مرۆڤی ھاوچەرخ شاراوەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=aprilholloway|سەردێڕ=Mysteries of the Kingdom of Shambhala|ناونیشان=https://www.ancient-origins.net/ancient-places-asia/mysteries-kingdom-shambhala-001529|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=www.ancient-origins.net|زمان=en}}</ref> ھەندێک جار وەک نموونەیەک بۆ گەڕانێکی درێژ یان شتێکی ھەڵھاتوو بەکاردێت؛ بۆ پیاوێک کە بە خولیایییەوە ژیانی خۆی بەسەر دەبات و بەدوای چارەسەری نەخۆشیدا بگەڕێت، جا بەوکەسە دەوترێت یان وا دەکرێت بلێین ئەو پیاوە «شانگری لا»یە ھەروەھا لەوانەیە بەکاربێت بۆ نواندنی خەواندنی موگناتیسی کە لە شێوەی خۆشەویستی، بەختەوەری، یان ئایدیای یوتۆپیدا بێت. ڕەنگە لەم چوارچێوەیەدا شان بەشانی نموونە ئەفسانەیی و بەناوبانگەکانی تری ھاوشێوەی میتافۆرمەکانی وەک (ئەلدۆرادۆ) و کانیای لاوان و (Grail)ی پیرۆز.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Huc|یەکەم=Evariste Régis|ناونیشان=http://archive.org/details/travelsintartary02huce|سەردێڕ=Travels in Tartary, Thibet, and China, during the years 1844-5-6|دوایین٢=Hazlitt|یەکەم٢=William|ڕێکەوت=١٨٥٢|بڵاوکەرەوە=London, Office of the National Illustrated Library|ئەوانی تر=University of Pittsburgh Library System}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|ھونەرەکان|وێژە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کتێب-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} iu5c0dcwdmmcy8e0yuzi3oluq7xr5iz 0 174627 1669570 1668124 2026-09-17T20:34:48Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بنبەست|بنبەست]]}} 1669570 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Rainshadow copy.jpg|چەپ|وێنۆک|300px|نموونەیەکی سێبەری باران]] '''سێبەری باران''' ڕووبەرێکی وشکی سەر بە بەری بای ناوچە شاخاوییەکان(دوور لە با)یە. چیاکان ڕێگری دەکەن لە تێپەڕبوونی تەوژمەکانی بارانبارین، جگە لە تێپەربوونی ھەورێکی وشک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٠|سەردێڕ=AMS Glossary|ناونیشان=http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?id=westerlies1|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100622073904/http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?id=westerlies1|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> وەک لە شێوەکەدا دەرکەوتووە، ھەوای گەرم و شێدار بە و بایە زاڵەی بەرەو ترۆپکی چیایەکە دەڕۆن. دەیانەوێت لە چیایەکە ئاوابن بەڵام کاتێک لەسەر چیایەکە دەپەرنەوە ھیچ شێ یان دلۆپەئاوێکیان پێ نەماوە برێکی کەم نەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٠٩|سەردێڕ=Wayback Machine|ناونیشان=http://www.icbemp.gov/science/ferguson_42.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئایاری ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090515003307/http://www.icbemp.gov/science/ferguson_42.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پاشەڕۆی ئەو ھەورانە کە ھەوای بێ شێ و وشکە دەچنە پشت چیاکە، لە ئەنجامدا ھەرێمێکی وشک دروست دەبێت بە ناوی ناوچەی سێبەری باران == ڕوونکردنەوە == ئەم حاڵەتە بەھۆی ئەو ھەوا گەرمە شێدارەوە دروست دەبێت کە لە پشتی زنجیرە چیاکەدا کەڵەکە بووە. بەھۆی ئەوەی کە فشاری ئەتۆمۆسفی کەم دەبێتەوە لەگەڵ زیادبوونی بەرزایی، ھەوا بە ھێواشی بەرەو خاڵی شانەیی سارد دەبێتەوە (خاڵی شانەیی لە فشاری بەردەوامدا، کە بە زۆری لە پێشبینییەکانی کەشوھەوادا باس ناکرێت)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی شوباتی ٢٠١٠|سەردێڕ=Wayback Machine|ناونیشان=http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/averages/7100_1km/Rainfall_Average_1971-2000_17.gif|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100218235225/http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/averages/7100_1km/Rainfall_Average_1971-2000_17.gif|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> == ناوچەکانی سێبەری باران لە جیھاندا == [[پەڕگە:Himalaya composite.jpg|وێنۆک|300px]] کاتێک تەوژمەکانی دەریای سپی ناوەڕاست ڕوو لە کوردستان و ئێران دەکات ئەو تەوژمە شێدارانە لەلایەن زنجیرە چیاکانی زاگرۆز دەدۆشرێن و ھەرچی شێ ھەیە بەسەر کوردستاندا دەبارێت دواتر ھەورێکی وشکی بێ ئاو لە زنجیرە چیای زاکرۆس ئاوا دەبێت بۆ ئێران لە ئەنجامدا ناوچەیەی بیابانی دەشتی لوت دروست دەبێت لە ناوەڕاستی ئێران. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئاو|چیاکان|کەشوھەوا|کەشوھەوا}} {{پۆلی کۆمنز|Rain shadow}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{چیاکان-کۆلکە}} [[پۆل:ئاوناسی]] 7hdditvreqncucre06uwsb5h04p7zqs 0 174839 1669462 1586687 2026-09-17T19:37:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669462 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''شارستانی ورووگڕ''' یەکێک لە شارستانەکانی [[پارێزگای لوڕستان]]ی [[ئێران]]ە. ناوەندی ئەم شارستانە شاری [[ورووگڕ]]ە. ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارستانە لە ساڵی ٢٠١٦دا بەرامبەر لەگەڵ ٣٢٦٬٤٥٢ کەس بووە، کە زۆربەیان [[کورد]]ی [[لوڕ]]ن و لە [[ئیسلامی شیعە]] پەیڕەوی دەکەن. ==دانیشتووانناسی== ===دانیشتووان=== لە کاتی سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی شارستانەکە ٣٢٠،٥٤٧ کەس لە ٨٢،٦٧٦ بنەماڵەدا بووە.<ref name="2006 Lorestan Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006): Lorestan Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/15.xls|access-date=25 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20110920084728/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/15.xls|format=Excel|archive-date=20 September 2011}}</ref> سەرژمێریی دواتر لە ساڵی ٢٠١١دا ٣٣٧،٦٣١ کەسی لە ٩٩،٢٥٩ بنەماڵەدا ژماردووە.<ref name="2011 Lorestan Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011): Lorestan Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=irandataportal.syr.edu|via=Iran Data Portal, Syracuse University|url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Lorestan.xls|archive-url=https://web.archive.org/web/20230119153510/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Lorestan.xls|archive-date=19 January 2023|access-date=19 December 2022|format=Excel}}</ref> سەرژمێریی ٢٠١٦ ژمارەی دانیشتووانی شارستانەکەی بە ٣٢٦،٤٥٢ کەس لە ١٠٢،٢٥٨ بنەماڵەدا پێوانە کرد.<ref name="2016 Lorestan Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Lorestan Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_15.xlsx|access-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20201012230336/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_15.xlsx|format=Excel|archive-date=12 October 2020}}</ref> ===دابەشکارییەکانی کارگێڕی=== مێژووی دانیشتووان و پێکھاتەی کارگێڕیی شارستانی ورووگڕ لە سێ سەرژمێریی یەک لەدوای یەکدا لە خشتەی خوارەوەدا نیشان دراوە. {| class="wikitable" |+ دانیشتووانی شارستانی ورووگڕ |- ! دابەشکارییەکانی کارگێڕی !! ٢٠٠٦<ref name="2006 Lorestan Province"/> !! ٢٠١١<ref name="2011 Lorestan Province"/> !! ٢٠١٦<ref name="2016 Lorestan Province"/> |- | '''[[ناوچەی ناوەندی (شارستانی ورووگڕ)|ناوچەی ناوەندی]]''' || style="text-align: right;"| '''٢٨٥،١٧٩''' || style="text-align: right;"| '''٣٠٤،١٥٣''' || style="text-align: right;"| '''٢٩٣،٤٦٤''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری دەرە سەییدی]] || style="text-align: right;"| ٥،٠٦٦ || style="text-align: right;"| ٤،٢٢١ || style="text-align: right;"| ٣،٢٧٩ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری ھیممەتئاباد]] || style="text-align: right;"| ٢٣،٢٤٩ || style="text-align: right;"| ٢٩،٠٠٧ || style="text-align: right;"| ٢٧،٠١٦ |- | style="padding-left: 1em;" | گوندەواری شیروان || style="text-align: right;"| ٢١،٧١٠ || style="text-align: right;"| ٢٢،٩٤٨ || style="text-align: right;"| ٢١،٦٦٢ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری وەلەنجەرد]] || style="text-align: right;"| ٧،٦٠٧ || style="text-align: right;"| ٧،٣٢٣ || style="text-align: right;"| ٦،٥١٠ |- | style="padding-left: 1em;" | [[ورووگڕ]] (شار) || style="text-align: right;"| ٢٢٧،٥٤٧ || style="text-align: right;"| ٢٤٠،٦٥٤ || style="text-align: right;"| ٢٣٤،٩٩٧ |- | '''[[ناوچەی ئەشتەرینان]]'''{{efn|پێشتر [[ناوچەی ئەشتەرینان|ناوچەی ئەشتاد]] بوو<ref name="Ashtad District Renamed Oshtorinan District">{{cite report|title=Changing the name of Ashtad District from Borujerd County of Lorestan province to Oshtorinan|language=fa|website=qavanin.ir|via=Laws and Regulations Portal of the Islamic Republic of Iran|url=https://qavanin.ir/Law/TreeText/164544|archive-url=https://web.archive.org/web/20230503093702/https://qavanin.ir/Law/TreeText/164544|publisher=Revolutionary Council of the Islamic Republic of Iran|last=Bani Sadr|first=Seyyed Abul Hassan|archive-date=3 May 2023|date=c. 2023|orig-date=Approved 14 March 1359|access-date=24 March 2024}}</ref>}} || style="text-align: right;"| '''٣٥،٣٦٨''' || style="text-align: right;"| '''٣٣،٤٧٨''' || style="text-align: right;"| '''٣٢،٩٨٨''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری بەردەسەرە]] || style="text-align: right;"| ٧،٥٣٠ || style="text-align: right;"| ٧،١٧٠ || style="text-align: right;"| ٦،٨٥٣ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری گوودەرزی]] || style="text-align: right;"| ١٦،٨٧٥ || style="text-align: right;"| ١٦،٣٢١ || style="text-align: right;"| ١٦،٣٧٥ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری ئەشتەرینان]] || style="text-align: right;"| ٥،٦٩٩ || style="text-align: right;"| ٤،٩٠٤ || style="text-align: right;"| ٤،٢٤٠ |- | style="padding-left: 1em;" | [[ئەشتەرینان]] (شار) || style="text-align: right;"| ٥،٢٦٤ || style="text-align: right;"| ٥،٠٨٣ || style="text-align: right;"| ٥،٥٢٠ |- | style="padding-left: 1em;" | [[وەنای، لوڕستان|وەنای]] (شار){{efn|دوای سەرژمێریی ٢٠١٦ بوو بە شار<ref name="Vanai City"/>}} || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | '''[[ناوچەی شیروان]]'''{{efn|name=fn1|دوای سەرژمێریی ٢٠١٦ دامەزرا<ref name="Shirvan District Formation"/>}} || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری شیروانی ڕۆژاوا]]{{efn|name=fn1}} || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری شیروانی ڕۆژھەڵات]]{{efn|پێشتر [[گوندەواری شیروانی ڕۆژھەڵات|گوندەواری شیروان]] بوو<ref name="Shirvan District Formation"/>}} || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | '''کۆ''' || style="text-align: right;"| '''٤٦٦،٩٤٧''' || style="text-align: right;"| '''٤٦٦،٩٤٧''' || style="text-align: right;"| '''٣٢٦،٤٥٢''' |- | colspan=4 | {{small|گوندەوار {{=}} Rural District}} |} == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای لوڕستان]] * [[ورووگڕ]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [[:fa:شهرستان بروجرد|بەشداربوون لە ویکیپیدیای فارسی]] {{تووڵی دەروازە|ئێران|کوردستان|جوگرافیا}} {{پارێزگای لوڕستان}} {{پۆلی کۆمنز|Borujerd County}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای لوڕستان]] [[پۆل:شارستانی ورووگڕ]] [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] lda2dj6pbsj7e9ig3bcj7otft4cw253 0 175625 1669630 1606042 2026-09-17T22:36:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وێژە-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1669630 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|بەند=Q127332|پێڕستی ڕەش=وەرزش، بواری کار ،Hair color، زمانەکانی ئاخاوتن، Time period ، ھاوسەر ئەندامی حیزبی سیاسی، خوشک و برا، زمانی زگماکی، خوێندنەوەی ئای پی ئەی، Lifestyle، دانیشتووی، ناسناو، بەشێکە لە، Present in work، حاڵەتی مافەکانی لەبەرگرتنەوە، کۆتایی ساڵانی چالاکی}}'''شارلۆت برۆنتی''' (بە [[زمانی ئینگلیزی]]: Charlotte Brontë؛ ٢١ی نیسانی ١٨١٦–٣١ی ئازاری ١٨٥٥) ژنە [[شاعیر]] و [[ڕۆماننووس]]ی [[خەڵکی ئینگلیز|ئینگلیز]] بوو، ئەو خوشکە گەورەی برۆنتییەکان بوو. ڕۆمانەکانی شارلۆت بە بەرھەمی کلاسیکی [[وێژەی ئینگلیزی]] دادەنرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Moretti|یەکەم=Steve|ڕێکەوت=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩|سەردێڕ=Emily's Brontë's guide to literary immortality|ناونیشان=https://www.stevemoretti.ca/post/emily-s-brontë-s-guide|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=Steve Moretti|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210418135708/https://www.stevemoretti.ca/post/emily-s-bront%C3%AB-s-guide|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەو لەگەڵ خوشکەکانی [[ئێمیلی برۆنتی|ئێمیلی]] و [[ئان برۆنتی|ئان]] بەیەکەوە کتێبێکی شیعریان بڵاوکردەوە لەژێر ناونیشانی (''Poems by Currer, Ellis, and Acton Bell)،'' کتێبەکە لە ساڵی ١٨٤٨ بڵاو کرایەوە.<ref>[https://www.historyextra.com/period/victorian/bronte-sisters-anne-charlotte-emily-who-were-they-house-famous-write-books/ The Brontës: the unfortunate and unlikely tale of the world’s “greatest literary sisters”]، ماڵپەڕی هیستری ئێکسرا، ڕۆژی ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٠ بڵاو کراوەتەوە.</ref> شارلۆت لە ژێرناوی لۆرد چارڵز ئەلبەرت فلۆریان وێلیسلی شیعرەکانی بڵاو دەکردنەوە. شارلۆت بەھۆی ڕۆمانی (''Jane Eyre)'' ناوبانگی دەرکرد، ئەم ڕۆمانە لە ساڵی ١٨٤٧ بڵاو کرایەوە، ڕۆمانەکە گێڕانەوەیەکی بەھێزە لەسەر ژنێک لە کاتی بوونی ناکۆکی لەنێو حەزەکانیی و باروودۆخی کۆمەڵایەتی. دواتر شارلۆت ڕۆمانەکانی شێرلی (١٨٤٩) و ڤیلێت (١٨٥٣) بڵاو کردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Charlotte Bronte {{!}} Biography, Books, Novels, Jane Eyre, & Facts|ناونیشان=https://www.britannica.com/biography/Charlotte-Bronte|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=Encyclopedia Britannica|زمان=en}}</ref> شارلۆت برۆنتی لە ڕۆژی ٣١ی ئازاری ١٨٥٥، لە تەمەنی ٣٨ ساڵیدا کۆچی دواییی کرد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|وێژە|شیعر|شانشینی یەکگرتوو|ڕۆمانەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Charlotte Brontë}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:شاعیرانی ژنی ئینگلیز]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی ژنی ئینگلیز]] [[پۆل:ئەنگلیکانەکانی ئینگلیز]] [[پۆل:مردووانی ١٨٥٥]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨١٦]] [[پۆل:نووسەرانی ئینگلیزی سەدەی ١٩یەم]] [[پۆل:کەسایەتییە بەڕیتانییەکان بە ڕەگەز ئێرلەندی]] mu5tzjkmb8vhd1yx7bvirfu61s1yzj6 0 175901 1669805 1580719 2026-09-18T07:36:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669805 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''شانشینی پەھلەوی''' کۆتا بنەماڵەی پاشایەتی بوون کە لە [[ئێران]] فەرمانڕەوایەتیان دەکرد، ماوەی فەرمانرەوایەتییەکەی لە ١٩٢٥ تا ١٩٧٩ بوو کە لەداوی [[قاجاڕەکان]] ھاتنە سەر تەخت، تاکوو سەردەمی [[حکوومەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران|کۆماری ئیسلامی]] فەرمانرەوایەتیان درێژەی کێشا. کەوتنی فەرمانڕەوایەتییەکەی لەگەڵ [[شۆڕشی ئیسلامیی ئێران|شۆڕشی ١٩٧٩]] دەستی پێکرد کە لەدوای ٢٥٠٠ ساڵ لە فەرمانڕەوایەتیکردنی فارس ڕووخا و کۆماری ئیسلامیی جێی گرتەوە.{{ژێدەر پێویستە}} == بنچینە == شانشینی پەھلەوی بنەماڵییەکی پاشایەتیی ئێرانین کە لە ڕەگەزی [[خەڵکی تەبەری|تەبەرین]]، شانشینەکە بنچینەکەی لە [[پارێزگای مازەندەران]]ی ئێرانەوە سەرچاوەی گرتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=کوروش|یەکەم١=نوروز مرادی|دوایین٢=نوری|یەکەم٢=مصطفی|ڕێکەوت=١٣٨٨|سەردێڕ=سندی نویافتە از نیای ڕضاشاھ|ناونیشان=http://ensani.ir/file/download/article/20101205103251-0%20(51).pdf|journal=پیام بھارستان|بەرگ=د۲، س ۱، ش۴|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی شوباتی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210226222808/http://ensani.ir/file/download/article/20101205103251-0%20(51).pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=معتضد|یەکەم١=خسرو|سەردێڕ=تاج ھای زنانھ|ڕێکەوت=١٣٨٧|بڵاوکەرەوە=نشر البرز|ژپنک=٩٧٨٩٦٤٤٤٢٥٩٧٤|edition=چاپ اول|شوێن=تھران|پەڕەکان=٤٦ ٤٧ ٤٨ ٤٩ ٥٠ ٥١ جلد اول}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=نیازمند|یەکەم١=رضا|سەردێڕ=رضاشاە از تولد تا سلطنت|ڕێکەوت=١٣٨٧|بڵاوکەرەوە=حکایت قلم نوین|ژپنک=٩٦٤٥٩٢٥٤٦٠|edition=چاپ ششم|شوێن=تھران|پەڕەکان=١٥ ١٦ ٢١ ٢٢ ٢٣ ٢٤ ٢٥ ٢٦ ٢٧ ٢٨ ٢٩ ٣٠ ٣١ ٣٢ ٣٣ ٣٩ ٤٠ ٤٣ ٤٤ ٤٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=زیباکلام|یەکەم١=صادق|سەردێڕ=رضاشاھ|ڕێکەوت=١٣٩٨|بڵاوکەرەوە=روزنە، لندن:اچ انداس|ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٠٨٣-٧٦٢-٨|edition=اول|شوێن=تھران|پەڕەکان=٦١, ٦٢}}</ref> == دامەزراندن == لە ساڵی ١٩٢٥، ڕەزا خان ژەنەڕاڵی پێشووی قاجاڕ، [[قاجاڕەکان]]ی دوورخستەوە و خۆی وەک پاشای ئێران ناساند، ناوی پەھلەوی بۆ شانشینەکەی دانا کە لە [[زمانی پاڵەوی]]یەوە ھاتووە کە زمانی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی]] بوو.<ref name="Ansari2003">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ansari|یەکەم=Ali M.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=3koQLfiTkJkC&pg=PA36|سەردێڕ=Modern Iran Since 1921: The Pahlavis and After|بڵاوکەرەوە=Longman|ساڵ=٢٠٠٣|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٨٢-٣٥٦٨٥-٦|پەڕە=٣٦|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی شوباتی ٢٠١٦}}</ref> == ڕووخان == {{ئەمانەش ببینە|شۆڕشی ئیسلامیی ئێران}} شانشینی پەھلەوی بەھۆی کۆمەڵە ڕووداوی شۆڕشی ئیسلامیی ئێران، کە لە ساڵی [[١٩٧٩]]ی زایینیدا ڕوویدا ڕووخا و [[حکوومەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران|حکوومەتی کۆماری ئیسلامی]] جێی گرتەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Pahlavi dynasty}} {{Wikiquote|Imperial State of Iran|شانشینی پەھلەوی}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|جوگرافیا|ئێران}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:ئیمپراتۆریەتییە پێشووەکان]] [[پۆل:شۆڕشی ئیسلامیی ئێران]] [[پۆل:سەدەی ٢٠ەم لە ئێران]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٢٥]] [[پۆل:مێژووی ئیسلام]] [[پۆل:شانشینی پەھلەوی]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:پاشایەتیە پێشووەکانی ئاسیا]] [[پۆل:مێژووی سیاسیی ئێران]] [[پۆل:ئێران لە دەیەی ١٩٤٠]] [[پۆل:ئێران لە دەیەی ١٩٧٠]] 4indtz33y22mn45jnymzjr5qmcvwayp 0 176159 1669366 1508406 2026-09-17T13:38:26Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669366 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس|بەند=Q6485256|پێڕستی ڕەش=فیلمۆگرافی،Has list، Married name، زمانەکانی ئاخاوتن، دەستپێکی چالاکی، Second family name in Spanish name، باری تەندرووستی}}'''شادی سەدر''' (بە [[زمانی فارسی]]: شادی صدر؛ لە دایکبووی ١٩٧٤، [[تاران]]) ژنە پارێزەر، چالاکوان و پارێزەری مافەکانی مرۆڤ، نووسەر و ڕۆژنامەنووسی [[ئێران|ئێرانییە]]. لە ساڵی ٢٠١٠، یەکێک بووە لە دامەزرێنەرانی دامەزراوەی دادپەروەری بۆ ئێران (JFI)، ئەو بەڕێوەبەری دامەزراوەکەشە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Hague Tribunal to probe protestor deaths in Iran|ناونیشان=https://www.lawsociety.ie/gazette/top-stories/hague-tribunal-to-probe-protestor-deaths-in-iran/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=www.lawsociety.ie|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210607004312/https://www.lawsociety.ie/gazette/top-stories/hague-tribunal-to-probe-protestor-deaths-in-iran/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> شادی پسپۆڕە لە بابەتی مافەکانی مرۆڤ لە ئێران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Shadi Sadr - HuffPost|ناونیشان=http://www.huffingtonpost.com/shadi-sadr/|وێبگە=www.huffingtonpost.com}}</ref> ئەو لە [[ئەڵمانیا]] دەژی. شادی هەڵگری بڕواننامەی بەکالۆریۆسە لە یاسا، هەروەها ماستەر لە یاسا نێونەتەوەییەکان لە [[زانکۆی تاران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Shadi Sadr {{!}} University of Tehran - Academia.edu|ناونیشان=https://tehran.academia.edu/ShadiSadr|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=tehran.academia.edu}}</ref> شادی سەدر لە پای کار و چالاکییەکانی لە ساڵی ٢٠١٠، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا [[خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی ئازا]] پێدرا. == گیران == === دەستگیرکردنی یەکەم === لە ئازاری ٢٠٠٧، حکوومەتی ئێرانی ٣٣ ژنی دەستگیر کرد، لە نێویاندا شادی سەدر هەبوو. ئەو ژنانە بۆ باشترکردنی ڕەوشی مافەکانی ژنان لە ئێران گردبوونەوە، هەروەها یەک ملیۆن واژوویان کۆکردەوە بۆ ناڕزاییەکەیان لە ٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٦. شادی بۆ ماوەی ١٥ ڕۆژ دەستگیر کرا. دواتر بە کەفالەت ئازادکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠٠٧|سەردێڕ=Authorities free two feminist journalists but close their NGOs|ناونیشان=http://www.rsf.org/article.php3?id_article=21236|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071202134102/http://www.rsf.org/article.php3?id_article=21236|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=Reporters without Borders}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=McCann|یەکەم=Cathy|ڕێکەوت=٢٧ی ئازاری ٢٠٠٧|سەردێڕ=Prominent women writers and journalists Shadi Sadr, Mahbubeh Abbasgholizadeh and Jila Baniyaghoub released on bail|ناونیشان=http://www.internationalpen.org.uk/index.php?pid=33&aid=571&return=33|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070715120612/http://www.internationalpen.org.uk/index.php?pid=33|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|ئیش=Article Archive|بڵاوکەرەوە=International PEN}}</ref> === دەستگیرکردنی یەکەم === لە ١٧ی تەمموزی ٢٠٠٩، شادی جارێکی دیکە دەستگیرکرا. ئەم جارەیان لەگەڵ چەند هاوڕێیەکی ژنی چالاکوان، بۆ چالاکییەکانیان چوون بۆ [[نوێژی ھەینی|نوێژی هەینی]]، لەوێ لەلایەن چەند سەربازێک کە بەجلی مەدەنی بوون گیران، ئەوان بە زۆر و لێدان شادی و هاوڕێکانی سواری ئوتومبێل کرد و ئەوانیان بردە شوێنێکی نەزانراو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Shadi Sadr violently abducted without headscarf|ناونیشان=http://www.meydaan.org/english/showarticle.aspx?arid=848|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Women's Field|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی شوباتی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120217033244/http://www.meydaan.org/english/showarticle.aspx?arid=848|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Agence France-Presse|ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Iranian lawyer arrested in Tehran, says husband|ناونیشان=http://televisionwashington.com/floater_article1.aspx?lang=en&t=floater_censoredculture&id=12226|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=WashingtonTV|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تەممووزی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110716204228/http://televisionwashington.com/floater_article1.aspx?lang=en&t=floater_censoredculture&id=12226}}</ref> دوای ١١ ڕۆژ لەم ڕووداوە ئازادکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=شادی صدر آزاد شد(Shadi Sadr is released)|بڵاوکەرەوە=[[بی بی سی|BBC]]|زمان=Persian|ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٩|ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2009/07/090726_m_shadi_sadr_released.shtml|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٩}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}}{{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|مافەکانی مرۆڤ|ئێران|ڕۆژنامەوانی}} {{پۆلی کۆمنز|Shadi Sadr}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە]] [[پۆل:ژنان لە پاراستنی مافی مرۆڤ]] [[پۆل:١٠٠ ژن لە بی بی سی]] [[پۆل:نووسەرانی ژنی ئێرانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی تاران]] [[پۆل:ڕۆژنامەوانانی ئێرانی]] [[پۆل:پارێزەرانی ئێرانی]] [[پۆل:ژنە پارێزەرەکانی سەدەی ٢١ەم]] i4mztosrmt7956wvnn3iirt49aazjqp 0 177811 1669451 1508655 2026-09-17T19:35:29Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669451 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''شارستان''' '''لالی''' یەکێ لە [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] گەلی [[پارێزگا|پارێزگای]] [[پارێزگای خووزستان|خووزستانە]]. ناوەند ئەم شارستانە، [[شار|شاری]] [[لالی]] یە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٢}}</ref> {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=لالی|ژمارەی_دانیشتووان=٣٦،١٧٣|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای خووزستان|خووزستان]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}}|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|دامەزرێنەر=|ھۆکاری_ناونران=|ڕێکەوتی_دامەزران=|سەردێڕی_دامەزران=|ناوی_دابەشکراو٢=[[لالی]]|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|شرۆڤەی_وێنە=|قەبارەی_وێنە=|وێبگە=}} ==ئەمانەش ببینە == [[پارێزگای خووزستان|پاریزگای خووزستان]] [[لالی|شار لالی]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Lali County}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای خووزستان]] [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] k8v9q8uvwncvjstylq0o87hixb7sfa4 0 177812 1669419 1586681 2026-09-17T16:37:46Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669419 wikitext text/x-wiki '''شارستانی دژپێڵ''' یان '''شارستانی دێزفوول''' یەکێک لە [[شارستانەکانی ئێران|شارستانەکانی]] [[پارێزگای خووزستان]] لە باشووری ڕۆژاوای [[ئێران]]ە. ناوەندی ئەم شارستانە، شاری [[دژپێڵ]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٢}}</ref> {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=شارستانی دژپێڵ|دامەزرێنەر=|قەبارەی_وێنە=|شرۆڤەی_وێنە=|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|ناوی_دابەشکراو٢=[[دژپێڵ]]|سەردێڕی_دامەزران=|ڕێکەوتی_دامەزران=|ھۆکاری_ناونران=|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|ژمارەی_دانیشتووان=٤٤٣،٩٧١|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}}|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای خووزستان|خووزستان]]|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|وێبگە=}} ==دانیشتووانناسی== ===دانیشتووان=== لە کاتی سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی شارستانەکە ٣٨٤،٨٥١ کەس لە ٣١،٢٩١ بنەماڵەدا بووە.<ref name="2006 Khuzestan Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006): Khuzestan Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/06.xls|access-date=25 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20110920093911/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/06.xls|format=Excel|archive-date=20 September 2011}}</ref> سەرژمێریی دواتر لە ساڵی ٢٠١١دا ٤٢٣،٥٥٢ کەسی لە ١٠٧،٧٤٦ بنەماڵەدا ژماردووە.<ref name="2011 Khuzestan Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011): Khuzestan Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=irandataportal.syr.edu|via=Iran Data Portal, Syracuse University|url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Khuzestan.xls|archive-url=https://web.archive.org/web/20230118191739/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Khuzestan.xls|archive-date=18 January 2023|access-date=19 December 2022|format=Excel}}</ref> سەرژمێریی ٢٠١٦ ژمارەی دانیشتووانی شارستانەکەی بە ٤٤٣،٩٧١ کەس لە ١٢٥،٣٥١ بنەماڵەدا پێوانە کرد.<ref name="2016 Khuzestan Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Khuzestan Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_06.xlsx|access-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20201021081917/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_06.xlsx|format=Excel|archive-date=21 October 2020}}</ref> ===دابەشکارییەکانی کارگێڕی=== مێژووی دانیشتووان و پێکھاتەی کارگێڕیی شارستانی دێزفوول لە سێ سەرژمێریی یەک لەدوای یەکدا لە خشتەی خوارەوەدا نیشان دراوە. {| class="wikitable" |+ دانیشتووانی شارستانی دێزفوول |- ! دابەشکارییەکانی کارگێڕی !! ٢٠٠٦<ref name="2006 Khuzestan Province"/> !! ٢٠١١<ref name="2011 Khuzestan Province"/> !! ٢٠١٦<ref name="2016 Khuzestan Province"/> |- | '''[[ناوچەی ناوەندی (شارستانی دێزفوول)|ناوچەی ناوەندی]]''' || style="text-align: right;"| '''٣٢١،٢٤٤''' || style="text-align: right;"| '''٣٤٧،٢٦١''' || style="text-align: right;"| '''٣٧٠،٤٩٨''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری قیبلەیی]] || style="text-align: right;"| ٢٥،١٠٨ || style="text-align: right;"| ٢٧،١٦٣ || style="text-align: right;"| ٢٨،٣٥٣ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری شەمسئاباد (شارستانی دێزفوول)|گوندەواری شەمسئاباد]] || style="text-align: right;"| ٤٠،٢٠٧ || style="text-align: right;"| ٤٢،٨٠٣ || style="text-align: right;"| ٢٩،٧٩٠ |- | style="padding-left: 1em;" | [[دێزفوول]] (شار) || style="text-align: right;"| ٢٢٨،٥٠٧ || style="text-align: right;"| ٢٤٨،٣٨٠ || style="text-align: right;"| ٢٦٤،٧٠٩ |- | style="padding-left: 1em;" | [[میانڕوود]] (شار) || style="text-align: right;"| ٩،١٩٩ || style="text-align: right;"| ٩،٠٣٣ || style="text-align: right;"| ١٠،١١٠ |- | style="padding-left: 1em;" | [[مونتەزەران]] (شار){{efn|پێشتر گوندی [[مونتەزەران|شەھرەکی شەھید محەممەد مونتەزەری]] بوو؛ دوای سەرژمێریی ٢٠١٦ بوو بە شار<ref name="Montazeran City"/>}} || style="text-align: right;"| ٩،١٩٩ || style="text-align: right;"| ٩،٠٣٣ || style="text-align: right;"| ١٠،١١٠ |- | style="padding-left: 1em;" | [[سەفیئاباد، خوزستان|سەفیئاباد]] (شار) || style="text-align: right;"| ٨،٠٥٤ || style="text-align: right;"| ٩،٠٤٦ || style="text-align: right;"| ٩،٨٧٩ |- | style="padding-left: 1em;" | [[شاری ئیمام]] (شار){{efn|پێشتر [[شاری ئیمام|دێزاب]] بوو<ref name="Khuzestan Province Reforms"/>}} || style="text-align: right;"| ١٠،١٦٩ || style="text-align: right;"| ١٠،٨٣٦ || style="text-align: right;"| ١١،٣٩٣ |- | style="padding-left: 1em;" | [[شەمسئاباد، دێزفوول|شەمسئاباد]] (شار) || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ١٠،٨٥٨ |- | style="padding-left: 1em;" | [[سیا مەنسوور، خوزستان|سیا مەنسوور]] (شار) || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ٥،٤٠٦ |- | '''[[ناوچەی چوغامێش]]''' || style="text-align: right;"| '''٢٨،٣٦١''' || style="text-align: right;"| '''٣٠،١٢٦''' || style="text-align: right;"| '''٣١،١٨٥''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری چوغامێش]] || style="text-align: right;"| ١٥،٠٤١ || style="text-align: right;"| ١٣،٦١٣ || style="text-align: right;"| ١٣،٥٧٧ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری خەیبەر]] || style="text-align: right;"| ١٣،٣٢٠ || style="text-align: right;"| ١٤،٤٠٠ || style="text-align: right;"| ١٥،٥٩٥ |- | style="padding-left: 1em;" | [[چوغامێش]] (شار) || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ٢،١١٣ || style="text-align: right;"| ٢،٠١٣ |- | style="padding-left: 1em;" | [[جەندی شاپوور]] (شار){{efn|پێشتر گوندی [[جەندی شاپوور|ئیسلامئاباد]] بوو؛ دوای سەرژمێریی ٢٠١٦ بوو بە شار<ref name="Jandi Shapur City"/>}} || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | '''[[ناوچەی سەردەشت]]''' || style="text-align: right;"| '''٣٥،٢٤٦''' || style="text-align: right;"| '''٣٤،١٤٩''' || style="text-align: right;"| '''٢٧،٧٢٦''' |- | style="padding-left: 1em;" | گوندەواری ئەحمەد فەدالە || style="text-align: right;"| ١،٤٨٨ || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | گوندەواری دەرە کایاد|| style="text-align: right;"| ١،٨٤٠ || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | گوندەواری ئیمامزادە سەید مەحموود || style="text-align: right;"| ١،٣٠٤ || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری ماھوور برنجی]] || style="text-align: right;"| ١٧،٧٤٨ || style="text-align: right;"| ٢٢،٠٨٩ || style="text-align: right;"| ١٣،٩٨٨ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری سەردەشت (شارستانی دێزفوول)|گوندەواری سەردەشت]] || style="text-align: right;"| ٤،٨٥١ || style="text-align: right;"| ٤،١٢٥ || style="text-align: right;"| ٥،٠٨٧ |- | style="padding-left: 1em;" | گوندەواری سەید وەلی وددین|| style="text-align: right;"| ٢،٨٠٤ || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | گوندەواری شاھی|| style="text-align: right;"| ٣،٣٧٠ || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[حەمزە، دێزفوول|حەمزە]] (شار){{efn|پێشتر [[حەمزە، دێزفوول|شەھرەکی حەمزە]] بوو<ref name="Hamzeh City"/>}} || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ٥،٨٥٠ || style="text-align: right;"| ٦،٠٩١ |- | style="padding-left: 1em;" | [[سەلەند]] (شار){{efn|پێشتر [[سەلەند|سەردەشت]] بوو<ref name="Sardasht Renamed Saland">{{cite report|title=Approval of changes in the divisions of Khuzestan, Markazi and Zanjan provinces|language=fa|website=lamtakam.com|via=Lam ta Kam|url=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/122732|archive-url=https://web.archive.org/web/20240331144534/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/122732|publisher=Ministry of the Interior, Political-Defense Commission of the Council of Ministers|last=Aref|first=Mohammad Reza|archive-date=31 March 2024|date=c. 2024|orig-date=Approved 28 November 1381|id=Proposal 1.4.42.80285; Letter 58538/26118; Notification 47144/T27667K|access-date=31 March 2024}}</ref>}} || style="text-align: right;"| ١،٨٤١ || style="text-align: right;"| ٢،٠٨٥ || style="text-align: right;"| ٢،٥٦٠ |- | '''[[ناوچەی شاھییون]]''' || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| '''٧،٢٧٢''' || style="text-align: right;"| '''١١،٥٢٩''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری ئەحمەد فەدالە]] || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ١،٢٠١ || style="text-align: right;"| ٣،٢٢٧ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری دەرە کایاد]] || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ١،٢١٣ || style="text-align: right;"| ٢،٥٠١ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری ئیمامزادە سەید مەحموود]] || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ٦٥١ || style="text-align: right;"| ١،٢٥٠ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری سەید وەلی وددین]] || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ١،٤٧١ || style="text-align: right;"| ١،٦١٣ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری شاھی]] || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ٢،٧٣٦ || style="text-align: right;"| ٢،٩٣٨ |- | style="padding-left: 1em;" | [[شاھییون]] (شار){{efn|دوای سەرژمێریی ٢٠١٦ بوو بە شار<ref name="Rud Zard-e Mashin and Shahiyun Cities"/>}} || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | '''کۆ''' || style="text-align: right;"| '''٣٨٤،٨٥١''' || style="text-align: right;"| '''٤٢٣،٥٥٢''' || style="text-align: right;"| '''٤٤٣،٩٧١''' |- | colspan=4 | {{small|گوندەوار {{=}} Rural District}} |} == زمان == خەڵک ئەم شارە زمانیان [[زمانی کوردی|کوردیە]] و بە شێوازەزاری [[بختیاری|بەختیاری]] قسە دەکەن. == دابەشکاری کارگێڕی == شارستان دزفوول ١١ [[شار]]، ٤ [[ناوچە]] و ١١ [[گوندستان]] هەیە. ==ئەمانەش ببینە== * [[پارێزگای خووزستان]] * [[دژپێڵ]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران|کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Dezful County}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای خووزستان]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] 2n2kesl5mw4ukn03g9ntepldrhkop66 0 177829 1669389 1508429 2026-09-17T16:32:46Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669389 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''شارستان ئۆمێدییە''' لە [[پارێزگا|پارێزگای]] [[پارێزگای خووزستان|خووزستان]] و [[باشووری ڕۆژھەڵات|باشووری]] [[باشووری ڕۆژھەڵات|ڕۆژهەڵاتی]] [[ئێران|ئێراندا]] هەیە. ناوەند ئەم شارستانە، [[شار]] [[ئۆمێدییە|ئۆمێدییەس]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٢}}</ref> {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=ئۆمێدییە|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای خووزستان|خووزستان]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}}|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|ژمارەی_دانیشتووان=٨٥،١٩٥|ھۆکاری_ناونران=|دامەزرێنەر=|ڕێکەوتی_دامەزران=|سەردێڕی_دامەزران=|ناوی_دابەشکراو٢=[[ئۆمێدییە]]|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|شرۆڤەی_وێنە=|قەبارەی_وێنە=|وێبگە=}} == دابەشکاری کارگێڕی == شارستان ئۆمێدییە ٢شار، ٢ناوچە و ٣ گوندستانی هەیە. == ئەمانەش ببینە == [[پارێزگای خووزستان]] [[ئۆمێدییە]] ==سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Omidiyeh County}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای خووزستان]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] p7jwws7o1kduvyst93dmtddqovlv2wc 0 177884 1669408 1402218 2026-09-17T16:35:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669408 wikitext text/x-wiki '''شارستان''' '''بەهبەهان''' لە [[باشووری ڕۆژھەڵات|باشووری ڕۆژهەڵاتی]] [[پارێزگای خووزستان|خووزستاندا]] هەیە. ناوەند ئەم شارستانە، [[شار]] [[بەهبەهان|بەهبەهانە]]. ئەم شارە [[نەوت]]، گازو زەوینی بە پیتی هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref> {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=بەهبەهان|ھۆکاری_ناونران=|قەبارەی_وێنە=|شرۆڤەی_وێنە=|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|ناوی_دابەشکراو٢=[[بەهبەهان]]|سەردێڕی_دامەزران=|ڕێکەوتی_دامەزران=|دامەزرێنەر=|ژمارەی_دانیشتووان=١٨٠،٥٩٣|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}}|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای خووزستان|خووزستان]]|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|وێبگە=}} == ئەمانه‌ش ببینە == *[[پارێزگای خووزستان]] *[[بەهبەهان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Behbahan County}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای خووزستان]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] pt18oi687g6isfdk04ucjhuwjqt74os 0 177900 1669706 1446115 2026-09-18T01:37:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1669706 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} ''' شازادە فیلیپ دووکی ئێدینبرا''' ({{بە ئینگلیزی|Prince Philip, Duke of Edinburgh}}؛ ١٠ی حوزەیرانی ١٩٢١ لە [[یۆنان]] – ٩ی نیسانی ٢٠٢١ لە [[شانشینی یەکگرتوو]]) ھاوسەری [[ئێلیزابێتی دووەم]] شاژنی بەریتانیا بوو، فیلیپ لە ساڵی ١٩٢١ لە [[یۆنان]] لەدایکبوو، لە ساڵی ١٩٣٩ پەیوەندی بە ھێزی دەریایی شاھانەی بریتانیا کرد. لە ساڵی ١٩٤٧ ھاوسەرگیری لەگەڵ ئێلیزابێتی دووەم کرد و خاوەنی چوار منداڵ بوو کە بریتین لە «شازادە چارڵز، شازادە ئانە، شازادە ئاندروو یۆرک و شازادە ئێدواردە».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Prince Philip, Duke of Edinburgh, Dies at 99|ناونیشان=https://variety.com/2021/politics/global/prince-philip-dead-duke-of-edinburgh-1234947814/|وێبگە=variety|ڕێکەوتی سەردان=٩ی نیسانی ٢٠٢١}}</ref> شازادە فلیپ خولیای وەرزش بوو بۆیە لەو بوارەدا چالاک بوو. لە ساڵی ٢٠١٧ بەھۆی ناجێگیری باری تەندروستی و زۆری تەمەنی خانەنیشبوو. فیلیپ لە ٩ی نیسانی ٢٠٢١ لە تەمەنی ٩٩ ساڵیدا کۆچی دوای کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Prince Philip has died aged 99, Buckingham Palace announces|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/uk-11437314|وێبگە=bbc|ڕێکەوتی سەردان=٩ی نیسانی ٢٠٢١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=شازادە فیلیپ لە تەمەنی 99 ساڵی کۆچی دواییکرد|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/world/090420217|وێبگە=rudaw|ڕێکەوتی سەردان=٩ی نیسانی ٢٠٢١}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ژیاننامە|شانشینی یەکگرتوو|یۆنان|لەندەن}} {{پۆلی کۆمنز|Prince Philip, Duke of Edinburgh}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢١]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢١]] [[پۆل:نووسەرانی بریتانیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:پاشایەتی لە ئوسترالیا]] [[پۆل:پاشایەتی لە کەنەدا]] [[پۆل:پاشایەتی لە نیوزیلاند]] [[پۆل:مارشاڵی مەیدانی بەریتانی]] [[پۆل:شازادە بەریتانییەکان]] 25cbnbo8y9dqe55xb8qtnam86bg3u09 0 177921 1669397 1508449 2026-09-17T16:34:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669397 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''شارستان ئەندیمشک''' یەکێ لە شارستانەکانی [[پارێزگای خووزستان|پارێزگای خووزستانە]]. ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[ئەندیمشک|ئەندیمشکە]]. شارستانی ئەندیمشک لە پێدەشت ( بنار ) [[زاگرۆس|زاگرۆسا]] جێ گرتگە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٢}}</ref> {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=ئەندیمشک|ژمارەی_دانیشتووان=١٧١،٤١٢|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای خووزستان|خووزستان]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}}|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|دامەزرێنەر=|ھۆکاری_ناونران=|ڕێکەوتی_دامەزران=|سەردێڕی_دامەزران=|ناوی_دابەشکراو٢=[[ئەندیمشک]]|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|شرۆڤەی_وێنە=|قەبارەی_وێنە=|وێبگە=}} == ئەمانەش ببینە == [[پارێزگای خووزستان]] [[ئەندیمشک]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Andimeshk County}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای خووزستان]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] 8fa8pr2rotmcyz5ohph0p19wzxljaq2 0 177923 1669614 1508775 2026-09-17T22:33:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669614 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''شارستان گۆتوەند''' یەکێ لە شارستانەکانی [[پارێزگای خووزستان|پارێزگای خووزستانە]]. ناوەند ئەم شارستانە، [[شار]] [[گۆتوەند|گۆتوەندە]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٢}}</ref> {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=گۆتوەند|ھۆکاری_ناونران=|قەبارەی_وێنە=|شرۆڤەی_وێنە=|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|ناوی_دابەشکراو٢=[[گۆتوەند]]|سەردێڕی_دامەزران=|ڕێکەوتی_دامەزران=|دامەزرێنەر=|ژمارەی_دانیشتووان=٦٥،٤٦٨|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}}|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای خووزستان|خووزستان]]|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|وێبگە=}} == دابەشکاری کارگێڕی == شارستان گۆتوەند ٥ شار، ٢ [[ناوچە]] و ٤ [[گوندستان|گوندستانی]] هەیە. == دانیشتوان == خەڵک ئەم شارە زۆرینەیان [[کورد|کوردە]] و لە خێڵی [[بەختیاری|بەختیارین]]. == ئەمانەش ببینە == [[پارێزگای خووزستان]] [[گۆتوەند]] == سەرچاوەکان == <references /> {{پۆلی کۆمنز|Gotvand County}} {{تووڵی دەروازە|دەیەی ٢٠٠٠|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای خووزستان]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] 12yrvqxukfx8yngu0h2g39u5t76dle2 0 177929 1669398 1508450 2026-09-17T16:34:16Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669398 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''شارستان ئەندیکا''' یەکێ لە شارستان گەلی [[پارێزگای خووزستان|پارێزگای خووزستانە]]، لە [[باکووری ڕۆژھەڵات|باکووری ڕۆژهەڵاتی]] ئەم پارێزگایە. ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[قەڵا خاجە|قەڵا خاجەیە]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٢}}</ref> {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=ئەندیکا|ژمارەی_دانیشتووان=١٢٠،٠٠٠|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای خووزستان|خووزستان]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}}|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|دامەزرێنەر=|ھۆکاری_ناونران=|ڕێکەوتی_دامەزران=|سەردێڕی_دامەزران=|ناوی_دابەشکراو٢=[[قەڵا خاجە]]|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|شرۆڤەی_وێنە=|قەبارەی_وێنە=|وێبگە=}} == دانیشتووان == زۆرینەی دانیشتووان ئەم شارە لە [[نەتەوەی کورد]] و [[بەختیاری|خێڵی بەختیارین]]. == بارودۆخ جوگرافیایی == باکووری بە [[شارستانی دزفوول|دزفوول]]، باکووری ڕۆژئاوای بە [[شارستانی لالی|لالی]]، باکووری ڕۆژهەڵاتی بە پارێزگای [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری|چوارمەحاڵ و بەختیاری]]، ڕۆژهەڵاتی بە [[شارستانی ئییزە|ئییزە]] و لە باشوورەو بە [[شارستانی مزگەوت سلێمان|مزگەوت سلێمان]] ڕێگای هەیە. == ئەمانەش ببینە == [[پارێزگای خووزستان]] [[قەڵا خاجە]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Andika County}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران|دەیەی ٢٠٠٠}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای خووزستان]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ٢٠٠٧ لە ئێران]] gz8ibvfirstxvl0jimmrczla220j199 0 177939 1669391 1508432 2026-09-17T16:33:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669391 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''شارستانی ئییزە''' یەکێ لە شارستانەکانی [[پارێزگای خووزستان|پارێزگای خووزستانە]]. ناوەند ئەم شارستانە، [[شار|شاری]] [[ئییزە|ئییزەس]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٢}}</ref>{{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=ئییزە|ژمارەی_دانیشتووان=١٩٨،٨٧١|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای خووزستان|خووزستان]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}}|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|دامەزرێنەر=|ھۆکاری_ناونران=|ڕێکەوتی_دامەزران=|سەردێڕی_دامەزران=|ناوی_دابەشکراو٢=[[ ئییزە]]|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|شرۆڤەی_وێنە=|قەبارەی_وێنە=|وێبگە=}} == دانیشتووان == خەڵک ئەم شارە [[کورد|کوردن]] و بە [[زمانی کوردی]] و بە شێوەزاری [[زاری بەختیاری|بەختیاری]] قسە دەکەن. == ئەمانەش ببینە == [[پارێزگای خووزستان]] [[ئییزە]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Izeh County}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای خووزستان]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] gt7y2zkkp5ihr3svj2c3gxl3ybyf9z0 0 177994 1669714 1508892 2026-09-18T01:39:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1669714 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''شازادە خاتوون یوانی''' ئیمپراتۆریەتی لو (لەدایکبووی ٢١١ پێش زایین، ١٨٧ پێش زایین) شازادە خاتوونی شانشینی ھان بوو کچی گەورەی دامەزرێنەری شانشینەکە [[ئیمپراتۆر گائۆزووی ھان|ئیمپراتۆر گائۆزووی]] و [[ئیمپراتۆرە لو|ئیمپراتۆرە لو ژی]]. == ژیاننامە == ساتی لەدایکبوونی شازادە خاتوون نەزانراوە بەڵام کاتی چوونی بۆ ناو ئەرکە فەرمییەکانی حکومەتەوە، بەڵگەنامە فەرمییەکان ئاماژە بەوە ئەدەن ئەگەڕێتەوە بۆ ٢١١ پێش زاین،<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Book of Han: Annals of Emperor Gaozu, Volume 1, Upper|وتەگێڕانەوە=相魯元公主，亦皆貴}}</ref> شازادە پێش ئەوەی باوکی [[لیو بانگ]] ببێتە سیاسەتمەدار لەدایکبوو، زۆربەی ژیانی بەوەوە خەریک بوو خۆی لەدەست ھێزەکانی دووژمن حەشاربدات<ref>guanhuimin</ref> == میدیا == * کارەکتەری شازادە خاتوون لە فیلمی رکابەری جوانی لە کۆشک. ئەکتەرەکەی کارەکتەرەکە ناوی لو جیا رۆنگە == سەرچاوەکان == <references /> ==== ئاماژە بۆ سەرچاوەکان ==== * {{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=guanhuimin|ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠١٦|سەردێڕ=鲁元公主是怎么死的 鲁元公主墓地在哪里|trans-title=How did Princess Yuan of Lu die? Where is the tomb of Princess Yuan of Lu?|ناونیشان=http://www.lishiquwen.com/news/21003.html|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠١٧|وێبگە=Lishi Quwen|زمان=Chinese|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200111232904/http://www.lishiquwen.com/news/21003.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=漢書卷一上 高帝紀第一上|trans-title=Book of Han, Volume 1, Upper: Annals of Emperor Gaozu, Volume 1, Upper|ناونیشان=http://www.guoxue123.com/shibu/0101/01hsyz/000.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠١٧|وێبگە=guoxue123|زمان=Chinese}} * {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=汉书卷二 惠帝纪 第二|trans-title=Book of Han, Volume 2: Annals of Emperor Hui, Volume 2|ناونیشان=http://www.readers365.com/baihua24shi/26/mydoc004.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠١٧|وێبگە=readers365|زمان=Chinese}} {{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:شازادەخاتوونەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان]] [[پۆل:مردووانی ١٨٧ی پێش زایین]] [[پۆل:خەڵکی چین لە سەدەی ٢ی پێش زایین]] [[پۆل:خەڵکی چین لە سەدەی ٣ی پێش زایین]] [[پۆل:ژنە چینییەکانی سەدەی دووەمی پێش زایین]] rh5p3ssvlm6af7h0swhz3pnuiv7mnsk 0 178033 1669423 1508553 2026-09-17T16:38:26Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669423 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''شارستان دەشت ئازادەگان''' یەکێ لە شارستانەکانی [[پارێزگای خووزستان|پارێزگای خووزستانە]]. ناوەند ئەم شارستانە، [[شار|شاری]] [[سووسەنگرد|سووسەنگردە]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٢}}</ref> {{داتابۆکس-جوگرافیا}} == دانیشتووان == خەڵک ئەم شارە زۆرینەیان لە [[عەرەب|نەتەوەی عەرەبە]]. == ئەمانەش ببینە == [[پارێزگای خووزستان]] [[سووسەنگرد]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Dasht-e Azadegan County}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای خووزستان]] 7t9rlztrnqq9w2lkir27ye7l7jkxejo 0 178072 1669415 1508518 2026-09-17T16:37:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669415 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''شارستان حەوتکل''' یەکێ لە شارستانەکانی [[پارێزگای خووزستان]]. ناوەند ئەم شارستانە، [[حەوتکل|شاری حەوتکلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٢}}</ref> {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=حەوتکل|دامەزرێنەر=|قەبارەی_وێنە=|شرۆڤەی_وێنە=|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|ناوی_دابەشکراو٢=[[حەوتکل ]]|سەردێڕی_دامەزران=|ڕێکەوتی_دامەزران=|ھۆکاری_ناونران=|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|ژمارەی_دانیشتووان=٧،٩٢٩|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}}|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای خووزستان|خووزستان]]|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|وێبگە=}} == دانیشتووان == دانیشتووانی ئەم شارە [[کورد|کوردن]] و لە [[بەختیاری|خێڵی بەختیارین]]. == ئەمانش ببینە == [[پارێزگای خووزستان]] [[حەوتکل]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Haftkel County}} {{تووڵی دەروازە|دەیەی ٢٠٠٠|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای خووزستان]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] eyrhy3ar49jkxzdbousszmekxx7fv25 0 178115 1669802 1508941 2026-09-18T07:35:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1669802 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} شانشینی وو (بە چینی: 吳國) شانشینێک بوو لەناو [[شانشینی ھان|ئیمپراتۆریەتی ھان]] لە ئێستادا ئەکەوێتە باشووری [[جیانگسو|جیانگسوی]] چین و باکووری ناوچەکانی ژێیجیانگ == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|مێژوو|چین}} * تۆماری مەزنی [[شیجی]] [[wikisource:zh:史記/卷051|بەرگی ٥١]] * تۆماری مەزنی [[شیجی]] [[wikisource:zh:史記/卷106|بەرگی ١٠٦]] {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی جیانگسو]] [[پۆل:شانشینەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان]] 54fneh0zyojs8e6l8ofysrcz4ihrz77 0 178116 1669806 1508945 2026-09-18T07:36:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، جوگرافیا-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1669806 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} شانشینی وو (بە چینی: 吳國) شانشینێک بوو لەناو [[شانشینی ھان|ئیمپراتۆرییەتی ھان]] لە ئێستادا دەکەوێتە باشووری [[جیانگسو]]ی چین و باکووری ناوچەکانی ئانھوی == سەرچاوەکان == * تۆماری مەزنی [[شیجی]] [[wikisource:zh:史記/卷٠٥١|بەرگی ٥١]] {{تووڵی دەروازە|مێژوو|چین|جوگرافیا}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:شانشینەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان]] f607rs8l8gqo6asxdtvpvy1mxd36eur 0 178120 1669675 1651211 2026-09-18T01:32:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669675 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شارۆکەی زێوە | ناوی_فەرمی = شھرک زیوه - Şehrek zîve | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Shahrak-e Ziveh | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.2475|frame-long=44.9066|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ورمێ|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی سلیوانا|سلیوانا]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری مەرگەوەڕ|مەرگەوەڕ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1505 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 1787 | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شارۆکەی زێوە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری مەرگەوەڕ]]، [[ناوچەی سلیوانا]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''شارۆکەی زێوە''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ھێشمەوا]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[گێسیان]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[تۆپزەوا]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[زێوە، ورمێ|زێوە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١٧٨٧) کەس و (٣٢٥) خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە لە [[کورد]] پێکھاتووە. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) دەدوێن. == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم گوندە [[ئیسلام]] ([[سوننە]])یە. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ]] * [[زێوە، ورمێ|زێوە]] == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ورمێ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ]] 477wq87pgmt32ewtn8md6dz3fq182h0 0 178151 1669783 1660752 2026-09-18T07:32:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، جوگرافیا-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1669783 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} '''شانشینی جیاوۆسی''' (بە چینی:膠西郡) شانشینێکی مێژوویی وڵاتی [[چین|چینە]] لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتی چین]] دروستبووە و لەسەرەتای شانشینی ھان بووەتە بەشێک لە [[شانشینی چی (ئیمپراتۆریەتی ھان)|شانشینی چی]]، جیاوۆسی درابووە دەست شازادە ئانگ (لیو ئانگ - 劉卬) کوڕی پادشا لیو فێی پادشای شانشینی چی. شازادە ئانگ لە [[ھەڵگەرانەوەکەی حەوت ویلایەتەکەی ھان|کودەتاکەی بۆ سەر ھان]] لەناوبرا. پلەکەی و پۆستەکەی لێ سەنرایەوە پاش کودەتاکە، و دوای ئەو لیو دوان (端) کوڕی [[لیو چی|ئیمپراتۆر جینگ]] ھاتە شوێنی و بەسەرکەوتووی پلەکەی وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Zhou|یەکەم=Zhenhe|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/wiki/Jiaoxi_Commandery|سەردێڕ=Xihan Zhengqu Dili 西汉政区地理|ڕێکەوت=١٩٨٧|بڵاوکەرەوە=People's Press|شوێن=Beijing}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * تۆماری جوگرافیای مێژوویی (١٩٨٧) ژۆو ژێنھێ، سیھان ژێنگچو دیلی <bdi>西汉政区地理</bdi>. بێیجینگ: ڕۆژنامەی نەتەوەیی لاپەڕەی ١١٢-١١٤ * کتێبی تۆماری ھان، بەرگی ١٤ {{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو|جوگرافیا}} {{Uncategorized|date=ئاب ٢٠٢١}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} pg8zpbaq4gegdc7ob1vtr3jpuwvpk5o 0 178166 1669468 1508733 2026-09-17T19:38:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669468 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''شارستان ڕامشێر''' یەکێ لە شارستانەکانی [[پارێزگای خووزستان|پارێزگای خووزستانە]]. ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[ڕامشێر|ڕامشێرە]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٢}}</ref>{{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=ڕامشێر|دامەزرێنەر=|قەبارەی_وێنە=|شرۆڤەی_وێنە=|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|ناوی_دابەشکراو٢=[[ڕامشێر]]|سەردێڕی_دامەزران=|ڕێکەوتی_دامەزران=|ھۆکاری_ناونران=|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|ژمارەی_دانیشتووان=٥١،٠٨١|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}}|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای خووزستان|خووزستان]]|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|وێبگە=}} == دانیشتووان == زۆرینەی خەڵک ئەم شارە [[کورد|کوردن]] و کەمینەیشی [[عەرەب|عەرەبە]]. == دابەشکاری کارگێڕی == ئەم شارستانە ٢ [[ناوچە]]، ٢ [[شار]] و ٤ [[گوندستان|گوندستانی]] هەیە. == ئەمانەش ببینە == [[پارێزگای خووزستان]] [[ڕامشێر]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Ramshir County}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای خووزستان]] 4ifypcn1qhlgrb50rxlz6twdidvq4x5 0 178168 1669469 1508734 2026-09-17T19:38:29Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669469 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''شارستان ڕامھورموز''' یەکێک لە شارستانەکانی [[پارێزگای خووزستان]]ە. ڕووبەری ئەم شارستانە ٤،٩٤٩ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە. ناوەندی ئەم شارستانە، شاری [[ڕامھورموز]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جووگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٢}}</ref> {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=ڕامھورموز|دامەزرێنەر=|قەبارەی_وێنە=|شرۆڤەی_وێنە=|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|ناوی_دابەشکراو٢=[[ڕامھورموز]]|سەردێڕی_دامەزران=|ڕێکەوتی_دامەزران=|ھۆکاری_ناونران=|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|ژمارەی_دانیشتووان=٩٧،٥٦١|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}}|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای خووزستان|خووزستان]]|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|وێبگە=}} == دانیشتووان == زۆرینەی دانیشتووانی ئەم شارە [[کورد|کوردن]]. == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای خووزستان]] * [[ڕامھورموز]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Ramhormoz County}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای خووزستان]] qxoqzest6223zz6ms6wmhn7tbshcn1l 0 178193 1669370 1357501 2026-09-17T13:39:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، وێژە-کۆلکە) 1669370 wikitext text/x-wiki '''شاربەدەر''' یەکەم [[ڕۆمان]]ی مۆدێرنی [[کوردی]]ی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]ە، لە نووسینی [[حوسێن شێربەگی]]، کە ساڵی ١٩٩٨ لە [[بۆکان]] بڵاو کراوەتەوە. {{زانیاریدانی کتێب|ناو=شاربەدەر|مێژووی دەرچوون=١٩٩٨|پێشتر=|کێش=|پێوانە=|ژمارەی پەڕە=٣١٠|جۆری چاپ=چاپ|دیزاینەری بەرگ=|وێنەگر=|مێژووی دەرچوونی وەرگێڕان=|بڵاوکەرەوەی چاپی وەرگێڕاو=|وەرگێڕ=|دەرچوون=|وێنە=شاربەدەر.jpg|بڵاوکەرەوە=نووسەر|جۆری ئەدەبی=[[ڕیالیزم]]ی جادوویی|بابەت=[[ڕۆمان]]|زنجیرە=|وڵات=[[کوردستان]]|زمان=[[کوردیی ناوەندی]]|لێکۆڵەر=|دانەر=[[حوسێن شێربەگی]]|ناوی بنەڕەتی=|دواتر=}} == چیرۆک == شاربەدەر ژیان و بەسەرھاتی کوڕەکوردێک بە ناوی سامڕەند موکری دەگێڕێتەوە کە لە زەمانی [[دەوڵەتی پەھلەوی|پەھلەویدا]] بۆ دوڕگەیەکی باشووری ئێران دوور خراوەتەوە. دوو ڕۆمانە فارسییەکەی پێشووی شێربەگی، ھەوێنی خوڵقانی کتێبەکە بوون. نووسەر لەمەڕ ڕۆمانەکەیەوە دەڵێ: «شاربەدەر حەکایەتی جیلی خۆم و تەواوەتی ئەو چالاکانەن کە لە ھەمبەر ھیچ ڕووداوێکی ڕامیاری و کۆمەڵایەتی و ھتد بێدەنگ دانەنیشتوون و تا ئەو کاتەی مرۆڤگەلی وامان لە ناودا مابێت، ڕۆمانەکەم درێژەی ھەیە و تەواو نابێت».<ref>بەرنامەی ئەزموونی ژیان، کورد کاناڵ، ئومید قادری ئەقدەم</ref> == تایبەتمەندی == شاربەدەر یەکەم ڕۆمانی نوێی کوردیی ڕۆژھەڵاتی کوردستانە کە جگە لە [[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]] شێوەزارەکانی تری زمانی کوردیشی تێدایە؛<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سیمینارێک لەسەر ئەزموونی چیرۆک نووسین لە زانکۆی کوردستان بەڕێوە چوو {{!}} بدنە خبر {{!}} دانشگاە کردستان|ناونیشان=https://www.uok.ac.ir/fa/news/story.aspx?NewsID=52252|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=زانکۆی کوردستان|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210415213829/https://www.uok.ac.ir/fa/news/story.aspx?NewsID=52252}}</ref> ئەم ڕۆمانە یەکێک لە سێ ڕۆمانە کوردییە ھەڵبژێردراوەکانی نەوەدەکانی زایینی (حەفتای ھەتاوی)یە. == کورتە لە ڕۆمان<ref>شاربەدەر، حوسێن شێربەگی، ١٩٩٨، بۆکان</ref> == {{quote|مەرگەساتی ھەموو خەڵکی و شاربەدەرەکانی جیھانی سێھەم و بگرە تەواوی دیرۆکی جیھان! بە تاقە دێڕێک بۆت باس دەکەم! تاوانی ھەموومان ئەوینە! ڕەنگە دۆش مابێتی! واقت وڕ مابێ. پێت سەیرە: ئەوینی چی؟ ئەم کابرا خەرفاوە چ دەڵێ؟ باس و خواسی ئەوین نەبوو، دەست ڕاگرە، تووند مەڕۆ با پێت بڵێم: ئەگین ئەم بەشەرە ئاوەکی و قوڕینەیە لە سووچ و قوژبنێکی نەدیاری دڵ و ناخیدا ئاوات و ئەوینی ساتێ وچان و حەسانەوە و ژیانێکی ئینسانی نەبووایە! چارەنووس و بەشی ئەمە نەدەبوو. بەندی و دیل و کۆیلە و شاربەدەر نەدەبوو. نازانم بۆی چووی؟ لێت وەرگرتم یان نا؟ کەیفی خۆتە! خۆت دەزانی. بەڵام بڕوای من ئەوەیە. ئەوین کاکی خۆم ئەوین! سامناکترین دوژمنی دژ بە دەسەڵاتداران: ئینسانی ئەویندارە.}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|وێژەی کوردی|وێژە|ڕۆمانەکان}} {{ڕۆمانە کوردییەکان}} {{کتێب-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:ڕۆمانە کوردییەکان]] [[پۆل:کتێبە کوردییەکان]] [[پۆل:ڕۆمانەکان]] 5p6se52358k73elbwrxajkczs4kp8nx 0 178198 1669808 1508946 2026-09-18T07:36:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، جوگرافیا-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1669808 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Han dynasty Kingdoms 195 BC.png|وێنۆک|شانشینەکانی ئیمپراتۆرییەتی ھان]] '''شانشنیی ژائۆ''' (بە چینی:趙國 خوێندنەوەی:ژاو گۆ، خوێندنەوەی بە کوردی شێوازی چینی: شانشینی ژاۆ) شانشینێکی دێرینی مێژوویی چینە، لە ئەمرۆی مۆدێرن دەکەوێتە باکووری چین، شانشینەکە لە ٢٠٣ی پێش زاین دروستکراوە و دراوە بە ژانگ ئاڕ (張耳) وەک خەڵاتێک کە شوێنکەوتووی [[ئیمپراتۆر گائۆزووی ھان|ئیمپراتۆر گاۆزو]] بوو. ھەرچۆنێک بێت کوڕی پادشا ژانگ ئاڕ، ژانگ ئائۆ(ژانگ ئاۆ - 魯元王) پلەکەی لە شازادە نزم کرایەوە بۆ لۆرد پاش ئەوەی ھەوڵی بۆ لەناوبردنی ئیمپراتۆر دا.<ref>[[Book of Han|کتێبی ھان]]، بەرگی ٣٢.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|مێژوو|چین|جوگرافیا}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:شانشینەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان]] 6fkk07dm7bmbi0anjgewqtjg4lsw270 0 178200 1669760 1402330 2026-09-18T04:39:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، جوگرافیا-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1669760 wikitext text/x-wiki '''شانشینی جیائۆدۆنگ''' (بە چینی:膠東國) شانشینێک بوو لەناو ئیمپراتۆریەتی ھان، کە لە جیھانی مۆدێرنی ئەمڕۆ پێی ئەوترێ [[شاندۆنگ]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Atlas of World Heritage: China|بڵاوکەرەوە=Long River Press|ساڵ=٢٠٠٥|پەڕەکان=٧٠}}</ref><ref>''[[Book of Later Han]]'', Chapter 1.</ref> == سەرچاوەکان == <references />{{تووڵی دەروازە|مێژوو|چین|جوگرافیا}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:شانشینەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان]] b1pja07uxxvk066914vib49y7kqvw38 0 178201 1669752 1508918 2026-09-18T04:37:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، جوگرافیا-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1669752 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Shandong in China (+all claims hatched).svg|وێنۆک|شاندۆنگ لەسەر نەخشەی [[چین]].]] '''شاندۆنگ''' (بە چینی: 山东: وەکوو شانتونگ ئەخوێنرێتەوە) پارێزگایەکە لە چین دەکەوێتە بەشی ڕۆژھەڵاتی چین ھەرچۆنێک بێت شاندۆنگ ڕۆلێکی گرنگی لە مێژووی دێرینی چین گێراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Atlas of World Heritage: China|بڵاوکەرەوە=Long River Press|ساڵ=٢٠٠٥|پەڕەکان=٧٠}}</ref> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{commons|Shandong}} * {{Wikivoyage-inline}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|چین|سیاسەت|جوگرافیا}}{{Authority control}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگاکانی کۆماری گەلی چین]] [[پۆل:ڕۆژھەڵاتی چین]] [[پۆل:شاندۆنگ]] ti4c0s0w7mbn5twqqnf3hwxoj1rg1fa 0 178202 1669788 1660750 2026-09-18T07:33:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1669788 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} شانشینی زیچوان (بە چینی: 菑川國, 甾川國, 淄川國) شانشینیکی ناو [[شانشینی ھان|ئیمپراتۆرییەتی ھان]] بوو، کە لە سەردەمی ئەمرۆدا دەکەوێتە [[شاندۆنگ|باکوری شاندۆنگ]]. زیچوان لە [[شانشینی چی (ئیمپراتۆریەتی ھان)|شانشینی چی]] جیاکراوەتەوە لە ١٦٥ی پێش زاین، و دراوە بە لیو سیان (劉賢) کوڕی لیو فێی پادشای شانشینی چی سیان لە کاتی [[ھەڵگەرانەوەکەی حەوت ویلایەتەکەی ھان|کودەتاکەی ھان]] لەناوبرا، دواتر براکەی لیو ژی (劉志) چووە شوێنی.<ref>''[[Book of Later Han]]'', Chapter 1.</ref> ئەو پاشایانەی فەرمانرایی شانشینەکەیان کردووە: * لیو سیان (賢), ١٦٤ی پێش زاین – ١٥٤ی پێش زاین؛ * لیو ژی (志), پاشا یی (懿) پادشای زیچوان، ١٥٤ ی پێش زاین – ١٣٠ پێش ژاین؛ * لیو جیان (建), پاشا جینگ (靖) پادشای زیچوان، ١٣٠ ی پێش زاین تا ١٠٩ی پێش زاین؛ * لیو یی (遺), پاشا چینگ (頃) پاشای زیچوان، ١٠٩ی پێش زاین تا ٧٤ی پێش زاین؛ * لیو ژۆنگگو (終古), پاشا سی (思) پادشای زیچوان، ٧٤ی پێش زاین تا ٤٦ی پێش زاین؛ * لیو شانگ (尚), پادشا کائۆ (考) پادشای زیچوان، ٤٦ی پێش زاین تا ٣٩ی پێش زاین؛ * لیو ھێنگ (橫), پاشا سیائۆ (孝) پادشای زیچوان، ٣٩ی پێش زاین تا ٩ی پێش زاین؛ * لیو یو (友), پاشا ھوایی (懷) پادشای زیچوان، ٩ی پێش زاین تا ٢ی پێش زاین؛ * لیو یۆنگ (永), ٢ی پێش زاین تا ٨ی زاینی؛<ref>''[[Book of Han]]'', Chapter 14.</ref> * لیو ژۆنگ (終), ٢٦ی تا ٣٦. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:شانشینەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان]] 29pc8y62452nc7rpnwi7hwfvb7hwf61 0 178203 1669784 1660751 2026-09-18T07:33:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1669784 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} '''شانشینی جینان''' (بە [[زمانی چینی|چینی]]: 濟南郡) شانشینێکی مێژوویی چینە، کە ئێستا ئەکەویتە پارێزگای [[شاندۆنگ]]. شانشینی جینان لە رۆژھەڵاتی ھان دامەزرا. لەژێر [[شانشینی چی (ئیمپراتۆریەتی ھان)|شانشینی چی]]. {{تووڵی دەروازە|مێژوو|چین}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} 1ey0b7l4y1kwj1em0zyp6n5csglp974 0 178204 1669807 1402342 2026-09-18T07:36:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1669807 wikitext text/x-wiki '''شانشینی چی''' (بە [[زمانی چینی|چینی]]: 齊國) شانشینێک بوو کە لە سەردەمی چوو-ھانەوە بوونی ھەیە تا دوای ٢ی پێش زاین، کە لە سەردەمی مۆدێرنی ئەمرۆدا دەکەوێتە [[شاندۆنگ|شاندۆنگو]] ناوچەکانی دەوروبەری.a == مێژوو == شانشینەکە ناوی لینرا لەدوای سەردەمی شەڕی شەش ویلایەتەکە. دواتر لۆرد سیانگ یو [[شانشینی چین|ئیمپراتۆرییەتی چین]] دابەش کرد بۆ ھەشتا شانشین سێ لەوان کە بریتی بوون لە چی، [[شانشینی جیائۆدۆنگ|جیائۆدۆنگ]]، جیبێی ھەر لەناو ئیمپراتۆرییەتی پێشووی چین مانەوە و لەژێر ئەرستۆکرات (خانەدان) کانی ئەوساتە مایەوە. لە ٢٠٣ی پێش زاین ناوچەکە لەلایەن ھان سینەوە داگیر کرا. کە ژەنەڕاڵێک بوو خزمەتی [[ئیمپراتۆر گائۆزووی ھان|لیو بانگ]] ئیمپراتۆری دواتری [[شانشینی ھان|ئیمپراتۆرییەتی ھان]]. دوای ئەو کارەی لیو بانگ ناونیشانی «King of Qi - پادشای چی» بە ژەنەڕال بەخشی بەڵام دواتر بەخشرایەوە بە [[شانشینی چوو (ئیمپراتۆریەتی ھان)|شانشینی چوو]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Loewe|یەکەم١=Michael|سەردێڕ=The Cambridge History of China, Volume I: The Ch'in and Han Empires, 221 B.C. – A.D. 220|ڕێکەوت=1986|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٢٤٣٢٧-٨|editor1-last=Twitchett|editor1-first=Denis|شوێن=Cambridge|پەڕە=١١٨|chapter=The Former Han Dynasty|editor2-last=Fairbank|editor2-first=John K.}}</ref> لە ٢٠١ی پێش زاین [[لیو بانگ|ئیمپراتۆر لیو بانگ]] کورەکەی لیو فێی وەک پاشای چی دەستنیشان کرد. دواتر بەپێی فەرمانێکی فەرمی ئیمپراتۆر ھەموو ئەو ھاوڵاتیانەی بە زمانی چی (شانشینی چی) قسە دەکەن پێویستە ببنە ھاوڵاتی شانشینەکە.<ref>諸民能齊言者皆與齊。''[[Book of Han]]'', [[wikisource:zh:漢書/卷038|Chapter 38]].</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|مێژوو|چین}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:شانشینەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان]] 1v7x2tzro3l1b0wwn5rlsscn4lhy3rw 0 178212 1669789 1508935 2026-09-18T07:33:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، جوگرافیا-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1669789 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Xin Dynasty.png|وێنۆک|نەخشەی شانشینەکە]] '''شانشینی سین''' (بە چینی: 新朝 خوێندنەوە: سین چاۆ) شانشینێکی تەمەن کورتی مێژوویی چین بوو (زاراوە تەمەن کورت بە مانای ئەوە دێت لە تەواوی ژیانی شانشینەکە تەنھا یەک پادشا توانویەتی فەرمانرەوایی بکات) کە لە ٩ی زاینی دامەزرا تا ٢٣ی زاینی لەلایەن ئەفسەری فەرمی [[شانشینی ھان|ھان]] [[وانگ مانگ|وانگ مینگ]] دامەزرا.{{ئیمپراتۆرەکانی ھان}}{{History of China}}{{تووڵی دەروازە|مێژوو|چین|جوگرافیا}} {{پۆلی کۆمنز|Xin Dynasty}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:زنجیرە فەرمانڕەواییەکان لە چین]] [[پۆل:وڵاتەکانی پێشوو لە مێژووی چین]] [[پۆل:شانشینی سین]] [[پۆل:سەدەی یەکەم لە چین]] 31dax9k7o0jy8qw5mn94pdp0lnmvq19 0 178239 1669617 1508788 2026-09-17T22:34:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669617 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''شارستان ھیندیجان''' یەکێ لە شارستانەکانی [[پارێزگای خووزستان|پارێزگای خووزستانە]]. ناوەند ئەم شارستانە، [[هیندیجان|شاری هیندیجانە]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٢}}</ref> {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=هیندیجان|ژمارەی_دانیشتووان=٣٦،٣٥٩|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای خووزستان|خووزستان]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}}|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|دامەزرێنەر=|ھۆکاری_ناونران=|ڕێکەوتی_دامەزران=|سەردێڕی_دامەزران=|ناوی_دابەشکراو٢=[[هیندیجان]]|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|شرۆڤەی_وێنە=|قەبارەی_وێنە=|وێبگە=}} == دابەشکاری کارگێڕی == شارستان هیندیجان ٢ ناوچە، ٢ شار و ٤ گوندستانی هەیە. == ئەمانەش ببینە == [[پارێزگای خووزستان]] [[هیندیجان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Hendijan County}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای خووزستان]] qxh244r10aow2ng28wu9ry5pkqrdql3 0 178242 1669399 1508455 2026-09-17T16:34:26Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669399 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''شارستان باخ مەلێک''' یان '''باخ مەلێک''' یەکێ لە شارستانەکانی [[پارێزگای خووزستان|پارێزگای خووزستانە]]. ناوەند ئەم شارستانە شاری [[باخ مەلک|باخ مەلێکە]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٢}}</ref> {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=باخ مەلک|دامەزرێنەر=|قەبارەی_وێنە=|شرۆڤەی_وێنە=|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|ناوی_دابەشکراو٢=[[باخ مەلێک]]|سەردێڕی_دامەزران=|ڕێکەوتی_دامەزران=|ھۆکاری_ناونران=|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|ژمارەی_دانیشتووان=١١٤،٣٨٤|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}}|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای خووزستان|خووزستان]]|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|وێبگە=}} == بارودۆخ جوگرافیایی == ئەم شارستانە لە گەل شارستان گەلی [[ڕامھورموز|ڕامهورموز]]، [[ئییزە]]، [[مەسجێد سولەیمان]] و [[حەوتکل|حەوتکلا]] هاو سنوورە و هەروەها لە گەل [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد|پارێزگای کۆهگیلوویە و بۆیەر ئەحمەدیشا]] هاو سنوورە. == دابەشکاری کارگێڕی == ئەم شارستانە ٣ ناوچە، ٤ شار و ٨ گوندستانی هەیە. == ئەمانەش ببینە == [[پارێزگای خووزستان]] [[باخ مەلێک]] == سەرچاوەکان == <references />{{تووڵی دەروازە|کوردستان|کۆمەڵگا|ئێران|جوگرافیا}} {{پۆلی کۆمنز|Bagh-e Malek County}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای خووزستان]] gof3fkwlwjfcwhi5nwv2bismme2r0tg 0 178271 1669816 1508955 2026-09-18T07:37:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، فەلسەفە-کۆلکە) 1669816 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Statue of Shang Yang.jpg|وێنۆک|پەیکەری شانگ یانگ]] '''شانگ یانگ''' (بە چینی: 商鞅 لەدایکبووی ٣٩٠ی پێش زاین تا ٣٣٨ی پێش زاین) ھەروەھاش وەک '''وێی یانگ''' (衞鞅) ناسراوە فەیلەسوف و سیاسەتمەدار و زانایەکی دێرینی چینە لە [[سەردەمی شەڕی ویلایەتەکان|سەردەمی شەری ویلایەتەکان]] و [[چین (ویلایەت)|ویلایەتی چین]] ژیاوە<ref name="Cua">Antonio S. Cua (ed.), 2003, p. 362, ''Encyclopedia of Chinese Philosophy'' [https://books.google.com/books?id=yTv_AQAAQBAJ&pg=PA362] "The fifth important legalist, Shang Yang (Wei Yang, c. 390–338 B.C.E.), was born in Wei; his original surname was Gongsun."</ref> == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|چین|فەلسەفە|مێژوو}} {{پۆلی کۆمنز|Shang Yang}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:خەڵکی چین لە سەدەی چوارەمی پێش زایین]] [[پۆل:فەیلەسووفانی یاسا]] [[پۆل:فەیلەسووفە کۆمەڵایەتییەکان]] [[پۆل:فەیلەسووفەکانی ھێنان]] [[پۆل:فەیلەسووفەکانی زنجیرە فەرمانڕەواییەتی ژۆو]] 187eyj707vv6dbfqliz5i3dfvqtqf9b 0 178276 1669561 1668500 2026-09-17T20:32:08Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1669561 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} [[پەڕگە:EN-WarringStatesAll260BCE.jpg|وێنۆک|سەردەمی شەڕی ویلایەتەکان لە ٢٦٠ی پێش زاین]] '''سەردەمی شەڕی ویلایەتەکان''' (بەچینی: 战国时代 خوێندنەوە: ژانگۆ شیدای) سەردەمێک بوو لە مێژووی دێرینی چین کە پەیوەندی بە [[ئیمپراتۆریەتی چین|شانشینی چینی]] ئەوساو شەش ویلایەتەکەی تر ھەبوو (وەک: ژاۆ، یان، چی، ھان، چوو) کە سەردەمێک بوو شانشینی چین خۆی بۆ کەمپینێکی سەربازی ئامادەکردبوو بۆ گرتنی شەش ویلایەتەکە و یەکخستنەوەی تەواوی ویلایەتەکان بۆ ناو شانشینی چین. شەڕەکە بە براوەی شانشینی چین کۆتایی پێھات لە ٢٢١ی پێش زاین و دواتر ھەموو ویلایەتەکانی تری یەکخستنەوە و بووە یەکەم ئیمپراتۆریەتی شاھانە لە مێژووی دێرینی چین {{History of China}} == خوێندنەوەی زیاتر == * {{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Li Xueqin|سەردێڕ=Eastern Zhou and Qin Civilizations|ناونیشان=https://archive.org/details/easternzhouqinci0000lixu|بڵاوکەرەوە=Yale University Press|ساڵ=١٩٨٥|ژپنک=٠-٣٠٠-٠٣٢٨٦-٢|شوێن=New Haven|translator-last=Chang|translator-first=K.C.|بەستەری نووسەر=Li Xueqin|translator-link=Kwang-chih Chang}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Yap|یەکەم=Joseph P.|سەردێڕ=Wars with the Xiongnu: A Translation from ''Zizhi Tongjian''|بڵاوکەرەوە=AuthorHouse|ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-١-٤٤٩٠-٠٦٠٤-٤|شوێن=Bloomington, Indiana, U.S.A.}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Yap|یەکەم=Joseph P.|سەردێڕ=Wars with the Xiongnu: A Translation from ''Zizhi Tongjian''|بڵاوکەرەوە=AuthorHouse|ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-١-٤٤٩٠-٠٦٠٤-٤|شوێن=Bloomington, Indiana, U.S.A.}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.ancient.eu/Warring_States_Period/ سەردەمی شەڕی ویلایەتەکان لە ئینکلۆپیدیایی مێژوویی] * {{Commons|Warring States Period}}{{بابەتەکانی ئیمپراتۆریەتی ژۆو}}{{تووڵی دەروازە|چین|ئاسیا|مێژوو|شەڕ}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو]] [[پۆل:پێکادادانەکان لە سەدەی چوارەمی پێش زایین]] [[پۆل:مێژووی دێرینی چین]] dgrz68pyzx6nwxr8ddsrcsbrto1odnf 0 178329 1669401 1575309 2026-09-17T16:34:46Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669401 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''شارستان باوی''' یەکێ لە شارستانەکانی [[پارێزگای خووزستان|پارێزگای خووزستانە]]. ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[مەلاسانی|ملاسانییە]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٢}}</ref> زۆینەى دانیشتووانى عەرەبن و بەشێکى لە هۆزى [[بەختیاری|(بەختیاری)]]<nowiki/>ن.{{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=باوی|دامەزرێنەر=|قەبارەی_وێنە=|شرۆڤەی_وێنە=|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|ناوی_دابەشکراو٢=[[مەلاسانی]]|سەردێڕی_دامەزران=|ڕێکەوتی_دامەزران=|ھۆکاری_ناونران=|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|ژمارەی_دانیشتووان=٨٢،٨١٢|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|ئێران}}|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای خووزستان|خووزستان]]|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|وێبگە=}} == بارودۆخ جوگرافیایی == شارستان باوی لە [[باشوور|باشووری]] پارێزگای خووزستانەو هەڵکەوتووە. == دابەشکاری کارگێڕی == ئەم شارستانە ٢ [[ناوچە]]، ٣ [[شار]] و ٤ [[گوندەوار|گوندستانی]] هەیە. == ئەمانەش ببینە == [[پارێزگای خووزستان]] [[مەلاسانی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Bavi County}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|دەیەی ٢٠١٠|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای خووزستان]] pwlpe2rksgepa2vy92293rm61sd84j2 0 178530 1669420 1448164 2026-09-17T16:37:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669420 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە |ناوی_فەرمی=دڵفان |ناوەکانی_تر= |شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە= |جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]] |ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای لوڕستان|لوڕستان]] |ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}} |جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]] |دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]] |جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]] |ژمارەی_دانیشتووان=١٣٧،٦٣٣ |ھۆکاری_ناونران= |دامەزرێنەر= |ڕێکەوتی_دامەزران= |سەردێڕی_دامەزران= |ناوی_دابەشکراو٢=[[نووراوا]] |جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند |شرۆڤەی_وێنە= |قەبارەی_وێنە= |وێبگە= }} '''شارستانی دڵفان''' (بە لەکی: شەرسۆن دڵفۆن) یەکێ لە شارستانەکانی [[پارێزگای لوڕستان|پارێزگای لوڕستانە]]. ناوەندی ئەم شارستانە، شاری [[نووراوا|نوراوایە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=٢٠١٦|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٣}}</ref> زۆرینەی خەڵکی شارستانی دڵفان [[لەک|کوردە لەکەکان]]ن و بە زمانی [[کوردیی لەکی]] دەئاخێڤێنن و زۆربەیان سەربە ئایینی [[ئیسلام]]ی [[شیعە]]ن و ھەندێکیشیان [[یارسان]]ن. == بارودۆخ جوگرافیایی == ئەم شارستانە لە [[باکوور|باکوورەو]] بە شارستانەکانی [[شارستانی سەحنە|سەحنە]] و کەنگاوەر، لە [[باکووری ڕۆژھەڵات|باکووری ڕۆژھەڵاتەو]] بە [[شارستانی نیاوەن|نیاوەن]]، لە [[باکووری ڕۆژاوا|باکووری ڕۆژاواو]] بە [[ھەرسین|ھەرسین]]، لە [[ڕۆژاوا|ڕۆژاواو]] بە [[پارێزگا|پارێزگاکانی]] [[پارێزگای کرماشان|کرماشان]] و [[پارێزگای ئیلام|ئیلام]]، لە [[باشووری ڕۆژاوا]] و [[باشوور|باشوورەو]] بە کوودەشت و لە [[باشووری ڕۆژھەڵات|باشووری ڕۆژھەڵات]] و [[ڕۆژھەڵات|ڕۆژھەڵاتەو]] بە شارستان سلسلە ڕێگای ھەیە. ھەروەھا لەگەل پارێزگاکانی [[پارێزگای ھەمەدان|ھەمەدان]]، [[پارێزگای کرماشان|کرماشان]] و [[پارێزگای ئیلام|ئیلامدا]] ھاو [[سنوور|سنوورە]]. == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای لوڕستان]] * [[نووراوا]] * [[لەک]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Delfan County}} {{پارێزگای لوڕستان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای لوڕستان]] gss7y60egp7wyoc2u3g7gh2ggsg6prr 0 178567 1669474 1448166 2026-09-17T19:39:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669474 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە |ناوی_فەرمی=کوویەشت |ھۆکاری_ناونران= |قەبارەی_وێنە= |شرۆڤەی_وێنە= |جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند |ناوی_دابەشکراو٢=[[کوویەشت]] |سەردێڕی_دامەزران= |ڕێکەوتی_دامەزران= |دامەزرێنەر= |ژمارەی_دانیشتووان=٢١١،٨٨٦ |شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە= |جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]] |دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]] |جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]] |ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}} |ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای لوڕستان|لوڕستان]] |جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]] |وێبگە= }} '''شارستان کوویەشت''' یەکێ لە شارستانەکانی [[پارێزگای لوڕستان|پارێزگای لوڕستانە]] کە لە [[ڕۆژاوا|ڕۆژاوای]] ئەم پارێزگاو ھەڵکەوتووە. ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[کوویەشت|کوویەشتە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=٢٠١٦|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٣}}</ref> زۆرینەی خەڵکی شارستانی کوویەشت [[لەک|کوردە لەکەکان]]ن و بە زمانی [[کوردیی لەکی]] دەئاخێڤێنن و زۆربەیان سەربە ئایینی [[ئیسلام]]ی [[شیعە]]ن و ھەندێکیشیان [[یارسان]]ن. == دابەشکاری کارگێڕی == شارستان کوویەشت ٤ [[ناوچە]]، ٣ [[شار]] و ١٠ [[گوندەوار|گوندستانی]] ھەیە. == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای لوڕستان]] * [[کوویەشت]] * [[لەک]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای لوڕستان}} {{پۆلی کۆمنز|Kuhdasht County}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای لوڕستان]] tskmjb2ro409oqahywehaydn5csvzkt 0 178577 1669439 1448165 2026-09-17T19:33:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669439 wikitext text/x-wiki '''شارستان سلسلە''' یەکێ لە شارستانەکانی [[پارێزگای لوڕستان|پارێزگای لوڕستانە]] کە لە [[باکوور|باکووری]] ئەم پارێزگایەو هەڵکەوتووە. ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[قەڵا (ئەلەشتەر)|قەڵایە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=٢٠١٦|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٣}}</ref> {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=سلسلە|ھۆکاری_ناونران=|قەبارەی_وێنە=|شرۆڤەی_وێنە=|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|ناوی_دابەشکراو٢=[[قەڵا (ئەلەشتەر)|قەڵا]]|سەردێڕی_دامەزران=|ڕێکەوتی_دامەزران=|دامەزرێنەر=|ژمارەی_دانیشتووان=٨٥،٥٥٩|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}}|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای لوڕستان|لوڕستان]]|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|وێبگە=}} زۆرینەی خەڵکی شارستانی سلسلە [[لەک|کوردە لەکەکان]]ن و بە زمانی [[کوردیی لەکی]] دەئاخێڤێنن و زۆربەیان سەربە ئایینی [[ئیسلام]]ی [[شیعە]]ن و ھەندێکیشیان [[یارسان]]ن. == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای لوڕستان]] * [[قەڵا (ئەلەشتەر)|قەڵا]] * [[لەک]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای لوڕستان}} {{پۆلی کۆمنز|Selseleh County}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای لوڕستان]] o9pgjq6em4r0p22q3rnd5k6zo842vgd 0 178633 1669464 1586683 2026-09-17T19:37:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669464 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=پاپێڵ|ناوەکانی_تر=پۆلدۆختەر، پولدوختەر|دامەزرێنەر=|قەبارەی_وێنە=|شرۆڤەی_وێنە=|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|ناوی_دابەشکراو٢=[[پاپێڵ]]|سەردێڕی_دامەزران=|ڕێکەوتی_دامەزران=|ھۆکاری_ناونران=|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|ژمارەی_دانیشتووان=٧٣،٧٧٤|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|ئێران}}|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای لوڕستان|لوڕستان]]|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|وێبگە=}} '''شارستان پاپێڵ''' یەکێکە لە شارستانەکانی [[پارێزگای لوڕستان|پارێزگای لوڕستان]] لە [[باشوور|باشووری]] ئەم پارێزگایە ھەڵکەوتووە. ناوەند ئەم [[شارستان]]ە، شاری [[پاپێڵ|پاپێڵە]]. پاپێڵ شارستانێک کوێستانییە. بەناوبانگی [[جیھان|جیھانی]] ئەم شارستانە بۆ ئەوەیە کە یەکێ لە گەورەترین گەنج گەلی [[مێژوو]] لە [[ئەشکەوت|ئەشکەوتی]] کەلماکەرەی [[پاپێڵ|پاپێڵا]] دۆزیاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=٢٠١٦|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref> ==دانیشتووانناسی== ===دانیشتووان=== لە کاتی سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی شارستانەکە ٧٤،٥٣٧ کەس لە ١٦،٢٧٨ بنەماڵەدا بووە.<ref name="2006 Lorestan Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006): Lorestan Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/15.xls|access-date=25 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20110920084728/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/15.xls|format=Excel|archive-date=20 September 2011}}</ref> سەرژمێریی دواتر لە ساڵی ٢٠١١دا ٧٥،٣٢٧ کەسی لە ١٩،٢٧٦ بنەماڵەدا ژماردووە.<ref name="2011 Lorestan Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011): Lorestan Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=irandataportal.syr.edu|via=Iran Data Portal, Syracuse University|url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Lorestan.xls|archive-url=https://web.archive.org/web/20230119153510/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Lorestan.xls|archive-date=19 January 2023|access-date=19 December 2022|format=Excel}}</ref> سەرژمێریی ٢٠١٦ ژمارەی دانیشتووانی شارستانەکەی بە ٧٣،٧٤٤ کەس لە ٢١،٣٠٣ بنەماڵەدا پێوانە کرد.<ref name="2016 Lorestan Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Lorestan Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_15.xlsx|access-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20201012230336/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_15.xlsx|format=Excel|archive-date=12 October 2020}}</ref> ===دابەشکارییەکانی کارگێڕی=== مێژووی دانیشتووان و پێکھاتەی کارگێڕیی شارستانی پاپێڵ لە سێ سەرژمێریی یەک لەدوای یەکدا لە خشتەی خوارەوەدا نیشان دراوە. {| class="wikitable" |+ دانیشتووانی شارستانی پاپێڵ |- ! دابەشکارییەکانی کارگێڕی !! ٢٠٠٦<ref name="2006 Lorestan Province"/> !! ٢٠١١<ref name="2011 Lorestan Province"/> !! ٢٠١٦<ref name="2016 Lorestan Province"/> |- | '''[[ناوچەی ناوەندی (شارستانی پاپێڵ)|ناوچەی ناوەندی]]''' || style="text-align: right;"| '''٥٠،٥٩٦''' || style="text-align: right;"| '''٥٢،٣٨٢''' || style="text-align: right;"| '''٥١،٩٧٤''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری جایەدەری باکووری]]{{efn|پێشتر [[گوندەواری جایەدەری باکووری|گوندەواری جایەدەر]] بوو<ref name="Mamulan County Establishment"/>}} || style="text-align: right;"| ١٠،٧٢٧ || style="text-align: right;"| ١٠،٣٨٨ || style="text-align: right;"| ١٠،٨٠٣ |- | style="padding-left: 1em;" | گوندەواری جەلۆگیر || style="text-align: right;"| ٥،٣٦٨ || style="text-align: right;"| ٤،٩٩٩ || style="text-align: right;"| ٣،٨٩٦ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری مەلاوی]] || style="text-align: right;"| ٨،٩٢٣ || style="text-align: right;"| ٨،٦٩٢ || style="text-align: right;"| ٨،٤٨٩ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری مەیانکووھی ڕۆژاوا]] || style="text-align: right;"| ٢،٩٩٠ || style="text-align: right;"| ٣،٢١١ || style="text-align: right;"| ٢،٤٣٤ |- | style="padding-left: 1em;" | [[پاپێڵ]] (شار) || style="text-align: right;"| ٢٢،٥٨٨ || style="text-align: right;"| ٢٥،٠٩٢ || style="text-align: right;"| ٢٦،٣٥٢ |- | style="padding-left: 1em;" | [[سەراب حەمام]] (شار){{efn|دوای سەرژمێریی ٢٠١٦ بوو بە شار<ref name="Sarab Hammam City"/>}} || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | '''[[ناوچەی باڵاگەرێوە]]'''{{efn|name=fn1}} || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری جایەدەری باشووری]]{{efn|name=fn1|دوای سەرژمێریی ٢٠١٦ دامەزرا<ref name="Mamulan County Establishment"/>}} || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری جەلۆگیر]] || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | '''[[ناوچەی مەموولان]]'''{{efn|دوای سەرژمێریی ٢٠١٦ گوازرایەوە بۆ شارستانی مەموولان و ناوەکەی گۆڕدرا بۆ ناوچەی ناوەندی<ref name="Mamulan County Establishment"/>}} || style="text-align: right;"| '''٢٣،٩٤١''' || style="text-align: right;"| '''٢٢،٥٨٣''' || style="text-align: right;"| '''٢١،٣٧٢''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری ئەفرینە]] || style="text-align: right;"| ٧،٥٧٦ || style="text-align: right;"| ٧،٠٩٠ || style="text-align: right;"| ٦،٨٩٣ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری مەموولان]] || style="text-align: right;"| ٣،٨٢٥ || style="text-align: right;"| ٣،٧٤١ || style="text-align: right;"| ٣،٠٧٧ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری مەیانکووھی ڕۆژھەڵات]] || style="text-align: right;"| ٤،٩٠٧ || style="text-align: right;"| ٤،٢٥٠ || style="text-align: right;"| ٣،٧٤٦ |- | style="padding-left: 1em;" | [[مەموولان]] (شار) || style="text-align: right;"| ٧،٦٣٣ || style="text-align: right;"| ٧،٥٠٢ || style="text-align: right;"| ٧،٦٥٦ |- | '''کۆ''' || style="text-align: right;"| '''٧٤،٥٣٧''' || style="text-align: right;"| '''٧٥،٣٢٧''' || style="text-align: right;"| '''٧٣،٧٤٤''' |- | colspan=4 | {{small|گوندەوار {{=}} Rural District}} |} == نەوت و گاز == پاپێڵ یەکێ لە شارستانە نەوتدارەکانی [[ئێران]] و [[پارێزگای لوڕستان|پارێزگای لوڕستانە]]. پاپێڵ بیر گەلی [[نەوت|نەوتی]] زۆری هەیە کە نەوتەکەی دەنێرگێت بۆ [[پارێزگا|پارێزگاکانی]] دیکە. == ئەمانەش ببینە == *[[پارێزگای لوڕستان]] *[[پاپێڵ]] == سەرچاوەکان == {{پارێزگای لوڕستان}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Pol-e Dokhtar County}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای لوڕستان]] so5zmmrz83fech2fkqi1982os8qe0cl 0 178638 1669417 1424729 2026-09-17T16:37:26Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669417 wikitext text/x-wiki '''شارستان دووروود''' یەکێ لە شارستانەکانی [[پارێزگای لوڕستان|پارێزگای لوڕستانە]] کە لە ڕۆژهەڵاتی ئەم پارێزگایەو هەڵکەوتووە. ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[دووروود|دووروودە]]. ڕووبەری ئەم شارە ١٣٢٦کم² کە دەوێتە ٧،٤٪ لە خاکی [[پارێزگای لوڕستان|لورستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=٢٠١٦|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref>{{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=دووروود|ناوەکانی_تر=دۆروود|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای لوڕستان|لوڕستان]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|ئێران}}|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|ژمارەی_دانیشتووان=١٧٤،٥٠٨|ھۆکاری_ناونران=|دامەزرێنەر=|ڕێکەوتی_دامەزران=|سەردێڕی_دامەزران=|ناوی_دابەشکراو٢=[[دووروود]]|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|شرۆڤەی_وێنە=|قەبارەی_وێنە=|وێبگە=}} == بارودۆخ جوگرافیایی == شارستان دووروود لە [[باکوور|باکووریەو]] بە [[شارستانی شازەند]]، لە [[باکووری ڕۆژاوا|باکووری ڕۆژاوایەو]] بە [[شارستانی ورووگڕ|ورووگڕ]]، لە [[ڕۆژھەڵات|ڕۆژهەڵاتیەو]] بە [[شارستانی ئەزنا]]، لە [[باشوور|باشووریەو]] بە [[شارستانی ئەلیگوودەرز]] و لە [[ڕۆژاوا|ڕۆژاوایەو]] بە [[شارستانی خورەماوە|شاستانی خورەماوە]] ڕێگای هەیە. == کەشوھەوا == کەشوھەوای ئەم شارستانە فێنک و کوێستانییە. == ئەمانەش ببینە == [[پارێزگای لوڕستان]] [[دووروود]] == سەرچاوەکان == {{پارێزگای لوڕستان}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Dorud County}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای لوڕستان]] dlz6vhtzc7547hq8ubr3b212p2dvi6s 0 178775 1669394 1402203 2026-09-17T16:33:36Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669394 wikitext text/x-wiki '''شارستان ئەزنا''' یەکێ لە شارستانەکانی [[پارێزگای لوڕستان|پارێزگای لوڕستانە]]. ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[ئەزنا|ئەزنایە]]. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ= ٢٠١٦|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٣}}</ref> {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی= ئەزنا|ناوەکانی_تر= ئەزێنا، ئێزنا|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای لوڕستان|لوڕستان]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|ئێران}}|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|ژمارەی_دانیشتووان=٧١،٥٨٦|ھۆکاری_ناونران=|دامەزرێنەر=|ڕێکەوتی_دامەزران=|سەردێڕی_دامەزران=|ناوی_دابەشکراو٢=[[ئەزنا]]|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|شرۆڤەی_وێنە=|قەبارەی_وێنە=|وێبگە=}} == ئەمانەش ببینە == [[پارێزگای لوڕستان]] [[ئەزنا]] == سەرچاوەکان == {{پارێزگای لوڕستان}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Azna County}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای لوڕستان]] 1mnewp0n0xfpg1fg90fhwkt84hg5jhz 0 178779 1669396 1402205 2026-09-17T16:33:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669396 wikitext text/x-wiki '''شارستان ئەلیگوودەرز''' یەکێ لە شارستانەکانی [[پارێزگای لوڕستان|پارێزگای لوڕستانە]] کە لە [[ڕۆژھەڵات|ڕۆژهەڵاتی]] ئەم [[پارێزگا|پارێزگایە]] هەڵکەوتووە.ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[ئەلیگوودەرز|ئەلیگوودەرزە]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=٢٠١٦|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref>{{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی= ئەلیگوودەرز|ناوەکانی_تر=ئەلیگۆدەرز|ژمارەی_دانیشتووان=١٣١،٥٣٤|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای لوڕستان|لوڕستان]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|ئێران}}|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|دامەزرێنەر=|ھۆکاری_ناونران=|ڕێکەوتی_دامەزران=|سەردێڕی_دامەزران=|ناوی_دابەشکراو٢=[[ئەلیگوودەرز]]|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|شرۆڤەی_وێنە=|قەبارەی_وێنە=|وێبگە=}} == ئەمانەش ببینە == [[پارێزگای لوڕستان]] [[ئەلیگوودەرز]] == سەرچاوەکان == {{پارێزگای لوڕستان}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Aligudarz County}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای لوڕستان]] k0ktbdyuq9b26ahg69rplemzv8vbps8 0 178847 1669467 1659152 2026-09-17T19:38:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669467 wikitext text/x-wiki '''شارستانی چەگەنی''' ({{Langx|Lrc|text=شارستانی چیگینی}})یان شارستانی چەگینی<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details?id=8147&&searchText=%DA%86%DA%AF%D9%86%DB%8C چگنی (چگینی)]{{بەستەری مردوو|url=https://rch.ac.ir/article/Details?id=8147&&searchText=%DA%86%DA%AF%D9%86%DB%8C |date=نیسانی ٢٠٢٦ }} دانشانامه جهان اسلامی، ئێران (بە [[زمانی فارسی|فارسی]])</ref><ref name=":0">بهرامی، محمد [https://journals.ut.ac.ir/article_97140.html بررسی باستان شناسی بخش شاهیوندِ شهرستان چگنی، استان لرستان]{{بەستەری مردوو|url=https://journals.ut.ac.ir/article_97140.html |date=نیسانی ٢٠٢٦ }} لاپەڕە ٢٥ تا ٥١ (بە [[فارسی]]) بڵاوکەرەوە: زانکۆی لوڕستان. [[خوڕەماوە]]، ئێران doi: 10.22059/JARCS.2023.357444.143193</ref> یەکێ لە شارستانەکانی [[پارێزگای لوڕستان|پارێزگای لوڕستانە]]. ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[سەراو دەورە|سەراو دەورەیە]].<ref name=":0" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=٢٠١٦|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٣}}</ref>{{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=چەگەنی|دامەزرێنەر=|قەبارەی_وێنە=|شرۆڤەی_وێنە=|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|ناوی_دابەشکراو٢=[[سەراو دەورە]]|سەردێڕی_دامەزران=|ڕێکەوتی_دامەزران=|ھۆکاری_ناونران=|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|ژمارەی_دانیشتووان=٤١،٧٥٦|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|ئێران}}|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای لوڕستان|لوڕستان]]|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|وێبگە=}} == ئەمانەش ببینە == *[[پارێزگای لوڕستان]] *[[سەراو دەورە]] *[[چەگەنی]] *[[لوڕی فەیلی]] == سەرچاوەکان == {{پارێزگای لوڕستان}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Chegeni County}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای لوڕستان]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ٢٠٠٧ لە ئێران]] 5gze1hqkkz03alkq94joft68lkt9lg2 0 178849 1669395 1402204 2026-09-17T16:33:46Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669395 wikitext text/x-wiki '''شارستان ئەسەداوا''' یا '''سەداوا''' یەکێ لە شارستانەکانی [[پارێزگای ھەمەدان|پارێزگای هەمەدانە]].ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[ئەسەداوا|ئەسەداوایە|سەد ئاوا]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٣}}</ref> {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=ئەسەداوا|ھۆکاری_ناونران=|قەبارەی_وێنە=|شرۆڤەی_وێنە=|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|ناوی_دابەشکراو٢=[[ئەسەداوا]]|سەردێڕی_دامەزران=|ڕێکەوتی_دامەزران=|دامەزرێنەر=|ژمارەی_دانیشتووان=١٠٧،٠٠٨|ناوەکانی_تر=شێراوا|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|ئێران}}|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای ھەمەدان|هەمەدان]]|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|وێبگە=}} === شوێنی جوگرافی === {{شوێنی جوگرافیایی | باکووری ڕۆژاوا = [[پارێزگای کرماشان]] [[شارستانی سونقوڕ|شارستانی سونقور]] | شار باکوور = [[پارێزگای کوردستان]] [[شارستانی قوروە]] | باکووری ڕۆژھەڵات = [[ شارستان بەهار]] | شار ڕۆژھەڵات = [[شارستان هەمەدان]] | ناوی شار = شارستانی ئەسەداوا | شار ڕۆژاوا = [[پارێزگای کرماشان]] [[شارستانی سونقوڕ|شارستانی سونقور]] | باشووری ڕۆژھەڵات = [[شارستان تووسرکان]] | باشووری ڕۆژاوا = [[شارستانی سونقوڕ]] | شار باشوور = [[پارێزگای کرماشان]] [[شارستان کەنگەوەر]] }} ==دانیشتووان== دانیشتووانی ئەم شارستانه کە بەپێ سەرژمێری گشتی ساڵی ۲۰۱۶ ژمارەیان ۱۰۷،۰۰۸ بووە.بە زمانەکانی کوردی وتورکی وفارسی قسە دەکەن. کوردەکان بە زاراوەی [[کوردیی باشووری|کەڵهوری]] و [[لەکی]] دەدوێن.وزیاتر لە باکوور ورۆژئاوا دان. گوندەواریەکان چەرداوڕۆ وکولیایی وموسیاوا هەمویان کوردن. == ئەمانەش ببینە == *[[پارێزگای ھەمەدان|پارێزگای هەمەدان]] *[[ئەسەداوا]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Asadabad County}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ھەمەدان]] mi14m83wlwsfatqmbim8u0nfsqu1dxe 0 178867 1669472 1508745 2026-09-17T19:39:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669472 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''شارستان رەزەن''' یەکێ لە شارستانەکانی [[پارێزگای ھەمەدان|پارێزگای ھەمەدانە]]. ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[رەزەن|رەزەنە]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ ھەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٣}}</ref> {{داتابۆکس-جوگرافیا}} == ئەمانەش ببینە == *[[پارێزگای ھەمەدان|پارێزگای ھەمەدان]] *[[رەزەن]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Razan County}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ھەمەدان]] om4v9ks2m53x1tjn7a9sclagx1a4ph4 0 178873 1669449 1508624 2026-09-17T19:35:09Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669449 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''شارستان فامنین''' یەکێ لە شارستانەکانی [[پارێزگای ھەمەدان|پارێزگای هەمەدانە]] کە لە [[باکووری ڕۆژھەڵات|باکووری ڕۆژهەڵاتی]] ئەم پارێزگایە هەڵکەوتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٣}}</ref> {{داتابۆکس-جوگرافیا}} == بارودۆخ جوگرافیایی == شارستان فامنین لە [[باکوور|باکووریەو]] بە [[شارستانی رەزەن|شارستان رەزەن]]، لە [[باشوور|باشووریەو]] بە [[شارستانی ھەمەدان|شارستان هەمەدان]]، لە [[ڕۆژھەڵات|ڕۆژهەڵاتییەو]] بە [[پارێزگای مەرکەزی]] و لە [[ڕۆژاوا|ڕۆژاوایەو]] بە کەبوودەر ئاهەنگ ڕێگای هەیە. == دابەشکاری کارگێڕی == ئەم شارستانە ٢ [[ناوچە]]،١ [[شار]] و ٤ [[گوندەوار|گوندستانی]] هەیە. == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای ھەمەدان|پارێزگای هەمەدان]] * [[فامنین]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Famenin County}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ھەمەدان]] [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] c2pjdtzpd753unxxyef3s2xum9kp00f 0 178933 1669609 1508759 2026-09-17T22:33:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669609 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''کەبوودەر ئاهەنگ''' یان '''کەوڕەنگ''' یەکێ لە شارستانەکانی [[پارێزگای ھەمەدان|پارێزگای هەمەدانە]] کە لە باکووری ئەم پارێزگایە هەڵکەوتووە. ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[کەبوودەر ئاھەنگ|کەبوودەر ئاهەنگە]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٣}}</ref> {{داتابۆکس-جوگرافیا}} == بارودۆخ جوگرافیایی == شارستان کەبوودەر ئاهەنگ لە [[باکوور|باکووریەو]] بە شارستان خودابەندە، لە [[ڕۆژاوا|ڕۆژاوایەو]] بە [[شارستانی بیجاڕ|شارستان بیجاڕ]] و [[شارستانی قوروە|قووروە]]، لە [[باشوور|باشووریەو]] بە شارستان وەهار و لە [[ڕۆژھەڵات|ڕۆژهەڵاتیەو]] بە شارستان [[شارستانی ڕەزەن|رەزەن]] و [[شارستانی فامنین|فامنین]] ڕێگای هەیە. == دابەشکاری کارگێڕی == ئەم شارستانە ٣ [[ناوچە]]، ٣ [[شار]] و ١٠ [[گوندەوار|گوندستانی]] هەیە. == ئەمانەش ببینە == *[[پارێزگای ھەمەدان|پارێزگای هەمەدان]] *[[کەبوودەر ئاھەنگ|کەبوودەر ئاهەنگ]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Kabudarahang County}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ھەمەدان]] o3xaue4py6rc3k6vkzdhwefxqinnomp 0 178935 1669407 1402217 2026-09-17T16:35:46Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669407 wikitext text/x-wiki '''شارستان بەھار''' یەکێ لە شارستانەکانی [[پارێزگای ھەمەدان|پارێزگای ھەمەدانە]]. ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[بەھار (ھەمەدان)|بەھارە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ ھەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٣}}</ref>{{زانیاریدانی نیشتنگە|ناو=بەهار|ناوی_فەرمی=بەهار|ناوی_خۆماڵی=|زمانی_ناوی_خۆماڵی=|ناوەکانی_تر=وەهار|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم --->|وێنە=|قەبارەی_وێنە=|شرۆڤەی_وێنە=|وێنەی_ئاڵا=|قەبارەی_ئاڵا=|وێنەی_مۆر=|قەبارەی_مۆر=|وێنەی_نیشان=|قەبارەی_نیشان=|ناسناو=|دروشم=<!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------>|وێنەی_نەخشە=|قەبارەی_نەخشە=|شرۆڤەی_نەخشە=|دەرزیی_نەخشە=|دەرزیی_نەخشە١=Iran|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١=جێگەی لە [[ئێران]]دا|شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە=|قەبارەی_دەرزیی_نەخشە=|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|پۆتانەکان=|دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان=<!-- شوێن ------------------>|جۆری_دابەشکراو=[[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}} {{ئاڵا|ئێران}}|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]]|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای ھەمەدان|ھەمەدان]]|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|ناوی_دابەشکراو٢=[[بەھار (ھەمەدان)]]| |ناوی_دابەشکراو٢=|جۆری_دابەشکراو٣=|ناوی_دابەشکراو٣=|جۆری_دابەشکراو٤=|ناوی_دابەشکراو٤=<!-- دامەزران --------------->|سەردێڕی_دامەزران=|ڕێکەوتی_دامەزران=|سەردێڕی_دامەزران١=|ڕێکەوتی_دامەزران١=|سەردێڕی_لەناوچوون=|ڕێکەوتی_لەناوچوون=|دامەزرێنەر=|ھۆکاری_ناونران=<!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات --->|پەراوێزەکانی_دەسەڵات=|جۆری_دەسەڵات=|حیزبی_سەرۆک=|سەرناوی_سەرۆک=شارەوانی به هار|ناوی_سەرۆک=<!-- ڕووبەر ---------------------->|سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢=|ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢=|ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢=|ڕووبەری_ئاو_لەسەددا=|ڕووبەری_شاری_بە_کم٢=|ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢=<!-- بەرزایی --------------------->|بەرزایی_بە_م=۱،۷۳٥|بەرزترین_بەرزایی_بە_م=|نزمترین_بەرزایی_بە_م=<!-- ژمارەی_دانیشتووان ---------------->|ژمارەی_دانیشتووان=١٢٢،٢٥٤<ref>https://www.ostan-hm.ir/bahartv/baharpopulation.html</ref>|دانیشتووان_لە=٢٠١٦|چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢=|مەزندەی_دانیشتووان=|مەزندەی_دانیشتووان_لە=|دانیشتووانی_شاری=|چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢=|دانیشتووانی_لادێیی=|چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢=|سەرناوی_دانیشتووان=|ئاگاداریی_دانیشتووان=<!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) -------->|جۆری_دانیشتووانناسی١=زمان و ئایین|سەرناوی١_دانیشتووانناسی١=[[زمان]]|زانیاریی١_دانیشتووانناسی١=[[زمانی کوردی|کوردی]]، [[زمانی تورکی|تورکی]]|سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١=[[ئایین]]|زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١=[[شیعە]]، [[سوننە]]|سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١=|زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١=<!-- کاتناوچە -------------->|کاتناوچە١=+٣:٣٠|جیاوازی١_لە_utc=|کاتناوچە١_DST=+٤:٣٠|جیاوازی١_لە_DST=<!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە --->|جۆری_کۆدی_پۆستە=|کۆدی_پۆستە=|جۆری_کۆدی_پۆستە٢=|کۆدی_پۆستە٢=|جۆری_کۆدی_ناوچە=|کۆدی_ناوچە=۰۸۱٣٤٥٠ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان -------->|وێبگە=|پەراوێزەکان=}} == ئەمانەش ببینە == *[[پارێزگای ھەمەدان]] *[[بەھار (ھەمەدان)|بەھار]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Bahar County}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ھەمەدان]] gejrcfm9jnvtnu4cxwdl5esuqukohfm 0 178997 1669410 1402220 2026-09-17T16:36:16Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669410 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە |ناوی_فەرمی=تووسرکان |ژمارەی_دانیشتووان=١٠٥،٧٣٨ |جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]] |ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای ھەمەدان]] |ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}} |جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]] |دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]] |جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]] |شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە= |دامەزرێنەر= |ھۆکاری_ناونران= |ڕێکەوتی_دامەزران= |سەردێڕی_دامەزران= |ناوی_دابەشکراو٢=[[تووسرکان]] |جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند |شرۆڤەی_وێنە= |قەبارەی_وێنە= |وێبگە=}} '''شارستانی تووسرکان''' (بە فارسی: شھرستان تویسرکان) یەکێ لە شارستانەکانی [[پارێزگای ھەمەدان|پارێزگای ھەمەدانە]]. ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[تووسرکان|تووسرکانە]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ ھەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref> == ئەمانەش ببینە == *[[پارێزگای ھەمەدان]] *[[تووسرکان]] == سەرچاوەکان == <references /> {{پۆلی کۆمنز|Tuyserkan County}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ھەمەدان]] iqw3iupnp1ibmhka1mnqgu2n3jkpa7f 0 179004 1669460 1508687 2026-09-17T19:37:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669460 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Malayer_County.jpg|وێنۆک]] '''شارستان مەلایێر''' یان '''شارستان مەلایر''' یەکێک لە شارستانەکانی [[پارێزگای ھەمەدان]]ی [[ئێران]]ە. ناوەندی ئەم شارستانە، شاری [[مەلایێر]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٣}}</ref> {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=شارستانی مەلایێر|ھۆکاری_ناونران=|قەبارەی_وێنە=|شرۆڤەی_وێنە=|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|ناوی_دابەشکراو٢=[[مەلایێر]]|سەردێڕی_دامەزران=|ڕێکەوتی_دامەزران=|دامەزرێنەر=|ژمارەی_دانیشتووان=٢٩٠،١٣٧|ناوەکانی_تر=شهرستان ملایر|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|ئێران}}|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای هەمەدان|هەمەدان]]|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|وێبگە=}} == جوگرافیا == شارستانی مەلایێر لە [[باکوور]]ەوە بە [[شارستانی ھەمەدان]] و [[شارستانی توویسرکان]]، لە [[ڕۆژاوا]]ەوە بە [[شارستانی نیاوەن]]، لە [[باشوور]]ەوە بە [[شارستانی ورووگڕ]] و لە [[ڕۆژھەڵات]]ەوە بە [[شارستانی ئەراک]] ڕێگای ھەیە. == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای ھەمەدان]] * [[مەلایێر]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Malayer County}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ھەمەدان]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] 3jq61283h6fsuxea1td6ti3izmpypcg 0 179075 1669393 1587456 2026-09-17T16:33:26Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669393 wikitext text/x-wiki '''شارستان ئەردەڵ''' یا '''ئەردەل''' یەکێ لە شارستانەکانی [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری|پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیارییە]]. ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[ئەردەڵ|ئەردەڵە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٢}}</ref> {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=ئەردەڵ|ناوەکانی_تر=ئەردەل|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری|چوارمەحال و بەختیاری]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}}|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|ژمارەی_دانیشتووان=٦٠،٥٢٥|ھۆکاری_ناونران=|دامەزرێنەر=|ڕێکەوتی_دامەزران=|سەردێڕی_دامەزران=|ناوی_دابەشکراو٢=[[ئەردەڵ]]|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|شرۆڤەی_وێنە=|قەبارەی_وێنە=|وێبگە=}} ==مێژوو== لە ساڵی ٢٠٠٧دا، گوندەوارەکانی [[گوندەواری مەشایەخ|مەشایەخ]] و [[گوندەواری ناغان|ناغان]]، و شاری [[ناغان]]، لە شارستانەکە جیا کرانەوە لە کاتی دامەزراندنی [[شارستانی کیار]].<ref name="Kiar County Establishment"> {{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Parviz |دوایین=Davoodi |بەستەری نووسەر=Parviz Davoodi |orig-date={{lang|fa|rtl=yes|تاریخ تصویب}} (Approval date) 1386/07/29 (Iranian Jalali calendar) |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|script-title=fa:تصویبنامه وزرای عضو کمیسیون سیاسی- دفاعی هیئت دولت در خصوص برخی تغییرات و تقسیمات کشوری در استان چهار محال و بختیاری |trans-title=‌Approval of the Ministers of the Political Defense Commission of the Government Board regarding some changes and national divisions in Chaharmahal and Bakhtiari province |ناونیشان=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/132618|سەردێڕ=- هیات وزیران |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250826193151/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/132618 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئابی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە={{lang|لام تا کام}} [Lam ta Kam] |بڵاوکەرەوە={{lang|‌وزارت کشور}} [Ministry of the Interior] |agency={{lang|کمیسیون سیاسی دفاعی هیأت دولت}} [Political Defense Commission of the Government Board] |زمان=fa |id={{lang|شناسه}} [ID] 2773B618-ABF2-4EA2-A9B9-33054C181C06.}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٣دا، گوندەکانی [[دەشتەک، چوارمەحاڵ و بەختیاری|دەشتەک]]، [[کاج، چوارمەحاڵ و بەختیاری|کاج]]، و [[سەرخوون، چوارمەحاڵ و بەختیاری|سەرخوون]] کران بە شار.<ref name="Chaharmahal and Bakhtiari Cities"> {{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Mohammad Reza |دوایین=Rahimi |بەستەری نووسەر=Mohammad Reza Rahimi |orig-date={{lang|fa|rtl=yes|تاریخ تصویب}} (Approval date) 1391/10/12 (Iranian Jalali calendar) |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|script-title=fa:تصویب نامه درخصوص تقسیمات کشوری در استان چهارمحال و بختیاری |trans-title=‌Approval letter regarding national divisions in Chaharmahal and Bakhtiari province |ناونیشان=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/826954|سەردێڕ=- هیات وزیران |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250826194445/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/826954 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئابی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە={{lang|لام تا کام}} [Lam ta Kam] |بڵاوکەرەوە={{lang|‌وزارت کشور}} [Ministry of the Interior] |agency={{lang|کمیسیون سیاسی دفاعی هیأت دولت}} [Political Defense Commission of the Government Board] |زمان=fa |id={{lang|شماره ابلاغیه 202969/ت47210ک}} [Notification number 202969/T47210K].}}</ref> ==دیمۆگرافیا== ===دانیشتووان=== لە کاتی سەرژمێریی گشتیی ٢٠٠٦دا، دانیشتووانی شارستانەکە ٦٨،٧٤٠ کەس لە ١٤،٤٧٤ خێزاندا بوو.<ref name="2006 Chaharmahal and Bakhtiari Province"> {{بیرخستنەوەی وێب|script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1385 : استان چهارمحال و بختیاری |trans-title=General Population and Housing Census 2006: Chaharmahal and Bakhtiari Province |زمان=fa |وێبگە={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |ناونیشان=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/14.xls|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110920094403/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/14.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١١|format=Excel |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٢}}</ref> سەرژمێریی دواتر لە ٢٠١١دا ٥٣،٥١٤ کەس لە ١٢،٧٠٣ خێزاندا ژمارد.<ref name="2011 Chaharmahal and Bakhtiari Province"> {{بیرخستنەوەی وێب|script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1390 : استان چهارمحال و بختیاری |trans-title=General Population and Housing Census 2011: Chaharmahal and Bakhtiari Province |زمان=fa |وێبگە=Iran Data Portal—Syracuse University |ناونیشان=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Chahar-Mahal-and-Bakhtiari.xls |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230116012310/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Chahar-Mahal-and-Bakhtiari.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|agency={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |format=Excel |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> سەرژمێریی ٢٠١٦ دانیشتووانی شارستانەکەی بە ٤٨،٨٨٠ کەس لە ١٣،٠٦٦ خێزاندا پێوانە کرد.<ref name="2016 Chaharmahal and Bakhtiari Province"> {{بیرخستنەوەی وێب|script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1395 : استان چهارمحال و بختیاری |trans-title=General Population and Housing Census 2016: Chaharmahal and Bakhtiari Province |زمان=fa |وێبگە={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |ناونیشان=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_14.xlsx|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190524080828/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_14.xlsx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئایاری ٢٠١٩|format=Excel |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> ===دابەشکردنی کارگێڕی=== مێژووی دانیشتووان و پێکھاتەی کارگێڕیی شارستانی ئەردەڵ لە ماوەی سێ سەرژمێریی لەسەریەک لە خشتەی خوارەوەدا نیشان دراوە. {| class="wikitable" |+ دانیشتووانی شارستانی ئەردەڵ |- ! دابەشکردنی کارگێڕی !! ٢٠٠٦<ref name="2006 Chaharmahal and Bakhtiari Province"/> !! ٢٠١١<ref name="2011 Chaharmahal and Bakhtiari Province"/> !! ٢٠١٦<ref name="2016 Chaharmahal and Bakhtiari Province" /> |- | '''[[ناوچەی ناوەندی (شارستانی ئەردەڵ)|ناوچەی ناوەندی]]''' || style="text-align: right;"| '''٥١،٩٦٠''' || style="text-align: right;"| '''٣٧،١٨٧''' || style="text-align: right;"| '''٣٥،١٧٩''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری دیناران|گوندەواری دیناران]] || style="text-align: right;"| ٧،٥٤٨ || style="text-align: right;"| ٦،٨٠٠ || style="text-align: right;"| ٥،٨٩٠ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری مەشایەخ|گوندەواری مەشایەخ]]{{efn|name=fn1|گوازرایەوە بۆ [[شارستانی کیار]]<ref name="Kiar County Establishment"/>}} || style="text-align: right;"| ٧،١٥٨ || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری ناغان|گوندەواری ناغان]]{{efn|name=fn1}} || style="text-align: right;"| ٣،٢٨٦ || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری پشتکوو (شارستانی ئەردەڵ)|گوندەواری پشتکوو]] || style="text-align: right;"| ٢٠،٨٧٨ || style="text-align: right;"| ٢١،٣٩٥ || style="text-align: right;"| ١٠،٩٣٣ |- | style="padding-left: 1em;" | [[ئەردەڵ]] (شار) || style="text-align: right;"| ٨،١٦٢ || style="text-align: right;"| ٨،٩٩٢ || style="text-align: right;"| ١٠،١١٣ |- | style="padding-left: 1em;" | [[دەشتەک، چوارمەحاڵ و بەختیاری|دەشتەک]] (شار) || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ٤،٠١٦ |- | style="padding-left: 1em;" | [[کاج، چوارمەحاڵ و بەختیاری|کاج]] (شار) || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ٤،٢٢٧ |- | style="padding-left: 1em;" | [[ناغان]] (شار){{efn|name=fn1}} || style="text-align: right;"| ٤،٩٢٨ || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | '''[[ناوچەی میانکوو]]''' || style="text-align: right;"| '''١٦،٧٨٠''' || style="text-align: right;"| '''١٦،٣٢٧''' || style="text-align: right;"| '''١٣،٦٩٧''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری میانکوو (شارستانی ئەردەڵ)|گوندەواری میانکوو]] || style="text-align: right;"| ١٠،٦٢٢ || style="text-align: right;"| ١٠،٧٠٩ || style="text-align: right;"| ٦،٩٧٣ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری شەلیل|گوندەواری شەلیل]] || style="text-align: right;"| ٦،١٥٨ || style="text-align: right;"| ٥،٦١٨ || style="text-align: right;"| ٤،٥٩٣ |- | style="padding-left: 1em;" | [[سەرخوون، چوارمەحاڵ و بەختیاری|سەرخوون]] (شار) || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ٢،١٣١ |- | '''کۆی گشتی''' || style="text-align: right;"| '''٦٨،٧٤٠''' || style="text-align: right;"| '''٥٣،٥١٤''' || style="text-align: right;"| '''٤٨،٨٨٠''' |- | colspan=4 | {{small|گوندەوار {{=}} Rural District}} |} == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]] * [[ئەردەڵ]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Ardal County}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]] 31tmguxto61px121467qad8j3enfgm1 0 179083 1669403 1586864 2026-09-17T16:35:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669403 wikitext text/x-wiki '''بۆرووجن''' یا '''برووجن''' یەکێکە لە شارستانەکانی [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری|پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیارییە]] کە لە [[ڕۆژھەڵات|ڕۆژھەڵاتی]] ئەم پارێزگایە ھەڵکەوتووە. ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[بۆرووجن|بۆرووجنە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٢}}</ref> {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=بۆرووجن|ھۆکاری_ناونران=|قەبارەی_وێنە=|شرۆڤەی_وێنە=|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|ناوی_دابەشکراو٢=[[بۆرووجن]]|سەردێڕی_دامەزران=|ڕێکەوتی_دامەزران=|دامەزرێنەر=|ژمارەی_دانیشتووان=١١٨،٣٨١|ناوەکانی_تر=برووجن|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}}|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری|چوارمەحاڵ و بەختیاری]]|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|وێبگە=}} ==دیمۆگرافیا== ===دانیشتووان=== لە کاتی سەرژمێریی گشتیی ٢٠٠٦دا، دانیشتووانی شارستانەکە ١١٣،٧٩٥ کەس لە ٢٧،٩٦٣ خێزاندا بوو.<ref name="2006 Chaharmahal and Bakhtiari Province"> {{بیرخستنەوەی وێب|script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1385 : استان چهارمحال و بختیاری |trans-title=General Population and Housing Census 2006: Chaharmahal and Bakhtiari Province |زمان=fa |وێبگە={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |ناونیشان=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/14.xls|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110920094403/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/14.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١١|format=Excel |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٢}}</ref> سەرژمێریی دواتر لە ٢٠١١دا ١١٨،٦٨١ کەس لە ٣٢،٦٤٩ خێزاندا ژمارد.<ref name="2011 Chaharmahal and Bakhtiari Province"> {{بیرخستنەوەی وێب|script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1390 : استان چهارمحال و بختیاری |trans-title=General Population and Housing Census 2011: Chaharmahal and Bakhtiari Province |زمان=fa |وێبگە=Iran Data Portal—Syracuse University |ناونیشان=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Chahar-Mahal-and-Bakhtiari.xls |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230116012310/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Chahar-Mahal-and-Bakhtiari.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|agency={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |format=Excel |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> سەرژمێریی ٢٠١٦ دانیشتووانی شارستانەکەی بە ١٢٢،٤٨٣ کەس لە ٣٦،٢٣٨ خێزاندا پێوانە کرد.<ref name="2016 Chaharmahal and Bakhtiari Province"> {{بیرخستنەوەی وێب|script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1395 : استان چهارمحال و بختیاری |trans-title=General Population and Housing Census 2016: Chaharmahal and Bakhtiari Province |زمان=fa |وێبگە={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |ناونیشان=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_14.xlsx|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190524080828/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_14.xlsx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئایاری ٢٠١٩|format=Excel |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> ===دابەشکردنی کارگێڕی=== مێژووی دانیشتووان و پێکھاتەی کارگێڕیی شارستانی بروجن لە ماوەی سێ سەرژمێریی لەسەریەک لە خشتەی خوارەوەدا نیشان دراوە. {| class="wikitable" |+ دانیشتووانی شارستانی بروجن |- ! دابەشکردنی کارگێڕی !! ٢٠٠٦<ref name="2006 Chaharmahal and Bakhtiari Province"/> !! ٢٠١١<ref name="2011 Chaharmahal and Bakhtiari Province"/> !! ٢٠١٦<ref name="2016 Chaharmahal and Bakhtiari Province"/> |- | '''[[ناوچەی ناوەندی (شارستانی بروجن)|ناوچەی ناوەندی]]''' || style="text-align: right;"| '''٧٧،٨٨٤''' || style="text-align: right;"| '''٨٢،٢٢٥''' || style="text-align: right;"| '''٨٦،٩١٥''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری حەومە (شارستانی بروجن)|گوندەواری حەومە]] || style="text-align: right;"| ١٠،٢٣٠ || style="text-align: right;"| ١،٢٢٨ || style="text-align: right;"| ١،١٣٣ |- | style="padding-left: 1em;" | [[بروجن]] (شار) || style="text-align: right;"| ٤٩،٠٧٧ || style="text-align: right;"| ٥٢،٦٩٤ || style="text-align: right;"| ٥٧،٠٧١ |- | style="padding-left: 1em;" | [[فەرادۆنبە]] (شار) || style="text-align: right;"| ١٢،٦٩٧ || style="text-align: right;"| ١٣،١٣٩ || style="text-align: right;"| ١٣،٣١٧ |- | style="padding-left: 1em;" | [[ناقنە]] (شار) || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ٩،٦٠٣ || style="text-align: right;"| ٩،٩٢٣ |- | style="padding-left: 1em;" | [[سەفیددەشت]] (شار) || style="text-align: right;"| ٥،٨٨٠ || style="text-align: right;"| ٥،٥٦١ || style="text-align: right;"| ٥،٤٧١ |- | '''[[ناوچەی بوڵداجی]]''' || style="text-align: right;"| '''١٩،٧٠٨''' || style="text-align: right;"| '''٢٠،٦٨٨''' || style="text-align: right;"| '''١٩،٧٦٥''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری چاغاخۆر]] || style="text-align: right;"| ٨،١١٩ || style="text-align: right;"| ٦،١٣٩ || style="text-align: right;"| ٥،٢١٦ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری ئیمامزادە حەمزە عەلی]] || style="text-align: right;"| ٦٨٤ || style="text-align: right;"| ٢،٨٢١ || style="text-align: right;"| ٢،٥٦٩ |- | style="padding-left: 1em;" | [[بوڵداجی]] (شار) || style="text-align: right;"| ١٠،٩٠٥ || style="text-align: right;"| ١١،٧٢٨ || style="text-align: right;"| ١١،٩٨٠ |- | '''[[ناوچەی گەندۆمان]]''' || style="text-align: right;"| '''١٦،٢٠٣''' || style="text-align: right;"| '''١٥،٧٦٨''' || style="text-align: right;"| '''١٥،٨٠٣''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری دەوڕاھان]] || style="text-align: right;"| ٥،٤٩٧ || style="text-align: right;"| ٥،١٥٢ || style="text-align: right;"| ٤،٨٩٠ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری گەندۆمان]] || style="text-align: right;"| ٥،١٢٨ || style="text-align: right;"| ٤،٨٥٥ || style="text-align: right;"| ٤،٦٢٢ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گەندۆمان]] (شار) || style="text-align: right;"| ٥،٥٧٨ || style="text-align: right;"| ٥،٧٦١ || style="text-align: right;"| ٦،٢٩١ |- | '''کۆی گشتی''' || style="text-align: right;"| '''١١٣،٧٩٥''' || style="text-align: right;"| '''١١٨،٦٨١''' || style="text-align: right;"| '''١٢٢،٤٨٣''' |- | colspan=4 | {{small|گوندەوار {{=}} Rural District}} |} == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]] * [[بۆرووجن]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Borujen County}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]] rjnj63yrnj0w4br09m8ajuu9mxehwfo 0 179110 1669448 1586381 2026-09-17T19:34:59Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669448 wikitext text/x-wiki '''شارستان فارسان''' یەکێکە لە شارستانەکانی [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری|پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیارییە]]. ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[فارسان|فارسانە]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref>{{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=فارسان|ژمارەی_دانیشتووان=٩٣،٩٤١|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری|چوارمەحاڵ و بەختیاری]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}}|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|دامەزرێنەر=|ھۆکاری_ناونران=|ڕێکەوتی_دامەزران=|سەردێڕی_دامەزران=|ناوی_دابەشکراو٢=[[فارسان]]|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|شرۆڤەی_وێنە=|قەبارەی_وێنە=|وێبگە=}} ==مێژوو== لە ساڵی ٢٠١١دا، [[گوندەواری مزدجی خواروو]] و شاری [[جونەقان]] لە [[ناوچەی ناوەندی (شارستانی فارسان)|ناوچەی ناوەندی]] جیا کرانەوە لە کاتی پێکھێنانی [[ناوچەی جونەقان]]دا، کە دابەش کرا بۆ دوو گوندەوار، لەوانە [[گوندەواری جونەقان]]ی نوێ.<ref name="Arzuiyeh County Establishment"/> جگە لەوەش، گوندی [[پەردەنجان]] بوو بە شار،<ref name="Dastana, Manj, Pardanjan, and Vardanjan"/> و [[ناوچەی باباحەیدەر]] پێکھێنرا و دابەش کرا بۆ گوندەوارەکانی [[گوندەواری سەراوی سەرێ|سەراوی سەرێ]] و [[گوندەواری سەراوی خوارێ|سەراوی خوارێ]].<ref name="Arzuiyeh County Establishment"/> لە ساڵی ٢٠١٣دا، شاری [[باباحەیدەر]] لە ناوچەی ناوەندییەوە گوازرایەوە بۆ ناوچەی باباحەیدەر، و گوندەکانی [[چۆلیچە]] و [[گووجان]] کران بە شار.<ref name="Chaharmahal and Bakhtiari Cities"/> گوندی [[فیلاباد]] لە ساڵی ٢٠١٩دا بوو بە شار.<ref name="Filabad City"/> ==دیمۆگرافیا== ===دانیشتووان=== لە کاتی سەرژمێریی گشتیی ٢٠٠٦دا، دانیشتووانی شارستانەکە ٩٠،١١١ کەس لە ١٩،٨٧٨ خێزاندا بوو.<ref name="2006 Chaharmahal and Bakhtiari Province"/> سەرژمێریی دواتر لە ٢٠١١دا ٩٣،٩٤١ کەس لە ٢٤،٧٤٧ خێزاندا ژمارد.<ref name="2011 Chaharmahal and Bakhtiari Province"/> سەرژمێریی ٢٠١٦ دانیشتووانی شارستانەکەی بە ٩٥،٢٨٦ کەس لە ٢٦،٩١٤ خێزاندا پێوانە کرد.<ref name="2016 Chaharmahal and Bakhtiari Province"/> ===دابەشکردنی کارگێڕی=== مێژووی دانیشتووان و پێکھاتەی کارگێڕیی شارستانی فارسان لە ماوەی سێ سەرژمێریی لەسەریەک لە خشتەی خوارەوەدا نیشان دراوە. {| class="wikitable" |+ دانیشتووانی شارستانی فارسان |- ! دابەشکردنی کارگێڕی !! ٢٠٠٦<ref name="2006 Chaharmahal and Bakhtiari Province"/> !! ٢٠١١<ref name="2011 Chaharmahal and Bakhtiari Province"/> !! ٢٠١٦<ref name="2016 Chaharmahal and Bakhtiari Province"/> |- | '''[[ناوچەی ناوەندی (شارستانی فارسان)|ناوچەی ناوەندی]]''' || style="text-align: right;"| '''٩٠،١١١''' || style="text-align: right;"| '''٥٠،٠٠٥''' || style="text-align: right;"| '''٤١،٤٩٣''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری مزدجی سەرێ]] || style="text-align: right;"| ١٤،٣٦٦ || style="text-align: right;"| ١٠،٨٩٣ || style="text-align: right;"| ٤،٨١٠ |- | style="padding-left: 1em;" | گوندەواری مزدجی خواروو|| style="text-align: right;"| ٢٣،٩٤٤ || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | باباحەیدەر (شار) || style="text-align: right;"| ١٠،٩٢٢ || style="text-align: right;"| ١١،٠٩٩ || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[فارسان]] (شار) || style="text-align: right;"| ٢٦،٢١٩ || style="text-align: right;"| ٢٨،٠١٣ || style="text-align: right;"| ٣٠،٥٠٤ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گووجان]] (شار) || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ٦،١٧٩ |- | style="padding-left: 1em;" | جونەقان (شار) || style="text-align: right;"| ١٤،٦٦٠ || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | '''[[ناوچەی باباحەیدەر]]''' || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| '''٨،٧٧٠''' || style="text-align: right;"| '''١٨،٩١٧''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری سەراوی سەرێ]] || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ١،٦٢٣ || style="text-align: right;"| ١،٣٠٢ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری سەراوی خوارێ]] || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ٧،١٤٧ || style="text-align: right;"| ٦،٤١٣ |- | style="padding-left: 1em;" | [[باباحەیدەر]] (شار) || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ١١،٢٠٢ |- | style="padding-left: 1em;" | [[فیلاباد]] (شار){{efn|دوای سەرژمێریی ٢٠١٦ بوو بە شار<ref name="Filabad City"/>}} || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | '''[[ناوچەی جونەقان]]''' || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| '''٣٥،١٦٦''' || style="text-align: right;"| '''٣٤،٨٧٦''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری جونەقان]] || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ١،٢٢٥ || style="text-align: right;"| ٢،٧٥٠ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری مزدجی خواروو]] || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ١١،٠٥٣ || style="text-align: right;"| ٤،٠٤٩ |- | style="padding-left: 1em;" | [[چۆلیچە]] (شار) || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ٤،٩٤٥ |- | style="padding-left: 1em;" | [[جونەقان]] (شار) || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ١٤،٨٠٠ || style="text-align: right;"| ١٤،٤٣٣ |- | style="padding-left: 1em;" | [[پەردەنجان]] (شار) || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ٨،٠٨٨ || style="text-align: right;"| ٨،٦٩٩ |- | '''کۆی گشتی''' || style="text-align: right;"| '''٩٠،١١١''' || style="text-align: right;"| '''٩٣،٩٤١''' || style="text-align: right;"| '''٩٥،٢٨٦''' |- | colspan=4 | {{small|گوندەوار {{=}} Rural District}} |} == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]] * [[فارسان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Farsan County}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]] pr4nxqjz8r556q3ca2zgp0cj3pr8hya 0 179112 1669473 1587217 2026-09-17T19:39:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئێران-کۆلکە) 1669473 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''کووھڕەنگ''' یەکێکە لە شارستانەکانی [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری|پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیارییە]]. ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[چلگرد|چلگردە]]. کووھڕەنگ بە [[پایتەخت]] [[بەفر|بەفری]] [[ئێران]] بەناوبانگە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref> ==مێژوو== لە ساڵی ٢٠٠٩دا، [[گوندەواری بازۆفتی سەرێ]] لە [[ناوچەی بازۆفت]] دروست کرا، و [[گوندەواری دۆئاب (شارستانی کووھرەنگ)|گوندەواری دۆئاب]] لێی جیا کرایەوە لە کاتی پێکھێنانی [[ناوچەی دۆئاب سەمسامی]]، کە دابەش کرا بۆ دوو گوندەوار، لەوانە [[گوندەواری شەھریاری (شارستانی کووھرەنگ)|گوندەواری شەھریاری]] نوێ.<ref name="Doab Samsami District Formation"> {{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Mohammad Reza |دوایین=Rahimi |بەستەری نووسەر=Mohammad Reza Rahimi |orig-date={{lang|fa|rtl=yes|تاریخ تصویب}} (Approval date) 1388/07/05 (Iranian Jalali calendar) |ڕێکەوت=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|script-title=fa:تصویب نامه درخصوص اصلاحات تقسیماتی در استان چهارمحال و بختیاری |trans-title=‌Approval regarding divisional reforms in Chaharmahal and Bakhtiari province |ناونیشان=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/136101|سەردێڕ=- هیات وزیران |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231203152135/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/136101 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە={{lang|لام تا کام}} [Lam ta Kam] |بڵاوکەرەوە={{lang|‌وزارت کشور}} [Ministry of the Interior] |agency={{lang|کمیسیون سیاسی دفاعی هیأت دولت}} [Political Defense Commission of the Government Board] |زمان=fa |id={{lang|شناسه}} [ID] 9088EAC9-7887-4887-9D56-17A6A1D03E2C.}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٣دا، گوندی [[سەمسامی]] گۆڕدرا بۆ شار، و دوو گوند تێکەڵ کران بۆ پێکھێنانی شاری نوێی [[بازۆفت، کووھرەنگ|بازۆفت]].<ref name="Bazoft, Haruni, Samsami, and Sardasht Cities">{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=fa:چهار شهر به استان چهارمحال و بختیاری افزوده شد|trans-title=Four cities added to Chaharmahal and Bakhtiari province|زمان=fa |وێبگە={{lang|fa|rtl=yes|جام جم آنلاین}} [Jam Jam Online] |ناونیشان=https://jamejamonline.ir/fa/news/585252/چهار-شهر-به-استان-چهارمحال-و-بختیاری-افزوده-شد|سەردێڕ=چهار شهر به استان چهارمحال و بختیاری افزوده شد|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231209045806/https://jamejamonline.ir/fa/news/585252/چهار-شهر-به-استان-چهارمحال-و-بختیاری-افزوده-شد|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|orig-date={{lang|۱۲ مرداد ۱۳۹۲}} (12 Mordad 1392) (Iranian Jalali calendar) |ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|id={{lang|کد خبر: ۵۸۵۲۵۲}} [News Code: 585252].}}</ref> ==دیمۆگرافیا== ===دانیشتووان=== لە کاتی سەرژمێریی گشتیی ٢٠٠٦دا، دانیشتووانی شارستانەکە ٣٣،٤٦٨ کەس لە ٥،٩٨٠ خێزاندا بوو.<ref name="2006 Chaharmahal and Bakhtiari Province"> {{بیرخستنەوەی وێب|script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1385 : استان چهارمحال و بختیاری |trans-title=General Population and Housing Census 2006: Chaharmahal and Bakhtiari Province |زمان=fa |وێبگە={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |ناونیشان=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/14.xls|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110920094403/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/14.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١١|format=Excel |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٢}}</ref> سەرژمێریی دواتر لە ٢٠١١دا ٣٥،٩١٥ کەس لە ٧،٧٠٢ خێزاندا ژمارد.<ref name="2011 Chaharmahal and Bakhtiari Province"> {{بیرخستنەوەی وێب|script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1390 : استان چهارمحال و بختیاری |trans-title=General Population and Housing Census 2011: Chaharmahal and Bakhtiari Province |زمان=fa |وێبگە=Iran Data Portal—Syracuse University |ناونیشان=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Chahar-Mahal-and-Bakhtiari.xls |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230116012310/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Chahar-Mahal-and-Bakhtiari.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|agency={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |format=Excel |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> سەرژمێریی ٢٠١٦ دانیشتووانی شارستانەکەی بە ٤١،٥٣٥ کەس لە ١٠،٨٥٩ خێزاندا پێوانە کرد.<ref name="2016 Chaharmahal and Bakhtiari Province"> {{بیرخستنەوەی وێب|script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1395 : استان چهارمحال و بختیاری |trans-title=General Population and Housing Census 2016: Chaharmahal and Bakhtiari Province |زمان=fa |وێبگە={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |ناونیشان=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_14.xlsx|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190524080828/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_14.xlsx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئایاری ٢٠١٩|format=Excel |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> ===دابەشکردنی کارگێڕی=== مێژووی دانیشتووان و پێکھاتەی کارگێڕیی شارستانی کووھرەنگ لە ماوەی سێ سەرژمێریی لەسەریەک لە خشتەی خوارەوەدا نیشان دراوە. {| class="wikitable" |+ دانیشتووانی شارستانی کووھرەنگ |- ! دابەشکردنی کارگێڕی !! ٢٠٠٦<ref name="2006 Chaharmahal and Bakhtiari Province"/> !! ٢٠١١<ref name="2011 Chaharmahal and Bakhtiari Province"/> !! ٢٠١٦<ref name="2016 Chaharmahal and Bakhtiari Province"/> |- | '''[[ناوچەی ناوەندی (شارستانی کووھرەنگ)|ناوچەی ناوەندی]]''' || style="text-align: right;"| '''١٩،١٩٨''' || style="text-align: right;"| '''١٨،٢١٩''' || style="text-align: right;"| '''٢٠،٢٢٢''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری دەشتی زەڕین]] || style="text-align: right;"| ٧،١٤٧ || style="text-align: right;"| ٧،٠٥١ || style="text-align: right;"| ٧،٨١٠ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری میانکووی مەگویی]] || style="text-align: right;"| ٣،٧٨١ || style="text-align: right;"| ٣،٥٧٠ || style="text-align: right;"| ٣،٩٩٢ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری شووراو تەنگەزی]] || style="text-align: right;"| ٥،٥٦٢ || style="text-align: right;"| ٤،٥٣٧ || style="text-align: right;"| ٥،٤٣١ |- | style="padding-left: 1em;" | [[چێڵگرد]] (شار) || style="text-align: right;"| ٢،٧٠٨ || style="text-align: right;"| ٣،٠٦١ || style="text-align: right;"| ٢،٩٨٩ |- | '''[[ناوچەی بازۆفت]]''' || style="text-align: right;"| '''١٤،٢٧٠''' || style="text-align: right;"| '''١٢،١٨٥''' || style="text-align: right;"| '''١٤،٧٤٢''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری بازۆفتی سەرێ]] || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ٣،٣٠٥ || style="text-align: right;"| ٤،١٤٤ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری بازۆفتی خوارێ]]{{efn|پێشتر [[گوندەواری بازۆفتی خوارێ|گوندەواری بازۆفت]] بوو<ref name="Doab Samsami District Formation"/>}} || style="text-align: right;"| ٨،٥٢٦ || style="text-align: right;"| ٨،٨٨٠ || style="text-align: right;"| ٩،٠٧٩ |- | style="padding-left: 1em;" | گوندەواری دۆئاب|| style="text-align: right;"| ٥،٧٤٤ || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[بازۆفت، کووھرەنگ|بازۆفت]] (شار){{efn|تێکەڵکردنی دوو گوند<ref name="Bazoft, Haruni, Samsami, and Sardasht Cities"/>}} || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ١،٥١٩ |- | '''[[ناوچەی دۆئاب سەمسامی]]''' || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| '''٤،٠٦٥''' || style="text-align: right;"| '''٥،٩٣٠''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری دۆئاب (شارستانی کووھرەنگ)|گوندەواری دۆئاب]] || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ٣،٥٥٨ || style="text-align: right;"| ٣،٣٥٣ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری شەھریاری (شارستانی کووھرەنگ)|گوندەواری شەھریاری]] || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ٥٠٧ || style="text-align: right;"| ١،٣٧٤ |- | style="padding-left: 1em;" | [[سەمسامی]] (شار) || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ١،٢٠٣ |- | '''کۆی گشتی''' || style="text-align: right;"| '''٣٣،٤٦٨''' || style="text-align: right;"| '''٣٥،٩١٥''' || style="text-align: right;"| '''٤١،٥٣٥''' |- | colspan=4 | {{small|گوندەوار {{=}} Rural District}} |} == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]] * [[چلگرد]] == سەرچاوەکان == {{شارەکانی کوردستان}} <references /> {{پۆلی کۆمنز|Kuhrang County}} {{تووڵی دەروازە|ئێران}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]] 7conknm4fla2rb7numj7asfwvdm2bhy 0 179151 1669476 1586749 2026-09-17T19:39:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669476 wikitext text/x-wiki '''شارستان کییار''' یەکێکە لە شارستانەکانی [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری|پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیارییە]]. ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[شەلەمزار|شەلەمزارە]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref>{{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=کییار|ژمارەی_دانیشتووان=٥٠،٩٧٦|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری|چوارمەحاڵ و بەختیاری]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}}|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|دامەزرێنەر=|ھۆکاری_ناونران=|ڕێکەوتی_دامەزران=|سەردێڕی_دامەزران=|ناوی_دابەشکراو٢=[[شەلەمزار]]|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|شرۆڤەی_وێنە=|قەبارەی_وێنە=|وێبگە=}} ==مێژوو== لە ساڵی ٢٠٠٧دا، [[ناوچەی کیار]] لە [[شارستانی شەھری کورد]]، و گوندەوارەکانی [[گوندەواری مەشایەخ (شارستانی کیار)|مەشایەخ]] و [[گوندەواری ناغان]]، و شاری [[ناغان]]، لە [[شارستانی ئەردەڵ]] جیا کرانەوە لە کاتی دامەزراندنی شارستانی کیار، کە دابەش کرا بۆ دوو ناوچە و پێنج گوندەوار، کە [[شەڵەمزار]] ناوەندی بوو.<ref name="Kiar County Establishment"/> لە ساڵی ٢٠١٣دا، [[گوندەواری دەستگورد (شارستانی فەڕوخشار)|گوندەواری دەستگورد]] لە شارستانەکە جیا کرایەوە بۆ ئەوەی دووبارە بگەڕێتەوە سەر شارستانی شەھری کورد.<ref name="Farrokhshahr District Formation"/> لە ساڵی ٢٠٢٣دا، [[گوندەواری خەراجی]] لە [[ناوچەی ناوەندی (شارستانی کیار)|ناوچەی ناوەندی]] دروست کرا، و [[گوندەواری کیاری ڕۆژھەڵات]] لێی جیا کرایەوە لە کاتی پێکھێنانی [[ناوچەی کیاری ڕۆژھەڵات]]، کە دابەش کرا بۆ دوو گوندەوار لەوانە [[گوندەواری کیاری سەرێ]]ی نوێ.<ref name="Miscellaneous Iran Changes 2"/> ==دیمۆگرافیا== ===دانیشتووان=== لە کاتی سەرژمێریی گشتیی ٢٠١١دا، دانیشتووانی شارستانەکە ٥٨،٠٤٧ کەس لە ١٦،٢٩٨ خێزاندا بوو.<ref name="2011 Chaharmahal and Bakhtiari Province"/> سەرژمێریی ٢٠١٦ دانیشتووانی شارستانەکەی بە ٥٠،٩٧٦ کەس لە ١٥،٥٤٨ خێزاندا پێوانە کرد.<ref name="2016 Chaharmahal and Bakhtiari Province"/> ===دابەشکردنی کارگێڕی=== مێژووی دانیشتووان و پێکھاتەی کارگێڕیی شارستانی کیار لە ماوەی دوو سەرژمێریی لەسەریەک لە خشتەی خوارەوەدا نیشان دراوە. {| class="wikitable" |+ دانیشتووانی شارستانی کیار |- ! دابەشکردنی کارگێڕی !! ٢٠١١<ref name="2011 Chaharmahal and Bakhtiari Province"/> !! ٢٠١٦<ref name="2016 Chaharmahal and Bakhtiari Province"/> |- | '''[[ناوچەی ناوەندی (شارستانی کیار)|ناوچەی ناوەندی]]''' || style="text-align: right;"| '''٤٢،٥٤٠''' || style="text-align: right;"| '''٣٥،٠١٥''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری دەستگورد (شارستانی فەڕوخشار)|گوندەواری دەستگورد]]{{efn|گوازرایەوە بۆ [[شارستانی شەھەکورد]]<ref name="Farrokhshahr District Formation"/>}} || style="text-align: right;"| ٦،٠٩٠ || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری خەراجی]]{{efn|name=fn1|دوای سەرژمێریی ٢٠١٦ دامەزرا<ref name="Miscellaneous Iran Changes 2"/>}} || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری کیاری ڕۆژاوا]]{{efn|پێشتر [[گوندەواری کیاری ڕۆژاوا|گوندەواری شەڵەمزار]] بوو<ref name="Lordegan, Ardal, Shahrekord, Farsan"/>}} || style="text-align: right;"| ٩،٨١٤ || style="text-align: right;"| ٩،٠١١ |- | style="padding-left: 1em;" | گوندەواری کیاری ڕۆژھەڵات || style="text-align: right;"| ٨،٣٥٦ || style="text-align: right;"| ٧،٦٩٩ |- | style="padding-left: 1em;" | [[دەستانە، چوارمەحاڵ و بەختیاری|دەستانە]] (شار) || style="text-align: right;"| ٥،١٩٩ || style="text-align: right;"| ٥،١٤٣ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گەھروو]] (شار) || style="text-align: right;"| ٥،٩٤٩ || style="text-align: right;"| ٦،٢٦٣ |- | style="padding-left: 1em;" | [[شەڵەمزار]] (شار) || style="text-align: right;"| ٧،١٣٢ || style="text-align: right;"| ٦،٨٩٩ |- | '''[[ناوچەی کیاری ڕۆژھەڵات]]'''{{efn|name=fn1}} || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری کیاری سەرێ]]{{efn|name=fn1}} || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری کیاری ڕۆژھەڵات]]{{efn|پێشتر [[گوندەواری کیاری ڕۆژھەڵات|گوندەواری دەستگورد]] بوو<ref name="Lordegan, Ardal, Shahrekord, Farsan"/>}} || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | '''[[ناوچەی ناغان]]''' || style="text-align: right;"| '''١٥،٥٠٧''' || style="text-align: right;"| '''١٥،٩٥٧''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری مەشایەخ (شارستانی کیار)|گوندەواری مەشایەخ]] || style="text-align: right;"| ٧،٥٨٦ || style="text-align: right;"| ٧،٠٩٣ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری ناغان]]|| style="text-align: right;"| ٣،٠٦٠ || style="text-align: right;"| ٢،٧٣٩ |- | style="padding-left: 1em;" | [[ناغان]] (شار)|| style="text-align: right;"| ٤،٨٦١ || style="text-align: right;"| ٦،١٢٥ |- | '''کۆی گشتی''' || style="text-align: right;"| '''٥٨،٠٤٧''' || style="text-align: right;"| '''٥٠،٩٧٦''' |- | colspan=3 | {{small|گوندەوار {{=}} Rural District}} |} == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]] * [[شەلەمزار]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Kiar County}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|کوردستان|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ٢٠٠٧ لە ئێران]] nkjlev5obgajekw5dagr3jl812vv58j 0 179155 1669452 1586606 2026-09-17T19:35:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئێران-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669452 wikitext text/x-wiki '''شارستان لوڕدێگان''' یا '''لوڕدەگان''' یەکێکە لە شارستانەکانی [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری|پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیارییە]]. ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[لوڕدێگان|لوڕدێگانە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٢}}</ref> {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=لوڕدێگان|ناوەکانی_تر=لوڕدەگان|دامەزرێنەر=|قەبارەی_وێنە=|شرۆڤەی_وێنە=|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|ناوی_دابەشکراو٢=[[لوڕدێگان]]|سەردێڕی_دامەزران=|ڕێکەوتی_دامەزران=|ھۆکاری_ناونران=|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|ژمارەی_دانیشتووان=١٩٤،٧٨٣|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}}|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری|چوارمەحاڵ و بەختیاری]]|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|وێبگە=}} ==مێژوو== سێ گوند تێکەڵ کران بۆ پێکھێنانی شاری [[مەنجی نسا]] لە ساڵی ٢٠١١دا.<ref name="Dastana, Manj, Pardanjan, and Vardanjan"/> لە ھەمان ساڵدا، [[گوندەواری سەردەشت (شارستانی لۆردەگان)|گوندەواری سەردەشت]] لە [[ناوچەی ناوەندی (شارستانی لۆردەگان)|ناوچەی ناوەندی]] جیا کرایەوە لە کاتی پێکھێنانی [[ناوچەی ڕوودەشت (شارستانی لۆردەگان)|ناوچەی تەڵایە]]،{{efn|ناوی گۆڕدرا بۆ [[ناوچەی ڕوودەشت (شارستانی لۆردەگان)|ناوچەی ڕوودەشت]]<ref name="Chaharmahal and Bakhtiari Cities"/>}} کە [[گوندەواری دوودەرا]]ی نوێی لەخۆ دەگرت. جگە لەوەش، چوار گوند تێکەڵ کران لە پێکھێنانی گوندی [[سەردەشت، لۆردەگان|سەردەشت]]،<ref name="Rudasht District Formation"/> کە لە ساڵی ٢٠١٣دا بوو بە شار.<ref name="Bazoft, Haruni, Samsami, and Sardasht Cities"/> لە ساڵی ٢٠١٩دا، [[گوندەواری ئەرمەند]] و [[ناوچەی خانمیرزا]] لە شارستانەکە جیا کرانەوە لە کاتی دامەزراندنی [[شارستانی خانمیرزا]].<ref name="Khanmirza County Establishment"/> [[ناوچەی فەلارەد (شارستانی فەلارەد)|ناوچەی فەلارەد]]{{efn|ناوی گۆڕدرا بۆ [[ناوچەی ناوەندی (شارستانی فەلارەد)|ناوچەی ناوەندی]]ی [[شارستانی فەلارەد]]<ref name="Falard County Establishment"/>}} لە شارستانەکە جیا کرایەوە بۆ دامەزراندنی [[شارستانی فەلارەد]] لە ساڵی ٢٠٢٢دا.<ref name="Falard County Establishment"/> لە کۆتاییی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥، شارستانەکە بەشداری کرد لە [[خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٥–٢٠٢٦ی ئێران|خۆپیشاندانە]] سەرتاسەرییەکان دژی [[کۆماری ئیسلامیی ئێران|ڕژێمی ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=TABNAK |یەکەم=تابناک {{!}} |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|سەردێڕ=پایان ناآرامی شدید در لردگان؛ حمله‌مسلحانه به مراکز دولتی |ناونیشان=https://www.tabnak.ir/fa/news/1349312/%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%A7%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D9%84%D8%B1%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%85%D8%B3%D9%84%D8%AD%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%A7%DA%A9%D8%B2-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%DB%8C |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=fa |زمان=fa}}</ref> ==دیمۆگرافیا== ===زمان=== ھۆزە [[بەختیارییەکان]] دانیشتووانی سەرەکیی شارستانی لۆردەگانن. خەڵکەکە بە زۆری بە [[زمانی لوڕی]] و [[دیالێکتی بەختیاری]] دەدوێن، کە ئەندامێکە لە [[زمانە ئێرانییەکانی باشووری ڕۆژاوا]]. ===دانیشتووان=== لە کاتی سەرژمێریی گشتیی ٢٠٠٦دا، دانیشتووانی شارستانەکە ١٧٥،٢٨٩ کەس لە ٣٤،٦٠٣ خێزاندا بوو.<ref name="2006 Chaharmahal and Bakhtiari Province"/> سەرژمێریی دواتر لە ٢٠١١دا ١٩٤،٧٨٣ کەس لە ٤٤،٩٢١ خێزاندا ژمارد.<ref name="2011 Chaharmahal and Bakhtiari Province"/> سەرژمێریی ٢٠١٦ دانیشتووانی شارستانەکەی بە ٢٠٩،٦٨١ کەس لە ٥٤،٨٢٥ خێزاندا پێوانە کرد.<ref name="2016 Chaharmahal and Bakhtiari Province"/> ===دابەشکردنی کارگێڕی=== مێژووی دانیشتووان و پێکھاتەی کارگێڕیی شارستانی لۆردەگان لە ماوەی سێ سەرژمێریی لەسەریەک لە خشتەی خوارەوەدا نیشان دراوە. {| class="wikitable" |+ دانیشتووانی شارستانی لۆردەگان |- ! دابەشکردنی کارگێڕی !! ٢٠٠٦<ref name="2006 Chaharmahal and Bakhtiari Province"/> !! ٢٠١١<ref name="2011 Chaharmahal and Bakhtiari Province"/> !! ٢٠١٦<ref name="2016 Chaharmahal and Bakhtiari Province"/> |- | '''[[ناوچەی ناوەندی (شارستانی لۆردەگان)|ناوچەی ناوەندی]]''' || style="text-align: right;"| '''٩٦،٤٨٣''' || style="text-align: right;"| '''١١٠،٨٠٧''' || style="text-align: right;"| '''١٠٥،٥٣٨''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری ئەرمەند|گوندەواری ئەرمەند]]{{efn|name=fn1|گوازرایەوە بۆ [[شارستانی خانمیرزا]]<ref name="Khanmirza County Establishment"/>}} || style="text-align: right;"| ١٤،٣٢٠ || style="text-align: right;"| ١٦،٠٨٠ || style="text-align: right;"| ١٧،٣٦٨ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری میلاس]] || style="text-align: right;"| ٣٤،٢٥٨ || style="text-align: right;"| ٣١،٠٩٢ || style="text-align: right;"| ٣٤،٨٨٥ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری ڕیگ]] || style="text-align: right;"| ١٢،١٧١ || style="text-align: right;"| ١٣،٥١١ || style="text-align: right;"| ١٢،٧٥٧ |- | style="padding-left: 1em;" | گوندەواری سەردەشت|| style="text-align: right;"| ١٣،٠٠٦ || style="text-align: right;"| ١٤،٨٤٨ || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[لۆردەگان]] (شار) || style="text-align: right;"| ٢٢،٧٢٨ || style="text-align: right;"| ٣٥،٢٧٦ || style="text-align: right;"| ٤٠،٥٢٨ |- | '''[[ناوچەی فەلارەد (شارستانی فەلارەد)|ناوچەی فەلارەد]]'''{{efn|گوازرایەوە بۆ شارستانی فەلارەد و ناوی گۆڕدرا بۆ ناوچەی ناوەندیی شارستانی فەلارەد<ref name="Falard County Establishment"/>}} || style="text-align: right;"| '''٣٠،٢٥٤''' || style="text-align: right;"| '''٣٢،٩٤٤''' || style="text-align: right;"| '''٣٣،٠٢٣''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری فەلارەد]] || style="text-align: right;"| ١٨،٧٢٣ || style="text-align: right;"| ١٩،٦٧١ || style="text-align: right;"| ١٩،٩١٨ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری پشتکوو (شارستانی فەلارەد)|گوندەواری پشتکوو]] || style="text-align: right;"| ٨،٥٦٩ || style="text-align: right;"| ٩،٥٧٥ || style="text-align: right;"| ٩،٠٨١ |- | style="padding-left: 1em;" | [[ماڵ خەلیفە]] (شار) || style="text-align: right;"| ٢،٩٦٢ || style="text-align: right;"| ٣،٦٩٨ || style="text-align: right;"| ٤،٠٢٤ |- | '''[[ناوچەی خانمیرزا]]'''{{efn|name=fn1}} || style="text-align: right;"| '''٣١،٣٢٠''' || style="text-align: right;"| '''٣٣،٠٠٠''' || style="text-align: right;"| '''٣٦،٣٦٠''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری جەوانمەردی]] || style="text-align: right;"| ٩،٦٤٢ || style="text-align: right;"| ١٠،٠١٥ || style="text-align: right;"| ١٠،٧٧٥ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری خانمیرزا]] || style="text-align: right;"| ١٩،٣٨١ || style="text-align: right;"| ١٨،٨٩١ || style="text-align: right;"| ٢٠،٣٣٧ |- | style="padding-left: 1em;" | [[ئاڵوونی]] (شار) || style="text-align: right;"| ٢،٢٩٧ || style="text-align: right;"| ٤،٠٩٤ || style="text-align: right;"| ٥،٢٤٨ |- | '''[[ناوچەی مەنج]]''' || style="text-align: right;"| '''١٧،٢٣٢''' || style="text-align: right;"| '''١٨،٠٣٢''' || style="text-align: right;"| '''١٧،٩٩٨''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری بارەز]] || style="text-align: right;"| ٨،٠٢٤ || style="text-align: right;"| ٨،٣٨٥ || style="text-align: right;"| ٧،٩٣٣ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری مەنج]] || style="text-align: right;"| ٩،٢٠٨ || style="text-align: right;"| ٨،١٦١ || style="text-align: right;"| ٨،٥٧٣ |- | style="padding-left: 1em;" | [[مەنجی نسا]] (شار){{efn|تێکەڵکردنی چەند گوندێک<ref name="Dastana, Manj, Pardanjan, and Vardanjan"/>}} || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ١،٤٨٦ || style="text-align: right;"| ١،٤٩٢ |- | '''[[ناوچەی ڕوودەشت (شارستانی لۆردەگان)|ناوچەی ڕوودەشت]]'''{{efn|پێشتر [[ناوچەی ڕوودەشت (شارستانی لۆردەگان)|ناوچەی تەڵایە]] بوو<ref name="Chaharmahal and Bakhtiari Cities"/>}} || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| '''١٦،٧٦٢''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری دوودەرا]] || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ١،٨٦٠ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری سەردەشت (شارستانی لۆردەگان)|گوندەواری سەردەشت]] || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ٩،٢١١ |- | style="padding-left: 1em;" | [[سەردەشت، لۆردەگان|سەردەشت]] (شار){{efn|تێکەڵکردنی چەند گوندێک<ref name="Rudasht District Formation"/>}} || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ٥،٦٩١ |- | '''کۆی گشتی''' || style="text-align: right;"| '''١٧٥،٢٨٩''' || style="text-align: right;"| '''١٩٤،٧٨٣''' || style="text-align: right;"| '''٢٠٩،٦٨١''' |- | colspan=4 | {{small|گوندەوار {{=}} Rural District}} |} == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]] * [[لوڕدێگان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگا|ئێران|کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Lordegan County}} {{ئێران-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]] en1i1gopgvz9kxgu7gnzn4gp69jveuk 0 179196 1669616 1608122 2026-09-17T22:34:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669616 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شارستانی ھلێران | ناوی_فەرمی = '''{{lang-fa| شهرستان ھلیلان }}<br>{{lang-en| Holeylan County }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[شارستان]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = {{Photomontage | photo1a = Ilam sharestan.png | photo2a = Ilam with counties.png | photo3a = | photo2b= | photo3b = | photo4a = | spacing = 2 | size = 266 | foot_montage = | position = center }} | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = وێنەی سەرەوە:{{ھن}}شارستانەکانی پارێزگای ئیلام{{ھن}}وێنەی خوارەوە:{{ھن}}شارستانی ھلێران لە ڕۆژھەڵاتی [[پارێزگای ئیلام]]. | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=7 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شارستانی ھلێران''' | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان#Iran | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] دا##جێگە لە [[ئێران]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = 1 | پۆتانەکان = {{coord| 33.73333| 47.15 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{flagicon image| Flag of Kurdistan.svg}} [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[پایتەخت|ناوەند]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[تۆحید]] | جۆری_دابەشکراو٤ = ژمارەی [[ناوچە]]کان | ناوی_دابەشکراو٤ = <span style="color:#090;">٢</span> | جۆری_دابەشکراو٥ = ژمارەی [[گوندەوار]]ەکان | ناوی_دابەشکراو٥ = <span style="color:#090;">٤</span> | جۆری_دابەشکراو٦ = | ناوی_دابەشکراو٦ = | جۆری_دابەشکراو٧ = | ناوی_دابەشکراو٧ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[شارستان]] | ڕێکەوتی_دامەزران = [[٢٠١٩]] | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[ڕاژۆر]] | ناوی_سەرۆک = کۆرش عەیوزی <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 940 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٥٬٢٧٦<ref> https://web.archive.org/web/20190327172500/https://azgharbi.mporg.ir/FileSystem/View/File.aspx?FileId=5667c51a-59d4-482f-a804-bfe650b98de0 </ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری|لەکی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٨١٥<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٨مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = پۆستاڵکۆد | کۆدی_پۆستە = ٦٩٣١١–٦٩٩٩١ | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = پلانی ژمارەدان بە تەلەفۆن | کۆدی_پۆستە٢ = ٩٨٨٤+ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤١ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = http://www.portal-il.ir/fa-ir/}}{{dead link|date=کانوونی دووەمی ٢٠١٨ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes | پەراوێزەکان = }} '''شارستانی ھلێران'''،({{بە فارسی|شھرستان ھلیلان}}) لە [[پارێزگای ئیلام]]ی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] ھەڵکەوتووە. ناوەندی ئەم شارستانە شارۆچکەی [[تۆحید]]ە. بەپێی ئاماری سەرژمێری ساڵی ٢٠١٦، ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارستانە ١٥٬٢٧٦.<ref> https://web.archive.org/web/20190327172500/https://azgharbi.mporg.ir/FileSystem/View/File.aspx?FileId=5667c51a-59d4-482f-a804-bfe650b98de0 </ref> زۆرینەی خەڵکی شارستانی ھولێران [[لەک|کوردە لەکەکان]]ن و بە زمانی [[کوردیی لەکی]] دەئاخێڤێنن و زۆربەیان سەربە ئایینی [[ئیسلام]]ی [[شیعە]]ن و ھەندێکیشیان [[یارسان]]ن. == گەشتیاری == لە نێو جوانییەکانی ئەم دەڤەرەدا دەتوانین ئاماژە بە ڕووباری سیمرێ، گەرووی تیر، قەڵای سام، پردی دۆختار و سۆن، گۆڕستانی مێژوویی بان لەکان، سێ گۆڕستانی گوندی مەھدیە و گۆڕی ئیمام زادە محەممەدی نزیک ناوچەی ھلێران بکەین. <ref> طرح بررسی و سنجش شاخصھای فرھنگ عمومی کشور (شاخصھای غیرثبتی){گزارش}:استان ایلام/بە سفارش شورای فرھنگ عمومی کشور؛ مدیر طرح و مسئول سیاست گذاری:منصور واعظی؛ اجرا:شرکت پژوھشگران خبرە پارس -شابک:۳–۴۰ </ref> == تایبەت مەندی == ئەم شارستانە یەکێکە لە ناوچە بێبەشەکانی پارێزگاکە، لە ساڵانی ڕابردوودا ڕێوشوێنی تێدا گیراوەتەبەر، بەڵام ھەوڵی زیاتری پێویستە، ناوچەکانی زەردەڵانی بێبەش کردووە، کە پێشتر تێپەڕاندنی قورس بوو، بەڵام ئێستا باشتر بووە و ھاتووچۆی زۆرە ئاسان. لە ڕابردوودا ئەم شارستانە یەکێک بوو لە بەشە سەرەکییەکانی [[پارێزگای کرماشان]] (ژەنەڕاڵ ڕاولینسۆن ١٨٣٦)، کە ڕاکێشرا بۆ ناو خاکی [[پارێزگای کرماشان]]، بەڵام دواتر لە [[پارێزگای کرماشان]] جیاکرایەوە و لکێندرا بە [[پارێزگای ئیلام]]ەوە، بەجۆرێک کە ئێستا نیوەی دیکەی ئەو شارستانەیە لە کرماشان. ھەروەھا زۆربەی کاروباری ئیداری و سەفەر و کەسوکاری دانیشتوانی ئەم شارستانە لە شاری [[کرماشان]]ن.<ref> اطلس گیتاشناسی استانھای ایران، تھران: ۱۳۸۳ خ.</ref> == مێژوو == ناوچەی ھلێران لە ساڵی ٢٠١٩دا جیابووەوە لە [[شارستانی چەرداوڕ]]، بۆ [[شارستان]] بەرزکرایەوە و بوو بە یازدەھەمین شارستانی [[پارێزگای ئیلام]].<ref> https://www.irna.ir/news/83613003/استاندار-ایلام-بخش-ھلیلان-بھ-شھرستان-ارتقا-یافت</ref> == دابەشی کارگێڕی == شارستانی ھلێران ٢ [[شارستان]] و ٤ [[گوندەوار]] و ١ شارۆچکە لەخۆدەگرێت بەم شێوەیەی خوارەوە: {| class="wikitable sortable" !ناوچە !ناوچەی ناوەند !دانیشتوان لە ٢٠١٦ !ناوی گوندەوار !ناوەندی گوندەوار ! دانیشتوان لە ٢٠١٦ !شارۆچکە ! دانیشتوان لە ٢٠١٦ |- | rowspan="2" |[[ناوچەی ناوەندی شارستانی ھلێران|ناوەند]] | rowspan="2" |[[تۆحید]] | rowspan="2" |٩٬٠٥٩ کەس |[[گوندەواری گۆران|گۆران]] |[[شێراوەن]] | ٤٬٤٤٤ کەس | rowspan="2" |[[تۆحید]] | rowspan="2" | ٢٬١٢٨ کەس |- |[[گوندەواری داجیوەن|داجیوەن]] |[[سەگڵەوەن]] | ٢٬٤٨٧ کەس |- | rowspan="2" |[[ناوچەی جەزمان|جەزمان]] | rowspan="2" |[[کووانی مایی]] | rowspan="2" |٦٬٢١٧ کەس |[[گوندەواری داربێد|داربێد]] |[[سەرچەم، ھلێران|سەرچەم]] | ٣٬٧٠٣ کەس | colspan="2" rowspan="2" |**************** |- |[[گوندەواری زەردەڵان|زەردەڵان]] |[[پیازاوا]] | ٢٬٥١٤ کەس |} == دانیشتوان == بەپێی سەرژمێری ناوەندی ئاماری ئێران، ژمارەی دانیشتوانی شارستانی ھلێران لە ساڵی ٢٠١٦دا یەکسان بە ١٥ ھەزار و ٢٧٦ کەس بووە.<ref> https://web.archive.org/web/20090805171526/http://www.amar.org.ir/portal/faces/public/census85/census85.natayej/census85.abadipage</ref> == جوگرافیا == شارستانی ھلێران لە بەشی باکووری ڕۆژھەڵاتی [[پارێزگای ئیلام]] ھەڵکەوتووە. ئەم شارستانە لە باشوورەوە تەنیشت [[شارستانی کوودەشت]] سەر بە [[پارێزگای لوڕستان]] و لە ڕۆژئاوای [[پارێزگای کرماشان]] لە باکوورەوە [[شارستانی ئارووناوا]]یە. ئەم شارستانە وەھا ھەڵکەوتووە کە درێژ و تەسکە و ئەمەش وایکردووە گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی زۆر لە ناوەندی [[پارێزگای ئیلام]] دوور بن و زۆربەی ھاتوچۆیان لەگەڵ شاری [[کرماشان]]ە کە کەمتر لێی دوورە.<ref>https://rc.majlis.ir/fa/law/show/1408834 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210618220006/https://rc.majlis.ir/fa/law/show/1408834 |date=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١ }}</ref> == ئاوھەوا == زۆربەی شارستانی ھلێران کەشوھەوایەکی گەرم و وشکی ھەیە، کە بوونی ڕووباری سیمرێ تا ڕادەیەک وشکییەکەی مامناوەند دەکات. زستانی سووک و ھاوینی گەرمی ھەیە بە شێوەیەک کە بتوانرێت دانەوێڵە و بەرھەمی ھاوینە دووبارە دروێنە بکرێتەوە.<ref>https://www.iribnews.ir/fa/news/2608331/بخش-ھلیلان-بھ-شھرستان-ارتقاء-یافت{{بەستەری مردوو|url=https://www.iribnews.ir/fa/news/2608331/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%DA%BE%D9%84%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%86-%D8%A8%DA%BE-%D8%B4%DA%BE%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%A1-%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای ئیلام]] * [[تۆحید]] * [[لەک]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{شارستانی ھلێران}} {{پارێزگای ئیلام}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران|کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Holeylan County}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئیلام]] [[پۆل:شارستانی ھلێران]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] eebi3fffvp2dt86dx94qx1exbtvjbok 0 179218 1669676 1651210 2026-09-18T01:32:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669676 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شارۆکەی نەسر | ناوی_فەرمی = Şehrek rûstayî nesr - شھرک روستایی نصر - Shahrak-e Rustayi-ye Naser | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.2613|frame-long=45.3074|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ورمێ|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ|ناوچەی ناوەند]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری دۆڵ|دۆڵ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1315 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 286 | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[زستان]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شارۆکەی نەسر''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری دۆڵ]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''شارۆکەی نەسر''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[داشاغلی]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[سامورتێ]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[دەریاچەی ورمێ]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ناڕێ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٢٨٦) کەس و (٩٢) [[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان لە نەتەوەی [[ئازەربایجانی|ئازەری]]ن. * بە [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] دەدوێن. == ئایین == دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی ([[شیعە]])ن. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ]] == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ورمێ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ]] 6rxyddjhr4ns6b8b7m86deanmukcb4l 0 179258 1669471 1448167 2026-09-17T19:38:49Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669471 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=ڕوومێشکان|ناوەکانی_تر=ڕوومیشکان|دامەزرێنەر=|قەبارەی_وێنە=|شرۆڤەی_وێنە=|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|ناوی_دابەشکراو٢=[[چێغابەل]]|سەردێڕی_دامەزران=|ڕێکەوتی_دامەزران=|ھۆکاری_ناونران=|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|ژمارەی_دانیشتووان=٤٥،٨٧٣|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}}|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای لوڕستان|لوڕستان]]|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|وێبگە=}} '''شارستانی ڕوومێشکان''' یەکێ لە شارستانەکانی [[پارێزگای لوڕستان|پارێزگای لوڕستانە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=٢٠١٦|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٣}}</ref> == ئاسەواری مێژوویی == '''قەڵای زاخە''' دەکەوێتە شارستانی ڕوومێشکان و بە تەواوی لە بەرد دروستیان کردگە. شێواز و جۆری کەوانەکەی جیاوازە لە کارەکانی دیکەی پارێزگاکە، ئەو بەردانەی لەم بینایەدا بەکاردەهێندرێن نەخشێنراوە و کەلاوەن دیمورگان ئەم کارە بە یەکێک لە کارەکانی سەردەمی ئیلامی یی دەژمێرێت ، بەڵام زۆربەی تایبەتمەندیی تەلارسازیی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسانی]] هەیە . زۆربەی لەژێر خاکدا نێژراون قەڵاکە بە تەواوی لە بەرد دروست کراوە و زۆربەی لە ژێر زەویدا نێژراوە شوێنەوارناسان بەو ئەنجامەیان گەیشتووە کە لە بەشی [[باشوور|باشووری]] [[قەڵا]] دێرینەکە، بە زۆری پەرستگای ئاگرکەوتنەوە هەبوو کە شوێنی پەرستن بوو. == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای لوڕستان|پارێزگای لوڕستانە]] * [[چێغابەل]] == سەرچاوەکان == {{پارێزگای لوڕستان}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای لوڕستان]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] d25rz7kq5f4yrv7yrc8bkc3updm8o88 0 179310 1669400 1586610 2026-09-17T16:34:36Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669400 wikitext text/x-wiki '''شارستان باشت''' یەکێکە لە شارستانەکانی [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد|پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەدە]]. ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[باشت|باشتە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٣}}</ref> {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=باشت|ھۆکاری_ناونران=|قەبارەی_وێنە=|شرۆڤەی_وێنە=|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|ناوی_دابەشکراو٢=[[باشت]]|سەردێڕی_دامەزران=|ڕێکەوتی_دامەزران=|دامەزرێنەر=|ژمارەی_دانیشتووان=٣٩،٣٤٢|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}}|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد|کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]]|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|وێبگە=}} ==مێژوو== دوای سەرژمێریی گشتیی ٢٠٠٦، [[ناوچەی باشت]] لە [[شارستانی گەچساران]] جیا کرایەوە لە کاتی دامەزراندنی شارستانی باشت، کە دابەش کرا بۆ دوو ناوچە و ھەر ناوچەیەک لە دوو گوندەوار پێکھاتبوو، کە باشت ناوەند و تەنھا شاری بوو لەو کاتەدا. دوای سەرژمێریی ٢٠١٦، گوندی [[بوستان، کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد|بوستان]] بەرز کرایەوە بۆ «پلەی شار».<ref name="Bustan City, Basht">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Notification of the approval of the Ministry of the Interior regarding the conversion of Bustan village, the center of Bustan District of Basht County, into a city|زمان=fa|وێبگە=dotic.ir|via=Laws and Regulations Portal of Iran|ناونیشان=https://dotic.ir/news/1685|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230811164140/https://dotic.ir/news/1685|بڵاوکەرەوە=Ministry of the Interior|دوایین=Fazli|یەکەم=Abdolreza Rahmani|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئابی ٢٠٢٣|ڕێکەوت=٢٠ی ئابی ١٤٠٢|orig-date=Approved 4 October 1397|id=Letter 59806/33667|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> ==دیمۆگرافیا== ===دانیشتووان=== لە کاتی سەرژمێریی ٢٠١١، دانیشتووانی شارستانەکە ٢٠،٦٩٩ کەس لە ٥،٠٢٢ خێزاندا بوو.<ref name="2011 Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011): Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=irandataportal.syr.edu|via=Iran Data Portal, Syracuse University|url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Kohgiluyeh-and-Buyer-Ahmad.xls|archive-url=https://web.archive.org/web/20230119003203/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Kohgiluyeh-and-Buyer-Ahmad.xls|archive-date=19 January 2023|access-date=19 December 2022|format=Excel}}</ref> سەرژمێریی ٢٠١٦ دانیشتووانی شارستانەکەی بە ٢١،٦٩٠ کەس لە ٥،٧٨١ خێزاندا پێوانە کرد.<ref name="2016 Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_17.xlsx|access-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20211102075451/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_17.xlsx|format=Excel|archive-date=2 November 2021}}</ref> ===دابەشکردنی کارگێڕی=== مێژووی دانیشتووان و پێکھاتەی کارگێڕیی شارستانی باشت لە ماوەی دوو سەرژمێریی لەسەریەک لە خشتەی خوارەوەدا نیشان دراوە. {| class="wikitable" |+ دانیشتووانی شارستانی باشت |- ! دابەشکردنی کارگێڕی !! ٢٠١١<ref name="2011 Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province"/> !! ٢٠١٦<ref name="2016 Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province"/> |- | '''[[ناوچەی ناوەندی (شارستانی باشت)|ناوچەی ناوەندی]]''' || style="text-align: right;"| '''١٤،٥١٦''' || style="text-align: right;"| '''١٥،٦٦٧''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری کوو مارە خامی|گوندەواری کوو مارە خامی]] || style="text-align: right;"| ٢،٣٢٦ || style="text-align: right;"| ٢،٤٢٨ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری سەراو بیز|گوندەواری سەراو بیز]] || style="text-align: right;"| ٢،٩٢٤ || style="text-align: right;"| ٢،٤٧٥ |- | style="padding-left: 1em;" | [[باشت]] (شار) || style="text-align: right;"| ٩،٢٦٦ || style="text-align: right;"| ١٠،٧٦٤ |- | '''[[ناوچەی بوستان]]''' || style="text-align: right;"| '''٦،٠٥٩''' || style="text-align: right;"| '''٥،٩٤١''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری بابوویی|گوندەواری بابوویی]] || style="text-align: right;"| ٤،٢٣٣ || style="text-align: right;"| ٤،٣٤١ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری تەڵخاو|گوندەواری تەڵخاو]] || style="text-align: right;"| ١،٨٢٦ || style="text-align: right;"| ١،٦٠٠ |- | style="padding-left: 1em;" | [[بوستان، کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد|بوستان]] (شار) || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | '''کۆی گشتی''' || style="text-align: right;"| '''٢٠،٦٩٩''' || style="text-align: right;"| '''٢١،٦٩٠''' |- | colspan=3 | {{small|گوندەوار {{=}} Rural District}} |} == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد|پارێزگای کۆهگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]] * [[باشت]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Basht County}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]] b824itkiupmh1tc2n4i2tsbhgdmkavu 0 179312 1669409 1586375 2026-09-17T16:36:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669409 wikitext text/x-wiki '''شارستان بەھمەئی''' یەکێ لە شارستانەکانی [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]]. ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[لێکەک|لێکەکە]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref> {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=بەهمەئی|ژمارەی_دانیشتووان=٤٢،٢٣٤|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد|کۆهگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}}|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|دامەزرێنەر=|ھۆکاری_ناونران=|ڕێکەوتی_دامەزران=|سەردێڕی_دامەزران=|ناوی_دابەشکراو٢=[[لێکەک]]|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|شرۆڤەی_وێنە=|قەبارەی_وێنە=|وێبگە=}} ==مێژوو== دوای سەرژمێریی گشتیی ٢٠١٦، [[گوندەواری بەھمەیی گەرمسیریی باکوور]] لە [[ناوچەی بەھمەیی گەرمسیری]] جیا کرایەوە لە کاتی دامەزراندنی [[ناوچەی مۆمبی]]، کە [[گوندەواری ڕوودتاڵخ]]ی نوێی لەخۆ دەگرت. ناوچەی بەھمەیی گەرمسیری ناوی گۆڕدرا بۆ [[ناوچەی سەر ئاسیاب یووسفی]]، کە [[گوندەواری ئاب ئەڵوان]]ی نوێی لەخۆ دەگرت.<ref name="Mombi District Formation"/> گوندەکانی [[قەڵای مۆمبی]] و [[سەر ئاسیاب یووسفی]] بەرز کرانەوە بۆ «پلەی شار».<ref name="Sar Asiab-e Yusefi and Qaleh Mombi Cities"/> ==دیمۆگرافیا== ===دانیشتووان=== لە کاتی سەرژمێریی ٢٠٠٦، دانیشتووانی شارستانەکە ٣٥،٠٦٧ کەس لە ٦،٥٨٣ خێزاندا بوو.<ref name="2006 Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province"/> سەرژمێریی دواتر لە ٢٠١١دا ٣٧،٠٤٨ کەس لە ٨،٥٣٦ خێزاندا ژمارد.<ref name="2011 Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province"/> سەرژمێریی ٢٠١٦ دانیشتووانی شارستانەکەی بە ٣٨،١٣٦ کەس لە ١٠،٠٢٨ خێزاندا پێوانە کرد.<ref name="2016 Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province"/> ===دابەشکردنی کارگێڕی=== مێژووی دانیشتووان و پێکھاتەی کارگێڕیی شارستانی بەھمەیی لە ماوەی سێ سەرژمێریی لەسەریەک لە خشتەی خوارەوەدا نیشان دراوە. {| class="wikitable" |+ دانیشتووانی شارستانی بەھمەیی |- ! دابەشکردنی کارگێڕی !! ٢٠٠٦<ref name="2006 Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province"/> !! ٢٠١١<ref name="2011 Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province"/> !! ٢٠١٦<ref name="2016 Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province"/> |- | '''[[ناوچەی ناوەندی (شارستانی بەھمەیی)|ناوچەی ناوەندی]]''' || style="text-align: right;"| '''٢٢،١٩٣''' || style="text-align: right;"| '''٢٦،٣٠٧''' || style="text-align: right;"| '''٢٨،٣٢٤''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری بەھمەیی گەرمسیریی باشوور]] || style="text-align: right;"| ٨،٢٨٨ || style="text-align: right;"| ٧،٦٠٠ || style="text-align: right;"| ٧،٠٨٣ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری کەفش کەنان]] || style="text-align: right;"| ١،٦٧٩ || style="text-align: right;"| ١،٧٠٠ || style="text-align: right;"| ١،٣٨٤ |- | style="padding-left: 1em;" | [[لیکاک]] (شار) || style="text-align: right;"| ١٢،٢٢٦ || style="text-align: right;"| ١٧،٠٠٧ || style="text-align: right;"| ١٩،٨٥٧ |- | '''[[ناوچەی مۆمبی]]'''{{efn|name=fn1|دوای سەرژمێریی ٢٠١٦ دامەزرا<ref name="Mombi District Formation"/>}} || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری بەھمەیی گەرمسیریی باکوور]] || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری ڕوودتاڵخ]]{{efn|name=fn1}} || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[قەڵای مۆمبی]] (شار){{efn|name=fn2|دوای سەرژمێریی ٢٠١٦ بوو بە شار<ref name="Sar Asiab-e Yusefi and Qaleh Mombi Cities"/>}} || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | '''[[ناوچەی سەر ئاسیاب یووسفی]]'''{{efn|پێشتر [[ناوچەی سەر ئاسیاب یووسفی|ناوچەی بەھمەیی گەرمسیری]] بوو<ref name="Mombi District Formation"/>}} || style="text-align: right;"| '''١٢،٨٧٤''' || style="text-align: right;"| '''١٠،٧٤١''' || style="text-align: right;"| '''٩،٤٠٢''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری ئاب ئەڵوان]]{{efn|name=fn1}} || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | گوندەواری بەھمەیی گەرمسیریی باکوور || style="text-align: right;"| ٧،٧٢٩ || style="text-align: right;"| ٦،٥٢٤ || style="text-align: right;"| ٦،١٥٠ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری سەر ئاسیاب یووسفی]] || style="text-align: right;"| ٥،١٤٥ || style="text-align: right;"| ٤،٢١٧ || style="text-align: right;"| ٣،٢٥٢ |- | style="padding-left: 1em;" | [[سەر ئاسیاب یووسفی]] (شار){{efn|name=fn2}} || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | '''کۆی گشتی''' || style="text-align: right;"| '''٣٥،٠٦٧''' || style="text-align: right;"| '''٣٧،٠٤٨''' || style="text-align: right;"| '''٣٨،١٣٦''' |- | colspan=4 | {{small|گوندەوار {{=}} Rural District}} |} == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]] * [[لێکەک]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]] 8ykajxghx6dn9y5l9m7xuvhqkycn55j 0 179362 1669465 1586367 2026-09-17T19:37:49Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669465 wikitext text/x-wiki '''شارستانی چورام''' یەکێک لە شارستانەکانی [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]]. ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[چورام|چورامە]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref> {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=چورام|ژمارەی_دانیشتووان=٣٣،٥٤٣|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد|کۆهگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}}|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|دامەزرێنەر=|ھۆکاری_ناونران=|ڕێکەوتی_دامەزران=|سەردێڕی_دامەزران=|ناوی_دابەشکراو٢=[[چورام]]|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|شرۆڤەی_وێنە=|قەبارەی_وێنە=|وێبگە=}} ==مێژوو== دوای سەرژمێریی نیشتمانیی ٢٠٠٦، ناوچەکانی [[ناوچەی ناوەندی (شارستانی چورام)|چورام]] و [[ناوچەی سەرفاریاب|سەرفاریاب]] لە [[شارستانی کۆھگیلوویە]] جیاکرانەوە لە کاتی دامەزراندنی شارستانی چورام، کە دابەش کرا بۆ دوو ناوچە کە ھەریەکەیان لە دوو گوندەوار پێک ھاتبوون، کە چورام پایتەختەکەی و تەنھا شاری ئەو کاتە بوو. دوای سەرژمێریی ٢٠١١، گوندی «بەرافتابی سەرفاریاب» بەرزکرایەوە بۆ پلەی شار وەک [[سەرفاریاب، ئێران|سەرفاریاب]]. ==دیمۆگرافی== ===دانیشتووان=== لە کاتی سەرژمێریی ٢٠١١دا، دانیشتووانی شارستانەکە ٣٢٬١٥٩ کەس بووە لە ٧٬٥١٤ خێزاندا.<ref name="2011 Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011): Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=irandataportal.syr.edu|via=Iran Data Portal, Syracuse University|url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Kohgiluyeh-and-Buyer-Ahmad.xls|archive-url=https://web.archive.org/web/20230119003203/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Kohgiluyeh-and-Buyer-Ahmad.xls|archive-date=19 January 2023|access-date=19 December 2022|format=Excel}}</ref> سەرژمێریی ٢٠١٦ دانیشتووانی ناوچەکەی بە ٣٣٬٥٤٣ کەس لە ٨٬٨٩٠ خێزاندا پێوانە کردووە.<ref name="2016 Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_17.xlsx|access-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20211102075451/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_17.xlsx|format=Excel|archive-date=2 November 2021}}</ref> ===دابەشکارییە کارگێڕییەکان=== مێژووی دانیشتووان و پێکھاتەی کارگێڕیی شارستانی چورام لە دوو سەرژمێریی یەک لە دوای یەک لە خشتەی خوارەوەدا نیشان دراوە. {| class="wikitable" |+ دانیشتووانی شارستانی چورام |- ! دابەشکارییە کارگێڕییەکان !! ٢٠١١<ref name="2011 Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province"/> !! ٢٠١٦<ref name="2016 Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province"/> |- | '''[[ناوچەی ناوەندی (شارستانی چورام)|ناوچەی ناوەندی]]''' || style="text-align: right;"| '''٢٤٬٠٧٠''' || style="text-align: right;"| '''٢٥٬٩٦٧''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری ئەلقچین|گوندەواری ئەلقچین]] || style="text-align: right;"| ٥٬٥٠١ || style="text-align: right;"| ٥٬٢١٥ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری چورام (شارستانی چورام)|گوندەواری چورام]] || style="text-align: right;"| ٥٬٩٣٥ || style="text-align: right;"| ٥٬٥٣٤ |- | style="padding-left: 1em;" | [[چورام]] (شار) || style="text-align: right;"| ١٢٬٦٣٤ || style="text-align: right;"| ١٥٬٢١٨ |- | '''[[ناوچەی سەرفاریاب|ناوچەی سەرفاریاب]]''' || style="text-align: right;"| '''٨٬٠٧٦''' || style="text-align: right;"| '''٧٬٥٧٦''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری پشتی زیلایی|گوندەواری پشتی زیلایی]] || style="text-align: right;"| ٢٬٧٨١ || style="text-align: right;"| ٢٬٤١٦ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری سەرفاریاب|گوندەواری سەرفاریاب]] || style="text-align: right;"| ٥٬٢٩٥ || style="text-align: right;"| ٣٬١٦٥ |- | style="padding-left: 1em;" | [[سەرفاریاب، ئێران|سەرفاریاب]] (شار) || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ١٬٩٩٥ |- | '''کۆی گشتی''' || style="text-align: right;"| '''٣٢٬١٥٩''' || style="text-align: right;"| '''٣٣٬٥٤٣''' |- | colspan=3 | {{small|گوندەوار = Rural District}} |} == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]] * [[چورام]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Choram County}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|دەیەی ٢٠١٠|ئێران|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]] 71kmmitnk32ej6bqg5ius5lfjitmjd3 0 179397 1669475 1586612 2026-09-17T19:39:29Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669475 wikitext text/x-wiki '''شارستان کۆھگیلوویە''' یەکێکە لە شارستانەکانی [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]]. ناوەندی ئەم شارستانە، شاری [[دێدەشت|دێدەشتە]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ ھەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref>{{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=کۆھگیلوویە|ژمارەی_دانیشتووان=١٩١،٨٢٣|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد|کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}}|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|دامەزرێنەر=|ھۆکاری_ناونران=|ڕێکەوتی_دامەزران=|سەردێڕی_دامەزران=|ناوی_دابەشکراو٢=[[دێدەشت]]|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|شرۆڤەی_وێنە=|قەبارەی_وێنە=|وێبگە=}} == مێژوو == دوای سەرژمێریی نیشتیمانیی ٢٠٠٦، ناوچەکانی [[ناوچەی ناوەندی (شارستانی چرام)|چرام]]{{efn|ناوی گۆڕدرا بۆ [[ناوچەی ناوەندی (شارستانی چرام)|ناوچەی ناوەندی]]ی [[شارستانی چرام]]<ref name="Charam County Establishment 2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Charam became the seventh county in Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad|زمان=fa|وێبگە=mehrnews.com|via=Mehr News Agency|ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/1108002/چرام-هفتمین-شهرستان-کهگیلویه-وبویراحمد-شد|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241223215756/https://www.mehrnews.com/news/1108002/چرام-هفتمین-شهرستان-کهگیلویه-وبویراحمد-شد|بڵاوکەرەوە=Ministry of the Interior, Board of Ministers|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی یەکەمی ١٤٠٣|orig-date=Originally published 28 July 2010|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤}}</ref>}} و [[ناوچەی سەرفاریاب|سەرفاریاب]] لە شارستانەکە جیاکرانەوە بۆ دامەزراندنی [[شارستانی چرام]].<ref name="Charam County Establishment">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Charam County Officially Established|via=moi.ir/news/74170/شهرستان-چرام-رسما-تاسيس-شد (Ministry of the Interior)|زمان=fa|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|وتەگێڕانەوە=Charam County, separated from Kohgiluyeh and centered on Charam city...This county currently has one city, two districts (Charam and Sarfaryab) and four rural districts (Cheram and Alqchin Rural Districts of Charam District and Sarfaryab...}}</ref> دوای سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١، [[ناوچەی لاندە]] لە شارستانەکە جیاکرایەوە بۆ دامەزراندنی [[شارستانی لاندە]].<ref name="Landeh County Establishment">{{cite report|title=Carrying out national divisions in Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad province|language=fa|website=qavanin.ir|via=Laws and Regulations Portal of the Islamic Republic of Iran|url=https://qavanin.ir/Law/PrintText/194770|archive-url=https://web.archive.org/web/20230814174252/https://qavanin.ir/Law/PrintText/194770|publisher=Ministry of the Interior|last=Rahimi|first=Mohammadreza|archive-date=14 August 2023|date=c. 2023|orig-date=Approved 29 September 1391|id=Proposal 42/1/131105/42/1390|access-date=14 August 2023}}</ref> جگە لەوەش، گوندەوارەکانی [[گوندەواری ڕاک|ڕاک]] و [[گوندەواری تەیبیی گەرمسیریی باشوور|تەیبیی گەرمسیریی باشوور]]، و شاری [[سوق، ئێران|سوق]]، لە [[ناوچەی ناوەندی (شارستانی کۆھگیلوویە)|ناوچەی ناوەندی]] جیاکرانەوە بۆ پێکھێنانی [[ناوچەی سوق]].<ref name="Suq District Formation">{{cite report|title=Carrying out national divisions in Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad province|language=fa|website=qavanin.ir|via=Laws and Regulations Portal of the Islamic Republic of Iran|url=https://qavanin.ir/Law/PrintText/190663|archive-url=https://web.archive.org/web/20230815001046/https://qavanin.ir/Law/PrintText/190663|publisher=Ministry of the Interior, Political and Defense Commission|last=Rahimi|first=Mohammad Reza|archive-date=15 August 2023|date=c. 2023|orig-date=Approved 19 July 1391|id=Proposal 15645/42/1/15645; Letter 158802/T38854H|access-date=15 August 2023}}</ref> == دانیشتووانناسی == === دانیشتووان === لە کاتی سەرژمێریی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی شارستانەکە ١٨٩٬٩٣٩ کەس لە ٣٦٬٠٣٨ خێزاندا بووە.<ref name="2006 Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006): Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/17.xls|access-date=25 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20110920094811/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/17.xls|format=Excel|archive-date=20 September 2011}}</ref> سەرژمێریی دوواتر لە ساڵی ٢٠١١دا ١٥٣٬٦٩٥ کەسی لە ٣٣٬٥٨٩ خێزاندا ژماردووە.<ref name="2011 Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011): Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=irandataportal.syr.edu|via=Iran Data Portal, Syracuse University|url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Kohgiluyeh-and-Buyer-Ahmad.xls|archive-url=https://web.archive.org/web/20230119003203/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Kohgiluyeh-and-Buyer-Ahmad.xls|archive-date=19 January 2023|access-date=19 December 2022|format=Excel}}</ref> سەرژمێریی ٢٠١٦ ژمارەی دانیشتووانی شارستانەکەی بە ١٣١٬٣٥١ کەس لە ٣٢٬٤٥٧ خێزاندا پێوانە کردووە.<ref name="2016 Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_17.xlsx|access-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20211102075451/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_17.xlsx|format=Excel|archive-date=2 November 2021}}</ref> === دابەشکردنی کارگێڕی === مێژووی دانیشتووان و پێکھاتەی کارگێڕیی شارستانی کۆھگیلوویە لە سێ سەرژمێریی یەک لە دوای یەکدا لە خشتەی خوارەوەدا نیشان دراوە. {| class="wikitable" |+ دانیشتووانی شارستانی کۆھگیلوویە |- ! دابەشکردنی کارگێڕی !! ٢٠٠٦<ref name="2006 Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province"/> !! ٢٠١١<ref name="2011 Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province"/> !! ٢٠١٦<ref name="2016 Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province"/> |- | '''[[ناوچەی ناوەندی (شارستانی کۆھگیلوویە)|ناوچەی ناوەندی]]''' || style="text-align: right;"| '''٩٠٬٢٤٤''' || style="text-align: right;"| '''٩٥٬٥٤٣''' || style="text-align: right;"| '''٨٢٬١٦٨''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری دێدەشتی ڕۆژاوا|دێدەشتی ڕۆژاوا]] || style="text-align: right;"| ٩٬١١٨ || style="text-align: right;"| ٩٬١٢٩ || style="text-align: right;"| ٨٬٨٢٦ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری دێدەشتی ڕۆژھەڵات|دێدەشتی ڕۆژھەڵات]] || style="text-align: right;"| ١٢٬٢٧٣ || style="text-align: right;"| ١٢٬٨٦٣ || style="text-align: right;"| ١٢٬٢٧٧ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری دوژمن زیاری (شارستانی کۆھگیلوویە)|دوژمن زیاری]] || style="text-align: right;"| ٦٬٤٠٥ || style="text-align: right;"| ٥٬٠٣٧ || style="text-align: right;"| ٤٬٠٢٩ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری ڕاک|ڕاک]] || style="text-align: right;"| ٥٬١٣٠ || style="text-align: right;"| ٥٬١٣٢ || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری تەیبیی گەرمسیریی باشوور|تەیبیی گەرمسیریی باشوور]] || style="text-align: right;"| ١٬٤٣٣ || style="text-align: right;"| ١٬١١٠ || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[دێدەشت]] (شار) || style="text-align: right;"| ٤٩٬٩٩٥ || style="text-align: right;"| ٥٦٬٢٧٩ || style="text-align: right;"| ٥٧٬٠٣٦ |- | style="padding-left: 1em;" | [[سوق، ئێران|سوق]] (شار) || style="text-align: right;"| ٥٬٨٩٠ || style="text-align: right;"| ٥٬٩٩٣ || style="text-align: right;"| |- | '''[[ناوچەی ناوەندی (شارستانی چرام)|ناوچەی چرام]]'''{{efn|name=fn1|گوازرایەوە بۆ شارستانی چرام و ناوی گۆڕدرا بۆ ناوچەی ناوەندی<ref name="Charam County Establishment 2"/>}} || style="text-align: right;"| '''٢٤٬٩٨٩''' || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری ئەلقچین|ئەلقچین]] || style="text-align: right;"| ٥٬٧٧٥ || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری چرام (شارستانی چرام)|چرام]] || style="text-align: right;"| ٧٬٢٣٤ || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[چرام، ئێران|چرام]] (شار) || style="text-align: right;"| ١١٬٩٨٠ || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | '''[[ناوچەی چاروسا]]''' || style="text-align: right;"| '''٢١٬٦٦٠''' || style="text-align: right;"| '''١٧٬٩٤٣''' || style="text-align: right;"| '''١٦٬٥٥٣''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری تەیبیی سەرحەدیی ڕۆژاوا|تەیبیی سەرحەدیی ڕۆژاوا]] || style="text-align: right;"| ٩٬٩٩٣ || style="text-align: right;"| ٨٬١١٥ || style="text-align: right;"| ٧٬٤٤٩ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری تەیبیی سەرحەدیی ڕۆژھەڵات|تەیبیی سەرحەدیی ڕۆژھەڵات]] || style="text-align: right;"| ٩٬٠٦٣ || style="text-align: right;"| ٦٬٢٦٦ || style="text-align: right;"| ٥٬٨٣٥ |- | style="padding-left: 1em;" | [[قەڵای ڕەئیسی]] (شار) || style="text-align: right;"| ٢٬٦٠٤ || style="text-align: right;"| ٣٬٥٦٢ || style="text-align: right;"| ٣٬٢٦٩ |- | '''[[ناوچەی دیشمووک]]''' || style="text-align: right;"| '''٢٠٬٦٤٦''' || style="text-align: right;"| '''١٨٬٧٤٤''' || style="text-align: right;"| '''٢٠٬٧٤٦''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری عەجەم|عەجەم]] || style="text-align: right;"| ٧٠٦ || style="text-align: right;"| ٨٤ || style="text-align: right;"| ٤٠١ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری بەھمەئیی سەرحەدیی ڕۆژاوا|بەھمەئیی سەرحەدیی ڕۆژاوا]] || style="text-align: right;"| ٧٬٥٣٩ || style="text-align: right;"| ٦٬٥٥٣ || style="text-align: right;"| ٦٬٦٥٠ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری بەھمەئیی سەرحەدیی ڕۆھەڵات|بەھمەئیی سەرحەدیی ڕۆھەڵات]] || style="text-align: right;"| ٨٬٣٤٨ || style="text-align: right;"| ٧٬٢٣٢ || style="text-align: right;"| ٧٬٩٠٤ |- | style="padding-left: 1em;" | [[دیشمووک]] (شار) || style="text-align: right;"| ٤٬٠٥٣ || style="text-align: right;"| ٤٬٨٧٥ || style="text-align: right;"| ٥٬٧٩١ |- | '''[[ناوچەی لاندە]]'''{{efn|گوازرایەوە بۆ [[شارستانی لاندە]]<ref name="Landeh County Establishment"/>}} || style="text-align: right;"| '''٢١٬١٥١''' || style="text-align: right;"| '''٢١٬٣٦٧''' || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری عۆلیا تەیب|عۆلیا تەیب]] || style="text-align: right;"| ٣٬٢٥٣ || style="text-align: right;"| ٢٬١٤٤ || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری تەیبیی گەرمسیریی باکوور|تەیبیی گەرمسیریی باکوور]] || style="text-align: right;"| ٧٬٣٥٨ || style="text-align: right;"| ٧٬٥٥٣ || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[لاندە]] (شار) || style="text-align: right;"| ١٠٬٥٤٠ || style="text-align: right;"| ١١٬٦٧٠ || style="text-align: right;"| |- | '''[[ناوچەی سەرفاریاب]]'''{{efn|گوازرایەوە بۆ شارستانی چرام<ref name="Charam County Establishment 2"/>}} || style="text-align: right;"| '''١١٬٢٤٩''' || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری پشتەی زیلایی|پشتەی زیلایی]] || style="text-align: right;"| ٤٬٢١٧ || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری سەرفاریاب|سەرفاریاب]] || style="text-align: right;"| ٧٬٠٣٢ || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| |- | '''[[ناوچەی سوق]]''' || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| '''١١٬٦٥٥''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری ڕاک|ڕاک]] || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ٤٬٣٦٦ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری تەیبیی گەرمسیریی باشوور|تەیبیی گەرمسیریی باشوور]] || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ٨٥١ |- | style="padding-left: 1em;" | [[سوق، ئێران|سوق]] (شار) || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ٦٬٤٣٨ |- | '''کۆی گشتی''' || style="text-align: right;"| '''١٨٩٬٩٣٩''' || style="text-align: right;"| '''١٥٣٬٦٩٥''' || style="text-align: right;"| '''١٣١٬٣٥١''' |- | colspan=4 | {{small|گوندەوار {{=}} Rural District}} |} == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]] * [[دێدەشت]] == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارەکانی کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Kohgiluyeh County}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|کوردستان|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]] g2jbrlwow4hmy67chk1w5rn3avhq5dy 0 179427 1669404 1587682 2026-09-17T16:35:16Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669404 wikitext text/x-wiki '''شارستانی بۆن''' یان '''بێن''' یەکێکە لە شارستانەکانی [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری|پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیارییە]]. ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[بۆن (چوارمەحاڵ و بەختیاری)|بۆنە]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref>{{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=بۆن|ناوەکانی_تر=بێن|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری|چوارمەحاڵ و بەختیاری]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}}|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|ژمارەی_دانیشتووان=٢٨،٣٢٦|ھۆکاری_ناونران=|دامەزرێنەر=|ڕێکەوتی_دامەزران=|سەردێڕی_دامەزران=|ناوی_دابەشکراو٢=[[بۆن (چوارمەحاڵ و بەختیاری)|بۆن]]|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|شرۆڤەی_وێنە=|قەبارەی_وێنە=|وێبگە=}} ==دیمۆگرافیا== ===دانیشتووان=== لە کاتی سەرژمێریی گشتیی ٢٠١٦دا، دانیشتووانی شارستانەکە ٢٨،٣٢٦ کەس لە ٨،٧٩٩ خێزاندا بوو.<ref name="2016 Chaharmahal and Bakhtiari Province"> {{بیرخستنەوەی وێب|script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1395 : استان چهارمحال و بختیاری |trans-title=General Population and Housing Census 2016: Chaharmahal and Bakhtiari Province |زمان=fa |وێبگە={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |ناونیشان=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_14.xlsx|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190524080828/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_14.xlsx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئایاری ٢٠١٩|format=Excel |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> ===دابەشکردنی کارگێڕی=== دانیشتووان و پێکھاتەی کارگێڕیی شارستانی بێن لە خشتەی خوارەوەدا نیشان دراوە. {| class="wikitable" |+ دانیشتووانی شارستانی بێن |- ! دابەشکردنی کارگێڕی !! ٢٠١٦<ref name="2016 Chaharmahal and Bakhtiari Province"/> |- | '''[[ناوچەی ناوەندی (شارستانی بێن)|ناوچەی ناوەندی]]''' || style="text-align: right;"| '''٢٣،٦٢٤''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری حەومە (شارستانی بێن)|گوندەواری حەومە]] || style="text-align: right;"| ٣،١٩٤ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری ڤەردەنجان]]{{efn|پێشتر [[گوندەواری ڤەردەنجان|گوندەواری بێن]] بوو<ref name="Lordegan, Ardal, Shahrekord, Farsan"> {{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Hassan |دوایین=Habibi |بەستەری نووسەر=Hassan Habibi |orig-date={{lang|fa|rtl=yes|تاریخ تصویب}} (Approval date) 1369/02/26 (Iranian Jalali calendar) |ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ١٩٩٠|script-title=fa:تصویب اصلاحاتی در دهستانهای استان چهار محال و بختیاری |trans-title=‌Approval of reforms in rural districts of Chaharmahal and Bakhtiari province |ناونیشان=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/112809|سەردێڕ=- هیات وزیران |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250826234013/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/112809 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئابی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە={{lang|لام تا کام}} [Lam ta Kam] |بڵاوکەرەوە={{lang|‌وزارت کشور}} [Ministry of the Interior] |agency={{lang|کمیسیون سیاسی دفاعی هیأت دولت}} [Political Defense Commission of the Government Board] |زمان=fa |id={{lang|شناسه}} [ID] E80123B8-C979-4E5D-9C98-3FB8DCCB1166. {{lang|شماره دوره}} [Course number] 69.}}</ref>}} || style="text-align: right;"| ٣،٠٠٣ |- | style="padding-left: 1em;" | [[بێن، ئێران|بێن]] (شار) || style="text-align: right;"| ١٢،٩٧١ |- | style="padding-left: 1em;" | [[ڤەردەنجان، ئێران|ڤەردەنجان]] (شار) || style="text-align: right;"| ٤،٤٥٦ |- | '''[[ناوچەی شەیدا]]''' || style="text-align: right;"| '''٤،٧٠٢''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری شەیدا]] || style="text-align: right;"| ٣،٥٤١ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری زایەندە ڕوودی باشوور]] || style="text-align: right;"| ١،١٦١ |- | style="padding-left: 1em;" | [[یان چەشمە]] (شار){{efn|دوای سەرژمێریی ٢٠١٦ بوو بە شار<ref name="Yan Cheshmeh City"/>}} || style="text-align: right;"| |- | '''کۆی گشتی''' || style="text-align: right;"| '''٢٨،٣٢٦''' |- | colspan=2 | {{small|گوندەوار {{=}} Rural District}} |} == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]] * [[بۆن (چوارمەحاڵ و بەختیاری)|بۆن]] == سەرچاوەکان == <references /> {{پۆلی کۆمنز|Ben County}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]] 9guk6s62c6lgf63uqkopsfqucaivxtn 0 179443 1669768 1527718 2026-09-18T05:46:34Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669768 wikitext text/x-wiki '''کۆدە جێگیرەکانی نێودەوڵەتی بۆ دەست نیشانکردنی نەخۆشی و کێشە پەیوەندیدارەکان بە تەندروستی''' نۆیەم پێداچونەوە (ئای سی دی ٩) پێرستی [[کۆد|کۆدەکانە]] کە [[نەخۆشی]] و کێشە پەیوەندیدارەکانی تەندروستی دیاری دەکات ئەم کۆدانە دەکەوێنە ژێر [[پاوانی گشتی|پاوانی گشتیەوە]] کۆدەکان لەلایەن [[ڕێکخراوەی تەندروستیی جیھانی]] بڵاوکراونەتەوە زۆر جۆری کۆدی پەیوەندیدار ھەیە کە پێداوچونەوە و نوێکردنەوەی بۆ کراوە ئەمەی ئێستا نۆیەم پێداچوونەوەیە<ref>http://www.who.int/occupational_health/publications/en/oehicd10.pdf</ref> * ھەموو حاڵەتێکی نەخۆش (لەناویدا [[پەشێویی دەروونی|کێشە دەروونیەکان]]) * [[نیشانەی نەخۆشی|نیشانەی تایبەتی]] ھەیە ئەگەر ھاتوو حاڵەتەکەی ڕوون نەبوو چ حاڵەتێک ئەم نیشانەیەی ھەیە، (بۆ نمونە نەخۆشێک [[کۆکە|کۆکەی]] ھەیە بەڵام دکتۆرەکەی نەیزانی بۆچی ئەوا تەنھا کۆدێکی ئای سی دی بەکاردێنێت بۆ کۆکەکەی. * ئەو گۆرانکاریانەی لە جەستە ڕوودەدەن، یان ئەنجامی نائاسایی (ئەگەر ھاتوو نەزانرا و ڕوون نەبوو چ حاڵەتێکی ھەیە) * برینداری یان نەخۆشی کە بەھۆی شتێکی دەرەوەی جەستە روویداوە بۆ نمونە ( ئێسکی شکاو، سووتان، [[ژەھر]]) * کارە کۆمەڵایەتییەکان کە لەوانەیە کێشەی تەندروستی دروست بکەن ( بۆ نمونە، ئەگەر کار و پیشەی کەسێک کێشەی تەندروستی بۆ کەسەکە دروست کرد، یان ئەگەر تەندروستی کەسێک لە مەترسیدابوو بەھۆی ھەژاری ===== کۆدەکان ===== * ٠٠١ تا ١٣٩ بۆ [[تەشەنا]] و نەخۆشییە [[مشەخۆری|مشەخۆرییەکان]] * ١٤٠ تا ٢٣٩ بۆ نیۆپلاسما (وەرەم) * ٢٤٠ تا ٢٧٩ بۆ [[کۆئەندامی کوێرەڕژێنە]]، [[ژیواندن]]، نەخۆشییەکان پەیوەندیدار بە مێتابۆلیزم و کێشەکان لە [[کۆئەندامی بەرگری]]. * ٢٨٠ تا ٢٨٩ بۆ نەخۆشییەکانی [[خوێن]]، ئەندامەکانی بەرھەمھێنەری خوێن<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=blood cell formation {{!}} Description, Process, & Types of Blood Cells|ناونیشان=https://www.britannica.com/science/blood-cell-formation|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=Encyclopedia Britannica|زمان=en}}</ref> * ٢٩٠ تا ٣١٩ بۆ [[پەشێویی دەروونی]] * ٣٢٠ تا ٣٥٩ بۆ نەخۆشییەکانی [[کۆئەندامی دەمار]] * ٣٦٠ تا ٣٨٩ بۆ نەخۆشییەکانی [[کۆئەندامی ھەست]] * ٣٩٠ تا ٤٥٩ بۆ نەخۆشییەکانی [[کۆئەندامی سووڕان]] * ٤٦٠ تا ٥١٩ بۆ نەخۆشییەکانی [[کۆئەندامی ھەناسە]] * ٥٠ تا ٥٧٩ بۆ نەخۆشییەکانی [[کۆئەندامی ھەرس]] * ٥٨٠ تا ٦٢٩ بۆ نەخۆشییەکانی کۆئەندامی زاوزێ * ٦٣٠ تا ٦٧٦ بۆ کێشەکان تایبەت بە [[دووگیانی]] و [[منداڵبوون]] و حاڵەتی (puerperium<ref group="ڕوونکردنەوە">دوای شەش ھەفتەی کاتی منداڵبوون کۆئەندامی زاوزێی دایکەکە دوبارە دەگەڕێتەوە ھەمان حاڵەتی پێش منداڵبوون و ئاسایی دەبێتەوە</ref> ) * ٦٨٠ تا ٧٩٠ بۆ نەخۆشییەکانی [[پێست]] و (نەسیجی ژێر پێست<ref group="ڕوونکردنەوە">زیاتر بخوێنەوە ([[:en:Subcutaneous_tissue|ویکی ئینگلیزی]]) ([[:ar:نسيج_تحت_الجلد|ویکی عەرەبی]])</ref>) * ٧١٠ تا ٧٣٩ بۆ نەخۆشییەکانی [[کۆئەندامی ماسێسک]] و [[شانەی گرێدەر]] * ٧٤٠ تا ٧٥٩ بۆ کێشەکانی کاتی لەدایکبوون * ٧٦٠ تا ٧٧٩ کێشەکان لە شوێنی perinatal period * ٧٨٠ تا ٧٩٩ نیشانەکان، ھێماکان، حاڵەتی پێناسەکراوی نەخۆشیەکان * ٨٠٠ تا ٩٩٩ برین و ژەھراویبوون == ڕوونکردنەوەکان == <references group="ڕوونکردنەوە" /> == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|پزیشکی}} [[پۆل:پۆلێنکردنی نەخۆشییەکان بەشێوەی نێودەوڵەتی]] [[پۆل:پۆلاندنی نێونەتەوەییی نەخۆشییەکان]] kw119w09pnxeez2ruuq3rgh8xe9kr13 0 179467 1669438 1586596 2026-09-17T19:33:19Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669438 wikitext text/x-wiki {{نامەی ڕوونکردنەوە|شارستانی سامان|سامان (ڕوونکردنەوە)}} {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=سامان|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری|چوارمەحاڵ و بەختیاری]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}}|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|ژمارەی_دانیشتووان=٣٥،٨٩٥|ھۆکاری_ناونران=|دامەزرێنەر=|ڕێکەوتی_دامەزران=|سەردێڕی_دامەزران=|ناوی_دابەشکراو٢=[[سامان (شار)|سامان]]|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|شرۆڤەی_وێنە=|قەبارەی_وێنە=|وێبگە=}} '''شارستان سامان''' یەکێکە لە شارستانەکانی [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری|پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیارییە]]. ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[سامان (شار)|سامانە]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref> ==دیمۆگرافیا== ===دانیشتووان=== لە کاتی سەرژمێریی گشتیی ٢٠١٦دا، دانیشتووانی شارستانەکە ٣٤،٦١٦ کەس لە ١١،٠٨٠ خێزاندا بوو.<ref name="2016 Chaharmahal and Bakhtiari Province"> {{بیرخستنەوەی وێب|script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1395 : استان چهارمحال و بختیاری |trans-title=General Population and Housing Census 2016: Chaharmahal and Bakhtiari Province |زمان=fa |وێبگە={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |ناونیشان=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_14.xlsx|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190524080828/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_14.xlsx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئایاری ٢٠١٩|format=Excel |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> ===دابەشکردنی کارگێڕی=== دانیشتووان و پێکھاتەی کارگێڕیی شارستانی سامان لە خشتەی خوارەوەدا نیشان دراوە. {| class="wikitable" |+ دانیشتووانی شارستانی سامان |- ! دابەشکردنی کارگێڕی !! ٢٠١٦<ref name="2016 Chaharmahal and Bakhtiari Province"/> |- | '''[[ناوچەی ناوەندی (شارستانی سامان)|ناوچەی ناوەندی]]''' || style="text-align: right;"| '''٢٤،٤٤٩''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری چاما]] || style="text-align: right;"| ٤،٧٨٤ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری سامان]] || style="text-align: right;"| ٥،٤٧٣ |- | style="padding-left: 1em;" | [[سامان، چوارمەحاڵ و بەختیاری|سامان]] (شار) || style="text-align: right;"| ١٤،١٩٢ |- | '''[[ناوچەی زایەندە ڕوود]]''' || style="text-align: right;"| '''١٠،١٦٧''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری ھوورە]] || style="text-align: right;"| ٦،٣٩٨ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری زەڕین]] || style="text-align: right;"| ٣،٧٦٩ |- | style="padding-left: 1em;" | [[ھوورە، چوارمەحاڵ و بەختیاری|ھوورە]] (شار){{efn|دوای سەرژمێریی ٢٠١٦ بوو بە شار<ref name="Hureh City"/>}} || style="text-align: right;"| |- | '''کۆی گشتی''' || style="text-align: right;"| '''٣٤،٦١٦''' |- | colspan=2 | {{small|گوندەوار {{=}} Rural District}} |} == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Saman County}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]] nhjg6c4ygxkiraf0e0zjg0017l66qap 0 179487 1669422 1402230 2026-09-17T16:38:16Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669422 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=دێنا|دامەزرێنەر=|قەبارەی_وێنە=|شرۆڤەی_وێنە=|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|ناوی_دابەشکراو٢=[[سی سەخت]]|سەردێڕی_دامەزران=|ڕێکەوتی_دامەزران=|ھۆکاری_ناونران=|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|ژمارەی_دانیشتووان=٤٢،٥٣٩|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}}|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد|کۆهگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]]|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|وێبگە=}} '''شارستان دێنا''' یەکێ لە شارستانەکانی [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد|پارێزگای کۆهگیلوویە و بۆیەر ئەحمەدە]]. ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[سی سەخت|سی سەختە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٣}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد|پارێزگای کۆهگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]] * [[سی سەخت]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Dena County}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]] 61373f2wxwr7iec9o89h97wh1giag8v 0 179489 1669615 1586373 2026-09-17T22:33:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669615 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=کۆهگیلوویە|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد|کۆهگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|ایران}}|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|ژمارەی_دانیشتووان=١١٩،٢١٧|ھۆکاری_ناونران=|دامەزرێنەر=|ڕێکەوتی_دامەزران=|سەردێڕی_دامەزران=|ناوی_دابەشکراو٢=[[دووگۆنبەدان]]|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|شرۆڤەی_وێنە=|قەبارەی_وێنە=|وێبگە=}} '''شارستان گەچساران''' یەکێ لە شارستانەکانی [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد|پارێزگای کۆهگیلوویە و بۆیەر ئەحمەدە]] کە لە [[باشووری ڕۆژھەڵات|باشووری ڕۆژهەڵاتی]] ئەم پارێزگایە هەڵکەوتووە. ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[دووگۆنبەدان|دووگۆنبەدانە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٣}}</ref> == سەربانی نەوتی ئێران == یەکەی ئۆپەراسیۆنی ژمارە یەکی گەچساران بە سەربانی [[نەوت|نەوتی]] [[ئێران]] دەناسرێت یەکەکە کە دەکەوێتە [[باشووری ڕۆژهەڵات]] و ٢٠ کیلۆمەتر لە شارستانی گەچساران لە ناوچەیەک بە ناوی سەقلاتۆن، لە ساڵی ١٩٣٢ دا خرابووە کار و دەکەوێتە بەرزایی ٣٢١١ پێ لە [[ئاستی دەریا]] بە توانای بەرهەمهێنانی ٢٤٥ هەزار بەرمیل نەوت لە ڕۆژێکدا، یەکەکە ١٥٧ هەزار بەرمیل نەوت لە ڕۆژێکدا لە ٦٧ بیر کۆدەکەنەوە و جیای دەکەنەوە، لە ئەنجامدا ئەم جیابوونەوەیە لە ڕێگەی خانەی پەمپکردنی گۆرەوە بۆ دەرەوە دەگوازرێتەوە بۆ تێرمیناڵ خارک . هەروەها ڕۆژانە زیاتر لە ١٠٤ ملیۆن پێ سێجا غاز لەڕێگەی ئەم یەکەیەوە دەگەیەنینە وێستگەی بەهێزکردنی فشاری گازی گەچسەران ژمارە ١ و دابینکردنی [[خۆراک]]ی پاڵاوگەی [[شیراز]] کە نزیکەی ٤٠ هەزار بەرمیلە لەڕۆژێکدا، هەروەها بەرپرسی ئەم یەکەیە . [[نەوت|نەوتی]] ئەو یەکە لە جۆری قورس هەرچەندە ئەو یەکە لە کاتی شەڕی [[ئێران]] و [[عێراق]] لەلایەن [[فڕۆکە]] عێراقییەکانەوە کرایە ئامانج، بەڵام بەهۆی ئەوەی لە بەرزایی بەرزەوە بوو، هەرگیز زیانی زۆری پێنەگەیاندبوو، ئەو یەکە تا ئێستا بەردەوام لە سوڕی بەرهەمهێناندا بووە. == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]] * [[دووگۆنبەدان]] == سەرچاوەکان == <references /> {{پۆلی کۆمنز|Gachsaran County}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]] tufc5ebnb5y7sj1ei1s9vw49kzuuwje 0 179519 1669453 1402251 2026-09-17T19:35:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669453 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=لێندە|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد|کۆهگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}}|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|ژمارەی_دانیشتووان=٤١،٨١٢|ھۆکاری_ناونران=|دامەزرێنەر=|ڕێکەوتی_دامەزران=|سەردێڕی_دامەزران=|ناوی_دابەشکراو٢=[[لێندە]]|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|شرۆڤەی_وێنە=|قەبارەی_وێنە=|وێبگە=}} '''شارستان لێندە''' یەکێ لە شارستانەکانی [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد|پارێزگای کۆهگیلوویە و بۆیەر ئەحمەدە]]. ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[لێندە|لێندەیە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٣}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]] * [[لێندە]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Landeh County}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]] 2l0odxxh4mjddad6y7krivsc2z7ihb6 0 179521 1669454 1402252 2026-09-17T19:35:59Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669454 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=مارگوون|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد|کۆهگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}}|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|ژمارەی_دانیشتووان=١٩،٧٨٦|ھۆکاری_ناونران=|دامەزرێنەر=|ڕێکەوتی_دامەزران=|سەردێڕی_دامەزران=|ناوی_دابەشکراو٢=[[مارگوون]]|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|شرۆڤەی_وێنە=|قەبارەی_وێنە=|وێبگە=}} '''شارستان مارگوون''' یەکێ لە شارستانەکانی [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد|پارێزگای کۆهگیلوویە و بۆیەر ئەحمەدە]]. ناوەندی ئەم شارستانە، شاری [[مارگوون|مارگوونە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد|پارێزگای کۆهگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]] * [[مارگوون]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Margown County}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]] gs9wvu8wgyb8iqszvoh9rkmggnwqrzn 0 179640 1669876 1169323 2026-09-18T10:37:37Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1669876 wikitext text/x-wiki '''شاوۆ کانگ''' (بە [[زمانی چینی|چینی]]: [[پین-ین|شێوازی خوێندنەوە]] :شاوۆ کانگ) شەشەم [[شانشینی سیا|پاشای شانشینی سیایە]] لە مێژووی دێرینی چین، کوڕی [[سیانگی شانشینی سیا|پاشا سیانگە.]] شاھۆ کانگ لە جەنگێک بەشداری کردووە دژی [[ھان ژاوۆ|ھان ژوۆ]] بۆ گێرانەوەی شانشینی سیا<ref>''Tian Wen: A Chinese Book of Origins'' by Yuan Qu, Stephen Field, [https://books.google.com/books?id=gkMTKkiUYtAC&pg=PA112 p. 112].</ref><ref>[[David Hawkes (Sinologist)|David Hawkes]], "The Heirs of Gao-yang". T'oung Pao, Second Series, Vol. 69, Livr. 1/3 (1983), p. &nbsp;9.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|چین|مێژوو}}{{پاشاکانی سیا}} {{پۆلی کۆمنز|Shao Kang}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی بیستەم]] [[پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٢٠می پێش زایین]] [[پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٢١می پێش زایین]] [[پۆل:پاشاکانی شانشینی سیا]] ertwfwmfnjgjd1qgnq5b1472h24odet 0 179856 1669445 1402243 2026-09-17T19:34:29Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669445 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=شووشتەر|دامەزرێنەر=|قەبارەی_وێنە=|شرۆڤەی_وێنە=|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|ناوی_دابەشکراو٢=[[شووشتەر]]|سەردێڕی_دامەزران=|ڕێکەوتی_دامەزران=|ھۆکاری_ناونران=|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|ژمارەی_دانیشتووان=١٨٧،٣٣٧|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}}|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای خووزستان|خووزستان]]|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|وێبگە=}} '''شارستان شووشتەر''' شارستانێکە لە [[پارێزگای خووزستان]]. ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[شووشتەر|شووشتەرە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٢}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای خووزستان]] * [[شووشتەر]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Shushtar County}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای خووزستان]] 5f8bs8bwl51damai6431g3uuczzrzsr 0 179937 1669705 1477532 2026-09-18T01:37:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1669705 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=حوزەیران ٢٠٢١}} {{Infobox royalty | name = شازادە فرێدریک | title = [[دوکی یۆرک و ئەلبانی]] | image = Portrait of Frederick, Duke of York - Lawrence 1816.jpg | image_size = 200 | caption = The Duke of York, painted by [[Sir Thomas Lawrence]], in the uniform of a Field-Marshal, with the mantle of the Order of the Garter, holding his Marshal's baton in his left hand. | alt = Frederick in military uniform | full name = Frederick Augustus | spouse = {{Marriage|[[Princess Frederica Charlotte of Prussia]]|29 September 1791|1820|end=d.}} | house = [[House of Hanover|Hanover]] | father = [[George III of the United Kingdom|George III]] | mother = [[Charlotte of Mecklenburg-Strelitz]] | birth_date = {{Birth date|1763|8|16|df=y}} | birth_place = [[St. James's Palace]], [[London]] | death_date = {{Death date and age|1827|1|5|1763|8|16|df=y}} | death_place = [[Rutland House]], London | burial_date = 20 January 1827 | burial_place = [[St George's Chapel, Windsor Castle]] | module = {{Infobox military person | embed=yes |nickname= |allegiance= {{plainlist| *{{flag|Kingdom of Great Britain}} *{{flag|United Kingdom}}}} |branch={{army|United Kingdom}} |serviceyears= {{plainlist| *1780–1809 *1811–1827}} |rank= [[Field Marshal (United Kingdom)|Field Marshal]] |unit=[[Life Guards (United Kingdom)|Life Guards]] |commands=[[Commander-in-Chief of the Forces]] |battles={{show||[[French Revolutionary Wars]] *[[War of the First Coalition]] **[[Flanders Campaign]] ***[[Siege of Valenciennes (1793)|Siege of Valenciennes]] ***[[Battle of Hondschoote]] ***[[Battle of Courtrai (1794)|Battle of Courtrai]] ***[[Battle of Tourcoing]] *[[War of the Second Coalition]] **[[Anglo-Russian invasion of Holland]] [[Napoleonic Wars]] *[[War of the Third Coalition]] *[[Anglo-Spanish War (1796–1808)]] *[[War of the Fourth Coalition]] *[[Anglo-Turkish War (1807–1809)]] *[[Peninsular War]] *[[War of the Fifth Coalition]] *[[War of the Sixth Coalition]] *[[War of the Seventh Coalition]] [[War of 1812]]}} |awards= |relations= |signature = }} }} شازادە فرێدریک، دوکی یۆرک و ئەلبانی KG GCB GCH (بە ئینگلیزی: '''Prince Frederick, Duke of York and Albany''')(فرێدریک ئۆگۆستس؛ ١٦ی ئابی ١٧٦٣ – ٥ی کانوونی دووەمی ١٨٢٧) دووەم کوڕی جۆرجی سێیەم، پاشای شانشینی یەکگرتوو و هانۆڤەر و شارلۆتی هاوبەندی ئەو یوکلێنبورگ-ستیلیتز بوو، لە ١٧٦٤ تا ١٨٠٣ شازادە - بیشۆپی ئۆننابروک بووە لە ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی پیرۆزدا. لە مردنی باوکیەوە لە ساڵی ١٨٢٠ تا مردنی خۆی لە ساڵی ١٨٢٧ میراتگری مەزن بوو بۆ برا گەورەکەی جۆرجی چوارەم لە هەردوو شانشینی بەریتانیای مەزن و ئیرلەندا و شانشینی هانۆڤەر.<ref>http://www.royalist.info/</ref> فرێدریک لە تەمەنێکی زۆر زوودا چووە ناو سوپای بەریتانیا و لە تەمەنی سی ساڵیدا بە فەرماندەی باڵا دەستنیشان کرا، کاتێک فەرمانی بە هەڵمەتێکی دەگمەن دا لە کاتی جەنگی هاوپەیمانی یەکەمدا، کە شەڕی کیشوەری بوو لە دوای شۆڕشی فەڕەنسا. دواتر وەک فەرماندەی گشتی لە کاتی جەنگەکانی ناپلیۆندا، چاودێری دووبارە ڕێکخستنەوەی سوپای بەریتانیای کرد، کە بناغەیەکی کارگێڕیی و چاکسازییەکی زیندووی بۆ سوپا هێنا کایەوە.<ref>https://web.archive.org/web/20110806125845/http://users.uniserve.com/~canyon/christenings.htm#Christenings</ref> == ژیانی پێشینەی == شازادە فرێدریک ئۆگۆستۆس، یان دوکەکەی یۆرک کە دواتر بووە نازناوی لە بنەڕەتدا نازناوی ماڵی هانۆڤەر بوو. لە ١٦ ی ئابی ١٧٦٣ لە کۆشکی سانت جەیمس لە لەندەن لە دایک بووە. باوکی پاشای پاشایەتی بەریتانیا بوو، پاشا جۆرجی سێیەم دایکی شاژن شارلۆت بوو ( née Princess of Mecklenburg - Strelitz ). لە ٢٧ ی شوباتی ١٧٦٤ دا کە شازادە فرێدریک تەمەنی شەش مانگ بوو، بوو بە شازادە - بیشۆپی ئۆسنابروک لە سەر مردنی کلیمێنس ئۆگۆستی باڤاریا. دەستەی ئاشتی وێستفالیا مەرجی ئەوەی دا کە شاری ئۆننابروک لە نێوان فەرمانڕەواکانی کاسۆلیک و پرۆتستانت جێگرەوە یی دەبێت، لەگەڵ قەشە پرۆتستانتەکان بۆ ئەوەی لە کادیرانی ماڵی برونزویک - لۆنبورگ هەڵبژێردرێنەوە. قەشەی ئۆننابروک داهاتێکی گەورەی هەبوو، کە ئەو دەیپاراست تا ئەو کاتەی شارەکە لە ساڵی ١٨٠٣ لە کاتی ناوبژیکردنی ئەڵمانییەکان لە هانۆڤەر دا تێکەڵ بوو. لە ١٩ ی حوزەیرانی ١٧٧١وە ک سوارچاکی فەرمانی گارتەر دەست بەکاربوو.<ref>https://www.oxforddnb.com/view/10.1093/ref:odnb/9780198614128.001.0001/odnb-9780198614128-e-10139;jsessionid=6F12678D1F0900B87B23209853BEF8EE?docPos=1</ref> == پیشەی سەربازی == جۆرجی سێیەم بڕیاری دا کە کوڕی دووەمی بەدوای پیشەیەکی سوپادا بێت و لە ٤ی تشرینی دووەمی ١٧٨٠ دا پلەی کۆلۆنێلی پێ بەخشرا لە ساڵی ١٧٨١ تا ١٧٨٧ شازادە فرێدریک لە هانۆڤەر دەژیا، لەوێ خوێندی (لەگەڵ برا بچوکەکانی، شازادە ئیدوارد، شازادە ئێرنێست، شازادە ئۆگستوس و شازادە ئەدۆلفۆس) لە زانکۆی گۆتینگین. ئەو لە ٢٦ ی ئازاری ١٧٨٢ دا سەرداری پاسەوانی دووەم گرینادیەر ( ئێستا دووەم پاسەوانی شاهانە ) دیاری کرا پێش ئەوەی لە ٢٠ ی تشرینی دووەمی ١٧٨٢ دا پلەی بەرز بکرێتەوە بۆ قایمقامی گشتی .لە ٢٧ / ١٠ / ١٧٨٤ پلەی بەرزکراوەتەوە بۆ سوپا سالار ، لە ٢٨ ی تشرینی یەکەمی ١٧٨٤ بە سوپاسالاری زێرەڤانی ساردستریم دەستنیشان کراوە . == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Prince Frederick, Duke of York and Albany}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|شەڕ|سیاسەت|شانشینی یەکگرتوو}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:مردووانی ١٨٢٧]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٧٦٣]] [[پۆل:مارشاڵی مەیدانی بەریتانی]] [[پۆل:شازادە بەریتانییەکان]] [[پۆل:مناڵانی جۆرجی سێیەمی شانشینی یەکگرتوو]] 7tv3mpkfdaos8nfgrx97e6ms18caasi 0 180151 1669815 1659169 2026-09-18T07:37:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1669815 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''''شانگ چی و ئەفسانەی دە ئەنگوستیلەکان''''' ({{بە ئینگلیزی|Shang-Chi and the Legend of the Ten Rings}}) [[فیلمی سووپەرھیرۆ|فیلمێکی سووپەرھیرۆی]] ئەمریکییە لەسەر کەسایەتی [[شانگ چی]] [[ماڕڤڵ کۆمیکس]] دروستکراوە، فیلمەکە لە بەرھەمھێنانی [[ستۆدیۆکانی مارڤڵ]]ە و لە دەرھێنانی [[دێستن دانیاڵ کرێتۆن]]ە و لە پاڵەوانێتی [[سیمو لیو]] و [[تۆنی لونگ چیو وەی]]یە. == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی}} لەسەر [[Marvel.com]] * {{IMDb title}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دیزنی|فیلم|دەیەی ٢٠٢٠|کۆمیک|چین}} {{پۆلی کۆمنز|Shang-Chi and the Legend of the Ten Rings}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی جیھانی سینەمایی ماڕڤڵ]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی خێزان]] [[پۆل:فیلمەکان، ھەڵکەوتنی ١٩٩٦]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئانی]] [[پۆل:فیلمەکان لە ساڵی ٢٠٢٤ دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:فیلمەکانی کۆنگ فو]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمە کرۆس ئۆڤەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:جنۆکە لە فیلمەکاندا]] [[پۆل:فیلمە کرۆس ئۆڤەری فانتازیەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی باوک و کوڕ]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە خەم]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩ دواخراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری سیدنی وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکانی فۆڕ دی ئێکس]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩ بەرھەمھێنانیان ڕاگیرابوو]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢١]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە سان فرانسیسکۆ داندراون]] [[پۆل:فیلمەکانی براوەی خەڵاتی ئانی]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنە خەیاڵییە زانستییە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:فیلمە کرۆس ئۆڤەرە سووپەرھیرۆکان]] telxixk1e6kcz2rsd5o170o9u1kw0qe 0 181171 1669571 1668109 2026-09-17T20:35:08Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1669571 wikitext text/x-wiki [[File:Three_Kingdoms_timelapse.gif|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Three_Kingdoms_timelapse.gif|alt=|وێنۆک|320x320پیکسڵ|کاتی{{بەستەری مردوو|url=https://en.wikipedia.org/wiki/File%3AThree_Kingdoms_timelapse.gif%7Calt%3D%7C%D9%88%DB%8E%D9%86%DB%86%DA%A9%7C320x320%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B3%DA%B5%7C%DA%A9%D8%A7%D8%AA%DB%8C |date=ئابی ٢٠٢١ }} شکستی سێ شانشینەکە]] '''سێ شانشینەکە''' (بە چینی: 三国时代 چینی دێرین:三國時代 [[پین-ین|خوێندنەوە]]:سانگوۆ شیدای) لە ٢٢٠ تا ٢٨٠ی زاینی زنجیرە فەرمانڕەوایی بەش بەش بوو لە سەردەمی دێرینی چین کە لەناویاندا ویلایەتی وێی، شوو، ووی{{sfnp|Theobald|2000}} تیابوو بە کۆتایی ھاتنی ئیمپراتۆریەتی ھان سەردەمی سێ شانشینەکە دەستی پێکرد کە تیایدا ئیمپراتۆریەتی جین و شانشینی یان لە نیمچەدوورگەی لیاودۆنگ، کە سەردەمەکە بەردەوام بوو لە ٢٣٧ بۆ ٢٣٨<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kang|یەکەم=Youwei|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=9rN7DwAAQBAJ&pg=PT98|سەردێڕ=歐洲十一國遊記二種|ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=群出版|پەڕەکان=٩٨|زمان=zh-TW}}</ref> {{History of China}} == سەرچاوەکان == <references /> {{Authority control}}{{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو|جوگرافیا}} {{S-start}} {{s-bef|before=[[ئیمپراتۆریەتی ھان]]}} {{s-ttl|title=[[زنجیرە فەرمانڕەواییەکان لە مێژووی چین]]|years=٢٢٠-٢٨٠}} {{s-aft|after=[[ئیمپراتۆریەتی جین (٢٦٦-٤٢٠)|ئیمپراتۆریەتی جین]]}} {{S-end}} {{پۆلی کۆمنز|Three Kingdoms}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:زنجیرە فەرمانڕەواییەکان لە چین]] [[پۆل:وڵاتەکانی پێشوو لە مێژووی چین]] [[پۆل:سێ شانشینەکە]] 0mdgolvvu8hjj96tbgwbigujjglm9ng 0 181547 1669559 1668504 2026-09-17T20:31:28Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1669559 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} [[پەڕگە:Asikli_Hoyuk_sarah_c_murray_6176.jpg|وێنۆک]] '''سەردەمی نیۆلیسیک''' دواین دابەشکاری سەردەمی بەردین بوو، لەگەل بەرچاوکەوتنی پێشەکەوتنی فراوان لە چەندین بەشی جیھان، یەکەم جار پێش ١٢ ھەزار ساڵ پێش ئێستا بینرا کە یەکەم پێشکەوتنیان کشتوکاڵکردن بوو کە لە ئەپەپالیۆلیسیک نزیکی ڕۆژھەڵات<ref group="ڕوونکردنەوە">سەردەمی پێش شارستانی نیۆلیسیک بە بە نزیکەیی لە نێوان ساڵانی ١٠ بۆ ٢٠ ھەزار ساڵ پێش ئێستا</ref> شارستانی نیۆلیسیک مایەوە تا سەردەمی مس لە ٦٥٠٠ (٤٥٠٠ی پێش زاین) سەردەمی [[کانزاناسی|پێشکەوتنی کانزا]]، دواتر بۆ [[سەردەمی برۆنز]] و [[سەردەمی ئاسن]] لە ھەنێک شوێنی تر نیۆلیسیکەکان شوێن میسۆلیسیک کەوتن تا دواتر مانەوە، لە [[ئەورووپای باکوور]] نیۆلیسیکەکان مانەوە تا ١٧٠٠ی پێش زاین لەکاتێکدا لە چین مانەوە تا ١٢٠٠ی پێش زاین،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Morelle|یەکەم=Rebecca|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٩|سەردێڕ=old stone tools pre-date earliest human|ناونیشان=https://www.sahistory.org.za/article/africa-timeline|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190621090434/https://www.sahistory.org.za/article/africa-timeline|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٩|وێبگە=South African History Online|ڕێکەوتی سەردان= ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref>{{Wikiquote}}{{Commons category multi|Neolithic|Neolithic artefacts}} == ڕوونکردنەوەکان == <references group="ڕوونکردنەوە" /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Cite EB1911|wstitle=Neolithic|short=x}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Affonso|یەکەم١=T.|دوایین٢=Pernicka|یەکەم٢=E.|ساڵ=٢٠٠٠|سەردێڕ=Pre-Pottery Neolithic Clay Figurines from Nevali Çori|journal=Internet Archaeology|issue=9|doi=10.11141/ia.9.4}} * {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Rincon|یەکەم=Paul|سەردێڕ=Brutal lives of Stone Age Britons|ئیش=BBC News|ڕێکەوت=١١ی ئایاری ٢٠٠٦|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/4757861.stm|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٠٨}} * == سەرچاوەکان == <references />{{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگا|مێژوو|شوێنەوارناسیی}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:نیۆلیسێک]] [[پۆل:سەردەمە مێژووییەکان]] 9fyf8oogw79etz8yd9r8154fjrfov17 0 181744 1669819 1508958 2026-09-18T07:38:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، جوگرافیا-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1669819 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Shangqiuzhan.jpg|وێنۆک|350x350پیکسڵ|وێستگەی شەمەندەفەری شانگچیو]] [[پەڕگە:ChinaHenanShangqiu.png|وێنۆک|250x250پیکسڵ|نەخشە]] '''شانگچیو''' (بە چینی:商丘) وەک شانگ کیو دەخوێنرێتەوە، شارێکە لە رۆژھەڵأتی [[ھێنان|پارێزگای ھێنان]]، [[ناوەڕاستی چین]]، سنووردارە لەگەل [[کایفێنگ]] بۆ باکووری رۆژاوا، وە لەگەل [[ژۆوکۆو]] بۆ باشووری رۆژھەڵات. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/Shangqiu|سەردێڕ=چین|زمان=ئینگلیزی|سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}{{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو|جوگرافیا}} {{پۆلی کۆمنز|Shangqiu}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:شانگچیو]] [[پۆل:شارەکان لە ھێنان]] [[پۆل:ناوچە شارییەکانی چین]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ١٠یەم]] nzpd8j4bg9ivuyk64tocj3nkldrsl5u 0 181826 1669753 1508921 2026-09-18T04:37:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1669753 wikitext text/x-wiki {{تێک نەچێ|شێنسی}} {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''شانسی''' (بە چینی:) خاکێکی داخراوی پارێزگایەکی [[چین|کۆماری گەلی چینە]]، بەشێکە لە ناوچەی باکوری چین پایتەخت و گەورەترین شاری تای_یووانە پارێزگاکا چڕەکانی تر بریتین لە [[چانگژی]]، [[داتۆنگ]]، دوای [[جین (ویلایەتێکی چین)|ویلایەتی جین]]، شانسی بوونی ھەبووە لە [[سەردەمی بەھار و پایز]] شانسی مانای "ڕۆژھەڵاتی چیاکان ئەدات" سەرچاوەیەکە بۆ شوێنە پێشووترەکەی لە ڕۆژھەڵات چیاکانی تیاھانگ، شانسی سنووردارە لەگەڵ [[ھێبێی]] بۆ ڕۆژھەڵات، [[ھێنان]] بۆ باشوور، [[شێنسی]] بۆ رۆژاوا، [[ناوەوەی مەنگۆلیا]] بۆ باکوور == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Wiktionary|Shanxi|Shansi}}{{Commons category|Shanxi}} * {{Official website|http://www.shanxigov.cn}} == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/Shanxi|سەردێڕ=Shanxi|زمان=ئینگلیزی|سەردان=٦ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}{{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو|پاشایەتی|ژیاننامە|سیاسەت|جوگرافیا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگاکانی کۆماری گەلی چین]] [[پۆل:شانسی]] mqtmtji09xnjsdsrypenbtwb08ajk6a 0 182445 1669361 1651226 2026-09-17T13:37:36Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1669361 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شاخۆلان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| شاخولان}}<br>{{lang-en| Shakholan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Arbil Districs.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ھەولێر|ھەولێر]]، [[قەزای عەنکاوە|عەنکاوە]]، [[قەزای بەحرکە|بەحرکە]]، [[قەزای خەبات|خەبات]]، [[قەزای قوشتەپە|قوشتەپە]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان). | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.38944| 43.86903}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی شاخۆلان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.38944| 43.86903 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای بەحرکە|بەحرکە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای بەحرکە|ناحیەی ناوەند]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٥٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٣،٢٣٢ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شاخۆلان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای بەحرکە]] لە [[قەزای بەحرکە]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124053955/https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{قەزای بەحرکە}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] k5zrz4eb70a685t0qck8wf5vsnr9k2n 0 183467 1669728 1659160 2026-09-18T04:33:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئەکتەر-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1669728 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Infobox comics character |image=Shazam (Alex Ross).jpg |caption=کێشراوێکی ئالێکس ڕۆس |character_name=شازام |publisher=[[کۆمیکەکانی دی سی]] |debut=''کۆمیکەکانی ویز'' #٢ (شوباتی ١٩٤٠) |creators= سی سی بێک{{ھن}}بیڵ پاڕکەر |species= |alter_ego=جێبێدایای کانان{{ھن}}ماماراگان |alliances=خێزانی ماڕڤڵ{{ھن}}بڕەکی دادپەروەری{{ھن}}کۆنسوڵی نەمرەکان |aliases=پاڵەوان، جێبێدایا ئۆ کینان |powers=* ھێزپێدانی خودایی * چاکبوونەوەی تاودراو * پێشزانی * سایەی خوادیی * ساڕێژکردن * دوورە ڕاگوێزی * خێرایی سەروو مرۆڤی * کاردانەوەی سەروو مرۆڤی * چالاکی سەروو مرۆڤی * خۆگری سەروو مرۆڤی * توانای سەروو مرۆڤی * فڕین * گشت جێبووییی سروشتی * ھەموو شتێک زانی سروشتی * جادوو * دوورە سووسە * نەمری |}} '''شازام''' ({{بە ئینگلیزی|Shazam}}) ({{IPAc-en|ʃ|ə|ˈ|z|æ|m}}) کەسایەتییەکی خەیاڵییە کە لە [[کۆمیک|کتێبە کۆمیکە ئەمریکییەکانی]] ھەر یەکێک لە کۆمیکەکانی فاوسێت و [[کۆمیکەکانی دی سی]] دەردەکەوێت. دجیمۆن ھۆنسو ڕۆڵی جادووگەری کۆن شازامی گێڕاوە لە [[شازام! (فیلم)|فیلمە شانۆییەکەدا]]. == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://dc.wikia.com/wiki/Jebediah_of_Canaan_%28New_Earth%29 شازام] لە ویکی کۆمیکەکانی دی سی * [https://web.archive.org/web/20110128141804/http://marvelfamily.com/whoswho/whoswho.aspx?castID=2 تۆماری خێزانی ماڕڤڵی تۆڕی لەسەر جادووگەر شازام] * [https://archive.today/20121209230134/http://www.dcindexes.com/indexes/indexes.php?character=1151 پێڕستی خێزانی ماڕڤڵی زەوی ئێس] {{تووڵی دەروازە|کۆمیک|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|خەیاڵی زانستی|ئەکتەران|ھۆڵیوود}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:خێزانی مارڤڵ]] [[پۆل:جادووگەران لە خەیاڵدا]] [[پۆل:سولەیمان]] [[پۆل:زیووس]] [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی بە ھێزێکی سەرووسروشتی]] [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی کە جادوو بەکاردەھێنن]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای کارەبایی یان موگناتیسییان هەیە]] [[پۆل:جیوە (ئەفسانە)]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی دی سی کۆمیکس کە دەتوانن بە خێرایی سەرووسورشتی بجوڵێن]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی ناو فیلمەکانی دی سی کۆمیکس]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای گەشتکردنی ڕەھەندییان ھەیە]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای کارەبایی یان موگناتیسییان ھەیە]] [[پۆل:کارەکتەرە خەیاڵییەکان کە تووشی لەبیرچوونەوە بوونە]] aiivu5a2yqzpbc69r438ipifeembk70 0 184335 1669726 1508897 2026-09-18T04:33:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، کۆریای باشوور-کۆلکە) 1669726 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ئاماژەی زیاتر}} }} {{Infobox television|name=شازادەی سەربان|producer=کیم یۆنگ-جین|related=|followed_by=''[[Phantom (TV series)|فانتۆم]]''|preceded_by=''[[Take Care of Us, Captain]]''|last_aired={{end date|2012|5|24|df=yes}}|first_aired={{start date|2012|3|21|df=yes}}|audio_format=2-channel [[stereo sound]] (Analog){{ھن}}2-channel [[Dolby Digital]] (Digital)|picture_format=[[1080i]] ([[High-definition television|HDTV]])|channel=[[سیستمی پەخشی سێئول]]|company=[[ئێس بی ئێس پڵەس]]|runtime=70 minutes{{ھن}}Wednesdays and Thursdays at 21:55 ([[Korea Standard Time|KST]])|camera=|location=[[کۆریای باشوور]]{{ھن}}[[نیویۆرک]]، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|executive_producer=سۆن جون-ھیون|image=Rooftop Prince.jpg|num_episodes=20|language=[[زمانی کۆری|کۆری]]|country=[[کۆریای باشوور]]|composer=|endtheme=" کۆتایەکی دڵخۆش" لەلایەن [[جەی پارک]]{{ھن}}"دوای کاتێکی درێژ" لەلایەن[[بایک جی-یۆنگ]]|opentheme="شازادەی سەربان (ناونیشان)"|theme_music_composer=کیم جی-سو|starring=[[پارک یوچون]]{{ھن}}[[ھان جی-مین]]{{ھن}}[[جیۆنگ یو-می (خانمەکتەر لەدایکبووی ١٩٨٤)|جیۆنگ یو-می]]{{ھن}}[[لی تای-سونگ]]{{ھن}}[[جونگ سوک-وۆن]]{{ھن}}[[چۆی وو-شیک]]{{ھن}}[[لی تای-ری]]{{ھن}}[[لی مون-سیک]]|director=شین یون-سوب|writer=لی ھی-میونگ|genre=[[فیلمی ڕۆمانسی|ڕۆمانس]]{{ھن}}[[فیلمی کۆمێدی|کۆمێدی]]{{ھن}}[[دراما]]{{ھن}}[[گەشت بەناو کات]]|alt_name=Attic Prince|caption=Promotional poster for ''Rooftop Prince''|website=http://wizard2.sbs.co.kr/okprince}} '''شازادەی سەربان''' ({{بە کۆری|옥탑방 왕세자}}؛ خوێندنەوە: ئۆکتاپبانگ وانگسێجا) درامایەکی تەلەڤیزیۆنی فانتازیای [[ڕۆمانتیک کۆمیدی]]یە، کە لەلایەن [[پارک یوچون]]، [[ھان جی-مین]]، [[جیۆنگ یو-می]] [[لی تای-سونگ]]، [[لی تای-ری]] [[جونگ سوک-وۆن]]، [[چۆی وو-شیک]] دا ڕۆلی دراماکە گێردراوە باس لە شازادەیەکی جێشنینی جۆسۆن دەکات کە گەشت بەناو کاتدا دەکات بۆ داھاتوو بۆ کۆریای مۆدێرن کە چوارسەد ساڵی زایینی دەبڕێت لە جۆسۆن بۆ کۆریا لەوێوە == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١}} {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://wizard2.sbs.co.kr/okprince/ ''Rooftop Prince'' official SBS website] {{in lang|ko}} * {{IMDb title|id=tt2401162}} * {{Hancinema film|The_Rooftop_Prince}} {{تووڵی دەروازە|کۆریای باشوور|تەلەڤیزیۆن|4=فیلم|دەیەی ٢٠١٠}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{کۆریای باشوور-کۆلکە}} [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی کۆریای باشوور لە ٢٠١٢ دەستی پێکردووە]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی کۆریای باشوور لە ٢٠١٢ کۆتایی ھاتووە]] [[پۆل:پەخشی دراما تەلەڤیزیۆنییەکان لەلایەن سیستمی پەخشی سێئول]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کۆری]] [[پۆل:پەخشی تەلەڤیزیۆنی ڕووداوەکانی دەکەوێتە ناو شاری نیویۆرک]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە رۆمانتیک کۆمیدییەکانی کۆریای باشوور]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی فانتازیای کۆریای باشوور]] [[پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی لە بارەی شانشینی جۆسۆنەوە کراون]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان لەسەر گەشت بەناو کاتدا لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی کۆریای باشوور کە لە ٢٠١٢ کۆتاییان پێ ھاتووە]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە خەیاڵییەکانی کۆریای باشوور]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ڕۆمانسییە کۆمیدییەکانی کۆریای باشوور]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی کۆریای باشوور دەربارەی گەشتکردن بەکاتدا]] [[پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی لە شانشینی جۆسۆن ڕوودەدەن]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان لەسەر کۆریای باشوور کراون]] 2ryuj2is264ds8auixg0fh5l8ap4czg 0 184777 1669849 1357682 2026-09-18T10:33:07Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1669849 wikitext text/x-wiki {{ئاماژەی زیاتر}}{{Infobox venue|image=File:Dolby Theatre v2.jpg|owner=[[CIM Group]]: گروپی ری ئای ئێم|publictransit={{LACMTA link logo}}{{LACMTA icon strip|Red}}[[Hollywood/Highland (Los Angeles Metro station)|Hollywood/Highland]]|seating_capacity=3,400<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.dolbytheatre.com/about/ |سەردێڕ=About the Dolby Theatre |بڵاوکەرەوە=Dolby Theatre |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}</ref>|seating_type=Reserved|general_contractor=McCarthy Building Companies|cost=$94 million<ref name="capacity">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.kodaktheatre.com/profile.htm |سەردێڕ=Profile |بڵاوکەرەوە=Kodak Theatre |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120416001723/http://www.kodaktheatre.com/profile.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی نیسانی ٢٠١٢}}</ref>|former_names=Kodak Theatre (2001–2012)<br>[[Hollywood & Highland|Hollywood and Highland Center]] (2012)|opened={{Start date and age|2001|11|09}}|image_caption=پێشەوەی شانۆی دۆڵبی لە ھۆلیۆد و ھایلاند سەنتەر (شوێنی شانۆکە ئەکەوێتە پشتەوەی مۆڵەکە)|built=٢٠٠١|broke_ground=١٩٩٧|type=Indoor [[Theatre (structure)|شانۆ]]|coordinates={{Coord|34|06|10|N|118|20|25|W|type:landmark|display=title,inline}}|location=6801 [[Hollywood Boulevard]]<br />[[Los Angeles]], [[California]]|map_caption=Interactive map of the Dolby Theatre's location|image_map={{maplink|frame=yes|plain=yes|type=point|zoom=15|frame-align=center|frame-width=220}}|website={{url|http://dolbytheatre.com}}}}'''شانۆی دۆلبی''' (بەشێوەیەکی فەرمی وەک شانۆی کۆداک ناسراوە) شێوە پێشکەشکارییەکی راستەوخۆیە لە مۆڵی ھۆلیوود و ھایلاند سەنتەر بەڕێوە دەچێت، لە شەقامی ھۆلیوود، ھۆلیۆدی ناوچەی لۆس ئانجلەس، لەوەتەی کراونەوەی لە ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٠١ وە بوەتە شوێتی ساڵانەی بۆنەی ئاھەنگ گێرانی وەرگرانی خەڵاتی ئۆسکار == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢١}} {{Commons category|Dolby Theatre}}<references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Official website|http://www.dolbytheatre.com/}} {{Academy Awards venues}}{{BET Awards venues}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|شانۆ|فیلم}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:خەڵاتی ئۆسکار]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ٢٠٠١ لە کالیفۆڕنیا]] [[پۆل:ھۆڵە کۆنسێرتییەکان لە کالیفۆڕنیا]] [[پۆل:شانۆکان لە ھۆڵیوود، کالیفۆڕنیا]] [[پۆل:شانۆکانی لۆس ئانجلەس]] [[پۆل:ئەو شانۆیانەی لە ٢٠٠١ تەواو کراون]] 6ugork4q63jrdsry2vw58046hsdughl 0 184962 1669787 1402332 2026-09-18T07:33:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، ھیندستان-کۆلکە) 1669787 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = شانشینی دەلهی | native_name ={{Nastaliq|سلطنت دھلی}} | religion = [[سوننە]]، [[ئیسلام]] | common_name = شانشینی دەلهی | era = Middle Ages | event_start = [[History of Delhi#8th century to 16th century|Independence]]{{sfn|Jackson|2003|p=٢٨}} | year_start = ١٢٠٦ | date_start = 12 June | event1 = [[Battle of Amroha]] | date_event1 = ٢٠ کانوونی یەکەم ١٣٠٥ | event_end = [[Battle of Panipat (1526)|Battle of Panipat]] | year_end = ١٥٢٦ | date_end = 21 April | p1 = Ghurid dynasty | p2 = Gahadavala | p3 = Chandela dynasty | p4 = Paramara dynasty | p5 = Deva dynasty | p6 = Sena dynasty | p7 = Seuna (Yadava) dynasty | p8 = Kakatiya dynasty | p9 = Vaghela dynasty | p10 = Yajvapala dynasty | p11 = Chahamanas of Ranastambhapura | s1 = Mughal Empire | s2 = Bengal Sultanate | s3 = Bahamani Sultanate | s4 = Gujarat Sultanate | s5 = Malwa Sultanate | s6 = Vijayanagara Empire | s7 = | image_map = Tughlaq dynasty 1321 - 1398 ad.PNG | image_map_caption = Map of the Delhi Sultanate at its zenith under the [[Turkic peoples|Turko]]–[[Indian people|Indian]] [[Tughlaq dynasty]].<ref name="malik"/> | capital = {{plainlist| * [[لاھۆر]] (١٢٠٦–١٢١٠) * [[بادایون]] (١٢١٠–١٢١٤) * [[دێلھی]] (١٢١٤–١٣٢٧) * [[Daulatabad Fort|Daulatabad]] (١٣٢٧–١٣٣٤) * [[دێلھی]] (١٣٣٤–١٥٠٦) * [[ئاگرە]] (١٥٠٦–١٥٢٦)}} | legislature = [[Corps of Forty]] | currency = تاکا | government_type = شانشین | leader1 = [[Qutb al-Din Aibak]] (first) | year_leader1 = ١٢٠٦–١٢١٠ | leader2 = [[Ibrahim Lodi]] (last) | year_leader2 = ١٥١٧–١٥٢٦ | title_leader = [[List of Indian monarchs#Delhi Sultanate (1206–1526)|Sultan]] | today = [[Bangladesh]]{{ھن}}[[India]]{{ھن}}[[Pakistan]]{{ھن}}[[Nepal]] | demonym = | area_km2 = | area_rank = | GDP_PPP = | GDP_PPP_year = | HDI = | HDI_year = | image_flag = Delhi Sultanate Flag.svg | common_languages = [[Persian language|Persian]] (official),<ref name="asi.nic.in">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان = http://asi.nic.in/asi_epigraphical_arabicpersian.asp |سەردێڕ = Arabic and Persian Epigraphical Studies – Archaeological Survey of India |وێبگە = Asi.nic.in |ڕێکەوتی سەردان = ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20110929105219/http://asi.nic.in/asi_epigraphical_arabicpersian.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |df = dmy-all}}</ref> [[Hindustani language|Hindavi]] (from 1451)<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Alam |یەکەم=Muzaffar |ساڵ=١٩٩٨|سەردێڕ= The pursuit of Persian: Language in Mughal Politics |journal = Modern Asian Studies |بڵاوکەرەوە= Cambridge University Press |بەرگ=٣٢|issue=2 |پەڕەکان=٣١٧–٣٤٩|وتەگێڕانەوە= Hindavi was recognized as a semi-official language by the Sor Sultans (1540–1555) and their chancellery rescripts bore transcriptions in the Devanagari script of the Persian contents. The practice is said to have been introduced by the Lodis (1451–1526). |doi = 10.1017/s0026749x98002947}}</ref> }} '''شانشینی دەلهی''' یان '''دەلهی سوڵتانی''' (بە [[ئینگلیزی]]: Delhi Sultanate) ئیمپراتۆریەتێکی ئیسلامیی بوو لە دەلھی، لەوێوە دەسەڵاتی بەسەر ناوچەیەکی زۆر ھەبوو لە [[نیمچەکیشوەری ھیندی]]. دەسەڵاتی شانشینەکە بۆ ماوەی ٣٢٠ ساڵ بەردەوامی ھەبوو لە نێوان ساڵانی ١٢٠٦ بۆ ١٥٢٦.<ref name="brt">[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/156530/Delhi-sultanate Delhi Sultanate], Encyclopædia Britannica</ref><ref>A. Schimmel, Islam in the Indian Subcontinent, Leiden, 1980</ref> پێنج کۆمەڵەی خانەدان دەسەڵاتیان ھەبوو لەسەر شانشینەکە، ئەوانیش مەمالیکییەکانی ھیند (١٢٠٦–١٢٩٠)، خانەدانی خەلجی (١٢٩٠–١٣٢٠)، خانەدانی توغلاق (١٣٢٠–١٤١٤)،<ref name="sen2">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Sen|یەکەم=Sailendra|سەردێڕ=A Textbook of Medieval Indian History|بڵاوکەرەوە=Primus Books|ساڵ=٢٠١٣|ژپنک=٩٧٨-٩-٣٨٠٦٠-٧٣٤-٤|پەڕەکان=٦٨–١٠٢}}</ref> خانەدانی سەیید (١٤١٤–١٤٥١)، ھەروەھا خانەدانی لۆدی (١٤٥١–١٥٢٦) دەسەڵاتی شانشینەکە لەسەر نەخشەی ئەمڕۆ دەکەوێتە وڵاتانی [[ھیندستان]]، [[پاکستان]]، [[بەنگلادێش]] ھەروەھا بەشێک لە باشووری [[نیپال]].<ref>Chapman, Graham. "Religious vs. regional determinism: India, Pakistan and Bangladesh as inheritors of empire." Shared space: Divided space. Essays on conflict and territorial organization (1990): 106-134.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|ھیندستان|وڵاتەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Delhi Sultanate}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ھیندستان-کۆلکە}} [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٢٠٦]] j6697c5hmu4ga4ir3h5zk2qssfm7dc2 0 186701 1669818 1508957 2026-09-18T07:38:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1669818 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{+R}} }} '''شانگنو''' ({{بە چینی|匈奴}}) ئەو دەشتەکییانە بوون کە لە سەدەی سێی پێش زایین تا ٤٦٠ی زایینی لە باکووری چین ژیان. زەوییەکانیان ھیچ بەپیت نەبوون، بۆیە چەندین جار ھەوڵیاندا ھێرش بکەن بۆ سەر [[چین]]. بەبینینی ئەمە وەک ھەراسانکردنی چین، یەکەم ئیمپراتۆری چین بەناوی [[چین شی ھوانگ]] [[دیواری چین|دیواری مەزنی چینی]] لە دەوروبەری ٢١٤ تا ٢٠٦ پ. ز بنیات نا بۆ ئەوەی لە چین بەدووریان بگرێت. ھەندێک لە ئیمپراتۆرییەکانی [[ئیمپراتۆریەتی ھان|ھان]] ھەوڵیاندا شەڕەکان بوەستێنن و دۆستایەتیان لەگەڵ دروست بکەن، بەڵام شانگنووەکان ھێشتا بەردەوامیان بە ھێرشەکانیان دا. لە دەوروبەری ٦٠ پ. ز، ململانێی دەسەڵات دروست بوو و شانگنو دابەش بوو بەسەر پێنج ھۆزدا. ساڵی ٢٠٢ سەرکردەی باشووری شانگنو خۆی ڕادەستی سەرۆک وەزیرانی ھان کرد کە ناوی ساو ساو بوو. ئێستا ژمارەیەکی زۆری شانگنو بەشێکن لە خەڵکی [[مەغۆل]]ن، لەگەڵ ئەوەشدا ھەندێکیان بۆ ژیانێکی باشتر کۆچیان کردووە بۆ چین. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢١}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|چین}} {{پۆلی کۆمنز|Xiongnu}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:خەڵکی دێرینی چین]] [[پۆل:دامەزرانەکانی سەدەی ٣یەمی پ.ز]] [[پۆل:مێژووی چین]] [[پۆل:مێژووی مەنگۆلیا]] [[پۆل:وڵاتەکانی پێشوو لە مێژووی چین]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی سەدەی ٣یەمی پ.ز]] [[پۆل:زمانە کۆنەکان]] [[پۆل:ئیمپراتۆریەتی ھان]] ieb1ps62paopp5m0nkynn67pbk06op5 0 186786 1669691 1588663 2026-09-18T01:35:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669691 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی خۆگەڕ}} [[شۆش]]، دەکەوێتە [[پارێزگای خووزستان]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]. یەکێکە لە کۆنترین نشینگانی ناسراو لە جیهاندا، کە پێدەچێت لە ساڵی ٤٠٠٠ی پێش زایین دامەزراوە، هەرچەندە سەرەتایترین کارەکانی گوندێکی نیشتەجێبوون لە ٧هەزار ساڵ پێش زایین بە پێی بەڵگەنامە دێرینەکانی (susa=شۆش) یەکێکە لە شارە هەرە دێرینە گرنگەکانی ئێران و جیهان و چالاکی شوێنەواریی بەردەوامی هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی شوباتی ٢٠١٤|سەردێڕ=تاريخ شوش|ناونیشان=http://www.susacity.ir/shush_history.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی شوباتی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140204213043/http://www.susacity.ir/shush_history.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == شوێنەواری شۆش == شاری شۆشیی دێرین، جاران ناوەندی پێکدادانی دوو [[شارستانێتی|شارستانیەتی]] گرنگ بوو، کە هەر یەکەیان کاریگەری لەسەر ئەوی دی هەبوو، یەک شارستانییەت لە نێوان ڕودان و ئەوی تریان [[دەوڵەتی ئیلام|شارستانیەتی عیلام]] بوو. ناوچەی دەکەوێتە [[باکوور|باکووری]] [[کەنداوی فارس]] و هەروەها دراوسێ لە نێو ڕودان دا کاریگەری زۆری لەسەر سەرهەڵدانی ئەو دۆخە تایبەتە دروست کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Perrot|یەکەم=Jean|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=fDimj7F2VVgC&q=Shush+Susa&pg=PR16|سەردێڕ=The Palace of Darius at Susa: The Great Royal Residence of Achaemenid Persia|دوایین٢=Collon|یەکەم٢=Dominique|ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Academic|ژپنک=٩٧٨-١-٨٤٨٨٥-٦٢١-٩|زمان=en}}</ref> == شۆشی پایتەخت == دەوروبەری ٢٧٠٠پ.ز ، پاشایەتی [[شارستانیەتی ئیلام|ئیلام]] لە پایتەختی شۆش دروست بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Foundation|یەکەم=Encyclopaedia Iranica|سەردێڕ=Welcome to Encyclopaedia Iranica|ناونیشان=https://iranicaonline.org/|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=iranicaonline.org|زمان=en-US}}</ref> لە سەردەمی ئیلامیدا، شۆس بۆ هەزاران ساڵ ناوەندی ئەم شارستانیەتە گرنگە بوو و لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی|هەخامەنشییەکان]]، شۆش پایتەختی سیاسی ئەم ئیمپراتۆریەتە فراوانە بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Susa, Shush. Palace of Darius. Winter Capital|ناونیشان=http://www.heritageinstitute.com/zoroastrianism/susa/|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=www.heritageinstitute.com}}</ref> دوابەدوای ئەوە، کاریگەری ڕووداوە مێژووییەکانی لەسەر بوو و وردە وردە مەرکەزیەتی خۆی لە دوای داگیرکردنی [[ئەسکەندەری مەزن|ئەسکەندەر]] لە دەست دا. لەسەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسانیدا]]، شۆش لەگەڵ [[شووشتەر]] و جۆندی شاپور، بەناوەندی ئابووری بۆ بەرهەمهێنان و هەناردەکردنی [[ئاوریشم]] بۆ هەموو جیهان دادەنران. لە ٦٨٨ زایینی بەرانبەر ١٧ کۆچیدا لەلایەن [[ئیسلام|موسڵمانانەوە]] گیراوە. لەسەردەمی ئیسلامیدا هەروەها ماوەیەکی زۆر بوو کە شارە ئاوەدان و گەشەکردوەکانی زۆر بوون کاتێک ناوەندی خووشتان گواسترایەوە بۆ [[ئەھواز|ئەهواز]]، شۆش گرنگی یەکەی لە دەستدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی شوباتی ٢٠١٤|سەردێڕ=تاريخ شوش|ناونیشان=http://www.susacity.ir/shush_history.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی شوباتی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140204213043/http://www.susacity.ir/shush_history.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە سەردەمی هەخامەنشییەکان، زۆش شکۆی ڕابردووی خۆی بەدەستهێنایەوە و بوو بە دووڕیانێکی [[ڕۆژھەڵات|ڕۆژهەڵات]] و [[ڕۆژاوا]]. بە هۆی گرنگی و هەڵکەوتەی جوگرافی و سیاسی لە شۆش دا، ئەو ڕێگا زۆرانە بوون، بە تایبەتی ئەو ڕێڕەوە گەورەیەی کە بە ڕێگای شاهی ناسراوە، کە پەیوەندی شارەکەی بە ناوچە جیاجیاکانی جیهانەوە دامەزراند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی ئابی ٢٠١٣|سەردێڕ=Susa - Capital of the Persian Empire|ناونیشان=http://mcadams.posc.mu.edu/txt/ah/persia/susa.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130829001124/http://mcadams.posc.mu.edu/txt/ah/persia/susa.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> == ڕێگای پاشایی == {{وتاری سەرەکی|ڕێگای پاشایی}} ڕێگای پاشا لەسەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی|هەخامەنشی]] لەسەر فەرمانی داریووشی مەزن بنیات نراوە، رێبازەکەی شا شاری شۆش پایتەختی سیاسی دەوڵەتی هەخامەنشیی بەستەوە بە سەربەرد، پیرسپۆلیس و شارە ئیمپریالییەکانی دیکە، لەوانە شاری نامی سارد پایتەختی وڵاتی [[لیدیا|لیدی]]. دەکرێت ئەوەش بلێین کە بەڕێوەبردنی خاکی فراوانی [[ئێران]] و پاراستنی ئاسایش و گواستنەوەی خێرای یەکە سەربازییەکان و فراوانبوونی بازرگانی و گواستنەوە و ئاسانکاری ی گەشتکردن گرنگترین فاکتەر بوون لە دروستکردن و فراوانکردنی تۆڕی ڕێگا لەو ماوەیەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=متاسفانه صفحه مورد نظر یافت نشد|ناونیشان=https://www.inn.ir/Page/Error?aspxerrorpath=/NSite/FullStory/News/|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=www.inn.ir|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210730010145/https://www.inn.ir/Page/Error?aspxerrorpath=/NSite/FullStory/News/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == چۆغازەنبیل == {{وتاری سەرەکی|چۆغازەنبیل}} زیگورات چۆغازەنبیل نزیکەی ٤٠ کیلۆمەتر لە کەلەکەکانی کۆشکی ئاپادانای شۆش دوورە. بە گوێرەی [[ئینسایکلۆپیدیای ئێرانیکا]]، دەوروبەری ٤٢٠٠ پ.ز، شاری شۆش لە باشووری ڕۆژاوای ئێران دامەزراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Foundation|یەکەم=Encyclopaedia Iranica|سەردێڕ=Welcome to Encyclopaedia Iranica|ناونیشان=https://iranicaonline.org/|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=iranicaonline.org|زمان=en-US}}</ref> گڵکاریی وێنەکێشراو لە نزیکەی ٣٥٠٠ پ.ز لە شۆشیی ئیلام، گوزارشت لە سەردەمی پێشکەوتوویی دیزاینە ئەندازەییەکان و دروستبوونی شێوازێکی دیاریکراو لە مرۆڤ و شێوەی ئاژەڵی لە نێویاندا دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Foundation|یەکەم=Encyclopaedia Iranica|سەردێڕ=Welcome to Encyclopaedia Iranica|ناونیشان=https://iranicaonline.org/|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=iranicaonline.org|زمان=en-US}}</ref> ساڵی ٥٥٨ پ.ز پاشایەتیی [[کوروشی مەزن]] (کوروشی دووەم) لە ئەنشان (فارس) و خووزستان دەستیپێکرد و پایتەختی هەخامەنشییەکانی گوازرایەوە بۆ شۆش.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Foundation|یەکەم=Encyclopaedia Iranica|سەردێڕ=Welcome to Encyclopaedia Iranica|ناونیشان=https://iranicaonline.org/|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=iranicaonline.org|زمان=en-US}}</ref> == کۆشکی ئاپادانی شۆش == {{وتاری سەرەکی|کۆشکی ئاپادانی شۆش}} ئاپادانای شۆش کۆشکی زستانی پاشاکانی هەخامەنشی و کۆشکی سەرەکی داریوشی مەزن بوو. کۆشکی پاشا لە شۆشا لەسەر فەرمانی پاشای هەخامەنشی داریوشی مەزن لە دەوروبەری ٥١٥-٥٢١ پ.ز لە شۆش بنیاد نرا. دیوارەکانی کۆشکەکە لە قوڕ دروست کراون و ستوونەکانی لە بەرد دروست کراون. کۆشکەکە لە هەڵکۆڵینی نێوان ١٩٣٢ و ١٩٣٥ هەڵکۆڵین کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی ئایاری ٢٠٠٨|سەردێڕ=CHN {{!}} NEWS|ناونیشان=http://www.chn.ir/news/?section=2|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئایاری ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080504225044/http://www.chn.ir/news/?section=2|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> == پێشانگا == <gallery> پەڕگە:Shush Castle.JPG پەڕگە:Parthic anthropoid sarcophagus (GS 4945 a) 02.jpg پەڕگە:Archers frieze Darius 1st Palace Suse Louvre AOD 488 a.jpg پەڕگە:Lion Darius Palace Louvre Sb3298.jpg پەڕگە:Palmtree vase Susa Louvre MAOS383.jpg پەڕگە:Charte de fondation du Palais de Darius Ier, SB 9722 (48).jpg پەڕگە:Sarsotoun asli talar molaghat kakh dariush bozorg.jpg پەڕگە:Milkau Oberer Teil der Stele mit dem Text von Hammurapis Gesetzescode 369-2.jpg پەڕگە:Sphinx Darius Louvre.jpg پەڕگە:Destruction of the Elamite city of Hamanu 645-635 BCE.jpg پەڕگە:Lion weight Sb 2718.jpg </gallery> == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|مێژوو|کوردستان|ئێران|چاند|وڵاتەکان}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Susa}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:پێگە شوێنەوارییەکانی کوردستان]] [[پۆل:پێگە شوێنەوارییەکانی ئێران]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی سەر ڕێگای ئاوریشم]] [[پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە ئێران]] [[پۆل:شارۆچکەی شووش]] hp6rxlrj9dr0kre78gh2qn4t9gjty59 0 187508 1669739 1508912 2026-09-18T04:35:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، وێژە-کۆلکە) 1669739 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox scientist|name=شامل ئەسگەرۆڤ <br />Şamil Əsgərov|work_institution=|prizes=|author_abbreviation_zoo=|author_abbreviation_bot=|known_for=|doctoral_students=|doctoral_advisor=|alma_mater=|field=[[شاعیر]], [[مێژووناس]]|image=Shamil_Askerov.jpg|nationality=[[ئازەربایجانی]]|residence=|death_place=|death_date={{death date|2005|4|20|df=y}}|birth_place=[[Aghjakand, Kalbajar|Ağcakənd]], [[Kalbajar]]|birth_date=١٩٢٩|caption=|image_size=|footnotes=}}'''شامل ئەسگەرۆڤ''' (بە ئازەربایجانی:Şamil Səlim oğlu Əsgərov، لەدایکبووی ١٩٢٩ بۆ ٢٠ی ئایاری ٢٠٠٥) کوردێکی زانا، شاعیر، لێکۆلەری مێژوویی لە ئازەربایجان، سەرۆکی کۆمەڵگایەکی گەورەی کوردی بوو لە ئازەر بایجان. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Authority control}}{{تووڵی دەروازە|ئازەربایجان|کوردستان|زانست|ژیاننامە|مێژوو|شیعر|وێژە}} {{پۆلی کۆمنز|Ahmad Khani}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٩]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٥]] [[پۆل:شاعیرانی کورد]] [[پۆل:نووسەران بە زمانی کوردی]] [[پۆل:زانا کوردەکان]] [[پۆل:مێژوونووسانی کورد]] [[پۆل:شاعیرانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ٢١ەم]] 2kwuu6t1y0ihny84mf2zd2bswoc905m 0 188019 1669427 1652962 2026-09-17T16:39:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669427 wikitext text/x-wiki '''شارستان دەیلەم''' یەکێک لە شارستانەکانی [[پارێزگای بووشێھر]]ە لە باشووری [[ئێران]]. ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[بەندەر دەیلەم]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=٢٠١٦|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=کوردیپێدیا|یەکەم=Kurdipedia-|سەردێڕ=جوگرافیای کوردستان|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=2010122702075619922|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Kurdipedia.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211230134215/https://www.kurdipedia.org/?q=2010122702075619922|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>{{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=دەیلەم|ھۆکاری_ناونران=|قەبارەی_وێنە=|شرۆڤەی_وێنە=|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|ناوی_دابەشکراو٢=[[بەندەر دەیلەم]]|سەردێڕی_دامەزران=|ڕێکەوتی_دامەزران=|دامەزرێنەر=|ژمارەی_دانیشتووان=٣٤،٨٢٨ <ref>https://www.amar.org.ir/english</ref>|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|ئێران}}<ref> <https://www.parliament.krd/ </ref>|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای بووشێھر|بووشێھر]]|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|وێبگە=}} == دابەشکاری کارگێڕی == شارستان دەیلەم ٢ [[ناوچە]]، ٢ [[شار]] و ٤ [[گوندەوار|گوندستانی]] هەیە. == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای بووشێھر|پارێزگای بووشێهر]] * [[بەندەر دەیلەم]] == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Deylam County}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای بووشێھر]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] h2vslm8zyrghw5xdrcxmf7zavaqw9q0 0 188519 1669875 1508989 2026-09-18T10:37:27Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1669875 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''شاوۆ می''' (دێرین:邵彌، چینی سادەکراو:邵弥، لە ١٥٩٢ بۆ ١٦٤٢) [[شاعیر]]، [[خۆشنووسی|خۆشنووس]]، [[وێنەکێشی سروشت]] بووە لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتی مینگ]]. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٣ی ئابی ٢٠٢١}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{China-painter-stub}}{{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو|ژیاننامە|شیعر|ھونەرەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Shao Mi}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٥٩٢]] [[پۆل:مردووانی ١٦٤٢]] [[پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ]] [[پۆل:خۆشنووسەکانی ئیمپراتۆریەتی مینگ]] [[پۆل:نووسەرانی سوژۆو]] [[پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتیی مینگ]] [[پۆل:خۆشنووسە چینییەکانی سەدەی ١٧یەم]] [[پۆل:بوزییە ھونەرمەندەکان]] [[پۆل:وێنەکێشەکانی سوژۆو]] [[پۆل:شاعیرانی جیانگسو]] fu6uutlceshvbsink2l85bggrluktp9 0 188919 1669613 1652961 2026-09-17T22:33:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669613 wikitext text/x-wiki '''شارستان گناوە''' یەکێ لە شارستانەکانی [[پارێزگای بووشێھر|پارێزگای بووشێھرە]]. ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[بەندەر گناوە|بەندەر گناوەیە]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=٢٠١٦|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=کوردیپێدیا|یەکەم=Kurdipedia-|سەردێڕ=جوگرافیای کوردستان|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=2010122702075619922|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Kurdipedia.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211230134215/https://www.kurdipedia.org/?q=2010122702075619922|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>{{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=گناوە|دامەزرێنەر=|قەبارەی_وێنە=|شرۆڤەی_وێنە=|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|ناوی_دابەشکراو٢=[[بەندەر گناوە]]|سەردێڕی_دامەزران=|ڕێکەوتی_دامەزران=|ھۆکاری_ناونران=|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|ژمارەی_دانیشتووان=١٠٢،٤٨٤ <ref>https://www.amar.org.ir/english</ref>|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|ئێران}}<ref> <https://www.parliament.krd/ </ref>|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای بووشێھر|بووشێھر]]|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|وێبگە=}} == دابەشکاری کارگێڕی == شارستان گناوە ٢ [[ناوچە]]، ٢ [[شار]] و ٢ [[گوندەوار|گوندستانی]] هەیە. == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای بووشێھر]] * [[بەندەر گناوە]] == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Ganaveh County}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای بووشێھر]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] q05t9x12gurfpojc1wjywj4shbihjf5 3 189038 1669719 820770 2026-09-18T02:27:44Z Max 56520 Max پەڕەی [[لێدوانی بەکارھێنەر:SHB2000]]ی گواستەوە بۆ [[لێدوانی بەکارھێنەر:SHB]]: لە کاتی گۆڕینی ناوی بەکارھێنەر «[[Special:CentralAuth/SHB2000|SHB2000]]» بۆ «[[Special:CentralAuth/SHB|SHB]]»، پەڕە بە شێوەی خۆگەڕ گوازرایەوە 820770 wikitext text/x-wiki <div style="border: 1rem #dd0000 ridge; padding: 0.5em;">Hello! Please message me on [[m:User talk:SHB2000|meta.wikimedia.org]] instead. I may not notice messages on this page.</div> ojy2vkqs676esjrcfi79dwyt0tjr5xc 0 189043 1669745 1508915 2026-09-18T04:36:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1669745 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{+R}} }} [[File:Guo_Xi_-_Early_Spring_(large).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Guo_Xi_-_Early_Spring_(large).jpg|وێنۆک|سەرەتای{{بەستەری مردوو|url=https://en.wikipedia.org/wiki/File%3AGuo_Xi_-_Early_Spring_%28large%29.jpg%7C%D9%88%DB%8E%D9%86%DB%86%DA%A9%7C%D8%B3%DB%95%D8%B1%DB%95%D8%AA%D8%A7%DB%8C |date=ئابی ٢٠٢١ }} بەھار، لەلایەن ھونەرمەند [[گوۆ سی]] وێنەی بۆ کێشراوە.]] '''شان شوی''' (بە [[چینی]]:山水، مانا: "[[ئاو|ئاوی]] [[کێو]]") ئاماژەیە بۆ ستایلێکی دێرینی وێنەکێشی لە چین، کە تیایدا دیمەنی [[وێنەکێشانی سروشت|سروشتی]] تیایدا دەردەکەوێت بەبەکارھینانی فڵچە یان مەرەکەب، وێنەکانی وەک (کێوەکان، ڕووبارەکان، تاڤگەکان) ئەو شتانەن کە لە وێنەکێشانی ستایلی شان شوی دەردەکەون. == مێژوو == [[File:Chinese_landscape_painting_timeline.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Chinese_landscape_painting_timeline.jpg|ناوەڕاست|وێنۆک|655x655پیکسڵ|Chinese{{بەستەری مردوو|url=https://en.wikipedia.org/wiki/File%3AChinese_landscape_painting_timeline.jpg%7C%D9%86%D8%A7%D9%88%DB%95%DA%95%D8%A7%D8%B3%D8%AA%7C%D9%88%DB%8E%D9%86%DB%86%DA%A9%7C655x655%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B3%DA%B5%7CChinese |date=ئابی ٢٠٢١ }} landscape painting timeline]] [[File:WangHui-TheBeautyOfGreenMountainsAndRivers-ShanghaiMuseum-May27-08.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:WangHui-TheBeautyOfGreenMountainsAndRivers-ShanghaiMuseum-May27-08.jpg|وێنۆک|وێنەیەکی{{بەستەری مردوو|url=https://en.wikipedia.org/wiki/File%3AWangHui-TheBeautyOfGreenMountainsAndRivers-ShanghaiMuseum-May27-08.jpg%7C%D9%88%DB%8E%D9%86%DB%86%DA%A9%7C%D9%88%DB%8E%D9%86%DB%95%DB%8C%DB%95%DA%A9%DB%8C |date=ئابی ٢٠٢١ }} سروشت لەلایەن ھونەرمەندی [[ئیمپراتۆریەتی چینگ]]، [[وانگ ھوی]]، ١٦٧٩]] [[File:Lofty_Mt.Lu_by_Shen_Zhou.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Lofty_Mt.Lu_by_Shen_Zhou.jpg|وێنۆک|وێنەیەکی{{بەستەری مردوو|url=https://en.wikipedia.org/wiki/File%3ALofty_Mt.Lu_by_Shen_Zhou.jpg%7C%D9%88%DB%8E%D9%86%DB%86%DA%A9%7C%D9%88%DB%8E%D9%86%DB%95%DB%8C%DB%95%DA%A9%DB%8C |date=ئابی ٢٠٢١ }} سروشت لەلایەن [[شێن ژۆو]]]] [[File:Kao_K'o-kung_002.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kao_K'o-kung_002.jpg|وێنۆک|وێنەیەکی{{بەستەری مردوو|url=https://en.wikipedia.org/wiki/File%3AKao_K%27o-kung_002.jpg%7C%D9%88%DB%8E%D9%86%DB%86%DA%A9%7C%D9%88%DB%8E%D9%86%DB%95%DB%8C%DB%95%DA%A9%DB%8C |date=ئابی ٢٠٢١ }} سروشت لەلایەن ھونەرمەند [[گاوۆ کێگۆنگ]].]] == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٨ی ئابی ٢٠٢١}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://www.chinaonlinemuseum.com/painting-landscape.php وێنەی سروشتی چین] لە مۆزەخانەی چین * [http://www.chinaonlinemuseum.com/painting-masters.php وێنەکێشانی ھونەرمەندان] لە پێشانگا {{Authority control}}{{پۆلی کۆمنز|Shan shui|شان شوی}}{{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو|ھونەرەکان|ژیاننامە|}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:وێنەکێشانی سروشت]] [[پۆل:وێنەکێشی چینی]] rsh3lny16lyo0q4craasfi4a5iggl0d 0 190095 1669777 1527744 2026-09-18T05:48:04Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669777 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھاوشێوەی داڕشتن}} }} [[پەڕگە:Art (i) performance.jpg|وێنۆک|]] [[پەڕگە:Performance sobre la discapacidad.jpg|وێنۆک|]] '''پێرفۆڕمانس''' یان '''پێڕفۆڕمێنس''' نواندنێکی زیندوویە کە زۆر جار بینەریش ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ بەشداری پێ دەکرێت، یان تێوەدەگلێت. دەکرێت بینەرێکیش لەگۆڕێدا نەبێت و تۆمار بکرێت و بڵاو بکرێتەوە؛ دەکرێت ھەم بینەر ھەبێت ھەم تۆماریش بکرێت؛ دەکرێت ھەر تۆماریش نەکرێت، چونکە زۆر جار پێرفۆڕمانسکار بیرۆکەکانی ھەر ئەو چرکەساتە بە زەین دەگات و ئەگەر خاوەخاو بکات، کارەکەی ئەو زیندوویەتییەی کوتووپڕییەکەی نابێت: واتە تا ڕادەیەک دەسکرد دەنوێنێت. == شرۆڤە == پێرفۆڕمانس نواندن و دژکردەوە یان کردەوەیەکی ھونەریی تەواو کوتووپڕ و بێپلانە. بۆ نموونە: لە خۆپیشاندانێکدا ئەو کەسەی کە دەچێتە ژێر کاریگەریی دۆخی خۆپیشاندانەکە و بە شێوازی خۆی و بە شێوەیەکی جیاواز و سەرنجڕاکیش [[دروشم]] دەدات، ئەوە خەریکە پێرفۆڕمانس دەکات. کاتێک دەڵێن پێرفۆڕمانس نواندنە، بەو مانایە نییە کە وەک [[شانۆ]]ی سەیر بکەین. == جیاوازیی پێرفۆڕمانس و شانۆ == لە پێرفۆڕمانس پێویست ناکات تێکستی بۆ بنووسیت و پرۆڤەی زۆر و زەوەندی بۆ بکەیت؛ ئەگەر وات کرد لە ڕاستیدا تۆ خەریکی شانۆی. پێرفۆڕمان شانۆ نییە، شانۆکار ڕۆڵی کەسێکی دیکە، یان پاڵەوانێکی نێو شانۆنامەکەی دەگێڕیت، بەڵام لە پێرفۆڕمانسدا، پێڕفۆمانسکار ڕۆڵی ڕاستەقینەی خۆی دەگێڕێت، کەسێکیش کە ڕۆڵی خۆی دەگێڕێت شانۆ ناکات، بەڵکوو بڕگەیەک لە ژیان و بیرکردنەوەی ڕۆژانەی خۆی دەنوێنێت، یانی نمایشی دەکات. ئەو ژیانەی بەردەوام ھەستەکانمانی بۆ ـ لە دڵماندا ـ قوربانی دەکەین و ڕووی ڕاستەقینەی لەبەر شەرم یان ترس یان یاسا یان ھەر ھۆکارێکی دیکە دەشارینەوە. کاتێک کەسێک پێرفۆڕمانس دەکات لەو کاتەدا ھەموو ئەو ترس و شەرم و شکۆیانە لە خۆیدا دەشکێنێت و ناخی خۆی ڕووت دەکاتەوە. پێرفۆڕمانس دووپاتکردنەوەی تێدا نییە، کە دووپاتت کردەوە و ڕێک وەک جاری پێشوو دەرھاتەوە ئەوە یانی تۆ خەریکی شانۆی، یانی خەریکی ڕۆڵی ئەو {{قت|خۆتە}} دەگێڕیت کە بۆ نموونە ڕۆژێک پێشتر ئەم پێرفۆڕمانسەی بەڕێوە بردووە. دەکرێت پێرفۆڕمانس دووپات بکرێتەوە بەڵام دەبێت جیاوازیی ھەبێت لەگەڵ جارەکانی پێشووتری، وەک چۆن ئەمڕۆ لەگەڵ دوێنێ جیاوازە، دەنا نابێتە کارێکی بێپلان و کوتووپڕ و زیندوو. ھەڵبەت پێرفۆڕمانس تا ڕادەیەک دەکرێت بە پلان و بەرنامەش بەڕێوە بچێت، بەڵام ئەم پلان و بەرنامەیە نابێت ببێتە ھۆی ئەوەی پێرفۆڕمانسکار جووڵە یان کاری چاوەڕوان نەکراوی دیکە نەکات. پێرفۆڕمانس ھونەرێکە بێ ھەڵاواردن لە دەستی ھەموو چین و توێژەکانی کۆمەڵگادایە. لە شانۆدا شانۆکار ڕۆڵی پاڵەوانێک دەگێڕێت کە لەوانەیە لە کەسایەتیی خۆشی نزیک بێ، بەڵام پێرفۆڕمانسکار بە تەواوی ڕۆڵی خۆی دەگێڕێت و ئەو جووڵە و ھەڵوێست و قسانەی بە شێوەی زیندوو و بێ بیرکردنەوەی پێشوو دەیانکات؛ ڕاستە لەوانەیە کەمووکۆڕییان ھەبێت، بەڵام کاریگەرییان لە شانۆ زۆر ڕاستەقینەترە. چونکە بینەری شانۆ ھەردەم ئەو شتە لە زەینیدا دووپات دەکاتەوە "ھیچ نییە دەی شانۆیە، ھیوادارم ئەم تڕاژێدییە ڕاست نەبووبێت"! بەڵام بینەری پێرفۆڕمانس تەواو دڵنیایە لەگەڵ واقعییەتێک ڕووبەڕوویە و ئەو کاریگەرییەی پێرفۆڕمانس دای دەنێت، شانۆ لەوانەیە نەتوانێت دای بنێت. پێرفۆڕمانس وەک شانۆیەکی خیابانیش دەردەکەوێت، چونکە پێرفۆڕمانس تایبەتە بە نێو کۆمەڵ و شۆنە گشتییەکانە، نەک بە ھۆڵە سەر داپۆشراوەکان. شانۆی خیابانیش نییە، لەبەر ئەوەی ھەروەک گوتم پێرفۆڕمانسکار بێپلان و بێ تێکست و بێ بیرکردنەوەی پێشوەختە کارەکەی دەکات، ئەگەر ھەموو ئەو پلان و تێکست و بیرکردنەوە پێشوەختانەشی بووبێ لە کاتی ڕۆڵگێڕانەکەیدا زۆر جووڵەی نوێ و پێشبینینەکراوی دیکە دەکات، کە ئەمە بە تەواوی لە شانۆبوونی دادەماڵێت. ئەگەر شانۆیەکیش وەک پێرفۆڕمانس دەرکەوت ئەوە لە ڕاستیدا ئەو شانۆیە لە شانۆبوونی خۆی دەرباز بووە و بووە بە پێرفۆڕمانس. == شێواز == پێرفۆڕمانس زۆرتر بە شێوەی تاکەکەسی بەڕێوەدەچێت، بەڵام بە گرووپیش دەبێت؛ پێرفۆڕمانسی بە گرووپ ھەندێک جار بەھۆی ئاڵوگۆڕێ بیروڕا کارەکە خۆپارێزانەتر دەبێت. پێرفۆڕمانس لە ھەموو جێگایەکی گونجاو بەڕێوە دەچێت؛ بۆ نموونە: شەقام، کۆڵان، پارک و شوێنە گشتییەکان؛ ھەڵبەت ھەندێک پێرفۆڕمانس ھەماھەنگیی یاسایی پێویستە، چونکە لەوانەیە ڕواڵەتێکی تۆقێنەرانەی ھەبێت بۆ ئەو کەسانەی ئامادەگییان نییە. پێرفۆڕمانس پێویستی بە کەرەسە و ئامادەکاریی زۆر نییە، بۆیە بێکێشەترین و کەمخەرجترین نواندن یان ھەڵوێستی جەستەیی مرۆڤە کە بە [[ھونەر]] دێتە ئەژمار. == پێرۆڕمانسکار == پێرۆڕمانسکار دەتوانێت لە ھونەرمەندانی دیکەش و کەرەستەکانیشیان کەڵک وەربگرێت، بۆ نموونە لە ڕەنگ و چوارچێوەی شێوەکارەکان، یان مۆسیقارێک لەگەڵی وەنێو کەوێت. شانۆکارێک خۆی تێ ھەڵقورتێنێت، سەماکارێک خۆی بە سەماوە تێبھاوێت و… جووڵە، دەنگ، جووڵەی کوتووپڕ، بەکارھێنانی شێوازەکانی دیکەی ھونەر بۆ بەرەوپێشبردنی کارەکان وەک پێرفۆمانسکارێک، گرنگیی زۆری ھەیە. پێڕفۆڕمانس و پێفڕمانسکار بۆ دژکردەوەی کاتیی بینەر کار ناکەن، بەڵکوو کاری خۆیان دەکەن و چاوەڕوانیی خولقانی ڕووداوێک، یان ڕاگرتنی ڕووداوێکی سروشتین. جا لە ناخی بینەراندا بێ یان لە دنیای ڕاستەقینەدابێ، جیاوازیی نییە. بۆ نموونە: کاتێک کەسێک ئاگای لە خۆی نابێت و دەچێتە سەر ڕێگای ماشێن، ئەو کەسەی بە تەواوی ھێزی خۆی ھاوار دەکات و وەئاگای دێنێتەوە، بۆ ئەوەوی وەبەر ماشێن نەکەوێت، کاری بەوە نەداوە ئەو کەسانەی ئاگایان لە مەسەلەکە نییە، ئەو دەنگە بەرزە ئازاریان دەدات یان پێیان ناخۆش دەبێت، بەڵکوو دەیھەوێت ڕووداوێک ڕاگرێت و ئەو ھاوار و کارەی دەشیکا لەم کاتەدا پێرفۆڕمانسە؛ پێرفۆڕمانسێکی سروشتی و بێپلان. ئەو کەسانەی پڕفۆڕمانس دەکەن مەرج نییە ھونەرمەند بن، بۆ نموونە؛ دەکرێت بۆ چالاکێکی بواری ژنان کە قەت ھونەرمەند نەبووە و بە ڕادەی پێویست لە ھونەریش نازانێت، بێت بۆ مەسەلەی حیجابی زۆرەملی لە [[ئێران]]دا، بە جەستەی خۆی کارێک بکات، جا حیجاب لەبەرخۆی دادەدڕێت، خۆی لەبەردەم مزگەوتێک ڕووت دەکاتەوە، حیجابەکەی دەکات بە کۆمەڵێک وێنەی جنسی یان توندوتیژییانە یان ھەرشێکی دیکە، ئەوە یانی پێرفۆڕمانسی کردووە. ھەموو کەسێک دەتوانێت پێفۆڕمانسکارێکی سەرکەوتوو بێ، بە مەرجێک ڕۆڵی خۆی بە ئاشکرایی بگێڕێت و لە پانتای کردەوەدا خۆی بۆ ویستەکانی خۆی بنوێنێت. == فێربوون == تا ئێستا لە زۆر زانکۆی ھونەری دنیا وانەی پێرفۆڕمانس ھەیە، بەڵام ئەوە بەو مانایە نییە ئەوکەسانەی کلاس و شوێنی فێرکاریی پێرفۆڕمانس نەچوون دڵسارد بنەوە. باشترین کلاس بۆ ئەم کەسانە ئەوەیە لە دنیای مەجازی بەتایبەت [[یووتووب]] زۆر سەیری ئەو ویدیۆیانە بکەن کە لە پێرفۆڕمانسی خەڵکانی دیکە ھەڵگیراوەتەوە. ئەوە زۆر بەرچاوڕوونی و ئیدە دەدات بەو کەسانەی سەرچاوەیەکی باشیان لەبەردەستدا نییە بۆ فێربوونی چۆنییەتی بەڕێوەبردنی پێرفۆڕمانس. == گرینگیی پێرفۆڕمانس بۆ کورد == پێرفۆڕمانس ھونەرێکی بەرھەڵەستکارانە کە تا ئێستا زیاتر بۆ گواستنەوەی پەیامی سیاسی و ڕەخەی کۆمەڵایەتی کەڵکی لێ وەرگیراوە. [[کورد]] بەپێی بارودۆخی ھەنووکەیی گەلێکی ناڕازی و بەرھەڵەستکارە، ئەم شێوازە چالاکییە یەکێک لە باشترین کەرەسە و ئەمرزارەکانی دەربڕینی ناڕەزایەتییەکانییەتی. دەربڕینێکی زیندوو و کاریگەرە، بەتایبەت بۆ ئەو چالاکانەی لە [[ئەورووپا]] و دەرەوەی [[کوردستان]] دانیشتوون تاوەکوو بەم شێوەیە سەنجێکی زۆری ڕای گشتی بۆ لای گەلی کورد ڕابکێشن، وەک کەرەسەیەک بۆ ناساندنی زیاتری کورد بە خەڵکی بێئاگا، کە لەوانەیە ئەگەر ئەو خەڵکە بێئاگایە لەگەڵ مەسەلەی کورد ئاشنا بوون، لە دواڕۆژدا دەنگێکی کاریگەر بن بۆ گەلی کورد؛ ئەوە لە حاڵێکدایە ھونەری پێرفۆڕمانس لە نێو گەلی ئێمەدا زۆر بە کەمی ئاوڕی لێ دراوەتەوە و تەنانەت لەلایەن خودی ھونەرمەندانی کوردیشەوە کەمترین کاری پێرفۆڕمانس کراوە، ئەو یانی ئەوەی ھونەرمەندان و چالاکانی کورد ھێشتا ھەستییان بە گرنگیی ئەم ھونەرە نەکردووە، ھونەرێک کە دەڵێی بەتایبەتی بۆ کورد لەدایک بووە. == سەرچاوەکان == * بەرەو ڕۆژھەڵات، ناسر فەتحی، ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ {{تووڵی دەروازە|ھونەرەکان|وێژە|فیلم}} {{پۆلی کۆمنز|Performances}} [[پۆل:ھونەر]] [[پۆل:زاراوەکانی تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:کەسایەتی]] pbtnop31c4t9me6p5h3e7a58naljiz3 0 190157 1669447 1508618 2026-09-17T19:34:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669447 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی خۆگەڕ}} '''شارستانی عەسەلوویە''' یەکێ لە شارستانەکانی [[پارێزگای بووشێھر]] کە لە [[باشوور|باشووری]] ئەم پارێزگایە هەڵکەوتووە. ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[بەندەر عەسەلوویە|بەندەر عەسەلوویەیە]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=٢٠١٦|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران}}</ref> == دابەشکاری کارگێڕی == ئەم شارستانە ٢ [[ناوچە]]، ٤ [[شار]] و ٤ [[گوندستان|گوندستانی]] هەیە. == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای بووشێھر]] * [[بەندەر عەسەلوویە]] == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|Asaluyeh County}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای بووشێھر]] rtlwlq7hh53xhbyufn6r4vhfzin9zeo 0 190306 1669611 1508764 2026-09-17T22:33:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669611 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی خۆگەڕ}} '''شارستانی کەنگان''' یەکێ لە شارستانەکانی [[پارێزگای بووشێھر]] کە لە [[باشوور|باشووری]] ئەم پارێزگایە هەڵکەوتووە. ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[بەندەر کەنگان|بەندەر کەنگانە]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=٢٠١٦|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران}}</ref> == دابەشکاری کارگێڕی == ئەم شارستانە ٢ [[ناوچە]]، ٣ [[شار]] و ٤ [[گوندستان|گوندستانی]] هەیە. == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای بووشێھر]] * [[بەندەر کەنگان]] == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Kangan County}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای بووشێھر]] s131xrdqso8nknwcg2iomhqq275vyad 0 190313 1669414 1508515 2026-09-17T16:36:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669414 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی خۆگەڕ}} '''شارستانی جەم''' یەکێ لە شارستانەکانی [[پارێزگای بووشێھر]] کە لە [[باشوور|باشووری]] ئەم پارێزگایە هەڵکەوتووە. ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[جەم|جەمە]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=٢٠١٦|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران}}</ref> == دابەشکاری کارگێڕی == ئەم شارستانە ٢ [[ناوچە]]، ٤ [[شار]] و ٥ [[گوندستان|گوندستانی]] هەیە. == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای بووشێھر]] * [[جەم]] == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Jam County}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای بووشێھر]] 8szk9ys5izrw7y4t0isqsi5tmmti2lz 0 190341 1669437 1508559 2026-09-17T19:33:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669437 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی خۆگەڕ}} '''شارستانی دەییەر''' یەکێ لە شارستانەکانی [[پارێزگای بووشێھر|پارێزگای بووشێھرە]]. ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[بەندەر دەییەر|بەندەر دەییەرە]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=٢٠١٦|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران}}</ref> == دابەشکاری کارگێڕی == ئەم شارستانە ٣ [[ناوچە]]، ٥ [[شار]] و ٦ [[گوندستان|گوندستانی]] هەیە. == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای بووشێھر]] * [[بەندەر دەییەر]] == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Deyr County}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای بووشێھر]] httmn32fm6g71lu3hiujfqqy0qpkuio 0 190941 1669425 1652963 2026-09-17T16:38:46Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669425 wikitext text/x-wiki '''شارستانی دەشتێستان''' یەکێ لە شارستانەکانی [[پارێزگای بووشێھر|پارێزگای بووشێھرە]]. ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[بۆرازجان]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=٢٠١٦|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=کوردیپێدیا|یەکەم=Kurdipedia-|سەردێڕ=جوگرافیای کوردستان|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=2010122702075619922|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Kurdipedia.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211230134215/https://www.kurdipedia.org/?q=2010122702075619922|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>{{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=دەشتێستان|ژمارەی_دانیشتووان=٢٥٢،٠٤٧ <ref>https://www.amar.org.ir/english</ref>|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای بووشێھر|بووشێھر]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}}<ref> <https://www.parliament.krd/ </ref>|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|دامەزرێنەر=|ھۆکاری_ناونران=|ڕێکەوتی_دامەزران=|سەردێڕی_دامەزران=|ناوی_دابەشکراو٢=[[بۆرازجان]]|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|شرۆڤەی_وێنە=|قەبارەی_وێنە=|وێبگە=}} == دابەشکاری کارگێڕی == شارستان گناوە ٦ [[ناوچە]]، ٩ [[شار]] و ١٢ [[گوندەوار|گوندستانی]] هەیە. == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای بووشێھر]] * [[بۆرازجان]] == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Dashtestan County}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای بووشێھر]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] l745k4i87b0zobnaivvgjh8skcuat5t 0 190942 1669424 1652964 2026-09-17T16:38:36Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669424 wikitext text/x-wiki '''شارستانی دەشتی''' یەکێ لە شارستانەکانی [[پارێزگای بووشێھر|پارێزگای بووشێھرە]]. ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[خوورمەوج]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=٢٠١٦|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=کوردیپێدیا|یەکەم=Kurdipedia-|سەردێڕ=جوگرافیای کوردستان|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=2010122702075619922|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Kurdipedia.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211230134215/https://www.kurdipedia.org/?q=2010122702075619922|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>{{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=دەشتی|ژمارەی_دانیشتووان=٨٦،٣١٩ <ref>https://www.amar.org.ir/english</ref>|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای بووشێھر|بووشێھر]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}}<ref> <https://www.parliament.krd/ </ref>|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|دامەزرێنەر=|ھۆکاری_ناونران=|ڕێکەوتی_دامەزران=|سەردێڕی_دامەزران=|ناوی_دابەشکراو٢=[[خوورمەوج]]|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|شرۆڤەی_وێنە=|قەبارەی_وێنە=|وێبگە=}} == دابەشکاری کارگێڕی == شارستان گناوە ٢ [[ناوچە]]، ٤ [[شار]] و ٧ [[گوندەوار|گوندستانی]] هەیە. == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای بووشێھر]] * [[خوورمەوج]] == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Dashti County}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای بووشێھر]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] sr17hzpsiikqdprg4em9pgt0bunrf42 0 190943 1669412 1652965 2026-09-17T16:36:36Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669412 wikitext text/x-wiki '''شارستانی تەنگێستان''' یەکێ لە شارستانەکانی [[پارێزگای بووشێھر|پارێزگای بووشێھرە]]. ناوەند ئەم شارستانە، شاری [[ئەهرەم]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=٢٠١٦|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=کوردیپێدیا|یەکەم=Kurdipedia-|سەردێڕ=جوگرافیای کوردستان|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=2010122702075619922|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Kurdipedia.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211230134215/https://www.kurdipedia.org/?q=2010122702075619922|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>{{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=تەنگێستان|ژمارەی_دانیشتووان=٧٦،٧٠٦ <ref>https://www.amar.org.ir/english</ref>|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای بووشێھر|بووشێھر]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}}<ref> <https://www.parliament.krd/ </ref>|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_نیشتنگە=[[شارستان]]|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|دامەزرێنەر=|ھۆکاری_ناونران=|ڕێکەوتی_دامەزران=|سەردێڕی_دامەزران=|ناوی_دابەشکراو٢=[[ئەهرەم]]|جۆری_دابەشکراو٢=ناوەند|شرۆڤەی_وێنە=|قەبارەی_وێنە=|وێبگە=}} == دابەشکاری کارگێڕی == شارستان گناوە ٢ [[ناوچە]]، ٣ [[شار]] و ٤ [[گوندەوار|گوندستانی]] هەیە. == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای بووشێھر]] * [[ئەھرەم]] == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Tangestan County}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای بووشێھر]] [[پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] tbpui38ut2rkbzte0ihb0eiei6fdhee 0 191513 1669877 1651188 2026-09-18T10:37:47Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1669877 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شاوێس | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| شاویس}}<br>{{lang-en| Shawes }} ''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Arbil Districs.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ھەولێر|ھەولێر]]، [[قەزای عەنکاوە|عەنکاوە]]، [[قەزای بەحرکە|بەحرکە]]، [[قەزای خەبات|خەبات]]، [[قەزای قوشتەپە|قوشتەپە]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان). | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe|zoom=12|coord= {{Coord|36.24571| 44.08636}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی شاوێس''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.24571| 44.08636 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای بنەسڵاوە|بنەسڵاوە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی کەسنەزان|کەسنەزان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥١٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = - کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شاوێس''' یەکێکە لە کوندەکانی [[ناحیەی کەسنەزان]] لە [[قەزای بنەسڵاوە]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ١٢ی ئایاری ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ١٢ی ئایاری ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124053955/https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ١٢ی ئایاری ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <nowiki>#</nowiki>دانیشتوانی هۆزە جیاوازەکانی ناوچەکە ١. باڵەک ٢. خۆشناو ٣. خەیلانی ٤. سورچی ٥.دەشتی هەولێر ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای بنەسڵاوە}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] hh1d8fliv3zbqwjy1y1p3jt1iamfx01 0 192206 1669812 1357671 2026-09-18T07:37:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە، ژاپۆن-کۆلکە) 1669812 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''[[شانشینی یەکگرتوو|شانشینی یەکگرتووی بەریتانیا]]''' یەکێک بوو لە ولاتە بەشداربووەکانی '''[[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠]]'''ی [[تۆکیۆ]]. ٣٧٦ وەرزشوان (١٧٦پیاو، ٢٠٠خانم) نوێنەرایەتی وڵاتەکەیان کرد لە چەند یارییەکی ئۆڵمپیادەکە. لە بنەڕەتدا بڕیاروابوو یارییەکانی ئەم ئۆڵۆمپیادە لە ٢٤تەممووزی ٢٠٢٠ دەست پێبکات بەلام بەھۆی بڵاوبوونەوەی [[ڤایرۆسی کۆڕۆنا]] یارییەکانی بۆ ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١ دواخرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠٢١|سەردێڕ=Joint Statement from the International Olympic Committee and the Tokyo 2020 Organising Committee - Olympic News|ناونیشان=https://olympics.com/ioc/news/joint-statement-from-the-international-olympic-committee-and-the-tokyo-2020-organising-committee|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=International Olympic Committee|زمان=en}}</ref>ئەمە بیس و نۆیەمین بەشداربووی شانشینی یەکگرتووی بەریتانیا بوو لە ئۆڵۆمپیاد دوای یەکەم بەشداری لە ساڵی ١٨٩٦. لەم ئۆڵۆمپیادە وەرزشوانانی شانشینی یەکگرتووی بەریتانیا شەست و پێنج مەدالیایان (٢٢ زێر، ٢١ زیو، ٢٢ بڕۆنز) بۆ وڵاتەکەیان بەدەست ھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=NOC Entries - Team Great Britain {{!}} Tokyo 2020 Olympics|ناونیشان=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/all-sports/noc-entries-great-britain.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=..|زمان=en-us|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211006121956/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/all-sports/noc-entries-great-britain.htm}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Schedule - Team Great Britain {{!}} Tokyo 2020 Olympics|ناونیشان=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/all-sports/noc-schedule-great-britain.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=..|زمان=en-us|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210904075941/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/all-sports/noc-schedule-great-britain.htm}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{وڵاتە بەشداربووەکانی ئۆلۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|شانشینی یەکگرتوو|ژاپۆن|ئۆڵۆمپیاد|دەیەی ٢٠٢٠|تۆکیۆ}} {{improve categories|date=ئەیلوول ٢٠٢١}} {{پۆلی کۆمنز|Great Britain at the 2020 Summer Olympics}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:شانشینی یەکگرتوو لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ]] kxxk1efs2yafu7gwbz7rax5eks1hh78 0 192324 1669692 1458285 2026-09-18T01:35:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1669692 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = شاری گواتیمالا | population_as_of = ٢٠١٨ | area_total_km2 = ٢٢٠ | area_land_km2 = | area_water_km2 = ٠ | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_metro_km2 = | elevation_m = ١٥٠٠ | population_total = 995393<ref>[http://www.oj.gob.gt/estadisticaj/reportes/poblacion-total-por-municipio(1).pdf] Guatemala: Estimaciones de la Población total por municipio. Período 2008–2020.</ref> | population_density_km2 = ٤١٩٦ | leader_title = مایۆر (گەورە) | population_urban = ٢٧٥٠٩٦٥ | population_metro = ٣٧٠٠٠٠٠<ref>[https://theculturetrip.com/central-america/guatemala/articles/8-surprising-facts-you-never-knew-about-guatemala-city Culture Trip] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200927021528/https://theculturetrip.com/central-america/guatemala/articles/8-surprising-facts-you-never-knew-about-guatemala-city |date=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ }} 8 Surprising Facts You Never Knew About Guatemala City</ref> | website = {{URL|http://www.muniguate.com/}} | footnotes = | utc_offset = −٠٦:٠٠ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | image_map = {{Maplink|frame=yes|plain=y|frame-width=260|frame-height=260|zoom=10|stroke-width=1|type=shape-inverse|id=Q1555|title=Guatemala City}} | mapsize = | leader_name = [[ڕیکاردۆ قوینۆنێز لێماس]] ([[Unionist Party (Guatemala)|Unionist]]) | government_type = [[شارەوانی]] | native_name = <small>Ciudad de Guatemala</small> | pushpin_map = Guatemala#Central America#America#Earth | official_name = Ciudad de Guatemala<ref>[https://www.oas.org/dil/esp/Constitucion_Guatemala.pdf Constitución Política de la República de Guatemala]</ref> | settlement_type = پایتەخت | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Guatemala City - Guatemala.jpg | photo2a = Guatemala City sights (6849856438).jpg | photo2b = | photo3a = Palacio Nacional (3745738417).jpg | photo3b = Guatemala City (220074889).jpeg | photo4a = Centro Civico Guatemala City.jpg | position = center | color_border = white | color = | spacing = 3 | size = 270 | foot_montage = }} | image_caption = '''Top''':View of Zona 14 area, '''Second''':Santa Catamina Arch ([[Arco de Santa Catalina]]) in [[Antigua Guatemala]] heritage area, Miguel Angel Asturias Theater, (left to right) '''Third''':Guatemala City National Palace, Guatemala City Metropolitan Cathedral, (left to right), '''Bottom''':View of Centro Civico municipal business area | image_flag = Bandera de la Ciudad de Guatemala.svg | flag_size = 167px | image_shield = Escudo de Armas de la Ciudad de Guatemala.svg | motto="Todos somos la ciudad" (We are all the city), "Tú eres la ciudad" (You are the city). | pushpin_relief = | established_date = ١٧٧٦ | pushpin_map_caption = Location within Guatemala<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.un.org/depts/Cartographic/map/profile/guatemal.pdf|سەردێڕ=United Nations "Map"}}</ref> | coordinates = {{coord|14|36|48|N|90|32|7|W|region:GT|display=inline,title}} | subdivision_type = وڵات | subdivision_name = گواتیمالا | subdivision_type1 = [[بەشەکانی گواتیمالا|بەش]] | subdivision_type2 = | subdivision_name1 = [[بەشەکانی گواتیمالا|گواتیمالا]] | subdivision_name2 = | established_title = بنیادنان | map_caption = Interactive map outlining Guatemala City }} '''شاری گواتیمالا''' ({{بە ئیسپانی|Ciudad de Guatemala}}), لە ناوخۆدا ناسراوە بە '''گواتێ''' یان '''گواتیمالا،''' بەفەڕمی '''Ciudad de Guatemala''' [[پایتەخت]] و گەورەترین شاری وڵاتی [[گواتیمالا]]یە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Carlos Enrique Valladares Cerezo, "The case of Guatemala City, Guatemala"|ناونیشان=https://www.ucl.ac.uk/dpu-projects/Global_Report/pdfs/Guatemala.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئایاری ٢٠٠٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20040514121733/http://www.ucl.ac.uk/dpu-projects/Global_Report/pdfs/Guatemala.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و یەکێکە لە شارە قەرەباڵەغەکانی کیشوەری [[ئەمریکای ناوەندی]]. == پێشانگا == <gallery> Guatemala City Air View.jpg|ناوچەی ١٠ لە شاری گواتیمالا Plaza España Cd Guatemala a Noche.jpg|پلازا ئیسپانا لە شەودا </gallery> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Guatemala City}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:پایتەختەکانی ئەمریکای باکوور]] r1j63c4sirntr3bqw65emghd2oc8vck 0 192939 1669562 1668491 2026-09-17T20:32:28Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1669562 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} [[پەڕگە:The Great Wave off Kanagawa.jpg|وێنۆک]] <!-- Edo_period -->'''سەردەمی ئێدۆ''' (江戸時代- ئێدۆ جیدای) یان  '''سەردەمی تۆکوگاوا''' (徳川時代, تۆکوگاوا جیدای) سەردەمێکی دەرەبەگایەتی بوو لە ژاپۆن لە ١٦٠٣ بۆ ١٨٦٧ کە لەو سەردەمە ژاپۆن لەژێر فەرمانڕەوایەتی [[زنجیرەی شۆگنی تۆکوگاوا|تۆکوگاوا]] بوو کە ماوەکەی دەکاتە سێ سەد ساڵ، سەردەمی ئێدۆ دوای شکستی سەردەمی سێگۆکو دروست بوو کە سەردەمێکی شکست خواردوو بوو، لە سەردەمی ئێدۆدا باری ئابووری وڵات لە گەشەسەندن دابوو، وە دووبارە داڕشتنەوەی سیاسەتی کۆمەڵایەتی و دووربوون لە ھەر سیاسەتێکی دەرەکی، جێگیربوونی باری دانیشتووان، گەشەسەندنی ئاشتی و ھوونەر و چاندی وڵات، وە زنجیرە فەرمانڕەواییەکە بە فەرمی لە [[ئێدۆ]] دامەزرابوو ([[ئێدۆ]] لە ئەمڕۆدا [[تۆکیۆ|تۆکیۆیە]]) لە ٢٤ی ئازاری ١٦٠٣ لەلایەن [[شۆگن]] [[تۆکوگاوا لێیاسو]]. ھەرچۆنێک بێت سەردەمەکە کۆتایی پێھات کاتێک [[ئیمپڕاتۆر مێیجی]] دەستی بە [[چاکسازییەکانی مێیجی|چاکسازییەکانی]] کرد و لە ٣ی ئایاری ١٨٦٨ وڵاتی گەڕاندەوە بۆ بارودۆخی پێشووتر و سەردەمی [[ئیمپراتۆری ژاپۆن|ئیمپڕاتۆری]]، ئەمەش بووە کۆتایی و کەوتنی [[کەوتنی ئێدۆ|سەردەمی ئێدۆ]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢١}} * {{بیرخستنەوە|نووسەر=Birmingham Museum of Art|سەردێڕ=Birmingham Museum of Art : guide to the collection|ناونیشان=http://artsbma.org/|ساڵ=٢٠١٠|شوێن=Birmingham, Alabama|بڵاوکەرەوە=Birmingham Museum of Art|ژپنک=٩٧٨-١-٩٠٤٨٣٢-٧٧-٥|بەستەری نووسەر=Birmingham Museum of Art}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Beasley|یەکەم=William G.|سەردێڕ=The Meiji Restoration|ساڵ=١٩٧٢|شوێن=Stanford, California|بڵاوکەرەوە=[[Stanford University Press]]|ژپنک=٠-٨٠٤٧-٠٨١٥-٠|بەستەری نووسەر=William G. Beasley}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Diamond|یەکەم=Jared|سەردێڕ=Collapse: How Societies Choose to Fail or Succeed|ناونیشان=https://archive.org/details/collapse00jare|ساڵ=٢٠٠٥|شوێن=New York, N.Y.|بڵاوکەرەوە=[[Penguin Books]]|ژپنک=٠-١٤-٣٠٣٦٥٥-٦|بەستەری نووسەر=Jared Diamond|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Frédéric|یەکەم=Louis|سەردێڕ=Japan Encyclopedia|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=p2QnPijAEmEC|ساڵ=٢٠٠٢|زنجیرە=Harvard University Press Reference Library|بڵاوکەرەوە=Belknap|ژپنک=٩٧٨٠٦٧٤٠١٧٥٣٥}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Flath|یەکەم=David|سەردێڕ=The Japanese Economy|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=QGEECT7R75IC|ساڵ=٢٠٠٠|شوێن=New York|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]]|ژپنک=٠-١٩-٨٧٧٥٠٤-٠|بەستەری نووسەر=David Flath}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Gordon|یەکەم=Andrew|سەردێڕ=A Modern History of Japan: From Tokugawa Times to Present|ناونیشان=http://ukcatalogue.oup.com/product/9780195339222.do|ساڵ=٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100206214652/http://ukcatalogue.oup.com/product/9780195339222.do|edition=Second|شوێن=New York|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University press]]|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٣٣٩٢٢-٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی شوباتی ٢٠١٠|بەستەری نووسەر=Andrew Gordon (historian)|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان= ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١}} * {{بیرخستنەوە|دوایین١=Hall|یەکەم١=J.W.|سەردێڕ=The Cambridge History of Japan|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=6RBXXJixf-sC|ژمارە=v. ٤|ساڵ=١٩٩١|زنجیرە=The Cambridge History of Japan|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ژپنک=٩٧٨٠٥٢١٢٢٣٥٥٣|دوایین٢=McClain|یەکەم٢=J.L.}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Iwao|یەکەم=Nagasaki|سەردێڕ=Kimono: the art and evolution of Japanese fashion|ناونیشان=https://archive.org/details/kimonoartevoluti0000unse|ڕێکەوت=2015|بڵاوکەرەوە=Thames & Hudson|ژپنک=٩٧٨٠٥٠٠٥١٨٠٢١|editor1-last=Jackson|editor1-first=Anna|شوێن=London|پەڕەکان=[https://archive.org/details/kimonoartevoluti٠٠٠٠unse/page/٨ ٨]–١١|chapter=Clad in the aesthetics of tradition: from kosode to kimono|oclc=٩٩٠٥٧٤٢٢٩}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jackson|یەکەم=Anna|سەردێڕ=Kimono: the art and evolution of Japanese fashion|ناونیشان=https://archive.org/details/kimonoartevoluti0000unse|ڕێکەوت=2015|بڵاوکەرەوە=Thames & Hudson|ژپنک=٩٧٨٠٥٠٠٥١٨٠٢١|editor1-last=Jackson|editor1-first=Anna|شوێن=London|پەڕەکان=[https://archive.org/details/kimonoartevoluti٠٠٠٠unse/page/٢٠ ٢٠]–١٠٣|chapter=Dress in the Edo period: the evolution of fashion|oclc=٩٩٠٥٧٤٢٢٩}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Jansen|یەکەم=Marius B.|سەردێڕ=The Making of Modern Japan|ساڵ=٢٠٠٢|edition=Paperback|بڵاوکەرەوە=Belknap Press of Harvard University Press|ژپنک=٠-٦٧٤-٠٠٩٩١-٦}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Lewis|یەکەم=James Bryant|سەردێڕ=Frontier Contact Between Choson Korea and Tokugawa Japan|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=0YIbNlliRswC|ساڵ=٢٠٠٣|شوێن=London|بڵاوکەرەوە=[[Routledge]]|ژپنک=٠-٧٠٠٧-١٣٠١-٨}} * {{بیرخستنەوە|دوایین١=Longstreet|یەکەم١=Stephen|سەردێڕ=Yoshiwara: the pleasure quarters of old Tokyo|ساڵ=١٩٨٩|زنجیرە=Yenbooks|شوێن=Rutland, Vermont|بڵاوکەرەوە=[[Tuttle Publishing]]|ژپنک=٠-٨٠٤٨-١٥٩٩-٢|دوایین٢=Longstreet|یەکەم٢=Ethel|بەستەری نووسەر=Stephen Longstreet|بەستەری نووسەر٢=Ethel Longstreet}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Seigle|یەکەم=Cecilia Segawa|سەردێڕ=Yoshiwara: The Glittering World of the Japanese Courtesan|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=4T-kJB8vKvcC|ساڵ=١٩٩٣|شوێن=Honolulu, Hawaii|بڵاوکەرەوە=[[University of Hawaii Press]]|ژپنک=٠-٨٢٤٨-١٤٨٨-٦|بەستەری نووسەر=Cecilia Segawa Seigle}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Totman|یەکەم=Conrad|سەردێڕ=A history of Japan|ساڵ=٢٠٠٠|edition=2nd|شوێن=Oxford|بڵاوکەرەوە=Blackwell|ژپنک=٩٧٨٠٦٣١٢١٤٤٧٢|بەستەری نووسەر=Conrad Totman}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Edo period|سەردەمی ئێدۆ}}{{تووڵی دەروازە|ژاپۆن|مێژوو}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:بەشی سەردەم]] [[پۆل:ژاپۆن لە سەدەی ١٩یەم]] [[پۆل:ئەو ویلایەت مەڵبەندانەی کە لە ١٨٦٨ ھەڵوەشێنراون]] [[پۆل:دەرەبەگایەتی ژاپۆن]] [[پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی ١٨٦٨ لە ژاپۆن]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ١٦٠٣ لە ژاپۆن]] [[پۆل:سەدەی ١٧یەم لە ژاپۆن]] [[پۆل:سەدەی ١٨یەم لە ژاپۆن]] [[پۆل:سەردەمەکانی ژاپۆن]] [[پۆل:ئەو ویلایەت و مەڵبەندانەی لە ١٦٠٣ دامەزراون]] jj9ny2lwarvgngxypk8c1ak6bch5i6j 0 192950 1669558 1668507 2026-09-17T20:31:08Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1669558 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} '''سەردەمی کاماکورا''' (بە ژاپۆنی:鎌倉時代، ١١٨٥ - ١٣٣٣) سەردەمێکی مێژوویی بوو لە ژاپۆن کە تیایدا بە سەردەمی کاماکورا ناسراوە بە فەرمی لە ١١٩٢ لە [[کاماکورا، کاناگاوا|کاماکورا]] دامەزراوە.لەلایەن [[شۆگن]] [[مینامۆتۆ نۆ یریتۆمۆ]] == خوێندنەوەی زیاتر == * Varley, P., ''Warriors of Japan'', University of Hawaii Press, 1994, {{ISBN|978-0-8248-1601-8}}. * McCullough, Helen Craig (1959). ''The [[:en:Taiheiki|Taiheiki]]. A Chronicle of Medieval Japan''. 1959. Charles E. Tuttle Company, Tokyo, {{ISBN|0-8048-3538-1}}. * Sansom, George (1963). ''A history of Japan 1334–1615''. Eight Printing (1993). Charles E. Tuttle Company, Tokyo, {{ISBN|4-8053-0375-1}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Yamamura|یەکەم=Kozo|سەردێڕ=The Cambridge History of Japan|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=TtTc_Aa22MwC|ژمارە=v. ٣|ساڵ=١٩٩٠|زنجیرە=The Cambridge History of Japan|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ژپنک=٩٧٨٠٥٢١٢٢٣٥٤٦}} == سەرچاوەکان == * {{loc|article=Japan|url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/jptoc.html}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|ژاپۆن|مێژوو|پاشایەتی|ژیاننامە}} {{پۆلی کۆمنز|Kamakura period}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:سەردەمی کاماکورا]] [[پۆل:دەرەبەگایەتی ژاپۆن]] [[پۆل:بەشی پێداچوونەوە]] 6jd0hla7wkoyju26pipyviudif3qtad 0 193288 1669557 1668509 2026-09-17T20:30:48Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1669557 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[File:Yamato_en.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Yamato_en.png|چەپ|وێنۆک|200x200پیکسڵ|یەماتۆ لە سەدەی ٧ەم.]] '''سەردەمی یەماتۆ''' (大和時代, یەماتۆ جیدای) سەردەمێکی مێژوویی ژاپۆن بوو کە لە ئەمرۆدا دەکەوێتە پارێزگای نارا، پێشووتر وەک پارێزگای نارا ناسرابوو، ھەرچۆنێک بێت، سەردەمەکە لە نێوان ساڵانی ٢٥٠ - ٧١٠ بوو، سەردەمەکە بوونی ھەبوو بەیەکەوە لەگەڵ ھەردوو سەردەمی [[سەردەمی کۆفون|کۆفون]] (٢٥٠-٥٣٨) و [[سەردەمی ئەسوکا|ئەسوکا]] (٥٣٨-٧١٠) لە سەردەمی خۆیدا دادگای یەماتۆ بە چەندین بەرەنگاربوونەوە تێپەڕیوە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢١}} <references /> * {{Free-content attribution|title=Japan: a country study|author=Dolan, Ronald E. and Worden, Robert L.|publisher=Federal Research Division, Library of Congress|page numbers=|source=|documentURL=https://cdn.loc.gov/master/frd/frdcstdy/ja/japancountrystud00dola/japancountrystud00dola_djvu.txt|license statement URL=https://www.loc.gov/item/91029874/#rights-and-access|license=Public domain}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hong|یەکەم=Wontack|ناونیشان=http://gias.snu.ac.kr/wthong/publication/paekche/eng/paekch_e.html|سەردێڕ=Paekche of Korea and the Origin of Yamato Japan|بڵاوکەرەوە=Kudara International|ساڵ=١٩٩٤|ISBN=978-89-85567-02-2|شوێن=Seoul|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070205053536/http://gias.snu.ac.kr/wthong/publication/paekche/eng/paekch_e.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی شوباتی ٢٠٠٧}} Includes bibliographical references and index. Sections of this book are available to download as PDF's. == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Authority control}}{{تووڵی دەروازە|ژاپۆن|مێژوو}} {{پۆلی کۆمنز|Yamato period}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:بەشی شوێنەکان]] [[پۆل:سەردەمی کۆفون]] [[پۆل:سەردەمی ئاسوکا]] ily0314figyq3ky9z273biunqlqyeql 0 193360 1669560 1668503 2026-09-17T20:31:48Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1669560 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} <!-- Nara_period --> '''سەردەمی نارا''' (奈良時代، نارا جیدای) سەردەمێکی مێژوویی بوو لە ژاپۆن لە نێوان ساڵانی ٧١٠ بۆ ٧٩٤<ref>Dolan, Ronald E. and Worden, Robert L., ed. (1994) "Nara and Heian Periods, A.D. 710–1185" ''Japan: A Country Study''. [[Library of Congress]], Federal Research Division.</ref> خانمەئیمپڕاتۆر گێنمێی پایتەختی ھێیجۆ-کیۆ (ئەمڕۆ:نارا) دایمەزراند، جگە لە ساڵانی (٧٤٠-٧٤٥ کە بۆ پێنج ساڵ گوازرایەوە)، دوای ئەوە وەک پایتەختی ژاپۆن مایەوە تا سەردەمی ئیمپڕاتۆر کانمو کە لە ٧٨٤ پایتەختێکی نوێی دامەزراند بە ناوی ناگائۆکا-کیۆ. ئەمە پێش ٧٩٤  بوو کە پایتەختی ژاپۆن بگوازرێتەوە بۆ ھێیان-کیۆ (لەمڕۆدا پێی دەوترێت: کیۆتۆ)، == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١}} <references /> === خوێندنەوەی زیاتر === * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Brown, Delmer M.|سەردێڕ=Cambridge History of Japan: Ancient Japan|ساڵ=١٩٩٣|بەستەری نووسەر١=Delmer Brown}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Farris|یەکەم١=William|سەردێڕ=Japan's Medieval Population: Famine, Fertility, and Warfare in a Transformative Age|بڵاوکەرەوە=University of Hawai'i Press, Honolulu|ساڵ=١٩٩٣}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Ooms, Herman|سەردێڕ=Imperial Politics and Symbolics in Ancient Japan: The Tenmu Dynasty|ساڵ=٢٠٠٩|پەڕەکان=٦٥٠–٨٠٠|بەستەری نووسەر١=Herman Ooms}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Sansom, George Bailey|یەکەم١=G. B.|سەردێڕ=Cambridge History of Japan: Ancient Japan|ساڵ=١٩٧٨|بەستەری نووسەر١=George Sansom}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Kornicki, Peter F.|ساڵ=٢٠١٢|سەردێڕ=The Hyakumantō darani and the origins of printing in eighth-century Japan|journal=International Journal of Asian Studies|بەرگ=٩|پەڕەکان=٩:٤٣–٧٠|doi=10.1017/S1479591411000180|بەستەری نووسەر١=Peter Kornicki}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Bender|یەکەم١=Ross|ساڵ=٢٠١٢|editor1-last=Friday|editor1-first=Karl|سەردێڕ=Emperor, Aristocracy, and the Ritsuryō State: Court Politics in Nara|ناونیشان=https://www.academia.edu/1437868|journal=Japan Emerging: Premodern History to 1850|بڵاوکەرەوە=Westview Press|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.academia.edu/1437868 |date=کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} ==== ھیتر ==== * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kojima|یەکەم=Noriyuki|سەردێڕ=Shin Nihon Koten Bungaku Zenshū: Nihon Shoki (vol. 1)|بڵاوکەرەوە=Shōgakukan|ساڵ=١٩٩٤|ژپنک=٩٧٨-٤-٠٩-٦٥٨٠٠٢-٨}} *{{country study|country=Japan|abbr=jp}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Authority control}}{{تووڵی دەروازە|ژاپۆن|جوگرافیا|مێژوو}} {{پۆلی کۆمنز|Nara period}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:سەردەمی نارا]] [[پۆل:بەشی سەردەم]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ٧١٠]] [[پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی ٧٩٤]] [[پۆل:سەدەی ٨ەم لە ژاپۆن]] [[پۆل:ژاپۆن کلاسیکی]] [[پۆل:سەردەمەکانی ژاپۆن]] ah5cvgsz80bmdkaxik3vekrrvhv6s0p 0 194387 1669892 1585549 2026-09-18T11:42:27Z ~2026-43291-49 79166 1669892 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''گرێبەست''' پێناسە دەکرێت بەوەی کە ڕێککەوتنێکی یاسایییە کە ماف و ئەرکەکانی نێوان دوو یان زیاتر لە ھاوبەشەکان بەڕێوەدەبرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Morawetz|یەکەم١=Victor|ڕێکەوت=٢ی شوباتی ١٩٢٥|سەردێڕ=The Elements of a Contract|ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/pdf/25709185.pdf|journal=ABA Journal|بەرگ=١١|issue=2|پەڕەکان=٨٧–٩٠|jstor=25709185|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١}}</ref> '''گرێبەست''' بە یاسایی جێبەجێ دەکرێت کاتێک مەرجەکانی یاسای کارپێکراو جێبەجێ دەکات. گرێبەست بە شێوەیەکی ئاسایی ئەمانە لەخۆ دەگرێت: ئاڵوگۆڕی شتومەک وکاڵاکان، خزمەتگوزارییەکان، دراو، یان بەڵێنێک لە ھەر یەکێک لەمانە کە ئاماژە پێکراوە. لەحاڵەتی سەرپێچیکردنی گرێبەستدا، لایەنی بریندار بەدوای چارەسەری یاسای دادوەریبگەرێت وەک زیانەکان یان ھەڵوەشاندنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.ruleoflaw.org.au/contract-law/|سەردێڕ=Case Note - Contract Law - Rule of Law Institute of Australia|ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Rule of Law Institute of Australia|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180905222410/https://www.ruleoflaw.org.au/contract-law/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە یاسای ئەنگلۆ -ئەمریکی داڕشتنی گرێبەست بە شێوەیەکی گشتی پێویستی بە پێشنیارکردن، وەرگرتن، ڕەچاوکردن لەگەڵ مەبەستی ھاوبەشی بەندە. ھەر لایەنێک دەبێت ئەو کەسانە بن کە بە گرێبەستەکە بەستراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Contracts|ناونیشان=https://www.lawhandbook.sa.gov.au/ch10s02.php|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٨|وێبگە=www.lawhandbook.sa.gov.au}}</ref> ھەرچەندە زۆربەی گرێبەستە زارەکییەکان بەستراینەوە، ھەندێک لەم گرێبەستانە لەوانەیە پێویستی بە فەرمییەتی وەک نووسرا بێت یان کردار بێ.<ref>In England, contracts of employment must be in writing ([[Employment Rights Act 1996]]), and contracts for the sale of land, and most leases, must be completed by deed ([[Law of Property Act 1925]]).</ref> لە نەریتی یاسای شارستانیدا، یاسای گرێبەست لقێکە لە یاسای پابەند بوون.<ref>This category of "obligations" is essentially a fusion of contract and tort, and while cases such as ''[[Junior Books Ltd v Veitchi Co Ltd]]'' promoted this idea, it has fallen out of favour in English legal circles.</ref> ھەر وڵاتێک یاسایەکی نێودەوڵەتیی تایبەتی ھەیە بۆیە سیستەمێکی تایبەتی یاسای نەتەوەیی ناوخۆی ھەیە بۆ بەڕێوەبردنی گرێبەستەکانی. ھەرچەندە سیستەمەکانی یاسای گرێبەست لەوانەیە ھاوشێوە بێت، بەڵام جیاوازییەکی بەرچاویان تلەخۆ دەگرێت. بەم تێڕوانینە، زۆر لە گرێبەستەکان ھەڵبژاردنی دەقی یاسا و دەقی دادوەری تێدایە. ئەم حوکمانە یاساکانی ئەو وڵاتەیان دامەزراندووە کە گرێبەست لەگەڵ وڵات بەرێوە دەبات یان کۆڕێکی تر کە ناکۆکییەکان تێیدا چارەسەر دەکرێن. ھەر سەرنەکەوتنێک لە خودی گرێبەستەکە بەدیار کەوێت دەگرێتەوە بۆ ئەو وڵاتەی کە ڕێسای خۆیان دەگرنە بەر بۆ دیاریکردنی یاسای بەڕێوەبردنی گرێبەستەکە و دەسەڵاتی دادوەری بۆ یەک لاکردنەوەی ناکۆکییەکان. بۆ نموونە، وڵاتێکی ئەندامی ئەورووپا مادەی ٤ی ڕێکخستنی ڕۆمای ١ جێبەجێ دەکەن بۆ بڕیاردان لەسەر ئەو یاسایەی کە گرێبەستەکە بەڕێوە دەبات، و لەگەڵ ڕێسای برۆکسلی I بۆ بڕیاردان لەسەر دەسەڵاتی دادوەری. == داڕشتن == لە [[یاسای گشتی]] دا، ئامێرەکانی گرێبەست ئەمانەن: پێشنیارکردن، وەرگرتن، نیاز بۆ دروستکردنی پەیوەندی یاسایییەکان، ڕەچاوکردن لەگەڵ بەیاسا کردنی ھەردووک داڕشتن و ناوەڕۆک. ھەموو ڕێککەوتنێک مەرج نییە بە گرێبەست بکرێ، ھەر وەکو لایەنی ھاوبەش شێوەیەکی گشتی بە نیاز بن کە لە ڕووی یاسایییەوە بە ڕێککەوتنەکە پابەند بن. ھەر وەکو لە ڕێککەوتنی نێو پیاوان دێت کە ئەو ڕێککەوتنەیە کەبە نیاز نییە بە یاسایی کردنی بەڵکو تەنھا «رێککەوتنی بە رێزگرتنەوە پابەند دەبێت».<ref>''Rose & Frank Co. v JR Crompton & Bros Ltd.'' [1923] 2 K.B. 261, 273 (Bailhache J). [https://1-next-westlaw-com.wwwproxy0.library.unsw.edu.au/Document/I8F9851C0E42811DA8FC2A0F0355337E9/View/FullText.html?listSource=Search&navigationPath=Search%2fv3%2fsearch%2fresults%2fnavigation%2fi0ad70523000001563fb4c1cd717a2e1b%3fNav%3dINTERNATIONAL-CASES%26navQualifier%3dI1dec5f10a08911e28578f7ccc38dcbee%26fragmentIdentifier%3dI8F9851C0E42811DA8FC2A0F0355337E9%26startIndex%3d1%26contextData%3d%2528sc.Search%2529%26transitionType%3dSearchItem&list=ALL&rank=1&listPageSource=6749600d76b27e75b8079b4c5c920e54&originationContext=docHeader&contextData=(sc.Search)&transitionType=Document&needToInjectTerms=False&enableBestPortion=True#co_tempAnchor Westlaw]{{Dead link|date=November 2019|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}.</ref><ref>''[[Appleson v Littlewoods]]'' 1939 & ''[[Jones v Vernons Pools]]'' 1938.</ref><ref>[https://legalcatch.wordpress.com/2007/09/11/contract-law-summarised-explanations-definitions-cases/ Case summaries]</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Wiktionary|contract}}{{Wikiquote}}{{Commons category|Contracts}}{{Authority control}} {{تووڵی دەروازە|یاسا}} [[پۆل:یاسای گرێبەست]] [[پۆل:بەڵگەنامە یاساییەکان]] 0oaopbmk0o2izqo0o0uerrxt6kmo1o9 4 195080 1669670 1665227 2026-09-18T00:03:19Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1669670 wikitext text/x-wiki <center> <big>'''ژمارەی پەڕەکان بەپێی بۆشایی ناو'''</big> <big>نوێکراوەتەوە لەلایەن '''[[User:CdRBot|CdRBot]]''' ''٠٠:٠٣، ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC)''</big> </center> '''ڕیزبەندی ویکیپیدیای کوردی: {{formatnum:{{Wikipedia rank by size|ckb}}}}''' {| class="wikitable" |+ ژمارەی پەڕەکان بەپێی بۆشایی ناو |- ! زنجیرە !! بۆشایی ناو !! کۆی گشتی !! پەڕەی ڕەوانەکەر !! پەڕەی ناڕەوانەکەر |- | 0 || {{ns:0}} || ١٣٨٦٤٩ || ٥٤٢٠٢ || ٨٤٤٤٧ |- | 1 || {{ns:1}} || ٢٦١٠٩ || ٢٨٧٧ || ٢٣٢٣٢ |- | 2 || {{ns:2}} || ٣٩٦٠ || ٢٤١ || ٣٧١٩ |- | 3 || {{ns:3}} || ١٨٦٩٥ || ٢١٧ || ١٨٤٧٨ |- | 4 || {{ns:4}} || ٢١١٢ || ٦٥٤ || ١٤٥٨ |- | 5 || {{ns:5}} || ٢٠٥ || ٣٧ || ١٦٨ |- | 6 || {{ns:6}} || ٣٠٤٥ || ٢١ || ٣٠٢٤ |- | 7 || {{ns:7}} || ٥٨ || ٠ || ٥٨ |- | 8 || {{ns:8}} || ٦٦٧ || ٨ || ٦٥٩ |- | 9 || {{ns:9}} || ٤٥ || ٠ || ٤٥ |- | 10 || {{ns:10}} || ١٦٤٠١ || ٣٩٠٧ || ١٢٤٩٤ |- | 11 || {{ns:11}} || ٤٣٤ || ٦١ || ٣٧٣ |- | 12 || {{ns:12}} || ٥٠ || ١٨ || ٣٢ |- | 13 || {{ns:13}} || ١٣ || ٢ || ١١ |- | 14 || {{ns:14}} || ٤٦٢٦٥ || ٢١١٤ || ٤٤١٥١ |- | 15 || {{ns:15}} || ٤٤٢ || ٨٠ || ٣٦٢ |- | 100 || {{ns:100}} || ٥٣٢٨ || ١٥٣ || ٥١٧٥ |- | 101 || {{ns:101}} || ٩٢ || ٦ || ٨٦ |- | 102 || {{ns:102}} || ٧٤ || ١٢ || ٦٢ |- | 103 || {{ns:103}} || ٢٩ || ٤ || ٢٥ |- | 118 || {{ns:118}} || ٢١ || ١٤ || ٧ |- | 710 || {{ns:710}} || ٢ || ٠ || ٢ |- | 828 || {{ns:828}} || ١١٣٨ || ٧ || ١١٣١ |- | 829 || {{ns:829}} || ٣١ || ٠ || ٣١ |} [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] 16nbl259r7vmugn0jv9alvvoru6thy7 0 195143 1669504 1669203 2026-09-17T20:13:28Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669504 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} [[پەڕگە:Palomar 1 Hubble WikiSky.jpg|وێنۆک| بارستایی پالومار١ کە بە هۆکاری تەلیسکۆبی هەبڵی ئاسمانی وێنەی وەرگیرایە]] '''پالومار١''' گەلەستێرەیەکە لە سیستەمی هەسارەیی هەڵئاوسان (قیفیوس)، لەلایەن [[جۆرج ئۆگدن ئەبێڵ]]ەوە ئاشکرا کرا لە ساڵی ١٩٥٤.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://simbad.u-strasbg.fr/simbad//|سەردێڕ= بارەگایی سیمابدی تەنە فەلەکییەکان -}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://iopscience.iop.org/article/10.1086/126815|سەردێڕ= دۆزینەوەی پالومار لەلایەن جۆرج ئەبێڵ لە [[ڕوانگەی پالومار]] سەر بە کۆمەڵەی ناشیۆناڵ جیۆگرافیک}}</ref> ==سەرچاوە== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|گەردوون}} {{پۆلی کۆمنز|Palomar 1}} [[پۆل:گەردوون]] 364d1ilzs6fzxbv8vvvkec5uzc7p59o 0 195145 1669502 1669205 2026-09-17T20:12:28Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669502 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} [[پەڕگە:Palomar 2 Hubble.jpg|وێنۆک| وێنەیەکی گەلەستێرەی پالۆمار ٢]] '''پالۆمار٢''' [[گەلەستێرە]]یەکە لە کۆئەستێرەی ئوریگا، ئەو گەلەستێرەیە لەلایەن [[ئەلبێرت جۆرج ویڵسۆن]]ەوە دۆزرایەوە لە ساڵی ١٩٥٥ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.spacetelescope.org/images/potw1315a/|سەردێڕ=کۆمەڵەیەکی بێهاوتا یەکەک لە ١٥ شاراوەکان - دەزگایی بۆشایی ئەورووپی، وێنەی هەفتانەی تەلیسکۆبی هەبڵ|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190203085343/https://www.spacetelescope.org/images/potw1315a/|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ==سەرچاوە== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|گەردوون}} {{پۆلی کۆمنز|Palomar 2}} [[پۆل:گەردوون]] 0uu3tedeqvbez5os368e2t51s5n8vts 0 195146 1669499 1669208 2026-09-17T20:10:58Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669499 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} [[پەڕگە:Palomar6 (2MASS).jpg|وێنۆک| بارستایی پالۆمار٦]] '''پالۆمار٦''' یەکێکە لە [[گەلەستێرە]]کان لە گەردوون، دەکەوێتە کۆئەستێرەی حەوا، ئەو گەلەستێرە دۆزرایەوە لەلایەن [[جۆرج ئۆگدن ئەبێڵ]]ەوە لە ساڵی ١٩٥٢ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://http://simbad.u-strasbg.fr/simbad//|سەردێڕ= بارەگایی سیمابدی تەنە فەلەکییەکان -}}</ref> ==سەرچاوە== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|گەردوون}} {{پۆلی کۆمنز|Palomar 6}} [[پۆل:گەردوون]] dg9oruhzccqo55npug3zvvgmsnde8u2 0 195580 1669501 1669206 2026-09-17T20:11:58Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669501 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} [[پەڕگە:Palomar 4 HST 10622 01 R775G555B475.png|وێنۆک| پالۆمار ٤ لە کۆ ئەستێرەی ورچی گەورە]] '''پالۆمار٤''' گەلەستێرەیەکە دەکەوێتە کۆئەستێرەی ورچی گەورە، ئاشکراکرا لەلایەن [[ئێدین هابڵ]]ەوە لە ساڵی ١٩٤٩, لە سەرەتادا وا دەزاندرا کە گەلەستێرەیەکی شەموولەیە و ناوی '''ورچی شەموولەی گەورە''' بوو، بەڵام پاشان ئاشکراکرا کە گەلەستێرەیەکی گۆییە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/|سەردێڕ=بنکەی داتای سیمبادی فەلەکی|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190501023034/http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ==سەرچاوە== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|گەردوون}} {{پۆلی کۆمنز|Palomar 4}} [[پۆل:گەردوون]] [[پۆل:ڕێگای شیری]] 7xv6e8v4ekemivvidtrwq2vv9lv8d7x 0 195581 1669503 1669204 2026-09-17T20:12:58Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669503 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} [[پەڕگە:Palomar 12 Hubble.jpg|وێنۆک| وێنەیەکی پالۆمار١٢ لەلایەن [[تەلیسکۆپی ھەبڵ]]ەوە]] '''پالۆمار١٢''' یەکەکە لە گەلەستێرەکانی گەردوون لە کۆئەستێرەی کاوڕدا، لەبۆ یەکەمجار ئاشكراکرا لەلایەن تیمی ناشیۆناڵ جیۆگرافیک لەلایەن رۆبێرت جۆن هارینتۆن و فریتز زفیکی بە هۆکاری ڕووپێوی ئاسمانی پالۆمار، فریتیز پێیوابوو کە پالۆمار١٢ گەلەستێرەیەکی کورتە کە نزیکە لە کۆمەڵەی گەلەستێرەی ناوچەیی. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/1955PASP...67..258A/abstract|سەردێڕ= پیپ کۆدی: 1955 PASP ... 67..258A \ ئەبێل جۆرج ١٩٥٥، ئاشکراکردنی گەلەستێرە لەلایەن ڕوانگەی پالۆمار سەر بە ناشیۆناڵ جیۆگرافیک، بڵاوکراوەی لالەین کۆمەڵەی فەلەکی زەریایی هێمن}}</ref> ==سەرچاوە== {{سەرچاوەکان}} ==بەستەری دەرەکیی== * [http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=Palomar+12&jsessionid=A794B4345D675AC0DE5C2BFD337F8E7B.new سیمباد داتای فەلەکی] * [https://esahubble.org/images/potw1507a/ جووڵە لە ڕێگای شیریدا] {{تووڵی دەروازە|گەردوون}} {{پۆلی کۆمنز|Palomar 12}} [[پۆل:گەردوون]] fhnweqw7d02am07d1f8r40zdwiwyxpo 0 195605 1669500 1669207 2026-09-17T20:11:28Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669500 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} [[پەڕگە:Pal5 - SDSS DR14 (panorama).jpg|وێنۆک| وێنەیەکی پالۆمار ٥ لەلایەن [[ڕوپێوی سلۆوانی دیجیتاڵی ئاسمانی]]]] '''پالۆمار٥''' گەلەستێرەیەکە لە گەردوون دەکەوێتە کۆئەستێرەی مار، ئەو گەلەستێرەیە دیتراوە لەلایەن [[واڵتەر باد]] لە ساڵی ١٩٥٠ و لەلایەن ئەلبێرت جۆرج ویڵسۆنەوە جەختی لەسەر کراوە لە ساڵی ١٩٥٥سەرەتا ناوی (Serpens) بوو بەڵام دواتر ناوی گۆڕا بە (palomar5)، گەلەستێرەکە کاریگەرە بە کێشکردنی [[ڕێگای شیری]] و چەندین ئەستێرە لەخۆ دەگرێت کە بارستاییان زیاتر و کەمترە لە خۆری خۆمان بە مەزەندەی زیاتر بوون بە ٥٠٠٠ جار گەورەتر لە بارستایی خۆری خۆمان درێژاییەکەشی مەزەندە دەکرێ بە ٣٠،٠٠٠ ساڵی ڕووناکی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.scientificamerican.com/article/the-ghosts-of-galaxies-pa/|سەردێڕ=گەلەستێرە تارماییە ڕابردووەکان - ئەبات، رۆدریگۆ، جیبسۆن، براد (نیسانی ٢٠٠٧)}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=NAME_Serpens_Dwarf|سەردێڕ= پالۆمار ٥ لە سیمبادی فەلەکی}}</ref> ==سەرچاوە== {{سەرچاوەکان}} ==بەستەری دەرەکی== * [https://web.archive.org/web/20060927072408/http://www.seds.org/~spider/spider/MWGC/pal05.html پالۆمار٥ لە SEDS ] {{تووڵی دەروازە|گەردوون|کۆمەڵەی خۆر|فڕینی بۆشایی}} {{پۆلی کۆمنز|Palomar 5}} [[پۆل:گەردوون]] do28rk0431yyejiadz9txl4uuwovngo 0 195981 1669512 1669061 2026-09-17T20:16:28Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بنبەست|بنبەست]]}} 1669512 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox person|name=سەلوا محمەسانی|birth_date=١٩٠٨|birth_place=لوبنان|death_date=1957|nationality=لوبنانی|spouse=محەممەد عەزیز مومینە|وێنە=Salwa_Mahmasani_Mumnah.jpg}}'''سەلوا محمەسانی''' (لەدایکبووی ١٩٠٨–١٩٥٧) چالاکوانێکی مافەکانی ژنان و ڕۆماننووسی لووبنانی بوو، لە بەیروت لە دایکبووە و لەوێش گەورە بووە و خوێندوویەتی، سەرەتایی لە قوتابخانەی کچانی مەقاسدی خێرخوازی ئیسلامی خوێندووە، ئەدەبی عەرەبی لەژێر جوولیا تەعمە و سلما سائغ دا فێربووە و زمانی عەرەبی لەژێر مستەفا غەلاینیدا، بەردەوامی بە خوێندن دا لە قوتابخانەی مار یوسف و زمانی فەرەنسی فێربوو، دواتر بۆ ماوەی ١٣ ساڵ وانەی عەرەبی پێشکەش کرد، دواتر وتارە ئەدەبییەکانی لە ڕۆژنامەیەکی عەرەبی بڵاوکردەوە وەک «المرأة الجدیدة»ی میسری، و جێگری سەرۆکی «کۆمەڵەی ژنانی لوبنانی» بوو. پێشڕەو بوو لە «جووڵانەوەی ژنانی لوبانی» ڕۆمانی «مع الحیاة - لەگەڵ ژیان»ی نووسی کە کۆمەڵێک ڕۆمان بوون ١٥ چیرۆکی کورتی لەخۆ دەگرت باسی کۆمەڵایەتی و کێشەکانی خێزانی دەکرد.<ref name=":0">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=إميلي فارس إبراهيم|ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشان=https://ar.wikipedia.org/w/index.php?title=إميلي_فارس_إبراهيم&oldid=54330498|ئیش=ويكيبيديا|زمان=ar|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١}}</ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Fotooh|یەکەم=Issa|سەردێڕ=Adeebat Arabiyat: Siyar Wa Dirasat (Arabian Women Writers: Biographies and Studies)|بڵاوکەرەوە=Women's Seminar Association|ساڵ=١٩٩٤|شوێن=Damascus|پەڕەکان=٣٩-٤٤|زمان=Arabic}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Juha|یەکەم=Michael|سەردێڕ=Al-Qissa Al-Qaseera Fi Lobnan: Siyar Wa Nosos (Short Stories in Lebanon: Biographies and Articles)|بڵاوکەرەوە=Lebanese American University|ساڵ=٢٠٠٨|شوێن=Lebanon|پەڕەکان=١١٥|زمان=Arabic}}</ref> == مافەکانی ژنان == سەلوا بەشداری و چالاکی ھەبوو لە مافەکانی ژنانی لوبنانی بە تایبەتی لە «کۆمەڵەی ژنانی لوبانانی» کە تێیدا پۆستی سکرتێر و جێگری سەرۆکی ھەبوو، جگە لەوەش کۆنفرانسی یەکگرتوویی ژنانی یونیسکۆ لە ١٩٤٩ نوێنەرایەتی لووبنانی کرد، و وانەی پێشکەشکردووە دەربارەی «ژنان لە سیاسەت و کۆمەڵناسی» جگەلەوەش لە چەندین شوێنی تریش نوێنەرایەتی لوبنانی کردووە<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|سەردێڕ=آل مومنة (مومني)|ناونیشان=https://www.yabeyrouth.com/3752-%D8%A2%D9%84-%D9%85%D9%88%D9%85%D9%86%D8%A9-%D9%85%D9%88%D9%85%D9%86%D9%8A|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210622195205/https://www.yabeyrouth.com/3752-%D8%A2%D9%84-%D9%85%D9%88%D9%85%D9%86%D8%A9-%D9%85%D9%88%D9%85%D9%86%D9%8A|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref name=":0"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|لوبنان|وێژە|ژن|ڕۆمان|ژیاننامە|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی}} {{پۆلی کۆمنز|Salwa Mahmasani Moumina}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{لوبنان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٨]] [[پۆل:مردووانی ١٩٥٧]] [[پۆل:نووسەرانی ژن]] [[پۆل:نووسەرانی عەرەب]] [[پۆل:نووسەرانی لوبنانی]] 2ur2grkdgf6imc23p504blzxklija2r 0 199643 1669864 1651200 2026-09-18T10:35:37Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669864 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شانەوەرە | ناوی_فەرمی = شانورە - Shāh-e Nāwāreh | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=35.16727|frame-long=47.70322|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | دەرزیی_نەخشە٢ = Iran Kurdistan | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە٢ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە٢ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە٢ = جێگەی لە [[پارێزگای کوردستاندا|پارێزگای سنە]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای کوردستان|سنە]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی قوروە|قوروە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی قوروە|ناوچەی ناوەند]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری پەنجە عەلی باکوور|پەنجە عەلی باکوور]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٩٢٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٨٠٣ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شانەوەرە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری پەنجە عەلی باکوور]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی قوروە]]، [[شارستانی قوروە]]، [[پارێزگای کوردستان|پارێزگای سنە]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == مێژوو == == جوگرافیا == '''شانەوەرە''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[شێخ تەقە]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[موشیراوا]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[شارەدێ]]ی [[قوروە]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[تازاوای خەلیلاوا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٨٠٣)کەس و (٢٥٧)خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) دەدوێن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوغرافیای تاریخی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* | نووسەر = جەلالەدین شافیعی کورد | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20220101101439/https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[سوننە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی قوروە]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی قوروە}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{پارێزگای کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] t45lbonbi0xx1a2hamhi3q0hm7js1o6 0 204137 1669737 1651204 2026-09-18T04:35:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669737 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شالیاوا | ناوی_فەرمی = شادی آباد - Shadiabad | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Ŝaliyawa | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=35.47434|frame-long=47.77511|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | دەرزیی_نەخشە٢ = Iran Kurdistan | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە٢ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە٢ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە٢ = جێگەی لە [[پارێزگای کوردستاندا|پارێزگای سنە]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای کوردستان|سنە]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی قوروە|قوروە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی تەرواڵ|تەرواڵ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری لەک|لەک]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٦٩١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شالیاوا''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری لەک]]، [[ناوچەی تەرواڵ]]، [[شارستانی قوروە]]، [[پارێزگای کوردستان|پارێزگای سنە]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == مێژوو == ئەم گوندە نێزیک بە گوندی ئەودڵاوایە وگوایە سەردەمانی کۆن ئاوەدان بووە.ولەسەر رێگای سەرەکی [[ھەمەدان|هەمەدان]] بۆ [[شارەزوور]] و [[دینەوەر]] بۆ [[شیز]] بووە. مەتەلێک هەیە دەلێ . شالیاوا شار بوو تەتە وێران بوو == جوگرافیا == '''شالیاوا''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[چیراغاوا]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[شوراو ھەزارە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[نیازویلاخ]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ئەودیڵاوا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٠)کەس و (٠)خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) دەدوێن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوغرافیای تاریخی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* | نووسەر = جەلالەدین شافیعی کورد | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20220101101439/https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[سوننە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی قوروە]] * [[گوندەواری لەک]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی قوروە}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{پارێزگای کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] 95x75w2ph86821fzgfv3o5md00uvz0f 0 204154 1669810 1402344 2026-09-18T07:36:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، یۆنان-کۆلکە) 1669810 wikitext text/x-wiki {{Short description|Period of Greek statehood from 1832 to 1924 and 1935 to 1973}} {{Infobox country | native_name = Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος | conventional_long_name = شانشینی یۆنان | era = [[Modern history|Modern]] | government_type = {{plainlist| * دەوڵەتی یەکگرتوو پاشایەتیی ڕەھا <br/> {{small|(١٨٣٢–١٨٤٣)}} * دەوڵەتی یەکگرتوو [[پەرلەمان]] [[پاشایەتیی دەستووری]] <br/> {{small|(١٨٤٣–١٩٢٤، ١٩٤٤–١٩٦٧)}} * دەوڵەتی یەکگرتوو [[پاشایەتیی دەستووری]] لەژێر ڕژیمی ٤ی ئاب <br/> {{small|(١٩٣٦–١٩٤١)}} * دەوڵەتی یەکگرتوو [[پاشایەتیی دەستووری]] لەژێر جونتای سەربازیی فاشیست <br/> {{small|(١٩٦٧–١٩٧٣)}} }} | life_span = ١٨٣٢–١٩٢٤{{ھن}}١٩٣٥–١٩٧٣{{ref|chronology|a}} | event_pre = [[London Conference of 1832|Kingdom established]] | date_pre = ٣٠ ئاب ١٨٣٢ | event_start = [[3 September 1843 Revolution|Constitution granted]] | date_start = ٣ ئەیلوول ١٨٤٣ | event1 = [[Greco-Turkish War (1897)|Greco-Turkish War]] | date_event1 = April–May 1897 | event2 = [[Goudi coup]] | date_event2 = ٢٨ ئاب ١٩٠٩ | event3 = [[Greece in the Balkan Wars|Balkan Wars]] | date_event3 = ١٩١٢–١٩١٣ | event4 = [[National Schism]] | date_event4 = ١٩١٥–١٩١٧ | event5 = {{nowrap|[[Greco-Turkish War (1919–1922)|Asia Minor Campaign]]}} | date_event5 = ١٩١٩–١٩٢٢ | event6 = [[Second Hellenic Republic|Second Republic]] | date_event6 = ١٩٢٤–١٩٣٥ | event7 = [[4th of August Regime|Metaxas regime]] | date_event7 = ١٩٣٦–١٩٤١ | event8 = [[Axis occupation of Greece during World War II|Axis occupation]] | date_event8 = ١٩٤١–١٩٤٤ | event9 = [[Greek Civil War]] | date_event9 = ١٩٤٣–١٩٤٩ | event10 = [[United Nations Charter|Admitted to the]] [[United Nations|UN]] | date_event10 = ٢٥ تشرینی یەکەم ١٩٤٥ | event_end = [[Greek military junta of 1967–1974|Military Junta]] | date_end = ٢٧ نیسان ١٩٦٧ | event_post = [[Greek military junta of 1967–1974#Collapse|Republic declared]] | date_post = ١ حوزەیران ١٩٧٣ | p1 = First Hellenic Republic{{!}}<small>'''1832:'''</small>{{ھن}}{{nowrap|First Hellenic}} Republic | flag_p1 = Flag of Greece (1828-1978).svg | p2 = United States of the Ionian Islands{{!}}<small>'''1864:'''</small>{{ھن}}{{nowrap|Ionian Islands}} | flag_p2 = Flag of the United States of the Ionian Islands.svg | p3 = Principality of Samos{{!}}<small>'''1912:'''</small>{{ھن}}Principality{{ھن}}of Samos | flag_p3 = Flag of the Principality of Samos (1834–1912).svg | p4 = Free State of Ikaria{{!}}Free State of Icaria | flag_p4 = Flag of the Free State of Ikaria.svg | p5 = Cretan State{{!}}<small>'''1913:'''</small>{{ھن}}{{nowrap|Cretan State}} | flag_p5 = Flag of Cretan State.svg | p6 = Autonomous Republic of Northern Epirus{{!}}<small>'''1914:'''</small>{{ھن}}Northern Epirus | flag_p6 = Flag of the Autonomous Republic of Northern Epirus.svg | p7 = Second Hellenic Republic{{!}}<small>'''1935:'''</small>{{ھن}}{{nowrap|Second Hellenic}} Republic | flag_p7 = Flag of Greece (1828-1978).svg | p8 = Hellenic State (1941–1944){{!}}<small>'''1944:'''</small>{{ھن}}Hellenic State | flag_p8 = Flag of Greece (1828-1978).svg | p9 = Italian Islands of the Aegean{{!}}<small>'''1947:'''</small>{{ھن}}Italian Islands of the Aegean | flag_p9 = Flag of Italy (1861-1946) crowned.svg | s1 = Second Hellenic Republic{{!}}<small>'''1924:'''</small>{{ھن}}{{nowrap|Second Hellenic}} Republic | flag_s1 = Flag of Greece (1828-1978).svg | s2 = Hellenic State (1941–1944){{!}}<small>'''1941:'''</small>{{ھن}}Hellenic State | flag_s2 = Flag of Greece (1828-1978).svg | s3 = Greek junta{{!}}<small>'''١٩٧٣:'''</small>{{ھن}}{{nowrap|Hellenic Republic}}{{ھن}}(Military Junta) | flag_s3 = Flag of Greece (1970-1975).svg | image_flag = State Flag of Greece (1863-1924 and 1935-1973).svg | flag_type = [[Flag of Greece|State flag]] | image_coat = Royal Coat of Arms of Greece.svg | symbol_type = [[Coat of arms of Greece|Coat of arms]] | image_map = Kingdom of Greece (1973).svg | image_map_caption = The Kingdom of Greece in 1973 | capital = {{plainlist| * نافپلیۆ {{small|(١٨٣٢–١٨٣٤)}} * [[ئەتینا]] {{small|(١٨٣٤–١٩٢٤، ١٩٣٥–١٩٤١، ١٩٤٤–١٩٧٣)}} }} | national_motto = {{plainlist| * Ἐλευθερία ἢ Θάνατος{{ھن}}{{small|"ئازادی یان مردن"}} }} | national_anthem = Ὕμνος εἰς τὴν Ἐλευθερίαν{{ھن}}{{small|"سروود بۆ ئازادی"}}{{ھن}}{{center|[[پەڕگە:Greece national anthem.ogg]]}} | official_languages = [[زمانی یۆنانی|یۆنانی]]{{ref|language|b}} | religion = [[Eastern Orthodoxy]] | demonym = [[یۆنانییەکان]] | currency = دراچمای یۆنانی (₯) | title_leader = [[List of kings of Greece|King]] | leader1 = [[Otto of Greece|Otto]] | leader2 = [[Constantine II of Greece|Constantine II]] | year_leader1 = ١٨٣٢–١٨٦٢<small>(first)</small> | year_leader2 = ١٩٦٤–١٩٧٣<small>(last)</small> | title_deputy = [[List of Prime Ministers of Greece|Prime Minister]] | deputy1 = [[Spyridon Trikoupis]] | deputy2 = {{nowrap|[[Georgios Papadopoulos]]}} | year_deputy1 = 1833 <small>(first)</small> | year_deputy2 = ١٩٦٧–١٩٧٣<small>(last)</small> | legislature = None (١٨٣٢–١٨٤٣){{ھن}}پەرلەمانی یۆنان (١٨٤٣–١٩٢٤; ١٩٣٥–١٩٤١; ١٩٤٤–١٩٧٣) | today = {{plainlist| * [[یۆنان]] }} | footnote_a = {{note|chronology||In 1973 the [[Greek junta|Greek military junta]] abolished the monarchy through a [[1973 Greek republic referendum|rigged referendum]]. This decision was [[1974 Greek republic referendum|ratified in ١٩٧٤]].}} | footnote_b = {{note|language||[[Katharevousa]] was the conservative form of the Modern Greek language used both for literary and official purposes، though seldom in daily language.}} | area_km2 = | area_rank = | GDP_PPP = | GDP_PPP_year = | HDI = | HDI_year = | flag_size = | coa_size = | leader_name7 = }} '''شانشینی یۆنان''' ({{بە ئینگلیزی|Kingdom of Greece}}) لە ساڵی ١٨٣٢ دامەزراوە، ئەم شانشینە بە یەکێک لە پاشکۆی [[دەوڵەتی کۆماری ھێلینیە]] یەکەمینەکان ھەژمار دەکرێت. ئەمیش بە گوێرەی [[پەیمانی کۆنستانتاپولی]] نێودەوڵەتی کە یۆنان تێیدا توانی لەژێر ڕکێفی داگیرکاری [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]دا بێتە دەرەوە.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Kingdom of Greece|ڕێکەوت=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Kingdom_of_Greece&oldid=1065517421|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> لە ساڵی ١٩٢٤دا شانشینی یۆنان ھەڵوەشایەوە، جارێکی تر کۆماری ھێلینی دووەم دامەزرا کە ئەمەش دوای ئەوەی یۆنان توانی بەھۆی بزاڤی خەڵکی ڕۆژھەڵاتەوە سەرکەوتن بە دەست بێنێ بەرامبەر تورکیا. لە ساڵی ١٩٣٥دا کودەتایەکی سەربازی لە یۆنان ئەنجام درا کە بووە ھۆی دووبارە دامەزراندنەوەی تەختی پاشایەتیی یۆنان کە تاوەکوو ساڵی ١٩٧٣ی بەردەوام بوو. شانشینەکە لە کۆتاییدا ھەڵوەشایەوە بەھۆی پەیڕەوکردنی حکوومڕانی دیکتاتۆریانەی سەربازی (١٩٦٧–١٩٧٤)، و ھەروەھا لە ساڵی ١٩٧٤ بەھۆی گشت پرسییەکەوە دیسان کۆماری سێیەمی ھێلینی دامەزراوە.{{ژێدەر پێویستە}} == پێشینەی == زمانی ئاخافتنی یۆنان وەک شێوەزاری ئیمپراتۆریەتیی ڕۆژھەڵاتی ڕۆمانی بوو، و بە [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی]]ن دەناسرا، ئەو ئیمپراتۆریەتەی دەسەڵاتی حکوومکردنی زیاتر لە ١١٠٠ ساڵی تێپەڕاند لە ناوچەی ڕۆژھەڵاتی دەریای ناوەڕاستدا، لەدواییدا لە ساڵی ١٢٠٤ زمانی ئاخافتن بەرەو سستی و نەمان ڕۆیشت لەکاتی ئاوێتە بوونی شاری کۆنستانتاپول لەلایەن ھێزی سەربازی [[شەڕەکانی خاچپەرستی]] لاتینییەکانەوە کە کاریگەرییان ھەبوو. عوسمانییەکان لە ساڵی ١٤٥٣ کۆنستانتینۆپلیان بە ئاسانی گرت و بەرەو باشوور پێشڕەوییان کرد بۆ نیمچەدوورگەی بالکان و لە ساڵی ١٤٥٨ شاری ئەسینایان گرت. یۆنانییەکان ھەتا ساڵی ١٤٦٠ لە پێلۆپۆنزیدا مانەوە، و ڤێنیسیا و جینۆوا لەگەڵ ھەندێک لە دوورگەکاندا بەسترابوون، لە ١٥٠٠ زۆربەی دەشت و دوورگەکانی یۆنان لە دەستی عوسمانییەکان بوون. چیاکانی یۆنان بەشێوەیەکی بەرفراوان دوورە دەست مابوونەوە، یۆنانییەکان بۆ ئەوەی لە دەسەڵاتی بێگانە ھەڵبێن و شەڕی گەریلا بکەن ئەم چیایانە ببوو بە پەناگەیەک بۆیان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر= Cavendish, Marshall |سەردێڕ= World and Its Peoples |بڵاوکەرەوە= Marshall Cavendish |ساڵ= ٢٠٠٩|پەڕە=١٤٧٨|ژپنک= ٩٧٨-٠-٧٦١٤-٧٩٠٢-٤|وتەگێڕانەوە= The klephts were descendants of Greeks who fled into the mountains to avoid the Turks in the fifteenth century and who remained active as brigands into the nineteenth century.}}</ref> == ئامادەکاریی شەڕی سەربەخۆییی یۆنان == لە چوارچێوەی ئارەزوویەکی بێ وێنە بۆ سەربەخۆییی بوون لەدەست داگیرکەری تورکەوە و بە کاریگەریی ئاشکرای کۆمەڵگا نھێنییەکانی ھاوشێوە لە شوێنەکانی دیکەی ئەورووپا، لە ساڵی ١٨١٤ یۆنانییەکان کە ژمارەیان سێ بوو لە ئۆدیسا کۆبوونەوە بۆ ئەوەی بڕیاری دەستوور بۆ ڕێکخراوێکی نھێنیی بدەن کە بە مۆدی فریماسۆنی دەناسرا. مەبەست لەم ڕێکخراوەیە ئەوە بوو بۆ یەکخستنی ھەموو چەندین شۆڕش لە ناوچەی یۆناندا پیلانیان بۆ دانرا و یەکەمیان لە ٦ی ئازاری ١٨٢١ لە پرەنسیپەکانی دانوبیان دەستی پێکرد. لەلایەن عوسمانییەکانەوە دانرا، بەڵام مەشخەڵەکە داگیرسابوو و لە کۆتاییی ھەمان مانگدا پیلۆپۆنێس لە شۆڕشێکی کراوەی یۆنانییەکان بوو لە ڕێکخراوێکی چەکداری بۆ ڕووخاندنی حوکمی تورکیا. سێ کەسە یۆنانییەکەی دامەزرێنەرەکە ئەمانە بوون نیکۆلاس سکۆفاس خەڵکی پارێزگای ئارتا و ئیمانول زانتۆس خەڵکی باتمۆس و ئاساناسیۆس تساکالۆڤ خەڵکی لۆنینا. پاناگیۆتیس ئەناگنۆستۆپۆلۆس کە خەڵکی ئەندریتسیانیا بوو بووە چوارەم ئەندام لە ڕێکخراوەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Alison |یەکەم=Phillips W. |سەردێڕ=The war of Greek independence, 1821 to 1833 |بڵاوکەرەوە=London : Smith, Elder |ساڵ=١٨٩٧|پەڕەکان=[https://archive.org/details/warofgreekindepe٠٠philiala/page/٢٠ ٢٠], ٢١|ناونیشان=https://archive.org/details/warofgreekindepe00philiala}} (''retrieved from University of California Library'')</ref> لە ناوچەی یۆناندا پیلان بۆ ھەڵگیرسانی چەندین شۆڕش گێردرا، یەکەمیان لە ٦ی ئازاری ١٨٢١ لە ھەرێمی دانوب دەستی پێکرد. لەلایەن عوسمانییەکانەوە دامرکایەوە، بەڵام مەشخەڵی شۆڕشەکە داگیرساوە و لە کۆتاییی ھەمان مانگدا پیلۆپۆنێس شۆڕشێکی تری تیادا ھەڵگیرسایەوە و بە دەسپێکی شۆڕش ھەژمار کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.historyfiles.co.uk/KingListsEurope/GreeceKingdom.htm|سەردێڕ=Kingdoms of Greece – Kingdom of Greece|وێبگە=www.historyfiles.co.uk}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Kingdom of Greece|شانشینی یۆنان}} {{تووڵی دەروازە|پاشایەتی|یۆنان|سیاسەت|وڵاتەکان}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{یۆنان-کۆلکە}} [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩٢٤]] [[پۆل:دەوڵەتانی مەسیحی]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٣٥]] jcstdmp9kcvwkh9pm99dnrewhz05up0 10 204303 1669597 1617082 2026-09-17T21:01:29Z AramBot 39807 بۆت: نوێکردنەوە 1669597 json application/json { "AD": { "cases": 48015, "deaths": 159, "deaths_per_million": 1994.4307, "fully_vaccinated": 53501, "name": "ئەندۆرا", "percent_fully_vaccinated": 67.10946, "percent_vaccinated": 72.643684, "population": 79722, "total_vaccinated": 57913, "vaccine_doses": 157072 }, "AE": { "cases": 1067030, "deaths": 2349, "deaths_per_million": 229.34784, "fully_vaccinated": 9792266, "name": "میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان", "percent_fully_vaccinated": 95.60813, "percent_vaccinated": 97.54937, "population": 10242085, "total_vaccinated": 9991089, "vaccine_doses": 24922054 }, "AF": { "cases": 235214, "deaths": 7998, "deaths_per_million": 197.09776, "fully_vaccinated": 18370386, "name": "ئەفغانستان", "percent_fully_vaccinated": 45.270844, "percent_vaccinated": 47.19545, "population": 40578847, "total_vaccinated": 19151368, "vaccine_doses": 22964750 }, "AG": { "cases": 9106, "deaths": 146, "deaths_per_million": 1572.4286, "fully_vaccinated": 62384, "name": "ئانتیگوا و باربوودا", "percent_fully_vaccinated": 67.187935, "percent_vaccinated": 69.24071, "population": 92850, "total_vaccinated": 64290, "vaccine_doses": 136512 }, "AI": { "cases": 3904, "deaths": 12, "deaths_per_million": 844.9514, "fully_vaccinated": 10382, "name": "ئەنگویلا", "percent_fully_vaccinated": 73.10238, "percent_vaccinated": 76.45402, "population": 14202, "total_vaccinated": 10858, "vaccine_doses": 24864 }, "AL": { "cases": 337234, "deaths": 3608, "deaths_per_million": 1275.9874, "fully_vaccinated": 1279333, "name": "ئەلبانیا", "percent_fully_vaccinated": 45.24426, "percent_vaccinated": 47.717087, "population": 2827614, "total_vaccinated": 1349255, "vaccine_doses": 3088966 }, "AM": { "cases": 454904, "deaths": 8785, "deaths_per_million": 3049.4155, "fully_vaccinated": 1030758, "name": "ئەرمەنستان", "percent_fully_vaccinated": 35.779274, "percent_vaccinated": 39.95012, "population": 2880880, "total_vaccinated": 1150915, "vaccine_doses": 2256919 }, "AO": { "cases": 107487, "deaths": 1937, "deaths_per_million": 54.35663, "fully_vaccinated": 9609080, "name": "ئەنگۆلا", "percent_fully_vaccinated": 26.965265, "percent_vaccinated": 46.44487, "population": 35635028, "total_vaccinated": 16550642, "vaccine_doses": 27819132 }, "AQ": { "name": "ئانتارکتیکا" }, "AR": { "cases": 10119840, "deaths": 130859, "deaths_per_million": 2881.8552, "fully_vaccinated": 34900612, "name": "ئەرژەنتین", "percent_fully_vaccinated": 76.860214, "percent_vaccinated": 91.45777, "population": 45407904, "total_vaccinated": 41529056, "vaccine_doses": 116978520 }, "AS": { "cases": 8359, "deaths": 34, "deaths_per_million": 702.9877, "name": "ساموای ئەمریکا", "population": 48365 }, "AT": { "cases": 6083796, "deaths": 22534, "deaths_per_million": 2485.9128, "fully_vaccinated": 6683263, "name": "نەمسا", "percent_fully_vaccinated": 73.72863, "percent_vaccinated": 76.11823, "population": 9064678, "total_vaccinated": 6899873, "vaccine_doses": 20468732 }, "AU": { "cases": 11861161, "deaths": 25236, "deaths_per_million": 963.1698, "fully_vaccinated": 21647524, "name": "ئوسترالیا", "percent_fully_vaccinated": 82.62102, "percent_vaccinated": 84.85075, "population": 26200987, "total_vaccinated": 22231734, "vaccine_doses": 69686750 }, "AW": { "cases": 44224, "deaths": 292, "deaths_per_million": 2708.921, "fully_vaccinated": 84368, "name": "ئارووبا", "percent_fully_vaccinated": 78.26926, "percent_vaccinated": 84.00067, "population": 107792, "total_vaccinated": 90546, "vaccine_doses": 174914 }, "AX": { "name": "ئۆلەند" }, "AZ": { "cases": 836510, "deaths": 10353, "deaths_per_million": 1005.6038, "fully_vaccinated": 4862494, "name": "ئازەربایجان", "percent_fully_vaccinated": 47.230198, "percent_vaccinated": 52.191284, "population": 10295307, "total_vaccinated": 5373253, "vaccine_doses": 13857111 }, "BA": { "cases": 404289, "deaths": 16419, "deaths_per_million": 5123.2495, "fully_vaccinated": 846080, "name": "بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا", "percent_fully_vaccinated": 26.400383, "percent_vaccinated": 29.43689, "population": 3204802, "total_vaccinated": 943394, "vaccine_doses": 1924950 }, "BB": { "cases": 109275, "deaths": 593, "deaths_per_million": 2100.4236, "fully_vaccinated": 155047, "name": "باربادۆس", "percent_fully_vaccinated": 54.91811, "percent_vaccinated": 58.03722, "population": 282324, "total_vaccinated": 163853, "vaccine_doses": 384049 }, "BD": { "cases": 2052280, "deaths": 29531, "deaths_per_million": 174.34259, "fully_vaccinated": 142201680, "name": "بەنگلادێش", "percent_fully_vaccinated": 83.95181, "percent_vaccinated": 89.4455, "population": 169384891, "total_vaccinated": 151507170, "vaccine_doses": 361742560 }, "BE": { "cases": 4908511, "deaths": 34339, "deaths_per_million": 2949.6262, "fully_vaccinated": 9170945, "name": "بەلجیکا", "percent_fully_vaccinated": 78.77591, "percent_vaccinated": 79.55496, "population": 11641814, "total_vaccinated": 9261641, "vaccine_doses": 31469388 }, "BF": { "cases": 22231, "deaths": 400, "deaths_per_million": 17.77064, "fully_vaccinated": 5232347, "name": "بورکینا فاسۆ", "percent_fully_vaccinated": 23.245539, "percent_vaccinated": 27.051752, "population": 22509038, "total_vaccinated": 6089089, "vaccine_doses": 7893609 }, "BG": { "cases": 1341082, "deaths": 38778, "deaths_per_million": 5681.0405, "fully_vaccinated": 2078006, "name": "بولگاریا", "percent_fully_vaccinated": 30.443129, "percent_vaccinated": 31.583748, "population": 6825862, "total_vaccinated": 2155863, "vaccine_doses": 4726614 }, "BH": { "cases": 696614, "deaths": 1536, "deaths_per_million": 1001.6564, "fully_vaccinated": 1226796, "name": "بەحرەین", "percent_fully_vaccinated": 80.00182, "percent_vaccinated": 80.939445, "population": 1533460, "total_vaccinated": 1241174, "vaccine_doses": 3476633 }, "BI": { "cases": 54569, "deaths": 15, "deaths_per_million": 1.126033, "fully_vaccinated": 36321, "name": "بوروندی", "percent_fully_vaccinated": 0.27265763, "percent_vaccinated": 0.27707168, "population": 13321102, "total_vaccinated": 36909, "vaccine_doses": 42252 }, "BJ": { "cases": 28036, "deaths": 163, "deaths_per_million": 11.8463545, "fully_vaccinated": 2742837, "name": "بێنین", "percent_fully_vaccinated": 19.934122, "percent_vaccinated": 26.870075, "population": 13759507, "total_vaccinated": 3697190, "vaccine_doses": 4232541 }, "BL": { "cases": 5507, "deaths": 5, "deaths_per_million": 456.7044, "name": "Saint Barthélemy", "population": 10948 }, "BM": { "cases": 18860, "deaths": 165, "deaths_per_million": 2547.397, "fully_vaccinated": 47657, "name": "بەرموودا", "percent_fully_vaccinated": 73.576546, "percent_vaccinated": 74.9614, "population": 64772, "total_vaccinated": 48554, "vaccine_doses": 136759 }, "BN": { "cases": 350550, "deaths": 182, "deaths_per_million": 399.67148, "fully_vaccinated": 446714, "name": "بروونای", "percent_fully_vaccinated": 98.09827, "percent_vaccinated": 99.07219, "population": 455374, "total_vaccinated": 451149, "vaccine_doses": 1293100 }, "BO": { "cases": 1212187, "deaths": 22389, "deaths_per_million": 1853.8304, "fully_vaccinated": 6160585, "name": "بۆلیڤیا", "percent_fully_vaccinated": 51.01023, "percent_vaccinated": 60.949844, "population": 12077156, "total_vaccinated": 7361008, "vaccine_doses": 14690530 }, "BQ": { "cases": 11922, "deaths": 41, "deaths_per_million": 1430.8647, "fully_vaccinated": 16736, "name": "Caribbean Netherlands", "percent_fully_vaccinated": 58.407204, "percent_vaccinated": 66.68877, "population": 28654, "total_vaccinated": 19109, "vaccine_doses": 35845 }, "BR": { "cases": 38050567, "deaths": 704066, "deaths_per_million": 3347.8105, "fully_vaccinated": 176164200, "name": "بەڕازیل", "percent_fully_vaccinated": 83.76549, "percent_vaccinated": 90.17482, "population": 210306411, "total_vaccinated": 189643420, "vaccine_doses": 516237120 }, "BS": { "cases": 39127, "deaths": 849, "deaths_per_million": 2135.6233, "fully_vaccinated": 166972, "name": "بەھاما", "percent_fully_vaccinated": 42.0011, "percent_vaccinated": 43.972713, "population": 397542, "total_vaccinated": 174810, "vaccine_doses": 366359 }, "BT": { "cases": 63027, "deaths": 21, "deaths_per_million": 26.891325, "fully_vaccinated": 677669, "name": "بووتان", "percent_fully_vaccinated": 86.778175, "percent_vaccinated": 89.52455, "population": 780921, "total_vaccinated": 699116, "vaccine_doses": 2011426 }, "BW": { "cases": 330699, "deaths": 2801, "deaths_per_million": 1148.0002, "fully_vaccinated": 1663490, "name": "بۆتسوانا", "percent_fully_vaccinated": 68.17876, "percent_vaccinated": 79.96467, "population": 2439895, "total_vaccinated": 1951054, "vaccine_doses": 3171667 }, "BY": { "cases": 994102, "deaths": 7118, "deaths_per_million": 775.95264, "fully_vaccinated": 6414996, "name": "بیلاڕووس", "percent_fully_vaccinated": 69.931625, "percent_vaccinated": 71.255, "population": 9173240, "total_vaccinated": 6536392, "vaccine_doses": 22765402 }, "BZ": { "cases": 71511, "deaths": 688, "deaths_per_million": 1708.294, "fully_vaccinated": 221478, "name": "بەلیز", "percent_fully_vaccinated": 54.992664, "percent_vaccinated": 64.17847, "population": 402741, "total_vaccinated": 258473, "vaccine_doses": 511106 }, "CA": { "cases": 4819055, "deaths": 55282, "deaths_per_million": 1424.0135, "fully_vaccinated": 31758252, "name": "کەنەدا", "percent_fully_vaccinated": 81.80634, "percent_vaccinated": 89.49461, "population": 38821259, "total_vaccinated": 34742936, "vaccine_doses": 102877160 }, "CC": { "name": "دوورگەکانی کۆکۆس" }, "CD": { "cases": 101010, "deaths": 1474, "deaths_per_million": 14.394957, "fully_vaccinated": 14399520, "name": "کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ", "percent_fully_vaccinated": 14.062447, "percent_vaccinated": 16.646704, "population": 102396974, "total_vaccinated": 17045720, "vaccine_doses": 18808672 }, "CF": { "cases": 15493, "deaths": 113, "deaths_per_million": 22.16539, "fully_vaccinated": 2484985, "name": "کۆماری ئەفریقای ناوەندی", "percent_fully_vaccinated": 48.74395, "percent_vaccinated": 51.00764, "population": 5098038, "total_vaccinated": 2600389, "vaccine_doses": 3342248 }, "CG": { "cases": 25234, "deaths": 389, "deaths_per_million": 64.45622, "fully_vaccinated": 654119, "name": "کۆماری کۆنگۆ", "percent_fully_vaccinated": 10.838571, "percent_vaccinated": 11.52855, "population": 6035104, "total_vaccinated": 695760, "vaccine_doses": 833210 }, "CH": { "cases": 4492191, "deaths": 14170, "deaths_per_million": 1611.6594, "fully_vaccinated": 6013254, "name": "سویس", "percent_fully_vaccinated": 68.8, "percent_vaccinated": 69.3447, "population": 8792180, "total_vaccinated": 6096911, "vaccine_doses": 16940716 }, "CI": { "cases": 88457, "deaths": 835, "deaths_per_million": 27.47162, "fully_vaccinated": 12164304, "name": "کۆتدیڤوار", "percent_fully_vaccinated": 40.020737, "percent_vaccinated": 44.64014, "population": 30395004, "total_vaccinated": 13568372, "vaccine_doses": 25263932 }, "CK": { "cases": 7375, "deaths": 2, "deaths_per_million": 135.6208, "fully_vaccinated": 14728, "name": "Cook Islands", "percent_fully_vaccinated": 99.87116, "percent_vaccinated": 102.47508, "population": 14747, "total_vaccinated": 15112, "vaccine_doses": 40854 }, "CL": { "cases": 5410536, "deaths": 62893, "deaths_per_million": 3216.5342, "fully_vaccinated": 17700116, "name": "چیلی", "percent_fully_vaccinated": 90.523636, "percent_vaccinated": 92.51003, "population": 19553033, "total_vaccinated": 18088516, "vaccine_doses": 66864900 }, "CM": { "cases": 125325, "deaths": 1974, "deaths_per_million": 71.43692, "fully_vaccinated": 3197286, "name": "کامیروون", "percent_fully_vaccinated": 11.570632, "percent_vaccinated": 13.5843525, "population": 27632770, "total_vaccinated": 3753733, "vaccine_doses": 4880572 }, "CN": { "cases": 99381761, "deaths": 122398, "deaths_per_million": 85.882515, "fully_vaccinated": 1284479600, "name": "چین", "note": "Does not include [[Special administrative regions of China|special administrative regions]] ([[ھۆنگ کۆنگ]] and [[ماکاو]]) or [[تایوان]].", "percent_fully_vaccinated": 90.12756, "percent_vaccinated": 92.48145, "population": 1425179562, "total_vaccinated": 1318026800, "vaccine_doses": 3516880600 }, "CO": { "cases": 6405305, "deaths": 142824, "deaths_per_million": 2760.527, "fully_vaccinated": 37204130, "name": "کۆلۆمبیا", "percent_fully_vaccinated": 71.90879, "percent_vaccinated": 83.13468, "population": 51737944, "total_vaccinated": 43012176, "vaccine_doses": 90931190 }, "CR": { "cases": 1242945, "deaths": 9396, "deaths_per_million": 1848.9642, "fully_vaccinated": 4369784, "name": "کۆستاریکا", "percent_fully_vaccinated": 85.98951, "percent_vaccinated": 91.516174, "population": 5081764, "total_vaccinated": 4650636, "vaccine_doses": 13576935 }, "CU": { "cases": 1113838, "deaths": 8530, "deaths_per_million": 771.26013, "fully_vaccinated": 10053658, "name": "کووبا", "percent_fully_vaccinated": 90.90253, "percent_vaccinated": 97.70112, "population": 11059822, "total_vaccinated": 10805570, "vaccine_doses": 45995748 }, "CV": { "cases": 64550, "deaths": 417, "deaths_per_million": 802.3088, "fully_vaccinated": 308720, "name": "کەیپڤەرد", "percent_fully_vaccinated": 59.39779, "percent_vaccinated": 68.63569, "population": 519750, "total_vaccinated": 356734, "vaccine_doses": 859940 }, "CW": { "cases": 45883, "deaths": 305, "deaths_per_million": 1645.5355, "fully_vaccinated": 100885, "name": "Curaçao", "percent_fully_vaccinated": 54.42946, "percent_vaccinated": 58.592392, "population": 185350, "total_vaccinated": 108601, "vaccine_doses": 260324 }, "CX": { "name": "دوورگەی کریسمس" }, "CY": { "cases": 718987, "deaths": 1364, "deaths_per_million": 1450.4836, "fully_vaccinated": 656138, "name": "قوبرس", "percent_fully_vaccinated": 69.774, "percent_vaccinated": 71.37496, "population": 1331376, "total_vaccinated": 671193, "vaccine_doses": 1891597 }, "CZ": { "cases": 4887686, "deaths": 43995, "deaths_per_million": 4122.0005, "fully_vaccinated": 6895763, "name": "کۆماری چیک", "percent_fully_vaccinated": 64.60811, "percent_vaccinated": 65.41614, "population": 10673216, "total_vaccinated": 6982006, "vaccine_doses": 19047108 }, "DE": { "cases": 38437953, "deaths": 174979, "deaths_per_million": 2080.9473, "fully_vaccinated": 63566136, "name": "ئەڵمانیا", "percent_fully_vaccinated": 75.596375, "percent_vaccinated": 77.15449, "population": 84086227, "total_vaccinated": 64876300, "vaccine_doses": 193241460 }, "DJ": { "cases": 15690, "deaths": 189, "deaths_per_million": 166.21214, "fully_vaccinated": 401208, "name": "جیبووتی", "percent_fully_vaccinated": 35.28341, "percent_vaccinated": 37.074368, "population": 1137101, "total_vaccinated": 421573, "vaccine_doses": 723789 }, "DK": { "cases": 3453827, "deaths": 10012, "deaths_per_million": 1696.1152, "fully_vaccinated": 4712002, "name": "دانمارک", "percent_fully_vaccinated": 79.82519, "percent_vaccinated": 80.40999, "population": 5902901, "total_vaccinated": 4746522, "vaccine_doses": 14961517 }, "DM": { "cases": 16047, "deaths": 74, "deaths_per_million": 1107.0055, "fully_vaccinated": 30659, "name": "دۆمینیکا", "percent_fully_vaccinated": 45.864437, "percent_vaccinated": 49.358982, "population": 66847, "total_vaccinated": 32995, "vaccine_doses": 67647 }, "DO": { "cases": 661103, "deaths": 4384, "deaths_per_million": 390.3574, "fully_vaccinated": 6130483, "name": "کۆماری دۆمینیکان", "percent_fully_vaccinated": 54.586662, "percent_vaccinated": 65.5985, "population": 11230734, "total_vaccinated": 7367193, "vaccine_doses": 16431089 }, "DZ": { "cases": 272440, "deaths": 6881, "deaths_per_million": 151.30595, "fully_vaccinated": 6481186, "name": "جەزائیر", "percent_fully_vaccinated": 14.251447, "percent_vaccinated": 17.239624, "population": 45477391, "total_vaccinated": 7840131, "vaccine_doses": 15267442 }, "EC": { "cases": 1082356, "deaths": 36064, "deaths_per_million": 2023.3507, "fully_vaccinated": 14249559, "name": "ئێکوادۆر", "percent_fully_vaccinated": 79.94636, "percent_vaccinated": 86.09671, "population": 17823900, "total_vaccinated": 15345791, "vaccine_doses": 39585084 }, "EE": { "cases": 619786, "deaths": 3442, "deaths_per_million": 2549.454, "fully_vaccinated": 862739, "name": "ئیستۆنیا", "percent_fully_vaccinated": 63.90219, "percent_vaccinated": 64.45496, "population": 1350093, "total_vaccinated": 870202, "vaccine_doses": 2171520 }, "EG": { "cases": 516023, "deaths": 24830, "deaths_per_million": 220.47935, "fully_vaccinated": 42337176, "name": "میسر", "percent_fully_vaccinated": 37.59353, "percent_vaccinated": 50.53117, "population": 112618252, "total_vaccinated": 56907320, "vaccine_doses": 112673540 }, "EH": { "name": "سەحرای ڕۆژاوا", "population": 568746 }, "ER": { "cases": 10189, "deaths": 103, "deaths_per_million": 30.210152, "fully_vaccinated": null, "name": "ئێریتریا", "percent_vaccinated": null, "population": 3409450, "total_vaccinated": null, "vaccine_doses": null }, "ES": { "cases": 13980340, "deaths": 121886, "deaths_per_million": 2548.4028, "fully_vaccinated": 40739124, "name": "ئیسپانیا", "percent_fully_vaccinated": 85.17771, "percent_vaccinated": 86.45751, "population": 47828386, "total_vaccinated": 41351230, "vaccine_doses": 119228504 }, "ET": { "cases": 501339, "deaths": 7574, "deaths_per_million": 60.406296, "fully_vaccinated": 43653010, "name": "ئیتیۆپیا", "percent_fully_vaccinated": 34.815372, "percent_vaccinated": 41.86291, "population": 125384285, "total_vaccinated": 52489510, "vaccine_doses": 68856790 }, "EU": { "cases": 186989386, "deaths": 1271086, "deaths_per_million": 2832.6775, "fully_vaccinated": 329857900, "name": "یەکێتیی ئەورووپا", "note": "Data on [[member states of the European Union]] are individually listed, but are also summed here for convenience. They are not double-counted in world totals.", "percent_fully_vaccinated": 73.510445, "percent_vaccinated": 75.43216, "population": 449113463, "total_vaccinated": 338481060, "vaccine_doses": 977141100 }, "FI": { "cases": 1518795, "deaths": 11466, "deaths_per_million": 2058.7866, "fully_vaccinated": 4347113, "name": "فینلاند", "percent_fully_vaccinated": 78.054924, "percent_vaccinated": 81.236206, "population": 5569300, "total_vaccinated": 4524288, "vaccine_doses": 13327120 }, "FJ": { "cases": 69047, "deaths": 885, "deaths_per_million": 962.555, "fully_vaccinated": 641194, "name": "فیجی", "percent_fully_vaccinated": 69.73836, "percent_vaccinated": 77.44217, "population": 919428, "total_vaccinated": 712025, "vaccine_doses": 1555182 }, "FK": { "cases": 1923, "deaths": 0, "deaths_per_million": 0, "fully_vaccinated": 1775, "name": "دوورگەکانی فۆڵکلاند", "percent_fully_vaccinated": 50.497868, "percent_vaccinated": 74.87909, "population": 3515, "total_vaccinated": 2632, "vaccine_doses": 4407 }, "FM": { "cases": 31765, "deaths": 62, "deaths_per_million": 552.9691, "fully_vaccinated": null, "name": "ویلایەتە فیدراڵییەکانی مایکرۆنیزیا", "percent_vaccinated": null, "population": 112122, "total_vaccinated": null, "vaccine_doses": null }, "FO": { "cases": 34658, "deaths": 28, "deaths_per_million": 518.1443, "fully_vaccinated": 40895, "name": "دوورگەکانی فارۆ", "percent_fully_vaccinated": 75.67683, "percent_vaccinated": 77.19425, "population": 54039, "total_vaccinated": 41715, "vaccine_doses": 103894 }, "FR": { "cases": 39061500, "deaths": 168207, "deaths_per_million": 2616.8914, "fully_vaccinated": 53192480, "name": "فەڕەنسا", "percent_fully_vaccinated": 80.257324, "percent_vaccinated": 82.49821, "population": 66277412, "total_vaccinated": 54677680, "vaccine_doses": 158060080 }, "GA": { "cases": 49069, "deaths": 307, "deaths_per_million": 126.29847, "fully_vaccinated": 257471, "name": "گابۆن", "percent_fully_vaccinated": 10.592245, "percent_vaccinated": 12.804443, "population": 2430750, "total_vaccinated": 311244, "vaccine_doses": 572672 }, "GB": { "cases": 25122084, "deaths": 232112, "deaths_per_million": 3404.4343, "fully_vaccinated": 50745900, "name": "شانشینی یەکگرتوو", "percent_fully_vaccinated": 74.43005, "percent_vaccinated": 78.91978, "population": 68179315, "total_vaccinated": 53806964, "vaccine_doses": 151248820 }, "GD": { "cases": 19693, "deaths": 238, "deaths_per_million": 2035.4407, "fully_vaccinated": 39034, "name": "گرینادا", "percent_fully_vaccinated": 33.38294, "percent_vaccinated": 37.836105, "population": 116928, "total_vaccinated": 44241, "vaccine_doses": 90686 }, "GE": { "cases": 1864337, "deaths": 17151, "deaths_per_million": 4519.6274, "fully_vaccinated": 1276173, "name": "Georgia", "percent_fully_vaccinated": 33.62968, "percent_vaccinated": 43.59945, "population": 3794782, "total_vaccinated": 1654504, "vaccine_doses": 2930677 }, "GF": { "cases": 98041, "deaths": 413, "deaths_per_million": 1384.4241, "name": "گویانای فەڕەنسی", "population": 298319 }, "GG": { "cases": 35326, "deaths": 67, "deaths_per_million": 1050.9803, "fully_vaccinated": 52710, "name": "Guernsey", "percent_fully_vaccinated": 82.68235, "percent_vaccinated": 85.05569, "population": 63750, "total_vaccinated": 54223, "vaccine_doses": 178525 }, "GH": { "cases": 172843, "deaths": 1463, "deaths_per_million": 44.133858, "fully_vaccinated": 10780003, "name": "گانا", "percent_fully_vaccinated": 32.519695, "percent_vaccinated": 41.82365, "population": 33149152, "total_vaccinated": 13864186, "vaccine_doses": 25624828 }, "GI": { "cases": 20550, "deaths": 113, "deaths_per_million": 3002.8435, "fully_vaccinated": 41465, "name": "گیبرالتار", "percent_fully_vaccinated": 110.18841, "percent_vaccinated": 112.07515, "population": 37631, "total_vaccinated": 42175, "vaccine_doses": 132810 }, "GL": { "cases": 11971, "deaths": 21, "deaths_per_million": 374.90628, "fully_vaccinated": 38511, "name": "گرینلەند", "percent_fully_vaccinated": 68.75246, "percent_vaccinated": 73.60124, "population": 56014, "total_vaccinated": 41227, "vaccine_doses": 79738 }, "GM": { "cases": 12627, "deaths": 372, "deaths_per_million": 141.09766, "fully_vaccinated": 539186, "name": "گامبیا", "percent_fully_vaccinated": 20.451042, "percent_vaccinated": 25.576376, "population": 2636472, "total_vaccinated": 674314, "vaccine_doses": 1444492 }, "GN": { "cases": 38594, "deaths": 468, "deaths_per_million": 33.297436, "fully_vaccinated": 5853990, "name": "گینێ", "percent_fully_vaccinated": 41.650185, "percent_vaccinated": 62.010365, "population": 14055136, "total_vaccinated": 8715641, "vaccine_doses": 12049511 }, "GP": { "cases": 203235, "deaths": 1021, "deaths_per_million": 2654.0022, "name": "گوادلۆپ", "population": 384702 }, "GQ": { "cases": 17130, "deaths": 183, "deaths_per_million": 101.466606, "fully_vaccinated": 214032, "name": "گینێی ئیستوایی", "percent_fully_vaccinated": 11.867269, "percent_vaccinated": 14.976527, "population": 1803549, "total_vaccinated": 270109, "vaccine_doses": 488738 }, "GR": { "cases": 5868533, "deaths": 40254, "deaths_per_million": 3865.9375, "fully_vaccinated": 7647076, "name": "یۆنان", "percent_fully_vaccinated": 73.44144, "percent_vaccinated": 76.23573, "population": 10412481, "total_vaccinated": 7938031, "vaccine_doses": 22467978 }, "GS": { "name": "South Georgia and the South Sandwich Islands" }, "GT": { "cases": 1256348, "deaths": 20209, "deaths_per_million": 1132.2915, "fully_vaccinated": 7130895, "name": "گواتیمالا", "percent_fully_vaccinated": 39.953743, "percent_vaccinated": 50.078354, "population": 17847877, "total_vaccinated": 8937923, "vaccine_doses": 20383476 }, "GU": { "cases": 52287, "deaths": 419, "deaths_per_million": 2536.427, "name": "گوام", "population": 165193 }, "GW": { "cases": 9614, "deaths": 177, "deaths_per_million": 84.06415, "fully_vaccinated": 547637, "name": "گینێ بیساو", "percent_fully_vaccinated": 26.0094, "percent_vaccinated": 35.480625, "population": 2105535, "total_vaccinated": 747057, "vaccine_doses": 920752 }, "GY": { "cases": 75858, "deaths": 1312, "deaths_per_million": 1596.8103, "fully_vaccinated": 384507, "name": "گویانا", "percent_fully_vaccinated": 46.797615, "percent_vaccinated": 60.555866, "population": 821638, "total_vaccinated": 497550, "vaccine_doses": 967861 }, "HK": { "cases": 2876106, "deaths": 13466, "deaths_per_million": 1798.137, "fully_vaccinated": 6803288, "name": "ھۆنگ کۆنگ", "percent_fully_vaccinated": 91.124664, "percent_vaccinated": 92.68869, "population": 7465913, "total_vaccinated": 6920057, "vaccine_doses": 21012392 }, "HN": { "cases": 473131, "deaths": 11114, "deaths_per_million": 1062.1299, "fully_vaccinated": 5853689, "name": "ھۆندووراس", "percent_fully_vaccinated": 55.94186, "percent_vaccinated": 63.037926, "population": 10463880, "total_vaccinated": 6596213, "vaccine_doses": 17074860 }, "HR": { "cases": 1371705, "deaths": 18806, "deaths_per_million": 4813.3735, "fully_vaccinated": 2251809, "name": "کرواتیا", "percent_fully_vaccinated": 57.63479, "percent_vaccinated": 59.457554, "population": 3907031, "total_vaccinated": 2323025, "vaccine_doses": 5435966 }, "HT": { "cases": 35009, "deaths": 860, "deaths_per_million": 74.759186, "fully_vaccinated": 366339, "name": "ھایتی", "percent_fully_vaccinated": 3.1845589, "percent_vaccinated": 4.5324583, "population": 11503603, "total_vaccinated": 521396, "vaccine_doses": 680104 }, "HU": { "cases": 2240901, "deaths": 49124, "deaths_per_million": 5072.536, "fully_vaccinated": 6206710, "name": "مەجارستان", "percent_fully_vaccinated": 64.090385, "percent_vaccinated": 66.29646, "population": 9684308, "total_vaccinated": 6420354, "vaccine_doses": 16701238 }, "ID": { "cases": 6830274, "deaths": 162059, "deaths_per_million": 581.20966, "fully_vaccinated": 174965140, "name": "ئیندۆنیزیا", "percent_fully_vaccinated": 62.749634, "percent_vaccinated": 73.31313, "population": 278830527, "total_vaccinated": 204419400, "vaccine_doses": 448199870 }, "IE": { "cases": 1749995, "deaths": 9785, "deaths_per_million": 1914.8672, "fully_vaccinated": 4065584, "name": "ئیرلەند", "percent_fully_vaccinated": 79.5611, "percent_vaccinated": 80.47407, "population": 5110015, "total_vaccinated": 4112237, "vaccine_doses": 11148281 }, "IL": { "cases": 4841703, "deaths": 12707, "deaths_per_million": 1395.8915, "fully_vaccinated": 6385731, "name": "ئیسرائیل", "percent_fully_vaccinated": 70.14864, "percent_vaccinated": 77.50582, "population": 9103143, "total_vaccinated": 7055466, "vaccine_doses": 18852564 }, "IM": { "cases": 38008, "deaths": 116, "deaths_per_million": 1378.5236, "fully_vaccinated": 67106, "name": "Isle of Man", "percent_fully_vaccinated": 79.74759, "percent_vaccinated": 82.66388, "population": 84148, "total_vaccinated": 69560, "vaccine_doses": 189994 }, "IN": { "cases": 45056221, "deaths": 533849, "deaths_per_million": 374.51965, "fully_vaccinated": 951990500, "name": "ھیندستان", "percent_fully_vaccinated": 66.78652, "percent_vaccinated": 72.07957, "population": 1425423209, "total_vaccinated": 1027438900, "vaccine_doses": 2206868000 }, "IO": { "name": "British Indian Ocean Territory" }, "IQ": { "cases": 2465545, "deaths": 25375, "deaths_per_million": 575.78125, "fully_vaccinated": 7944775, "name": "عێراق", "percent_fully_vaccinated": 18.0274, "percent_vaccinated": 25.715412, "population": 44070556, "total_vaccinated": 11332925, "vaccine_doses": 19557364 }, "IR": { "cases": 7627863, "deaths": 146837, "deaths_per_million": 1640.1925, "fully_vaccinated": 58585264, "name": "ئێران", "percent_fully_vaccinated": 65.44067, "percent_vaccinated": 72.82924, "population": 89524247, "total_vaccinated": 65199830, "vaccine_doses": 155461760 }, "IS": { "cases": 211318, "deaths": 186, "deaths_per_million": 489.00012, "fully_vaccinated": 297934, "name": "ئایسلەند", "percent_fully_vaccinated": 78.32783, "percent_vaccinated": 81.43955, "population": 380368, "total_vaccinated": 309770, "vaccine_doses": 903424 }, "IT": { "cases": 26969918, "deaths": 198523, "deaths_per_million": 3329.8555, "fully_vaccinated": 49484584, "name": "ئیتاڵیا", "note_vaccination": "Includes [[ڤاتیکان]]", "percent_fully_vaccinated": 83.00122, "percent_vaccinated": 85.436905, "population": 59619106, "total_vaccinated": 50936720, "vaccine_doses": 150321540 }, "JE": { "cases": 66391, "deaths": 161, "deaths_per_million": 1555.6608, "fully_vaccinated": 81882, "name": "Jersey", "percent_fully_vaccinated": 79.11839, "percent_vaccinated": 81.51759, "population": 103493, "total_vaccinated": 84365, "vaccine_doses": 266953 }, "JM": { "cases": 157694, "deaths": 3634, "deaths_per_million": 1279.9606, "fully_vaccinated": 760800, "name": "جامایکا", "percent_fully_vaccinated": 26.796753, "percent_vaccinated": 30.28276, "population": 2839150, "total_vaccinated": 859773, "vaccine_doses": 1529113 }, "JO": { "cases": 1746997, "deaths": 14122, "deaths_per_million": 1254.5897, "fully_vaccinated": 4558313, "name": "ئوردن", "percent_fully_vaccinated": 40.495773, "percent_vaccinated": 42.83461, "population": 11256269, "total_vaccinated": 4821579, "vaccine_doses": 10057975 }, "JP": { "cases": 33803572, "deaths": 74694, "deaths_per_million": 597.56354, "fully_vaccinated": 103455224, "name": "ژاپۆن", "percent_fully_vaccinated": 82.76578, "percent_vaccinated": 83.79367, "population": 124997585, "total_vaccinated": 104740060, "vaccine_doses": 433356600 }, "KE": { "cases": 344162, "deaths": 5689, "deaths_per_million": 104.86161, "fully_vaccinated": 11090440, "name": "کینیا", "percent_fully_vaccinated": 20.442282, "percent_vaccinated": 26.716526, "population": 54252458, "total_vaccinated": 14494372, "vaccine_doses": 23750432 }, "KG": { "cases": 88953, "deaths": 1024, "deaths_per_million": 147.21544, "fully_vaccinated": 1406016, "name": "قرغیزستان", "percent_fully_vaccinated": 20.2136, "percent_vaccinated": 24.965395, "population": 6955792, "total_vaccinated": 1736541, "vaccine_doses": 3661335 }, "KH": { "cases": 139326, "deaths": 3056, "deaths_per_million": 177.65665, "fully_vaccinated": 14693274, "name": "کەمبۆدیا", "percent_fully_vaccinated": 85.417465, "percent_vaccinated": 89.0415, "population": 17201721, "total_vaccinated": 15316670, "vaccine_doses": 47826644 }, "KI": { "cases": 5085, "deaths": 24, "deaths_per_million": 183.932, "fully_vaccinated": 81474, "name": "کیریباس", "percent_fully_vaccinated": 62.44032, "percent_vaccinated": 77.32808, "population": 130483, "total_vaccinated": 100900, "vaccine_doses": 219980 }, "KM": { "cases": 9109, "deaths": 160, "deaths_per_million": 191.8026, "fully_vaccinated": 397080, "name": "دوورگەکانی قەمەر", "percent_fully_vaccinated": 47.60061, "percent_vaccinated": 52.60486, "population": 834191, "total_vaccinated": 438825, "vaccine_doses": 835021 }, "KN": { "cases": 6607, "deaths": 46, "deaths_per_million": 984.33624, "fully_vaccinated": 27000, "name": "سەینت کیتس و نیڤیس", "percent_fully_vaccinated": 57.776257, "percent_vaccinated": 72.314476, "population": 46732, "total_vaccinated": 33794, "vaccine_doses": 64297 }, "KP": { "cases": 0, "deaths": 0, "deaths_per_million": 0, "fully_vaccinated": 0, "name": "کۆریای باکوور", "percent_fully_vaccinated": 0, "percent_vaccinated": 0, "population": 26328843, "total_vaccinated": 0, "vaccine_doses": 0 }, "KR": { "cases": 34571873, "deaths": 35934, "deaths_per_million": 693.9408, "fully_vaccinated": 44347430, "name": "کۆریای باشوور", "percent_fully_vaccinated": 85.64171, "percent_vaccinated": 86.44801, "population": 51782515, "total_vaccinated": 44764956, "vaccine_doses": 129647784 }, "KW": { "cases": 667290, "deaths": 2570, "deaths_per_million": 559.97217, "fully_vaccinated": 3346176, "name": "کووەیت", "percent_fully_vaccinated": 72.90916, "percent_vaccinated": 75.33473, "population": 4589514, "total_vaccinated": 3457498, "vaccine_doses": 8261221 }, "KY": { "cases": 31472, "deaths": 37, "deaths_per_million": 516.6876, "fully_vaccinated": 60696, "name": "دوورگەکانی کەیمەن", "percent_fully_vaccinated": 84.75911, "percent_vaccinated": 86.737885, "population": 71610, "total_vaccinated": 62113, "vaccine_doses": 152148 }, "KZ": { "cases": 1504370, "deaths": 19072, "deaths_per_million": 951.9526, "fully_vaccinated": 10629063, "name": "کازاخستان", "percent_fully_vaccinated": 53.0535, "percent_vaccinated": 54.196712, "population": 20034612, "total_vaccinated": 10858101, "vaccine_doses": 38355604 }, "LA": { "cases": 219060, "deaths": 671, "deaths_per_million": 88.768265, "fully_vaccinated": 5222417, "name": "لاوس", "percent_fully_vaccinated": 69.08865, "percent_vaccinated": 77.902405, "population": 7559008, "total_vaccinated": 5888649, "vaccine_doses": 11111066 }, "LB": { "cases": 1239904, "deaths": 10947, "deaths_per_million": 1905.6515, "fully_vaccinated": 2414223, "name": "لوبنان", "percent_fully_vaccinated": 42.026745, "percent_vaccinated": 47.701817, "population": 5744492, "total_vaccinated": 2740227, "vaccine_doses": 5814699 }, "LC": { "cases": 30254, "deaths": 410, "deaths_per_million": 2293.1418, "fully_vaccinated": 54971, "name": "سەینت لووسیا", "percent_fully_vaccinated": 30.74544, "percent_vaccinated": 33.636475, "population": 178794, "total_vaccinated": 60140, "vaccine_doses": 122977 }, "LI": { "cases": 21649, "deaths": 89, "deaths_per_million": 2262.4434, "fully_vaccinated": 26466, "name": "لیختنشتاین", "percent_fully_vaccinated": 67.25, "percent_vaccinated": 68.05379, "population": 39338, "total_vaccinated": 26771, "vaccine_doses": 74337 }, "LK": { "cases": 672812, "deaths": 16907, "deaths_per_million": 740.39966, "fully_vaccinated": 14752827, "name": "سریلانکا", "percent_fully_vaccinated": 64.60631, "percent_vaccinated": 75.0768, "population": 22834965, "total_vaccinated": 17143760, "vaccine_doses": 40116590 }, "LR": { "cases": 7932, "deaths": 294, "deaths_per_million": 54.71501, "fully_vaccinated": 3730967, "name": "لیبێریا", "percent_fully_vaccinated": 69.43534, "percent_vaccinated": 72.65189, "population": 5373297, "total_vaccinated": 3903802, "vaccine_doses": 4460668 }, "LS": { "cases": 36140, "deaths": 709, "deaths_per_million": 310.13354, "fully_vaccinated": 938088, "name": "لیسۆتۆ", "percent_fully_vaccinated": 41.03421, "percent_vaccinated": 44.357975, "population": 2286112, "total_vaccinated": 1014073, "vaccine_doses": 1339097 }, "LT": { "cases": 1448719, "deaths": 9931, "deaths_per_million": 3525.478, "fully_vaccinated": 1881106, "name": "لیتوانیا", "percent_fully_vaccinated": 66.77875, "percent_vaccinated": 69.51908, "population": 2816923, "total_vaccinated": 1958299, "vaccine_doses": 4604858 }, "LU": { "cases": 401725, "deaths": 1000, "deaths_per_million": 1530.6552, "fully_vaccinated": 37868, "name": "لۆکسمبۆرگ", "percent_fully_vaccinated": 5.796285, "percent_vaccinated": 73.770996, "population": 653315, "total_vaccinated": 481957, "vaccine_doses": 1374547 }, "LV": { "cases": 977804, "deaths": 7741, "deaths_per_million": 4115.235, "fully_vaccinated": 1305976, "name": "لاتڤیا", "percent_fully_vaccinated": 69.4277, "percent_vaccinated": 71.565216, "population": 1881059, "total_vaccinated": 1346184, "vaccine_doses": 2979624 }, "LY": { "cases": 507269, "deaths": 6437, "deaths_per_million": 891.0818, "fully_vaccinated": 1236102, "name": "لیبیا", "percent_fully_vaccinated": 17.111511, "percent_vaccinated": 32.065197, "population": 7223804, "total_vaccinated": 2316327, "vaccine_doses": 3739158 }, "MA": { "cases": 1279115, "deaths": 16305, "deaths_per_million": 436.791, "fully_vaccinated": 23521988, "name": "مەغریب", "percent_fully_vaccinated": 63.012527, "percent_vaccinated": 67.02596, "population": 37329068, "total_vaccinated": 25020168, "vaccine_doses": 55389600 }, "MC": { "cases": 17181, "deaths": 67, "deaths_per_million": 1720.154, "fully_vaccinated": 25667, "name": "مۆناکۆ", "percent_fully_vaccinated": 65.8973, "percent_vaccinated": 74.13351, "population": 38950, "total_vaccinated": 28875, "vaccine_doses": 71929 }, "MD": { "cases": 656467, "deaths": 12290, "deaths_per_million": 4042.7817, "fully_vaccinated": 1078961, "name": "مۆلدۆڤا", "percent_fully_vaccinated": 35.492302, "percent_vaccinated": 36.49767, "population": 3039986, "total_vaccinated": 1109524, "vaccine_doses": 2293086 }, "ME": { "cases": 251280, "deaths": 2654, "deaths_per_million": 4317.9116, "fully_vaccinated": 284869, "name": "مۆنتینیگرۆ", "percent_fully_vaccinated": 46.346615, "percent_vaccinated": 47.63418, "population": 614649, "total_vaccinated": 292783, "vaccine_doses": 679171 }, "MF": { "cases": 12324, "deaths": 46, "deaths_per_million": 1591.7506, "name": "Collectivity of Saint Martin", "population": 28899 }, "MG": { "cases": 68853, "deaths": 1428, "deaths_per_million": 46.91618, "fully_vaccinated": 2628849, "name": "ماداگاسکار", "percent_fully_vaccinated": 8.636944, "percent_vaccinated": 8.904759, "population": 30437261, "total_vaccinated": 2710365, "vaccine_doses": 3092063 }, "MH": { "cases": 16297, "deaths": 17, "deaths_per_million": 424.0036, "fully_vaccinated": null, "name": "دوورگەکانی مارشاڵ", "percent_vaccinated": null, "population": 40094, "total_vaccinated": null, "vaccine_doses": null }, "MK": { "cases": 352093, "deaths": 9991, "deaths_per_million": 5429.195, "fully_vaccinated": 838181, "name": "مەقدوونیای باکوور", "percent_fully_vaccinated": 45.547474, "percent_vaccinated": 46.438065, "population": 1840236, "total_vaccinated": 854570, "vaccine_doses": 1862987 }, "ML": { "cases": 33236, "deaths": 743, "deaths_per_million": 32.20264, "fully_vaccinated": 3633589, "name": "مالی", "percent_fully_vaccinated": 15.748474, "percent_vaccinated": 18.8721, "population": 23072641, "total_vaccinated": 4354292, "vaccine_doses": 5922585 }, "MM": { "cases": 643401, "deaths": 19494, "deaths_per_million": 362.63324, "fully_vaccinated": 35937796, "name": "میانمار", "percent_fully_vaccinated": 66.85257, "percent_vaccinated": 77.29614, "population": 53756791, "total_vaccinated": 41551930, "vaccine_doses": 93477100 }, "MN": { "cases": 1011489, "deaths": 2136, "deaths_per_million": 630.83, "fully_vaccinated": 2185282, "name": "مەنگۆلیا", "percent_fully_vaccinated": 64.53846, "percent_vaccinated": 67.45445, "population": 3386015, "total_vaccinated": 2284018, "vaccine_doses": 5668144 }, "MO": { "cases": 3514, "deaths": 121, "deaths_per_million": 174.056, "fully_vaccinated": 642266, "name": "ماکاو", "percent_fully_vaccinated": 91.18433, "percent_vaccinated": 96.499374, "population": 704360, "total_vaccinated": 679703, "vaccine_doses": 1802985 }, "MP": { "cases": 14985, "deaths": 41, "deaths_per_million": 889.3516, "name": "Northern Mariana Islands", "population": 46101 }, "MQ": { "cases": 230354, "deaths": 1104, "deaths_per_million": 3159.1418, "name": "مارتینیک", "population": 349462 }, "MR": { "cases": 63891, "deaths": 997, "deaths_per_million": 204.48581, "fully_vaccinated": 1540597, "name": "مۆریتانیا", "percent_fully_vaccinated": 31.597816, "percent_vaccinated": 43.148228, "population": 4875644, "total_vaccinated": 2103754, "vaccine_doses": 4075874 }, "MS": { "cases": 1403, "deaths": 8, "deaths_per_million": 1787.31, "fully_vaccinated": 1952, "name": "Montserrat", "percent_fully_vaccinated": 43.610367, "percent_vaccinated": 47.006256, "population": 4476, "total_vaccinated": 2104, "vaccine_doses": 4619 }, "MT": { "cases": 125608, "deaths": 1130, "deaths_per_million": 2139.3655, "fully_vaccinated": 471565, "name": "ماڵتا", "percent_fully_vaccinated": 89.27875, "percent_vaccinated": 90.677475, "population": 528194, "total_vaccinated": 478953, "vaccine_doses": 1408793 }, "MU": { "cases": 332300, "deaths": 1074, "deaths_per_million": 841.60443, "fully_vaccinated": 1088142, "name": "مۆریس", "percent_fully_vaccinated": 85.26863, "percent_vaccinated": 88.06074, "population": 1276134, "total_vaccinated": 1123773, "vaccine_doses": 2616012 }, "MV": { "cases": 186694, "deaths": 316, "deaths_per_million": 602.92, "fully_vaccinated": 385167, "name": "ماڵدیڤ", "percent_fully_vaccinated": 73.488884, "percent_vaccinated": 76.18695, "population": 524116, "total_vaccinated": 399308, "vaccine_doses": 951764 }, "MW": { "cases": 89168, "deaths": 2686, "deaths_per_million": 130.58656, "fully_vaccinated": 4288014, "name": "مالاوی", "percent_fully_vaccinated": 20.847246, "percent_vaccinated": 26.416496, "population": 20568731, "total_vaccinated": 5433538, "vaccine_doses": 8503954 }, "MX": { "cases": 7632101, "deaths": 335153, "deaths_per_million": 2605.9006, "fully_vaccinated": 81849960, "name": "مەکسیک", "percent_fully_vaccinated": 63.640446, "percent_vaccinated": 75.55955, "population": 128613116, "total_vaccinated": 97179496, "vaccine_doses": 223158990 }, "MY": { "cases": 5329836, "deaths": 37351, "deaths_per_million": 1076.5375, "fully_vaccinated": 27551144, "name": "مالیزیا", "percent_fully_vaccinated": 79.40842, "percent_vaccinated": 81.101494, "population": 34695494, "total_vaccinated": 28138564, "vaccine_doses": 72657256 }, "MZ": { "cases": 233935, "deaths": 2252, "deaths_per_million": 68.960785, "fully_vaccinated": 21329744, "name": "مۆزامبیک", "percent_fully_vaccinated": 65.31598, "percent_vaccinated": 70.03147, "population": 32656242, "total_vaccinated": 22869646, "vaccine_doses": 34950856 }, "NA": { "cases": 172557, "deaths": 4110, "deaths_per_million": 1422.3087, "fully_vaccinated": 550978, "name": "نامیبیا", "percent_fully_vaccinated": 19.067173, "percent_vaccinated": 21.793749, "population": 2889668, "total_vaccinated": 629767, "vaccine_doses": 1005937 }, "NC": { "cases": 80203, "deaths": 314, "deaths_per_million": 1093.5813, "fully_vaccinated": 184816, "name": "New Caledonia", "percent_fully_vaccinated": 64.36666, "percent_vaccinated": 66.99927, "population": 287130, "total_vaccinated": 192375, "vaccine_doses": 480702 }, "NE": { "cases": 9591, "deaths": 315, "deaths_per_million": 12.444701, "fully_vaccinated": 5483001, "name": "نیجەر", "percent_fully_vaccinated": 21.661686, "percent_vaccinated": 24.685875, "population": 25311978, "total_vaccinated": 6248483, "vaccine_doses": 7372208 }, "NF": { "name": "دوورگەی نۆرفۆلک" }, "NG": { "cases": 267237, "deaths": 3155, "deaths_per_million": 14.138414, "fully_vaccinated": 81297810, "name": "نێجیریا", "percent_fully_vaccinated": 36.431763, "percent_vaccinated": 42.047527, "population": 223150906, "total_vaccinated": 93829430, "vaccine_doses": 133048024 }, "NI": { "cases": 17238, "deaths": 245, "deaths_per_million": 36.40058, "fully_vaccinated": 6126708, "name": "نیکاراگوا", "percent_fully_vaccinated": 91.026825, "percent_vaccinated": 95.15444, "population": 6730662, "total_vaccinated": 6404524, "vaccine_doses": 15507763 }, "NL": { "cases": 8657644, "deaths": 22986, "deaths_per_million": 1283.817, "fully_vaccinated": 11768644, "name": "ھۆڵەندا", "percent_fully_vaccinated": 65.73038, "percent_vaccinated": 70.2736, "population": 17904421, "total_vaccinated": 12582081, "vaccine_doses": 39764184 }, "NO": { "cases": 1552735, "deaths": 5732, "deaths_per_million": 1050.4332, "fully_vaccinated": 4061312, "name": "نەرویژ", "percent_fully_vaccinated": 74.42668, "percent_vaccinated": 79.66204, "population": 5456796, "total_vaccinated": 4346995, "vaccine_doses": 13020641 }, "NP": { "cases": 1003968, "deaths": 12034, "deaths_per_million": 404.97473, "fully_vaccinated": 24471044, "name": "نیپال", "percent_fully_vaccinated": 82.35129, "percent_vaccinated": 93.83405, "population": 29715435, "total_vaccinated": 27883196, "vaccine_doses": 62627628 }, "NR": { "cases": 5393, "deaths": 1, "deaths_per_million": 84.58806, "fully_vaccinated": 11346, "name": "نائووروو", "percent_fully_vaccinated": 95.97361, "percent_vaccinated": 110.86111, "population": 11822, "total_vaccinated": 13106, "vaccine_doses": 32157 }, "NU": { "cases": 1092, "deaths": 0, "deaths_per_million": 0, "fully_vaccinated": 1635, "name": "نیووەی", "percent_fully_vaccinated": 88.66595, "percent_vaccinated": 88.828636, "population": 1844, "total_vaccinated": 1638, "vaccine_doses": 4923 }, "NZ": { "cases": 2668236, "deaths": 4538, "deaths_per_million": 884.302, "fully_vaccinated": 4291717, "name": "نیوزیلاند", "percent_fully_vaccinated": 83.63098, "percent_vaccinated": 83.83779, "population": 5131731, "total_vaccinated": 4302330, "vaccine_doses": 13382576 }, "OM": { "cases": 399449, "deaths": 4628, "deaths_per_million": 978.3881, "fully_vaccinated": 3048826, "name": "عومان", "percent_fully_vaccinated": 64.45409, "percent_vaccinated": 69.33347, "population": 4730229, "total_vaccinated": 3279632, "vaccine_doses": 7108547 }, "PA": { "cases": 1045788, "deaths": 8843, "deaths_per_million": 2009.4188, "fully_vaccinated": 3178700, "name": "پەنەما", "percent_fully_vaccinated": 72.23046, "percent_vaccinated": 85.1223, "population": 4400775, "total_vaccinated": 3746041, "vaccine_doses": 9201276 }, "PE": { "cases": 4533862, "deaths": 221072, "deaths_per_million": 6604.0063, "fully_vaccinated": 28709644, "name": "پێروو", "percent_fully_vaccinated": 85.76331, "percent_vaccinated": 91.301895, "population": 33475436, "total_vaccinated": 30563708, "vaccine_doses": 91412580 }, "PF": { "cases": 79451, "deaths": 650, "deaths_per_million": 2318.216, "fully_vaccinated": 186803, "name": "French Polynesia", "percent_fully_vaccinated": 66.62304, "percent_vaccinated": 68.08708, "population": 280388, "total_vaccinated": 190908, "vaccine_doses": 502952 }, "PG": { "cases": 46864, "deaths": 670, "deaths_per_million": 65.665825, "fully_vaccinated": 321192, "name": "پاپوا گینێی نوێ", "percent_fully_vaccinated": 3.1479607, "percent_vaccinated": 3.744128, "population": 10203177, "total_vaccinated": 382020, "vaccine_doses": 737695 }, "PH": { "cases": 4140383, "deaths": 66864, "deaths_per_million": 586.70984, "fully_vaccinated": 78443970, "name": "فلیپین", "percent_fully_vaccinated": 68.83203, "percent_vaccinated": 72.5532, "population": 113964343, "total_vaccinated": 82684776, "vaccine_doses": 189317150 }, "PK": { "cases": 1580631, "deaths": 30656, "deaths_per_million": 125.79366, "fully_vaccinated": 140475870, "name": "پاکستان", "percent_fully_vaccinated": 57.64279, "percent_vaccinated": 67.93904, "population": 243700667, "total_vaccinated": 165567890, "vaccine_doses": 340974140 }, "PL": { "cases": 6843989, "deaths": 121221, "deaths_per_million": 3157.9702, "fully_vaccinated": 22705868, "name": "پۆڵەندا", "percent_fully_vaccinated": 59.15184, "percent_vaccinated": 59.877827, "population": 38385734, "total_vaccinated": 22984544, "vaccine_doses": 58634590 }, "PM": { "cases": 3426, "deaths": 2, "deaths_per_million": 347.22223, "name": "Saint Pierre and Miquelon", "population": 5760 }, "PN": { "cases": 4, "deaths": 0, "deaths_per_million": 0, "fully_vaccinated": 47, "name": "Pitcairn Islands", "percent_fully_vaccinated": 100, "percent_vaccinated": 100, "population": 47, "total_vaccinated": 47, "vaccine_doses": 117 }, "PR": { "cases": 1252713, "deaths": 5938, "deaths_per_million": 1832.1664, "name": "پۆرتۆ ڕیکۆ", "population": 3240972 }, "PS": { "cases": 703228, "deaths": 5708, "deaths_per_million": 1075.9105, "fully_vaccinated": 1776973, "name": "Palestine", "percent_fully_vaccinated": 33.49446, "percent_vaccinated": 37.938984, "population": 5305274, "total_vaccinated": 2012767, "vaccine_doses": 3748571 }, "PT": { "cases": 5671925, "deaths": 29663, "deaths_per_million": 2847.5366, "fully_vaccinated": 8909769, "name": "پورتوگال", "percent_fully_vaccinated": 85.53044, "percent_vaccinated": 94.28189, "population": 10417074, "total_vaccinated": 9821414, "vaccine_doses": 28314796 }, "PW": { "cases": 6372, "deaths": 10, "deaths_per_million": 562.3032, "name": "پالاو", "population": 17784 }, "PY": { "cases": 735759, "deaths": 19880, "deaths_per_million": 2940.6284, "fully_vaccinated": 3550673, "name": "پاراگوای", "percent_fully_vaccinated": 52.521175, "percent_vaccinated": 59.107147, "population": 6760460, "total_vaccinated": 3995915, "vaccine_doses": 9954852 }, "QA": { "cases": 514524, "deaths": 690, "deaths_per_million": 238.55077, "fully_vaccinated": 2852178, "name": "قەتەر", "percent_fully_vaccinated": 98.60714, "percent_vaccinated": 98.60714, "population": 2892466, "total_vaccinated": 2852178, "vaccine_doses": 7609178 }, "RE": { "cases": 494595, "deaths": 921, "deaths_per_million": 1056.7465, "name": "ڕیۆنیۆن", "population": 871543 }, "RO": { "cases": 3604142, "deaths": 69096, "deaths_per_million": 3604.988, "fully_vaccinated": 8114769, "name": "ڕۆمانیا", "percent_fully_vaccinated": 42.337685, "percent_vaccinated": 28.562483, "population": 19166776, "total_vaccinated": 5474507, "vaccine_doses": 16827486 }, "RS": { "cases": 2568005, "deaths": 18057, "deaths_per_million": 2658.8762, "fully_vaccinated": 3278198, "name": "سڕبیا", "percent_fully_vaccinated": 48.271156, "percent_vaccinated": 49.38844, "population": 6791215, "total_vaccinated": 3354075, "vaccine_doses": 8534688 }, "RU": { "cases": 24901467, "deaths": 404290, "deaths_per_million": 2777.1006, "fully_vaccinated": 79702400, "name": "ڕووسیا", "percent_fully_vaccinated": 54.74822, "percent_vaccinated": 61.19087, "population": 145579889, "total_vaccinated": 89081600, "vaccine_doses": 187374510 }, "RW": { "cases": 133274, "deaths": 1468, "deaths_per_million": 107.53771, "fully_vaccinated": 10399665, "name": "ڕواندا", "percent_fully_vaccinated": 76.182304, "percent_vaccinated": 79.735504, "population": 13651025, "total_vaccinated": 10884714, "vaccine_doses": 27322060 }, "SA": { "cases": 841469, "deaths": 9646, "deaths_per_million": 299.7947, "fully_vaccinated": 25433940, "name": "عەرەبستانی سعوودی", "percent_fully_vaccinated": 79.047905, "percent_vaccinated": 84.043724, "population": 32175351, "total_vaccinated": 27041364, "vaccine_doses": 68534630 }, "SB": { "cases": 25954, "deaths": 199, "deaths_per_million": 254.77707, "fully_vaccinated": 254352, "name": "دوورگەکانی سولەیمان", "percent_fully_vaccinated": 32.56435, "percent_vaccinated": 44.018948, "population": 781075, "total_vaccinated": 343821, "vaccine_doses": 625956 }, "SC": { "cases": 51899, "deaths": 172, "deaths_per_million": 1370.1576, "fully_vaccinated": 83565, "name": "سیشێل", "percent_fully_vaccinated": 66.56815, "percent_vaccinated": 70.51532, "population": 125533, "total_vaccinated": 88520, "vaccine_doses": 224558 }, "SD": { "cases": 63993, "deaths": 5046, "deaths_per_million": 102.1802, "fully_vaccinated": 13416394, "name": "سوودان", "percent_fully_vaccinated": 27.167852, "percent_vaccinated": 30.794699, "population": 49383344, "total_vaccinated": 15207452, "vaccine_doses": 28662108 }, "SE": { "cases": 2787610, "deaths": 29509, "deaths_per_million": 2813.775, "fully_vaccinated": 7593676, "name": "سوێد", "percent_fully_vaccinated": 72.40806, "percent_vaccinated": 74.14397, "population": 10487335, "total_vaccinated": 7775726, "vaccine_doses": 28312816 }, "SG": { "cases": 3006155, "deaths": 2024, "deaths_per_million": 358.23718, "fully_vaccinated": 5248693, "name": "سینگاپوور", "percent_fully_vaccinated": 92.89906, "percent_vaccinated": 93.57716, "population": 5649888, "total_vaccinated": 5287005, "vaccine_doses": 15302530 }, "SH": { "cases": 2166, "deaths": 0, "deaths_per_million": 0, "fully_vaccinated": 3531, "name": "Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha", "percent_fully_vaccinated": 65.76643, "percent_vaccinated": 81.225555, "population": 5369, "total_vaccinated": 4361, "vaccine_doses": 7892 }, "SI": { "cases": 1366935, "deaths": 9914, "deaths_per_million": 4686.9585, "fully_vaccinated": 1222225, "name": "سلۆڤێنیا", "percent_fully_vaccinated": 57.782104, "percent_vaccinated": 59.84226, "population": 2115231, "total_vaccinated": 1265802, "vaccine_doses": 3028400 }, "SJ": { "name": "Svalbard and Jan Mayen" }, "SK": { "cases": 1889970, "deaths": 21401, "deaths_per_million": 3910.1475, "fully_vaccinated": 2791711, "name": "سلۆڤاکیا", "percent_fully_vaccinated": 51.00697, "percent_vaccinated": 51.889565, "population": 5473195, "total_vaccinated": 2840017, "vaccine_doses": 7222380 }, "SL": { "cases": 7985, "deaths": 125, "deaths_per_million": 15.102439, "fully_vaccinated": 4961886, "name": "سیەرالیۆن", "percent_fully_vaccinated": 59.949265, "percent_vaccinated": 68.578636, "population": 8276809, "total_vaccinated": 5676123, "vaccine_doses": 9155936 }, "SM": { "cases": 25292, "deaths": 126, "deaths_per_million": 3693.6064, "fully_vaccinated": 23633, "name": "سان مارینۆ", "percent_fully_vaccinated": 69.27857, "percent_vaccinated": 77.2638, "population": 34113, "total_vaccinated": 26357, "vaccine_doses": 69338 }, "SN": { "cases": 89440, "deaths": 1972, "deaths_per_million": 111.72109, "fully_vaccinated": 1548665, "name": "سێنیگال", "percent_fully_vaccinated": 8.77376, "percent_vaccinated": 15.209795, "population": 17651099, "total_vaccinated": 2684696, "vaccine_doses": 3182308 }, "SO": { "cases": 27334, "deaths": 1361, "deaths_per_million": 76.45254, "fully_vaccinated": 7666835, "name": "سۆماڵیا", "percent_fully_vaccinated": 43.06752, "percent_vaccinated": 50.400066, "population": 17801895, "total_vaccinated": 8972167, "vaccine_doses": 10555834 }, "SR": { "cases": 82542, "deaths": 1406, "deaths_per_million": 2256.199, "fully_vaccinated": 237879, "name": "سورینام", "percent_fully_vaccinated": 38.172287, "percent_vaccinated": 42.9769, "population": 623172, "total_vaccinated": 267820, "vaccine_doses": 554588 }, "SS": { "cases": 18873, "deaths": 147, "deaths_per_million": 13.337961, "fully_vaccinated": 4273253, "name": "سوودانی باشوور", "percent_fully_vaccinated": 38.773117, "percent_vaccinated": 39.153057, "population": 11021175, "total_vaccinated": 4315127, "vaccine_doses": 4365547 }, "ST": { "cases": 6771, "deaths": 80, "deaths_per_million": 353.49274, "fully_vaccinated": 111986, "name": "ساوتۆمێ و پرینسیپی", "percent_fully_vaccinated": 49.482796, "percent_vaccinated": 61.974346, "population": 226313, "total_vaccinated": 140256, "vaccine_doses": 263863 }, "SV": { "cases": 202146, "deaths": 4230, "deaths_per_million": 673.53296, "fully_vaccinated": 4397817, "name": "ئێلسالڤادۆر", "percent_fully_vaccinated": 70.025406, "percent_vaccinated": 74.19961, "population": 6280316, "total_vaccinated": 4659970, "vaccine_doses": 11459448 }, "SX": { "cases": 11051, "deaths": 92, "deaths_per_million": 2182.0078, "fully_vaccinated": 26773, "name": "Sint Maarten", "percent_fully_vaccinated": 63.498802, "percent_vaccinated": 70.64962, "population": 42163, "total_vaccinated": 29788, "vaccine_doses": 66829 }, "SY": { "cases": 57423, "deaths": 3163, "deaths_per_million": 140.81453, "fully_vaccinated": 2358365, "name": "سووریا", "percent_fully_vaccinated": 10.499275, "percent_vaccinated": 14.671913, "population": 22462170, "total_vaccinated": 3295630, "vaccine_doses": 5090630 }, "SZ": { "cases": 75356, "deaths": 1427, "deaths_per_million": 1170.7075, "fully_vaccinated": 427335, "name": "ئێسواتینی", "percent_fully_vaccinated": 35.058464, "percent_vaccinated": 43.15702, "population": 1218921, "total_vaccinated": 526050, "vaccine_doses": 870205 }, "TC": { "cases": 6937, "deaths": 41, "deaths_per_million": 893.84985, "fully_vaccinated": 30710, "name": "دوورگەکانی تورکس و کایکۆس", "percent_fully_vaccinated": 66.95154, "percent_vaccinated": 71.540695, "population": 45869, "total_vaccinated": 32815, "vaccine_doses": 73907 }, "TD": { "cases": 7702, "deaths": 194, "deaths_per_million": 10.511874, "fully_vaccinated": 5020360, "name": "چاد", "percent_fully_vaccinated": 27.202782, "percent_vaccinated": 27.892593, "population": 18455319, "total_vaccinated": 5147667, "vaccine_doses": 9151765 }, "TF": { "name": "French Southern Territories" }, "TG": { "cases": 39564, "deaths": 290, "deaths_per_million": 35.941727, "fully_vaccinated": 1554066, "name": "تۆگۆ", "percent_fully_vaccinated": 19.260626, "percent_vaccinated": 27.954967, "population": 8068616, "total_vaccinated": 2255579, "vaccine_doses": 3423181 }, "TH": { "cases": 5527815, "deaths": 35015, "deaths_per_million": 488.1138, "fully_vaccinated": 53486090, "name": "تایلەند", "percent_fully_vaccinated": 74.56032, "percent_vaccinated": 79.46643, "population": 71735321, "total_vaccinated": 57005496, "vaccine_doses": 142635000 }, "TJ": { "cases": 17786, "deaths": 125, "deaths_per_million": 12.276292, "fully_vaccinated": 5191919, "name": "تاجیکستان", "percent_fully_vaccinated": 50.99001, "percent_vaccinated": 52.329185, "population": 10182228, "total_vaccinated": 5328277, "vaccine_doses": 20568164 }, "TK": { "cases": 80, "deaths": 0, "deaths_per_million": 0, "fully_vaccinated": 2203, "name": "توکیلاو", "percent_fully_vaccinated": 95.28547, "percent_vaccinated": 95.28547, "population": 2312, "total_vaccinated": 2203, "vaccine_doses": 5374 }, "TL": { "cases": 23460, "deaths": 138, "deaths_per_million": 100.781494, "fully_vaccinated": 801759, "name": "تیمۆری ڕۆژھەڵات", "percent_fully_vaccinated": 58.552513, "percent_vaccinated": 64.76584, "population": 1369299, "total_vaccinated": 886838, "vaccine_doses": 2028798 }, "TM": { "cases": 0, "deaths": 0, "deaths_per_million": 0, "fully_vaccinated": 4568901, "name": "تورکمانستان", "percent_fully_vaccinated": 63.19193, "percent_vaccinated": 63.82771, "population": 7230197, "total_vaccinated": 4614869, "vaccine_doses": 16775970 }, "TN": { "cases": 1153361, "deaths": 29423, "deaths_per_million": 2427.773, "fully_vaccinated": 6401841, "name": "توونس", "percent_fully_vaccinated": 52.823357, "percent_vaccinated": 73.41035, "population": 12119338, "total_vaccinated": 8896848, "vaccine_doses": 16553338 }, "TO": { "cases": 16992, "deaths": 13, "deaths_per_million": 123.74706, "fully_vaccinated": 77390, "name": "تۆنگا", "percent_fully_vaccinated": 73.66758, "percent_vaccinated": 83.1723, "population": 105053, "total_vaccinated": 87375, "vaccine_doses": 204737 }, "TR": { "cases": 17004726, "deaths": 101419, "deaths_per_million": 1164.9528, "fully_vaccinated": 53176960, "name": "تورکیا", "percent_fully_vaccinated": 61.081894, "percent_vaccinated": 66.554184, "population": 87058469, "total_vaccinated": 57941052, "vaccine_doses": 152543340 }, "TT": { "cases": 191496, "deaths": 4390, "deaths_per_million": 2934.643, "fully_vaccinated": 718969, "name": "ترینیداد و تۆباگۆ", "percent_fully_vaccinated": 48.061897, "percent_vaccinated": 50.430336, "population": 1495923, "total_vaccinated": 754399, "vaccine_doses": 1592148 }, "TV": { "cases": 2943, "deaths": 1, "deaths_per_million": 99.88014, "fully_vaccinated": 9505, "name": "تووڤالوو", "percent_fully_vaccinated": 94.93607, "percent_vaccinated": 97.512985, "population": 10012, "total_vaccinated": 9763, "vaccine_doses": 26783 }, "TW": { "cases": 9970937, "deaths": 17672, "deaths_per_million": 739.619, "fully_vaccinated": 20793088, "name": "تایوان", "percent_fully_vaccinated": 88.783066, "percent_vaccinated": 93.50615, "population": 23420107, "total_vaccinated": 21899240, "vaccine_doses": 68158990 }, "TZ": { "cases": 43655, "deaths": 846, "deaths_per_million": 13.073345, "fully_vaccinated": 32165792, "name": "تانزانیا", "percent_fully_vaccinated": 49.706203, "percent_vaccinated": 53.212738, "population": 64711822, "total_vaccinated": 34434932, "vaccine_doses": 39392420 }, "UA": { "cases": 5555544, "deaths": 109937, "deaths_per_million": 2678.2046, "fully_vaccinated": 15741036, "name": "ئوکراینا", "percent_fully_vaccinated": 38.347157, "percent_vaccinated": 39.628956, "population": 41048768, "total_vaccinated": 16267198, "vaccine_doses": 35735490 }, "UG": { "cases": 172234, "deaths": 3632, "deaths_per_million": 76.76583, "fully_vaccinated": 13061126, "name": "ئووگاندا", "percent_fully_vaccinated": 27.605951, "percent_vaccinated": 42.34208, "population": 47312718, "total_vaccinated": 20033188, "vaccine_doses": 26406936 }, "US": { "cases": 103436829, "deaths": 1239049, "deaths_per_million": 3627.893, "fully_vaccinated": 230637340, "name": "ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا", "note_vaccination": "Includes [[Freely Associated States]]", "percent_fully_vaccinated": 67.52983, "percent_vaccinated": 79.1216, "population": 341534041, "total_vaccinated": 270227170, "vaccine_doses": 676728770 }, "UY": { "cases": 1043295, "deaths": 7697, "deaths_per_million": 2269.8901, "fully_vaccinated": 2903186, "name": "ئوروگوای", "percent_fully_vaccinated": 85.616646, "percent_vaccinated": 88.780334, "population": 3390913, "total_vaccinated": 3010464, "vaccine_doses": 9037498 }, "UZ": { "cases": 175158, "deaths": 1016, "deaths_per_million": 29.079292, "fully_vaccinated": 18451780, "name": "ئۆزبەکستان", "percent_fully_vaccinated": 52.81149, "percent_vaccinated": 63.237354, "population": 34938953, "total_vaccinated": 22094470, "vaccine_doses": 83937950 }, "VA": { "cases": 26, "deaths": 0, "deaths_per_million": 0, "fully_vaccinated": null, "name": "ڤاتیکان", "percent_vaccinated": null, "population": 513, "total_vaccinated": null, "vaccine_doses": null }, "VC": { "cases": 9674, "deaths": 124, "deaths_per_million": 1214.9359, "fully_vaccinated": 31632, "name": "سەینت ڤینسەنت و گرینادینز", "percent_fully_vaccinated": 30.992622, "percent_vaccinated": 36.773365, "population": 102063, "total_vaccinated": 37532, "vaccine_doses": 73443 }, "VE": { "cases": 552790, "deaths": 5856, "deaths_per_million": 207.56378, "fully_vaccinated": 14966671, "name": "ڤێنیزوێلا", "percent_fully_vaccinated": 53.048817, "percent_vaccinated": 78.5355, "population": 28213015, "total_vaccinated": 22157232, "vaccine_doses": 37860990 }, "VG": { "cases": 7661, "deaths": 64, "deaths_per_million": 1669.0137, "fully_vaccinated": 18261, "name": "British Virgin Islands", "percent_fully_vaccinated": 47.621655, "percent_vaccinated": 50.764095, "population": 38346, "total_vaccinated": 19466, "vaccine_doses": 41453 }, "VI": { "cases": 25389, "deaths": 132, "deaths_per_million": 1525.6411, "name": "United States Virgin Islands", "population": 86521 }, "VN": { "cases": 11624000, "deaths": 43206, "deaths_per_million": 433.44418, "fully_vaccinated": 85961570, "name": "ڤیێتنام", "percent_fully_vaccinated": 86.23695, "percent_vaccinated": 90.7876, "population": 99680656, "total_vaccinated": 90497670, "vaccine_doses": 266492140 }, "VU": { "cases": 12019, "deaths": 14, "deaths_per_million": 44.71972, "fully_vaccinated": 162250, "name": "ڤانواتوو", "percent_fully_vaccinated": 51.82696, "percent_vaccinated": 56.418396, "population": 313061, "total_vaccinated": 176624, "vaccine_doses": 366638 }, "WF": { "cases": 3760, "deaths": 9, "deaths_per_million": 782.54065, "fully_vaccinated": 6803, "name": "والیس و فوتونا", "percent_fully_vaccinated": 59.15138, "percent_vaccinated": 62.168507, "population": 11501, "total_vaccinated": 7150, "vaccine_doses": 18058 }, "WS": { "cases": 17057, "deaths": 31, "deaths_per_million": 144.0052, "fully_vaccinated": 177954, "name": "ساموا", "percent_fully_vaccinated": 82.66549, "percent_vaccinated": 88.912994, "population": 215270, "total_vaccinated": 191403, "vaccine_doses": 453083 }, "XC": { "cases": null, "deaths": null, "fully_vaccinated": 313067, "name": "قوبرسی باکوور", "percent_fully_vaccinated": 81.78, "percent_vaccinated": 78.8, "population": 382836, "total_vaccinated": 301673, "vaccine_doses": 861519 }, "XK": { "cases": 274279, "deaths": 3212, "deaths_per_million": 1869.6703, "fully_vaccinated": 825082, "name": "کۆسۆڤۆ", "percent_fully_vaccinated": 48.027126, "percent_vaccinated": 52.787216, "population": 1717950, "total_vaccinated": 906858, "vaccine_doses": 1837446 }, "XT": {}, "XW": { "cases": 779277425, "deaths": 7115706, "deaths_per_million": 894.2203, "fully_vaccinated": 5197972500, "name": "جیھان", "note": "Countries which do not report data for a column are not included in that column's world total.", "note_vaccination": "Countries which do not report the number of people who have received at least one dose are not included in the world total.", "percent_fully_vaccinated": 65.10431, "percent_vaccinated": 70.706406, "population": 8021407196, "total_vaccinated": 5645247500, "vaccine_doses": 13724514000 }, "YE": { "cases": 11945, "deaths": 2159, "deaths_per_million": 56.484497, "fully_vaccinated": 807057, "name": "یەمەن", "percent_fully_vaccinated": 2.1114502, "percent_vaccinated": 2.7475743, "population": 38222878, "total_vaccinated": 1050202, "vaccine_doses": 1298654 }, "YT": { "cases": 42027, "deaths": 187, "deaths_per_million": 612.55444, "name": "Mayotte", "population": 305279 }, "ZA": { "cases": 4073188, "deaths": 102595, "deaths_per_million": 1644.7195, "fully_vaccinated": 21038796, "name": "ئەفریقای باشوور", "percent_fully_vaccinated": 33.727688, "percent_vaccinated": 38.81303, "population": 62378417, "total_vaccinated": 24210952, "vaccine_doses": 41798812 }, "ZM": { "cases": 349892, "deaths": 4078, "deaths_per_million": 202.35266, "deatmillion": 194.708, "fully_vaccinated": 9213802, "name": "زامبیا", "percent_fully_vaccinated": 45.719406, "percent_vaccinated": 58.113445, "population": 20152935, "total_vaccinated": 11711565, "vaccine_doses": 13615707 }, "ZW": { "cases": 266436, "deaths": 5740, "deaths_per_million": 357.2082, "fully_vaccinated": 5662119, "name": "زیمبابوی", "percent_fully_vaccinated": 35.236153, "percent_vaccinated": 46.83461, "population": 16069061, "total_vaccinated": 7525882, "vaccine_doses": 13935112 } } 4dvtfs24fyqqfzdab7n6n4dkb7ad38j 0 204458 1669880 1644457 2026-09-18T10:38:17Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669880 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شاوەدین | ناوی_فەرمی = شھابالدین - Shahābuddīn | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=34.99536|frame-long=47.99236|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | دەرزیی_نەخشە٢ = Iran Kurdistan | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە٢ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە٢ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە٢ = جێگەی لە [[پارێزگای کوردستاندا|پارێزگای سنە]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای کوردستان|سنە]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی قوروە|قوروە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی چەرداوڕۆ|چەرداوڕۆ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری چەرداوڕۆی ڕۆژاوا|چەرداوڕۆی ڕۆژاوا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٨١٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٣٣٣ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری|کەڵهوڕی]])چەرداوڕی | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شاوەدین''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری چەرداوڕۆی ڕۆژاوا]]، [[ناوچەی چەرداوڕۆ]]، [[شارستانی قوروە]]، [[پارێزگای کوردستان|پارێزگای سنە]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == مێژوو == == جوگرافیا == '''شاوەدین''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[بیرمەتەپە]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[سوتەپە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[حەسەناوا، قوروە|حەسەناوا]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[گەڵاڵی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٣٣٣)کەس و (٩٥)خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی باشووری|کەڵهوڕی]]) دەدوێن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوغرافیای تاریخی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* | نووسەر = جەلالەدین شافیعی کورد | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١ی شوباتی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20220101101439/https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[شیعە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی قوروە]] * [[گوندەواری چەرداوڕۆی ڕۆژاوا]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی قوروە}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{پارێزگای کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] 5lywcs3k10xwqtg69xbg593sj4s6a8m 0 204511 1669566 1668165 2026-09-17T20:33:48Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بنبەست|بنبەست]]}} 1669566 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Sergio Mattarella Presidente della Repubblica Italiana.jpg|وێنۆک]] '''سێرجییۆ ماتارێلا''' (لەدایکبووی ٢٣ی تەمموزی ١٩٤١) سیاسەتوانێکی ئیتاڵیە. بووبە ١٢مین سەرۆکی ئیتاڵیا لە ٣ی شووباتی ٢٠١٥. ئەندامی پەرلەمان بوو لە ١٩٨٣ تا ٢٠٠٨. وە وەک وەزیری پەروەردە خزمەتیکردووە لە ١٩٨٩ تا ١٩٩٠. لە ١٩٩٩ تا ٢٠٠١یش وەک وەزیری بەرگری خزمەتیکردووە. دواتر و لە ساڵی ٢٠١١ دەبێتە دادوەر لە دادگای دەستووری.<ref name="Post-15">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Sergio Mattarella chi è?|ناونیشان=http://www.ilpost.it/2015/01/29/sergio-mattarella/|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ئیش=Il Post|زمان=Italian|ڕێکەوت=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥}}</ref> دواتر لە ٢٠٢٢ بۆ سەرۆکایەتیی ھەڵدەبژێردرێتەوە و دەبێتە دووەم سەرۆک لەمێژووی ئیتاڵیا کە بۆ دوو جار ھەڵبژێردرابێتەوە.<ref name="ottavo-ballot-it">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Elezioni Presidente della repubblica 2022|ناونیشان=https://elezioni.repubblica.it/2022/presidente-repubblica/8|ئیش=La Repubblica|زمان=it|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220129223242/https://elezioni.repubblica.it/2022/presidente-repubblica/8|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> {{تد|ژیاننامە|ئیتالیا|یاسا|سیاسەت|زانکۆکان}} {{پۆلی کۆمنز|Sergio Mattarella}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤١]] [[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ئیتالیا]] [[پۆل:جێگری سەرۆک وەزیرانی ئیتاڵیا]] [[پۆل:وەزیرانی پەروەردەی ئیتاڵیا]] [[پۆل:وەزیرەکانی حکوومەتی ئیتاڵیا]] [[پۆل:وەزیرەکانی بەرگری ئیتاڵیا]] [[پۆل:زیندووان]] lz6ctk72ap9bz3mw9zj3pmh7kwby1p3 0 204765 1669722 1508893 2026-09-18T04:32:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، کۆریا-کۆلکە) 1669722 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Infobox Korean name|hangul={{linktext|의|경|세|자}}|hanja={{linktext|懿|敬|世|子}}|rr=Uigyeong Seja|mr=Uik'yŏng Sech'a|hangulborn={{linktext|이|장}}|hanjaborn={{linktext|李|暲}}|rrborn=Yi Jang|mrborn=I Ch'ang|hangulja={{linktext|원|명}}|hanjaja={{linktext|原|明}}|rrja=Wonmyeong|mrja=Wonmyŏng}}'''شازادەی جێنشین ئوگیۆنگ''' (بە کۆری:의경세자; بە ھانجا:懿敬世子; لەدایکبووی٣ تشرینی یەکەمی ١٤٣٨ تا ٢٠ی ئەیلوولی ١٤٥٧<ref>In [[Lunar calendar]], he was born on 15 September 1438 and was died on 2 September 1457.</ref>) ناوی کەسی '''یی جانگ''' (بە کۆری:이장; بە ھانجا李暲) وە بە فەرمی وەک '''شازادە دۆوۆن''' (بە کۆری:도원군; بە ھانجا:桃源君) شازادەیەکی جێنشینی شانشینی جۆسۆن بوو. گەورەترین کوری [[سۆجۆی جۆسۆن]] و [[شاژن جیۆنگھو]] بوو، ھەروەھا برا گەورەی [[یۆجۆنگی جۆسۆن]] بوو. ھاوسەری [[شاژن ئینسو]] و باوکی [[سیۆنگجۆنگی جۆسۆن]] بوو. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٢}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{authority control}}{{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|پاشایەتی|کۆریا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{کۆریا-کۆلکە}} [[پۆل:خێزانی یی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٤٣٨]] [[پۆل:مردووانی ١٤٥٧]] [[پۆل:فەرمانڕەوا کۆرییەکانی سەدەی ١٥یەم]] [[پۆل:خۆشنووسە کۆرییەکانی سەدەی ١٥یەم]] [[پۆل:خەڵکی سێئول]] [[پۆل:شازادە جێنشینەکان]] r6gkceolbj9efy1v1qfteycjzjzpfnj 0 204771 1669702 1508884 2026-09-18T01:37:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، کۆریا-کۆلکە) 1669702 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Portrait_of_Wonjong.jpg|وێنۆک]] '''وۆنجۆنگی جۆسۆن''' یان '''شازادە جیۆنگوۆن''' (لەدایکبووی ٢ی ئابی ١٥٨٠ تا ٢ی شووباتی ١٦١٩) شازادەیەک بوو لە سەردەمی [[شانشینی جۆسۆن]]. کوڕی [[سیۆنجۆی جۆسۆن|پاشا سیۆنجۆ]] بوو، وە برای گوانگھایگون<ref>The 15th King of Joseon.</ref> و باوکی [[ئینجۆی جۆسۆن|پاشا ئینجۆ]] بوو. == ئەمانەش ببینە == * [[مێژووی کۆریا]] * [[پێڕستی پاشاکانی کۆریا]] == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٢}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{authority control}}{{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|پاشایەتی|کۆریا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{کۆریا-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٥٨٠]] [[پۆل:مردووانی ١٦١٩]] [[پۆل:خێزانی یی]] [[پۆل:شازادە کۆرییەکان]] [[پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی ١٦یەم]] [[پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی ١٧یەم]] 64z90jmcgdohvyvuy6dmq2our4yipls 0 204775 1669724 1508895 2026-09-18T04:33:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، کۆریا-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1669724 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''شازادەی جێنشین ھیۆجانگ''' (بە [[ھانگول]]:효장세자, بە [[ھانجا]]:孝章世子; لەدایکبووی ٤ی نیسانی ١٧١٩ تا ١٦ی کانوونی یەکەمی ١٧٢٨) ناوی کەسی یی ھاینگ (ھانگول:이행, ھانجا:李緈) یەکەم کوڕی اشا یۆنگجۆی جۆسۆن بوو. لە ١٧٦٢ لەدوای مردنی برازاکەی دەبێت بە پاشای داھاتوو: [[جیۆنگجۆی جۆسۆن|پاشا جیۆنگجۆ]]. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٢}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{authority control}}{{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|پاشایەتی|کۆریا|سیاسەت}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{کۆریا-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٧١٩]] [[پۆل:مردووانی ١٧٢٨]] [[پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی ١٨یەم]] [[پۆل:خێزانی یی]] [[پۆل:شازادە جێنشینەکان]] j2mfi28ayvhih0iyts70dy6d1it9wap 0 204780 1669723 1508894 2026-09-18T04:32:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، کۆریا-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1669723 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:사도세자.jpg|وێنۆک]] '''شازادەی جێنشین سادۆ''' (بە ھانگۆل: 사도세자, ھانجا:思悼 世子; لەدایکبووی ١٣ی شووباتی ١٧٣٥ تا ١٢ی تەممووزی ١٧٦٢) ناوی کەسی یی سیۆن (ھانگول:이선, ھانجا:李愃), دووەم کوڕی پاشا یۆنگجۆی جۆسۆن بوو. لەدوای مردنی برا گەورەی سادۆ، شازادەی جێنشین ھیۆجانگ، دەبوایە سادۆ ببوایە فەرمانڕەوای داھاتوو، بەڵام لە تەمەنی ٢٧ ساڵی دەمرێت بەھۆی برسیەتییەوە ئەویش بەھۆی فەرمانی باوکی پاشا یۆنگجۆ زیندانی کرابوو تا مردن.<ref>The Memoirs of Lady Hyegyeong, translated JaHyun Kim Haboush, p. 321</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٢}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Sado of Joseon|شازادەی جێنشین سادۆ}}{{authority control}}{{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|پاشایەتی|کۆریا|سیاسەت}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{کۆریا-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٧٣٥]] [[پۆل:مردووانی ١٧٦٢]] [[پۆل:خێزانی یی]] [[پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی ١٨یەم]] [[پۆل:خەڵکی سێئول]] [[پۆل:شازادە جێنشینەکان]] nvasf6f5lhwk10tclw13pqemc0vmpoy 0 204782 1669725 1508896 2026-09-18T04:33:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، کۆریا-کۆلکە) 1669725 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Prince_héritier_hyomyeong.jpg|وێنۆک]] '''شازادەی جێنشین ھیۆمیۆنگ''' (لەدایکبووی ١٨ی ئەیلوولی ١٨٠٩ تا ٢٥ی حوزەیرانی ١٨٣٠) وەک '''یی یۆنگ''' لەدایکبووە، ناوی دوای مردنی وەک پاشا مونجۆ ڕێزی لێنراوە، ئەندامێک بوو لە خێزانی شاھانەی جۆسۆن. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٢}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Crown Prince Hyomyeong|شازادەی جێنشین ھیۆمیۆنگ}}{{authority control}}{{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|پاشایەتی|کۆریا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{کۆریا-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٠٩]] [[پۆل:مردووانی ١٨٣٠]] [[پۆل:فەرمانڕەواکانی کۆریا لە سەدەی ١٩یەم]] [[پۆل:خێزانی یی]] [[پۆل:ڕاسپێردراوەکانی شا لە کۆریا]] [[پۆل:شازادە جێنشینەکان]] 050uv4vqvpbw8awhycdx9an2u3zkde9 0 208318 1669721 1285628 2026-09-18T04:32:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە) 1669721 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Crowd awaiting Crown Prince Tokyo Dec1916.jpg|وێنۆک|290px|کۆشکی ئیمپریال لە [[یابان]] چاوەڕێی دەرکەوتنی شازادە ھیروھیتۆی کرد بۆ ئەوەی بەم دوایییە بە فەرمی ناسینی وەک [[میراتگری ئاشکرا]] بۆ تاج و تەختی ئیمپراتۆری ژاپۆنی- [[نیویۆرک تایمز]]، ١٩١٦.]] {{نازناوی خانەدانەکان}} '''شازادەی جێنشین''' ({{بە ئینگلیزی|Crown prince}}) ئەو کەسەیە کە [[پادشا]] ھەڵی دەبژێرێت بۆ جێنشینی خۆی و بە کەسانی ژێر دەسەڵاتی خۆی دەیناسێنێت. عادەتەن، کوڕە گەورەکانی پاشاکان بە شازادەی جێنشین ھەڵدەبژێرن و میراتگری پاشایەتین. بەڵام بەدرێژایی مێژوو زۆر جار ھەبووە کە کەسانێک بێجگە لە کوڕە گەورەکان بە شازادەی جێنشین ھەڵبژێردران. لەم حاڵەتەدا، زۆرترین شازادەی جێنشین لە نێوان برایانی پاشاکاندا دەبینرێن. بۆ نموونە محەممەد حەسەن میرزا کە برا و شازادەی جێنشینی [[ئەحمەدشا]]ی [[قاجاڕەکان|قاجاڕ]] بوو، دەتوانرێ ئاماژەی پێبکرێت.<ref>[https://www.britannica.com/dictionary/crown-prince crown prince], Britannica</ref><ref>[https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/crown-prince crown prince], Cambridge Dictionary</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|پاشایەتی|ژیاننامە|ئەورووپا|ئیسلام|مێژوو}} {{پۆلی کۆمنز|Crown Princes}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:پاشاکان]] [[پۆل:شازادەکان]] [[پۆل:ناونیشانەکانی شانشینی]] [[پۆل:ناونیشانە نۆبڵەکان]] [[پۆل:میراتگری تەخت]] [[پۆل:شازادە جێنشینەکان]] g25xbrp0pdejyhnmpmbc7k9e3hur894 0 209413 1669699 1651208 2026-09-18T01:36:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669699 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شارەک | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=35.61363|frame-long=47.41564|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای کوردستان|سنە]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی بیجاڕ|بیجاڕ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی چەنگ ئەڵماس|چەنگ ئەڵماس]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری باوەڕەشانی|باوەڕەشانی]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٩٦٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٣١ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی گەڕووسی|گەڕووسی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[نەتەوە]] | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = [[کورد]] <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شارەک''' ({{بە فارسی| شھرک سفلی}}، {{بە ئینگلیزی| Shahrak}}) گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری باوەڕەشانی]]، [[ناوچەی چەنگ ئەڵماس]]، [[شارستانی بیجاڕ]]، [[پارێزگای کوردستان|پارێزگای سنە]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == مێژوو == == جوگرافیا == '''شارەک''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[خاناقولی]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[نقارەخان]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[زەڕینجۆ]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[گاڤانەجاڕ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٢٣١)کەس و (٦١)خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە لە [[نەتەوە]]ی [[کورد]] پێکھاتووە. == ئایین و زمان == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[شیعە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی گەڕووسی|گەڕووسی]]) دەدوێن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوغرافیای تاریخی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* | نووسەر = جەلالەدین شافیعی کورد | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٧ی ئازاری ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20220101101439/https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی بیجاڕ]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی بیجاڕ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{پارێزگای کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] bkerkkd7umoours7uihy5nih36ogm1h 0 209786 1669511 1669095 2026-09-17T20:16:08Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1669511 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Ned Kelly in 1880.png|وێنۆک]] '''نێد کێلی''' ({{بە ئینگلیزی|Ned Kelly}}) [[دارستاننشین]]ێکی ئوستورالی بوو.<ref name=dfat>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.dfat.gov.au/facts/national_icons.html |سەردێڕ=About Australia: National Icons |ئیش=Department of Foreign Affairs and Trade |ساڵ=٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111019233119/http://dfat.gov.au/facts/national_icons.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بووە کەسایەتییەکی ڕەمزی لە مێژوو، فۆلکلۆر، کتێب، ھونەر و فیلمی ئوستورالیا. وەک ھێمایییەکی نیشتیمانی وێنەکەی بەکارھێنراوە لە ئاھەنگی کردنەوەی [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠]] لە سیدنی، لە یارییەکدا یادی کراوەتەوە بەناوی "... وەک یاری نێد کێڵی …" وشەی یاری لەم حاڵەتەدا بە مانای ئازا دێت.<ref name="kp">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://vhd.heritage.vic.gov.au/vhd/heritagevic#detail_places;14253|سەردێڕ=Kelly Papers|ئیش=Heritage Places and Objects|بڵاوکەرەوە=Heritage Council of Victoria|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|archive-url=https://web.archive.org/web/20111005070220/http://vhd.heritage.vic.gov.au/vhd/heritagevic#detail_places;14253|url-status=dead}}</ref> == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مێژوو|ئوسترالیا}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Ned Kelly}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٥٤]] [[پۆل:مردووانی ١٨٨٠]] [[پۆل:ئوسترالییەکانی بەڕەگەز ئیری]] ddm89lnfkkhfedr7d2e48zal33jxm9l 0 209956 1669708 1508888 2026-09-18T01:38:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ژاپۆن-کۆلکە) 1669708 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{زانیاریدانی فیلم | ناو = | وێنە = Princess Mononoke Japanese poster.png | قەبارەی وێنە = | لێدوان = | سەردێڕ = | سەرباس = | دەرھێنەر = [[ھایاوۆ میازاکی]] | بەرھەمھێنەر = | نووسین = [[ھایاوۆ میازاکی]] | سەرچاوەی چیڕۆک = | چەشن = | کاست = | موزیک = | وێنەگری سینەمایی = | دەستکاری = | ستۆدیۆ = | کۆمپانیای بڵاوکەرەوە = [[تۆھۆ]] | ڕێکەوتی دەرچوون = | ماوەی فیلم = ١٣٣ خوولەک | وڵات = | زمان = | زنجیرە = | تێچوون = ٢٫١ بلیۆن [[یەنی ژاپۆنی]] (٢٣ ملیۆن [[دۆلاری ئەمریکی]]) | داھات = ١٦٩٫٧ ملیۆن | خەڵاتەکان = | بەشی پێشوو = | بەشی دواتر = }} '''شازادە مۆنۆنۆک''' ({{بە ئینگلیزی|もののけ姫}}) فیلمی [[ئەنیمێ|ئەنیمەیشنێکی]] خەیاڵی [[درامای مێژوویی|مێژووییە]]، ساڵی ١٩٩٧ لە [[ژاپۆن]] بڵاوکراوەتەوە. کاری نووسین و دەرهێنانی لەلایەن [[ھایاوۆ میازاکی]] کراوە، ئەنیمەیشنی [[ستۆدیۆکانی گێبڵی]]یە بۆ [[تۆکوما شۆتێن]]، تۆڕی تەلەفزیۆنی نیپۆن، دێنتسو، لەلایەن[[تۆھۆ]] دابەشکراوە، ئەستێرەکانی دەنگی فیلمەکە بریتیین لە یۆجی ماتسودا، یوریکۆ ئیشیدا، یۆکۆ تاناکا، کائۆرو کۆبایاشی، ماساحیکۆ نیشیمورا، [[تسونێھیکۆ کامیجۆ]]. فیلمەکە لە ١٢ی تەموزی ١٩٩٧ لە ژاپۆن دەرهێنراوە و لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ٢٩ی ١٠ی ١٩٩٩ بڵاوکراوەتەوە. دەبێتە بەرزترین فیلم لە ژاپۆن لە ساڵی ١٩٩٧، هەروەها پێش فیلمی [[ڕووحە ڕفێنراوەکە]] تۆماری بۆکس ئۆفیسی ژاپۆنی ڕاگرت تا ساڵی ٢٠٠١. دۆبلاژکراوە بۆ ئینگلیزی لەگەڵ نوسراوێکی [[نیڵ گەیمن]]، سەرەتا لە باکوری ئەمریکا لەلایەن [[میراماکس]] دابەشکراوە، لەوێ بە [[دی ڤی دی]] و ڤیدیۆ فرۆشرا. ==سەرچاوەکان== * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢١ی ئازاری ٢٠٢٢}} <references /> {{تووڵی دەروازە|ژاپۆن|ئەنیمێ و مانگا|فیلم|خەیاڵی زانستی|ئەنیمەیشن|دەیەی ١٩٩٠}} {{پۆلی کۆمنز|Princess Mononoke}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ژاپۆنی]] [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٧]] [[پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی سیناریۆی ڕەسەنیان ھەیە]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی نەفرەت]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ژاپۆن بەرھەمھێنراون]] [[پۆل:فیلمە ژاپۆنییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی ستۆدیۆکانی گێبڵی]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی تۆھۆ]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لەلایەن ھایاوۆ میازاکی دەرھێنانیان بۆ کراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لەلایەن جۆی ھیساشی خاڵیان پێدراوە]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە فانتازیایە ژاپۆنییەکان]] [[پۆل:بکوژ لە چیرۆکە خەیاڵیەکاندا]] [[پۆل:جنۆکە لە فیلمەکاندا]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە دارستانەکان دانراون]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی گورگەکان]] [[پۆل:بکوژ لە چیرۆکە خەیاڵییەکاندا]] [[پۆل:فیلمەکانی فانتازیا و سەرکێشی ژاپۆنی]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ژاپۆنی لە دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان سەبارەت بە شەیتانەکان]] [[پۆل:فیلمە ژینگەیییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی نیپۆن تی ڤی]] l1018owyfgh7lw3sqo4re5ekylqdjuk 0 213102 1669797 1357662 2026-09-18T07:35:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، سووریا-کۆلکە، فەلەستین-کۆلکە) 1669797 wikitext text/x-wiki {{Infobox country|native_name={{ubl|{{native name|la|Regnum Hierosolymitanum}}|{{native name|fro|Roiaume de Jherusalem}}}}|conventional_long_name=شانشینی قودس|common_name=[[ئورشەلیم|قودس]]|linking_name=شانشینی قودس|image_flag=Vexillum Regni Hierosolymae.svg|image_coat=Arms of the Kingdom of Jerusalem.svg|symbol_type_article=خاچی قودس|image_map=Map Crusader states 1135-en.svg|map_caption=شانشینی قودس و دەوڵەتە خاچپەرستەکانی دیکە لە چوارچێوەی [[ڕۆژھەڵاتی نزیک]] لە ساڵی ١١٣٥.|established_event1=[[گەمارۆدانی قودس (١١٨٧)]]|established_event2=جەنگی سێیەمی خاچپەرستان|established_event3=جەنگی شەشەمی خاچپەرستان|established_event4=جەنگی خاچپەرستی بارۆنەکان|established_event5=گەمارۆدانی قودس (١٢٤٤)|established_event6=گەمارۆدانی [[عەکا]] (١٢٩١)|established_date1=٢ تشرینی یەکەمی ١١٨٧|established_date2=١١٨٩–١١٩٢|established_date3=١٢٢٨–١٢٢٩|established_date4=١٢٣٩–١٢٤١|established_date5=١٥ تەممووزی ١٢٤٤|established_date6=١٨ ئازاری ١٢٩١|established=جەنگی یەکەمی خاچپەرستان|capital={{ubl|[[ئورشەلیم]] (١٠٩٩–١١٨٧, ١٢٢٩–١٢٤٤)|[[لوبنان]] (١١٨٧–١١٩١)|[[عەکا]] (1191–1229, 1244–1291)}}|official_languages={{ubl|[[زمانی لاتینی|لاتینی]] {{بچووک (تایبەت/ڕێوڕەسمی)}}|[[زمانی فەڕەنسی کۆن]] {{بچووک|(باو)}}|[[لاتینی سەدەی ناوەڕاست]]|[[زمانی ئیتالی|ئیتالی]]|[[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]|[[یۆنانی سەدەی ناوەڕاست]]|[[ئەرمەنی ڕۆژاوا]]|[[زمانی عیبری|عیبری]]}}|government_type=[[پاشایەتی]]|leader_name1=باڵدوینی یەکەمی قودس|leader_title1=پاشای قودس|legislature=دادگای باڵای قودس|currency=بێزانت}} '''شانشینی قودس''' ({{بە لاتینی|Regnum Hierosolymitanum}}؛ [[زمانی فەڕەنسی|فەرەنسی کۆن]]: Roiaume de Jherusalem) بە فەرمی بە شانشینی لاتینی قودس یان شانشینی فرانکی فەلەستین ناسراوە، شانشینێکی [[کڵێسای کاتۆلیک|کاتۆلیک]] بوو لە باشووری [[شام]] لەلایەن گۆدفرێی بۆیلۆنلە ساڵی ١٠٩٩ دامەزرا دوای [[شەڕەکانی خاچھەڵگران|جەنگی یەکەمی خاچھەڵگران]]. شانشینییەکە نزیکەی دوو سەدەی خایاند، لە ساڵی ١٠٩٩ تا ١٢٩١ کە دواموڵکی کە مابووەوە، لەلایەن مەملوکەکانەوە لە ساڵی ١٢٩١ وێرانکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة الإسلام {{!}} أسر بوهيموند وتأسيس مملكة بيت المقدس-(32)|ناونیشان=https://islamstory.com/ar/artical/20215/أسر-بوهيموند-وتأسيس-مملكة-بيت-المقدس|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=islamstory.com|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=الصلابي|یەکەم=د علي|سەردێڕ=تصدي نور الدين زنكي لمشاريع مملكة بيت المقدس التوسعية|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/blogs/2022/3/1/تصدي-نور-الدين-زنكي-لمشاريع-مملكة-بيت|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|سووریا|فەلەستین|ئیسرائیل|وڵاتەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Kingdom of Jerusalem}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سووریا-کۆلکە}} {{فەلەستین-کۆلکە}} [[پۆل:دەوڵەتانی مەسیحی]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:پاشایەتیە پێشووەکانی ئاسیا]] 25mnsdoz9gvbohexiti6b3ad05jm8l0 0 213189 1669856 1660739 2026-09-18T10:34:17Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1669856 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس-کەسایەتی}} '''شانێل پرێستۆن''' ({{بە ئینگلیزی| Chanel Preston}}؛ لەدایکبووی ١ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٥) خانمە ئەکتەرێکی پۆرنۆگرافی ئەمریکییە. لە ساڵی ٢٠١٠ ھاتە ناو پیشەسازی فیلمی پۆرنۆگرافی. == ژیانی سەرەتایی == پرێستۆن لە ویلایەتی [[ئالاسکا]] لەدایکبووە و گەورە بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠١٥|سەردێڕ=Chanel Preston|ناونیشان=http://www.xtrememagazine.com/2010/12/chanel-preston/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150703053346/http://www.xtrememagazine.com/2010/12/chanel-preston/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بە ڕەچەڵەک ئینگلیز و ئەڵمانی و ئیسپانییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=CHANEL PRESTON {{!}} MODEL SPOTLIGHT - INTERVIEW {{!}} RAPINDUSTRY.COM|ناونیشان=http://www.rapindustry.com/chanel-preston.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rapindustry.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190719010250/http://www.rapindustry.com/chanel-preston.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە تەمەنی ١٩ ساڵیدا ڕووی لە [[ھاوایی|هاوایی]] کرد و بۆ ماوەی شەش ساڵ لەوێ ژیاوە. زیاتر لە ساڵێک وەکو ستریپەر{{تێبینی|ستریپەر ئەوانەن کە بە ڕووتی سەما دەکەن یاخود لە کاتی سەما کردن خویان ڕووت دەکەنەوە}} کاری کردووە پێش ئەوەی لە بواری پۆرن کار بکات. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{commons category|Chanel Preston}} * {{official website|http://www.chanelpreston.com}} * {{IMDb name|3884903|Chanel Preston}} * {{iafd name|id=ChanelPreston|gender=female|name=Chanel Preston}} * {{afdb name|id=56788|gender=female|name=Chanel Preston}} * [http://www.thedailybeast.com/articles/2013/09/24/i-m-a-porn-star-and-i-believe-in-god.html "I'm a Porn Star, and I Believe in God"] {{Authority control}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٥]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرە پۆرنۆگرافییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز]] [[پۆل:ژنانی دووڕەگەزخواز]] ib4ybprw4x2hwhzbvxdrj5qcrm3jug1 0 213574 1669345 1570243 2026-09-17T13:34:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1669345 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = شا عەباسی دووەم | full name = | succession = شای ئێرانی سەفەوی | image = Abbas II of Persia, Palace of Chehel Sotoun. Painted circa 1647.jpg | caption = شا عەباسی دووەم | reign = ١٥ی ئایاری ١٦٤٢ – ٢٦ی تشرینی یەکەمی ١٦٦٦ | coronation = ١٥ی ئایاری ١٦٤٢ لە [[کاشان]] | predecessor = [[شا سەفی یەکەم]] | successor = سلێمان یەکەم | royal house = [[سەفەوی]] | father = شا سەفی یەکەم | mother = ئانا خانم | spouse = {{plainlist| * [[نەکیحەت خانم]] * شازادە ئەنوکا }} | religion = [[شیعەی دوازدە ئیمام]] | birth_date = ٣٠ی ئابی ١٦٣٢.<ref name=sav>{{harvnb|Savory|1985|p=76}}</ref>{{sfn|Roemer|1986|p=٢٨٨}} | birth_place = [[قەزوین]] | death_date = ٢٦ی تشرینی یەکەمی ١٦٦٦ (تەمەنی ٣٤ ساڵ) | death_place = خوسرەوئاباد، نزیک [[دامغان]] | place of burial = مەزارگەی فاتیمە مەعسومە، [[قوم]]، ئێران | signature_type = واژوو | signature = Tughra Abbas II.jpg }} '''شا عەباسی دووەم '''({{بە فارسی|اشاه عباس دوم}} (٣٠ی ئابی ١٦٣٢ – ٢٦ی تشرینی یەکەمی ١٦٦٦)، حەوتەمین پاشای سەفەوی (شا)ی [[ئێران]] بووە، لە ساڵی ١٦٤٢ تا ١٦٦٦ فەرمانڕەوایی کردووە، لەدایکبووی سۆڵتان محەممەد میرزا، کوڕە گەورەی سەفیی یەکەم و ھاوسەرە [[چەرکەس|چەرکەسییەکەی]] عەنا خانم بووە. ھەروەھا عەباسی دووەم شاعیرێک بوو بە ناوی قەڵەم تانی، بە [[زمانی ئازەربایجانی]] نووسیبووی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://iranicaonline.org/articles/azerbaijan-x|سەردێڕ=AZERBAIJAN x. Azeri Turkish Literature}}</ref> == مردن == عەباسی دووەم لە شەوی ٢٥–٢٦ی تشرینی یەکەمی ١٦٦٦ لە خوسرەوئابادی نزیک دامغان کۆچی دوایی کرد و شانبەشانی باوکی لە [[قوم]] بەخاک سپێردرا.{{sfn|Roemer|1986|p=301}}{{sfn|Babaie|Babayan|McCabe|Farhad|2004|p=١٠٥}}سولەیمانی یەکەمی کوڕی لە شوێنی گرتەوە. == ھاوسەرگیری و پەیوەندی خێزانییەکان == عەباسی دووەم دوو جار ھاوسەرگیری کردووە * نەکیحەت خانم، ژنێکی چەرکەسییە<ref name="Farrokh 2011">{{بیرخستنەوەی کتێب| دوایین=Farrokh | یەکەم=K. | سەردێڕ=Iran at War: 1500–1988 | بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing | ساڵ=٢٠١١| ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٠٩٦-٢٢١-٤| ناونیشان=https://books.google.com/books?id=v6yHCwAAQBAJ&pg=PT102 | پەڕە=١٠٢}}</ref> * شازادە ئەنوکا، کچی ڤاختانگ پێنجەم، پاشای کارتلی،<ref name="Rayfield 2013">{{بیرخستنەوەی کتێب| دوایین=Rayfield | یەکەم=D. | سەردێڕ=Edge of Empires: A History of Georgia | بڵاوکەرەوە=Reaktion Books | ساڵ=٢٠١٣| ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٠٢٣-٠٧٠-٢| ناونیشان=https://books.google.com/books?id=PxQpmg_JIpwC&pg=PA211 | پەڕە=٢١١}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٣}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|مێژوو|ژیاننامە|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Abbas II of Persia}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٦٣٢]] [[پۆل:مردووانی ١٦٦٦]] [[پۆل:شیعە ئێرانییەکان]] [[پۆل:شاعیران بە زمانی ئازەربایجانی]] kpbvnfd1vwwk617gh64ezs356gicbfq 0 213577 1669344 1443872 2026-09-17T13:34:46Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669344 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''شا سەفی''' ({{بە فارسی|شاه صفی یکم}}(١٦١١ – ١٢ی ئایاری ١٦٤٢)، شەشەمین شا (پاشا)ی [[سەفەوی]] بوو، لە ساڵی ١٦٢٩ تا ١٦٤٢ فەرمانڕەوایی کرد. == ھاوسەرگیری و پەیوەندی خێزانییەکان == * ژنەکان # ئانا خانم (کۆچی دوایی ٩ی ئەیلوولی ١٦٤٧)، [[چەرکەس]]ێک و کچی ئورگورلو بەگ، کۆیلەی پێشووی؛<ref name="Babayan 1993">{{بیرخستنەوەی کتێب| دوایین=Babayan | یەکەم=K. | سەردێڕ=The Waning of the Qizilbash: The Spiritual and the Temporal in Seventeenth Century Iran | بڵاوکەرەوە=Princeton University | ساڵ=١٩٩٣| پەڕەکان=١١٩, ١٢٣}}</ref> # شازادە تیناتین (م. ١٦٣٤),<ref name="Melville 2021">{{بیرخستنەوەی کتێب| دوایین=Melville | یەکەم=C. | سەردێڕ=Safavid Persia in the Age of Empires: The Idea of Iran Vol. 10 | بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing |زنجیرە=The Idea of Iran | ساڵ=٢٠٢١| ژپنک=٩٧٨-٠-٧٥٥٦-٣٣٨٠-٧| ناونیشان=https://books.google.com/books?id=h3kLEAAAQBAJ&pg=PT361 | پەڕە=٣٦١}}</ref> # کچێکی بیکا (م. ١٦٣٧)<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Sale|سەردێڕ=An Universal history, from the earliest account of time|ڕێکەوت=١٧٥٩|بەرگ=٢٦|پەڕە=٤٧٥|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=JMJixNfuhXsC&pg=PA475|بڵاوکەرەوە=Printed for T. Osborne|display-authors=etal}}</ref> * شا سەفی یەکەم پێنج کوڕی ھەبوو:<ref name="Foundation 2021">{{بیرخستنەوەی وێب| دوایین=Foundation | یەکەم=Encyclopaedia Iranica | سەردێڕ=ʿABBĀS II | وێبگە=Encyclopædia Iranica | ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠٢١| ناونیشان=https://iranicaonline.org/articles/abbas-ii | ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> # سوڵتان محەممەد میرزا، بە شێوەی پاشایەتی وەک عەباسی دووەم سەرکەوت # تەھمەسپ میرزا # بەھرام میرزا # سوڵتان حەیدەر میرزا # ئیسماعیل حەیدەر میرزا * شا سەفی یەکەم دوو کچی ھەبوو: # مریەم بێگم<ref name="Nashat Beck 2003">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Nashat |یەکەم١=G. |دوایین٢=Beck |یەکەم٢=L. | سەردێڕ=Women in Iran from the Rise of Islam to 1800 | بڵاوکەرەوە=University of Illinois Press | ساڵ=٢٠٠٣| ژپنک=٩٧٨-٠-٢٥٢-٠٧١٢١-٨| پەڕە=١٦٩}}</ref> # پەری ڕوخسار خانم<ref name="Foundation 2021"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٣}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|مێژوو|ئازەربایجان|ژیاننامە}} {{پۆلی کۆمنز|Shah Safi}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٦١١]] [[پۆل:مردووانی ١٦٤٢]] [[پۆل:شیعە ئێرانییەکان]] sft1f223y01sl5etejvib2agwl6tvcu 0 214317 1669530 1668830 2026-09-17T20:21:48Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1669530 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''سەرۆک کۆماری مەنگۆلیا''' (بە [[زمانی مەنگۆلی]]: Монгол Улсын Ерөнхийлөгч, Mongol Ulsyn Yerönkhiilögch) سەرۆکی جێبەجێکاری دەوڵەتی [[مەنگۆلیا]]یە.<ref name=mont42>Montsame News Agency. ''Mongolia''. 2006, {{ISBN|99929-0-627-8}}, p. 42</ref> سەرۆکی ئێستا [[ئوخاناگین خورێلسوخ]]. == ھەڵبژاردن == سەرۆک کۆمار لەلایەن ھاووڵاتیانی مەنگۆلیاوە ھەڵدەبژێردرێت. پارتە سیاسییەکان کە نوێنەرایەتییان لە دەوڵەتی خورالی گەورەدا ھەیە کاندیدەکان کاندید دەکەن. سەرۆک کۆمار خولێکی شەش ساڵەی دووبارە ناکرێتەوە. ئەگەر دوو لەسەر سێی خورال بە خراپ بەکارھێنانی دەسەڵاتەکانی یان پێشێلکردنی سوێندەکەی تاوانبار بزانن، دەتوانرێت سەرۆک لە پۆستەکەی دووربخرێتەوە.<ref name=mont43>Montsame News Agency. ''Mongolia''. 2006, {{ISBN|99929-0-627-8}}, p. 43</ref> بەڵام پێش دەستبەکاربونی سەرۆکی ھەڵبژێردراو دەبێت ئەندامێتی خۆیان لە ھەر پارتێکی سیاسی ھەڵپەسێرن. == شوێنی نیشتەجێبوون == بەگشتی سەرکردەکانی [[مەنگۆلیا]] لە شوێنی نیشتەجێبوونی سەرۆک لە کۆمەڵگەی ئیخ تێنگەر ژیاون، کۆمەڵگەی سەرۆکایەتی ناوچەیەکی پارێزراوە لە چیای بۆگدخان.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Khaltmaa Battulga refused to settle in state residence: Media|ناونیشان=https://akipress.com/news:594806:Khaltmaa_Battulga_refused_to_settle_in_state_residence__Media/|ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=akipress.com}}</ref> شوێنی نیشتەجێبوونەکە دەکەوێتە تەنیشت کۆشکەکانی سەرۆکی پەرلەمان و سەرۆکی حکوومەت.<ref name=":0"/> == ئەمانەش ببینە == * [[سەرۆک وەزیرانی مەنگۆلیا]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|مەنگۆلیا|ژیاننامە}} {{پۆلی کۆمنز|Presidents of Mongolia}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:سەرۆک کۆمارەکان بەپێی وڵات|مەنگۆلیا]] [[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی مەنگۆلیا|سەرۆک کۆمارەکانی مەنگۆلیا]] [[پۆل:سیاسەتوانانی مەنگۆلیا]] g6pmv0fv62uy7brepbi1x51ri079ms4 0 214742 1669343 1508387 2026-09-17T13:34:36Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669343 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''شا سولەیمانی یەکەم''' (شوبات/ئازاری ١٦٤٨–٢٩ی تەممووزی ١٦٩٤) ھەشتەمین شای [[سەفەوی]] [[ئێران]] بوو، لە ١ی تشرینی دووەمی ١٦٦٦ تا ٢٩ی تەممووزی ١٦٩٤ فەرمانڕەوایی کرد. کوڕە گەورەی [[شا عەباسی دووەم]] پێشوو و [[نەکیحەت خانم]] کۆیلەی [[چەرکەس]]ی بوو.{{sfn|Roemer|1986|p=٣٠٥}} سولەیمان لە ٢٩ی تەممووزی ١٦٩٤ لە [[ئەسفەھان]] کۆچی دوایی کرد، یان لە ئەنجامی خواردنەوەی زۆر یان نەخۆشی زگماکی.{{sfn|Roemer|1986|p=٣١٠}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|ژیاننامە}} {{پۆلی کۆمنز|Suleiman I of Persia}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٦٤٨]] [[پۆل:مردووانی ١٦٩٤]] stenb9f8ghhmk89o5mbojhx7t9yzh1z 1669483 1669343 2026-09-17T20:02:58Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1669483 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''شا سولەیمانی یەکەم''' (شوبات/ئازاری ١٦٤٨–٢٩ی تەممووزی ١٦٩٤) ھەشتەمین شای [[سەفەوی]] [[ئێران]] بوو، لە ١ی تشرینی دووەمی ١٦٦٦ تا ٢٩ی تەممووزی ١٦٩٤ فەرمانڕەوایی کرد. کوڕە گەورەی [[شا عەباسی دووەم]] پێشوو و [[نەکیحەت خانم]] کۆیلەی [[چەرکەس]]ی بوو.{{sfn|Roemer|1986|p=٣٠٥}} سولەیمان لە ٢٩ی تەممووزی ١٦٩٤ لە [[ئەسفەھان]] کۆچی دوایی کرد، یان لە ئەنجامی خواردنەوەی زۆر یان نەخۆشی زگماکی.{{sfn|Roemer|1986|p=٣١٠}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|ژیاننامە}} {{پۆلی کۆمنز|Suleiman I of Persia}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٦٤٨]] [[پۆل:مردووانی ١٦٩٤]] qq62ez8txs9kvgjtpo2nv8hsdz9psz8 0 215339 1669850 1389882 2026-09-18T10:33:17Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئازەربایجان-کۆلکە) 1669850 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''شانۆی دەوڵەتی ئازەربایجان بۆ بینەری گەنجان''' شانۆیەکە دەکەوێتە ناوەندی شاری [[باکوو]] لە [[ئازەربایجان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Theatre of young spectator |ناونیشان=http://www.bakucitylife.com/catalog.php?lang=&pt2=1&nid=48 |بڵاوکەرەوە=Bakucitylife.com |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120107130003/http://bakucitylife.com/catalog.php?lang=&pt2=1&nid=48 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Theatre of young spectators |ناونیشان=http://eurovision.az/panorama/genc_tamasacilar/?lng=en |بڵاوکەرەوە=Eurovision.az}}{{dead link|date=October 2016 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ=In the Azerbaijan State Theatre of the Young Spectator has passed the international conference | ناونیشان=http://en.baku-art.com/index.php?newsid=4234 | بڵاوکەرەوە=baku-art.az | ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190111175338/http://en.baku-art.com/index.php?newsid=4234 | ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ | ڕەوشی ناونیشان=مردوو | ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٢}}</ref> == مێژوو == شانۆی دەوڵەتی بینەرانی گەنجی ئازەربایجان (ASTYS) لە ساڵی ١٩٢٨ وەک شانۆی منداڵانی [[باکوو]] بەپێی بڕیاری کۆمیساریای ڕۆشنگەری گشتی [[ئازەربایجان]] لە ٢٠ی ئەیلوولی ١٩٢٨ دامەزراوە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.tyuz.az/az.php?go=history|سەردێڕ=History of theatre|وێبگە=tyuz.az|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٨}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.tyuz.az/az.php?go=history |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}</ref> بەشی [[زمانی ڕووسی|ڕووسی]] شانۆکە لە ٦ی تشرینی دووەمی ١٩٢٨ دەستی بە چالاکییەکانی کرد کاتێک تیپێکی ڕووسی بۆ یەکەمجار لێرە شانۆگەری «پێنج کەس»ی ن. سمیرنۆڤ و س. سێرباکۆڤیان نمایش کرد.<ref name=":0"/> تیپێکی ئازەری، کە لەسەر بنەمای بازنەی درامای پێشەنگەکانی سەر بە یانەی دەریاوانانی باکو دروست کرابوو، بوو بە ئەندامی ئەم شانۆیە، لە ساڵی ١٩٣٠. بەشی ئازەربایجان لە ٣٠ی کانوونی دووەمی ١٩٣٠ بە «دژی کراواتی سوور» لەلایەن ن. ئیڤانتەرەوە دەستی پێکرد<ref name=":0"/> شانۆی منداڵانی باکو لەسەر بنەمای فەرمانی کۆمیساریای ڕۆشنگەری گشتی ئازەربایجان لە ١٨ی تەممووزی ١٩٣٦ ناوی گۆڕدرا و لەو کاتەوە ناوی «شانۆی دەوڵەتی ئازەربایجانی بینەرانی گەنج»ی لێنرا. ASTYS لە ساڵی ١٩٧٨دا خاوەنی خەڵاتی کۆماری لینین کۆمسۆمۆل و لە ساڵی ١٩٧٩دا خەڵاتی ڕێزلێنانی پێبەخشرا<ref name=":0"/> شانۆی لاوانی دەوڵەتی ئازەربایجان و شانۆی کامێرای باکو بەپێی بڕیارەکانی کابینەی وەزیرانی ئازەربایجان کە بە ڕێککەوت لە ١٩ی ئازار و ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٩دا ڕێکەوتیان گرتبوو، بە ASTYS یەکخران<ref name=":0"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Azerbaijan State Theatre of Young Spectators}} {{تووڵی دەروازە|ئازەربایجان}} {{ئازەربایجان-کۆلکە}} [[پۆل:شانۆکان لە باکوو]] gd75rthestr7zto0c38sy1h40pug7kj 0 215565 1669847 1402349 2026-09-18T10:32:47Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (نژیاروانی-کۆلکە، ڕووسیا-کۆلکە) 1669847 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''شانۆی بۆلشۆی''' ({{بە ڕووسی| Большо́й теа́тр}}) شانۆیەکی مێژوویییە لە شاری [[مۆسکۆ]] لە [[ڕووسیا]]، لە سەرەتادا لەلایەن تەلارساز [[جۆزێف بۆڤی]] دیزاین کراوە، کە نمایشی [[بالێ]] و ئۆپێرا ئەنجام دەدات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bolshoi.ru/en/about/hist/mission/ |سەردێڕ=Mission |ئیش=Bolshoi Theatre |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> پێش [[شۆڕشی بۆلشێڤیکەکان|شۆڕشی تشرینی یەکەم]] بەشێک بوو لە شانۆ ئیمپراتۆرییەکانی [[ئیمپراتۆریەتی ڕووسیا]] لەگەڵ شانۆی مالی (شانۆی بچووک) لە مۆسکۆ و چەند شانۆیەک لە [[سانت پترسبۆرگ]] (شانۆی ھێرمیتاژ، شانۆی بۆلشۆی (کامێنی)، دواتر شانۆی مارینسکی و ئەوانی دیکە). بالێ و ئۆپێرا بۆلشۆی لە کۆنترین و ناسراوترین کۆمپانیاکانی بالێ و [[ئۆپێرا]] لە جیھاندا. بە دووری دەزانین گەورەترین کۆمپانیای بالێیە لە جیھاندا، زیاتر لە ٢٠٠ سەماکاری ھەیە.<ref name="GDN">{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=https://www.theguardian.com/stage/2011/mar/22/bolshoi-rocked-by-scandal |سەردێڕ=Bolshoi rocked by scandal and intrigue |ئیش=The Guardian |شوێن=Manchester |یەکەم١=Miriam |دوایین١=Elder |ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref> شانۆکە کۆمپانیای باوکی ئەکادیمیای بالێی بۆلشۆیە کە قوتابخانەیەکی پێشەنگی بالێیە. لقێکی لە قوتابخانەی شانۆی بۆلشۆی لە شاری جۆینڤیل لە [[بەڕازیل]] ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر = Galayda, A. |ناونیشان = https://www.rbth.com/arts/331673-bolshoi-theater-school-brazil |سەردێڕ = Why the only Bolshoi Theater school outside Russia is in Brazil |زمان = en |بڵاوکەرەوە = Russia Beyond the Headlines |ڕێکەوت = ١١ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان = ١٩ی شوباتی ٢٠٢٠}}</ref> بینای سەرەکی شانۆکە کە لە مێژووی خۆیدا چەندین جار دووبارە دروست کراوەتەوە و نۆژەن کراوەتەوە، ھێمایەکی مۆسکۆ و ڕووسیایە (ڕووبەری نیوکلاسیکی ئایکۆنییەکەی لەسەر دراوی ١٠٠ ڕوبڵی ڕووسی وێنا کراوە). لە ٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١، بۆلشۆی دوای نۆژەنکردنەوەیەکی بەرفراوان بۆ ماوەی شەش ساڵ دووبارە کرایەوە.<ref name=bbc>[https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-15480945 "Bolshoi Theatre to reopen after major refit"], ''[[BBC News]]'' on bbc.co.uk, 28 October 2011</ref> تێچووی فەرمی نۆژەنکردنەوەکە ٢١ ملیار ڕوبڵە (٦٨٨ ملیۆن دۆلار). بەڵام دەسەڵاتدارانی دیکەی ڕووسیا و کەسانی دیکەی پەیوەست بەوەوە ئیدیعایان کرد کە پارەی گشتی زۆر زیاتر خەرج کراوە.<ref name="TMT">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| ناونیشان=http://www.themoscowtimes.com/news/article/bolshoi-theater-to-reopen-after-restoration/446576.html| سەردێڕ=Bolshoi Theater to reopen after restoration|ئیش=[[The Moscow Times]]| یەکەم=Igor| دوایین=Tabakov| ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١| ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref><ref name="DSPG">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| ناونیشان=http://www.spiegel.de/international/world/jealousy-and-corruption-rumors-surround-attack-on-bolshoi-director-a-880232.html| سەردێڕ=Jealousy and corruption rumors surround attack on Bolshoi director|ئیش=[[Der Spiegel]]| ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|یەکەم١=Susanne|دوایین١=Beyer|یەکەم٢=Benjamin|دوایین٢=Bidder|یەکەم٣=Wladimir|دوایین٣=Pyljow|یەکەم٤=Matthias|دوایین٤=Schepp |name-list-style=amp| ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref> نۆژەنکردنەوەکە بریتی بوو لە گەڕاندنەوەی دەنگەکان بۆ کوالیتی سەرەتایی (کە لە [[مێژووی یەکێتی سۆڤیەت|سەردەمی سۆڤیەت]]دا لەدەستچووبوو)، ھەروەھا نۆژەنکردنەوەی دیکۆری ئیمپراتۆرییەتی ڕەسەنی بۆلشۆی.<ref name=bbc/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Bolshoi Theatre}} {{تووڵی دەروازە|ڕووسیا|نژیاروانی|شانۆ}} {{نژیاروانی-کۆلکە}} {{ڕووسیا-کۆلکە}} [[پۆل:شانۆی بۆلشۆی]] lz2o95o1pn3cteuaeu4blbp0soqsiz3 0 215761 1669635 1478285 2026-09-17T22:37:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئازەربایجان-کۆلکە) 1669635 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''شارور''' (بە ئازەربایجانی: Şərur) شارێکە لە [[کۆماری خۆسەری نەخچیڤان]]ی [[ئازەربایجان]]. ناوەندی کارگێڕی ناحیەی شارورە. ئەم شارە بە دووری ٦٦ کم لە باکووری ڕۆژاوای شاری [[نەخچیڤان]]، لەسەر دەشتی شارور ھەڵکەوتووە. ەپێی زانیارییە فەرمییەکانی لیژنەی ئاماری دەوڵەتی ئازەربایجان، لە ١ی کانوونی دووھەمی ٢٠٢٠ ژمارەی دانیشتووانی شارەکە نزیکەی ٧٤٠٠ کەس بووە<ref name="statgov">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.stat.gov.az/source/demoqraphy/ap/az/population_2020.zip |سەردێڕ=Population of Azerbaijan |نووسەر=<!--Not stated--> |وێبگە=stat.gov.az |بڵاوکەرەوە=[[State Statistics Committee]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢١}}</ref> == مێژوو == شارور لە [[ئیمپراتۆریەتی ڕووسیا]]دا، شارۆچکەکە ناوەندی ئیداری شارور-دەرالایز ئویەزد بووە لە [[پارێزگای ئێریڤان]] و ناوی باش-نۆراشێن بووە.<ref>{{ВТ-ЭСБЕ|Баш-Норашен}}</ref> لە ساڵی ١٩٤٨ شارەکە پێگەی نیشتەجێبوونی جۆری شارستانی وەرگرت و لە ٢٦ی ئایاری ١٩٦٤ ناوەکەی لە نۆراشنەوە گۆڕدرا بۆ ئیلیچێڤسک، بە ناوی [[ڤلادیمیر لێنین|ڤلادیمێر ئیلیچ لینین]].<ref name="Pospelov">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Евгений Михайлович |دوایین=Поспелов |سەردێڕ=Географические названия мира: Топонимический словарь: Свыше 5 000 единиц |زمان=ru |شوێن=Moscow |بڵاوکەرەوە= «Русские словари» |ڕێکەوت=١٩٩٨|پەڕە=١٦٠|ژپنک=٥-٨٩٢١٦-٠٢٩-٧}}</ref><ref>Шарур (Ильичёвск), [[Great Soviet Encyclopedia]]</ref> لە ساڵی ١٩٨١ ئیلیچێڤسک پێگەی شارێکی وەرگرت و لە ساڵی ١٩٩١ ناوی شارەکە بەپێی ناوی مێژوویی ناوچەکە گۆڕدرا بۆ شارور.<ref name="Gazetteer">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://znachenieslova.ru/slovar/geo/sharur|سەردێڕ=Шарур что такое sharur значение слова, Словарь географических названий}}</ref> ==سەیری ئەمانەش بکە== * [[شەڕی شارور]] * [[ئازەربایجان]] * [[شا ئیسماعیلی یەکەم]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Şərur (city)}} {{تووڵی دەروازە|ئازەربایجان}} {{ئازەربایجان-کۆلکە}} [[پۆل:قەزای شارور]] [[پۆل:پارێزگای ئێریڤان]] opcwbyssimnteomhn2dnycrpi8sg78u 0 215832 1669763 1420062 2026-09-18T05:45:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1669763 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{Infobox award|name=مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩١٢|location=[[ستۆکھۆڵم]]، {{flagIOC|SWE|ھاوینەی ١٩١٢}}|award2_type=زۆرترین مەدالیای گشتی|award2_winner={{flagIOC|SWE|ھاوینەی ١٩١٢|٦٥}}|award1_type=زۆرترین مەدالیای زێر|award1_winner={{flagIOC|USA|ھاوینەی ١٩١٢|٢٥}}|previous=[[پێرستی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٠٨|١٩٠٨]]|main=[[خشتەی سەرجەم مەدالیەکانی یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد| پێرستی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیاد]]|next=[[پێرستی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٠|١٩٢٠]]}} پێرستی مەدالیاکانی [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩١٢|ئۆڵۆمپیادی ھاوینی ١٩١٢،]] بە فەرمی ناسراوە بە یارییەکانی ئۆڵۆمپادی پێنجەم، چالاکییەکی جۆراوجۆری وەرزشی نێودەوڵەتی بوو لە شاری [[ستۆکھۆڵم]]ی [[سوێد]] لە ٥ی ئایار بۆ ٢٧ی تەممووزی ١٩١٢ بەڕێوەچوو. بیست و ھەشت وڵات و ٢٬٤٠٨ پێشبڕکێکار، لەنێویاندا ٤٨ خانمە وەرزشوان، لە ١٠٢ یاری ١٤ وەرزشدا پێشبڕکێیان کرد. == پێرستی مەدالیاکان == [[پەڕگە:Fanny_Durack_and_Mina_Wylie-1-.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/40/Fanny_Durack_and_Mina_Wylie-1-.jpg/170px-Fanny_Durack_and_Mina_Wylie-1-.jpg|وێنۆک|فانی دوراک و مینا ویلی، مەدالیای زێڕ و زیو لە یەکەمین پێشبڕکێی مەلەوانی سەر ئاستی خانمان]] ئەمە پێرستی مەدالیاکانی [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩١٢]]، بە پشت بەستن بە سەرچاوەکانی [[لیژنەی ئۆڵۆمپیادی نێودەوڵەتی|لێژنەی ئۆڵۆمپیادی نێودەوڵەتی]] (IOC)، جگە لە لێژنەی ئۆڵۆمپیاد چەندین سەرچاوەی دیکە ھەیە باس لە ئاماری جیاوازتر دەکەن، بەڵام دەستەی بەرێوەبەری یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد بە سەرچاوەی فەرمی دادەنرێت بۆ ئەم بابەتە. ڕیزبەندییەکە بەپێی مەدالیاکانی زێر دانراون، لە کاتی یەکسان بوون لە زیرەکان مەدالیای زیو لە بەرچاو دەگیرێت، ھەروەھا لە یەکسان بوون لە مەدالیای زیو، مەدالیای بڕۆنز لە بەرچاو دەگێریت، لە ئەگەر یەکسان بوون لە سەرجەم زێر و زیو و بڕۆنز یەکسان بێت ئەوە ڕیزبەندییەکە بەپێی ئەلف و بێ دەبێت، ئەمەش سیستەمێکە IOC پەیرەوی دەکات. {{Medals table | caption = | host = | flag_template = flagIOC | event = ھاوینەی ١٩١٢ | team = | gold_USA = 25 | silver_USA = 19 | bronze_USA = ١٩ | gold_SWE = 24 | silver_SWE = 24 | bronze_SWE = 17 | host_SWE = yes | gold_GBR = 10 | silver_GBR = 15 | bronze_GBR = ١٦ | gold_FIN = 9 | silver_FIN = 8 | bronze_FIN = ٩ | gold_FRA = 7 | silver_FRA = 4 | bronze_FRA = ٣ | gold_GER = 5 | silver_GER = 13 | bronze_GER = ٧ | gold_RSA = 4 | silver_RSA = 2 | bronze_RSA = ٠ | gold_NOR = 4 | silver_NOR = 1 | bronze_NOR = ٥ | gold_CAN = 3 | silver_CAN = 2 | bronze_CAN = ٣ | gold_HUN = 3 | silver_HUN = 2 | bronze_HUN = ٣ | gold_ITA = 3 | silver_ITA = 1 | bronze_ITA = ٢ | gold_ANZ = 2 | silver_ANZ = 2 | bronze_ANZ = ٣ | gold_BEL = 2 | silver_BEL = 1 | bronze_BEL = ٣ | gold_DEN = 1 | silver_DEN = 6 | bronze_DEN = ٥ | gold_GRE = 1 | silver_GRE = 0 | bronze_GRE = ١ | gold_RUS = 0 | silver_RUS = 2 | bronze_RUS = 3 | name_RUS = {{flagIOC|RU1|1912 Summer}} | gold_AUT = 0 | silver_AUT = 2 | bronze_AUT = ٢ | gold_NED = 0 | silver_NED = 0 | bronze_NED = ٣ }} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=1912 Summer Olympics|ناونیشان=http://www.olympedia.org/editions/6|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Olympedia.com}} * {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Olympic Analytics/1912_1|ناونیشان=http://olympanalyt.com/OlympAnalytics.php?param_pagetype=MedalsByCountries&param_games=1912%2F1|بڵاوکەرەوە=olympanalyt.com|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210806234340/http://olympanalyt.com/OlympAnalytics.php?param_pagetype=MedalsByCountries&param_games=1912/1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Byron, Lee|دوایین٢=Cox, Amanda|دوایین٣=Ericson, Matthew|سەردێڕ=A Map of Olympic Medals|ناونیشان=https://www.nytimes.com/interactive/2008/08/04/sports/olympics/20080804_MEDALCOUNT_MAP.html|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٣|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠٠٨}} {{پێرستی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیاد}}{{پێشەنگی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی بەپێی ساڵ}}{{تووڵی دەروازە|وەرزش|ئۆڵۆمپیاد}} [[پۆل:خشتەی مەدالیاکانی ئۆڵمپیادی ھاوینە]] [[پۆل:ئۆڵمپیکی ھاوینەی ١٩١٢]] gl8dpsss11chd2hfhm070h11fvzgdma 0 216103 1669827 1357680 2026-09-18T07:39:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئازەربایجان-کۆلکە) 1669827 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Puppet_Theatre,_Baku,_2010.jpg|وێنۆک|شانۆی بوکەڵەی باکوو]] '''شانۆی بوکەڵەی باکوو''' (بە فەرمی '''شانۆی بوکەڵەی دەوڵەتی ئازەربایجان بە ناوی عەبدوڵا شەیگەوە ناونراوە'''، بە ئازەربایجانی: Abdulla Şaiq adına Azərbaycan Dövlət Kukla Teatrı) دەکەوێتە سەر [[شەقامی نەفتچیلەر]]ی [[باکوو]]. لە ساڵی ١٩١٠ لەلایەن تەلارسازێکی پۆڵەندی [[یۆزێف پلۆسکۆ]]وە دروست کراوە، سەرەتا وەک سینەمای «دیاردە»ی ڕێنێسانسی [[فەرەنسی]].<ref name=":0">(Russian)Ш. С. Фатуллаев. Градостроительство и архитектура Азербайджана XIX-начала XX века, Ленинград, 1986, с. 229</ref> قەبارەی بووکەڵەکان لە چەند سانتیمەترێکەوە تا دوو ھێندە قەبارەی مرۆڤ دەگۆڕێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://citylife.az/catalog.php?lang=en&pt2=1&ps=50&nid=51|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130223183633/http://citylife.az/catalog.php?lang=en&pt2=1&ps=50&nid=51|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی شوباتی ٢٠١٣|سەردێڕ=Puppet Theatre|بڵاوکەرەوە=City Life.az|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٠}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Baku Puppet Theatre}} {{تووڵی دەروازە|ئازەربایجان|ژیاننامە|چاند|ھونەرەکان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئازەربایجان-کۆلکە}} [[پۆل:بینا و پێکھاتەکان لە باکوو|بوکەڵەی باکوو]] [[پۆل:شانۆکان لە باکوو|بوکەڵەی باکوو]] dhsg0ctq0x7reb5uo070imd0x6j7r6u 0 216187 1669441 1453593 2026-09-17T19:33:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669441 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شارستانی سێپیدان | ناوی_فەرمی = شھرستان سپیدان - Sepidan County | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[شارستان]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = {{Photomontage | photo1a = Sepidan County Location Map (2020).svg | photo2a = Sepidan sources.JPEG | photo2b = | photo3a = | photo4a = | spacing = ۲ | size = 220 | foot_montage = وێنەی سەرەوە:{{ھن}}شارستانی سێپیدان لە [[پارێزگای فارس]]دا.{{ھن}}وێنەی خوارەوە:{{ھن}} سروشتی شارستانی سێپیدان }} | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=7|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat= 30.15 |frame-long= 52.1 |frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = وڵات | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}}{{ھن}}{{flagicon image| Flag of Kurdistan.svg}} [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای فارس]] | جۆری_دابەشکراو٢ = | ناوی_دابەشکراو٢ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[شارستان]] | ڕێکەوتی_دامەزران = [[١٩٧٥]] | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = سەرۆکی شارستان | ناوی_سەرۆک = محەممەد ڕەزایی <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٥١,١٦٦ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = ٧٨ کەس | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[لوڕی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[شیعە]])، [[یارسان]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +3:30 | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +4:30 <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤١ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شارستانی سێپیدان''' ({{بە فارسی|شھرستان سپیدان}}، {{بە ئینگلیزی| Sepidan County}}) یەکێکە لە شارستانەکانی [[پارێزگای فارس]]، لە باشووری [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە وڵاتی [[ئێران]].<ref>http://www.kazeroonnema.ir/fa/news/18177/جزئیات-محدودھ-جغرافیایی-و-ترکیب-جمعیتی-کازرون-و-کوھ-چنار-پس-از-تقسیمات-جدید{{بەستەری مردوو|url=http://www.kazeroonnema.ir/fa/news/18177/%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%AD%D8%AF%D9%88%D8%AF%DA%BE-%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D8%A8-%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B2%D8%B1%D9%88%D9%86-%D9%88-%DA%A9%D9%88%DA%BE-%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%82%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ }}</ref> ناوەندی ئەم شارستانە شارۆچکەی [[ئەردەکان، فارس|ئەردەکان]]ە.<ref>https://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190327161630/http://gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 |date=٢٧ی ئازاری ٢٠١٩ }}</ref><ref> https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1385/results/all/07.xls </ref> == دانیشتوان == ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارستانە یەکسانە بە ٩١ ھەزار و ٤٩ کەس. لەگەڵ بەرزکردنەوەی ئاستی ناوچەی بەیزا بۆ شارستان ژمارەی دانیشتوانی شارستانی سێپیدان ٣٩ ھەزار و ٨٨٣ کەس کەمیکردووە و ژمارەی دانیشتووانەکەی بۆ ٥١ ھەزار و ١٦٦ کەس کەمیکردووە.<ref> https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری </ref> == کەش و گەشتیاری == کەشوھەوای فێنک و ساردی ناوچەکە لە [[ھاوین]]دا و لە [[زستان]]دا شاخەکانی بە [[بەفر]] داپۆشراون. وە سەرنجڕاکێشانی گەشتیاری سروشتی ناوچەکە و بوونی ئەسپ سواری و سوارەکانی خلیسکێنەی سەر بەفر و ناوچەکانی وەک گەرووی تیزاب و چالێھگا گەشەیەکی تایبەتی بە پیشەسازی گەشتیاری بەخشیووە. === شوێنی گەشتیاری سەرنج ڕاکێش === شارستانی سێپیدان ناوچەیەکی شاخاوییە و ١٢ لوتکەی ھەیە لە سەرووی ٣٠٠٠ مەتر لە [[ئاستی دەریا]]وە. لە نێو شوێنە وەرزشییەکانی ئەم شارەدا بریتین لە: * شاخەکان: چیای ڕەنج، چیای بەرم فیروز، چیای ئۆپتیمم. * تاڤگە: تاڤگەی مارگۆن، تاڤگەی ئۆپتیمۆم، تاڤگەی چیکان، تاڤگەی مۆرزیان. * دەربەندەکان: دەربەندی تیزاب، دەربەندی قوربانیدان، دەربەندی ئەبسارد، دەربەندی بەغدادون. * چلەگاە(کۆشک). * شوێنی خلیسکێنەی سەر بەفر: شوێنی خلیسکێنەی پلادکۆڤ، شوێنی خلیسکێنەی ڕاھێنانی جەستەیی. * دەریاچە: بێرم فیروز، بێرم شێش پیر. * ئیمام زادە: سوڵتان عەلی ئیمام زادە. * کانی: شێشپیر.<ref>https://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190327161630/http://gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 |date=٢٧ی ئازاری ٢٠١٩ }}</ref> == زانکۆی ئازادی ئیسلامی لقی سێپیدان == زانکۆی ئازادی ئیسلامی، لقی سێپیدان، دەکەوێتە شارۆچکەی [[ئەردەکان]] لە [[پارێزگای فارس]]، لە ساڵی ١٩٩٤ دامەزراوە و لە ساڵی ١٩٩٥ دەستی بە کارکردن کردووە لەگەڵ دوو بواری خوێندنی سەرەتایی و بڕوانامەی ھاوبەش لە زانستی کۆمپیوتەر. == کارگەکان == [[ئەردەکان]] سەر بە [[پارێزگای فارس]] دەکەوێتە دامێنی چیای [[زاگرۆس]] و بە ھۆی ڕووبار و کانیاوەکانی و نزیکی لە [[شیراز]]، شوێنێکی گونجاوە بۆ وەبەرھێنان لە کەرتی جۆراوجۆردا. وە بووەتە، دروست بوونی چەندین کارگە وەک، کارگەی کبریتی سێپیدان و کارگەی ئاوی کانزایی. لە ناوچەی سێپیدان، کارگەی کۆمپۆزیتی فەراسان و فراپاکس، کارگەی پشتێنەی ئەخشان لە دیارترین کارگەکانی ئەم ناوچەیەن. == کشتوکاڵ و ئاژەڵداری == چیا سەوزەکانی ئەم وڵاتە جوانە شوێنێکی گونجاویان بۆ لەوەڕاندنی ئاژەڵ دروست کردووە، کە ساڵانە [[ڕەوەند]]ی زۆر بۆ ئەم شوێنە ڕادەکێشێت. زۆری ئاو و ئالیکی تازە وایکردووە کە ئاژەڵداری لە ناوچەکەدا ئاوەدان بێت و ھەمیشە لەم شارستانەدا ماست و کەشک و شیری تازە و گۆشتی تازە دەدۆزرێتەوە. ئەم شارستانە لە ئامادەکردن و دابەشکردنی گۆشت لە دەرەوەی پارێزگا سەرکەوتوو بووە. دارەکانی [[گوێز]]، [[ھەنجیر]]، [[سێو]] و [[گێلاس]] زۆرترین بەرھەمی ناوچەکە پێکدەھێنن. == دابەشی کارگێڕی == * [[ناوچەی ناوەندی شارستانی سێپیدان|ناوچەی ناوەند]] ** [[گوندەواری خەفری]] ** [[گوندەواری کەمھەر]] ** [[گوندەواری شەشپیر]] [[شارۆچکە]]: [[ئەردەکان]] * [[ناوچە ھومایجان]] ** [[گوندەواری ھومایجان]] ** [[گوندەواری سەرناباد]] [[شارەدێ]]: [[ھوماشەھر]]<ref> http://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html </ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{شارەکانی کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Sepidan County}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:ناوەندەکانی پارێزگاکانی ئێران]] [[پۆل:شارەکانی پارێزگای فارس]] [[پۆل:شیراز]] [[پۆل:شارستانی شیراز]] [[پۆل:شارەکانی ئێران]] 51l7w5nqe1q4k305ifadnxk47wtae57 0 216338 1669764 1364175 2026-09-18T05:45:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1669764 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} پێرستی مەدالیاکانی [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢]]، پێک دێت لەو وڵاتانەی بوونەتە براوەی یەکێک لە مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی پازدەیەمی ھاوینە، کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٥٢ لە [[ھێلسینکی]]ی پایتەختی [[فینلاند]] بەڕێوە چوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Helsinki 1952 Olympic Games {{!}} Britannica|ناونیشان=https://www.britannica.com/event/Helsinki-1952-Olympic-Games|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.britannica.com|زمان=en}}</ref>لەم خولەدا ٤٬٩٥٥ (٤٬٤٣٦ پیاو، ٥١٩ ژن) لە ٦٩ نەتەوەی جیاواز لەم خولەدا بەداریان کرد. وەرزشوانانی ئەمریکا بۆ جاری نۆیەم لە مێژوودا پلەی یەکەمیان بەدەست ھێنا لە کۆکردنەوەی زۆرترین مەدالیای زێر، وەرزشوانانی سۆڤیەت و مەجەرستان پلەی دووەم و سێیەمیان وەرگرت. == پێرستی مەدالیاکان == {{Medals table | caption = | host = FIN | flag_template = flagIOC | event =ھاوینەی ١٩٥٢ | team = | gold_USA = 40 | silver_USA = 19 | bronze_USA = ١٧ | gold_URS = 22 | silver_URS = 30 | bronze_URS = ١٩ | gold_HUN = 16 | silver_HUN = 10 | bronze_HUN = ١٦ | gold_SWE = 12 | silver_SWE = 13 | bronze_SWE = ١٠ | gold_ITA = 8 | silver_ITA = 9 | bronze_ITA = ٤ | gold_TCH = 7 | silver_TCH = 3 | bronze_TCH = ٣ | gold_FRA = 6 | silver_FRA = 6 | bronze_FRA = ٦ | gold_FIN = 6 | silver_FIN = 3 | bronze_FIN = 13 | host_FIN = yes | gold_AUS = 6 | silver_AUS = 2 | bronze_AUS = ٣ | gold_NOR = 3 | silver_NOR = 2 | bronze_NOR = ٠ | gold_SUI = 2 | silver_SUI = 6 | bronze_SUI = ٦ | gold_RSA = 2 | silver_RSA = 4 | bronze_RSA = ٤ | gold_JAM = 2 | silver_JAM = 3 | bronze_JAM = ٠ | gold_BEL = 2 | silver_BEL = 2 | bronze_BEL = ٠ | gold_DEN = 2 | silver_DEN = 1 | bronze_DEN = ٣ | gold_TUR = 2 | silver_TUR = 0 | bronze_TUR = ١ | gold_JPN = 1 | silver_JPN = 6 | bronze_JPN = ٢ | gold_GBR = 1 | silver_GBR = 2 | bronze_GBR = ٨ | gold_ARG = 1 | silver_ARG = 2 | bronze_ARG = ٢ | gold_POL = 1 | silver_POL = 2 | bronze_POL = ١ | gold_CAN = 1 | silver_CAN = 2 | bronze_CAN = ٠ | gold_YUG = 1 | silver_YUG = 2 | bronze_YUG = ٠ | gold_ROU = 1 | silver_ROU = 1 | bronze_ROU = ٢ | gold_BRA = 1 | silver_BRA = 0 | bronze_BRA = ٢ | gold_NZL = 1 | silver_NZL = 0 | bronze_NZL = ٢ | gold_IND = 1 | silver_IND = 0 | bronze_IND = ١ | gold_LUX = 1 | silver_LUX = 0 | bronze_LUX = ٠ | gold_GER = 0 | silver_GER = 7 | bronze_GER = ١٧ | gold_NED = 0 | silver_NED = 5 | bronze_NED = ٠ | gold_IRI = 0 | silver_IRI = 3 | bronze_IRI = ٤ | gold_CHI = 0 | silver_CHI = 2 | bronze_CHI = ٠ | gold_AUT = 0 | silver_AUT = 1 | bronze_AUT = ١ | gold_LIB = 0 | silver_LIB = 1 | bronze_LIB = ١ | gold_IRL = 0 | silver_IRL = 1 | bronze_IRL = ٠ | gold_MEX = 0 | silver_MEX = 1 | bronze_MEX = ٠ | gold_ESP = 0 | silver_ESP = 1 | bronze_ESP = ٠ | gold_KOR = 0 | silver_KOR = 0 | bronze_KOR = ٢ | gold_TRI = 0 | silver_TRI = 0 | bronze_TRI = ٢ | gold_URU = 0 | silver_URU = 0 | bronze_URU = ٢ | gold_BUL = 0 | silver_BUL = 0 | bronze_BUL = ١ | gold_EGY = 0 | silver_EGY = 0 | bronze_EGY = ١ | gold_POR = 0 | silver_POR = 0 | bronze_POR = ١ | gold_VEN = 0 | silver_VEN = 0 | bronze_VEN = ١ }} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=1952 Summer Olympics|ناونیشان=http://www.olympedia.org/editions/13|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Olympedia.com}} * {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Olympic Analytics/1952_1|ناونیشان=http://olympanalyt.com/OlympAnalytics.php?param_pagetype=MedalsByCountries&param_games=1952%2F1|بڵاوکەرەوە=olympanalyt.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220826114610/http://olympanalyt.com/OlympAnalytics.php?param_pagetype=MedalsByCountries&param_games=1952/1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پێرستی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیاد}}{{پێشەنگی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی بەپێی ساڵ}}{{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|وەرزش|فینلاند|ئۆڵۆمپیاد}} [[پۆل:خشتەی مەدالیاکانی ئۆڵمپیادی ھاوینە]] 6esis65fhgv3jmkydwwqxehhxpo1dex 0 216350 1669765 1364178 2026-09-18T05:46:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1669765 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{Infobox award|name=پێرستی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤|location=[[تۆکیۆ]], {{flagIOC|JPN|ھاوینەی ١٩٦٤}}|award2_type=زۆرترین مەدالیای گشتی|award2_winner={{flagIOC|URS|ھاوینەی ١٩٦٤|٩٦}}|award1_type=زۆرترین مەدالیای زێر|award1_winner={{flagIOC|USA|ھاوینەی ١٩٦٤|٣٦}}|previous=[[پێرستی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠|١٩٦٠]]|main=[[خشتەی سەرجەم مەدالیەکانی یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد| پێرستی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیاد]]|next=[[پێرستی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨|١٩٦٨]]}} پێرستی مەدالیاکانی [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤]]، پێک دێت لەو وڵاتانەی بوونەتە براوەی یەکێک لە مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی ھەژدەھەمی ھاوینە. کە لە ١٠ تا ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤ لە [[تۆکیۆ]]ی پایتەختی [[ژاپۆن]] بەڕێوەچوو == پێرستی مەدالیاکان == پێرستی مەدالیاکانی [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤]]، بە پشت بەستنە بە سەرچاوەکانی [[لیژنەی ئۆڵۆمپیادی نێودەوڵەتی|لێژنەی ئۆڵۆمپیادی نێودەوڵەتی]] (IOC)، جگە لە لێژنەی ئۆڵۆمپیاد چەندین سەرچاوەی دیکە ھەیە باس لە ئاماری جیاوازتر دەکەن، بەڵام دەستەی بەرێوەبەری یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد بە سەرچاوەی فەرمی دادەنرێت بۆ ئەم بابەتە. ڕیزبەندییەکە بەپێی مەدالیاکانی زێر دانراون، لە کاتی یەکسان بوون لە زیرەکان مەدالیای زیو لە بەرچاو دەگیرێت، ھەروەھا لە یەکسان بوون لە مەدالیای زیو، مەدالیای بڕۆنز لە بەرچاو دەگێریت، لە ئەگەر یەکسان بوون لە سەرجەم زێر و زیو و بڕۆنز یەکسان بێت ئەوە ڕیزبەندییەکە بەپێی ئەلف و بێ دەبێت، ئەمەش سیستەمێکە IOC پەیرەوی دەکات. {{Medals table | caption = | host = JPN | flag_template = flagIOC | event = ھاوینەی ١٩٦٤ | team = | gold_USA = 36 | silver_USA = 26 | bronze_USA = ٢٨ | gold_URS = 30 | silver_URS = 31 | bronze_URS = ٣٥ | gold_JPN = 16 | silver_JPN = 5 | bronze_JPN = 8 | host_JPN = yes | gold_EUA = 10 | silver_EUA = 22 | bronze_EUA = ١٨ | gold_ITA = 10 | silver_ITA = 10 | bronze_ITA = ٧ | gold_HUN = 10 | silver_HUN = 7 | bronze_HUN = ٥ | gold_POL = 7 | silver_POL = 6 | bronze_POL = ١٠ | gold_AUS = 6 | silver_AUS = 2 | bronze_AUS = ١٠ | gold_TCH = 5 | silver_TCH = 6 | bronze_TCH = ٣ | gold_GBR = 4 | silver_GBR = 12 | bronze_GBR = ٢ | gold_BUL = 3 | silver_BUL = 5 | bronze_BUL = ٢ | gold_FIN = 3 | silver_FIN = 0 | bronze_FIN = ٢ | gold_NZL = 3 | silver_NZL = 0 | bronze_NZL = ٢ | gold_ROU = 2 | silver_ROU = 4 | bronze_ROU = ٦ | gold_NED = 2 | silver_NED = 4 | bronze_NED = ٤ | gold_TUR = 2 | silver_TUR = 3 | bronze_TUR = ١ | gold_SWE = 2 | silver_SWE = 2 | bronze_SWE = ٤ | gold_DEN = 2 | silver_DEN = 1 | bronze_DEN = ٣ | gold_YUG = 2 | silver_YUG = 1 | bronze_YUG = ٢ | gold_BEL = 2 | silver_BEL = 0 | bronze_BEL = ١ | gold_FRA = 1 | silver_FRA = 8 | bronze_FRA = ٦ | gold_CAN = 1 | silver_CAN = 2 | bronze_CAN = ١ | gold_SUI = 1 | silver_SUI = 2 | bronze_SUI = ١ | gold_BAH = 1 | silver_BAH = 0 | bronze_BAH = ٠ | gold_ETH = 1 | silver_ETH = 0 | bronze_ETH = ٠ | gold_IND = 1 | silver_IND = 0 | bronze_IND = ٠ | gold_KOR = 0 | silver_KOR = 2 | bronze_KOR = ١ | gold_TRI = 0 | silver_TRI = 1 | bronze_TRI = ٢ | gold_TUN = 0 | silver_TUN = 1 | bronze_TUN = ١ | gold_ARG = 0 | silver_ARG = 1 | bronze_ARG = ٠ | gold_CUB = 0 | silver_CUB = 1 | bronze_CUB = ٠ | gold_PAK = 0 | silver_PAK = 1 | bronze_PAK = ٠ | gold_PHI = 0 | silver_PHI = 1 | bronze_PHI = ٠ | gold_IRI = 0 | silver_IRI = 0 | bronze_IRI = ٢ | gold_BRA = 0 | silver_BRA = 0 | bronze_BRA = ١ | gold_GHA = 0 | silver_GHA = 0 | bronze_GHA = ١ | gold_IRL = 0 | silver_IRL = 0 | bronze_IRL = ١ | gold_KEN = 0 | silver_KEN = 0 | bronze_KEN = ١ | gold_MEX = 0 | silver_MEX = 0 | bronze_MEX = ١ | gold_NGR = 0 | silver_NGR = 0 | bronze_NGR = ١ | gold_URU = 0 | silver_URU = 0 | bronze_URU = ١ }} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=1964 Summer Olympics|ناونیشان=http://www.olympedia.org/editions/16|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Olympedia.com}} * {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Olympic Analytics/1964_1|ناونیشان=http://olympanalyt.com/OlympAnalytics.php?param_pagetype=MedalsByCountries&param_games=1964%2F1|بڵاوکەرەوە=olympanalyt.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230321004250/http://olympanalyt.com/OlympAnalytics.php?param_pagetype=MedalsByCountries&param_games=1964/1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} == سەرچاوەکان == {{پێرستی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیاد}}{{پێشەنگی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی بەپێی ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|ئۆڵۆمپیاد|وەرزش|ژاپۆن|تۆکیۆ}} [[پۆل:خشتەی مەدالیاکانی ئۆڵمپیادی ھاوینە]] [[پۆل:ئۆڵمپیکی ھاوینەی ١٩٦٤]] 1dh7jyvoogdglx0rqmbkjuitsb8swvx 0 216396 1669766 1405913 2026-09-18T05:46:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1669766 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} پێرستی مەدالیاکانی [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢]]، پێک دێت لەو وڵاتانەی بوونەتە براوەی یەکێک لە مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی بیست و پێنجەمی ھاوینە، کە لە [[بارسێلۆنا|بەرشەلۆنە،]] کاتالۆنیا، [[ئیسپانیا|ئیسپانیا،]] لە ٢٥ی تەممووزەوە تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ بەڕێوەچوو. کۆی گشتی ٩٬٣٥٦ وەرزشوان لە ١٦٩ وڵاتەوە بەشدارییان لەم یاریانەدا کرد، لە ٢٥٧ ڕووداوی ٢٨ وەرزشدا پێشبڕکێیان کرد.<ref name="ioc">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Barcelona 1992&ndash;Games of the XXV Olympiad|ناونیشان=http://www.olympic.org/uk/games/past/index_uk.asp?OLGT=1&OLGY=1992|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080801102801/http://www.olympic.org/uk/games/past/index_uk.asp?OLGT=1&OLGY=1992|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئابی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=International Olympic Committee}}</ref> == پێرستی مەدالیاکان == {{Medals table | caption = | host = ESP | flag_template = flagIOC | event = ھاوینەی ١٩٩٢ | team = | gold_EUN = 45 | silver_EUN = 38 | bronze_EUN = ٢٩ | gold_USA = 37 | silver_USA = 34 | bronze_USA = ٣٧ | gold_GER = 33 | silver_GER = 21 | bronze_GER = ٢٨ | gold_CHN = 16 | silver_CHN = 22 | bronze_CHN = ١٦ | gold_CUB = 14 | silver_CUB = 6 | bronze_CUB = ١١ | gold_ESP = ١٣ | silver_ESP = 7 | bronze_ESP = 2 | host_ESP = yes | gold_KOR = 12 | silver_KOR = 5 | bronze_KOR = ١٢ | gold_HUN = 11 | silver_HUN = 12 | bronze_HUN = ٧ | gold_FRA = 8 | silver_FRA = 5 | bronze_FRA = ١٦ | gold_AUS = 7 | silver_AUS = 9 | bronze_AUS = ١١ | gold_CAN = 7 | silver_CAN = 4 | bronze_CAN = ٧ | gold_ITA = 6 | silver_ITA = 5 | bronze_ITA = ٨ | gold_GBR = 5 | silver_GBR = 3 | bronze_GBR = ١٢ | gold_ROU = 4 | silver_ROU = 6 | bronze_ROU = ٨ | gold_TCH = 4 | silver_TCH = 2 | bronze_TCH = ١ | gold_PRK = 4 | silver_PRK = 0 | bronze_PRK = ٥ | gold_JPN = 3 | silver_JPN = 8 | bronze_JPN = ١١ | gold_BUL = 3 | silver_BUL = 7 | bronze_BUL = ٦ | gold_POL = 3 | silver_POL = 6 | bronze_POL = ١٠ | gold_NED = 2 | silver_NED = 6 | bronze_NED = ٧ | gold_KEN = 2 | silver_KEN = 4 | bronze_KEN = ٢ | gold_NOR = 2 | silver_NOR = 4 | bronze_NOR = ١ | gold_TUR = 2 | silver_TUR = 2 | bronze_TUR = ٢ | gold_INA = 2 | silver_INA = 2 | bronze_INA = ١ | gold_BRA = 2 | silver_BRA = 1 | bronze_BRA = ٠ | gold_GRE = 2 | silver_GRE = 0 | bronze_GRE = ٠ | gold_SWE = 1 | silver_SWE = 7 | bronze_SWE = ٤ | gold_NZL = 1 | silver_NZL = 4 | bronze_NZL = ٥ | gold_FIN = 1 | silver_FIN = 2 | bronze_FIN = ٢ | gold_DEN = 1 | silver_DEN = 1 | bronze_DEN = ٤ | gold_MAR = 1 | silver_MAR = 1 | bronze_MAR = ١ | gold_IRL = 1 | silver_IRL = 1 | bronze_IRL = ٠ | gold_ETH = 1 | silver_ETH = 0 | bronze_ETH = ٢ | gold_ALG = 1 | silver_ALG = 0 | bronze_ALG = ١ | gold_EST = 1 | silver_EST = 0 | bronze_EST = ١ | gold_LTU = 1 | silver_LTU = 0 | bronze_LTU = ١ | gold_SUI = 1 | silver_SUI = 0 | bronze_SUI = ٠ | gold_JAM = 0 | silver_JAM = 3 | bronze_JAM = ١ | gold_NGR = 0 | silver_NGR = 3 | bronze_NGR = ١ | gold_LAT = 0 | silver_LAT = 2 | bronze_LAT = ١ | gold_AUT = 0 | silver_AUT = 2 | bronze_AUT = ٠ | gold_NAM = 0 | silver_NAM = 2 | bronze_NAM = ٠ | gold_RSA = 0 | silver_RSA = 2 | bronze_RSA = ٠ | gold_BEL = 0 | silver_BEL = 1 | bronze_BEL = ٢ | gold_CRO = 0 | silver_CRO = 1 | bronze_CRO = ٢ | gold_IOP = 0 | silver_IOP = 1 | bronze_IOP = ٢ | gold_IRI = 0 | silver_IRI = 1 | bronze_IRI = ٢ | gold_ISR = 0 | silver_ISR = 1 | bronze_ISR = ١ | gold_TPE = 0 | silver_TPE = 1 | bronze_TPE = ٠ | gold_MEX = 0 | silver_MEX = 1 | bronze_MEX = ٠ | gold_PER = 0 | silver_PER = 1 | bronze_PER = ٠ | gold_MGL = 0 | silver_MGL = 0 | bronze_MGL = ٢ | gold_SLO = 0 | silver_SLO = 0 | bronze_SLO = ٢ | gold_ARG = 0 | silver_ARG = 0 | bronze_ARG = ١ | gold_BAH = 0 | silver_BAH = 0 | bronze_BAH = ١ | gold_COL = 0 | silver_COL = 0 | bronze_COL = ١ | gold_GHA = 0 | silver_GHA = 0 | bronze_GHA = ١ | gold_MAS = 0 | silver_MAS = 0 | bronze_MAS = ١ | gold_PAK = 0 | silver_PAK = 0 | bronze_PAK = ١ | gold_PHI = 0 | silver_PHI = 0 | bronze_PHI = ١ | gold_PUR = 0 | silver_PUR = 0 | bronze_PUR = ١ | gold_QAT = 0 | silver_QAT = 0 | bronze_QAT = ١ | gold_SUR = 0 | silver_SUR = 0 | bronze_SUR = ١ | gold_THA = 0 | silver_THA = 0 | bronze_THA = ١ }} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == ** {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=1992 Summer Olympics|ناونیشان=http://www.olympedia.org/editions/23|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Olympedia.com}} * {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Olympic Analytics/1992_1|ناونیشان=http://olympanalyt.com/OlympAnalytics.php?param_pagetype=MedalsByCountries&param_games=1992%2F1|بڵاوکەرەوە=olympanalyt.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئازاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220315162724/http://olympanalyt.com/OlympAnalytics.php?param_pagetype=MedalsByCountries&param_games=1992%2F1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{پێرستی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیاد}}{{پێشەنگی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی بەپێی ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|ئۆڵۆمپیاد|وەرزش|ئیسپانیا|دەیەی ١٩٩٠}} [[پۆل:خشتەی مەدالیاکانی ئۆڵمپیادی ھاوینە]] [[پۆل:ئۆڵمپیکی ھاوینەی ١٩٩٢]] 4kh7w3hso9864x0iibytbfuibvbx5ol 0 216674 1669703 1508885 2026-09-18T01:37:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە) 1669703 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} شازادە خاتوونەکانی دیزنی کە بە هێڵی شازادەش ناودەبرێ<ref name="lat1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes|یەکەم١=Brooks|سەردێڕ=The Line Between Homage and Parody|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/11/25/business/media/25steal.html?_r=0|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠١٦|ئیش=Los Angeles Times|ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170415065157/http://www.nytimes.com/2007/11/25/business/media/25steal.html?_r=0|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی نیسانی ٢٠١٧}}</ref>، [[زنجیرەفیلمی بازرگانی]] و هێڵی یارییە کە خاوەندارێتی [[کۆمپانیای واڵت دیزنی]] دەکات. ئەم فرەنچایزە لەلایەن ئەندی مونی سەرۆکی بەرهەمە بەکاربەرەکانی دیزنیەوە دروستکراوە، کۆمەڵێک پاڵەوانی ژن لەخۆدەگرێت کە لە فرەنچایزە جیاوازەکانی دیزنیدا دەرکەوتوون. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Disney Princess}} {{تووڵی دەروازە|دیزنی|فیلم}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:شازادە خاتوونەکانی دیزنی]] sb519dgiqxld86udqiha0kqr958vyf4 0 216960 1669746 1651202 2026-09-18T04:36:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669746 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شان کەو | ناوی_فەرمی = شان کبود - Shan Kabud | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=13 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی شان کەو''' | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}}{{ھن}}{{flagicon image| Flag of Kurdistan.svg}} [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئیلام|ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ئیلام|ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی سیوان|سیوان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری مییەخاس|مییەخاس]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٣٩٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٨١ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شان کەو''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری مییەخاس]]، [[ناوچەی سیوان]]، [[شارستانی ئیلام]]، [[پارێزگای ئیلام]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١٨١)کەس و (٥٤) [[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی باشووری]]) دەدوێن.<ref> http://iranatlas.net/index.html?module=module.language-distribution.ilam#</ref> == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[شیعە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی ئیلام}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ئیلام]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ئیلام]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ئیلام]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ئیلام]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] awqi9us2m3y20nyoi5o1h7jpcnwei7t 0 217260 1669762 1405904 2026-09-18T05:45:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1669762 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} پێرستی مەدالیاکانی [[ئۆڵۆمپیادی زستانەی ١٩٩٢]] پێکھاتووە لەو ولاتانەی بوونەتە براوەی یەکێک لە مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەی شازدەھەم کە لە شاری ئەلبێر ڤێل لە [[فەڕەنسا]] لە ٨ی تا ٢٣ی شوبات بەڕێوەچوو.<ref name="IOC">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Albertville 1992|ناونیشان=http://www.olympic.org/en/content/Olympic-Games/All-Past-Olympic-Games/Winter/Albertville-1992/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100629002039/http://www.olympic.org/en/content/Olympic-Games/All-Past-Olympic-Games/Winter/Albertville-1992/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=International Olympic Committee}}</ref> == پێرستیی مەدالیاکان == {{Medals table | caption = | host = FRA | flag_template = flagIOC | event = زستانەی ١٩٩٢ | team = | gold_GER = 10 | silver_GER = 10 | bronze_GER = 6 | gold_EUN = 9 | silver_EUN = 6 | bronze_EUN = 8 | gold_NOR = 9 | silver_NOR = 6 | bronze_NOR = 5 | gold_AUT = 6 | silver_AUT = 7 | bronze_AUT = 8 | gold_USA = 5 | silver_USA = 4 | bronze_USA = 2 | gold_ITA = 4 | silver_ITA = 6 | bronze_ITA = 4 | gold_FRA = 3 | silver_FRA = 5 | bronze_FRA = 1 | host_FRA = yes | gold_FIN = 3 | silver_FIN = 1 | bronze_FIN = 3 | gold_CAN = 2 | silver_CAN = 3 | bronze_CAN = 2 | gold_KOR = 2 | silver_KOR = 1 | bronze_KOR = 1 | gold_JPN = 1 | silver_JPN = 2 | bronze_JPN = 4 | gold_NED = 1 | silver_NED = 1 | bronze_NED = 2 | gold_SWE = 1 | silver_SWE = 0 | bronze_SWE = 3 | gold_SUI = 1 | silver_SUI = 0 | bronze_SUI = 2 | gold_CHN = 0 | silver_CHN = 3 | bronze_CHN = 0 | gold_LUX = 0 | silver_LUX = 2 | bronze_LUX = 0 | gold_NZL = 0 | silver_NZL = 1 | bronze_NZL = 0 | gold_TCH = 0 | silver_TCH = 0 | bronze_TCH = 3 | gold_PRK = 0 | silver_PRK = 0 | bronze_PRK = 1 | gold_ESP = 0 | silver_ESP = 0 | bronze_ESP = 1 }} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=1992 Winter Olympics |بڵاوکەرەوە=Olympedia.com |ناونیشان=http://www.olympedia.org/editions/44 |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢١}} * {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Olympic Analytics/1992_2 |بڵاوکەرەوە=olympanalyt.com |ناونیشان=http://olympanalyt.com/OlympAnalytics.php?param_pagetype=MedalsByCountries&param_games=1992%2F2 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210815234946/http://olympanalyt.com/OlympAnalytics.php?param_pagetype=MedalsByCountries&param_games=1992%2F2 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.vancouver2010.com/olympic-medals/historical-medals/index_cf-Jc.html?cat6=&cat1=1992&q=hm |سەردێڕ=Historical Medals: Gold, Silver, Bronze |ئیش=Vancouver 2010 Winter Olympics |بڵاوکەرەوە=Vancouver Organizing Committee for the 2010 Olympic and Paralympic Winter Games |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی شوباتی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100202051006/http://www.vancouver2010.com/olympic-medals/historical-medals/index_cf-Jc.html?cat6=&cat1=1992&q=hm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} == سەرچاوەکان == <references /> {{پێرستی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیاد}} {{پێشەنگی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی زستانە بەپێی ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|ئۆڵۆمپیاد|فەڕەنسا|دەیەی ١٩٩٠}} [[پۆل:پێرستیی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی زستانە]] [[پۆل:ئۆڵۆمپیادی زستانەی ١٩٩٢]] 3ivgtnmg71uzw3j9x6bsjf0fn0jschp 0 217267 1669761 1405901 2026-09-18T05:45:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1669761 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} پێرستی مەدالیاکانی [[ئۆڵۆمپیادی زستانەی ٢٠١٠]] پێکھاتووە لەو ولاتانەی بوونەتە براوەی یەکێک لە مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەی بیست و یەکەم، کە لە [[ڤانکۆڤەر|ڤانکۆڤەری]] ویلایەتی [[بریتش کۆلۆمبیا]] لە [[کەنەدا]] لە ١٢ی شوبات تا ٢٨ی شوبات بەڕێوەچوو.<ref name="numbers">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Vancouver 2010 Olympic Winter Games: By the numbers|ناونیشان=http://www.vancouver2010.com/olympic-news/n/news/the-vancouver-2010-olympic-winter-games-by-the-numbers_297556Ko.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100310011656/http://www.vancouver2010.com/olympic-news/n/news/the-vancouver-2010-olympic-winter-games-by-the-numbers_297556Ko.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئازاری ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠١٠|ئیش=Vancouver 2010 Winter Olympics|بڵاوکەرەوە=VANOC|df=mdy}}</ref> == پێرستیی مەدالیاکان == {{Medals table | caption = | host = CAN | flag_template = flagIOC | event = زستانەی ٢٠١٠ | team = | gold_CAN = 14 | silver_CAN = 7 | bronze_CAN = 5 | host_CAN = yes | gold_GER = 10 | silver_GER = 13 | bronze_GER = 7 | gold_USA = 9 | silver_USA = 15 | bronze_USA = 13 | gold_NOR = 9 | silver_NOR = 8 | bronze_NOR = 6 | gold_KOR = 6 | silver_KOR = 6 | bronze_KOR = 2 | gold_SUI = 6 | silver_SUI = 0 | bronze_SUI = 3 | gold_CHN = 5 | silver_CHN = 2 | bronze_CHN = 4 | gold_SWE = 5 | silver_SWE = 2 | bronze_SWE = 4 | gold_AUT = 4 | silver_AUT = 6 | bronze_AUT = 6 | gold_NED = 4 | silver_NED = 1 | bronze_NED = 3 | gold_RUS = 3 | silver_RUS = 5 | bronze_RUS = 7 | gold_FRA = 2 | silver_FRA = 3 | bronze_FRA = 6 | gold_AUS = 2 | silver_AUS = 1 | bronze_AUS = 0 | gold_CZE = 2 | silver_CZE = 0 | bronze_CZE = 4 | gold_POL = 1 | silver_POL = 3 | bronze_POL = 2 | gold_ITA = 1 | silver_ITA = 1 | bronze_ITA = 3 | gold_BLR = 1 | silver_BLR = 1 | bronze_BLR = 1 | gold_SVK = 1 | silver_SVK = 1 | bronze_SVK = 1 | gold_GBR = 1 | silver_GBR = 0 | bronze_GBR = 0 | gold_JPN = 0 | silver_JPN = 3 | bronze_JPN = 2 | gold_CRO = 0 | silver_CRO = 2 | bronze_CRO = 1 | gold_SLO = 0 | silver_SLO = 2 | bronze_SLO = 1 | gold_LAT = 0 | silver_LAT = 2 | bronze_LAT = 0 | gold_FIN = 0 | silver_FIN = 1 | bronze_FIN = 4 | gold_EST = 0 | silver_EST = 1 | bronze_EST = 0 | gold_KAZ = 0 | silver_KAZ = 1 | bronze_KAZ = 0 }} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2010 Winter Olympics |بڵاوکەرەوە=Olympedia.com |ناونیشان=http://www.olympedia.org/editions/57 |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢١}} * {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Olympic Analytics/2010_2 |بڵاوکەرەوە=olympanalyt.com |ناونیشان=http://olympanalyt.com/OlympAnalytics.php?param_pagetype=MedalsByCountries&param_games=2010%2F2 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201106124148/http://olympanalyt.com/OlympAnalytics.php?param_pagetype=MedalsByCountries&param_games=2010%2F2 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.vancouver2010.com/olympic-medals/ |سەردێڕ=Olympic Medals: Gold, Silver, Bronze |ئیش=Vancouver 2010 Winter Olympics |بڵاوکەرەوە=Vancouver Organizing Committee |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100212034642/http://www.vancouver2010.com/olympic-medals/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی شوباتی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} == سەرچاوەکان == <references /> {{پێرستی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیاد}} {{پێشەنگی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی زستانە بەپێی ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|ئۆڵۆمپیاد|کەنەدا|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|2010 Winter Olympics medal winners}} [[پۆل:پێرستیی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی زستانە]] [[پۆل:ئۆڵمپیکی زستانەی ٢٠١٠]] 8mv7bu3eern8jfizqev6zj0fza0zuxy 0 217292 1669650 1651212 2026-09-17T22:39:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669650 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شارۆکەی ئەندێشە | ناوی_فەرمی = شهرک اندیشە - Sharokai Andisha | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=13 |coord={{Coord| 33.844524 |N| 46.285318 |E}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی شارۆکەی ئەندێشە''' | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان#Iran | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] دا##جێگە لە [[ئێران]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = 1 | پۆتانەکان = {{coord| 33.844524 |N| 46.285318 |E|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{flagicon image| Flag of Kurdistan.svg}} [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ئیلام|ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[شارستانی ئەیوان|ئەیوان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ئەیوان|ئەیوان]] | جۆری_دابەشکراو٥ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٥ = [[گوندەواری نەبووەت|نەبووەت]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1138 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٣٩٥ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی کەڵھوڕی|کەلھوڕی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شارۆکەی ئەندێشە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری نەبووەت]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ئەیوان]]، [[شارستانی ئەیوان]]، [[پارێزگای ئیلام]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٣٩٥)کەس و (١١٦)[[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی کەڵھوڕی|کەلھوڕی]]) دەدوێن.<ref> http://iranatlas.net/index.html?module=module.language-distribution.ilam#</ref> == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[شیعە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی ئەیوان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ئەیوان]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ئەیوان]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ئەیوان]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ئەیوان]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئەیوان]] e2tgclmb5hcj7788ocmiq37yhotyp7m 0 217375 1669338 1651231 2026-09-17T13:33:46Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669338 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = سەیەگڵ | ناوی_فەرمی = سیا گل - Siah Gel | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=13 |coord={{Coord| 33.9112| 46.0786}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی سەیەگڵ''' | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان#Iran | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] دا##جێگە لە [[ئێران]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = 1 | پۆتانەکان = {{coord| 33.9112| 46.0786 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{flagicon image| Flag of Kurdistan.svg}} [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ئیلام|ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[شارستانی ئەیوان|ئەیوان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناوچەی زەڕنە|زەڕنە]] | جۆری_دابەشکراو٥ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٥ = [[گوندەواری کەلان|کەلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 883 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی کەڵھوڕی|کەلھوڕی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''سەیەگڵ''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری کەلان]]، [[ناوچەی زەڕنە]]، [[شارستانی ئەیوان]]، [[پارێزگای ئیلام]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٠)کەس و (٠)[[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی کەڵھوڕی|کەلھوڕی]]) دەدوێن.<ref> http://iranatlas.net/index.html?module=module.language-distribution.ilam#</ref> == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[شیعە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی ئەیوان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ئەیوان]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ئەیوان]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ئەیوان]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ئەیوان]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئەیوان]] d4mzwewnskc0zvwkf2kzfx3tas8bkb9 0 217389 1669371 1651223 2026-09-17T13:39:16Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669371 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شارزول | ناوی_فەرمی = شارزول - Sharzol | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{ Infobox mapframe | zoom=13 |coord={{Coord| 33.870249| 46.109929}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی شارزول''' | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان#Iran | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] دا##جێگە لە [[ئێران]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = 1 | پۆتانەکان = {{coord| 33.870249| 46.109929 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{flagicon image| Flag of Kurdistan.svg}} [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ئیلام|ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[شارستانی ئەیوان|ئەیوان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناوچەی زەڕنە|زەڕنە]] | جۆری_دابەشکراو٥ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٥ = [[گوندەواری کەلان|کەلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 981 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی کەڵھوڕی|کەلھوڕی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شارزول''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری کەلان]]، [[ناوچەی زەڕنە]]، [[شارستانی ئەیوان]]، [[پارێزگای ئیلام]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٠)کەس و (٠)[[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی کەڵھوڕی|کەلھوڕی]]) دەدوێن.<ref> http://iranatlas.net/index.html?module=module.language-distribution.ilam#</ref> == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[شیعە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی ئەیوان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ئەیوان]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ئەیوان]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ئەیوان]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ئەیوان]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئەیوان]] 5cdyzw7xwjy70mknugw0qliv82lqyjs 0 217549 1669881 1389890 2026-09-18T10:38:27Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1669881 wikitext text/x-wiki '''شاوەر کوڕی موجیر سەعدی''' فەرمانڕەوایەکی [[عەرەب]]ی [[دەوڵەتی فاتیمی|میسری فاتیمی]] بوو، وەک [[وەزیر|وەزیرێک]] لە کانوونی دووەمی ١١٦٢ تا کاتی [[تیرۆرکردن]]ی لە ساڵی ١١٦٩<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Amin Maalouf|ناونیشان=http://archive.org/details/crusadesthrougha00maal_0|سەردێڕ=The crusades through Arab eyes|ڕێکەوت=1984|بڵاوکەرەوە=Schocken Books|ئەوانی تر=Internet Archive|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٥٢-٠٨٩٨-٦}}</ref> لەلایەن ژەنەڕاڵ [[ئەسەدەددین شێرکۆ|شێرکۆ]] مامی سەرکردەی [[کورد]] [[سەلاحەدینی ئەییووبی|سەلاحەدین]]، کە لەگەڵیدا خەریکی ململانێی سێ لایەنەی دەسەڵات بوو دژی [[شەڕەکانی خاچپەرستی|خاچپەرستی]] ئەمالریکی یەکەمی قودس.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Saudi Aramco World: Cairo: A Millennial|ناونیشان=https://archive.aramcoworld.com/issue/196905/cairo-a.millennial.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وێبگە=archive.aramcoworld.com}}</ref> شاوەر بەناوبانگ بوو بەوەی بەردەوام ھاوپەیمانی دەگۆڕی سەرەتا ھاوپەیمانی لەگەڵ لایەنێک و دواتر لایەنی دیکە و تەنانەت فەرمانی سووتاندنی پایتەختی خۆی ''فوستات'' (پایتەختی دەوڵەتی فاتیمی)، تەنھا بۆ ئەوەی دوژمن نەتوانێت ھەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Saudi Aramco World: The Oil Weapons|ناونیشان=https://archive.aramcoworld.com/issue/199501/the.oil.weapons.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وێبگە=archive.aramcoworld.com}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|میسر|ئیسلام|مێژوو|سیاسەت}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:مردووانی ١١٦٩]] [[پۆل:سەرۆکی حکوومەتە تیرۆرکراوەکان]] [[پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ١٢یەم]] ifc5inr2xs6xn14ej21ew0oxp2upmj6 0 217618 1669882 1651182 2026-09-18T10:38:37Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669882 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شاوەزەن | ناوی_فەرمی = '''{{lang-fa| شهبازوند }}<br>{{lang-en| Shahbazvand }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{ Infobox mapframe | zoom=13 |coord={{Coord| 33.7207| 46.9778}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی شاوەزەن''' | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان#Iran | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] دا##جێگە لە [[ئێران]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = 1 | پۆتانەکان = {{coord| 33.7207| 46.9778 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{flagicon image| Flag of Kurdistan.svg}} [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ئیلام|ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[شارستانی ھلێران|ھلێران]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ھلێران|ناوچەی ناوەند]] | جۆری_دابەشکراو٥ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٥ = [[گوندەواری داجیوەن|داجیوەن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1115 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٠٠ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری|لەکی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شاوەزەن''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری داجیوەن]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ھلێران]]، [[شارستانی ھلێران]]، [[پارێزگای ئیلام]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٢٠٠)کەس و (٥٠)[[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی باشووری|لەکی]]) دەدوێن.<ref> http://iranatlas.net/index.html?module=module.language-distribution.ilam#</ref> == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[شیعە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی ھلێران}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ھلێران]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان| ھلێران]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان| ھلێران]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ھلێران]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] 398tkyy2ci58opx3gz0b0pilfmnboam 0 217631 1669649 1651213 2026-09-17T22:39:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669649 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شارۆکە ئیمام | ناوی_فەرمی = '''{{lang-fa| شهرک امام }}<br>{{lang-en| Shahrak-e Emam }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{ Infobox mapframe | zoom=13 |coord={{Coord| 33.7402| 47.1234}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی شارۆکە ئیمام''' | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان#Iran | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] دا##جێگە لە [[ئێران]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = 1 | پۆتانەکان = {{coord| 33.7402| 47.1234 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{flagicon image| Flag of Kurdistan.svg}} [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ئیلام|ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[شارستانی ھلێران|ھلێران]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناوچەی جەزمان|جەزمان]] | جۆری_دابەشکراو٥ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٥ = [[گوندەواری داربێد|داربێد]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 946 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٤٤٧ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری|لەکی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شارۆکە ئیمام''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری داربێد]]، [[ناوچەی جەزمان]]، [[شارستانی ھلێران]]، [[پارێزگای ئیلام]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٤٤٧)کەس و (١٣٢)[[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی باشووری|لەکی]]) دەدوێن.<ref> http://iranatlas.net/index.html?module=module.language-distribution.ilam#</ref> == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[شیعە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی ھلێران}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ھلێران]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان| ھلێران]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان| ھلێران]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ھلێران]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] 0604fc8i5daflhabqyycarkwj6p6b3s 0 217665 1669368 1651224 2026-09-17T13:38:46Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669368 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شاران | ناوی_فەرمی = '''{{lang-fa| شاهران }}<br>{{lang-en| Shahran }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{ Infobox mapframe | zoom=13 |coord={{Coord| 33.90109| 47.44818}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی شاران''' | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان#Iran | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] دا##جێگە لە [[ئێران]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = 1 | پۆتانەکان = {{coord| 33.90109| 47.44818 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{flagicon image| Flag of Kurdistan.svg}} [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ئیلام|ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[شارستانی ھلێران|ھلێران]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناوچەی جەزمان|جەزمان]] | جۆری_دابەشکراو٥ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٥ = [[گوندەواری زەردەڵان|زەردەڵان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1817 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١١٧ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری|لەکی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شاران''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری زەردەڵان]]، [[ناوچەی جەزمان]]، [[شارستانی ھلێران]]، [[پارێزگای ئیلام]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١١٧)کەس و (٣٣)[[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی باشووری|لەکی]]) دەدوێن.<ref> http://iranatlas.net/index.html?module=module.language-distribution.ilam#</ref> == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[شیعە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی ھلێران}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ھلێران]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان| ھلێران]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان| ھلێران]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ھلێران]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] 6lcjsasx53z8w2dqt7eoj594ierodqu 0 217666 1669741 1651203 2026-09-18T04:35:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669741 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شامیار | ناوی_فەرمی = '''{{lang-fa| شهمیار }}<br>{{lang-en| Shehmiar }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{ Infobox mapframe | zoom=13 |coord={{Coord| 33.8135| 47.4575}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی شامیار''' | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان#Iran | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] دا##جێگە لە [[ئێران]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = 1 | پۆتانەکان = {{coord| 33.8135| 47.4575 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{flagicon image| Flag of Kurdistan.svg}} [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ئیلام|ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[شارستانی ھلێران|ھلێران]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناوچەی جەزمان|جەزمان]] | جۆری_دابەشکراو٥ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٥ = [[گوندەواری زەردەڵان|زەردەڵان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1061 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٩ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری|لەکی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شامیار''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری زەردەڵان]]، [[ناوچەی جەزمان]]، [[شارستانی ھلێران]]، [[پارێزگای ئیلام]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٩)کەس و (٣)[[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی باشووری|لەکی]]) دەدوێن.<ref> http://iranatlas.net/index.html?module=module.language-distribution.ilam#</ref> == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[شیعە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی ھلێران}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ھلێران]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان| ھلێران]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان| ھلێران]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ھلێران]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] owo6700e09807qznico9uf7csz6ndgl 0 217888 1669697 1614529 2026-09-18T01:36:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1669697 wikitext text/x-wiki {{نوێکردنەوە|ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦}}{{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Kurdistan_2012.png|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d1/Kurdistan_2012.png/250px-Kurdistan_2012.png|وێنۆک|250x250پیکسڵ| سنوورەکانی ھەرێمی کوردستان لە ساڵی ٢٠١٢ بەپێی ماڵپەڕی فەرمانگەی ئاماری ھەرێمی کوردستان و شار و شارۆچکە سەرەکییەکانی ھەرێم.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Kurdistan Region Statistics Office|ناونیشان=http://www.krso.net/en/maps|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140812203329/http://www.krso.net/en/maps|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئابی ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Archived copy|ناونیشان=http://www.krso.net/documents/78/SubDistricts%20of%20the%20Governorates%20of%20Kurdistan%20Region.jpg|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140812224212/http://www.krso.net/documents/78/SubDistricts%20of%20the%20Governorates%20of%20Kurdistan%20Region.jpg|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئابی ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Archived copy|ناونیشان=http://www.krso.net/documents/38/Districts%20of%20the%20Governorates%20of%20Kurdistan%20Region.jpg|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140812205237/http://www.krso.net/documents/38/Districts%20of%20the%20Governorates%20of%20Kurdistan%20Region.jpg|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئابی ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Archived copy|ناونیشان=http://www.krso.net/pdf/KRG-map-english.jpg|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140812223849/http://www.krso.net/pdf/KRG-map-english.jpg|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئابی ٢٠١٤}}</ref>]] == پێڕست == ئەمە پێڕستێک لە شارەکانی [[ھەرێمی کوردستان]]ە: {| class="toccolours sortable" border="1" cellpadding="3" style="border-collapse:collapse" ! width="200pt" |ناوی [[شار]] ! width="200pt" |[[پارێزگا]] ! width="200pt" |بە [[کوردیی باکووری]] ! width="200pt" |[[دانیشتووان]] |- |[[ھەولێر]] |[[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] |Hewlêr |١٬٠١٠٬٠٠٠<ref>[http://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/REACH_IDP%20Factsheet%20Erbil%20City_30.06.2014.pdf IDP FACTSHEET: ERBIL CITY] ReliefWeb - United Nations humanitarian information portal. Retrieved 22 August 2014.</ref> |- |[[سلێمانی]] |[[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] |Silêmanî |٨٩٨،٠٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iraq: Governorates, Districts, Cities, Towns - Population Statistics in Maps and Charts|ناونیشان=http://www.citypopulation.de/Iraq.html}}</ref> |- |[[دھۆک]] |[[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] |Duhok |٤٢٠،٠٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Duhok City - University of Duhok|ناونیشان=http://www.uod.ac/en/duhokcity|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140722224743/http://www.uod.ac/en/duhokcity|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٤}}</ref> |- |[[ڕانیە]] |[[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] |Ranya |٢٤١٬٨٣٦ |- |[[زاخۆ]] |[[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] |Zaxo |١٩٠،٠٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Zakho City &#124; University of Zakho|ناونیشان=http://www.uoz-krg.org/zakhocity|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141211034641/http://www.uoz-krg.org/zakhocity|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٤}}</ref> |- |[[سۆران]] |[[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] |Soran |١٢٥،٠٠٠<ref>https://guide.opensooq.com/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82/%D8%A3%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D9%84/%D8%AF%D9%84%D9%8A%D9%84-%D9%85%D8%AF%D9%8A%D9%86%D8%A9-%D8%B3%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%81%D9%8A-%D8%A3%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82/</ref> |- |[[شەقڵاوە]] |[[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] |Şeqlawe |١٥٩،٦٢٨<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Ngah|یەکەم=Ibrahim|سەردێڕ=Rural Population in Shaqlawa District-Kurdistan Region/Iraq|ناونیشان=https://www.academia.edu/551284}}</ref> |- |[[ھەڵەبجە]] |[[پارێزگای ھەڵەبجە|ھەڵەبجە]] |Helebce |١١١،٠٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Marketing and Communications &#124; External Relations &#124; University of Leicester|ناونیشان=https://www2.le.ac.uk/offices/press/pdf-files/uploaded-2013/History%20of%20Halabja.docx|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160306121500/https://www2.le.ac.uk/offices/press/pdf-files/uploaded-2013/History%20of%20Halabja.docx|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- |[[ڕەواندز]] |[[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] |Rewandiz |٥٢،٣٩٩ |- |[[کەلار]] |[[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] |Kelar |٢٥٠،٠٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://bot.gov.krd/arabic/garmian-administration/kalar |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240827095635/http://bot.gov.krd/arabic/garmian-administration/kalar |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- |[[چەمچەماڵ]] |[[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] |Çemçemall |١٧٣،٠٠٠ |- |[[کۆیە]] |[[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] |Koye |١١٩،٠٠٠ |- |[[سێمێل]] |[[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] |Sêmêl |٢٠٥،٠٠٠ |- |[[عەنکاوە]] |[[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] |Enkawa |٣٠،٠٠٠ |- |[[ئاکرێ]] |[[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] |Akrê |١٩٤٬٠٨٨ |- |[[ئامێدی]] |[[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] |Amêdî |١٢٧٬٠٠٠ |- |[[بامەرنێ]] |[[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] |Bamarnî |٥،٠٠٠ |- |[[باتیفا|باتيفا]] |[[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] |batîfa |٣٠،٠٠٠ |} <gallery class="center"> پەڕگە:Delal Bridge in Zakho (201).jpg|پردی دەلال لە زاخۆ پەڕگە:Dohuk.jpg|دھۆک پەڕگە:Canyon, north eastern Kurdistan.jpg|دۆڵێکی نزیک ڕواندز پەڕگە:Hawler Castle.jpg|ھەولێر پەڕگە:City of Akre.jpg|ئاکرێ </gallery> == سەرچاوەکان == <references responsive="1" /> {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|عێراق}} {{پۆلی کۆمنز|Cities in Iraqi Kurdistan}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:جوگرافیای باشووری کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:پێرستەکانی پەیوەندیدار بە عێراق]] [[پۆل:پێڕستەکانی شارەکانی ئاسیا]] [[پۆل:شارەکانی عێراق]] [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:پێڕستە پەیوەندیدارەکان بە جوگرافیای عێراق]] bzog2obzoft7mmx67ceda66lj1pvqi2 0 218858 1669494 1669214 2026-09-17T20:08:28Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669494 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} '''پانتیۆن''' ({{بە ئینگلیزی|Pantheon}}) ڕێکخراوێکی خەیاڵییە و لە کتێبە کۆمیکەکانی ئەمریکادا دەردەکەوێت کە لەلایەن کۆمپانیای مارڤێڵ کۆمی کەوە بڵاودەکرێتەوە. پانتیۆن لەلایەن نووسەر پیتەر دەیڤدەوە دروست کراوە و بۆ یەکەمجار لە کتێبی The Incredible Hulk بەرگی یەکەمدا دەرکەوتووە. ئاگامێمنۆن، خوداوەندێکی نیوە مرۆڤ و نیوە ئەسگاردییە، بە نەمری لەدایک دەبێت. ھەرچەندە لە ڕووی جەستەیییەوە ھەرگیز لە تەمەنی ١٦ ساڵی زیاتر نابێت، بەڵام پانتیۆنەکان ھەموویان نەوەکانی ئەون. لە چیایەک جێگیر بووە، کە قەرەبووی ئەو زیانانە دەکاتەوە کە لە ڕۆژانی Savage Hulkی خۆیدا کردوویەتی.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=DeFalco |یەکەم١=Tom |دوایین٢=Sanderson |یەکەم٢=Peter |دوایین٣=Brevoort |یەکەم٣=Tom |دوایین٤=Teitelbaum |یەکەم٤=Michael |دوایین٥=Wallace |یەکەم٥=Daniel |دوایین٦=Darling |یەکەم٦=Andrew |دوایین٧=Forbeck |یەکەم٧=Matt |دوایین٨=Cowsill |یەکەم٨=Alan |دوایین٩=Bray |یەکەم٩=Adam |سەردێڕ=The Marvel Encyclopedia |ناونیشان=https://archive.org/details/marvelencycloped0000unse_w9e3 |ڕێکەوت=٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=DK Publishing |ژپنک=٩٧٨-١-٤٦٥٤-٧٨٩٠-٠|پەڕە=[https://archive.org/details/marvelencycloped٠٠٠٠unse_w٩e٣/page/٢٦٦ ٢٦٦]}}</ref> ھاڵک لەگەڵ پانتیۆن کاردەکات لە زۆرێک لە ئەرکەکانی ڕزگارکردن و فریاگوزاری، کە جێگەی سەرنجی مەبەستی پانتیۆنە.<ref>''The Incredible Hulk'' vol. 2 #401 (Jan. 1993)</ref> لە بەرامبەردا چەند ئەندامێک یارمەتی ھاڵک دەدەن لە ئەرکە کەسییەکان، کە ھەندێک جار لەگەڵ مەبەستەکانی پانتیۆندا دەگونجێت. تەنانەت بۆ ماوەیەک ھاڵک سەرکردایەتی تەواوی پانتیۆن دەکات. پێکەوە بەرگەی ھێرشەکانی U-Foes و ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ X-Factor و ڕاوکردنێکی فراوانی بۆشایی ئاسمان دەگرن، کاتێک یەکێک لە ئەندامەکان لەلایەن شازادەیەکی نامۆی نەخۆشی خۆشەویستییەوە دەڕفێنرێت.<ref>''The Incredible Hulk'' vol. 2 #397-399 (Sept. -Nov. 1992)</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کۆمیک|خەیاڵی زانستی|ھۆڵیوود}} [[پۆل:ئەو کارەکتەرانەی لەلایەن پیتەر دەیڤدەوە درووستکراون]] oye7v0gcgctbovtl26qg3brcfuk830z 0 219704 1669854 1590461 2026-09-18T10:33:57Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئیسرائیل-کۆلکە) 1669854 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:PikiWiki_Israel_14066_Habimaquot;_Theatre.JPG|وێنۆک|شانۆی ھەبیما، ٢٠١١]] [[پەڕگە:PikiWiki_Israel_4058_Habima_Theater.jpg|وێنۆک|بینایەکی مێژوویی، نزیکەی ١٩٥٠]] '''شانۆی ھەبیما''' (بە [[زمانی عیبری|عیبری]]: תיאטרון הבימה Te'atron HaBima،) شانۆی نیشتمانی [[ئیسرائیل]]ە و یەکێکە لە یەکەم شانۆکانی زمانی عیبری. دەکەوێتە [[گۆڕەپانی ھەبیما]] لە ناوەندی شاری [[تێل ئەڤیڤ]]. == گەشتێکی نێودەوڵەتی == لە ساڵی ١٩٢٦ شانۆکە [[یەکێتیی سۆڤیەت|یەکێتی سۆڤیەتی]] بەجێھێشت بۆ گەشتکردن بۆ دەرەوەی وڵات، لە وڵاتانی وەک [[لاتڤیا]]، [[لیتوانیا]]، [[پۆڵەندا]]، [[فەڕەنسا|فەرەنسا]]، [[ئەڵمانیا]]، [[ھۆڵەندا]] و [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]].<ref name="Ivanov"/> بەرھەمەکانیان سەرکەوتنی گەورەی بەدەستھێنا.<ref name="Ivanov">Ivanov, Vladislav (August&nbsp;10, 2010). “[http://www.yivoencyclopedia.org/article.aspx/Habimah Habimah]”. ''[[The YIVO Encyclopedia of Jews in Eastern Europe|YIVO Encyclopedia of Jews in Eastern Europe]]''. yivoencyclopedia.org. Translated from Russian by I. Michael Aronson; revised by Alice Nakhimovsky and Michael C. Steinlauf. Retrieved 2018-06-05.</ref> لە ساڵی ١٩٢٧ کۆمپانیاکە جیا بووەوە و زێماخ و ھەندێک لە ئەکتەرەکان ھەڵیانبژارد لە ئەمریکا بمێننەوە.<ref name="Ivanov"/> == شانۆی نیشتمانی ئیسرائیل == ھەبیمە لە ساڵی ١٩٥٨ەوە بە فەرمی بە شانۆی نیشتمانی ئیسرائیل دادەنرێت، کە ئەو ساڵە [[خەڵاتی ئیسرائیل]]ی بۆ شانۆ وەرگرتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://cms.education.gov.il/EducationCMS/Units/PrasIsrael/Tashyag/Tashkab_Tashyag_Rikuz.htm?DictionaryKey=Tashyah |سەردێڕ=Israel Prize recipients in 1958 (in Hebrew) |بڵاوکەرەوە=Israel Prize Official Site |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120208115723/http://cms.education.gov.il/EducationCMS/Units/PrasIsrael/Tashyag/Tashkab_Tashyag_Rikuz.htm?DictionaryKey=Tashyah |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی شوباتی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> ئەمە یەکەم ساڵ بوو کە خەڵاتەکە بەخشرایە ڕێکخراوێک. لە سەدەی بیست و یەکەمدا، حەبیمە ٨٠ ئەکتەری ھەیە و ١٢٠ ئەندامی دیکەی ستاف لەو کۆمپلێکسەدا کاردەکەن. == نۆژەنکردنەوە == لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠١٢ شانۆکە دوای چوار ساڵ و نیو لە نۆژەنکردنەوە کرایەوە.<ref name="haaretz.com">Shohat, Zipi (November&nbsp;21, 2011). "[http://www.haaretz.com/print-edition/news/curtain-rises-over-tel-aviv-s-newly-renovated-habima-theater-1.396685 Curtain Rises over Tel Aviv's Newly Renovated Habima Theater] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924220623/http://www.haaretz.com/print-edition/news/curtain-rises-over-tel-aviv-s-newly-renovated-habima-theater-1.396685 |date=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥ }}". ''[[Haaretz]]''. haaretz.com. Retrieved 2017-03-06.</ref> تەلارساز [[ڕام کەرمی]] ڕاسپێردرا بۆ دیزاینکردنەوەی بینا مێژوویییەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Zipi |دوایین=Shohat |ناونیشان=https://www.haaretz.com/hasen/spages/778347.html |سەردێڕ=A New Stage for Habima |بڵاوکەرەوە=Haaretz. haaretz.com |ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071226144009/http://www.haaretz.com/hasen/spages/778347.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> زیاتر لە ١٠٠ ملیۆن نیسک وەبەرھێنان لە گۆڕانکارییەکەدا کراوە، کە ٥٠٠ مەتر چوارگۆشەی زەوی و سێ ژووری نوێی پرۆڤەی زیادکردووە. چوار ھۆڵی بیناکە بە تەواوی ئاوەدانکرانەوە.<ref>"[http://www.haaretz.com/print-edition/business/habima-architect-tells-critics-kiss-my-ass-1.318315 Habima Architect Tells Critics: 'Kiss My Ass'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160817161810/http://www.haaretz.com/print-edition/business/habima-architect-tells-critics-kiss-my-ass-1.318315 |date=١٧ی ئابی ٢٠١٦ }}" (October&nbsp;11, 2010). ''Haaretz''. haaretz.com. Retrieved 2017-03-06.</ref> ھەریەکەیان قەبارە و ڕەنگی جیاوازیان ھەیە: ڕۆڤینا شین و جێگەی ٩٣٠ کەسە؛ مێسکین لاڤاندەرە و ٣٢٠ کورسی ھەیە؛ بێرتۆنۆڤ (بە بامارتێف ناسراوە) سەوزە و ٢٢٠ کورسی ھەیە؛ و ھابیما ٤ (پێشتر بە ھاینێکن ناسرابوو) بە دار پانێڵ کراوە و ١٧٠ کورسی تێدایە.<ref name="haaretz.com"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Habima National Theatre}} {{تووڵی دەروازە|ئیسرائیل|شانۆ}} {{ئیسرائیل-کۆلکە}} [[پۆل:شانۆکانی شاری تێل ئەڤیڤ]] [[پۆل:شانۆی نیشتمانی]] kxjvy59qqlo9713hu5ndmylaync6clt 0 219843 1669870 1465948 2026-09-18T10:36:38Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، پزیشکی-کۆلکە، ئیسرائیل-کۆلکە) 1669870 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Shaul_Tchernichovsky_1927.jpg|وێنۆک|تچەرنیچۆڤسکی لە ساڵی ١٩٢٧]] '''شاول تچێرنیچۆڤسکی''' (بە [[زمانی عیبری|عیبری]]: שאול טשרניחובסקי)یان ساول گوتمانۆڤیچ تچێرنیچۆڤسکی (بە ڕووسی: Саул Гутманович Черниховский؛ ٢٠ی ئابی ١٨٧٥ – ١٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٣) شاعیرێکی [[زمانی عیبری|عیبری]] لەدایکبووی [[ڕووسیا]] بووە. بە یەکێک لە شاعیرە گەورەکانی عیبری دادەنرێت، لەگەڵ شیعری سروشتدا دەناسرێتەوە و وەک شاعیرێک کە کاریگەرییەکی زۆری لەسەر کولتووری یۆنانییە کۆنەکان ھەیە. یەکەم شیعری خۆی لە [[ئۆدێسا]] بڵاوکردەوە و لە ساڵی ١٨٩٠ تا ١٨٩٢ لەوێ خوێندوویەتی و لە بازنەکانی [[زایۆنیزم|زایۆنیدا]] چالاک بووە.<ref name=JVL>Jewish Virtual Library, [https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/biography/tchernichovsky.html Shaul Tchernichovsky]</ref> یەکەم شیعری چاپکراوی «لە خەونمدا» بوو. == ژیانی تایبەت == ھاوسەرگیری لەگەڵ مەسیحییە لەدایکبووی ڕووسیا، مێلانیا کارلۆڤا کرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.timesofisrael.com/does-face-of-poet-who-intermarried-belong-on-new-currency/|سەردێڕ=Tchernichovsky sparks currency row|یەکەم=Itamar|دوایین=Sharon|وێبگە=www.timesofisrael.com}}</ref> و بەرەنگاری ھەموو داواکارییەکانی ھاوڕێ جوولەکەکانی [[فەلەستین]] بووەوە کە بگۆڕێت بۆ ئایینی جوولەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ='Mock me, mock me' — Variations on an Israel that has not yet come into being |ڕێکەوت=٢٢ی ئابی ٢٠١٨|ناونیشان=https://mondoweiss.net/2018/08/variations-israel-being/ |بڵاوکەرەوە=Mondoweiss |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> تچەرنیچۆڤسکی و کارلۆڤا کچێکیان پێکەوە ھەبوو بە ناوی ئیسۆلدا. == کاری پزیشکی == لە ساڵی ١٨٩٩ تا ١٩٠٦ لە [[زانکۆی ھایدلبێرگ]] پزیشکی خوێندووە و خوێندنی پزیشکی لە شاری لۆزان تەواو کردووە. لەو کاتەوە چالاکییەکانی وەک پزیشکێک تێکەڵ بە چالاکییەکانی وەک شاعیرێک کرد. دوای تەواوکردنی خوێندنەکەی گەڕایەوە [[ئوکراینا]] بۆ ئەوەی لە [[خارکیڤ]] و لە [[کیێڤ]] مەشق بکات. لە جەنگی جیھانی یەکەمدا وەک پزیشکی سوپای لە [[مینسک]] و لە [[سەنت پیتەرزبورگ|سانت پترسبۆرگ]] کاری کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=TGYfYxz4vqkC&pg=PA92|سەردێڕ=Jewish Medicine: What it is and why it Matters|یەکەم=Michael|دوایین=Nevins|ڕێکەوت=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=iUniverse|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٩٥-٤٠١٥٧-٤|via=Google Books}}</ref> تچەرنیچۆڤسکی وەک پزیشکی قوتابخانەی ئامادەیی عیبری ھێرزلیا لە [[تێل ئەڤیڤ|تەلئەبیب]] کاری کردووە. لە ساڵانی دواتردا وەک پزیشک بۆ قوتابخانەکانی تەلئەبیب کاری کردووە. == وەرگێڕان == تچێرنیچۆڤسکی وەک وەرگێڕێکی لێھاتوو ناسرابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://web.nli.org.il/sites/nli/english/library/news/newsletter/2014/march-2014/pages/tchernikovsky.aspx|سەردێڕ=Celebrating the Life and Work of Shaul Tchernichovsky, One of Modern Hebrew's Greatest Poets|وێبگە=web.nli.org.il}}</ref> وەرگێڕانی کتێبی [[ئیلیادە]] و ئۆدیسێی [[ھۆمیرۆس|ھۆمەر]] بە تایبەتی ناساندنی بەدەستھێنا. ھەروەھا وەرگێڕانی [[سۆفۆکلێس]]، ھۆراس، [[ویلیام شێکسپیر|شکسپیر]]، [[مۆلیێر]]، [[ئەلێکساندر پووشکین|پوشکین]]، [[یۆھان ڤوڵفگانگ فۆن گۆتە|گووەتە]]، ھاین، [[لۆرد بایرۆن|بایرۆن]]، [[پێرسی بیشێ شیللی|شێلی]]، کالێڤالا، خولی [[داستانی گلگامێش|گیلگامێش]]، ئێدای ئایسلەندی و ھتد. == خەڵات و ناساندن == [[پەڕگە:50_New_Sheqalim2014_Obverse_&_Reverse.png|وێنۆک|ڕاست|تچەرنیچۆڤسکی لەسەر دراوی نوێی ٥٠ شیکلی ئیسرائیلی]] تچێرنیچۆڤسکی دوو جار [[خەڵاتی بیالیک]] بۆ ئەدەبیاتی پێبەخشرا، لە ساڵی ١٩٤٠ (بە ھاوبەشی لەگەڵ [[زێلدا میشکۆڤسکی]]) و لە ساڵی ١٩٤٢ (بە ھاوبەشی لەگەڵ [[حەیم ھازاز]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= List of Bialik Prize recipients 1933–2004, Tel Aviv Municipality website |زمان= he |ناونیشان= http://www.tel-aviv.gov.il/Hebrew/_MultimediaServer/Documents/12516738.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20071217143811/http://www.tel-aviv.gov.il/Hebrew/_MultimediaServer/Documents/12516738.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧ |df= dmy-all |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> دوای مردنی شارەوانی تەلئەبیب خەڵاتێکی بۆ وەرگێڕانی نموونەیی بە ناوی ئەوەوە تەرخان کرد. قوتابخانەیەک لە تەلئەبیب بە ناوی ئەوەوە ناونراوە، ھەروەھا سەنتەری کۆمەڵەی نووسەرانی عیبری لە ئیسرائیل. ھەروەھا زۆرێک لە شارۆچکەکانی دیکەی ئیسرائیل شەقام و قوتابخانەکانیان بە ناوی ئەوەوە ناوناوە. لە ساڵی ٢٠١١دا، شاول تچێرنیچۆڤسکی ھەڵبژێردرا بۆ ئەوەی ببێتە یەکێک لە چوار شاعیری ئیسرائیلی کە وێنەکانیان لەسەر دراوی ئیسرائیل دەبێت (لەگەڵ [[لیا گۆڵدبێرگ]]، [[ڕەچەڵ بلوستاین]] و [[ناتان ئاڵتەرمان]])؛<ref>Nadav Shemer, ''The Jerusalem Post'', 3 October 2011</ref> پڕۆژە یاسای نوێی ٥٠ شیکلی ئیسرائیل لە ١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ پەردەی لەسەر لادرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Israel announces new 50 shekel bill)| وێبگە = The Times of Israel| ناونیشان = http://www.timesofisrael.com/israel-announces-new-50-shekel-bill/}}</ref> لە چەند شارێکی ئیسرائیلدا شەقام ھەیە کە بە ناوی ئەوەوە ناونراوە، وەک قودس، تەلئەبیب، [[پێتا تیکڤا]]، [[ڕەعانەنا]]، [[کفار سابا]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Shaul Tchernichovsky}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسرائیل|شیعر|پزیشکی}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{ئیسرائیل-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٥]] [[پۆل:مردووانی ١٩٤٣]] [[پۆل:جووە ئوکراینییەکان]] [[پۆل:شاعیرانی زمانی عیبری]] [[پۆل:شاعیرانی ئیسرائیلی]] 10crh5vtoaj571zbec9vb0c982qxxd8 0 220393 1669364 1651225 2026-09-17T13:38:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1669364 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شاخەپیسکە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| شاخةبیسکة }}<br>{{lang-en| Shakhapiska }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.05512| 44.41331}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی شاخەپیسکە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.05512| 44.41331 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئاڵا و لۆگۆی هەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://gov.krd/information-and-services/press-material/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ـ١١ـ٢٠٢٢ |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کۆیە|کۆیە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی شۆڕش]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[شارەدێ]] | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = قایمقام | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٣٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٤٠٧ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شاخەپیسکە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی شۆڕش]] لە [[قەزای کۆیە]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای کۆیە}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:کۆیە]] 1exq1p8sc8dtldcvba2pzv6fchq46fs 0 220426 1669358 1547379 2026-09-17T13:37:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، ھیندستان-کۆلکە) 1669358 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} شاجەھانی دووەم؛ (حووزەیرانی ١٦٩٦ – ١٩ی ئەیلوولی ١٧١٩) بۆماوەیەکی کورت پاشای گورکانی بووە و جێنشینی ڕافی ئەلدەراجی برای گرتەوە. {{Infobox royalty|image=Rafi'_al-Daula_Rafi'_al-Shan_Padshah_ibn_Bahadur_Padshah,.jpg|name=شا جەھان دووەم|succession=یازدەھەم [[لیستی پاشاکانی گۆرکانی ھیندستان|پاشا گورکانی ھیندستان]].|full name=ڕافی الدین محمد ڕافی الدەولەت شا جەھانی دووەم|coronation=۸ ژوئن ۱۷۱۹ در [[لال قلعە (دھلی)|قلعھٔ سرخ]]، [[دھلی]]|birth_date=حوزەیرانی ١٦٩٦|birth_place=|death_date=١٩ی ئەیلوولی ١٧١٩|death_place=[[بیشاپور]]، نزیک [[فاتحپور سیکری]].|place of burial=گۆڕی خواجە قوتبەدین کەمال، [[دەلھی]].|reign=٦ی حوزەیران - ١٩ی ئەیلوولی ١٧١٩|predecessor=[[ڕەفیع دەراج]]|successor=[[محەمەد شا گۆڕکانی]]|regent=[[برایانی سەید]] (١٧١٩)|spouse=|father=[[ڕافی الشان]]|mother=[[نورالانسا بێگم]]|issue=|house=[[شانشینی تیمور]]}} ==حوکمڕانی== [[File:Mogul- Schah Jahan II. - Münzkabinett, Berlin - 5548805.jpg|thumb|دراوی شاجەھانی دووەم|left]]شاجھانی دووەم لە ٦ی حوزەیرانی ساڵی ١٧١٩ دوای مردنی برا بچووکەکەی رافی أدراجات بەھۆی [[دەردەباریکە|سیل]]، لەسەر تەختی پاشایەتی دانا. تاج دانانی لە دیوانی-خاسی [[قەڵای سوور]] بوو. ئەو نازناوی '''شاجەھانی دووەم'''ی وەرگرتووە.{{sfn|Irvine|1921|p=420}} ھەروەک برا بچووکەکەی، شاجەھانی دووەم لەلایەن پاشا ساز [[برایانی سەید|براکانی سەید]] ھەڵبژێردرا و لە پراکتیکدا ھیچ دەسەڵاتێکی نەبوو.{{sfn|Chandra|2005|p=483}} ناوی لە خوتبە بۆ یەکەمجار لە ١٣ی حوزەیران خوێندرایەوە. یەکەم دەرکەوتنی لە دیوانی عام لە ١١ی حوزەیران بوو. بەبێ ئامادەبوونی یەکێک لە براکانی سەید، ڕێگەی پێنەدەدرا چاوی بە ھیچ ئاغایەک بکەوێت یان بەشداری لە ''[[جومعە|جوممە]]دا بکات.{{sfn|Irvine|1921|p=420}} ==مەرگ== شاجھانی دووەم ھەر وەک برا بچووکەکەی تووشی نەخۆشی سیل بوو. لە ڕووی جەستەیی و دەروونییەوە ناشایستە بوو بۆ جێبەجێکردنی ئەرکەکانی فەرمانڕەوایەک. لە ١٧ی ئەیلوولی ١٧١٩ کۆچی دوایی کردووە{{sfn|Mehta|2005|p=24}} لە بیدیاپور. لە تەنیشت ڕافی ئەلدەرجات لە دەرگای قوتبەدین بەختیار کاکی بە خاک سپێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=١٩٢١|سەردێڕ=VISBORD v. IRVINE|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.25291/vr/1921-vlr-562|journal=Victorian Reports|بەرگ=[١٩٢١] VLR|پەڕەکان=٥٦٢–٥٦٥|doi=10.25291/vr/1921-vlr-562|issn=2208-4886}}</ref> == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|ھیندستان|مێژوو|ژیاننامە}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Shah Jahan II}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ھیندستان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٦٩٠]] [[پۆل:مردووانی ١٧١٩]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٦٩٦]] [[پۆل:پاشاکانی گورکانی لە هیندستان]] [[پۆل:پاشاکانی گورکانی لە ھیندستان]] f85s9op2m59a7xk0z9ez6c713lm7ate 1669482 1669358 2026-09-17T20:02:28Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1669482 wikitext text/x-wiki شاجەھانی دووەم؛ (حووزەیرانی ١٦٩٦ – ١٩ی ئەیلوولی ١٧١٩) بۆماوەیەکی کورت پاشای گورکانی بووە و جێنشینی ڕافی ئەلدەراجی برای گرتەوە. {{Infobox royalty|image=Rafi'_al-Daula_Rafi'_al-Shan_Padshah_ibn_Bahadur_Padshah,.jpg|name=شا جەھان دووەم|succession=یازدەھەم [[لیستی پاشاکانی گۆرکانی ھیندستان|پاشا گورکانی ھیندستان]].|full name=ڕافی الدین محمد ڕافی الدەولەت شا جەھانی دووەم|coronation=۸ ژوئن ۱۷۱۹ در [[لال قلعە (دھلی)|قلعھٔ سرخ]]، [[دھلی]]|birth_date=حوزەیرانی ١٦٩٦|birth_place=|death_date=١٩ی ئەیلوولی ١٧١٩|death_place=[[بیشاپور]]، نزیک [[فاتحپور سیکری]].|place of burial=گۆڕی خواجە قوتبەدین کەمال، [[دەلھی]].|reign=٦ی حوزەیران - ١٩ی ئەیلوولی ١٧١٩|predecessor=[[ڕەفیع دەراج]]|successor=[[محەمەد شا گۆڕکانی]]|regent=[[برایانی سەید]] (١٧١٩)|spouse=|father=[[ڕافی الشان]]|mother=[[نورالانسا بێگم]]|issue=|house=[[شانشینی تیمور]]}} ==حوکمڕانی== [[File:Mogul- Schah Jahan II. - Münzkabinett, Berlin - 5548805.jpg|thumb|دراوی شاجەھانی دووەم|left]]شاجھانی دووەم لە ٦ی حوزەیرانی ساڵی ١٧١٩ دوای مردنی برا بچووکەکەی رافی أدراجات بەھۆی [[دەردەباریکە|سیل]]، لەسەر تەختی پاشایەتی دانا. تاج دانانی لە دیوانی-خاسی [[قەڵای سوور]] بوو. ئەو نازناوی '''شاجەھانی دووەم'''ی وەرگرتووە.{{sfn|Irvine|1921|p=420}} ھەروەک برا بچووکەکەی، شاجەھانی دووەم لەلایەن پاشا ساز [[برایانی سەید|براکانی سەید]] ھەڵبژێردرا و لە پراکتیکدا ھیچ دەسەڵاتێکی نەبوو.{{sfn|Chandra|2005|p=483}} ناوی لە خوتبە بۆ یەکەمجار لە ١٣ی حوزەیران خوێندرایەوە. یەکەم دەرکەوتنی لە دیوانی عام لە ١١ی حوزەیران بوو. بەبێ ئامادەبوونی یەکێک لە براکانی سەید، ڕێگەی پێنەدەدرا چاوی بە ھیچ ئاغایەک بکەوێت یان بەشداری لە ''[[جومعە|جوممە]]دا بکات.{{sfn|Irvine|1921|p=420}} ==مەرگ== شاجھانی دووەم ھەر وەک برا بچووکەکەی تووشی نەخۆشی سیل بوو. لە ڕووی جەستەیی و دەروونییەوە ناشایستە بوو بۆ جێبەجێکردنی ئەرکەکانی فەرمانڕەوایەک. لە ١٧ی ئەیلوولی ١٧١٩ کۆچی دوایی کردووە{{sfn|Mehta|2005|p=24}} لە بیدیاپور. لە تەنیشت ڕافی ئەلدەرجات لە دەرگای قوتبەدین بەختیار کاکی بە خاک سپێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=١٩٢١|سەردێڕ=VISBORD v. IRVINE|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.25291/vr/1921-vlr-562|journal=Victorian Reports|بەرگ=[١٩٢١] VLR|پەڕەکان=٥٦٢–٥٦٥|doi=10.25291/vr/1921-vlr-562|issn=2208-4886}}</ref> == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|ھیندستان|مێژوو|ژیاننامە}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Shah Jahan II}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ھیندستان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٦٩٠]] [[پۆل:مردووانی ١٧١٩]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٦٩٦]] [[پۆل:پاشاکانی گورکانی لە هیندستان]] [[پۆل:پاشاکانی گورکانی لە ھیندستان]] n9zc2ela319ez6uvwlb95a8xrpcarxs 0 221960 1669392 1508437 2026-09-17T16:33:16Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669392 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{خاوێنکردن}} }} {{Infobox settlement | name = شارنسانی ئەردستان | other_name = | native_name = شهرستان اردستان | settlement_type = کاونتی | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_map = Isfahan counties.svg | image_map1 = IranEsfahan-SVG.svg | map_caption = شوێنی شارستانی ئەردستان لە پارێزگای ئەسفەھاندا | map_caption1 = شوێنی پارێزگای ئەسفەھان لە ئێراندا | pushpin_map = | pushpin_label_position = ڕاست | pushpin_map_caption = | subdivision_type = وڵات | subdivision_name = ئێران | subdivision_type1 = پارێزگا | subdivision_name1 = [[پارێزگای ئەسفەھان|ئەسفەھان]] | seat_type = ناوەند | seat = [[ئەردستان]] | parts_type = قەزاکان | parts_style = بڕگەی یەکەم | parts = | p1 = | p2 = | p3 = | p4 = | p5 = | p6 = | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | area_total_km2 = | population_as_of = ٢٠١٦ | population_footnotes = | population_total = ٤٢١٠٥ | population_density_km2 = | coordinates = {{coord|33|38|N|52|21|E|dim:270km|display=inline,title}} | timezone = [[کاتی ستانداردی ئێران|IRST]] | utc_offset = +٣:٣٠ | timezone_DST = [[کاتی ڕۆژانی ئێران|IRDT]] | utc_offset_DST = +٤:٣٠ | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | website = | footnotes = {{GEOnet3|9205973}} }} '''شارستانی ئەردستان''' بە ڕووبەری ١١ ھەزار و ٥٩١ کیلۆمەتری چوارگۆشە و ژمارەی دانیشتووانی ٤١ ھەزار و ٤٠٥ کەس لە ١١٨ کیلۆمەتر لە باکووری ڕۆژھەڵاتی ناوەندی پارێزگای ئیسفەھان ھەڵکەوتووە. ئەم شارە لە ٣ قەزا و ٣ شار و ٧ گوند و ٣٠٦ گوندی دانیشتوو پێکدێت. ناوەندی ئەم شارە شاری [[ئەردستان]]. == دابەشبوونی وڵات و دانیشتووان == بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠١٣ کۆی دانیشتووانی شاری ئەردەستان ٤١ ھەزار و ٤٠٥ کەس (١٢ ھەزار و ٩٣٠ ماڵ)ە. شار و قەزا و گوندەکانی ئەردەستان بریتین لە: شارەکان: ئەردەستان، زاڤارە و مەھاباد * [[بەشی ناوەڕاستی شاری ئەردەستان]] ** گوندی کیچوا ** گوندی بەرزەوەند ** گوندی سەرەوە * [[بەشی مەھاباد]] ** [[گوندی گەرمسیر]] ** گوندی حەمبارەت * [[بەشی زاڤارێ]] ** گوندی خواروو ** لادێکانی ڕیجستان == ئابووری == ئابووری ئەردەستان بە شێوەیەکی سەرەکی لەسەر کشتوکاڵ، باخداری، ئاژەڵداری و کاری دەستی دامەزراوە. ڕووبەری کشتوکاڵی ئەم شارە نزیکەی ١٥ ھەزار ھێکتارە، کە بە ٢٨٠ بیری قووڵ و نیمچە قووڵ و ٥٠٠ کەناڵ ئاودێری دەکرێت. بەرھەمی کشتوکاڵی ئەم شارە بریتین لە [[ھەنار]]، [[دانەوێڵە]] و [[میوەی ھاوینە]]. === کارگەی پیشەسازی === * ئاردەستان ستیل ھەموو جۆرە بۆرییەکی پۆڵا بەرھەم دەھێنێت کە تیرەکەی دەگاتە ١٠٠ ئینج. == بڵاوکراوەکان == شاری ئەردەستان سێ گۆڤاری دەورەی ھەیە، حەفتەنامەی پیک زاڤارە (یەکەم گۆڤاری دەورەی شاری ئەردەستان)، مانگانەی نێگاە کاڤیر و چارەگی ئەنالیش حەمگانی. == دابەشکردنی کارگێڕی == {| class="ویکیتەبڵ" |+ ناوچەی ئەردەستان (٢٠٠٦) "سەرژمێری ٢٠٠٦" |- ! دابەشکردنی کارگێڕی !! پۆپ. |- | '''[[ناحیەی ناوەندی (ناوچەی ئەردەستان)|قەزای ناوەڕاست]]''' || style="دەق-ڕێکخستنی: ڕاست؛"| '''٣٠٬٨٣٨''' |- | style="پادکردن-چەپ: 1em;" | [[ناحیەی لادێی بەرزەوەند]] || style="دەق-ڕێکخستنی: ڕاست؛"| ٣٩٤٣ کەس |- | style="پادکردن-چەپ: 1em;" | [[ناحیەی گوندی گەرمسیر]] || style="دەق-ڕێکخستنی: ڕاست؛"| ٣٧٨١ کەس |- | style="پادکردن-چەپ: 1em;" | [[قەزای گوندنشینی ھۆمبارات]] || style="دەق-ڕێکخستنی: ڕاست؛"| ٧٢٨ |- | style="پادکردن-چەپ: 1em;" | [[قەزای گوندنشینی کاچو]] || style="دەق-ڕێکخستنی: ڕاست؛"| ١٧٧١ کەس |- | style="پادکردن-چەپ: 1em;" | [[قەزای گوندنشینی ئۆلیا]] || style="دەق-ڕێکخستنی: ڕاست؛"| ١٬٨٣٦ |- | style="پادکردن-چەپ: 1em;" | [[ئەردەستان]] (شار) || style="دەق-ڕێکخستنی: ڕاست؛"| ١٤ ھەزار و ٦٩٨ |- | style="پادکردن-چەپ: 1em;" | [[مەھاباد، ئیسفەھان|مەھاباد]] (شار) || style="دەق-ڕێکخستنی: ڕاست؛"| ٤٬٠٨١ |- | '''[[ناحیەی زاڤارە]]''' || style="دەق-ڕێکخستنی: ڕاست؛"| '''١٢٬٧٤٧''' |- | style="پادکردن-چەپ: 1em;" | [[ناوچەی گوندنشینی ڕیگستان]] || style="دەق-ڕێکخستنی: ڕاست؛"| ٤٬١٥٧ |- | style="پادکردن-چەپ: 1em;" | [[ناحیەی گوندی سۆفلا (پارێزگای ئیسفەھان)|قەزای گوندنشینی سۆفلا]] || style="دەق-ڕێکخستنی: ڕاست؛"| ٧٨٤ |- | style="پادکردن-چەپ: 1em;" | [[زاڤارە]] (شار) || style="دەق-ڕێکخستنی: ڕاست؛"| ٧٨٠٦ |- | '''کۆی گشتی''' || style="دەق-ڕێکخستنی: ڕاست؛"| '''٤٣٬٥٨٥''' |} ==سەرچاوەکان== * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}} <references /> {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Ardestan County}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئەسفەھان]] kbjykn0wiq1kpm88zyh7lgb37d9fq9u 0 225880 1669551 1668578 2026-09-17T20:28:48Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669551 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس |وێنە=91 Days Poster.jpg}} '''''٩١''''' '''ڕۆژ''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Days 91) [[زمانی ئینگلیزی|زنجیرە]] [[ئەنیمێ|ئەنیمێی]] تەلەڤیزیۆنی [[ژاپۆن]]ییە، زنجیرەکە لە دەوروبەری [[سەردەمی قەدەغەکراو|سەردەمی قەدەغەکردندا]] بەردەوام دەبێت و بەدوای [[ئەنجیلۆ لاگۆسا]] و ھەوڵەکانیدا دەگەڕێت بۆ تۆڵەسەندنەوە لە خێزانی [[ڤانێتی]]، زنجیرەکە لە ٩ی تەمموزی ٢٠١٦ تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ پەخشکرا، ئەڵقەیەکی دیکە لە ٥ی تەمموزی ٢٠١٧ زیادکرا کە کۆی ئەڵقەکان ١٣ ئەڵقەن. == چیرۆک == چیرۆکەکە لە شێوازێکی خەیاڵی لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکادا]] لە ساڵانی کۆتایی [[سەردەمی قەدەغەکراو|قەدەغەکردن]] لە ساڵی [[١٩٣٢]]دا ڕوودەدات، کە [[مەی]] بەھۆی [[ڕێکخراوی تاوانکاری لە ئیتاڵیا|مافیا ئیتاڵییەکان]]ەوە بەسەر بازاڕی ڕەشدا زاڵە. ئەنجێلۆ لاگۆسا، گەنجێکە کە خێزانەکەی بەھۆی ناکۆکی لەگەڵ مافیاکان کوژراوە، بەدوای تۆڵەسەندنەوەدایە لە بنەماڵەی ڤانێتی بە تایبەت ڤنسنت ڤانێتی کە سەرۆکی ئەو دەستەیەیە کە لاولێسیان لە ژێر دەستدایە و یەکێکن لە خێزانە باڵادەستەکانی کۆسا نۆسترا. دوای حەوت ساڵ لە خۆحەشاردان لە ڕۆژاوای ناوەڕاست دوای شەوی کوشتنەکە، ئەنجێلۆ نامەیەکی بێناو لە ھاوڕێیەکی باوکییەوە پێدەگات، کە وای لێدەکات بگەڕێتەوە بۆ لاولێس و تۆڵە بکاتەوە. لەژێر ناوی ئەڤیلیۆ برۆنۆ، دەست دەکات بە دزەکردنە ناو بنەماڵەی ڤانێتی بە ھاوڕێیەتیکردنی کوڕی دۆن بەناوی نیرۆ ڤانێتی، لەم چیرۆکە دراماتیکییە ٩١ ڕۆژیە، تۆڵەکردنەوە تۆڵەکردنەوەی زیاتر دروست دەکات و کوشتنیش دەتوانێت لێکەوتەی ترسناک بەدوای خۆیدا بھێنێت. ئایا ئەنجێلۆ لاگۆسا و نیرۆ ڤانێتی چۆن ڕێدەکەن، لەم کێڵگە دروێنە کارەساتبارەدا کە تازە دەستیان بە چاندنی کردووە؟! == پەخش == زنجیرەکە لە ٩ی تەممووزی ٢٠١٦ لە کەناڵی [[تی بی ئێس ھۆڵدینگز|تی بی ئێس]] بۆ یەکەمجار نمایشکرا و ھەروەھا وەک بەشی ئەنیمێ لە کەناڵەکانی [[سیستەمی پەخشی ماینیچی|ئێم بی ئێس]] سی بی ئێس و پی بی ئێس-تی بی ئێس پەخش کراوە.<ref>https://web.archive.org/web/20180731153718/http://www.crunchyroll.com/anime-news/2016/05/19-1/teaser-for-crime-drama-tv-anime-91-days-reveals-voice-cast</ref> <ref>https://web.archive.org/web/20190508043348/https://www.animenewsnetwork.com/news/2016-05-19/91-days-original-tv-anime-introduces-characters-cast-in-new-promo-video/.102275</ref> ھەروەھا زنجیرەکە لە [[ئەمریکای باکوور]] مۆڵەتی لەلایەن کۆمپانیای [[فەنیمەیشن]] وەرگرتووە، لەکاتی داوای ڤیدیۆی بڵاوکردنەوە لە [[کڕەنچیڕۆل]].<ref>https://web.archive.org/web/20190524142550/https://www.animenewsnetwork.com/news/2016-10-04/funimation-announces-fall-english-dub-line-up/.107252</ref> <ref>https://web.archive.org/web/20190502185709/https://www.animenewsnetwork.com/news/2016-06-21/crunchyroll-to-stream-91-days-taboo-tattoo-orange-mob-psycho-100-sweetness-and-lightning-alderamin-on-the-sky/.103465</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەنیمێ|ژاپۆن|ئەنیمێ و مانگا|دەیەی ٢٠١٠}} [[پۆل:ئەو زنجیرە ئەنیمێیانەی لە ٢٠١٦ دەستیان پێکردووە]] [[پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی سیناریۆی ڕەسەنیان ھەیە]] [[پۆل:فەنیمەیشن]] [[پۆل:کرانچیڕۆڵ]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای جووڵە]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای وروژێنەر]] [[پۆل:زنجیرەی ئەنیمی]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگا سەرووسروشتییەکان]] [[پۆل:تاوان لە ئەنیمێ و مانگا]] 4idxln4ibaid5owvwqx8r2t5db2vplm 0 226048 1669533 1668735 2026-09-17T20:22:48Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1669533 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''سەرکێشییەکانی شێرلۆک ھۆڵمز''' ({{بە ئینگلیزی|The Adventures of Sherlock Holmes}}) بەرنامەیەکی ڕادیۆیی کۆنی ئەمریکییە کە لە نێوان ساڵانی ١٩٣٠ بۆ ١٩٣٦ لە تۆڕەکانی ڕادیۆیی ئەمریکادا پەخشکرا. زنجیرەکە لە [[یاسای شێرلۆک ھۆڵمز|چیرۆکەکانی شێرلۆکی ھۆڵمزی]] [[ئارتەر کۆنان دۆیڵ]] وەرگیراوە کە لەلایەن سیناریۆنووس ئیدیت مایزەرەوە نووسراوە. بۆ زۆربەی زنجیرەکە ڕیچارد گۆردۆن ڕۆڵی شێرلۆک [[شێرلۆک ھۆڵمز|ھۆڵمزی]] گێڕا و لی لۆڤێل ڕۆڵی [[دکتۆر واتسن]]ی گێڕا. کۆمەڵەکە چەندین چیرۆکی ڕەسەنی لەخۆگرتبوو، بەشێک لە ئەڵقەکانی ئەم زنجیرەیە دووبارە دروستکردنەوەی ئەو سیناریۆیانە بوون کە بۆ ئەڵقەکانی وەرزەکانی پێشووی زنجیرەکە بەکارھێنران. ئیدیت مایزەر سەرەتا بیرۆکەی زنجیرەیەکی ڕادیۆیی پێشنیار کرد کە لەسەر بنەمای بەدواداچوونی کۆنان دۆیل دامەزراوە. ئەڵقەکانی زنجیرەکە وەرگیرا بۆ پەخشکردنی لەلایەن مایزەرەوە. ئەم نمایشە ناوی شێرلۆک ھۆڵمز بوو، بۆ سەرکێشییەکانی شێرلۆک ھۆڵمز و چیرۆکەکانی شێرلۆک ھۆڵمز.{{sfn|Boström|2018|p=187}}{{sfn|Bunson|1997|p=5}}{{sfn|Eyles|1986|p=133}}{{sfn|Dickerson|2019|p=24}} == ڕۆڵەکان == ڕۆڵەکانی [[شێرلۆک ھۆڵمز]] بریتیبوون لە: * ویلیام گێلتە (١٩٣٠، تەنھا ئەڵقەی یەکەم){{sfn|Eyles|1986|p=133}} * کلیڤ برووک (١٩٣٠، تەنھا ئەڵقەی دووەم و سێیەم) * ڕیچارد گۆردۆن (١٩٣٠–١٩٣٣، ١٩٣٦) * لویس ھێکتۆر (وەرزی چوارەم، ١٩٣٤–١٩٣٥){{sfn|Eyles|1986|p=133}} ڕۆڵەکانی [[دکتۆر واتسن]] بریتیبوون لە: * لایی لۆڤێڵ (١٩٣٠–١٩٣٥) * ھاری وێست (وەرزی پێنجەم، ساڵی ١٩٣٦){{sfn|Dickerson|2019|pp=68}} ==ئەمانەش ببینە== *[[شێرلۆک ھۆڵمز]] *[[یاسای شێرلۆک ھۆڵمز]] *[[شێرلۆک (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ڕادیۆ}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} jbmat85y4onvbrc7pw2nshx98si483a 0 226456 1669354 1584843 2026-09-17T13:36:26Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە، تەکنۆلۆژیا-کۆلکە) 1669354 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Shatel Logo.png|وێنۆک|150px]] '''گرووپی پەیوەندی و تەکنەلۆژیای زانیاریی شاتڵ''' کۆمپانیایەکی خزمەتگوزاریی ئینتەرنێتی ئێرانییە و تۆمارێکی گەورەی ئینتەرنێتی ناوخۆییە، کە بنکەکەی لە پایتەختی ئێرانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Aria Rasana Tadbir|ناونیشان=https://www.ripe.net/membership/indices/data/ir.rasana.html|ئیش=Ripe.net}}</ref> شاتڵ یەکەم دابینکەری خزمەتگوزاری ADSL2+یە لە وڵاتەکەدا، و یەکەم بەڕێوەبەری تۆڕی بێ وایەری [[بیت|گێگابیت]]ە لەسەر بنەمای فریکوێنسی مایکرۆوەیڤی تۆمارکراو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=About Shatel|ناونیشان=http://en.shatel.ir/Shatel-At-A-Glance/default.loco|ئیش=Shatel Website|ڕێکەوتی سەردان=١ی شوباتی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120525172451/http://en.shatel.ir/Shatel-At-A-Glance/default.loco|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == خزمەتگوزارییەکان == خزمەتگوزارییەکانی گرووپی کۆمپانیاکانی شاتل بریتین لەمانەی خوارەوە: * ئینتەرنێتی خێرا (ADSL2+، VDSL2، PTMP)<ref>وبسایت شاتل [https://www.shatel.ir/services/adsl2/ خدمات شاتل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211207221324/https://www.shatel.ir/services/adsl2/ |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} بازیابی ۱۲ مرداد ۱۴۰۰</ref> * سیمکارتی تایبەت بە مۆبایلەکانی شاتل (4G-4.5G)<ref>وبسایت شاتل [https://shatelmobile.ir/home/products-services/خدمات-پیش-پرداخت/ خدمات شاتل موبایل]{{بەستەری مردوو|url=https://shatelmobile.ir/home/products-services/%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D9%BE%DB%8C%D8%B4-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D8%AA/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }} بازیابی ۱۲ مرداد ۱۴۰۰</ref> * مۆبایلی شاتل لە شێوەی ھێڵی زەمینی<ref>وبسایت شاتل [https://www.shatel.ir/services/voice-services/ شاتل تاک] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211207204840/https://www.shatel.ir/services/voice-services/ |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} بازیابی ۱۲ مرداد ۱۴۰۰</ref> * گفتوگۆی تەلەفۆنی نێودەوڵەتی (Voice over Internet Protocol VoIP) * [[چوونەناو ئینتەرنێت|ئینتەرنێتی فراوان]] بە شێوەی (Wireless Bandwidth) و لە ڕێگەی وایەری مسەوە (DSL) * چارەسەری تایبەت بۆ دامەزراندنی پەیوەندی خاڵ بە خاڵ یان تۆڕی تایبەتی خەیاڵیی (VPN)ی ڕێکخراوەکان * ھۆستکردنی سێرڤەر (Co-Location) گرووپی کۆمپانیاکانی شاتل لە یەکەم دابینکەرانی خزمەتگوزاری ھێڵی دیجیتاڵی ھاوبەشی ناھاوسەنگ (+ADSL2) لە ئێران و یەکەم بەڕێوەبەری تۆڕی ژێرخانی بێ تەل بە توانای گیگابیت بە تۆپۆلۆژی ئەڵقە لەسەر بنەمای [[تەکنۆلۆژیا|تەکنەلۆژیای]] [[شەپۆلی مایکرۆیی|مایکرۆوەیڤ]] لەسەر [[لەرەلەر|فرێکوێنسی]] تایبەت وەرگرتووە. === خزمەتگوزاری ئینتەرنێت === خزمەتگوزاری شاتل ADSL لە ٨٦٠ ناوەندی پەیوەندییەکان پێشکەش دەکرێت کە نزیکەی ١٢٠ ناوەندی لە تاران و ئەوانی دیکە لە شار و [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگاکانی دیکەی ئێران ھەڵکەوتوون]]. خزمەتگوزاری ئینتەرنێت دوو جۆر ھەیە: تایبەتمەند (براودباند) و بەشداریکردن. == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت|تەکنۆلۆژیا|ئێران|کۆمپانیا }} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Shatel}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} [[پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٩٩]] jrdi108772lemojf9zu7bq33y1s31tm 0 226537 1669795 1402336 2026-09-18T07:34:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669795 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Ghaznavid_map_1000_ad.jpg|وێنۆک| خاکی دەوڵەتی غەزنەوی لە ساڵی ١٠٠٠ی زایینی]]شانشینی '''غەزنەوی''' یان '''غەزنەوییەکان''' (٩٧٥–١١٨٧ ز) (٣٤٤ کۆچی. کۆچی - ٥٨٣ کۆچی. پ) خانەوادەیەکی زنجیرە فەرمانڕەوای بە [[تورکەکان|ڕەچەڵەک تورک]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=GHAZNAVIDS – Encyclopaedia Iranica|ناونیشان=https://iranicaonline.org/articles/ghaznavids|بڵاوکەرەوە=iranicaonline.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ghaznavid dynasty {{!}} Turkic dynasty|ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/Ghaznavid-dynasty|بڵاوکەرەوە=Encyclopedia Britannica|زمان=en}}</ref><ref>Böwering, Gerhard; Crone, Patricia; Mirza, Mahan (January 1, 2012). The Princeton Encyclopedia of Islamic Political Thought. Princeton University Press. pp. 410–411.</ref> [[زمانی فارسی|فارسی]] زمان و [[موسڵمان]] لە ناوچەکانی ڕۆژھەڵاتی [[ئێرانی مەزن|ئێرانی گەورە]]، بە تایبەت فەرارۆد و [[خۆراسان|خوراسانی گەورە]]. بەڵام وەک پەرەپێدەر و بڵاوکەرەوەی [[ئیسلام]] لەلایەن [[خەلافەتی عەباسی|خەلافەتی عەباسییەوە]] سەرنجی درا و پەسەند کرا. ناوبانگی ئەم شانشینییە زیاتر دەگەڕێتەوە بۆ ئەو فەتحانەی کە لە ھیندستان ئەنجامی داوە. لەوەتەی غەزنەوییەکان یەکەم بناغەکانی شەھریارییان لە شاری غەزنین دەستپێکردووە، بە غەزنەوییەکان ناسراون. دامەزرێنەری ئەم بنەماڵەیە سوڵتان مەحموود غەزناوی بوو. باوکەکانی کۆیلەی تورکی دەرباری سامانی لە خوراسان بوون کە ڕوویان لە خوراسان کردووە.<ref>تاریخ ایران و جھان (۱)، ص ۲۷۵</ref> بەناوبانگترین شازادەکانی ئەم بنەماڵەیە سوڵتان مەحموود و کوڕەکەی سوڵتان مەسعوود بوون. لەگەڵ شکستی [[دەوڵەتی سەلجووقی|غەزنەوییەکان]] لە سەلجوقییەکان لە شەڕی داندەنگان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Battle of Dandānqān {{!}} Iranian history|ناونیشان=https://www.britannica.com/event/Battle-of-Dandanqan|بڵاوکەرەوە=Encyclopedia Britannica|زمان=en}}</ref> و دوای سوڵتان مەسعوود، ئەم شانشینییە لاواز بوو و بۆ ماوەیەک حوکمڕانییەکەی لە بەشێک لە ھیندستان و [[ئەفغانستان]]ی ئێستادا سنووردار بوو. حکومەتی غەزنەوی ھیندستان لە ڕووی خۆشەویستی ھونەری و گرنگیدان بە شاعیرانی فارس و بڵاوبوونەوەی زمانی فارسی گرنگییەکی زۆری ھەیە. لە کۆتایی دەسەڵاتی [[سامانییەکان|سامانیدا]]، یەکێک لە ژەنەڕاڵە تورکمانەکانی ئەم شانشینە، بە ناوی ئەلپتەگین، بە ھاوپەیمانی ھەندێک کەسی دیکە، ھەوڵیدا ئەندامێکی بنەماڵەی سامانییەکان بە ناوی نەسر بن عەبدولمەلیک بن نوح بھێنێتە سەر دەسەڵات، بەڵام ئەو شکستی ھێنا، و ئامۆزاکەی، مەنسوور بن نوح، جێگەی خۆی لەسەر تەخت گرتەوە. دوای ئەم ڕووداوە ئەلباتکین چووە شاری غەزنین لە [[ئەفغانستان]]ی ئێستا و لەوێ دەسەڵاتی گرتە ئەستۆ. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|کۆمەڵگا|ئیسلام|ئێران|تورکیا|ئەفغانستان}} {{پۆلی کۆمنز|Ghaznavid Empire}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئاسیا]] [[پۆل:مێژووی پارێزگای غەزنی]] [[پۆل:مێژووی تورک]] [[پۆل:مێژووی پاکستان]] [[پۆل:مێژووی ئێران]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١١٨٧]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی دەیەی ٩٧٠]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ٩٦٣]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ٩٦٢]] [[پۆل:ھەڵوەشانەوەکانی ١١٨٧]] [[پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان]] 6mp7xzeb695zf53yy4q8cvwfj2oyrk9 0 226588 1669790 1576837 2026-09-18T07:33:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە، شیعە-کۆلکە) 1669790 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Safavid Iran.png|وێنۆک|ئیمپراتۆریەتی سەفەوی لە سەردەمی شا عەباسدا]] '''شانشینی سەفەوی''' یان '''ئێرانی سەفەوی''' یەکێک بوو لە گەورەترین ئیمپراتۆرییەتەکانی ئێران دوای لەشکرکێشی عەرەبەکان کە لەلایەن [[سەفەوییەکان|بنەماڵەی سەفەوییەکانەوە]] لە ساڵی ١٥٠١ تا ١٧٣٦ حوکمڕانی کرا.<ref>Helen Chapin Metz. ''Iran, a Country study''. 1989. University of Michigan, p. 313.</ref><ref>Emory C. Bogle. ''Islam: Origin and Belief''. University of Texas Press. 1989, p. 145.</ref><ref>Stanford Jay Shaw. History of the Ottoman Empire. Cambridge University Press. 1977, p. 77.</ref><ref>Andrew J. Newman, ''Safavid Iran: Rebirth of a Persian Empire'', IB Tauris (March 30, 2006).</ref> ئیمپراتۆرییەتی سەفەوی زۆرجار بە سەرەتای مێژووی ھاوچەرخی ئێران ناودەبرێت. گۆڕینی ئێرانییەکان لە سوننە بۆ شیعە لە ماوەی سەدەی ١٦ تا ١٨ لە سەردەمی شانشینی سەفەویدا بە شێوەیەکی بەرفراوان ڕوویدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مقالات مرتبط با شیعه امامیه - نورمگز|ناونیشان=https://www.noormags.ir/view/fa/keyword/شیعه_امامیه|بڵاوکەرەوە=www.noormags.ir}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.noormags.ir/view/fa/keyword/%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%87 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=شاه اسماعیل نه خودش مذهبی بود، نه حکومتش دینی/ حکومت صفوی عمل‌گرا و سکولار بود|ناونیشان=https://www.ilna.news/بخش-فرهنگ-هنر-6/843419-شاه-اسماعیل-نه-خودش-مذهبی-بود-نه-حکومتش-دینی-حکومت-صفوی-عمل-گرا-سکولار-بود|بڵاوکەرەوە=خبرگزاری ایلنا|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|سەردێڕ=ایرانیان چگونه شیعه شدند؟|ناونیشان=https://www.mashreghnews.ir/news/92863/ایرانیان-چگونه-شیعه-شدند|بڵاوکەرەوە=مشرق نیوز|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=پوراحمدی|یەکەم=حسین|دوایین٢=سیاب|یەکەم٢=علی بابایی|سەردێڕ=ایرانیان و نقش کوفه در تشیع آنان|ناونیشان=https://www.magiran.com/paper/1093540|journal=فصلنامه شیعه‌شناسی|زمان=Persian|بەرگ=١٠|issue=39|پەڕەکان=٧|issn=1735-4722}}</ref> سەفەوی خانەدانی [[ئێرانی]]،<ref>Petruşevski’den naklen, Efendiyev s.33</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Floor|یەکەم=Willem|دوایین٢=Javadi|یەکەم٢=Hasan|ڕێکەوت=٢٠١٣|سەردێڕ=The Role of Azerbaijani Turkish in Safavid Iran|journal=Iranian Studies|بەرگ=٤٦|issue=4|پەڕەکان=٥٦٩–٥٨١|doi=10.1080/00210862.2013.784516}}</ref><ref name="Farhad Daftary">F. Daftary, "Intellectual Traditions in Islam", I.B.Tauris, 2001. pg 147: "But the origins of the family of Shaykh Safi al-Din go back not to Hijaz but to Kurdistan, from where, seven generations before him, Firuz Shah Zarin-kulah had migrated to Azerbaijan"</ref><ref name="Barry D. Wood">Barry D. Wood, The Tarikh-i Jahanara in the Chester Beatty Library: an illustrated manuscript of the "Anonymous Histories of Shah Isma'il", Islamic Gallery Project, Asian Department Victoria & Albert Museum London, Routledge, Volume 37, Number 1 / March 2004, Pp: 89 - 107.</ref> [[کورد|کوردی]]<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Oxford encyclopedia of the modern Islamic world|پەڕەکان=٤٥٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Safavids by Roger m. Savory|پەڕەکان=٢٥٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://archive.org/details/1845119894SAFAVIDGREATKING/page/1/mode/1up?q=Kurdish|سەردێڕ=Shah abbas the ruthless king who became an Iranian legend|پەڕەکان=١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://archive.org/details/savory-1980-safavids/page/1/mode/1up?q=Kurdish|سەردێڕ=Iran under the Safavids}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The history of iran|پەڕەکان=٨٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Cambridge history of iran|ناونیشان=https://www.cambridge.org/core/books/abs/cambridge-history-of-islam/safavid-persia/E475A272F197D060EC9C4696C5E99CEF|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ebn bazzaz|ناونیشان=https://iranicaonline.org/articles/ebn-bazzaz|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://archive.org/download/Safavids/Safavids.pdf|سەردێڕ=A short history: foundation of the safavid state|پەڕەکان=٤ and ١٨}}</ref> و ئەوان [[شیعە]] بوون کە نزیکەی ٢٣٥ ساڵ حوکمڕانی [[ئێران|ئێرانیان]] کردووە لە ساڵانی ٨٨٠ تا ١١١٤ی زایینی (ھاوتا لەگەڵ [[ڕۆژژمێری کۆچیی ھەتاوی|١١٤٨–٩٠٧]] ز و ١٧٣٦–١٥٠١ ز).<ref>[http://books.google.com/books?id=afsYCq1XOewC&printsec=frontcover&dq=history+of+safavid+empire&hl=en&sa=X&ei=vci1UIyBAdPb4QTA6oGABA&ved=0CC8Q6AEwAA#v=onepage&q=history%20of%20safavid%20empire&f=false Safavid Iran: Rebirth of a Persian Empire Safavid Iran: Rebirth of a Persian Empire]</ref> ئیمپراتۆرییەتی سەفەوی لە [[تەورێز]] لەلایەن [[شا ئیسماعیلی یەکەم]] لەسەر بنەمای دیدگا و سیاسەتی سەفەوییە شیعەکان لە ساڵی ٨٨٠ دامەزرا و دوا پاشای سەفەوی شا سوڵتان حسێن بوو کە لە ساڵی ١١٠١ لەلایەن [[پەشتوونەکان|ئەفغانییەکانەوە]] شکستی ھێنا و دواتر لەلایەن ئەفغانییەکانەوە شکستی ھێنا [[نادر شا]] لە ساڵی ١١١٤. شانشینی سەفەوی لەناوچوو. سەردەمی سەفەوی بە یەکێک لە گرینگترین قۆناغە مێژوویییەکان لە [[ئێران]] دادەنرێت، چونکە ھەشت سەد و پەنجا ساڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ʿARAB ii. Arab conquest of Iran}}</ref> دوای لەناوچوونی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ئیمپراتۆرییەتی ساسانییەکان،]] حکوومەتێکی مەرکەزی ئێران توانی بۆ یەکەمجار حوکمڕانی ھەموو ئێران بکات. دوای ئیسلام چەند شانشینی ئێرانی وەک تاھێری و سەفەری و [[سامانییەکان]] و [[بنەماڵەی تاھیرییەکان]] و زیاری و بۆی و سەربەدەر و مۆزەفەری [[دەوڵەتی بوەیھی|ھاتنە]] سەر دەسەڵات، بەڵام ھیچیان نەیانتوانی ھەموو ئێران بگرێتەوە و یەکڕیزی لە نێوان ھەموو ناوچە جوگرافییەکانی ئێراندا دروست بکەن لەو کاتەدا کات؛ و یەکێتییەکی سەربەخۆ دروست بکەن.<ref>آگاه</ref>سەفەوییەکان [[شیعە|شیعەیان]] کردە ئایینی فەرمی ئێران. شێوازی حوکمڕانی سەفەوی ناوەندی بوو و دەسەڵاتی ڕەھا لە دەستی [[پادشا|پاشا بوو]]. لەدوای دەرکەوتنی حکوومەتی سەفەوی، ئێران گرنگتر بوو و سەقامگیری و یەکپارچەیی بەھرەمەند بوو و لە جیھاندا ناوبانگی دەرکرد.<ref>تاریخ ایران (۲)، ص ۱۲۲</ref> لەو ماوەیەدا پێوەندی ئێران و وڵاتانی [[ئەورووپا]] زۆر فراوانتر بوو بەھۆی دوژمنایەتی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] لەگەڵ سەفەوییەکان و ھەروەھا ڕەوتی بازرگانی (بەتایبەت بازرگانی [[ئاوریشم]] لە ئێرانەوە). لە سەردەمی سەفەویدا (بەتایبەت نیوەی یەکەمی) شەڕی زۆر لە نێوان ئێران و ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی لە ڕۆژاوا و لەگەڵ ئۆزبەکەکان لە ڕۆژھەڵاتی وڵات ڕوویداوە، کە بەھۆی کێشەی وشکانی و مەزھەبییەوە بووە.<ref>[[تاریخ تحولات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ایران در دوران صفویه]] (صص ۶–۲۸۴)</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|مێژوو|شەڕ|ئازەربایجان|ئیسلام|ڕۆژھەڵاتی ناوین|عێراق|مێژووی ئیسلام|شیعە}} {{پۆلی کۆمنز|Safavid Empire}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{شیعە-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی داغستان]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٧٣٦]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٥٠١]] ocrkp70yo9ijj9nys32c8eqyf6wtlsa 0 226708 1669565 1668278 2026-09-17T20:33:28Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669565 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Italy and environs, 218 BC.gif|وێنۆک|خاکی [[ئیتالیا|ئیتاڵیا]] و دەوروبەری ٢١٨ ساڵ پێش زایین]] '''سێیەم جەنگیی کۆیلەکان''' ({{بە ئینگلیزی|Third Servile War}}) (نێوان ساڵانی ٧١ بۆ ٧٣ی پێش زایین) دوا زنجیرەی شەڕی سەرکەوتوو نەبووە کە پەیوەندی بە ڕابردووی کۆیلە یاخیبووەکانەوە نەبووە دژی کۆماری ڕۆم کە بە شێوەیەکی سەرەکی بە شەڕەکانی کۆیلەی ڕۆمانی ناسراوە. ھەروەھا [[مێژووناس]]ی ڕۆمانی [[پلوتارک]] ئەم شەڕانەی بە شەڕی گلادیاتۆرەکان و شەڕی [[سپارتاکۆس|سپارتاکۆس]] ناوبرد. جەنگی سێیەمی کۆیلە تاکە شەڕ بوو کە ڕاستەوخۆ ھەڕەشەی لەسەر دڵی ئیتالیا کرد، [[ڕۆما]]. دووبارەبوونەوەی سەرکەوتنەکان و گەشەکردنی خێرای گرووپە کۆیلەکان کە لە نێوان ساڵانی ٧٣ بۆ ٧١ پێش زایین لە ڕۆما یاخی بوون، زەنگی ئاگادارکردنەوە بۆ ڕۆمەکان دوو ھێندە دەکات. لە کۆتاییدا کراسۆس توانی بە تەنیا بە دروستکردنی ھێرشی سەربازی چڕ یاخیبووەکان بخاتە خوارەوە، بەڵام یاخیبووان توانیان بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ کاریگەرییان لەسەر سیاسەتی ڕۆمانەکان ھەبێت لە ساڵانی دوای جەنگدا. == مێژوو == لە نێوان ساڵانی ٧١ لۆ ٧٣ پێش زایین؛ دەستەیەک لە کۆیلە ھەڵاتووەکان- لە بنەڕەتدا ٧٨ گلادیاتۆری ھەڵات و کە بوونە گرووپێک لە ١٢٠ ھەزار پیاو و ژن و منداڵ- بەبێ سزای ئیتاڵیا لەژێر سەرکردایەتی چەند پیاوێکدا ھێرشیان کردە سەر ئیتاڵیا کە بەناوبانگترینیان سپارتاکۆس بوو. جەستەی بەھێزی ئەم گلادیاتۆرانە ھەمیشە بە شێوەیەکی سەرسووڕھێنەر چەکێکی بەھێز بووە لە نێویاندا و چەندین جار نیشانیان داوە کە توانای مامەڵەکردنیان لەگەڵ ھێزی جۆراوجۆر ھەیە، ھەر لە ھێزی کۆمپانیا و میلیشیا ڕۆمانییەکانەوە تا سەربازە ڕاھێنراوەکانی ژێر فەرماندەیی کونسوڵی سیاسیی… ئیمپراتۆرییەتی ڕۆمانی. «پلۆتارک» پێی وایە ھەموو ھەوڵەکانی کۆیلەکان ئەوە بووە کە خۆیان لە ئاغاکانیان ڕزگار بکەن لەگەڵ کۆیلە ڕۆمییەکان و ڕاکردن بەرەو «ئامانج» (بەلجیکا و فەرەنسا ئەمڕۆ)؛ لەکاتێکدا «ئەپیان و فلۆرۆس» (مێژوونووس) پێیان وایە مەبەستی سەرەکی کۆیلەکان دروستکردنی [[شەڕی ناوخۆیی|شەڕێکی ناوخۆیی]] بووە لە ڕۆما بۆ ئەوەی بە تەواوی لەلایەن کۆیلەکانەوە داگیری بکەن. نیگەرانی ئەنجومەنی پیرانی ڕۆم لە سەرکەوتنە سەربازییەکانی کۆیلەکان و تاڵانکردنی شارەکانی ڕۆم و دەوروبەری، دواجار بووە ھۆی ئەوەی ڕۆما ھەشت لەشکرەکەی بنێرێتە ژێر فەرماندەیی بێبەزەیی بەڵام کاریگەرانەی کراسۆس، شەڕەکە لە ساڵی ٧١ پێش زایین کۆتایی ھات. کاتێک [[سپارتاکۆس]] دوای شەڕێکی درێژخایەن و تاڵ و پاشەکشەکردن لەبەردەم سەربازەکانی کراسۆس، زانی کە سەربازەکانی ماگنوس و ڤارۆسیش دەچنە ناو شەڕەکەوە بۆ ئەوەی بیانخەنە تەڵەوە، دواجار ھەموو ھێزەکانی نارد بۆ سەر سەربازەکانی کراسۆس. ڕووبەڕووی شکستێکی سەخت بووەوە. جەنگی سێیەمی کۆیلایەتی کاریگەرییەکی بەرچاوی لەسەر مێژووی ڕۆمای کۆن و ژیانی پیشەیی کراسۆس و پۆمپیۆ ھەبوو. ھەردوو ئەم کەسانە سەرکەوتنی خۆیان لە دژی یاخیبووان لە ئامانجە سیاسییەکانیاندا بەکارھێنا. بە پشت بەستن بە جەماوەری خۆیان لە نێو خەڵک و ھێزی خۆیان لە سوپادا، لە ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی پیرانی ڕۆما لە ساڵی ٧٠ پێش زایین سەرکەوتنیان بەدەستھێنا. کردەوەکانی ئەم دووانە وەک ئەندامانی ئەنجومەنی پیران بەشدارییەکی زۆری کرد لە لەناوبردنی دامەزراوە سیاسییەکانی ڕۆمان و لە کۆتاییدا بووە ھۆی گۆڕینی کۆماری ڕۆمانی بۆ [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی]]. == سەرچاوەکان == {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|شەڕ|وڵاتەکان|جوگرافیا}} {{پۆلی کۆمنز|Third Servile War}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:دەیەی ٧٠ی پێش زایین]] ly5ac6l7q5b2d5a6wiveeli0031yvm6 0 226711 1669792 1402335 2026-09-18T07:34:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (شیعە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، ھیندستان-کۆلکە) 1669792 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country |native_name = شانشینی عادل شاھی (سوڵتانی بیجاپور) |conventional_long_name = |common_name = ಬಿಜಾಪುರ ಸಲ್ತನತ್{{-}}बिजापूर सल्तनत् |era = کۆتایی سەدەکانی ناوەڕاست |year_start = ١٤٩٠ |year_end = ١٦٨٦ |p1 = ئیمپراتۆرییەتی ڤیجایاناگارا |flag_p1 =Flag of vijaynagara.jpg |image_p1 = |p2 =بەفربارینەکان |flag_p2 =Bahamani-sultanate-map.svg |s1 = شانشینی میسۆر |flag_s1 = Flag of Mysore.svg |image_s1 = |s2 = ئیمپراتۆرییەتی ماراتا |flag_s2 = Flag of the Maratha Empire.svg |s3 =ئیمپراتۆرییەتیی مەغۆلی ھیند |flag_s3 =Fictional flag of the Mughal Empire.svg |symbol_type = |image_map = Bijapur-sultanate-map.svg |capital = [[بیجاپور]] |capital_exile = |latd= |latm= |latNS= |longd= |longm= |longEW= |common_languages =[[زمانی فارسی]] (فەرمی)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Baqir|یەکەم١=Muhammad|سەردێڕ=BĪJĀPŪR – Encyclopaedia Iranica|ناونیشان=http://www.iranicaonline.org/articles/bijapur-capital-city-and-domain-of-the-adelsahi-dynasty|وێبگە=iranicaonline.org|بڵاوکەرەوە=Encyclopedia Iranica|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠١٧|زمان=en}}</ref> |religion = ئیسلامی شیعە |currency = |leader1 = یوسف عادلشا سەوی |year_leader1 = ١٤٩٠–١٥١٠ |title_leader = شا }} '''شانشینی عادل شاھی''' یان '''سوڵتانییەتی بیجاپور''' لە ساڵانی ١٤٩٠ تا ١٦٨٦ی زایینی/٨٧٦–١٠٩٦ کۆچی، فەرمانڕەوایی بیجاپوریان کردووە لە ڕۆژاوای ناوچەی دەکان لە باشووری ھیندستان. دامەزرێنەری بنەماڵەی عادل شاھی کەسێک بوو بە ناوی یوسف عادل شا، کە لە شاری ساوە گەورە بووە لە تەمەنی گەنجیدا لە ئێرانەوە چووەتە ھیندستان و دوای چوونە ناو ھیندستان خزمەتی فەرمانڕەوا و سوڵتانەکانی بیجاپور دەکات. ئەو لەگەڵ ئیسماعیلی کوڕی بیجاپوریان لە سوڵتانییەتی بەھمەن جیاکردەوە و لەبری شا نازناوی خانیان بەکارھێنا. خان کە بە واتای سەرۆک دێت، بە مەبەستی ڕێزگرتن لە ڕێزبەندی نازناوی شاھانە و ڕێزگرتن لە سوڵتانی بەھمەن، ناوی شای دانراوە. ئیبراھیم عادل شا نەوەی یوسف عەلی شا بوو کە نازناوی شای وەرگرت و سنووری سوڵتانییەتی بیجاپور دیاری کرد.<ref name="Pers">سوڵتانی عادل شاهیان</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھیندستان|شیعە|شەڕ|مێژوو|وڵاتەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Bijapur Sultanate}} {{شیعە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ھیندستان-کۆلکە}} [[پۆل:زنجیرە فەرمانڕەواییەکانی شیعە]] nikhlgk8yztyncv2mpdcnmwlynnbnz4 0 226941 1669619 1357596 2026-09-17T22:34:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، ھیندستان-کۆلکە، پاکستان-کۆلکە) 1669619 wikitext text/x-wiki [[File:Indus_Valley_Civilization,_Early_Phase_(3300-2600_BCE).png|220x440px|thumb|left|نەخشەی شارستانییەتی دۆڵی ئیندوس لە نێوان ساڵانی (٣٣٠٠-٢٦٠٠) [[پێش زایین]].]] '''شارستانیەتی دۆڵی ئیندوس''' دەگەڕێتەوە بۆ [[سەردەمی برۆنز|سەردەمی برۆنزی]] لە ناوچەکانی باکووری ڕۆژئاوای [[باشووری ئاسیا]], و لە ساڵی ٣٣٠٠ [[پێش زایین|پ.ز]] ١٣٠٠ [[پێش زایین|پ.ز]] بەردەوام بوو، و گەیشتە گەشەی تەواوی خۆی لە ماوەی نێوان ٢٦٠٠ [[پێش زایین|پ.ز]] تا ١٩٠٠ [[پێش زایین]]. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=معلومات عن حضارة وادي السند على موقع ne.se|ناونیشان=https://www.ne.se/uppslagsverk/encyklopedi/lång/no|بڵاوکەرەوە=ne.se}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=معلومات عن حضارة وادي السند على موقع babelnet.org|ناونیشان=https://babelnet.org/synset?word=bn:00046559n|بڵاوکەرەوە=babelnet.org|ڕێکەوتی سەردان=٣ی شوباتی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201026022022/https://babelnet.org/synset?word=bn:00046559n|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=معلومات عن حضارة وادي السند على موقع reddit.com|ناونیشان=https://www.reddit.com/r/IndusValley/|بڵاوکەرەوە=reddit.com}}</ref> شارستانیەتی دۆڵی ئیندوس، لەگەڵ شارستانیەتی [[میسری کۆن]] و شارستانیەتی [[مێزۆپۆتامیا]]، یەکێک بوو لە سێ شارستانییەتە سەرەتاییەکانی ڕۆژھەڵاتی نزیک و [[باشووری ئاسیا]]، ھەروەھا یەکێک بوو لە سێ شارستانییەتە بەربڵاوەکان، بەو پێیەی شوێنەکەی لە باکووری ڕۆژھەڵاتی [[ئەفغانستان]]ەوە درێژبووەوە، بە ناوچەیەکی فراوانی [[پاکستان]]دا تێدەپەڕێت، و تەنانەت لە ڕۆژئاوا و باکووری ڕۆژئاوای [[ھیندستان]]. شارستانیەتی دۆڵی ئیندوس لە حەوزی ڕووباری ئیندوسدا گەشەی کرد، کە ئاوەکانی بەسەر [[پاکستان]]دا دەڕژێت و بە درێژایی تۆڕێکی ڕووباری ھەمیشەیی، کە زیاتر لە بای وەرزی خۆراکیان پێدەدرا، کە ڕۆژێک لە نزیک بای وەرزی غاغار-ھاکرا لە باکووری ڕۆژئاوای [[ھیندستان]] و ڕۆژھەڵاتی [[پاکستان]] دەڕژا. شارەکانی شارستانیەت ناوبانگی دەرکرد بەھۆی پلاندانانی شارەکانیان، خانووی دروستکراو لە خشتی ئەدۆب، سیستەمی ئاوەڕۆی پێشکەوتوو، تۆڕی دابینکردنی ئاو، کۆی بینای گەورەی نانشین، و تەکنیکە نوێیەکان لە پیشەسازی دەستی (بەرھەمی کارنێلی، نەخشاندنی مۆر) و لە کانزاسازی ([[مس]] و [[بڕۆنز]] و فیشەک و تەنەکە). زۆر ئەگەری ئەوە ھەیە کە شارە گەورەکانی [[مۆھینجۆ دارۆ]] و [[ھاراپا]] گەشەیان کردبێت و لە نێوان ٣٠ بۆ ٦٠ ھەزار تاکدا نیشتەجێ بووبن، و شارستانیەتەکە خۆی لە سەردەمی گەشەسەندنیدا ڕەنگە لە نێوان یەک بۆ پێنج میلیۆن کەسدا نیشتەجێ بووبێت. ڕەنگە وشکبوونەوەی وردە وردەی خاکی ناوچەکە لە ماوەی [[ھەزارەی سێیەمی پێش زایین]] ھاندەرێکی سەرەتایی بووبێت بۆ فراوانی شارستانییەکە، بەڵام لە کۆتاییدا، نەبوونی ئاو ھۆکارێکی بەس بوو بۆ لەناوچوونی شارستانیەتەکە، و بۆ بڵاوبوونەوەی دانیشتووانەکەی بەرەو ڕۆژھەڵات. == سەرچاوەکان == {{پۆلی کۆمنز|Indus Valley Civilisation}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|ھیندستان|پاکستان}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ھیندستان-کۆلکە}} {{پاکستان-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی سیند]] qvtivim3jhwpfdx9cytmnebfor5xry3 0 227011 1669362 1402195 2026-09-17T13:37:46Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (چیاکان-کۆلکە) 1669362 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain|name=خان تەنگری|photo=Vue globale du versant N du khan Tengri.jpg|photo_caption=|map=Kyrgyzstan#Kazakhstan#China#China Xinjiang|map_caption=|location=ڕۆژئاوای [[چین]]، ڕۆژهەڵاتی [[قیرغیزستان]]، باشووری ڕۆژهەڵاتی [[کازاخستان]]|label_position=چەپ|elevation_m=٧٠١٠|elevation_ref=|prominence_m=١٦٨٥|prominence_ref=<ref name="peaklist">[http://www.peaklist.org/WWlists/ultras/StansP1500m.html "The Central Asian Republics: Ultra-Prominence Page"]. Peaklist.org. Retrieved 2014-05-26. This prominence figure is based on the elevation of 6995m.</ref>|listing=|range=[[تیان شان]]|coordinates={{coord|42|12|39|N|80|10|30|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline,title}}|topo=|coordinates_ref=|type=|age=|first_ascent=|easiest_route=|other_name=}} '''خان تێگری''' [[کێو|شاخێکی زنجیرە چیای]] [[زنجیرەچیا|تیان]] [[تیان شان|شانە]]. لەسەر سێ خاڵی [[چین]] &#x2014; [[قرغیزستان|قیرغیزستان]] &#x2014; [[کازاخستان|کازاخستانە]]، ڕۆژهەڵاتی دەریاچەی "ئیسیک کول". بەرزی جیۆلۆجییەکەی {{Convert|6995|m|ft|0}} کەسە بەڵام سەهۆڵی سەهۆڵبەندانەکەی بۆ {{Convert|7010|m|ft|0}} بەرز دەبێتەوە. خان تێگری دووەم بەرزترین شاخی [[تیان شان|تیان شانە]] ، تەنها [[جەنگیش چۆقووسوو]] تێپەڕیوە (7,439م). خان تێنگری بەرزترین خاڵە لە [[کازاخستان]] و سێیەم بەرزترین لوتکەی قیرغیزستانە، دوای جێنگیش چۆکوسو کە ٧ هەزار و ٤٣٩ لوتکەیەم) و لوتکەی ئەڤیسێنا (٧١٣٤م). هەروەها باکوورترین لوتکەی جیهانە کە بەرزییەکەی ٧ هەزار مەترە، ئەمەش جێگەی سەرنجە چونکە لوتکەکانی پانی بەرز وەرزی سەرکەوتنیان کورتترە، بە گشتی کەشوهەوای توندتر و هەوای تەنکترە. == لە ئایین == لە [[تەنگرییەت|تەنگرییەتدا]]، [[تەنگری]] خوداوەندی باڵای ئایینەکە و ئەم شاخەش بە ناوی ئەوەوە ناونراوە. "خان تەنگری" بە واتای "پاشا تێنگری" دێت.<ref name="myths">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Wilkinson|یەکەم=Philip|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=bJ7Lxae-bmIC&pg=PA163|سەردێڕ=Myths and Legends|ڕێکەوت=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Stacey International|ژپنک=٩٧٨-١٩٠٠٩٨٨٦١٢|پەڕە=١٦٣|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230114082547/https://books.google.com/books?id=bJ7Lxae-bmIC&pg=PA163|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەم شاخە بەپێی تەنگرییەت خاکی پیرۆزە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Wilkinson|یەکەم=Philip|ناونیشان=https://books.google.com/books/about/Myths_and_Legends.html?id=bJ7Lxae-bmIC|سەردێڕ=Myths and Legends: An Illustrated Guide to Their Origins and Meanings|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Dorling Kindersley Limited|ژپنک=٩٧٨-١-٤٠٥٣-٤٤٠٣-٦|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Khan Tengri}} {{تووڵی دەروازە|چیاکان}} {{چیاکان-کۆلکە}} [[پۆل:زنجیرەچیاکانی قیرغستان]] [[پۆل:زنجیرەچیاکانی کازاخستان]] [[پۆل:شارە پیرۆزەکان]] [[پۆل:تەنگرییەت]] [[پۆل:بەرزرترین شوێنی وڵاتەکان]] [[پۆل:کێوە نێودەولەتییەکانی ئاسیا]] [[پۆل:کێوەکانی چین]] [[پۆل:چیاکانی قیرغستان]] l7b1t35nru208h3hi6dpokjdjw61ha6 0 227497 1669531 1668824 2026-09-17T20:22:08Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:بنبەست|بنبەست]]}} و {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669531 wikitext text/x-wiki سەرۆک کۆماری ئەنگۆلا سەرۆکی دەوڵەت و سەرۆکی حکومەتە لە ئەنگۆلا . بە پێی ئەو دەستوورەی لە ساڵی ٢٠١٠ پەسەند کرا، پۆستی سەرۆک وەزیران هەڵدەوەشێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=AfricaNews|ڕێکەوت=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Angolan President João Lourenço is inaugurated for a second term|ناونیشان=https://www.africanews.com/2022/09/15/angolan-president-joao-lourenco-is-inaugurated-for-a-second-term/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=Africanews|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Angola stops presidential polls|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/8472127.stm|ڕێکەوت=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٣|زمان=en-GB}}</ref> == سەرچاوەکان == {{Reflist}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ژیاننامە}} {{پۆلی کۆمنز|Presidents of Angola}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی پۆرتووگالی]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 781sf51ptrtm17qi4li0n0v9oa1oi25 0 229132 1669618 1508793 2026-09-17T22:34:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1669618 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Adena_house.JPG|وێنۆک|کەپرێک لە شارستانییەتی ئادینا]] '''ئادینا''' [[شارستانێتی|شارستانییەتێکی]] دارستانییە لە دۆڵی [[ئۆھایۆ]] لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا| ئەمریکا]]، لە ساڵی ١٠٠٠ پێش زایینەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Portsmouth Earthworks-Ohio Central History|ناونیشان=https://ohiohistorycentral.org/w/Portsmouth_Earthworks?rec=2222|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121109025959/http://www.ohiohistorycentral.org/entry.php?rec=2222|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mounds and Mound Builders|ناونیشان=http://www.wvculture.org/history/mounds.html|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Civilizations Of The Americas, The Peoples To The North|ناونیشان=http://history-world.org/Civilizations%20Of%20The%20Americas.htm|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190202044939/http://history-world.org/Civilizations%20Of%20The%20Americas.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> تایبەتمەندە بە خانووە گەورەکان و گۆڕستانەکانی سەر گردەکان و کاری دەستی ورد و ڕێک. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان }} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا }} {{پۆلی کۆمنز|Adena culture}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} 65bbvdgcisbgjo4wyzj31kujb75emr8 0 229851 1669470 1508740 2026-09-17T19:38:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئێران-کۆلکە) 1669470 wikitext text/x-wiki {{Short description|County in Gilan province, Iran}} {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Use dmy dates|date=January 2023}} {{Infobox settlement |name = شاری ڕوودسەر |other_name = |native_name = شھرستان ڕودسر |settlement_type = شار |image_skyline = |imagesize = |image_caption = | image_map = [[پەڕگە:Osiyan_12.jpg|220x440px|وێنۆک]] | image_map1 = IranGilan-SVG.svg | map_caption = | map_caption1 = شوێنی [[پارێزگای گیلان]] لە [[ئێران]] |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_map_caption = |subdivision_type = Country |subdivision_name = [[پەڕگە:Flag of Iran.svg|25px]] [[ئێران]] |subdivision_type1 = Province |subdivision_name1 = [[پارێزگای گیلان|گیلان]] |seat_type = Capital |seat = [[ڕوودسەر]] |parts_type = Districts | parts_style = para | parts = | p1 = [[Central District (Rudsar County)|ناوەڕاست]] | p2 = [[Chaboksar District|چابۆکسەر]] | p3 = [[Kelachay District|کەلاچی]] | p4 = [[Rahimabad District|ڕەحیم ئاباد]] | p5 = | p6 = |leader_title = |leader_name = |established_title = |established_date = |area_total_km2 = |population_as_of = ٢٠١٦ |population_footnotes = |population_total = ١٤٧٣٩٩ |population_density_km2 = |coordinates = {{coord|36|54|N|50|22|E|dim:90km|display=inline,title}} |timezone = [[Iran Standard Time|IRST]] |utc_offset = +٣:٣٠ |timezone_DST = [[Iran Daylight Time|IRDT]] |utc_offset_DST = +٤:٣٠ |elevation_footnotes = |elevation_m = |elevation_ft = |website = |footnotes = {{GEOnet3|9207010}} }} '''شاری ڕوودسەر''' (بە [[فارسی]]: شھرستان ڕودسر) یەکێکە لە ناوچەکانی پارێزگای [[پارێزگای گیلان|گیلان]] لە [[ئێران]]. پایتەختی پارێزگاکە بریتییە لە [[ڕوودسەر]]. بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٦ ژمارەی دانیشتووانی ١٤٤ ھەزار و ٥٧٦ کەسە، لە ٤٢ ھەزار بنەماڵەدا.<ref>{{سەرژمێریی ٢٠٠٦ی ئێران|01}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Rudsar County}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای گیلان]] 1fuu1xl1q3f58opcuw0nzh2i7s77r7l 0 229902 1669698 1357626 2026-09-18T01:36:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، جوگرافیا-کۆلکە) 1669698 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Ponce_City_Hall.JPG|220x440px|وێنۆک|ھۆڵی شارەوانی پۆنس، لە شاری پۆنس سیتی لە پورتۆریکۆ، شوێنی حکوومەتە بۆ شارەکە و ناوچەکانی دەوروبەری کە شارەوانی پێکدەھێنن.]] '''شارەوانی''' بەشێکی حکوومییە کە پەرە بە [[شار]] [[گوند|و گوندەکانی]] دەوروبەری دەدات، ڕێگاکان ڕووناک دەکاتەوە، شەقامەکان بە دار و ھێمای ئاڕاستە جوان دەکات، پلان بۆ ھاووڵاتیان جێبەجێ دەکات، [[دەوڵەت|بازاڕەکان]] ڕێکدەخات، ئاوەڕۆ، و پاکوخاوێنی [[شار|شارەکە]] دەپارێزێت. دەوڵەت بڕێکی زەبەلاح لە بوودجە بۆ شارەوانی تەرخان دەکات بۆ پەرەپێدان و باشترکردنی سیمای شارەکان. بەزۆری لە چەند بەشێک پێکدێت بەم شێوەیە: * '''سەرۆکی شارەوانی''' یەکەم بەرپرسە لە شارەوانیدا، دەسەڵاتێکی بەرفراوانی ھەیە لەڕووی جێبەجێکردنی پڕۆژە و دامەزراندن و کڕینی ئۆتۆمبێلی پێویست بۆ خۆی و کارمەندانی شارەوانی و ئامێری قورس و بیناسازی بینای خاوەندارێتی شارەوانی، دەتوانێت بەشێک لە ڕاسپێرداوەکانی بداتە جێگرەکەی یان یاریدەدەرەکەی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2009 Nevada Code|ناونیشان=https://law.justia.com/codes/nevada/2009/title-3/chapter-43/43-080/|بڵاوکەرەوە=Justia}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Kansas Statues|ناونیشان=http://kansasstatutes.lesterama.org/Chapter_75/Article_11/75-1117.html|بڵاوکەرەوە=Lesterama|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئابی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160820210405/http://kansasstatutes.lesterama.org/Chapter_75/Article_11/75-1117.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=municipality definition|ناونیشان=https://www.yourdictionary.com/municipality|بڵاوکەرەوە=Yourdictionary.com}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|جوگرافیا|کۆمەڵگا|شارەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Municipalities}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:شارەوانییەکان]] [[پۆل:جۆرەکانی دابەشکارییەکانی وڵاتەکان]] [[پۆل:دابەشکارییە کارگێڕییەکان]] [[پۆل:دامەزراوە حکوومییەکان]] 4mwm3s59vs8r95oyd342gbuzgig0egz 0 229974 1669563 1668343 2026-09-17T20:32:48Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1669563 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Sodom_and_Gomorrah_afire,_by_Jacob_Jacobsz._de_Wet_d._J.,_probably_Köln,_c._1680,_oil_on_canvas_-_Hessisches_Landesmuseum_Darmstadt_-_Darmstadt,_Germany_-_DSC01149.jpg|220x440px|وێنۆک|ئاگری سەدۆم و عامۆرا لەلایەن [[جاکۆب دی وێتی دووەم]]ەوە، ساڵی ١٦٨٠]] '''سەدۆم و عەمۆرا''' (بەپێی ئەوەی لە [[تەورات|تەوراتدا]] ھاتووە) کۆمەڵێک گوندن کە لەلایەن خوداوە وێرانکراون بەھۆی ئەو خراپانەی کە لەلایەن خەڵکەکەیەوە ئەنجامدرا، بەپێی ئەوەی لە دەقە ئاینییەکاندا ھاتووە. چیرۆکەکە بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ لە سێ [[ئایینە ئیبراھیمییەکان|ئایینی ئیبراھیمیدا]] باسکراوە، [[ئیسلام]]، <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jackson|یەکەم=Roy|سەردێڕ=What is Islamic Philosophy?|ناونیشان=https://archive.org/details/whatisislamicphi0000jack|ڕێکەوت=2014|پەڕە=[https://archive.org/details/whatisislamicphi٠٠٠٠jack/page/١١٩ ١١٩]}}</ref> [[مەسیحییەت| مەسیحیەت]]، <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Schwartz|یەکەم=Howard|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=60iVk1p8Y9IC|سەردێڕ=Tree of Souls: The Mythology of Judaism|دوایین٢=Loebel-Fried|یەکەم٢=Caren|دوایین٣=Ginsburg|یەکەم٣=Elliot K.|ڕێکەوت=2007|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٣٥٨٧٠-٤|پەڕە=٤٦٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210512030516/https://books.google.com/books?id=60iVk1p8Y9IC|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئایاری ٢٠٢١}}</ref> و [[جوولەکایەتی|جوولەکە]]. <ref name="Metzger2004">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Metzger|یەکەم=Bruce Manning|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=amlXOOaSuLMC|سەردێڕ=The Oxford Guide To People And Places Of The Bible|دوایین٢=Coogan|یەکەم٢=Michael D|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ساڵ=٢٠٠٤|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١٧٦١٠-٠|پەڕە=٢٩٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210507231657/https://books.google.com/books?id=amlXOOaSuLMC|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئایاری ٢٠٢١}}</ref> زۆرێک لە توێژەران و زانایانی ئایینی پێیان وایە ئەم گوندانە کەوتوونەتە ناوچەی [[دەریای مردوو]] و [[دۆڵی ئەردەن]]. بەپێی سەرچاوە عیبرییەکان ئەم گوندانە بریتین لە: سەدۆم، عەمۆرا، ئەدوما، سابیم. لەو شوێنەی کە پێیان وایە خودا لەناوی بردووە بە گەلەکەشەوە، بەپێی دەقە ئاینییەکان، بەھۆی ڕەوشتی خراپیانەوە کە ئارەزوویان بۆ ڕەگەزی [[نێر]] بوو نەک [[مێ]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|قورئان|جوولەکایەتی|مەسیحییەت|ئیسلام|کتێبی پیرۆز}} {{پۆلی کۆمنز|Sodom and Gomorrah}} {{قورئان-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} 2slq6j4fhbphn5mhg13yk91ffcuhtiw 0 230266 1669595 1667949 2026-09-17T20:41:28Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1669595 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Bangladesh film clapperboard.svg|وێنۆک|150px]] '''سینەمای بەنگلادێش''' ھەروەھا بە شێوەیەکی نافەرمی بە '''دۆلیوود''' ناسراوە ({{بە ئینگلیزی|Cinema of Bangladesh}}) ئاماژەیە بۆ پیشەسازی فیلم لە [[بەنگلادێش]]. «دۆلیوود» کورتکراوەی دوو وشەی [[داکا]] و [[سینەمای ویلایەتە یەکگرتووەکان (ھۆڵیوود)|ھۆڵیوود]]. یەکەمین فیلمی بە زمانی بەنگالی ناوی «چێھرێ و نیقاب»ە، کە لە ساڵی ١٩٥٦ لە ڕۆژھەڵاتی [[پاکستان]] بەرھەم ھێنراوە. بەنگلادیش مێژوویەکی دەوڵەمەندی ھەیە لە بواری مۆسیقا و تەلارسازی و پەیکەرسازی و نیگارکێشی. ئەدەبیاتی بەنگالی زۆر لەژێر کاریگەری زمان و ئەدەبیاتی فارسیدا بووە؛ بەڵام پێویستە سینەمای بەنگلادیش لە قۆناغی پێش سەربەخۆیی وڵات لە پاکستان و ھەروەھا لە ٤ دەیەی ڕابردوودا بخرێتە بەر لێکۆڵینەوە. سینەما لە ٢٤ی نیسانی ١٨٩٨ لە داکا لە وڵاتی ئێستای بەنگلادیش دامەزراوە. کۆمپانیایەکی ئینگلیزی بە ناوی برادفۆرد شانۆیەکی لەم شارەدا دامەزراند. لە ساڵی ١٩١٣ تا ١٩٢٠ یەکەم ھەنگاو بۆ بەرھەمھێنانی فیلمی بەنگالی لەلایەن ئینگلیزەکانەوە گیرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Liberation Struggles of a Country and a Festival |ناونیشان=http://www.dhakafilmfestival.org/the-liberation-struggles-ofa-country-and-a-festival/ |وێبگە=dhakafilmfestival.org |بڵاوکەرەوە=Dhaka Film Festival |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140111212011/http://www.dhakafilmfestival.org/the-liberation-struggles-ofa-country-and-a-festival/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ١٩٣١ فیلمی Last Kiss و Gypsy بە ئەکتەرە ناوخۆیییەکانی داکا دروست کران. لە ساڵی ١٩٤٧ بە سەربەخۆیی پاکستان لە ھیندستان و پاشان لەگەڵ سەربەخۆیی بەنگلادیش لە ساڵی ١٩٧١ و تا دە ساڵ دوای ئەوە بەھۆی نائارامی سیاسی و ململانێی نەتەوەیی سینەمای ئەم وڵاتەش دابەزی.<ref name= VF>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.victorian-cinema.net/sen.htm|سەردێڕ=Who's Who of Victorian Cinema - Hiralal Sen|وێبگە=victorian-cinema.net}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{سینەمای جیھان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|تەلەڤیزیۆن|مێژوو}} {{پۆلی کۆمنز|Cinema of Bangladesh}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:پێڕستی فیلمە بەنگلادیشییەکان]] [[پۆل:ناوچەکانی بەرھەمھێنانی فیلم]] [[پۆل:سینەمای بەنگلادیش]] 0nk4og3f5vugt8btavfp0agtzj347ph 0 230282 1669592 1668019 2026-09-17T20:40:58Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1669592 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} [[پەڕگە:Colombia film clapperboard.svg|وێنۆک|150px]] '''سینەمای کۆلۆمبیا''' ({{بە ئینگلیزی|Columbia Cinema}}) ئاماژەیە بۆ پیشەسازی فیلم لە [[کۆلۆمبیا]]. سینەما کۆڵۆمبیا لە ساڵی ١٨٩٧ دەستی پێکرد و سەرەتا فیلمی بێدەنگ و ئەنیمەیشن و ھەندێکجاریش بەرھەمی نێودەوڵەتی لەخۆگرتبوو. پشتگیری حکوومەت، لەوانەش پشتگیرییەکانی لە ساڵانی حەفتاکان بۆ پەرەپێدانی کۆمپانیای پەرەپێدانی سینەماکاری دەوڵەتی، یارمەتی بەرھەمھێنانی ھەندێک فیلمی داوە، بەڵام ھەوڵدان بۆ بەردەوامبوونی خۆی لە ڕووی دارایییەوە قبوڵکراو نەبوو. لە ساڵی ١٩٩٧ کۆنگرەی کۆڵۆمبیا یاسای ٣٩٧، مادەی ٤٦ی دەرکرد کە بە [[یاسای گشتی]] ڕۆشنبیری ناسراوە، بە ئامانجی پاڵپشتیکردن لە گەشەپێدانی پیشەسازی سینەمای کۆڵۆمبیا، ھەروەھا سندوقێکی پشتیوانی و ڕیکلامی بە ناوی Corporación PROIMAGENES en Movimiento دروست کرد.<ref name=PROIMAGE>[http://www.proimagenescolombia.com/new_site/secciones/proimagenes/origen.htm Proimagenes en Movimiento: Origen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070825115247/http://www.proimagenescolombia.com/new_site/secciones/proimagenes/origen.htm |date=2007-08-25}} {{Sp icon}} proimagenescolombia.com Accessed 26 August 2007.</ref> ھەروەھا لە ساڵی ٢٠٠٣ کۆنگرێس یاسای سینەمای دەرکرد، کە یارمەتیدەر بوو بۆ دووبارە بنیاتنانەوەی پیشەسازی فیلم لە کۆڵۆمبیا. مێژووی سینەمای کۆڵۆمبیا لە ساڵی ١٨٩٧ دەستی پێکرد، کاتێک یەکەم سینەماتۆگراف گەیشتە ئەو وڵاتە، دوای دوو ساڵ لە داھێنانی سینەما لەلایەن برایانی لومێر (ئابۆ و لویس) لە پاریس ھاتە ناو سینەما. سەرەتا داھێنانە نوێیەکە ھاتە ناو بەندەری کۆڵۆن (لە [[پەنەما]]ی ئێستا کە ئەوکات بەشێک بوو لە کۆڵۆمبیا)، پاشان بارانکویلا و بووکارامانگا و دواجار [[بۆگۆتا]]. لە مانگی ئابی ھەمان ساڵدا، بۆ یەکەمجار فیلمێکی شانۆیی لە شانۆیەکدا نمایشکرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{سینەمای جیھان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|کۆلۆمبیا|تەلەڤیزیۆن|مێژوو}} {{پۆلی کۆمنز|Cinema of Colombia}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:سینەمای کۆلۆمبیا]] 02d3lpnqvt8vwrjjvchrlmktzvyp432 0 230289 1669594 1667960 2026-09-17T20:41:18Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1669594 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Samurai actors.jpg|وێنۆک|ئەکتەرەکان لە ستۆدیۆی فیلمی ئیگامورا لە کیۆتۆ]] '''سینەمای ساموڕای''' یان '''چانبارە''' ({{بە ژاپۆنی|، بەواتای «سینەمای شمشێربازی» دێت}}) نوێنەرایەتی شێوازێکی سینەمای [[ژاپۆن]]ی دەکات کە بە زمانی ئینگلیزی بە سینەمای سامورای ناسراوە، و بە نزیکەیی ھاوتایە لەگەڵ [[ڕۆژاوایی (چەشن)|سینەمای ڕۆژاوا]] و فیلمی ئەکشن. چانبارا بەشێکی لاوەکییە لە درامای جیدایگکێی یان سەردەمی مێژوویی. ڕەنگە جیدایگاکی چیرۆکێک لە قۆناغێکی مێژووییدا وێنا بکات، ھەرچەندە بە پێچەوانەی چانپارا مەرج نییە سەنتەری کارەکتەری سامورای و شمشێرباز بێت. ھەروەھا چانبارا ئاماژە بە وەرزشێکی ھونەری جەنگی دەکات کە ھاوشێوەی وەرزشی شمشێربازی بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=https://www.internationalsportschanbara.net/e/ | سەردێڕ=International SportsChanbara Association}}</ref> لەکاتێکدا بەشەکانی پێشووتری سەردەمی سامورایی دراماتیکتر بوون وەک لە ئەکشن، فیلمەکانی سامورای کە لە دوای جەنگی جیھانی دووەمەوە بەرھەم دەھێنران زیاتر ئاکشنیان لەسەر بوو، کەسایەتیی توندوتیژتریان ھەبوو.<ref name = "new wave">[http://www.filmreference.com/encyclopedia/Independent-Film-Road-Movies/Japan-A-NEW-WAVE.html ''Japan: A New Wave''] (retrieved on 07/13/2008)</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تەلەڤیزیۆن|فیلم|مێژوو|ژاپۆن}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:چەشنەکانی فیلم]] lptyln8bnypobu77f35n2t02qgyczd6 0 230883 1669679 1508847 2026-09-18T01:33:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، کۆریای باشوور-کۆلکە) 1669679 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی فیلم | ناو = شاری تاوان ٢{{هن}}لەیاسا دەرچووەکان ٢{{هن}}The Roundup 2 | وێنە =The_Roundup_(2022_film).jpg | قەبارەی وێنە = | لێدوان = | سەردێڕ = | سەرباس = | دەرھێنەر = لی سانگ-یۆنگ | بەرھەمھێنەر = [[ما دۆنگ سیۆک]]{{هن}}کیم مین-سیۆنگ | نووسین = | سەرچاوەی چیڕۆک = | چەشن =ئەکشن{{هن}}تاوانکاریی | کاست = | موزیک =کیم تای-سیۆنگ | وێنەگری سینەمایی = | دەستکاری =کیم سون-مین | ستۆدیۆ = | کۆمپانیای بڵاوکەرەوە =ئەی بی ئۆ ئینتەرتەیمێنت | ڕێکەوتی دەرچوون =١٨ی ئایاری ٢٠٢٢ | ماوەی فیلم = ١٠٦ خوولەک | وڵات = [[کۆریای باشوور]] | زمان =[[زمانی کۆری|کۆری]] | زنجیرە = | تێچوون = | داھات = | خەڵاتەکان = | بەشی پێشوو = شاری تاوان ١ | بەشی دواتر = }} '''شاری تاوان ٢''' یان '''لەیاسا دەرچووەکان ٢''' ({{بە ئینگلیزی|The Roundup}}) فیلمێکی [[فیلمی تاوان|تاوانکاریی]] ئەکشنی ساڵی ٢٠٢٢ی کۆریای باشوورە، کە [[ما دۆنگ سیۆک]] و سۆن سیۆک کۆ و چۆی گیھوا ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن. ئەم فیلمە درێژەی فیلمی ساڵی ٢٠١٧یە بە ناوی شاری تاوان ١، فیلمی شاری تاوان ٢ لە ١٨ی ئایاری ٢٠٢٢ بە شێوەی ئایماکس بڵاوکرایەوە. مافی پەخشی فیلمی شاری تاوان ٢ پێشوەختە بە ١٣٢ وڵات فرۆشرا. ئەم فیلمە لە ھەمان کاتدا لەگەڵ کۆریای باشوور لە ئەمریکای باکوور و تایوان و مەنگۆلیا و ھۆنگ کۆنگ و سەنگافورە بڵاوکرایەوە. فیلمەکە لە ١٨ی ئایاری ٢٠٢٢ لە کۆریای باشوور لەسەر دوو ھەزار و ٥٢١ شاشە نمایشکرا. فیلمەکە لە ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ لە فلیپین لەلایەن کۆمپانیای Raven Company Plus بڵاوکرایەوە. چیرۆکی فیلمەکە باس لەوە دەکات کە؛ چوار ساڵ لە دوای ئۆپەراسیۆنی پاکتاوکردن لە "گاریبۆنگ دۆنگ", لێکۆڵەر "ما سۆک دۆ" گەشت دەکات بۆ "[[ڤیێتنام]]" بۆ ڕادەستکردنی گومانلێکراوێک، و بەڵام لەوێ بە بکوژێک دەزانێت کە بۆ ماوەی چەندین ساڵە گەشتیارانی کردووەتە ئامانج و دەیان کوژێت. بڕیاربوو فیلمەکە لە مانگی ئازاری ٢٠٢٠ لە ڤێتنام وێنەی بگیرێت، بەڵام بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩، خشتەی وێنەگرتنی فیلمەکە لە ڤێتنام دواخرا و بەشی ناوخۆیی یەکەمجار وێنەیگیرا. وێنەگرتنی فیلمەکە لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٢١ کۆتایی ھات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://entertain.naver.com/read?oid=477&aid=0000304935|نووسەر=Kang Hyo-jin|سەردێڕ='범죄도시2' 15일 크랭크업, 해외촬영 어려움 딛고 1년 여 대장정 마무리|trans-title='Crime City 2' cranked up on the 15th, overcoming difficulties in overseas filming and ending a one-year long journey|بڵاوکەرەوە=Spotify News|via=Naver|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٩ی نیسانی ٢٠٢٢|زمان=ko}}</ref> == ڕۆڵەکان == * [[ما دۆنگ سیۆک]] وەک ما سیۆک دۆ * سۆن سووک کو وەک کانگ ھای سانگ * چۆی گوی ھوا وەک جیۆن * پارک جی ھوان وەک جانگ سو * ھا جون وەک کانگ ھۆ سیۆک == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|کۆریای باشوور|دەیەی ٢٠٢٠|تەلەڤیزیۆن}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{کۆریای باشوور-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی کۆریای باشوور لە دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە تاوانکارییەکانی ساڵی ٢٠٢٢]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٢]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە سیئۆڵ داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە سیئۆڵ وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری گوانگجو وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری ئینچۆن وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکانی کۆریای باشوور کە لەسەر بنەمای ڕووداوە ڕاستەقینەکان دروستکراون]] [[پۆل:مشتومڕەکانی فیلم لە ڤێتنام]] ip1tnw4a40gbkehebzil21iwsqjy4xn 0 230946 1669678 1402297 2026-09-18T01:33:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، کۆریا-کۆلکە) 1669678 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی فیلم | ناو =شاری تاوان{{ھن}}لەیاسا دەرچووەکان{{ھن}}The Outlaws | وێنە =Criminal_City_(범죄도시).jpg | قەبارەی وێنە = | لێدوان = | سەردێڕ = | سەرباس = | دەرھێنەر =کانگ یۆن-سۆنگ | بەرھەمھێنەر =یۆ یۆنگ-چای | نووسین =کانگ یۆن-سۆنگ | سەرچاوەی چیڕۆک = | چەشن = | کاست = | موزیک = | وێنەگری سینەمایی = | دەستکاری =کیم سون-مین{{ھن}}ھوانگ ئیون-جو | ستۆدیۆ = | کۆمپانیای بڵاوکەرەوە =مێگابۆکس پڵەس ئێم | ڕێکەوتی دەرچوون =٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ ([[کۆریای باشوور]]) | ماوەی فیلم = ١٢١ خولەک | وڵات = [[کۆریای باشوور]] | زمان = [[زمانی کۆری|کۆری]] | زنجیرە = | تێچوون = | داھات = | خەڵاتەکان = | بەشی پێشوو = | بەشی دواتر = }} '''شاری تاوان''' یان '''لەیاسا دەرچووەکان''' ({{بە ئینگلیزی|Crime City}}) فیلمێکی [[ئەکشن]] و [[فیلمی ھەستبزوێن|ھەستبزوێنی]] ساڵی ٢٠١٧ی کۆریای باشوورە، لە دەرھێنان و نووسینی کانگ ئیون سونگ، کە [[ما دۆنگ سیۆک]] و یۆن کای سانگ و [[کیم سونگ کیو]] ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://movie.naver.com/movie/bi/mi/basic.nhn?code=161242|سەردێڕ=범죄도시}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://movie.daum.net/moviedb/main?movieId=109512|سەردێڕ=Daum영화 <범죄도시>}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cine21.com/movie/info/?movie_id=50331|سەردێڕ=영화 [범죄도시] 상세정보}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://m.koreatimes.co.kr/phone/news/view.jsp?req_newsidx=237271|سەردێڕ=[INTERVIEW] Ma Dong-seok to rise as new hero in crime action genre|ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.koreatimes.co.kr/www/art/2017/10/689_237269.html|سەردێڕ='The Outlaws' actors shine in crime action film|ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://m.koreatimes.co.kr/phone/news/view.jsp?req_newsidx=237400|سەردێڕ='Outlaws' breaks through to top Korean box office|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> ئەم فیلمە لەسەر بنەمای ڕووداوە ڕاستەقینەکانە کە لە ساڵی ٢٠٠٧ ڕوویانداوە (ڕووداوی ھێکساپا). وێنەگرتنی سەرەکی لە ٢٧ی شوباتی ٢٠١٧ دەستیپێکردووە و لە ١٩ی تەممووزی ٢٠١٧ کۆتایی ھاتووە. فیلمەکە لە ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ لە کۆریای باشوور نمایشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.kobiz.or.kr/new/kor/01_bizmatching/movieInfo/movie_view.jsp?movieCd=20172742|سەردێڕ=KoBiz - Global Film Biz Zone|وێبگە=www.kobiz.or.kr|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170920044922/http://www.kobiz.or.kr/new/kor/01_bizmatching/movieInfo/movie_view.jsp?movieCd=20172742|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>چیرۆکی فیلمەکە باس لە جەنگی چەتەکان دەکات لە نێوان چەتەی گەڕەکی چینی ناوچەی " گاریبۆنگ" و چەتەی "ھیوکساپا" لە "یانبیان", "چین". پۆلیسی "سیئۆل" ھەوڵ دەدەن پارێزگاری لە ئاشتی گەڕەکە بکەن. بەشێکی تری ئەم فیلمە بەناوی [[شاری تاوان ٢ (فیلم)|شاری تاوان ٢]] لە ساڵی ٢٠٢٢ بڵاوکرایەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|چین|کۆریا|کۆریای باشوور|دەیەی ٢٠١٠|فیلم|تەلەڤیزیۆن}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{کۆریا-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٧]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە سیئۆڵ داندراون]] [[پۆل:فیلمەکانی کۆریای باشوور لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنەکان لەسەر بنەمای ڕووداوە ڕاستەقینەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی کۆریای باشوور کە لەسەر بنەمای ڕووداوە ڕاستەقینەکان دروستکراون]] cjpg7beziwe2usyrqqv3ph0f8rotqbf 0 231070 1669851 1660704 2026-09-18T10:33:27Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1669851 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} '''شانۆی فێمینیست''' ({{بە ئینگلیزی|Feminist theatre}}) لە شانۆی سیاسی فراوانتری ساڵانی ١٩٧٠ گەشەی کرد و تا ئەمڕۆش بەردەوامە دەتوانێت مانا جیاوازەکان بگرێتە بەر، بەڵام بابەتێکی نەگۆڕ ئەزموونی ژیانی ژنانە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Canning|یەکەم١=Charlotte|سەردێڕ=Constructing Experience: Theorizing a Feminist Theatre Historyبنیاتنانی ئەزموون: تیۆریزەکردنی مێژووی شانۆی فێمینیست|journal=Theatre Journal|ڕێکەوت=ی ی 1993|بەرگ=٤٥|issue=4|پەڕەکان=٥٢٩–٥٤٠|doi=10.2307/3209019|ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/3209019|بڵاوکەرەوە=گۆڤاری شانۆ|زمان=en|issn=0192-2882}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=کاترین|دوایین١=کاستێلانی|سەردێڕ=What IS a Feminist Play Anyway? What Is vs. What Should Be by Catherine Castellaniبەھەر حاڵ شانۆگەری فێمینیست چییە؟ چییە vs. چی دەبێت لە نووسینی|ناونیشان=https://witonline.org/2017/03/16/what-is-a-feminist-play-anyway-what-is-vs-what-should-be-by-catherine-castellani/|وێبگە=WIT journal|زمان=en|ڕێکەوت=١٦ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref> تیۆری شانۆی فێمینیست ڕێگای بۆ تێکدانی تێڕوانینی پیاوانە و خۆلادان لە بابەتکردنی ژنان لە جیاتی تەن (ئۆبجێکت) کردنی ژنان دەستنیشان کرد: بۆ ئەوەی بینەران لە ڕوانگەی خۆیانەوە جیھان ببینن، کارەکتەرە ژنەکان دەبێت ڕۆڵ بگێڕن نەک بە سادەیی مامەڵەیان لەسەر بکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Feminist Theatre شانۆی فێمینیست|ناونیشان=https://howlround.com/feminist-theatre|وێبگە=HowlRound Theatre Commons|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:شانۆی فێمینیست]] h6kmvqqvbsqxpwyy55n8h0fqb6og8ke 0 233188 1669848 1660743 2026-09-18T10:32:57Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، نژیاروانی-کۆلکە، جوگرافیا-کۆلکە) 1669848 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} [[پەڕگە:Bethesda Theater, Bethesda, MD.jpg|وێنۆک|150px]] '''شانۆی بێتیسدا''' ({{بە ئینگلیزی|Bethesda Theatre}}) لە ساڵی ١٩٣٨ دروست کراوە، سینەمایەکی مێژوویی مۆدێرنە و دەکەوێتە "٧٧١٩ ویسکۆنسێن ئەڤینۆ" لە [[بێتیسدا]]، میریلاند، ئەمریکا. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢ی نیسانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئابووری|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|نژیاروانی|جوگرافیا}} {{پۆلی کۆمنز|Bethesda Theater (Bethesda, Maryland)}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{فیلم-کۆلکە}} {{نژیاروانی-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} hjgwnpiqnvr6z21k9gvj7wzchi186tc 0 234246 1669643 1508833 2026-09-17T22:38:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە) 1669643 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''شارۆن تەیت''' ({{بە ئینگلیزی|Sharon Tate}}) [[ئەکتەر]]ێکی ئەمریکی بوو.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sharon Tate Biography|ناونیشان=http://www.sharontate.net/bio.html|بڵاوکەرەوە=The Official Sharon Tate Website}}</ref> لە دەیەی شەستەکاندا، پێش ئەوەی بچێتە ناو پیشەسازی فیلمەوە، کۆمەڵێک ڕۆڵی بچووکی لە چەندین زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیدا بینیوە و وەک مۆدێلی بەرگ لە گۆڤارەکانی مۆدەدا دەرکەوتووە. دوای ئەوەی پێداچوونەوەی لەباری وەرگرت بەھۆی توانای ڕۆڵی کۆمیدی، وەک یەکێک لە کەسایەتییە سەرھەڵداوەکانی [[سینەمای ویلایەتە یەکگرتووەکان (ھۆڵیوود)|ھۆلیوود]] ناسێندرا و پاڵێوراو بوو بۆ [[خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب]] بەھۆی ڕۆڵی لە فیلمی دۆڵی بووکەڵەکان (١٩٦٧). تایت یەکەم فیلمی خۆی لە ساڵی ١٩٦١ لە فیلمی باراباس لەگەڵ ئەنتۆنی کوین ئەنجامدا. لە ساڵی ١٩٦٦ ڕۆڵی لە فیلمی چاوی شەیتان بینیوە. لەبیرنەکراوترین ڕۆڵی ئەو ڕۆڵی جێنیفر نۆرس بوو لە فیلمی ڤالی ئۆف دی دۆڵز لە ساڵی ١٩٦٧، کە بۆ ئەو ڕۆڵە پاڵێوراو بوو بۆ خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب. ھەروەھا لە ساڵی ١٩٦٧ ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمی خوێنمژە بێ ترسەکان بینی کە لە دەرھێنانی ھاوسەری داھاتووی [[ڕۆمان پۆلانسکی]] بوو. دوا فیلمی تایت بە ''ناوی ١٢+١'' دوای مردنی لە ساڵی ١٩٦٩ بڵاوکرایەوە. تایت لە ساڵی ١٩٦٨ ھاوسەرگیری لەگەڵ کرد دوای ئەوەی ڕۆڵی سەرەکی لە ''فیلمی خوێنمژە بێ ترسەکان'' ی ڕۆمان پۆلانسکی بینی. لە ٩ی ئابی ١٩٦٩، کاتێک تایت [[دووگیانی]] ٨٫٥ مانگ بوو، لەلایەن چوار ئەندامی خێزانی مانسن لەگەڵ چوار کەسی دیکە کە لە ماڵەکەیدا ئامادەبوون، بە چەقۆ کوژران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Helter Skelter: The True Story of the Manson Murders|ناونیشان=https://archive.org/details/helterskeltertru00bugl_0|بڵاوکەرەوە=Archive}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|تەلەڤیزیۆن|جوگرافیا|کۆمەڵگا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|دەیەی ١٩٦٠|مێژوو|ژن|مافەکانی مرۆڤ|ژیاننامە}} {{پۆلی کۆمنز|Sharon Tate}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} [[پۆل:ژنە مۆدێلەکانی کالیفۆرنیا]] [[پۆل:ژنە مۆدێلە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی پەیڕەوی کلێسەی کاسۆلیکی ڕۆم]] [[پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە ژنە ئەمریکیەکان]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٣]] [[پۆل:مردووانی ١٩٦٩]] [[پۆل:ئەو ئەمریکییانەی پەیڕەوی کڵێسای کاتۆلیکی ڕۆم دەکەن]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز فەڕەنسی]] hidrhnl4yes2t56jegxqpdiu6smqlna 0 234691 1669874 1508987 2026-09-18T10:37:17Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1669874 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''شاوگوان''' شارێکە لەسەر ئاستی پارێزگاکان لە [[چین]] و دەکەوێتە ناوچەی [[گوانگدۆنگ]]. == گشتی == بەپێی داتاکانی ساڵی ٢٠١٠ ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە ٢٫٨٢٦٫٢٤٦ کەسە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=China: Ānhuī (Prefectures, Cities, Districts and Counties) - Population Statistics, Charts and Map|ناونیشان=https://www.citypopulation.de/en/china/anhui/admin/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=www.citypopulation.de}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئابووری|چین|ئاسیا}} {{پۆلی کۆمنز|Shaoguan}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی چین]] 7e3fenoyuli4fd0y0f74vbqcb14yrqu 0 235141 1669456 1508666 2026-09-17T19:36:19Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1669456 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''پارێزگای مۆبایل''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Mobile County, Alabama)یەکێکە لە پارێزگاکانی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] و دەکەوێتە [[ئەلاباما|ویلایەتی ئەلاباما]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mobile County, Alabama|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mobile_County,_Alabama&redirect=no&oldid=608982702}}</ref> ڕووبەری ''پاڕێزگای مۆبایل'' ٤٬٢٥٧٫٩٦ [[کیلۆمەتر چوارگۆشە|کیلۆمەتر چوارگۆشەیە]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|جوگرافیا|کەشوھەوا|ئابووری|کۆمەڵگا }} {{پۆلی کۆمنز|Mobile County, Alabama}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:دامەزراوەکانی ١٨١٢ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] 5if983h377c497wgra39rju8hasrm2i 0 235696 1669380 1668780 2026-09-17T14:33:13Z Streetr4 75410 پووچەڵکردنەوەی پێداچوونەوەی [[Special:Diff/1668780|1668780]] لە لایەن [[Special:Contributions/Analídia 1|Analídia 1]] ([[User talk:Analídia 1|لێدوان]]) 1669380 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس |وێنە =Tony_Montana_in_Scarface_(1983),_portrayed_by_Al_Pacino.jpg}} '''تۆنی مۆنتانا''' ({{بە ئینگلیزی|Tony Montana}}) کارەکتەرێکی خەیاڵییە و پاڵەوانی فیلمی "سکارفەیس"ە لە ساڵی ١٩٨٣. ئەم کارەکتەرە لەلایەن [[ئەل پاچینۆ]]وە وێنا کراوە و بە شێوەیەکی بەرفراوان بە یەکێک لە ڕۆڵە ئایکۆنییەکانی دادەنرێت. تۆنی مۆنتانای کۆچبەرێکی کوبایە و لە ساڵانی هەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا دێتە شاری میامی لە ویلایەتی فلۆریدا و تووشی ژیانی تاوانکاری و بازرگانیکردن بە ماددە هۆشبەرەکان دەبێت. وەک جێبەجێکارێکی ئاست نزم بۆ ئاغایەکی ماددە هۆشبەرەکان دەست پێدەکات، بەڵام لە ڕێگەی تەماح و بێبەزەیییەکەیەوە، هەڵدەستێت بۆ ئەوەی خۆی ببێتە ئاغایەکی بەهێزی ماددە هۆشبەرەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.empireonline.com/100-greatest-movie-characters/default.asp?c=27 |سەردێڕ=The 100 Greatest Movie Characters&#124; 70. Tony Montana &#124; Empire |بڵاوکەرەوە=www.empireonline.com |ڕێکەوت=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Al Capone |ناونیشان=https://www.fbi.gov/history/famous-cases/al-capone#:~:text=Born%20of%20an%20immigrant%20family,later%20attain%20his%20own%20notoriety. |وێبگە=fbi.gov/history |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> تۆنی مۆنتانای بە هەڵوێستی بێدەنگ و زمانی ناشرین و مەیلی توندوتیژی ناسراوە. ئەو بە ئارەزووی دەسەڵات و سامان و پێگە پاڵدەنرێت و بۆ گەیشتن بە ئامانجەکانی لە هیچ شتێکدا ناوەستێت. وەک کەسایەتییەکی کاریزماتیک و مەتەڵ وێنا دەکرێت، بەڵام وەک کەسایەتییەکی تراژیدیش کە دواجار زیادەڕەوی و تەماحی خۆی دەخوات. کارەکتەرەکە بووەتە ئایکۆنێک لە کولتوری باودا، و قسەی واژۆکراوی "سڵاو لە هاوڕێ بچووکەکەم بکە" بووەتە دەستەواژەیەکی گرنگ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Mohamed|یەکەم١=Hamza|سەردێڕ=Why I love … the confident evil of Tony Montana|ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2013/aug/29/why-i-love-scarface-tony-montana|بڵاوکەرەوە=[[Theguardian.com]]|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوت=٢٩ی ئابی ٢٠١٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Haines|یەکەم١=Lester|سەردێڕ=Scarface's explosive 'Little Friend' goes under the hammer|ناونیشان=https://www.theregister.co.uk/2015/11/06/scarface_m16_auction_al_pacino/|ئیش=The Register|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوت=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥}}</ref> هەروەها تۆنی مۆنتانای لە فیلم و بەرنامە تەلەفزیۆنی و کلیپە جیاوازەکاندا ئاماژەی پێکراوە.  تۆنی مۆنتانای کارەکتەری خەیاڵی یادگاری و ئاڵۆزە کە لایەنی تاریکی خەونی ئەمریکی بەرجەستە دەکات. کەسایەتییەکی تراژیدی و بێبەزەییە کە میراتێکی هەمیشەیی لە کولتوری باودا بەجێهێشتووە. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|دەیەی ١٩٨٠|فیلم|تەلەڤیزیۆن|مێژوو|کۆمەڵگا|شەڕ|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} [[پۆل:کۆچبەرە خەیاڵییەکان بۆ ئەمریکا]] [[پۆل:سەرۆک تاوانە خەیاڵییەکان]] a6hl330830cgw78ihcqan1ctq6nkx3a 0 235706 1669648 1659154 2026-09-17T22:39:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئەنیمێ-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، ژاپۆن-کۆلکە) 1669648 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە=Boku Dake ga Inai Machi vol1.jpg}} '''شارۆچکەیەک لە نەبوونی مندا''' یان '''سڕینەوە'''، (بە [[ژاپۆنی]]: Boku dake ga Inai Machi, 僕だけがいない街 lit "ئەو شارۆچکەی تەنیا من تێیدا ونم" abbr. 僕街, BokuMachi) زنجیرەیەکی [[مانگا (کۆمیک)|مانگا]]ی ژاپۆنییە کە لەلایەن کێی سانبێ نووسراوە و کێشراوە. لە مانگی حوزەیرانی ٢٠١٢ تا ئازاری ٢٠١٦ لە گۆڤاری یۆنگ ئەیس لە نووسینی کادۆکاوا شۆتێن بە شێوەیەکی زنجیرەیی بڵاوکراوەتەوە و کراوە، مۆڵەتی بە [[زمانی ئینگلیزی]] لەلایەن یێن پرێسەوە وەرگرتووە. وەرگێڕانی [[ئەنیمێ]] لەلایەن کۆمپانیای [[ئەی وەن پیکچەرز]] لە بلۆکی [[بەرنامەسازی]] نۆیتامینای [[فوجی تیڤی]] لە مانگی یەک تا ئازاری ٢٠١٦ پەخشکرا، و فیلمێکی ئەکشنی ڕاستەوخۆ لە مانگی ئازاری ٢٠١٦ بڵاوکرایەوە، زنجیرە درامایەکی ئەکشنی ڕاستەوخۆ لەلایەن [[نێتفلیکس]]ەوە لە کانوونی دووەمی ٢٠١٧ بڵاوکرایەوە، مانگایەکی سپین ئۆف لە مانگی حوزەیران تا تشرینی دووەمی ٢٠١٦ و زنجیرە ڕۆمانێکی سپین ئۆف بڵاوکرایەوە. لەلایەن ھاجیمە نینۆمای لە گۆڤاری بونگەی کادۆکاوای کادۆکاوا لە تشرینی دووەمی ٢٠١٥ تا ئازاری ٢٠١٦.<ref>https://web.archive.org/web/20150121003354/http://www.manga-news.com/index.php/serie-vo/Boku-Dake-ga-Inai-Machi-vo</ref><ref>https://www.manga-news.com/index.php/serie/Erased</ref><ref>https://www.crunchyroll.com/ar/anime-news/2017/03/13-1/netflix-to-stream-erased-live-action-drama-next-winter {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230509160459/https://www.crunchyroll.com/ar/anime-news/2017/03/13-1/netflix-to-stream-erased-live-action-drama-next-winter |date= ٩ی ئایاری ٢٠٢٣ }}</ref><ref>https://www.animenewsnetwork.com/news/2016-10-08/erased-boku-dake-ga-inai-machi-re-spinoff-manga-ends-in-november/.107292</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|ژاپۆن|ئەنیمێ|ئەنیمێ و مانگا|تەلەڤیزیۆن|ڕۆمانەکان|دەیەی ٢٠١٠}} {{ئەنیمێ-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:مانگاکانی ٢٠١٢]] [[پۆل:ئەو زنجیرە ئەنیمێیانەی لە ٢٠١٦ دەستیان پێکردووە]] [[پۆل:مانگاکانی ٢٠١٦]] [[پۆل:ئەی-١ پیکچەرز]] [[پۆل:ئەو زنجیرە ئەنیمێیانەی پشت بە مانگا دەبەستێت]] [[پۆل:ئەنیپلێکس]] [[پۆل:تاوان لە ئەنیمێ و مانگا]] [[پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە]] [[پۆل:خەیاڵ لە ٢٠٠٣]] [[پۆل:خەیاڵ لە ٢٠٠٦]] [[پۆل:ئەو دراما تەلەڤیزیۆنییە ژاپۆنییانەی پشت بە مانگا دەبەستێت]] [[پۆل:ئەو مانگایانەی گۆڕدراوە بۆ فیلم]] [[پۆل:زنجیرە مانگاکان]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگا لێڵەکان]] [[پۆل:نۆیتامینا]] [[پۆل:سێینن مانگا]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای وروژێنەر]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای قوتابخانە]] [[پۆل:بەرنامە ڕاستەقینەکانی نێتفلیکس]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنییەکان سەبارەت بە منداڵ]] 5bc074xuwg8375kdhz0y3soz5jpgkn5 0 236391 1669809 1660749 2026-09-18T07:36:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، عەرەبستانی سعوودی-کۆلکە) 1669809 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس |وێنە =Kindite Kingdom, ca. 500.png }} '''شانشینی کیندا''' یەکێک بوو لە ھۆزە گرنگەکانی عەرەبی قەحتانی [[یەمەن]] و لە نزیک حەدراماوت دەژیا. دواتر دوای کۆچکردنیان لە باشوورەوە بۆ باکووری [[نیمچەدوورگەی عەرەبی|نیمچە دوورگەی عەرەبی،]] لە نەجد نیشتەجێ بوون. پاشان، حکوومەتێکی خێڵەکییان پێکھێنا. لووتکەی دەسەڵاتی کیندا لە سەرەتای سەدەی پێنجەمی زایینی بوو، کاتێک توانی ھیرا بگرێت. خەڵکی بەندەر کۆنگ لە شاری لەنگێ خەڵکی ھۆزی کیندان.<ref>[http://www.ensani.ir/fa/content/38838/default.aspx قبیله کنده قبل از اسلام]</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٢ی ئایاری ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وڵاتەکان|شەڕ|کۆمەڵگا|مێژوو|زمانی عەرەبی|عەرەبستانی سعوودی}} {{پۆلی کۆمنز|Kindah Kingdom}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{عەرەبستانی سعوودی-کۆلکە}} [[پۆل:ھۆزەکانی عەرەب]] [[پۆل:مێژووی عەرەبستانی سعوودی]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی دەیەی ٤٥٠]] ohkof4n68647rrkydh8myf1ucxeb5ia 0 236835 1669340 1508381 2026-09-17T13:34:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئایین-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1669340 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''شا ئارتوور''' سەرکردەیەکی ئەفسانەییی بەریتانیایی بوو کە بەپێی مێژوو و چیرۆکەکانی [[سەدەکانی ناوین|سەدەکانی نێوەڕاست]] ، لە کۆتاییی سەدەی پێنجەم و سەرەتای سەدەی شەشەمی زایینیدا بەرگری لە بەریتانیا کرد دژی هێرشبەرانی ساکسۆن. وردەکارییەکانی ژیانی شا ئارتوور تێکەڵەیەکە لە [[فۆلکلۆر|چیرۆکە فۆلکلۆرییەکان]] و بەرهەمە وێژەیییەکان. مێژوونووسانی هاوچەرخ هاوڕانە لەسەر ئەوەی کە ئەو کەسایەتییەکی مێژوویی نەبووە. بەرهەمە مێژوویییە پرشوبڵاوەکان سەبارەت بە ئارتوور لە سەرچاوەکانی وەک ''[[تواریخ ولز|مێژووی وێڵز]]'' و ''[[تاریخ بریتون‌ها|مێژووی بەریتانییەکان]]'' و نووسراوەکانی گیلداسەوە کۆ کراونەتەوە. هەروەها نێوی وی لە سەرچاوەکانی شێعری سەرەتاییی بەریتانی وەک ''[[ا گودودین|ئێگودودیندا]]'' هاتووە. [[File:Arth_tapestry2.jpg|220x124px|thumb|right|alt=شا ئارتوور|نیگارەیەک لە شا ئارتوور]] ==سەبارەت بە ئارتوور== ئارتوور کەسایەتیی ناوەندی لە ئەفسانەی سرووشتی بریتنە. ئەو کەسایەتییە ئەفسانەیییە بە گشتی دوای نووسرانی پەڕتووکی کورتەمێژووی پاشاکانی بەریتانیا لە سەدەی دوازدەهەم، سەرنجی نێونەتەوەییی بەدەست هێنا. {{پۆلی کۆمنز|King Arthur}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئایین|مێژوو}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئایین-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:کەسایەتییە نێرینەکانی نێو فیلم]] [[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٥ەم]] [[پۆل:مردووانی سەدەی ٦ەم]] [[پۆل:ئەفسانەکانی سەدەی ناوەڕاست]] qsdrvgyqviolubblxm8hi8gedwicf93 0 238045 1669825 1576838 2026-09-18T07:39:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1669825 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''شانۆگەری''' دەقێکی یاریکردنە کە لە [[شانۆ|شانۆیەک]] یان شانۆیەکی درامائاڕاستەکراودا نمایش دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤٠٠|سەردێڕ=آموزش نوشتن نمایشنامه|ناونیشان=http://writingteam.ir/post/آموزش-نوشتن-نمایشنامه|بڵاوکەرەوە=تیم نویسندگی|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=http://writingteam.ir/post/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA%D9%86-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> بەڵام شانۆنامەکان جووڵە و وردەکاری دیمەنەکان لەخۆدەگرن؛ بەڵام بە شێوەی دیالۆگی نێوان کارەکتەرەکانیش نووسراون. نووسەری شانۆنامەکە پێی دەوترێت " شانۆنامەنووس ". وشەی شانۆگەری ھەندێک جار وەک دراما دەنووسرێت. شوێن و کاتی ڕووداوەکان و ڕوونکردنەوەی دیمەنەکە پێش نووسینی سیناریۆکە گرنگە. ھەروەھا لە شانۆنامەکەدا باس لە دەربڕینی دەموچاوی ئەکتەر کراوە. ھەر [[پەردە|ئەکتێکی]] شانۆنامەکە بەشە جیاوازەکانی تێدایە کە پێکھاتەی شانۆنامەکە پێکدەھێنن. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|تەلەڤیزیۆن|کۆمەڵگا|مێژوو|ھۆڵیوود|بۆڵیوود|شانۆ|وێژە|چاند|ھونەرەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Plays}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:شانۆنامەکان]] [[پۆل:دراما]] [[پۆل:شانۆ]] ahooijchj1pb3i6znrss7clc7oznfrt 0 238046 1669826 1552181 2026-09-18T07:39:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1669826 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''شانۆنامەنووس''' ئەو کەسەیە کە [[دەق]]ی [[شانۆ|شانۆنامەکە]] ([[شانۆگەری|شانۆنامە]] یان شانۆنامەنووسین) دەنووسێت. شانۆنامەکە بە وردی و بە وردەکاری زۆرەوە نووسراوە و دەتوانرێت لەسەر [[شانۆ]] نمایش بکرێت. شانۆنامەنووس وردەکارییەکانی وەک شێوازی دەربڕینی [[وتووێژ|گفتوگۆکان]] یان دیالۆگەکان، چوونە ژوورەوە و دەرچوونی کارەکتەرەکانی شانۆنامەکە و ئەو فەزایەی کە چیرۆکی شانۆنامەکە تێیدا ڕوودەدات باس دەکات. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|تەلەڤیزیۆن|کۆمەڵگا|مێژوو|ھۆڵیوود|بۆڵیوود|شانۆ|ھونەرەکان|وێژە}} {{پۆلی کۆمنز|Playwrights}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:شانۆنامەنووسان]] [[پۆل:شانۆ]] [[پۆل:پیشەکانی میدیای بەکۆمەڵ]] [[پۆل:پیشە شانۆییەکان]] gr2wewiw34ysix4ckb4gxua9zs22x9v 0 238050 1669846 1508966 2026-09-18T10:32:37Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1669846 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''شانۆی برادۆی''' کە زۆرجار کورتکراوەتەوە بە '''بڕۆدوەی'''، ئاماژەیە بۆ ئەو نمایشانەی کە لە یەکێک لە ٤٠ شانۆی پیشەیی کە ٥٠٠ کورسی یان زیاتری تێدایە لە ناوچەی شانۆی شەقامی بڕۆدوەی لە [[مانھاتن]] لە [[نیویۆرک]] ئەنجام دەدرێن. زۆر کەس شانۆی بڕۆدوەی لەگەڵ شانۆی وێست ئێندی [[لەندەن]] بە شوێنی باشترین نمایشی بازرگانی لە وڵاتانی ئینگلیزی زمان دەزانن. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|تەلەڤیزیۆن|کۆمەڵگا|مێژوو|ھۆڵیوود|بۆڵیوود|شانۆ|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|چاند|مۆسیقا}} {{پۆلی کۆمنز|Broadway theatre}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} 86ab3d72naut1amupstzhy1vgmna76k 0 238051 1669853 1508971 2026-09-18T10:33:47Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1669853 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''شانۆی پاڵاس''' [[شانۆی بڕۆدوەی|شانۆیەکی بڕۆدوەیە]] لە ١٥٦٤ شانۆی تری بڕۆدوەی و ڕووی لە [[تایمز سکوێر|تایمز سکوێرە]] لە گەڕەکی میدتاون مانھاتن لە [[نیویۆرک|شاری نیویۆرک]]. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|تەلەڤیزیۆن|کۆمەڵگا|مێژوو|ھۆڵیوود|بۆڵیوود|شانۆ}} {{پۆلی کۆمنز|Palace Theatre (Broadway)}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} e684p905ds4dyjalqgh999b5m2ygz7g 0 239050 1669866 1508980 2026-09-18T10:35:57Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە، ژینناسی-کۆلکە) 1669866 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Skin.png|وێنۆک|پێست]] '''شانەی ژێر پێستی''' نزمترین چینە لە [[پۆشەرە کۆئەندام|سیستەمی داپۆشینی]] جەستە لە [[بڕبڕەداران|بڕبڕەدارەکاندا]] . <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=[[Mosby's Medical, Nursing & Allied Health Dictionary]]|بڵاوکەرەوە=Mosby|ساڵ=١٩٩٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠١٦-٧٢٢٥-٥|edition=4th|شوێن=St. Louis|پەڕەکان=[https://archive.org/details/mosbysmedicalnur٠٠٠٤unse/page/٩٩٨ ٩٩٨], ٧٧٤, ١٤٩٧}}</ref> جۆرەکانی [[خانە|خانەکانی]] ناو شانەکانی ژێر پێست بریتین لە: ڕیشاڵە گەورەکان ، خانە چەورییەکان ، و [[ماکرۆفەیج|ماکرۆفاژەکان]] . == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * ویکیپیدیای فارسی {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|ژینناسی}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:توێکاریی پێست]] jgh5e31ekjgfuccb5tf7t1odnly0ji3 0 239426 1669778 1544328 2026-09-18T05:48:14Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1669778 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە=IMG ٢٠٢٣٠٧١٧ ١١٥٢٥١.jpg}} '''پێرل کرابس''' ({{بە ئینگلیزی|Pearl Krabs}}) [[کەسایەتیی خەیاڵی|کەسایەتییەکی خەیاڵییە]] لە زنجیرە تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی [[سپۆنجبۆب سکوێرپانتس]] . ڕۆڵی دەنگی کەسایەتییەکە لە وەشانی [[ئینگلیزی]]دا لەلایەن لۆری ئالانەوە دەگێڕدرێت، و کەسایەتییەکە بۆ یەکەمجار لە یەکێک لە ئەڵقەکانی وەرزی یەکەمدا دەرکەوت، کە لە ٤ی ئەیلوولی ١٩٩٩ لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] پەخشکرا. کەسایەتییەکە لەلایەن زانای [[زیندەزانی]] دەریایی و ئەنیمەیشنکار [[ستیفن ھیلینبەرگ|ستیڤن ھیلینبێرگ]] دروستکراوە کە ئیلھامی وەرگرتووە بۆ دیزاینکردنی کەسایەتیی نەھەنگەکە کاتێک سەرپەرشتی ئۆپەراسیۆنێکی سەیرکردنی نەھەنگی دەکرد لە پەیمانگای دەریایی ئۆرنج کاونتی لە دانا پوینت لە [[کالیفۆڕنیا|کالیفۆرنیا]]. «پێرل» یەکێکە لە پێنج کەسایەتییەکەی ھیلنبێرگ کە یەکەم کەسایەتیی بوون کە بۆ زنجیرەی «سپۆنجبۆب» دروستی کرد.<ref>"From Boy to Bob". Nick Mag Presents: SpongeBob SquarePants. فياكوم. يونيو 2003.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژن|تەلەڤیزیۆن|ئەنیمەیشن|کارتۆن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود}} [[پۆل:کارەکتەرە فیلمییە ناسێنراوەکانی ٢٠٠٤]] 82iou4lx97b6lpi7il5smhqmbrxnsup 0 240072 1669852 1660742 2026-09-18T10:33:37Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، ئیتالیا-کۆلکە) 1669852 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{infobox ancient site|name=شانۆی نیرۆ|image=Palazzo dei penitenzieri, cortile 02.JPG|caption=شوێنی شانۆکە لەم وێنەیە لە لای چەپەوەیە، لە ژێر حەوشەی سەرەوەی پاڵازۆ دی پێنیتێنزیێری.|location=[[Ager Vaticanus]]|built=54–64&nbsp;AD|builder=نیرۆ|type=شانۆی ڕۆمانی|coordinates=|map_dot_label=Theatre of Nero|map_label_position=|map_type=|map_overlay=Roma Plan.jpg|map_caption=|map_size=|image_size=270|mapframe-frame-width=|mapframe=|mapframe-caption=|mapframe-zoom=|mapframe-marker=|mapframe-wikidata=}}'''شانۆی نیرۆ''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] : Theatre of Nero) شانۆیەکی تایبەتی بووە کە لەلایەن [[نیرۆ]] [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی|ئیمپراتۆری ڕۆمانی]]<nowiki/>یەوە لە ڕۆما دروستکرابوو، تەنها لە سەرچاوە ئەدەبییەکانەوە ناسرابوو تا ئەو کاتەی پاشماوەکانی لە ساڵی ٢٠٢٠-٢٠٢٣ بەهۆی ئەو هەڵکۆڵینانەی کە لەلایەن سەرپەرشتیاری شوێنەواری تایبەتی [[ڕۆما]] ئەنجامدراون دەرکەوتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Ritrovato a Roma il leggendario Teatro di Nerone: resti della cavea, colonne e decori nella corte di Palazzo della Rovere|ناونیشان=https://roma.corriere.it/notizie/cronaca/23_luglio_26/archeologia-ritrovato-a-roma-il-leggendario-theatrum-neronis-resti-della-cavea-a-emiciclo-colonne-oggetti-decorazioni-nella-corte-di-palazzo-della-rovere-06b94cf9-9d6f-4d39-8051-a311b3bcexlk.shtml|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=Corriere della Sera|زمان=it-IT}}</ref> پاشماوەی شانۆکە لە کاتی هەڵکۆڵیندا دۆزرایەوە کە لە ساڵی ٢٠٢٠ لە ژێر ڕێنمایی سەرپەرشتیاری شوێنەوارەکانی [[ڕۆما]] دەستی پێکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Ritrovato a Roma il leggendario Teatro di Nerone: resti della cavea, colonne e decori nella corte di Palazzo della Rovere|ناونیشان=https://roma.corriere.it/notizie/cronaca/23_luglio_26/archeologia-ritrovato-a-roma-il-leggendario-theatrum-neronis-resti-della-cavea-a-emiciclo-colonne-oggetti-decorazioni-nella-corte-di-palazzo-della-rovere-06b94cf9-9d6f-4d39-8051-a311b3bcexlk.shtml|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=Corriere della Sera|زمان=it-IT}}</ref> دۆزینەوەی شانۆکە لە ٢٧ی تەمموزی ٢٠٢٣ لەلایەن سەرپەرشتیاری شانۆکە دانیێلا پۆرۆ ڕاگەیەندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Nadeau|یەکەم=Barbie Latza|ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Lost for centuries, Emperor Nero's theater is unearthed in Rome|ناونیشان=https://www.cnn.com/travel/article/emperor-nero-theater-rome-scn-scli-intl/index.html|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=CNN|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|مێژوو|ئیتالیا|شانۆ|ڤاتیکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ئیتالیا-کۆلکە}} 531ihsqdeuwn330a48gmqgx1m2fsi2l 0 240959 1669731 1552183 2026-09-18T04:34:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەکنۆلۆژیا-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە، فیزیک-کۆلکە) 1669731 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''شاشەی بینراوی ئەلیکترۆنی،''' بە شێوەیەکی نافەرمی '''شاشە،''' ئامێرێکی نمایشکردنە بۆ پێشکەشکردنی وێنە، دەق، یان [[ڤیدیۆ]] کە بە شێوەیەکی ئەلیکترۆنی دەگوازرێتەوە، بەبێ بەرھەمھێنانی تۆمارێکی ھەمیشەیی. شاشەی بینراوی ئەلیکترۆنی بریتین لە تەلەڤیزیۆن و مۆنیتەری کۆمپیوتەر و ئاماژە دیجیتاڵییەکان. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٩ی ئابی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تەکنۆلۆژیا|کۆمپیوتەر|فیزیک|زانست|زانستی کۆمپیوتەر}} {{پۆلی کۆمنز|Computer displays}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{فیزیک-کۆلکە}} 9x51arlsjk94lm8qgdhfnosnba4mc4z 4 241625 1669596 1669039 2026-09-17T21:00:57Z AramBot 39807 بۆت: نوێکردنەوە 1669596 wikitext text/x-wiki {{ئەمانەش ببینە|ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی بۆتە ناچالاکەکان}} {{چینی ناوەند}} پێرستی [[وپ:بۆت|بۆت]]ە چالاکەکانی ویکیپیدیا{{ھن}} بۆتی چالاک بە بۆتێک دەڵێن کە لە ٣٠ ڕۆژی ڕابردوو لانی کەم [[تایبەت:بەشدارییەکان|بەشدارییەکی]] ھەبووە.{{ھن}} لە ئێستادا ئەم ئامارە ڕۆژانە نوێ دەکرێتەوە.{{ھن}} '''دوایین نوێکردنەوە لەلایەن [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]]'''؛ لە ''٢١:٠٠، ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC)'' {{کۆتایی}} {| class="wikitable sortable" style="margin: auto;" |+ بۆتە چالاکەکان |- ! # !! بەکارھێنەر !! دوایین دەستکاری !! ژمارەی دەستکارییەکان !! مافەکان !! ڕێکەوتی خۆتۆمارکردن |- | ١ || [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/AramBot|١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦]] || ٣٧٥٥٩٣ || bot,botadmin || ٤ی نیسانی ٢٠٢٠ |- | ٢ || [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/SakuraBot|١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦]] || ٤١٤٠٠ || bot || ١٧ی ئابی ٢٠٢٢ |- | ٣ || [[بەکارھێنەر:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/InternetArchiveBot|١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦]] || ١٠٢١٥٧ || bot || ٢٨ی تەممووزی ٢٠١٧ |- | ٤ || [[بەکارھێنەر:Dexbot|Dexbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Dexbot|١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦]] || ٨٥٦٣ || bot || ٢ی ئایاری ٢٠١٢ |- | ٥ || [[بەکارھێنەر:CdRBot|CdRBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/CdRBot|١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦]] || ٦٤٨٢ || bot || ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ |- | ٦ || [[بەکارھێنەر:Xqbot|Xqbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Xqbot|١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦]] || ٢١٢٩٦ || bot || ٣١ی ئابی ٢٠٠٩ |- | ٧ || [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/MediaWiki message delivery|١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦]] || ٣٥٧٠ || bot || ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ |} [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] n7g0at7buyk079trj4zw21uaifnktpu 0 242049 1669363 1577075 2026-09-17T13:37:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669363 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox mountain | name = سوڵتان یەعقووب | other_name = شاخی سوڵتان یەعقووب | photo =کوه_سلطان‌_یعقوب.webp | photo_size = 300PX | photo_alt = | photo_caption = | elevation = ۲۰۰۰ مەتر | elevation_m = | elevation_ft = | elevation_ref = | prominence = | prominence_m = | prominence_ft = | prominence_ref = | listing = | range = | parent_peak = | location = *[[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]،{{ھن}}[[پارێزگای ورمێ]]{{هن}}[[شارستانی نەغەدە]]{{هن}}[[نەغەدە]] | map = | map_alt = | map_caption = | map_relief = | map_size = | label = | label_position = | lat_d = | lat_m = | lat_s = | lat_NS = | long_d = | long_m = | long_s = | long_EW = | x = | y = | region = | coordinates = | coordinates_ref = | grid_ref_UK = | grid_ref_Ireland = | topo = | type = | volcanic_arc/belt = | age = | last_eruption = | first_ascent = | easiest_route = | child = | embedded = }} '''شاخی سوڵتان یەعقووب''' لە ۵ کیلۆمەتری ڕۆژئاوای شاری [[نەغەدە]] ، لە [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]<nowiki/>یە و بەرزی ئەو شاخە زیاتر لە ۲۰۰۰ مەتر بەرزتر له ئاستی دەریایە. == سەیرانگەی سوڵتان یەعقوب == ھەموو دەشتەکانی دەوروبەری شاخی سوڵتان یەعقوب سەوزن و پڕن لە [[گوڵ]]ی کێوی ڕەنگاوڕەنگ؛ ھەروەھا [[کانی|کانیاوی]] ئاوی کانزایی ئەم [[ھەرێم|ناوچەیە]] دەوڵەمەندە بە [[خوێ (کیمیا)|خوێ]] و پێشنیار دەکرێت بۆ چارەسەرکردنی ھەندێک نەخۆشی بەتایبەتی نەخۆشییەکانی پێست.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://ctmehr.com/News/Index/4470 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئابی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230827230403/https://ctmehr.com/News/Index/4470 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://safarzon.com/attractions/2457-%DA%A9%D9%88%D9%87-%D8%B3%D9%84%D8%B7%D8%A7%D9%86-%DB%8C%D8%B9%D9%82%D9%88%D8%A8 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230928194435/https://safarzon.com/attractions/2457-%DA%A9%D9%88%D9%87-%D8%B3%D9%84%D8%B7%D8%A7%D9%86-%DB%8C%D8%B9%D9%82%D9%88%D8%A8 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>ھەروەھا ئاژەڵەکانی وەک [[ڕێوی]]، [[چەقەڵ]]، کۆتر و ھەموو جۆرە [[خشۆک]]ێک دەتوانرێت لە ناوچەی سوڵتان یەعقوب ببینرێت.<ref>http://gardeshban.ir/fa/news/53635/دره-سرسبز-سلطان-یعقوب-جاذبه-طبیعی-و-کوهستانی-نقده-عکس{{بەستەری مردوو|url=http://gardeshban.ir/fa/news/53635/%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D8%B3%D8%B1%D8%B3%D8%A8%D8%B2-%D8%B3%D9%84%D8%B7%D8%A7%D9%86-%DB%8C%D8%B9%D9%82%D9%88%D8%A8-%D8%AC%D8%A7%D8%B0%D8%A8%D9%87-%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D8%B9%DB%8C-%D9%88-%DA%A9%D9%88%D9%87%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%86%D9%82%D8%AF%D9%87-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> ھەروەھا گۆڕی [[محەممەد ئەوراز]] کە نازناوی «ھەڵۆی شاخەکان» لێنراوە، یەکەم کوردە کە سەرکەوتنی بەسەر [[چیای ئیڤرست|چیای ئێڤرێستدا]] ھێناوە، لەو شاخە ناشتراوە<ref>https://g.co/kgs/31b9wG</ref> [[File:Oraz_muhamad.jpg|220x124px|thumb|right|قەبری [[محەممەد ئەوراز]] بەرامبەر شاری [[نەغەدە]]]] === ئاسانکارییەکانی ئاسوودەژیانی === ئەم شاخە ئاسانکارییەکانی وەک [[ئاوی خواردنەوە]] و شوێنی سەوزایی و وەرزش و [[ڕاژە (ئابوورناسی)|خزمەتگوزاری]] و چارەسەرکردن و تەندروستی و خواردن و پارکە گەشتیاری و چێشتخانە و وەستانی ئۆتۆمبێلەکانی تێدایە. لە ناوچە جیاوازەکانی ئەم ناوچەیەدا بنک دانراوە بۆ ئەوەی [[خێزان|خێزانەکان]] پشوو بدەن، ھەروەھا کۆشکەکان لێرە دابین کراوە بۆ ئەوەی [[گەشتیاری|گەشتیاران]] بە شێوەیەکی کاتی پشوو بدەن، و لە لایەکی دیکەوە، لە ناو شاخەکەدا، ئەگەری کەمپکردن بۆ گەشتیارانیش دابین کراوە. ھەروەھا لە شاخی سوڵتان یەعقوب، ئاسانکارییەکانی ئاسوودەیی بۆ ڕۆژانی بەفراویش لەبەرچاو دەگیرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://anyja.ir/magazineDetail/1190 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئابی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230822153816/https://anyja.ir/magazineDetail/1190 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کۆمەڵگا|کەشوھەوا|کوردستان|موکریان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی نەغەدە]] hfsrjsmi9fybzykyphigfkcllohl7k2 0 242068 1669883 1599398 2026-09-18T10:38:47Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژینناسی-کۆلکە) 1669883 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''شاوەشینە''' (Egretta gularis) کە پێی دەوترێت شاوەشینەى رۆژئاوا '''western reef egret''' ، مەلێکى قەبارە مامناوەندە لە باشووری ئەوروپا و ئەفریقا و بەشێک لە ئاسیادا دەبینرێت. باڵندەیەکى فرە ژینگەو رەنگ و قەبارەیە. [[پەڕگە:Western reef egret (Egretta gularis schistacea) dark morph 2.jpg|وێنۆک|شاوەشینە]] [[پەڕگە:Egretta gularis map.svg|وێنۆک|١ینگەو زێدى شاوەشین لەسەر نەخشەدا]] == وەسفکارى == ئەم [[مەل|باڵندەیە]] بە دوو شێوە ڕەنگی پەڕەکانی دەبنرێن. هەڵگەراوە(مۆرف)ى تەواو سپی و خۆڵەمێشی تاریک ؛ هەروەها رەنگە هەڵگەڕاوەکان دەتوانن لەگەڵ سێبەری نێوان خۆڵەمێشیدا ڕوو بدەن کە ڕەنگە پەیوەندییان بە تەمەنەوە هەبێت <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Dharmakumarsinhji, K.S.|ساڵ=١٩٨٤|سەردێڕ=Some notes on the Indian Reef Heron|ناونیشان=https://www.biodiversitylibrary.org/page/48874096|journal=J. Bombay Nat. Hist. Soc.|بەرگ=٨١|issue=1|پەڕەکان=١٨٨–١٨٩}}</ref> یان ڕەنگی گەردیلەیی بە خۆڵەمێشی و سپی. هەڵگەڕاوەى سپی لە ڕواڵەتی گشتیدا هاوشێوەی کۆترە بچووکەکەیە ، بەڵام بڕبڕەیەکی زەردتری هەیە، زەردی درێژکراوە لەسەر قاچەکانی ئەستوورتر، و لەکاتی گەڕان بەدوای خۆراکدا زۆر چالاکە، هەندێکجاریش باڵەکەی دەجوڵێنێت یان بەکاریدەهێنێت بۆ سێبەرکردن لە سەر ڕووی ئاوەکە. لە وەرزی زاوزێدا قاچ و پێستی دەموچاو سوور دەبێتەوە. <ref name="softparts">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Parasharya|یەکەم=B.M.|دوایین٢=Naik|یەکەم٢=R.M.|ساڵ=١٩٨٧|سەردێڕ=Changes in the soft part coloration of the Indian Reef Heron, ''Egretta gularis'' (Bosc) related to age and breeding status|ناونیشان=https://www.biodiversitylibrary.org/page/49081090|journal=J. Bombay Nat. Hist. Soc.|بەرگ=٨٤|issue=1|پەڕەکان=١–٦}}</ref> باڵندەی زاوزێکەر دوو پەڕی درێژیان هەیە لە لایەکانی ناوەوە. ژێر جۆری پاڵێوراو ''گولاریس'' ''gularis'' مەودای لە ڕۆژئاوای ئەفریقا تا گابۆن هەیە، هەندێک باڵندە لە باشووری ئەوروپا زاوزێ دەکەن. ژێر جۆرەکانی ''schistacea'' (Hemprich & Ehrenberg, 1828) لە کەنداوی عەرەبى (فارس)ەوە بەدرێژایی کەناراوەکانی هیندستان بۆ ڕۆژهەڵاتی نیمچە دوورگەی هیندستان زاوزێ دەکەن. بڕبڕەی پشتی ''گولاریس'' زیاتر نووکدارە لە کاتێکدا ''شیستاسیا'' بڕبڕەی گەورەتری هەیە بە تایبەت بەرەو بنکەکە. شێوەکەى لە کەنارەکانی ڕۆژهەڵاتی ئەفریقای باشوور بەزۆری بە ئیگرێتی دوو شێوەی ''Egretta dimorpha'' جیا دەکرێتەوە. <ref name="britbirds">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Dubois|یەکەم=Philippe J.|دوایین٢=Yésou|یەکەم٢=Pierre|ساڵ=١٩٩٥|سەردێڕ=Identification of western reef egrets and dark Little Egrets|ناونیشان=http://www.britishbirds.co.uk/search?model=pdf&id=7832|journal=British Birds|بەرگ=٨٨|پەڕەکان=٣٠٧–٣١٩}}</ref> <ref name="pcr">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rasmussen|یەکەم=P.C.|سەردێڕ=Birds of South Asia. The Ripley Guide. Volume 2|دوایین٢=Anderton|یەکەم٢=J.C.|بڵاوکەرەوە=Smithsonian Institution and Lynx Edicions|ساڵ=٢٠٠٥|شوێن=Washington DC and Barcelona|پەڕە=٥٥}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Parasharya|یەکەم=B.M.|دوایین٢=Naik|یەکەم٢=R.M.|ساڵ=١٩٨٤|سەردێڕ=The juvenile plumage of the Little Egret compared with that of the White-phase Indian Reef Heron|ناونیشان=https://www.biodiversitylibrary.org/page/48874659|journal=J. Bombay Nat. Hist. Soc.|بەرگ=٨١|issue=3|پەڕەکان=٦٩٣–٦٩٥}}</ref> وا بیردەکرێتەوە کە رەنگى تاریک و سپی لەلایەن تاکە ئالێل ((جینە هەڵگەڕاوە)ێکەوە کۆنتڕۆڵ دەکرێت کە کاراکتەری تاریک بە شێوەیەکی ناتەواو زاڵە بەسەر جینی سپی پێستدا. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Naik|یەکەم=R.M.|دوایین٢=Parasharya|یەکەم٢=B.M.|ساڵ=١٩٨٣|سەردێڕ=Sequence of plumage changes and polymorphism in the Indian Reef Heron, ''Egretta gularis''|journal=Sandgrouse|بەرگ=٥|پەڕەکان=٧٥–٨١}}</ref> == گەلەری == [[پەڕگە:Egretta gularis oman.jpg|وێنۆک|شاوەشینەى مەسقەتى]] [[پەڕگە:Egretta gularis MHNT.ZOO.2010.11.50.6.jpg|وێنۆک|رەنگ و شێوەى هێلکەکانى]] [[پەڕگە:Western reef heron (Egretta gularis gularis) dark morph in flight white carpal area.jpg|وێنۆک|لە کاتى هەڵفڕیندا]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|2}} == بەستەری دەرەکی == * [http://www.heronconservation.org/styled-5/styled-37/ گروپی پسپۆڕی IUCN Heron (لە ژێر ''Egretta garzetta'' چارەسەر دەکرێت)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161105173800/http://www.heronconservation.org/styled-5/styled-37/ |date= ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ }} * [http://www.xeno-canto.org/species/Egretta-gularis?&view=2 تۆمارکردنی دەنگ لەسەر Xeno-Canto] {{پۆلی کۆمنز|Egretta gularis}} {{تووڵی دەروازە|ژینناسی|باڵندەکان}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:مەلەکانی پاکستان]] [[پۆل:مەلەکانی ئەفریقا]] [[پۆل:گیانەوەران]] [[پۆل:مەلەکانی هیندستان]] p3l5g9lzi6hkky7ssryirwxizpggvfp 0 242287 1669863 1402355 2026-09-18T10:35:27Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژینناسی-کۆلکە، پزیشکی-کۆلکە) 1669863 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Emphysema H and E.jpg|وێنۆک|270x270پیکسڵ|وێنەی وردبینیی نموونەیەکی شانەناسانەی شانەی [[سی (ئەندام)|سیی]] مرۆڤ کە بە ھیماتۆکسیلین و ئیۆزین ڕەنگ کراوە.]] '''شانەناسی'''، '''توێکاریی وردبینی''' یان '''وردەتوێکاری''' ئەو لقەی [[ژینناسی|ژینناسییە]] کە لێکۆڵینەوە لە [[توێکاری|توێکاریی]] وردبینیی [[شانە (ژینناسی)|شانە]] ژینناسانەکان دەکات.<ref name="Maximow and Bloom, 1957">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Maximow|یەکەم١=Alexander A.|سەردێڕ=A textbook of Histology|ناونیشان=https://archive.org/details/lbg.574.824.max.0842|دوایین٢=Bloom|یەکەم٢=William|ڕێکەوت=1957|بڵاوکەرەوە=W. B. Saunders Company|edition=Seventh|شوێن=Philadelphia}}</ref> شانەناسی ھاوتای وردبینیی [[توێکاریی دیتەنی|توێکاریی دیتەنییە]]. لە [[پزیشکی|پزیشکیدا]]، زاراوەی [[شانەنەخۆشیناسی]] (یان نەخۆشیناسیی شانەیی) ئەو لقەی شانەناسییە کە دۆزینەوە و لێکۆڵینەوەی وردبینیی شانە نەخۆشەکان لە خۆ دەگرێت.<ref name="Leeson and Leeson, 1981">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Leeson|یەکەم١=Thomas S.|سەردێڕ=Histology|دوایین٢=Leeson|یەکەم٢=C. Roland|ڕێکەوت=1981|بڵاوکەرەوە=W. B. Saunders Company|ژپنک=٩٧٨-٠٧٢١٦٥٧٠٤٢|edition=Fourth|پەڕەکان=٦٠٠}}</ref><ref name="Stedman's medical dictionary">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://archive.org/details/stedmansmedicald00sted_3|سەردێڕ=Stedman's medical dictionary.|بڵاوکەرەوە=Lippincott Williams & Wilkins|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨-٠٦٨٣٤٠٠٠٧٦|edition=27th}}</ref> == سەرچاوەکان == {{reflist}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Histology|شانەناسی}} {{لقەکانی ژینناسی}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژینناسی|پزیشکی|پەرستاری}} {{ژینناسی-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:شانەناسی]] [[پۆل:توێکاری]] ljrnzjlqk4r4i80dazoc1yrykgbyx0z 0 242572 1669855 1660740 2026-09-18T10:34:07Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، خۆراک-کۆلکە) 1669855 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{Infobox Beverage |name=شانی{{ھن}}شانی |image=Shani logo.svg |type=[[خواردنەوەی گازی]] |manufacturer=[[پێپسی کۆ]] |origin= |introduced= ١٩٨٠ |related=[[ڤیمتۆ]] }} '''شانی''' ({{بە عەرەبی|شاني}}) [[خواردنەوەی گازی|خواردنەوەیەکی گازییە]] کە تامی تووی ھەیە و لەلایەن کۆمپانیای [[پێپسی کۆ]]وە بەرھەم دەھێنرێت. لە دەرەوەی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] دەفرۆشرێت و دەخرێتە بازاڕەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Shani - Dubai Refreshment Company|ناونیشان=https://pepsidrc.com/product/shani/,%20https://pepsidrc.com/product/shani/|وێبگە=pepsidrc.com}}{{بەستەری مردوو|url=https://pepsidrc.com/product/shani/,%20https://pepsidrc.com/product/shani/ |date=ئەیلوولی ٢٠٢٣ }}</ref> خواردنەوەکە لە ناوچەی [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]] بەناوبانگە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Pepsi Cola|ناونیشان=http://www.algharasi.com/pepsi.htm|وێبگە=www.algharasi.com|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190629193658/https://www.algharasi.com/pepsi.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Dubai Refreshment Co's 2018 profits drop 54% after VAT, excise tax - Arabianbusiness|ناونیشان=https://www.arabianbusiness.com/retail/415206-dubai-refreshment-cos-2018-profits-drop-54-after-vat-excise-tax|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200420224319/https://www.arabianbusiness.com/retail/415206-dubai-refreshment-cos-2018-profits-drop-54-after-vat-excise-tax|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٠ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان= ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Oman Refreshment starts new PET bottling line|ناونیشان=http://www.tradearabia.com/news/IND_300452.html|وێبگە=www.tradearabia.com|ڕێکەوتی سەردان= ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230904055020/http://www.tradearabia.com/news/IND_300452.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|خواردنەوە|ڕۆژھەڵاتی ناوین|کۆمپانیا|خۆراک}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{خۆراک-کۆلکە}} [[پۆل:خواردنەوە گازییەکان]] ndeeureksgv6ozoha2vwd62tkaff3rc 0 243049 1669804 1508942 2026-09-18T07:35:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئەڵمانیا-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1669804 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|وێنە=Flag_of_the_Kingdom_of_Westphalia.svg}} '''شانشینی وێستفالین''' (بە [[ئەڵمانی]]: Königreich Westphalen) وڵاتێکی نوێ بوو کە ٢.٦ ملیۆن ئەڵمانی تێدابوو و لە ساڵانی ١٨٠٧–١٨١٣ بوونی ھەبوو. ٢٨٠٠ کیلۆمەتر چوارگۆشە زەوی لە ویلایەتی [[ھێسن]] و ناوچەکانی دیکەی [[ئەڵمانیا]]ی ئێستای لەخۆدەگرت. دەوڵەتێکی وابەستەی [[ئیمپراتۆریەتیی یەکەمی فەڕەنسا]] بوو کە لەلایەن جیرۆم بۆناپارتی برای [[ناپۆلیۆن بۆناپارت|ناپلیۆن]]ەوە فەرمانڕەوایەتی دەکرا. ناوی وێستفالیا بوو، بەڵام ناوێکی ھەڵەیە بەو پێیەی زەوییەکانی شانشینییەکە ھاوبەشییەکی کەمیان لەگەڵ ئەو ناوچەیەدا ھەیە.<ref>https://web.archive.org/web/20170330180648/https://books.google.com/books?id=zzMJAQAAIAAJ</ref><ref>Todorov، N. P. (2012). "The Napoleonic Administrative System in the Kingdom of Westphalia". لە Broers، Michael؛ Hicks، Peter؛ Guimera، Agustin (المحررون). The Napoleonic Empire and the New European Political Culture. Palgrave Macmillan. لاپەڕە. 175. ISBN:978-0-230-24131-2.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|ئەڵمانیا|فەڕەنسا|وڵاتەکان|پاشایەتی}} {{پۆلی کۆمنز|Kingdom of Westphalia}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} 5lhgg5dqe5j3ylksrcl1x4zzzv0ulvh 0 243053 1669801 1508940 2026-09-18T07:35:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، ئیتالیا-کۆلکە) 1669801 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس|وێنە=Flag_of_the_Kingdom_of_Naples_(1808).svg}} '''شانشینی ناپۆلی''' (بە [[زمانی ئیتالی|ئیتاڵی]]: Regno di Napoli) شانشینێکە لە بەشی باشووری نیمچە دوورگەی [[ئیتاڵیا]] سەریھەڵدا، و ئەوە بوو کە لە شانشینی کۆنی سیسیلیا مابووەوە دوای جیابوونەوەی [[دوورگەی سیسیلیا]] لە ئەنجامی یاخیبوونی ڤێسپێرەکانی سیسیلیا لە ساڵی ١٢٨٢. لەلایەن ھاوچەرخەکانییەوە بە شانشینی سیسیلیا ناسرابوو، لەکاتێکدا ناونرا شانشینی ناپۆلی بۆ جیاکردنەوەی لە سیستمی سیاسی سیسیلیا. لە زۆربەی ماوەی فەرمانڕەوایەتیدا، دەسەڵاتەکەی لەنێوان بنەماڵە فەڕەنسییەکان و ئەراگۆن/ئیسپانیا کێبڕکێی لەسەر بوو. لە ساڵی ١٨١٦دا جارێکی دیکە لەگەڵ دوورگەی سیسیلیا تێکەڵ بووەوە و شانشینی دوو سیسیلیای پێکھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Encyclopedia of the Age of Political Revolutions and New Ideologies, 1760-1815: Volume 1|بڵاوکەرەوە=Greenwood|ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٩٧٨-٠٣١٣٣٣٤٤٦٧|پەڕە=٤٩٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مەسیحییەت|سەدەکانی ناوین|ئیتالیا|ئەورووپا|وڵاتەکان|پاشایەتی|مێژوو}} {{پۆلی کۆمنز|Kingdom of Naples}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ئیتالیا-کۆلکە}} [[پۆل:دەوڵەتانی مەسیحی]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکان]] 90rnefltsqz9e4tckyno7hacdsenyed 0 243257 1669646 1555434 2026-09-17T22:38:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (نژیاروانی-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669646 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{بەستەری کەم}} }} {{داتابۆکس|وێنە=Iran_Cinema_and_Television_Town_-_025.jpg}} '''شارۆچکەی سینەما و تەلەڤیزیۆنی ئێران''' (شارۆچکەی سینەمایی غەزالی لە پێشوودا) یان شارۆچکەی حاتەمی، ناوی ناوچەیەکی بەرفراوانە لە ڕۆژاوای شاری [[تاران]]، کە تێیدا ڕازاندنەوەی شەقام و باڵەخانە پەیوەندیدارەکان بە [[فیلم]] و زنجیرەی [[ئێران]]ی دروست دەکرێن و پارێزگاری لێدەکرێن. نزیکەی ھەموو شوێنی وێنەگرتنەکانی شارۆچکەکە ھی سەردەمی [[ڕەزاشا]] و سەرەتای ڕۆژانی [[محەممەدڕەزا پەھلەوی|محەممەد ڕەزا شا]]ن، و شوێنی وێنەگرتنی [[کووفە]]ش لەم شارۆچکەیەدا دروست کرا. ھەروەھا دیکۆراتی ئەم شارۆچکەیە دیکۆراتی باڵەخانە و شەقامەکانە لە ڕاستیدا لە تارانی کۆندا بوونیان ھەبووە. لەنێو ئەو دیکۆراتانەی تر کە لەم شارۆچکەیە دروست کرا، دیکۆراتی شاری [[ئورشەلیم]]ە کە لە زۆر زنجیرە و فیلمدا بەکارھاتووە.<ref>https://www.mehrnews.com/news/4186741/%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DA%A9-%D8%BA%D8%B2%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D9%85%D8%AC%D8%B3%D9%85%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AD%D8%A7%D8%AA%D9%85%DB%8C</ref> ئەم شارۆچکەیە دەکەوێتە سەر ڕێگای شەھید لەشگەری، (١٥ کم لە شەقامی ٥٥) لەبەردەم کۆمپانیای سایپا، لە ساڵی ١٩٧٩ لەلایەن دەرھێنەری کۆچکردووی [[ئێران]]، عەلی حاتەمییەوە دروستکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://pinorest.com/mag/ghazali-cinema-town/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231003072203/https://pinorest.com/mag/ghazali-cinema-town/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == مێژوو == درووستکردنی شارۆچکەی سینەما لە ساڵی ١٩٧٩ دەستی پێکرد، لەسەر پێشنیاری عەلی حاتەمی، دەرھێنەری بەناوبانگی سینەمای ئێران. پلانی عەلی حاتەمی و وەلیوڵڵا خاکدان بریتی بوو لە بەرھەمھێنانی زنجیرەیەک بە تەوەری مێژووی [[سیاسی]] ھاوچەرخی ئێران کە ماوەیەکی کورتی گرتەوە لە سەرەتای سەردەمی ڕەزاشا. لەو ماوەیەدا بەشێک لە ئازادیخوازە نھێنییەکان، بە پێکھێنانی لیژنەیەکی سزایی، ھەوڵی تیرۆرکردنی سەرۆکەکانی وڵاتیان دا، ئەوانەی کە تێوەگلاون لە پشێوی دۆخی ئابووری و زیادبوونی ھەژاریدا. [[ھەزاردەستان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|ھەزاردەستان]] (کە [[عەلی حاتەمی]] یەکەم ڕەشنووسی بە ناوی «رێگای ئاوریشم» لە ساڵی ١٩٧٦دا نووسی) مامەڵەی لەگەڵ دەسەڵاتە سیاسییە شاراوەکان دەکرد کە ڕۆڵێکی گرنگیان ھەبوو لە نەھێشتن و تیرۆرکردنی کەسایەتییە سیاسییەکان. ھاوکات لەگەڵ دەستپێکردنی بەرھەمھێنانی ھەزاردەستان، بەو پێیەی ئەم زنجیرەیە پێویستی بە بارودۆخی جوگرافی و شارستانی گونجاو بوو بۆ سەردەمی سەرەتای سەدەی چواردەھەم، دەستکرا بە دروستکردنی شارۆچکەیەکی سینەمایی بە دیزاینێکی تایبەت. ڕووبەری ١٠ ھێکتار بۆ بنیاتنانەوە و ئاوەدانکردنەوەی تارانی کۆن لەبەرچاو گیرا و پاشان وێنەی بینا و بینا حکوومییەکان و گەڕەک و شەقامەکانی تاران و جلوبەرگ و جۆرەکانی و ھتد ئامادەکران. حاتەمی وێنە و بەڵگەنامەکانی لە شارۆچکەی سینەمایی ئیتاڵی کە ناوی چیناچیتایە، بە یارمەتی نیگاری ئیتاڵی و تابلۆی بچووکی دروستکردووە. پاشان بە ھاوکاری یەکێک لە باشترین دیکۆراتۆرەکانی ئیتاڵیا بە ناوی جۆنی کۆرتینا و کۆمەڵە گەورەکەی نەخشەی شارۆچکەکەی بە پێوەری ١:١٠٠ کێشا و بە دروستکردنی مۆدێلی شارۆچکەکە گەڕایەوە ئێران، و دوای ماوەیەک بە ڕووپێویکردنی زەوییەکانی لای ڕێگای کەرەجی تاران شارۆچکەکەی دروست کرد، لە مانگی شوباتی ساڵی ١٩٧٩ دەستی پێکرد. لە شوێنەکانی زنجیرەی «ھەزاردەستان»، گۆڕەپانی تۆپخانە، بینای شارەوانی، بینای عەدلییە، شەقامی لالەزار، شەقامی ئەکباتان، زێڕینگەریی کازاریان، ھۆتێل گراند، بینای شەھاباد و کافێی پارس لە تارانی کۆن. ھەروەھا دیمەنی شەقامی ئەکباتان و لالەزار و تارانی کۆن لەنێوان ساڵانی ١٩٣٦ بۆ ١٩٤١ بەردەستە. باڵەخانەیەکی گرنگی دیکەی زنجیرەی ھەزاردەستان بینای سینەمای تابانە کە دەکەوێتە گۆشەی شەقامی لالەزار و یەکێکە لە یەکەم سینەماکانی تاران کە یەکەمین فیلمی وتووێژی ئێرانی بە ناوی «کچی لوڕ» لە لایەن عەبدولحوسێن سیپەنتا نمایشکرا. جگە لە دیمەنەکانی تارانی کۆن، ھەوڵی نمایشکردنی دیمەنەکانی باشتین و سەبزڤار دراوە.<ref>https://www.bbc.com/persian/iran/story/2007/07/printable/070720_ka-tehran-ghazali</ref> شوێنی فیلمەکانی وەک شێخ موفید، سەربداران، ھەشت بە ھەشت، لێکۆڵەر عەلەوی، پێڵاوەکانی میرزا نەورۆز و ھتد لەم شارۆچکەیە بووە. ھەروەھا بەشێک لە ئورشەلیم لەم نیشینگەیەدا بۆ فیلمی «مریەمی پیرۆز» درووستکرایەوە. لە دڵی شەقامی لالەزار، کۆڵانێک بۆ فیلمی تەختی دروستکرا کە گەڕەکی کۆنی خانیاباد دەنوێنێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|نژیاروانی|ئێران|مێژوو|چاند|شانۆ|دەیەی ١٩٧٠}} {{پۆلی کۆمنز|Ghazali Cinema Town}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{نژیاروانی-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} 1a9oyc9f822g5lu6zf45dxfe6hdp840 0 243479 1669490 1669280 2026-09-17T20:06:28Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669490 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} [[پەڕگە:Bursera graveolens.jpg|وێنۆک]] '''پالۆ سانتۆ''' بە ئیسپانی یان '''بورسێرا گراڤیۆلێنس'''، دارێکی بۆنخۆشی نیمچەدورگەی یوکاتانە لە [[پێروو]] [[ڤێنیزوێلا]]ی ئەمریکای باشوور.<ref name="nakanishi">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Nakanishi|یەکەم=Tsutomu|نووسەر٢=Yuka INATOMI|نووسەر٣=Hiroko MURATA|نووسەر٤=Kaori SHIGETA|نووسەر٥=Naoki IIDA|نووسەر٦=Akira INADA|نووسەر٧=Jin MURATA|نووسەر٨=Miguel Angel Perez FARRERA|نووسەر٩=Munekazu IINUMA|نووسەر١٠=Toshiyuki TANAKA|نووسەر١١=Shogo TAJIMA|ڕێکەوت=شوباتی ٢٠٠٥|سەردێڕ=A new and known cytotoxic aryltetralin-type lignans from stems of Bursera graveolens.|ناونیشان=http://www.jstage.jst.go.jp/article/cpb/53/2/229/_pdf|journal=Chemical and Pharmaceutical Bulletin|بەرگ=٥٣|issue=2|پەڕەکان=٢٢٩–٣١|doi=10.1248/cpb.53.229|pmid=١٥٦٨٤٥٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|doi-access=free|نووسەر١٢=Naoto OKU}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.jstage.jst.go.jp/article/cpb/53/2/229/_pdf |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ }}</ref> بە تایبەتی پێروو و ئێکوادۆر، لە زۆربەی دارستانە شێدار و گەرمەکان دەستەدەکەوێت، و نازناوی «داری پیرۆز»ی ھەیە بە ئیسپانی. مێژوویەکی درێژی پزیشکی ھەیە و بەکارھاتووە بۆ کەمکردنەوەی سترێس و ئازار، ھەروەھاش بۆ پاکردنەوەی وزەی نەرێنی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی ئابی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Palo Santo Benefits, Uses, Precautions, and How to Use it|ناونیشان=https://www.healthline.com/health/palo-santo-benefits|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Healthline|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Bursera graveolens|پالۆ سانتۆ}}{{authority control}}{{کۆلکە}}{{تووڵی دەروازە|پزیشکی|ئیسپانیا|ڕوەک|||}} [[پۆل:گژوگیاکانی ئەمریکای ناوەندی]] [[پۆل:گژوگیاکانی مەکسیک]] m54bxn5vi5f5z2fzj705nirb076ozo5 0 243924 1669638 1555883 2026-09-17T22:37:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1669638 wikitext text/x-wiki {{Infobox newspaper | name = شارپرێس | logo = | owners = | staff = | foundation = نیسانی ٢٠١٣ | ceased publication = | language = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | headquarters = [[سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]] | website = https://www.sharpress.net }} '''شارپرێس''' ماڵپەڕێکی ھەواڵی کوردییە کە لە نیسانی ٢٠١٣ دامەزراوەتەوە. لە ئێستادا سەرنوسەر و بەڕێوەبەری‌ رێپێدراوی ماڵپەڕەکە «کەمال ڕەئووف» و بەڕێوەبەری گشتیی «ھاوکار عزەت میکە»یە.<ref name="شارپرێس ۱">[https://www.sharpress.net/about.aspx?jimare=1 شارپرێس: ''پەیوەندی'' (بە سۆرانی)؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231104003340/https://www.sharpress.net/about.aspx?jimare=1 |date= ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ }} سەردان لە ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣.</ref> بارەگای سەرەکیی شارپرێس لە شاری [[سلێمانی]] لە [[باشووری کوردستان]]دایە. ھەندێک سەرچاوە شارپرێسیان نزیک بە [[بەرھەم ساڵح]] زانیوە.<ref name="وشە ۱">[https://wishe.net/dreja.aspx?Jmare=5018&Jor=2 وشە: ''شارپرێس و لڤین ھەواڵی رۆژنامەیەک بڵاو دەکەنەوە کە بوونی نییە'' (بە سۆرانی)، نووسراو لە ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦؛] سەردان لە ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣.</ref> == ڕێگری کردن لە چالاکیی پەیامنێرەکان == لە ٢٨ی نیسانی ٢٠١٤ [[سەنتەری میترۆ|سەنتەری میترۆ بۆ داکۆکیکردن لە مافی رۆژنامەنووسان]] ڕایگەیاند ھێمن حەسەن نێردراوی‌ شارپرێس لە کاتی‌ ڕووماڵی‌ پرۆسەی‌ دەنگدانی‌ تایبەت لە بنکەی‌ ڕووناکی‌ لە گەڕەکی‌ بەکرەجۆی‌ شاری‌ سلێمانی‌ لەلایەن بەرپرسێکی‌ سەربازی‌ ھێرشی پێکراوە، بۆ ئەوەی کە وێنەیەک لە بەرپرسێکی‌ سەربازی‌ گرتووە کە ویستوویەتی‌ دەنگ بۆ پێشمەرگەیەک بدات و لە بەرامبەر ڕێگریی چاودێرانی‌ بنکەکە سەرپێچیی کردووە و بۆیە کامێراکەی ئەو پەیامنێرە لەلایەن بەرپرسەکە دەستی‌ بەسەری گیراوە و پاشتر لەلایەن تیمی‌ ئەمنی‌ بنکەکەوە ناچارکراوە وێنەکان بسڕێتەوە.<ref name="سەنتەری میترۆ ١">[https://www.metroo.org/dreja.aspx?=hewal&jmare=138&Jor=1 ئاژانسی سەنتەری میترۆ: ''ھێرش دەکرێتە سەر نێردراوی‌ شارپرێس'' (بە سۆرانی)، نووسراو لە ٢٨ی نیسانی ٢٠١٤؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231104003338/https://www.metroo.org/dreja.aspx?=hewal&jmare=138&Jor=1 |date= ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ }} سەردان لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣.</ref> == شانازییەکان == لە ٨ی ئازاری ٢٠١٦ «ھونەر حەمەڕەشید» سەرپەرشتیاری سایتی شارپرێس بە راپۆرتێک لەژێر ناوی "ناپلیۆنی مێینە.. ژنێک ھاوکێشەی مێژووی گۆڕی" پلەی یەکەمی پێشبڕکیی رۆژنامەوانیی «گۆڤاری ژن»ی بەدەستھێنا، کە بەبۆنەی رۆژی جیھانی ژنان رێکخرابوو.<ref name="سەنتەری میترۆ ٢">[https://www.metroo.org/dreja.aspx?=hewal&jmare=723&Jor=1 ئاژانسی سەنتەری میترۆ: ''سەرپەرشتیاری سایتی شارپرێس پلەی یەکەمی پێشبڕکێیەکی رۆژنامەوانی بەدەست دەھێنێت'' (بە سۆرانی)، نووسراو لە ٨ی ئازاری ٢٠١٦؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231104003338/https://www.metroo.org/dreja.aspx?=hewal&jmare=723&Jor=1 |date= ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ }} سەردان لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{ئاژانس و ماڵپەڕە ھەواڵنێرییە کوردییەکان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:ھەواڵنێرییە کوردییەکان]] [[پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ٢٠١٣]] [[پۆل:وێبگە کوردییەکان]] 6ouss4jos7wa7onlvzlimbn8qebmtuj 0 244383 1669743 1402324 2026-09-18T04:36:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە، توێکاری-کۆلکە) 1669743 wikitext text/x-wiki {{Infobox anatomy | Name = شان | Latin = articulatio humeri | Greek = | Image = Left shoulder.jpg | Caption = شانی مرۆڤ | Width = 300 | Image2 = Gray327.png | Caption2 = | Precursor = | System = | Artery = | Vein = | Nerve = | Lymph = }} '''شان''' بەشێکی [[پەلی سەروو]]ە. شانی مرۆڤ لە سێ ئێسک پێک ھاتووە: [[چەڵەمە]]، [[دەفەی شان]] (باڵەکە) و [[ئێسکی باسک]]. ھەروەھا ماسوولکە، ژێ و بەندۆکە پەیوەندیدارەکانیش لە خۆ دەگرێت.<ref>{{Cite OED|shoulder}}</ref> [[جومگە|جومگەکانی]] نێوان ئێسکەکانی شان جومگەکانی شان پێک دەھێنن. [[جومگەی شان]] جومگەی سەرەکیی شانە. لە [[لەشی مرۆڤ|توێکاریی مرۆڤدا]]، جومگەی شان ئەو بەشەی لەش پێک دەھێنێت کە ئێسکی باسک بە دەفەی شان دەلکێت و سەر لە [[کەلێنی کاسەیی|کەلێنی کاسەییدا]] جێگیر دەبێت.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=shoulder|ناونیشان=https://medical-dictionary.thefreedictionary.com/shoulder|ئیش=The Free Dictionary|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Shoulders|شان}} {{توێکاریی مرۆڤ}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|توێکاری|لەشی مرۆڤ}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{توێکاری-کۆلکە}} [[پۆل:شان]] [[پۆل:توێکاریی پەلی سەرەوە]] jvmy43sjtti5bthplqkk1p621svp44w 0 244394 1669455 1508662 2026-09-17T19:36:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1669455 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox U.S. county|county=Mason County|state=Kentucky|seal=|founded year=1789|founded date=|seat wl=Maysville|largest city wl=Maysville|area_total_sq_mi=246.60|area_land_sq_mi=241.11|area_water_sq_mi=5.49|area percentage=2.23%|census yr=ساڵی ٢٠١٠|pop=17490|density_sq_mi=71|time zone=|footnotes=|web=www.masoncountykentucky.com|named for=جۆرج ماسۆن|ex image=MasonCountyCourthouse.jpg|ex image cap=The Mason County courthouse in Maysville, Kentucky|district=}} '''شارستانی ماسۆن، کێنتاکیی''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Mason County, Kentucky) شارۆچکەیەکی نیشتەجێبوونە لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]، دەکەوێتە ویلایەتی [[کنتاکی|کێنتاکیی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mason County, Kentucky|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mason_County,_Kentucky&redirect=no&oldid=598740137}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Mason County, Kentucky}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٧٨٨]] 4jb5vi6ijizihultk8e38s4rbcnihpb 0 244395 1669411 1508499 2026-09-17T16:36:26Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆلکە-کازاخستان، جوگرافیا-کۆلکە) 1669411 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Infobox settlement | name = تسێلینۆگراد | settlement_type = ناوچە | official_name = | other_name = | native_name = | nickname = | motto = | image_skyline = | imagesize = 300px | image_caption = Satellite of Astana and Tselinograd District | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | image_blank_emblem = | blank_emblem_size = | image_map = Tselinograd_District_Kazakhstan.png | mapsize = 300px | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = 150px | map_caption1 = | pushpin_map = | pushpin_label_position = | subdivision_type = وڵاتی | subdivision_name = [[کازاخستان]] | subdivision_type1 = | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | seat_type = | seat = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | established_title = | established_date = 1936 | unit_pref = Imperial<!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 7888 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | population_as_of = ٢٠١٣ | population_footnotes = | population_note = | population_total = 60505 | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | utc_offset = +6 | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | website = | footnotes = }} <references /> '''شارستانی تسێلینۆگراد''' ([[زمانی لاتینی|بە لاتینی]]: Tselinograd District) ناوچەیەکی نیشتەجێبوونە لە [[کازاخستان]] و دەکەوێتە پارێزگای ئەقمۆلا. == تایبەتمەندی == ڕووبەری '''شاری تێسلینۆگراد''' ٧٨٨٨ [[کیلۆمەتر چوارگۆشە|کیلۆمەتری چوارگۆشەیە]] و ژمارەی دانیشتووانی ٦٠ هەزار و ٥٠٥ کەسە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٥ی ١١ی ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|کازاخستان|جوگرافیا}} {{کۆلکە-کازاخستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای ئاقمۆلا]] duhdu78k1jn6wrz3gzlqmq7v14x92es 0 244631 1669730 1508903 2026-09-18T04:34:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، تەکنۆلۆژیا-کۆلکە) 1669730 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''شاشەلەمس''' ({{بە ئینگلیزی|Touch Screen}}) بریتییە لە [[ڕووتەخت|شاشەیەک]] کە دەتوانێت بەرکەوتنی تەنێک بە تایبەت [[پەنجە|پەنجەیەک]] دەستنیشان بکات، بە بەکارھێنانی تایبەتمەندییەکانی تەنەکە وەک [[ھێز (فیزیک)|ھێز]]، [[گەرمی]]، گواستنەوەی کارەبایی، [[ڕووناکی]]، ھتد. شاشەی لەمس لە پیشەسازییە جیاوازەکان و تەنانەت بەکارھێنانە گشتییەکاندا بە شێوەیەکی بەرفراوان بەکاردەھێنرێت. تێکەڵکردنی شاشەیەکی لەمس شەفاف لەگەڵ شاشەیەک دەتوانێت ئامرازێکی گونجاومان پێبدات بۆ پەیوەندیکردن لەگەڵ ئامێرە جیاوازەکان. شاشەی لەمس [[تەکنۆلۆژیا|تەکنەلۆژیای]] جیاواز بەکاردەھێنێت بەپێی ئەو تایبەتمەندییەی کە بۆ دیاریکردنی بەرکەوتن بەکاردێت. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|وڵاتەکان|تەکنۆلۆژیا|کۆمپانیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئابووری|ئەورووپا|کایەی ڤیدیۆیی|زانستی کۆمپیوتەر|کۆمپیوتەر}} {{پۆلی کۆمنز|Touchscreens}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} [[پۆل:سێرن]] [[پۆل:داھێنانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:داھێنانە ئەورووپییەکان]] 7mf1k0paemqfjzx1e6jjisva6qr4p7b 0 244737 1669754 1402328 2026-09-18T04:38:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، جوگرافیا-کۆلکە) 1669754 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس |وێنە = Flag of Italy (1861-1946) crowned.svg }} '''شانشینی ئیتاڵیا''' ({{بە ئینگلیزی |Kingdom of Italy}}) وڵاتێکە لە ساڵی ١٨٦١ لەلایەن شا ڤیکتۆر ئیمانوێلی دووەمی سەردینیا دامەزراوە. ئەم وڵاتە لە ئەنجامی یەکگرتنەوەی ئیتالیا بەھۆی شەڕەکانی شانشینی سەردینیا دامەزرا کە لە ڕاستیدا حکوومەتی ڕەسەنی ئەم وڵاتە بوو. ئەم حکوومەتە تا ساڵی ١٩٤٦ بەردەوام بوو، بۆیە ئیتالییەکان بڕیاریان دا کۆمارێک دابمەزرێنن. == مێژوو == شانشینی ئیتالیا دەوڵەتێکە کە لە ساڵی ١٨٦١ لە دوای یەکگرتنی [[ئیتاڵیا]] دامەزرا، کە پێشتر کۆمەڵێک دەوڵەت و خاکی سەربەخۆ بوون. پرۆسەی یەکگرتن کە بە ڕیسۆرگیمنتۆ ناسراوە، لەلایەن کەسایەتییەکانی وەک جوزێپی گاریبالدی و کونت کامیلۆ دی کاڤۆرەوە سەرکردایەتی دەکرا. شانشینی ئیتالیا لەلایەن ماڵی ساڤۆیەوە بەڕێوەدەبرا و ڤیکتۆر ئیمانوێلی دووەم وەک یەکەم پاشای ئیتاڵیا کاری دەکرد. شانشینی نوێ ڕووبەڕووی چەندین تەحەدا بووەوە، لەوانە دابەشبوونی ناوچەیی، نایەکسانی ئابووری و نائارامی کۆمەڵایەتی؛ بەڵام بە سەرکردایەتی کەسایەتییەکانی وەک جیۆڤانی جیۆلیتی سەرۆک وەزیران، شانشینییەکە پێشکەوتنی بەرچاوی لە پیشەسازی و مۆدێرنیزاسیۆندا بەدەستھێنا.<ref name="fhdh">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=GtCL2OYsH6wC|سەردێڕ=Cultural Sociology of the Middle East, Asia, and Africa: An Encyclopedia|نووسەر١=Andrea L. Stanton|نووسەر٢=Edward Ramsamy|نووسەر٣=Peter J. Seybolt|پەڕە=٣٠٨|ڕێکەوت=2012|ڕێکەوتی سەردان=٦ی نیسانی ٢٠١٤|ژپنک=٩٧٨-١-٤١٢٩-٨١٧٦-٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140627193511/http://books.google.com/books?id=GtCL2OYsH6wC&printsec=frontcover|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> ھەروەھا شانشینی ئیتالیا ھەوڵیدا خاکەکەی فراوانتر بکات، ئەمەش بووە ھۆی دروستبوونی ململانێی وەک جەنگی ئیتالۆ-تورکیا و جەنگی جیھانی یەکەم، تێوەگلانی ئیتالیا لە جەنگی جیھانی یەکەمدا جێی مشتومڕ بوو، ھەروەھا پەیمانی ڤێرسای بە تەواوی تەماحەکانی خاکی ئیتالیا تێر نەکرد، کە بووە ھۆی ناڕەزایی زیاتر.<ref name="firstworldwar.com">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.firstworldwar.com/source/london1915.htm|سەردێڕ=Primary Documents – Treaty of London, 26 April 1915|وێبگە=FirstWorldWar.com |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170830061218/http://www.firstworldwar.com/source/london1915.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> شانشینی ئیتالیا ڕووبەڕووی گێژاوی ناوخۆیی بووەوە، لەوانە سەرھەڵدانی بزووتنەوە سۆسیالیستی و فاشیستەکان. بێنیتۆ مۆسۆلینی و پارتی فاشیستی نیشتمانی لە کۆتاییدا لە ساڵی ١٩٢٢ دەستیان بەسەر دەسەڵاتدا گرت و ئەمەش بووە ھۆی دامەزراندنی دیکتاتۆری فاشیستی. شاانشینی ئیتالیا لە ساڵی ١٩٤٦ کۆتایی ھات، ئەمەش دوای ڕووخانی ڕژێمی مۆسۆلینی و کۆتایی ھاتنی جەنگی جیھانی دووەم.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.history.com/this-day-in-history/discussion-of-italian-claims-begins-at-paris-peace-conference|سەردێڕ=Discussion of Italian claims begins at Paris peace conference – Apr 19, 1919|وێبگە=history.com|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170910172926/http://www.history.com/this-day-in-history/discussion-of-italian-claims-begins-at-paris-peace-conference|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> ڕیفراندۆمێک ئەنجامدرا و لە ئەنجامدا دەسەڵاتی پاشایەتی ھەڵوەشێنرایەوە و کۆماری ئیتالیا دامەزرا. سەرەڕای تەمەنی تاڕادەیەک کورتی، شانشینی ئیتالیا ڕۆڵێکی گرنگی ھەبوو لە داڕشتنی ئیتالیا مۆدێرن و دانانی بناغەکانی گەشەسەندنی سیاسی، کۆمەڵایەتی و [[ئابووری]] وڵاتەکە. میراتەکەی تا ئەمڕۆش کاریگەری لەسەر [[کۆمەڵگا]] و [[سیاسەت]]ی ئیتالیا بەردەوامە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bristol.ac.uk/tianjin-project/tianjinnineflags/italian/|سەردێڕ=Tianjin under Nine Flags, 1860–1949 – Italian Concession|بڵاوکەرەوە=University of Bristol|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170910173649/http://www.bristol.ac.uk/tianjin-project/tianjinnineflags/italian/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧|df=dmy-all|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیتالیا|مێژوو|ئابووری|سیاسەت|کۆمەڵگا|پاشایەتی|جوگرافیا|شەڕ|وڵاتەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Kingdom of Italy (1861-1946)}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:ئیتالیا لە دەیەی ١٨٩٠]] [[پۆل:ئیتالیا لە دەیەی ١٩٠٠]] [[پۆل:ئیتالیا لە دەیەی ١٩٢٠]] [[پۆل:ئیتالیا لە دەیەی ١٩٤٠]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکان]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٦١]] 1ub8pulvvgmzl6u4hsnaop1jph3fasi 0 244869 1669383 1484627 2026-09-17T15:28:59Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1669383 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ئاسک''' چەندین جۆری ئاسک لەخۆدەگرێت. ئەوان بە ئاژەڵێکی چالاک ناسراون و لەناکاو دەتوانن بگەنە خێرایی تا ٩٧ کیلۆمەتر لە کاتژمێرێکدا لە کاتی ڕاکردندا. <ref>"Gazelle". The Columbia Electronic Encyclopedia, 6th ed. 2007, Columbia University Press.</ref> ئاسکەکان زیاتر لە بیابانەکان، چیمەنتۆکان، [[ساڤانا|ساڤاناکانی]] [[ئەفریقا]] ، [[ڕۆژاوای ئاسیا|باشووری ڕۆژئاوای ئاسیا]] ، [[ئاسیای ناوەندی|ئاسیای ناوەڕاست]] و [[نیمچەکیشوەری ھیندی|نیمچەکیشوەری هیندی]] دەبینرێن. ئەم ئاژەڵە زیاتر بە کۆمەڵ دەژی و ڕووەکی نەرم و ناسک و گەڵاکانی دەخوات و بە دەگمەن ڕوو لە [[ڕوەک|ڕووەکی]] وشک دەبێتەوە . [[پەڕگە:Gazella_thomsonii_-_Disney's_Animal_Kingdom_Lodge,_Orlando,_Florida,_USA_-_20100916.jpg|چەپ|وێنۆک|400x400پیکسڵ| ئاسکی تۆمسۆن]] == سەرچاوەکان == {{Reflist|۲}} {{پۆلی کۆمنز|Gazella}} [[پۆل:ئاسک]] [[پۆل:گواندارانی ئەفریقا]] [[پۆل:شیردەرەکانی ئاسیا]] 6kk8tkeeax4nn6p4cv2dh3eywobq6ki 0 245804 1669824 1660744 2026-09-18T07:38:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە) 1669824 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{Infobox person|name=شانۆن کووک|image=Shannon Kook 2016.jpg|caption=کووک لەساڵی ٢٠١٦|birth_name=شانۆن شیاو لۆنگ کووک-چون|birth_date={{Birth date and age|1987|02|09|df=yes}}|birth_place=ئەفریقا|other_names=شانۆن کووک|citizenship={{Plain list| * باشوری ئەفریقا }}|education=قوتابخانەی نەوەی کەنەدا|occupation=ئەکتەر|years_active=٢٠٠٩–ئێستا}} '''شانۆن کووک''' ({{بە ئینگلیزی|Shannon Kook}}؛ ٩ی شوباتی ١٩٨٧) ئەکتەری ئەفریقای باشوورە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Langford|یەکەم=Anthony D.|ڕێکەوت=١٧ی ئابی ٢٠١٠|سەردێڕ=From "DeGrassi" to "Verona": Shannon Kook-Chun on Playing Gay, Fitting in and More!|ناونیشان=http://www.newnownext.com/from-degrassi-to-verona-shannon-kook-chun-on-playing-gay-fitting-in-and-more/08/2010/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131203012250/http://www.thebacklot.com/from-degrassi-to-verona-shannon-kook-chun-on-playing-gay-fitting-in-and-more/08/2010/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=LogoTV|بڵاوکەرەوە=[[TheBacklot.com]]}}</ref> == سەرەتای ژیانی == کووک-چون لە شاری جۆھانسبێرگ لە باشووری ئەفریقا لەدایکبووە، لە باوکی بە ڕەچەڵەک چینی و دایکی ئەفریقای باشوور کە بە ڕەچەڵەک کیپ بووە.<ref name=":02">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Langford|یەکەم=Anthony D.|ڕێکەوت=١٧ی ئابی ٢٠١٠|سەردێڕ=From "DeGrassi" to "Verona": Shannon Kook-Chun on Playing Gay, Fitting in and More!|ناونیشان=http://www.newnownext.com/from-degrassi-to-verona-shannon-kook-chun-on-playing-gay-fitting-in-and-more/08/2010/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131203012250/http://www.thebacklot.com/from-degrassi-to-verona-shannon-kook-chun-on-playing-gay-fitting-in-and-more/08/2010/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=LogoTV|بڵاوکەرەوە=[[TheBacklot.com]]}}</ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lee|یەکەم=Jess|ڕێکەوت=٢٠ی نیسانی ٢٠١٩|سەردێڕ=The 100 star says he's turned down roles because of Asian stereotypes|ناونیشان=https://www.digitalspy.com/tv/ustv/a27212609/the-100-shannon-kook-asian-mixed-representation-tv-film/|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=Digital Spy|زمان=en-GB}}</ref> پاشان ڕووی لە مۆنتریال کرد بۆ ئەوەی بچێتە قوتابخانەی نیشتمانی شانۆی کەنەدا.<ref name=":12">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lee|یەکەم=Jess|ڕێکەوت=٢٠ی نیسانی ٢٠١٩|سەردێڕ=The 100 star says he's turned down roles because of Asian stereotypes|ناونیشان=https://www.digitalspy.com/tv/ustv/a27212609/the-100-shannon-kook-asian-mixed-representation-tv-film/|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=Digital Spy|زمان=en-GB}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Shannon Kook}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|تەلەڤیزیۆن|کەنەدا|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧]] [[پۆل:خەڵکی کەنەدا بە ڕەچەڵەک ئەفریقای باشوور]] 2a77ssrmw7azudunypbxyhbgm3jxze3 0 245805 1669814 1660748 2026-09-18T07:37:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1669814 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{Infobox person|image=Shanley Caswell 2012 (cropped).jpg|caption=شانلی لەساڵی ٢٠١٢|name=شانلی کاسوێڵ|birth_name=|birth_place=فلۆریدا، ئەمریکا|birth_date={{Birth date and age|1991|12|03|mf=y}}|occupation=ئەکتەر|years_active=٢٠٠٧–ئێستا}} '''شانلی کاسوێڵ''' ({{بە ئینگلیزی|Shanley Caswell}}؛ لەدایکبووی ٣ی کانوونی دووەمی ١٩٩١)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Shanley Caswell Discusses Her Role In Detention and Other Upcoming Projects|ناونیشان=http://www.flickdirect.com/news/3623/shanley-caswell-discusses-her-role-in-detention-and-other-upcoming-projects/article.ashx|ئیش=FlickDirect}}</ref> ئەکتەری ئەمریکییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Fasehun|یەکەم=Sola|ڕێکەوت=١٩ی ئازاری ٢٠١٢|سەردێڕ=Shanley Caswell Has the Right Stuff|ناونیشان=http://www.campuscircle.com/review.cfm?r=14988|ئیش=Campus Circle}}</ref> == سەرەتای ژیانی و پیشە == شانلی کاسوێڵ لە شاری ساراسۆتا لە ویلایەتی فلۆریدا لەدایکبووە و گەورە بووە. شانلی لە تەمەنی ھەشت ساڵیدا لە شانۆی ناوخۆیی دەستی بە نواندن کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Simpson|یەکەم=David|سەردێڕ='Detention': Josh Hutcherson and Shanley Caswell Interview|ناونیشان=http://www.hollywoodreporter.com/video/josh-hutcherson-shanley-caswell-detention-311584|newspaper=Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dickson|یەکەم=Evan|ڕێکەوت=١٣ی نیسانی ٢٠١٢|سەردێڕ=Shanley Caswell Talks 'Detention', The ADD Generation And 'The Warren Files'|ناونیشان=http://bloody-disgusting.com/news/224801/interview-shanley-caswell-talks-detention-the-add-generation-and-the-warren-files/|ئیش=Bloody Disgusting}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Harman|یەکەم=Harout|ڕێکەوت=٩ی شوباتی ٢٠١٢|سەردێڕ=Hayley McFarland and Shanley Caswell Join The Warren Files|ناونیشان=http://www.movieweb.com/news/hayley-mcfarland-and-shanley-caswell-join-the-warren-files|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130304184419/http://www.movieweb.com/news/hayley-mcfarland-and-shanley-caswell-join-the-warren-files|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئازاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ئیش=MovieWeb}}</ref> لە کاتێکدا لە قۆناغی ئامادەییدا بوو، پەیوەندی بە "سەرچاوەی ھەرزەکاران"ەوە کرد، کە تیپێکی شانۆیییە کە گرنگی بە پەروەردەکردنی کۆمەڵگەی ھەرزەکاران دەدات لەسەر پرسە کۆمەڵایەتییەکان. ئەو لە ساڵی ٢٠٠٧دا ڕووی لە لۆس ئەنجلۆس کرد بۆ ئەوەی زیاتر کاری خۆی بکات، لەوێ چەندین ڕۆڵی میوانی بینی. یەکەم بەرھەمی لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا مۆدێلکردنی بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠١٢|سەردێڕ=BEAUTY INTERVIEW: SHANLEY CASWELL|ناونیشان=http://hydrogen-mag.com/archives/2254|ئیش=Hydrogen magazine|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160216005931/http://hydrogen-mag.com/archives/2254|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەروەھا لە ئەنترۆپۆلۆژیای کولتووری لە زانکۆی یو سی ئێڵ ئەی لێکۆڵینەوەی کرد.<ref name="marr">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Marr|یەکەم=Madeleine|سەردێڕ=Fame is calling for 'Detention' star Shanley Caswell|ناونیشان=http://www.miamiherald.com/2012/04/12/2742828/fame-is-calling-for-detention.html|newspaper=Miami Herald|ڕێکەوت=١٢ی نیسانی ٢٠١٢}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن}} {{پۆلی کۆمنز|Shanley Caswell}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩١]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرە مناڵە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] s9rlix8x5jhcgxxidgr5eur9bkyienx 0 246001 1669710 1583969 2026-09-18T01:38:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1669710 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''شازادە پیچ''' کە بە '''شازادە تۆدستۆڵیش''' ناسراوە ({{بە ئینگلیزی |Princess Peach}}) کەسایەتیی خەیاڵیی ناوەندی زنجیرەی [[جیھانی سووپەر ماریۆ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=News Release: Nov. 30, 2022 "Illumination and Nintendo Announce Second Trailer and the Japanese voice cast for The Super Mario Bros. Movie" |ناونیشان=https://www.nintendo.co.jp/corporate/release/en/2022/221130.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Nintendo Co. , Ltd. |زمان=en}}</ref> ئەو فەرمانڕەوای شانشینی قارچکە و زۆرجار خۆی دەبینێتەوە کە پێویستی بە ڕزگارکردنە لەلایەن ماریۆ و لویجی. سەرەڕای ئەوەی لە زۆرێک لە یارییەکاندا کچێکی بێزارکەرە، بەڵام شازادە پیچ وەک زیرەک و دڵسۆز و ئیمکانات نیشان دەدرێت.<ref name="Mario Missing">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.behindthevoiceactors.com/video-games/Mario-Is-Missing/|سەردێڕ=Mario Is Missing!|وێبگە=Behind The Voice Actors|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی شوباتی ٢٠٢١}}</ref><ref name="Jessica Chisum">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Jessica Chisum|ناونیشان=https://toposwopetalent.com/talent/7604/jessica-chisum/|بڵاوکەرەوە=Topo Swope Talent Agency|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢١}}</ref><ref name="Hotel Mario">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.behindthevoiceactors.com/video-games/Hotel-Mario/|سەردێڕ=Hotel Mario|وێبگە=Behind The Voice Actors|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی شوباتی ٢٠٢١}}</ref> شازادە پیچ جگە لە ڕۆڵی شازادە، بە خۆشەویستی بۆ نانەواخانە و باخداری ناسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=GOGOマリオ!!とは (ゴーゴーマリオとは) [単語記事]|ناونیشان=https://dic.nicovideo.jp/id/5386650|وێبگە=ニコニコ大百科|زمان=ja|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئازاری ٢٠٢١|وتەگێڕانەوە="その歌が評判が良かったため、さらに谷山浩子がその歌詞を一部変更と間奏中にナレーションを追加して歌った。ただし、プリンセスピーチ名義で発売されているのと、本人のアルバムにも収録されていなかったりする。" "The song was so well received that Hiroko Taniyama made some changes to the lyrics and added narration during the interlude. However, since it was released under the name of Princess Peach, it may not have been recorded on his own album."}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=「マリオ」BGMがカラオケに！「GO GO マリオ!!」JOYSOUNDで配信決定、映像にも注目|ناونیشان=https://www.inside-games.jp/article/2015/11/30/93508.html|وێبگە=インサイド|زمان=ja|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئازاری ٢٠٢١|وتەگێڕانەوە="ボーカルは谷山浩子氏が謎の歌手「プリンセス・ピーチ」名義で担当するという、驚きの展開を見せました。""Hiroko showed a surprise that she would be in charge of the mysterious singer Princess Peach."}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=7P-1002 {{!}} Super Mario Brothers GO GO Mario!! Princess Peach – VGMdb|ناونیشان=https://vgmdb.net/album/11385|وێبگە=vgmdb.net|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئازاری ٢٠٢١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=July 2015|یەکەم=GamesRadar 13|سەردێڕ=How Nintendo's most famous castle changed Mario forever|ناونیشان=https://www.gamesradar.com/nintendos-most-famous-castle-mario/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=gamesradar|ڕێکەوت=١٣ی تەممووزی ٢٠١٥}}</ref> لە چەندین یاریی وەرچەرخاندا بەشداری کردووە و کارەکتەری بەناوبانگی زنجیرەی ماریۆیە. بەدرێژایی ساڵان شازادە پیچ بووەتە کەسایەتییەکی ئایکۆنی لە بواری یاریکردندا و لەلایەن ھەوادارانی زنجیرەکە خۆشەویستە. پەیوەندییەکانی لەگەڵ [[سووپەر ماریۆ]] و لویجی، ھەروەھا کارلێکەکانی لەگەڵ کارەکتەرەکانی دیکەی شانشینی قارچک، بەشدارییان کردووە لە ناوبانگێکی بەردەوامی دایە.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|سەردێڕ=Why Nintendo should make a 'Princess Peach' game|ناونیشان=https://ew.com/article/2015/09/18/nintendo-super-mario-princess-game/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|magazine=Entertainment Weekly}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Princess Peach Gets A Switch Game After Stealing The Show In The Movie |ناونیشان=https://kotaku.com/princess-peach-game-switch-mario-rpg-nintendo-direct-1850559777 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=Kotaku |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Brian |ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Princess Peach Showtime launches for Switch in March 2024 |ناونیشان=https://nintendoeverything.com/princess-peach-showtime-launches-for-switch-in-march-2024/ |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=Nintendo Everything |زمان=en}}</ref> ھەروەھا شازادە پیچ بە جلی پەمەیی ئایکۆنی و تاجەکەی ناسراوە، ھەروەھا بە چەترە واژووکراوەکەی کە زۆرجار ھەم بۆ بەرگری و ھەم بۆ گواستنەوە بەکاریدەھێنێت. زۆرجار وەک کارەکتەری بەڕێز و ڕەسەن وێنا دەکرێت، کە ڕەفتارێکی نەرم و نیان و ھەستێکی بەھێزی بەزەیی ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ryan|یەکەم=Joal|سەردێڕ=30 best female video game characters, ranked|ناونیشان=https://www.cnet.com/pictures/20-best-female-video-game-characters-ever-ranked/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=CNET}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Loveridge|یەکەم=Sam|ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠١٦|سەردێڕ=Most iconic female game characters of all time, ranked|ناونیشان=https://www.digitalspy.com/videogames/a803948/most-iconic-female-game-characters-of-all-time-ranked/ |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Digital Spy}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧|سەردێڕ=More Than A Damsel In Distress: 15 Awesome Things You Didn't Know About Princess Peach|ناونیشان=https://www.thegamer.com/more-than-a-damsel-in-distress-15-awesome-things-you-didnt-know-about-princess-peach/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=TheGamer}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی شوباتی ٢٠١٧|سەردێڕ=15 Things You Didn't Know About Princess Peach|ناونیشان=https://screenrant.com/super-mario-princess-peach-facts-trivia/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=ScreenRant|وتەگێڕانەوە="This little factoid might not be too surprising – after all, Princess Peach has been in the world of Mario since 1985. However, it’s still worth mentioning that Peach is officially the female character who has been in the most games"}}</ref> لە ساڵانی ڕابردوودا شازادە پیچ وەک کارەکتەری چالاکتر و سەربەخۆتر وێنا کراوە، ڕۆڵێکی چالاکتری لە [[کایە]]کاندا وەرگرتووە و تەنانەت بووەتە کارەکتەری یاریکردن لە ھەندێک ناونیشاندا. ئەم گۆڕانکارییە لە وێناکردنیدا لەلایەن ھەوادارانەوە پێشوازییەکی باشی لێکرا، چونکە ڕێگەی پێدەدات خاڵە بەھێز و تواناکانی خۆی پیشان بدات لە دەرەوەی کچێک کە لە ناڕەحەتیدایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kurland |یەکەم=Daniel |ڕێکەوت=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=10 Ways Super Mario 64 Changed The Lore Of The Series |ناونیشان=https://www.cbr.com/super-mario-64-series-lore-changes-nintendo/ |ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=CBR |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Phillips |یەکەم=Tom |ڕێکەوت=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Shigeru Miyamoto said no to a Wario-style Princess Peach |زمان=en |ئیش=Eurogamer.net |ناونیشان=https://www.eurogamer.net/shigeru-miyamoto-said-no-to-a-wario-style-princess-peach |ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> جگە لە دەرکەوتنی لە یارییە ڤیدیۆیییەکان، شازادە پیچ لە چەندین شێوەی میدیاییدا بەشداری کردووە، لەوانە بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنەکان، [[کۆمیک]] و کاڵا بازرگانییەکان. بوونی لە چاندی باودا پێگەی خۆی وەک یەکێک لە ناسراوترین و خۆشەویستترین کارەکتەرەکانی جیھانی یاریکردن چەسپاندووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Shigeru Miyamoto – Mario 20th Anniversary Interview |ناونیشان=https://shmuplations.com/mario20th/ |ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=shmuplations |زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |دوایین=Peckham |یەکەم=Matt |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٣ |سەردێڕ=Exploring Super Mario 3D World with Its Development Team |زمان=en-US |ئیش=Time |ناونیشان=https://techland.time.com/2013/06/14/exploring-super-mario-3d-world-with-its-development-team/ |ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ |issn=0040-781X |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231209233702/https://techland.time.com/2013/06/14/exploring-super-mario-3d-world-with-its-development-team/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بۆیە شازادە پیچ کەسایەتییەکی خۆشەویست و کاریگەرە لە جیھانی یاریکردندا، بە میھرەبانی و زیرەکی و خۆڕاگری ناسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=MB|یەکەم=Frankie|ڕێکەوت=١٠ی ئایاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=Super Princess Peach, un alegre cambio de papeles para la serie de Mario Bros. con buenos cimientos para una secuela|ناونیشان=https://www.vidaextra.com/aventura-plataformas/super-princess-peach-alegre-cambio-papeles-para-serie-mario-bros-rebosante-magia-nintendera|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Vidaextra|زمان=es}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Portable Plumber: The Complete History of Mario in Handheld Games|ناونیشان=https://www.complex.com/pop-culture/2011/11/portable-plumber-the-complete-history-of-mario-in-handheld-games/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Complex|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191110123345/https://www.complex.com/pop-culture/2011/11/portable-plumber-the-complete-history-of-mario-in-handheld-games/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەو بەردەوامە لە بوون بە سەرچاوەی ئیلھام بۆ ھەوادارانی لە ھەموو تەمەنێکدا و وەک بەشێکی دانەبڕاو لە زنجیرەی سوپەر ماریۆ دەمێنێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=Nintendo's Revised History Of Super Mario Bros.|ناونیشان=https://www.kotaku.com.au/2010/12/nintendos-revised-history-of-super-mario-bros/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Kotaku Australia|زمان=en-AU|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی شوباتی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210228011346/https://www.kotaku.com.au/2010/12/nintendos-revised-history-of-super-mario-bros/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Parkin|یەکەم=Jeffrey|ڕێکەوت=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=How to unlock all playable characters in Super Mario Run|ناونیشان=https://www.polygon.com/super-mario-run/2016/12/21/14040626/how-to-unlock-luigi-peach-toad-toadette-playable-characters|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Polygon}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان|٢}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|مێژوو|شەڕ|کۆمەڵگا|سیاسەت|ژن|ژاپۆن}} {{پۆلی کۆمنز|Princess Peach}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:کارەکتەرە مێینەکان لە یارییە ڤیدیۆییەکان]] r9200yih4syf3useuawgot442feo0c6 0 246027 1669748 1656806 2026-09-18T04:37:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669748 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی دەسەڵاتدار |office = [[خانمی یەکەمی عێراق]] |predecessor = سەرباخ ساڵح |president = [[لەتیف ڕەشید]] |termstart = ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ |termend = ١٢ی نیسانی ٢٠٢٦ |birth_date = ١٩٥٤ |birth_place = سابوونکاران، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[شانشینی عێراق]] (لە ئێستادا [[ھەرێمی کوردستان]]) |nationality = [[کورد]] |spouse = [[لەتیف ڕەشید]] |children = ٣ |relations = [[ھێرۆ ئیبراھیم ئەحمەد|ھێرۆ]] (خوشک){{ھن}}[[جەلال تاڵەبانی]] (مێردەخوشک) |party = [[پەڕگە:Flag of PUK.png|22px]] [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] |image= شاناز ئیبراھیم ئەحمەد.jpg }} '''شاناز ئیبراھیم ئەحمەد''' (لەدایکبووی ١٩٥٤) [[سیاسەتوان]] و [[نووسەر]]ێکی [[کورد]]ە. ئەو ھاوسەری [[لەتیف ڕەشید]]، سەرۆک کۆماری پێشووی عێراقە کە بەھۆیەوە لە ٢٠٢٢ ھەتا ٢٠٢٦ [[خانمی یەکەمی عێراق]] بووە. شاناز کچی [[ئیبراھیم ئەحمەد]] و خوشکی خانمی یەکەمی پێشووی عێراق، [[ھێرۆ ئیبراھیم ئەحمەد]]ە. ئەو ھەروەھا توانای قسەکردن بە زمانەکانی [[کوردی]]، [[عەرەبی]]، [[فارسی]] و [[ئینگلیزی]] ھەیە. == سەرەتای ژیان == شاناز ئیبراھیم ئەحمەد لە ساڵی ١٩٥٤ لە ناوچەی سابوونکاران لە [[پارێزگای سلێمانی]] لەدایک بوو. ئەو کچی [[ئیبراھیم ئەحمەد|ئیبراھیم ئەحمەد]]، نووسەر و سیاسەتوانی باڵای [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] و گەلاوێژ ساڵح فەتاحە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=صاحبة النقد الجريء.. شاناز ابراهيم احمد سيدة العراق الأولى|ناونیشان=https://shafaq.com/ar/%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%A9/%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%B1%D9%8A-%D8%B4%D8%A7%D9%86%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%8A%D9%85-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B3%D9%8A%D8%AF%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D8%A7%D9%84-%D9%88%D9%84%D9%89|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|agency=Shafaq News|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> ئەو ھاوسەرگیری لەگەڵ [[لەتیف ڕەشید]]، سەرۆک کۆماری پێشووی [[عێراق]] کردووە و خاوەنی دوو کوڕ و کچێکن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=ئابی ٢٠١٧|سەردێڕ=Cirriculum Vitae|ناونیشان=http://latifrashid.iq/wp-content/uploads/2017/08/C.V.-En.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221016201846/http://latifrashid.iq/wp-content/uploads/2017/08/C.V.-En.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=The first lady of Iraq .. Who is "Shanaz Ibrahim Ahmed" &#124; Arab and world|ناونیشان=https://news.trenddetail.com/middleeast/186329.html}}</ref> == ژیانی پیشەیی == لە کاتێکدا شاناز ھەرگیز وەک «[[ھێرۆ ئیبراھیم ئەحمەد|ھێرۆ]]»ی خوشکی و [[جەلال تاڵەبانی]]ی ئاوەڵزاوای بەشداری لە بەرگریی چەکداریدا نەکرد دژی [[سەددام حوسێن]]، ئەو لە ڕێگەی کۆکردنەوەی پارە، لۆبیکردن، بەرزکردنەوەی ھۆشیاریی [[نێونەتەوەیی (ڕوونکردنەوە)|نێونەتەوەیی]]، و ڕێکخستنی کۆبوونەوە سیاسییەکانەوە بەشێکی سەرەکی بوو لە ھەوڵەکان لە دەرەوەی وڵات. ئەو ھەروەھا پێشەنگایەتیی ھەوڵە مرۆیییەکانی دەکرد، لە کاتێکدا ھاوسەرەکەی یەکێک بوو لە کەسایەتییە دیارەکانی [[ئۆپۆزسیۆن]]ی سیاسیی [[عێراق]] لە تاراوگە. دوای [[ڕاپەڕین]]ی ١٩٩١ی کورد، یەکەم [[جەنگی کەنداو]]، و سەپاندنی سزاکان بەسەر عێراقدا، شاناز لەگەڵ خوشکەکەی [[ھێرۆ ئیبراھیم ئەحمەد]] [[ڕێکخراوی منداڵپارێزی کوردستان]]ی دامەزراند، کە ڕێکخراوێکی مرۆیی ناحکوومییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Goudsouzian |یەکەم=Tanya |سەردێڕ=Hero Ibrahim Ahmad: The original female Peshmerga |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/program/women-make-change/2015/10/29/hero-ibrahim-ahmad-the-original-female-peshmerga |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Al Jazeera |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی ئایاری ٢٠٢٤|سەردێڕ=Shanaz Ibrahim Ahmed: A Journey of Resilience from Refugee to First Lady - |ناونیشان=https://islamicvoice.com/muslim-world/shanaz-ibrahim-ahmed-a-journey-of-resilience-from-refugee-to-first-lady/ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|زمان=en-US}}</ref> ئەمڕۆ، منداڵپارێزی کوردستان سپۆنسەری سەرەکیی ناوەندێکی چالاکیی منداڵانە لە [[کەمپی عەربەت]] لە دەوروبەری [[سلێمانی]]، کە نزیکەی ١٠،٠٠٠ پەنابەر لەخۆدەگرێت، نیوەیان [[منداڵ]]ن، کە لە ساڵی ٢٠١٣وە لە تووندوتیژییەکانی وڵاتی دراوسێ [[سووریا]] ھەڵاتوون.<ref name="auto">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.newarab.com/video/iraqs-first-lady-marks-anfal-genocide-memorial-speaking-gaza |سەردێڕ=Iraq's First Lady Marks Anfal Genocide Memorial Speaking in Gaza |ڕێکەوت=٢٠٢٤ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260330041105/https://www.newarab.com/video/iraqs-first-lady-marks-anfal-genocide-memorial-speaking-gaza |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> شاناز لە کانوونی دووەمی ٢٠٠٠دا دەزگای پەخشی [[کوردسات]]ی دامەزراند. ئەو ھەروەھا دەزگای ئیبراھیم ئەحمەدی دامەزراند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Demirtaş: I am honored to receive the Ibrahim Ahmed Award‌ |ناونیشان=https://pukmedia.com/EN/Details/73512 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=pukmedia.com |زمان=en}}</ref> ئەو لەگەڵ ھاوسەرەکەیدا، کۆکەرەوەی بەرھەمە ھونەرییە عێراقی، کوردی و نەریتییەکانە. بەشێک لە کۆمەڵە زەبەلاحەکەیان لە گەلەریی زاموا و گەلەریی [[لەتیف ڕەشید]] لە [[سلێمانی]] نمایشکراوە. ئەو ھەروەھا کار لەسەر پاراستنی شوێنەوار و نۆژەنکردنەوەی چەندین شوێنی سەردەمی [[عوسمانی]] دەکات، بەتایبەتی لە ناوچە کوردییەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Saya |یەکەم=Bapak |ڕێکەوت=١٢ی تەممووزی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Iraq’s First Lady issues desperate appeal over Turkish invasion |ناونیشان=https://medyanews.net/iraqs-first-lady-issues-desperate-appeal-over-turkish-invasion/ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Medya News |زمان=en-GB}}</ref> == سەرچاوەکان == {{Reflist}} {{تووڵی دەروازە|ژن|سیاسەت|کوردستان|عێراق|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:سیاسییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٤]] [[پۆل:سیاسەتمەدارانی سەدەی ٢١ەمی عێراق]] [[پۆل:ژنانی سیاسیی کورد]] i6dkqfzgc785hxcy86qtua8c4vab4ar 0 246271 1669872 1508985 2026-09-18T10:36:57Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مۆسیقا-کۆلکە، کەنەدا-کۆلکە) 1669872 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''شاون مێندز''' ناوی تەواوی شاون پیتەر ڕاول مێندێس [[زمانی پورتوگالی|پورتوگالیە]]: (لەدایکبووی ٨ی ئابی ١٩٩٨) گۆرانیبێژ و ئاوازدانەرێکی [[کەنەدا|کەنەدییە]]. لەساڵی ٢٠١٣ ناوبانگی بەدەستهێنا، کاتێک کەڤەری گۆرانییەکانی لە پلاتفۆرمی هاوبەشکردنی ڤیدیۆی ڤاین بڵاوکردەوە. ساڵی دواترسەرنجی بەڕێوەبەری هونەرمەند ئەندرۆ گێرتلەر و ئایلاند ڕیکۆردز ئەی ئەند ئاڕ زیگی چاریتۆنی ڕاکێشا، ئەمەش وایکرد گرێبەستێک لەگەڵکۆمپانیای تۆمارکردن واژۆ بکات. یەکەم ئەلبوومی EP ی مێندێس کە ناوی خۆی لێناوە لە ساڵی ٢٠١٤ بڵاوکرایەوە، دواتر یەکەم ئەلبوومیستۆدیۆیی بەناوی Handwritten لە ساڵی ٢٠١٥، دەستنووس بۆ یەکەمجار لە لوتکەی بیلبۆرد ٢٠٠ی ئەمریکیدا دەرکەوت، ئەمەش وایکردمێندێس یەکێک بێت لەو پێنج هونەرمەندەی کە پێش تەمەنی ١٨ ساڵی لە پلەی یەکەمدا دەرکەوێت.  گۆرانیی "Stitches" لە بەریتانیاگەیشتە پلەی یەکەم و لە ئەمریکا و کەنەدا گەیشتە 10 باشترین. هەروەها دووەم ئەلبوومی مێندێس بەناوی Illuminate (2016) لە پلەی یەکەمی ئەمریکا دەرکەوت، گۆرانییەکانی "Treat You Better" و "There's Nothing Holdin' Me Back" گەیشتنە 10 باشترین ئەلبوومی چەند وڵاتێک. سێیەم ئەلبوومی ستۆدیۆیی کە ناوی خۆیلێناوە (٢٠١٨) بە تاکە گۆرانی سەرەکی "لە خوێنمدا" پشتگیری کرا<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Shawn Mendes|ڕێکەوت=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Shawn_Mendes&oldid=1188458055|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref>. یەکەم دەرکەوتنی ئەلبوومی ژمارە یەک لە ئەمریکا بووە هۆی ئەوەیمێندێس ببێتە سێیەم گەنجترین هونەرمەند کە سێ ئەلبوومی ژمارە یەک بەدەستبهێنێت. لە ساڵی ٢٠١٩ گۆرانییە بەناوبانگەکانی "If I Can't Have You" و "Señorita"ی بڵاوکردەوە، کە دووەمیان گەیشتە لوتکەی ڕیزبەندی ئەمریکی Billboard Hot 100. چوارەمینئەلبوومی ستۆدیۆیی بە ناوی Wonder (2020) بووە گەنجترین هونەرمەندی پیاو تا ئێستا بە چوار ئەلبوومی ستۆدیۆیی لە پلەی یەکەمیبیلبۆرد ٢٠٠. لەنێو خەڵاتەکانیدا<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Shawn Mendes|ڕێکەوت=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Shawn_Mendes&oldid=1188458055|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref>، مێندێز 13 خەڵاتی SOCAN و 10 خەڵاتی مۆسیقای MTV Europe و هەشت خەڵاتی جونۆ و هەشت خەڵاتیiHeartRadio MMVA و دوو خەڵاتی مۆسیقای ئەمریکی بەدەستهێناوە<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Shawn Mendes|ڕێکەوت=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Shawn_Mendes&oldid=1188458055|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref>، هەروەها سێ پاڵێوراوی بۆ خەڵاتی گرامی و یەک پاڵێوراوی بۆخەڵاتی بەریتانیا وەرگرتووە<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Shawn Mendes|ڕێکەوت=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Shawn_Mendes&oldid=1188458055|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref>. لە ساڵی ٢٠١٨دا ماڵپەڕی تایم بە یەکێک لە ١٠٠ کەسە کاریگەرەکانی جیهان لە بەرنامەی ساڵانەی خۆیانناوی بردووە == ژیانی سەرەتای == شۆن پیتەر ڕاول مێندێز لە ٨ی ئابی ١٩٩٨ لە شاری پیکەرینگ لە ویلایەتی ئۆنتاریۆ لەدایکبووە، کوڕی دایکی ئینگلیزی کارێن (لەدایکبوویڕیمنت) و باوکی پورتوگالی مانوێل مێندێزە. دایکی بریکاری خانووبەرەیە، باوکی بازرگانێکی خەڵکی ئەلگارڤە و پێداویستیەکانی باڕ وچێشتخانە لە تۆرۆنتۆ دەفرۆشێت. خوشکێکی بچووکی هەیە بە ناوی عالیە. لە خێزانێکی ئایینیدا گەورە بووە، و لەگەڵ یانەی پیکەرینگ ئێفسی یاری تۆپی پێی لاوانی کردووە. مێندێس لە مانگی حوزەیرانی ٢٠١٦ لە قوتابخانەی ناوەندی پاین ڕیج دەرچووە،<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Shawn Mendes|ڕێکەوت=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Shawn_Mendes&oldid=1188458055|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Shawn Mendes|ڕێکەوت=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Shawn_Mendes&oldid=1188458055|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref>لەوێ یاری هۆکیسەهۆڵ و تۆپی پێی کردووە، پەیوەندی بە یانەی گلی لە قوتابخانەی ئامادەییەوە کردووە، و ئامادەبوونی لەسەر شانۆی لە وانەکانی نواندندامەشق کردووە (لە کاتێکدا وەک شازادە چارمینگ سەرکردایەتی کردووە). هەروەها ئاودیشنی بۆ کەناڵی دیزنی لە تۆرۆنتۆ کردووە.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Shawn Mendes|ڕێکەوت=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Shawn_Mendes&oldid=1188458055|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|دەیەی ٢٠١٠|کەنەدا|مۆسیقا}} {{پۆلی کۆمنز|Shawn Mendes}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} {{کەنەدا-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٨]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی کەنەدی]] [[پۆل:ئەکتەری دەنگی پیاوی کەنەدی]] [[پۆل:کەنەدییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی پۆپی کەنەدی]] [[پۆل:مۆسیقاژەنە پۆپە مناڵەکان]] [[پۆل:میوزیکژەنە سەماکەرە-پۆپەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی شۆرتی]] db8f8m2tduq3wpcyrliqybivbqeb26c 0 246291 1669713 1402320 2026-09-18T01:39:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1669713 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Prince Harry in April 2018 (cropped).jpg|وێنۆک|شازادە هاری لە ٢٠١٨]] '''شازادە هاری'''، گەورەی  [[ساسێکس]], (هێنری چارڵز ئەلبێرت دەیڤد؛ لەدایکبووی ١٥ی ئەیلوولی ١٩٨٤)ئەندامی بنەماڵەی شاهانەی [[بەریتانیای مەزن|بەریتانیایە]]. هاری کوڕی بچووکەکەی شا [[چارڵسی سێیەم|چارڵزی سێیەم]] و [[شازادە دایانا|دیانا شازادەی]] [[وێڵز|وێڵزە]]. هاری لە قوتابخانەی وێزەربی و قوتابخانەی لودگرۆڤ و کۆلێژی ئیتۆن خوێندوویەتی، مەشقی ئەفسەری سوپای لە ئەکادیمیای سەربازی شاهانەی ساندهێرس تەواو کردووە<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Prince Harry, Duke of Sussex|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Prince_Harry,_Duke_of_Sussex&oldid=1190556691|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref>. وەک کۆرنێتێک لە یانەی بلوز و ڕۆیاڵز ڕاسپێردرا و بۆ ماوەیەکی کاتی لەگەڵ ویلیامی برا گەورەکەیدابەشداری کرد. هاری لە دوو بۆنەدا بە جیا لە ئەرکی چالاکدا لە ئەفغانستان جێگیرکرابوو؛ یەکەمیان لە ساڵانی ٢٠٠٧-٢٠٠٨ بوو بۆ ماوەیدە هەفتە لە پارێزگای هێلمەند. دووەمیان بۆ ماوەی بیست هەفتە بوو لە ساڵی ٢٠١٢-٢٠١٣ لەگەڵ فەیلەقی ئاسمانی سوپای ئەمریکا.هاری بە ئیلهام وەرگرتن لە یارییەکانی جەنگاوەر لە ئەمریکا، لە ساڵی ٢٠١٤ وەک پاترۆنی دامەزرێنەر یارییەکانی ئینڤیکتوسی دەستپێکردو ئێستاش بە شێوەیەکی ناشاهانە بەشداری دەکات. دوای دوو ساڵ، شانبەشانی ویلیامی برای و کاترینی خوشکەزای، هاری بە هاوبەشیهەڵمەتی هۆشیاری تەندروستی دەروونی بڵاو کردەوە . لە ساڵی ٢٠١٨ هاری پێش هاوسەرگیری لەگەڵ ئەکتەری ئەمریکی مێگان مارکل کرا بە گەورەی شاری ساسێکس. دوو منداڵیان هەیە بەناوەکانی ئارچی و لیلیبێت. هاری و مێگان لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٢٠ دەستیان لە پۆستی شاهانەی کار کێشایەوە، ڕوویان لە باشووریکالیفۆرنیا کرد کە زێدی میگانە، هەروەها کۆمپانیای Archewell Inc. یان دامەزراند کە بنکەکەی لە شاری بێڤەرلی هیڵزە لە ڕێکخراوەبازرگانییە قازانجخوازەکان و قازانج نەویستەکان (خێرخوازی). لە مانگی ئازاری ساڵی ٢٠٢١، هاری لەگەڵ میگان و هاری بۆ ئۆپرادانیشت، کە چاوپێکەوتنێکی تەلەفزیۆنی ئەمریکی زۆر بەناوبانگ بوو لەگەڵ هاوسەرەکەی و ئۆپرا وینفری. ئەو دوو هاوسەرە فیلمی هاری ومێگانیان بڵاوکردەوە کە دۆکیۆمێنتارییەکی نێتفلێکسە و لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ پەخشکرا<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Prince Harry, Duke of Sussex|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Prince_Harry,_Duke_of_Sussex&oldid=1190556691|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref>. == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|شەڕ|شانشینی یەکگرتوو}} {{پۆلی کۆمنز|Prince Harry, Duke of Sussex}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤]] [[پۆل:شازادە بەریتانییەکان]] [[پۆل:دوور لە وڵاتانی ئینگلیز لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:زیندووان]] 5vn04ogw9ew3lg2kttufm48gzx3ql54 0 246730 1669711 1508890 2026-09-18T01:38:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1669711 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Duke of Gloucester visits Dudley borough (cropped).jpg|وێنۆک|'''شازادە ڕیچارد گەورەی گلۆستێر''']] '''شازادە ڕیچارد گەورەی گلۆستێر''' (ڕیچارد ئەلێکساندەر واڵتەر جۆرج؛ لەدایکبووی ٢٦ی ئابی ١٩٤٤) ئەندامی [[خێزانی شاهانەی بەریتانیایە|بنەماڵەی شاهانەی بەریتانیایە. کوڕ]]<nowiki/>ی دووەمی شازادە هێنری دوکی گلۆستێر و شازادە ئەلیس دوچێسی گلۆستێر و بچووکترینی نۆ نەوەکانی [[شا جۆرج پێنجەم]] و [[شاژن مێرییە]]. لە هێڵی جێنشینی بۆ سەر تەختی بەریتانیا لە پلەی ٣١دایە<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Prince Richard, Duke of Gloucester|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Prince_Richard,_Duke_of_Gloucester&oldid=1191333471|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref>، هەروەها بەرزترین کەسە لە لیستەکەدا کە نەوەی جۆرج شەشەم نییە کە مامی بووە. لە کاتی لەدایکبوونیدا پلەی پێنجەمی ڕیزبەندی بۆ تەختی پاشایەتی بووە.شازادە ڕیچارد وەک تەلارسازێک کاری کردووە تا مردنی برا گەورەکەی ویلیام، وای لێکرد لە هێڵی ڕاستەوخۆدا بێت بۆ ئەوەی دوکایەتی باوکی لە گلۆستێر بە میرات بگرێت، کە لە ساڵی ١٩٧٤دا وەریگرت، لە ٨ی تەمموزی ١٩٧٢ لەگەڵ بیرگیت ڤان دیورس هێنریکسن هاوسەرگیری کرد، خاوەنی سێ منداڵن . == ژیانی سەرەتای == شازادە ڕیچارد لە ٢٦ی ئابی ١٩٤٤ کاتژمێر ١٢:١٥ خولەکی شەو لە خانەی بەساڵاچووانی سانت ماتیۆس لە شاری نۆڕثامپتۆن لەدایک بووە، کوڕی دووەمی شازادە هێنری دوکی گلۆستێر و ئەلیس دوچێسی گلۆستێر بووە. باوکی کوڕی سێیەمی شا جۆرج پێنجەم و شاژنە مەریەم بووە. دایکی سێیەم کچی دوکی حەوتەمی بوکلوچ و خاتوون مارگریت بریجمان بوو<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Prince Richard, Duke of Gloucester|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Prince_Richard,_Duke_of_Gloucester&oldid=1191333471|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref>. لە کاتی لەدایکبوونیدا، لە ڕیزبەندی دووەمی دوکایەتی باوکیدا، لە دوای برا گەورەکەی، شازادە ویلیامی گلۆستێر، کە بە هەڵە لە ساڵی ١٩٧٢دا کوژرا پێش ئەوەی نازناوەکە بە میرات بگرێت و هیچ منداڵێکی تایبەتی خۆی هەبێت. ڕیچارد لە ٢٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٤ لە کۆشکی شاهانەی هەموو پیرۆزەکان لە پارکە گەورەکەی ویندسۆر لەلایەن قەشە سەرەکییەکەی خانەنشینکراوی کانتربێری<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Prince Richard, Duke of Gloucester|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Prince_Richard,_Duke_of_Gloucester&oldid=1191333471|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref>، کۆسمۆ گۆردۆن لانگ، مەعمودی وەرگرت. کاتێک ڕیچارد تەمەنی چوار مانگ بوو، لەگەڵ دایک و باوکیدا ڕۆیشت بۆ ئوسترالیا، باوکی لە ساڵی ١٩٤٥ تا ١٩٤٧ وەک پارێزگاری گشتی کاری کردووە، خێزانەکە لە ساڵی ١٩٤٧ گەڕانەوە بۆ بارنوێڵ مانۆر، ڕیچارد زۆربەی تەمەنی منداڵی لەوێ بەسەر بردووە. == خوێندن و پیشە == خوێندنی سەرەتایی شازادە ڕیچارد لە ماڵەوە بوو، لە ژێر ڕێنمایی ڕۆزالین ڕامیرێز، کە هەروەها مامۆستای شای گەنجی فەیسەڵی دووەمی عێراق بوو؛ دواتر لە قوتابخانەی ویلسلی هاوس لە برۆدستایرز و کۆلێژی ئیتۆن خوێندوویەتی. لە ساڵی ١٩٦٣ لە کۆلێژی ماگدالین لە کامبریج بڕوانامەی دەرچووی بەدەستهێناوە و لەوێ تەلارسازی خوێندووەتەوە، لە مانگی حوزەیرانی ١٩٦٦ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە هونەر بەدەستهێناوە، وەک لە کامبریجدا نەریتە، ئەمە لە ساڵی ١٩٧١ پلەی ماجستێر (کانتاب)ی بەدەستهێنا.لە ساڵی ١٩٦٦ شازادە ڕیچارد پەیوەندی بە گروپی پەرەپێدانی ئۆفیسەکانەوە کرد لە وەزارەتی بیناسازی گشتی و کارەکان بۆ ماوەی ساڵێک کاری کرداری. لە ساڵی ١٩٦٧ گەڕایەوە بۆ کامبریج و هەردوو بەشی بڕوانامەی دیپلۆمی تەلارسازی لە مانگی حوزەیرانی ١٩٦٩ تەواو کرد، لەگەڵ دەرچوون لە تاقیکردنەوەکانیدا بوو بە هاوبەشی پراکتیکی لەگەڵ کۆمپانیای هانت تۆمپسۆن ئەسۆشیەیتس، تەلارساز، لە لەندەن<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Prince Richard, Duke of Gloucester|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Prince_Richard,_Duke_of_Gloucester&oldid=1191333471|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref>. == سەرچاوەکان == <references /> {{پۆلی کۆمنز|Prince Richard, Duke of Gloucester}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|شانشینی یەکگرتوو}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٤]] [[پۆل:شازادە بەریتانییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] axj551x0hc95opwmg8pq8rbhqr64f1u 0 246806 1669712 1508891 2026-09-18T01:38:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1669712 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بنبەست|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Prince Carl Philip of Sweden 2012-12-18.jpg|وێنۆک|شازادە کارل فیلیپ، گەورەی ڤارملاند]] '''شازادە کارل فیلیپی سوید، گەورەی ڤارملاند''' (کارل فیلیپ ئێدمۆند بێرتیل؛ لەدایکبووی ١٣ی ئایاری ١٩٧٩) تاکە کوڕی شا کارل شازدەهەم گوستاف و شاژن سیلڤیایە. لە ساڵی ٢٠٢٢ەوە شازادە کارل فیلیپ لە پلەی چوارەمی هێڵی یەک لە دوای یەکدا دێت، دوای خوشکە گەورەکەی شازادەی جێنشین ڤیکتۆریا و شازادەی خوشکەزا و کچە خوداوەندەکەی ئیستێل و شازادە ئۆسکاری برازاکەی. لەگەڵ هاوسەرەکەی شازادە سۆفیا و سێ کوڕەکەی شازادە ئەلێکساندەر و شازادە گابرێل و شازادە جولیان لە ڤیلا سۆلباکن لە شاری دورگاردن لە ستۆکهۆڵم دەژین == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == شازادە کارل فیلیپ لە کۆشکی ستۆکهۆڵم لە سوید لە ١٣ی ئایاری ١٩٧٩ کاتژمێر ٠٧:٢٠ (CET) لەدایکبووە. <ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Prince Carl Philip, Duke of Värmland|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Prince_Carl_Philip,_Duke_of_V%C3%A4rmland&oldid=1190549511|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref>لە ٣١ی ئابی ١٩٧٩ لە کەنیسە شاهانە ئاوی وەرگرتووە، دایکی نیوەی بە ڕەچەڵەک ئەڵمانی و نیوەی بەڕازیلییە.کارل فیلیپ میراتگری تەختی سوید بوو (و بەم شێوەیە نازناوی شازادەی جێنشینی بەدەستەوە بوو) بۆ ماوەی حەوت مانگ، تا 1ی ژانویەی 1980 کاتێک گۆڕانکارییەک<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Prince Carl Philip, Duke of Värmland|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Prince_Carl_Philip,_Duke_of_V%C3%A4rmland&oldid=1190549511|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> لە دەستوورەکەدا هاتە بواری جێبەجێکردنەوە کە فەرمانی لەدایکبوونی سروشتی کردە بنەمای جێنشینی لەسەر تەخت، جێگەی گرتەوە بنەمای پریمۆجینیچەری ئەگناتیک. خوشکە گەورەکەی ڤیکتۆریا بووە میراتگر و شازادەی جێنشین، کارل فیلیپ بووە دووەمی ڕیزەکە.لە ماوەی ساڵانی ١٩٨٤-١٩٨٦، شازادە کارل فیلیپ لە قوتابخانەی پێش قوتابخانەی پەرستگای ڤاستەرلێد خوێندوویەتی. لە پاییزی ساڵی ١٩٨٦ لە شاری سمێدسلاتسکۆلان لە شاری برۆما دەستی بە خوێندن کردووە کە لە ئاستی منداڵان خوێندوویەتی. بۆ ئاستی ناوەندی، لە شاری Ålstensskolan لە برۆما خوێندوویەتی، لەوێشەوە، لە پاییزی ساڵی 1992، بۆ ئاستی باڵا لە Enskilda Gymnasiet لە ستۆکهۆڵم. لە پاییزی ساڵی ١٩٩٤ کارل فیلیپ ناوی خۆی لە قوتابخانەی کێنت تۆمار کرد. پاشان لە پرۆگرامێکی زانستیدا لە قۆناغی ناوەندیی لوندسبێرگس درێژە بە خوێندن دەدات. لە بەهاری ساڵی ١٩٩٩ دەرچووە، <ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Prince Carl Philip, Duke of Värmland|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Prince_Carl_Philip,_Duke_of_V%C3%A4rmland&oldid=1190549511|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref>لە ساڵانی ٢٠٠٧-٢٠٠٨، بۆ ماوەی ساڵێک لە قوتابخانەی دیزاینی ڕۆد ئایلەند خوێندنی گرافیک دیزاینی خوێندووە. شازادە کارل فیلیپ لە ساڵی ٢٠١١ خوێندنی لە بواری کشتوکاڵ و بەڕێوەبردنی گوندنشین لە زانکۆی زانستە کشتوکاڵییەکانی سوید لە شاری ئەلنارپ تەواو کرد.کارل فیلیپ تووشی ناڕێکی خوێندنەوە بووە، هەروەها شا کارل شانزەهەمی باوکی و شازادەی جێنشینی خوشکەکەی ڤیکتۆریا. == چالاکی و کاری خێرخوازیەکان == دامەزراوەی شازادە کارل فیلیپ و شازادە سۆفیا بە بۆنەی هاوسەرگیریی ئەو دوو هاوسەرە لە ساڵی ٢٠١٥ دامەزراوە، مەبەست لە دامەزراوەکە بەرپەرچدانەوەی قسەی ناشرین و قسەی ناشرینییە.لە ساڵی ٢٠١٣ جامی پێشبڕکێی شازادە کارل فیلیپ دامەزرا. ئامانجی جامی پێشبڕکێکان یارمەتیدانی ئەو گەنجانەیە کە بەهرەی کارتینگیان هەیە بۆ پێشکەوتن لەناو وەرزشەکەدا<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Prince Carl Philip, Duke of Värmland|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Prince_Carl_Philip,_Duke_of_V%C3%A4rmland&oldid=1190549511|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref>. شازادە لەگەڵ ئەکادیمیای شاهانەی سویدی زانستە ئەندازیاریەکان کۆمەڵێک سەردان بۆ کۆمپانیاکان ئەنجام دەدەن، بە گرنگیدان بە کاری داهێنەرانەی کۆمپانیاکان.شازادە کارل فیلیپ پاترۆنی چەندین ڕێکخراوی وەک کۆمەڵەی نیشتمانیی ناڕێکی خوێندنی سوید، کۆمەڵگەی ئابووری گوندنشین و کۆمەڵگە کشتوکاڵییەکانی سوید، یەکێتی نێودەوڵەتی بۆ پاراستنی سروشت، یانەی شاهانەی بەلەمی ماتۆڕ سویدی و چەند ڕێکخراوێکی دیکەیە. == سەرچاوەکان == <references /> {{پۆلی کۆمنز|Prince Carl Philip, Duke of Värmland}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فەڕەنسا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:زیندووان]] rc2x21s7u7lc1izkenhidsqojcziqor 0 246809 1669707 1555393 2026-09-18T01:38:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1669707 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥}} {{بنبەست|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Princess Madeleine EM1B1626 (34342166723).jpg|وێنۆک|شازادە مادلین، گەورەی هالسینگلاند و گاستریکلاند]] '''شازادە مادلینی سوید، گەورەی هالسینگلاند و گاستریکلاند''' (مادلین تێرێس ئەمێلی جۆزێفین؛ لەدایکبووی ١٠ی حوزەیرانی ١٩٨٢) کچە دووەم و منداڵی بچووکی شا کارل شازدەهەم گوستاف و شاژن سیلڤیایە. لەگەڵ لەدایکبوونیدا، لە ڕیزی یەک لە دوای یەک بۆ تەختی سوید پلەی سێیەمی بەدەستهێنا؛ لە ئێستادا، لە پلەی هەشتەمدایە<ref name=":0">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Princess Madeleine, Duchess of Hälsingland and Gästrikland|ڕێکەوت=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Princess_Madeleine,_Duchess_of_H%C3%A4lsingland_and_G%C3%A4strikland&oldid=1185813567|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref>. شازادە مادلین هاوسەرگیری لەگەڵ کریستوفر ئۆنیڵ، بازرگانی بەریتانی-ئەمریکی کردووە. خاوەنی سێ منداڵن بە ناوەکانی شازادە لیۆنۆر و شازادە نیکۆلاس و شازادە ئەدرین. == سەرەتای ژیان == مادلین لە 10ی حوزەیرانی 1982 کاتژمێر 19:05 CEST لە کۆشکی درۆتنینگۆڵم لەدایکبووە و ئەندامی بنەماڵەی شاهانەی سویدە و لا بنەماڵەی بێرنادۆتە. لە ٣١ی ئابی ١٩٨٢ لە کڵێسای کۆشکی شاهانە ناوی بردووە،<ref name=":0" /> دایک و باوکی ئامۆزای باوکی بوون کە شازادەی بۆماوەیی ساکس-کۆبۆرگ و گۆتا بوو، مامی دایکی والتەر ئێڵ سۆمەرلات، ئامۆزای باوکی لە لایەن باوکییەوە شازادە بێنێدیکت لە دانیمارک و لە لای باوکیەوە خاڵە شازادە کریستینا، خاتوو ماگنۆسۆن. مادلین نازناوی فەخری دوچێسی هالسینگلاند و گاستریکلاند پێبەخشرا. ئەوە یەکەمجار بوو لە سەرەتای سەدەی ١٧ (کاتێک ئەم جۆرە نازناوە هێشتا زیاتر لە ڕێزلێنان بوو) کە نازناوی دوکاڵی سویدی زیاتر لە پارێزگایەک لەخۆ بگرێت. هەردوو شاری هالسینگلاند و گاستریکلاند لەلایەن پارێزگای گاڤلیبۆرگەوە دەگرێتەوە. == خوێندن == لە ساڵی ١٩٨٥ تا ١٩٨٩، مادلین لە قوتابخانەی پێش قوتابخانەی پارێشی ڤێستەرلێد دەستی بە خوێندن کرد. لە پاییزی ساڵی ١٩٨٩دا چووە ناو شاری سمێدسلاتسکۆلان لە شاری برۆما و لە ئاستی منداڵان بەشداری کردووە. بۆ ئاستی ناوەندی، بەرەو قوتابخانەی کارلسۆنس لە ستۆکهۆڵم ڕۆیشت، پاشان چووە بۆ لەشجوانی ئێنسکیلدا لە ستۆکهۆڵم، کە لە ئاستی باڵادا خوێندوویەتی. هەروەها قۆناغی ناوەندیی ناوەندی لە شاری ئێنسکیلدا تەواو کردووە و لە ساڵی ٢٠٠١دا لێی دەرچووە، لە پاییزی ٢٠٠١دا لە لەندەن ژیاوە و لەوێ زمانی ئینگلیزی خوێندووە.<ref name=":0" /> لە بەهاری ساڵی ٢٠٠٢ مادیۆلی بنەڕەتی لە ناساندنی یاسای سویدی وەرگرتووە و بۆ مۆڵەتی شۆفێری کۆمپیوتەری ئەوروپی خوێندوویەتی. لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٠٣ لە زانکۆی ستۆکهۆڵم ناوی خۆی تۆمار کردووە و لەوێ دەستی بە خوێندن لە مێژووی هونەردا کردووە. ٦٠ یەکەی ئەکادیمی سویدی لەم بابەتەدا وەرگرتووە (دوو وەرز). لە پاییزی ساڵی ٢٠٠٤ لە هەمان زانکۆ دەستی بە خولێکی ئێتنۆلۆژی کرد. بە زمانی ئینگلیزی و ئەڵمانی و سویدی بە ڕەوان قسە دەکات، هەروەها فەرەنسی ئاستی مامناوەندیش. لە ٢٣ی ژانویەی ٢٠٠٦ بەکالۆریۆسی لە مێژووی هونەر و ئێتنۆلۆژی و مێژووی مۆدێرن دەرچووە. لە ماوەی ساڵی ٢٠٠٧دا لە زانکۆی ستۆکهۆڵم دەروونناسی منداڵانی خوێندووە<ref name=":0" />. == سەرچاوەکان == <references /> {{پۆلی کۆمنز|Princess Madeleine, Duchess of Hälsingland and Gästrikland}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|فەڕەنسا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢]] [[پۆل:زیندووان]] p3pacgpqi086qhfg7z41ge4hg5fhilw 0 246879 1669585 1668087 2026-09-17T20:39:28Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669585 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} '''٣٥بی ھێرشێل ڕیگۆلێت''' [[کلکدار]]ێکی خولییە کە لەلایەن فەلەکناسی [[کارۆلین هێرشێل]]ەوە لە ٢١ی کانوونی دووەمی ١٧٨٨ دۆزرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://cometography.com/pcomets/035p.html|سەردێڕ=کرۆنک، گاری. "35P/هێرشێل-ریگۆلێت". کۆمیتۆگرافیای گاری دبلیو کرۆنک.|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071220022529/http://cometography.com/pcomets/035p.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://ssd.jpl.nasa.gov/horizons.cgi?find_body=1&body_group=sb&sstr=35P|سەردێڕ=ئدەرچوونی ئاسۆکان. "خشتەی چاودێر بۆ کلکداری 35P/هێرشێل-ریگۆلێت (١٩٣٩)".|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160320040341/http://ssd.jpl.nasa.gov/horizons.cgi?find_body=1&body_group=sb&sstr=35P|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ==دەرکەوتن== * کارۆلین هێرشێل لە ٢١ی کانوونی دووەمی ساڵی ١٧٨٨ سەرنجی ئەو دوورەپەرێزەی داوە و [[ویلیام ھێرشل]]ی برای بە تانایەکی گەشاوە وەسفی کردووە دەرکەوتنی لە ئسۆدا بۆ ماوەی ٥-٦ خولەک دەخایەنێت. * فەلەکناسی فەرەنسی چارڵز مێسیەر لە [[ڕوانگەی پاریس]]ەوە بینیویەتی و لە ٥ی شوباتی ساڵی ١٧٨٩دا نێڤیل ماسکلن کە دوا کەس بوو کە بینیویەتی لە ڕوانگەی گرینویچەوە بینیویەتی. * لە ساڵی ١٧٨٩ پیێر مێچین خولگەی ئەگەری هاوشێوەی بۆ کلکدارەکە حیساب کرد و لە ساڵی ١٩٢٢ باشترینیان لەلایەن مارگریتا پاڵمەرەوە حیسابی بۆ کرا، کە نیشانیدا خولگەی ئەو کلکدارە هێلکەییە. * لە ٢٨ی تەمموزی ساڵی ١٩٣٩، ڕۆجەر ڕیگۆلێتی فەرەنسی دووبارە ئەو کلکدارەی دۆزیەوە و دۆزینەوەی ئەو کلکدارە بۆ ڕۆژی دواتر لەلایەن ئەلفۆنسۆ فرێسا لە ڕوانگەی تۆرین لە [[ئیتاڵیا]] پشتڕاستکرایەوە. * دوایین حیسابکردنی خولگەی کلکدارەکە لەلایەن برایان ج. مارسدن لە ساڵی ١٩ ٧٤ بوو. ==نزیکترین نزیکبوونەوە لە زەوی== * ٤ی تشرینی دووەمی ١٧٨٨ – دووری ٠.٨٠ [[یەکەی ئەستێرەناسانە]] لە زەویەوە. * ٣٠ی تەمموزی ١٩٣٩ – دووری ٠.٨٢ لە زەویەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://cometography.com/pcomets/035p.html|سەردێڕ=ئیلییۆت، دەیڤد. "سەرۆکانی ڕابردووی RAS". کۆمەڵەی فەلەکناسی شاهانە.}}</ref> ==سەرچاوە== {{سەرچاوەکان}} ==بەستەری دەرەکی== * [https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=35P;orb%3D1;view%3DFar ھاوشێوەکردنی خولگەیی لە Horizons Ephemeris] * [http://www.aerith.net/comet/catalog/0035P/index.html 35P/هێرشێل-ریگۆلێت] {{تووڵی دەروازە|گەردوون|کۆمەڵەی خۆر}} {{پۆلی کۆمنز|35P/Herschel–Rigollet}} [[پۆل:کلکدارەکانی نزیک زەوی]] [[پۆل:کلکدارە ژمارەدارەکان]] [[پۆل:کلکدارە خولییەکان]] 7nsey46wlz69d344sqwuc9om6lmoq47 0 246937 1669342 1658582 2026-09-17T13:34:26Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، ژاپۆن-کۆلکە) 1669342 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس |وێنە = Bowser_Stock_Art_2021.png }} '''شا بۆوسەر''' کە بە '''شا کوپا''' ناسراوە ({{بە ئینگلیزی |King Bowser}})یەکێکە لە خراپەکارە ئایکۆنییەکان و بەردەوامەکانی مێژووی [[کایەی ڤیدیۆیی|کایە ڤیدیۆیییەکان]].<ref name="Time Machine">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.behindthevoiceactors.com/video-games/Marios-Time-Machine-Deluxe/|سەردێڕ=Mario's Time Machine Deluxe|وێبگە=Behind The Voice Actors|زمان=en-US|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی شوباتی ٢٠٢١}}</ref> ئەو دژبەری سەرەکی زنجیرەی [[سووپەر ماریۆ]]یە و وەکو دوژمنی سەرەکی ماریۆ و ھاوڕێکانی کاردەکات. بۆوسەر بوونەوەرێکی گەورە و ترسناکە و وەک کیسەڵێک ھەناسەدانی ئاگرە و توێکڵەکەی چەقۆدارە و بوونی ھەڕەشەئامێزی ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ja:クッパ|ناونیشان=http://www.smashbros.com/wii/jp/characters/koopa.html|سەردێڕ=スマブラ拳!!|نووسەر=Masahiro Sakurai|بەستەری نووسەر=Masahiro Sakurai|بڵاوکەرەوە=[[Nintendo]]|زمان=ja|trans-title=Koopa|ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210418085533/https://www.smashbros.com/wii/jp/characters/koopa.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەدرێژایی یارییەکانی سوپەر ماریۆ، شا بۆوسەر وەک ستەمکارێکی برسی دەسەڵات وێنا دەکرێت کە ھەوڵدەدات شانشینی قارچکەکان داگیر بکات و شازادە پیچ (کە بە شازادە تودستۆڵیش ناسراوە) بگرێت بۆ ئەوەی تەماحە خراپەکانی بەرەوپێش ببات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ja:キャラクター紹介|ناونیشان=https://www.nintendo.co.jp/n01/n64/software/nus_p_nmqj/game/chara/index.html|سەردێڕ=�L�����N�^�[�Љ�|بڵاوکەرەوە=[[Nintendo]]|زمان=ja|trans-title=Character introduction|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref> بە فێڵبازی و ھێزی دڕندە و بەدواداچوونی بێوچان بۆ ئامانجەکانی ناسراوە، ئەمەش وای کردووە ببێتە نەیارێکی ترسناک بۆ ماریۆ و ھاوپەیمانەکانی.<ref name="Bouken Land">Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211211/wWj63t4lFlc Ghostarchive]{{cbignore}} and the [https://web.archive.org/web/20180603025847/https://www.youtube.com/watch?v=wWj63t4lFlc&gl=US&hl=en Wayback Machine]{{cbignore}}: {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=wWj63t4lFlc&t=157s|سەردێڕ=マリオとヨッシーの冒険ランド|بڵاوکەرەوە=YouTube|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢١}}{{cbignore}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://ds.kombo.com/article.php?artid=7373|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100917090724/http://ds.kombo.com/article.php?artid=7373|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٠|نووسەر=David Oxford|سەردێڕ=Iwata Asks:The Birth of Bowser|بڵاوکەرەوە=Ds.Kombo|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠١٠}}</ref> سەرەڕای سروشتی خراپەکاری، بۆوسەر کارەکتەری ئاڵۆزە و کۆمەڵێک تایبەتمەندی کەسایەتی ھەیە. لەکاتێکدا زۆرجار وەک کەسێکی بێبەزەیی و ھەڕەشەئامێز وێنا دەکرێت، بەڵام لە ھەندێک دووبارەکردنەوەی زنجیرەکەدا ساتەکانی نوکتە و سۆز و تەنانەت لاوازیش نیشان دەدات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.famitsu.com/game/extra/special/2000/zelda/zelda04.html|سەردێڕ=独占スクープ！宮本茂最新雑談 [Exclusive Scoop! Miyamoto Shigeru Latest Chat]|دوایین=Yasuhiro|یەکەم=Nagata|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٠|بڵاوکەرەوە=[[Famitsu]]|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦}}</ref> ئەم وێناکردنە فرەلایەنەیە بەشداری کردووە لە ناوبانگێکی بەردەوامی و وای کردووە کە ھەوادارانی ئەم زنجیرەیە لەلایەن خۆشەویست بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iwata Asks Volume 8- Flipnote Studios-An Animation Class 4.My First Project: Draw a Rug |ناونیشان=https://www.nintendo.co.uk/NOE/en_GB/systems/volume_8_14207.html#top |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20120525101151/http://www.nintendo.co.uk/NOE/en_GB/systems/volume_8_14207.html#top |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٢ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}2009-08-11</ref> جگە لە ڕۆڵی وەک دژبەرێکی سەرەکی، بۆوسەر لە یارییە جیاوازەکانی وەرچەرخان و زنجیرە [[ئەنیمەیشن]] و میدیاکانی دیکەدا بەشداری کردووە، ئەمەش زیاتر پێگەی خۆی وەک کارەکتەری یاری ڤیدیۆیی ئایکۆنی چەسپاندووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.nintendo.co.kr/DS/soft/mariokart/mariokart_character.php|سەردێڕ=Characters in Mario Kart DS at Nintendo of Korea's website|بڵاوکەرەوە=Nintendo|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110722041233/http://www.nintendo.co.kr/DS/soft/mariokart/mariokart_character.php|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دیزاینە لەبیرنەکراوەکەی و ئامادەبوونی سەپێنراو و دەرکەوتنە دووبارەبووەکانی وەک کەسایەتییەکی خۆشەویست و بەردەوام لە جیھانی یاریکردندا چەسپاندووە؛ بۆیە پێگەی شا بۆوسەر وەک خراپەکارێکی ئەفسانەیی یارییە ڤیدیۆیییەکان بەڵگەیە لەسەر سەرنجڕاکێشی بەردەوامی و ئەو کاریگەرییەی کە لەسەر کولتوری باو ھەیبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.suppermariobroth.com/post/159838163530/concept-art-of-bowser-for-super-mario-bros-drawn|سەردێڕ=Supper Mario Broth|وێبگە=Supper Mario Broth}}</ref> ڕکابەرییە بەردەوامەکانی لەگەڵ ماریۆ و ڕۆڵی وەک دژبەری ناوەندی لە زنجیرەی سوپەر ماریۆدا وای کردووە کە ببێتە بەشێکی نەسڕاوە لە مێژووی یارییەکان.<ref>{{cite video game|title=[[Super Mario Bros. 3]]|developer=[[Nintendo Entertainment Analysis and Development]]|publisher=[[Nintendo]]|date=October 23, 1988|platform=[[Famicom]]|language=ja|scene=ending}}</ref><ref>{{cite video game|title=[[Super Mario World]]|developer=[[Nintendo Entertainment Analysis and Development]]|publisher=[[Nintendo]]|date=November 21, 1990|language=ja|scene=ending}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان|٢}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|مێژوو|ژاپۆن|شەڕ|کۆمەڵگا|ژن}} {{پۆلی کۆمنز|Bowser (character)}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:کارەکتەرە خەیاڵییەکان کە تووشی لەبیرچوونەوە بوونە]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای ئاگر یان گەرمییان ھەیە]] [[پۆل:دیکتاتۆرە خەیاڵییەکان]] 1mr5hzr1o3yrxumf6bmp4xhamnlvuj5 0 246939 1669796 1402337 2026-09-18T07:34:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، ژاپۆن-کۆلکە) 1669796 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس |وێنە = Mushroom_Kingdom.jpg }} '''شانشینی قارچک''' ({{بە ئینگلیزی |Mushroom Kingdom}}) جیھانێکی خەیاڵی زیندووە کە وەک شوێنی سەرەکی بۆ زنجیرە ئایکۆنییەکەی [[سووپەر ماریۆ]] کاردەکات. شوێنێکی ڕەنگاوڕەنگ و خەیاڵییە کە کۆمەڵێک بوونەوەری جۆراوجۆر تێیدا نیشتەجێن، لەوانە قارچکی مرۆڤدۆست، کیسەڵ، دایناسۆر و بوونەوەرە خەیاڵییەکانی تر.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Learn more about Princess Peach!|ناونیشان=https://play.nintendo.com/themes/friends/princess-peach/|وێبگە=play.nintendo.com|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠٢٠|وتەگێڕانەوە="This princess in pink rules over the Mushroom Kingdom."}}</ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Top 7... Most disturbing things about the Mushroom Kingdom|ناونیشان=https://www.gamesradar.com/top-7-most-disturbing-things-about-mushroom-kingdom/|دوایین=Hollander Cooper August 13, 2012|وێبگە=GamesRadar+|ڕێکەوت=١٣ی ئابی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠٢٠|وتەگێڕانەوە="Princess Peach Toadstool currently leads the Mushroom Kingdom."}}</ref> شانشینییەکە بە دیمەنە گەشاوە و شاخەکانی بەرز و دەریاچە ئارام و ژینگە جیھانییەکانی ناسراوە کە پاشبنەمایەکی دەوڵەمەند بۆ سەرگەرمییەکانی ماریۆ و ھاوڕێکانی دابین دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.smashbros.com/en_us/stages/stage23.html|سەردێڕ=Official Site – Super Smash Bros. for Nintendo 3DS / Wii U|وێبگە=Smashbros.com|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080302094513/http://www.smashbros.com/en_us/stages/stage23.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئازاری ٢٠٠٨}}</ref> لە دڵی شانشینی قارچکدا قەڵای گەورەی شازادە پیچ ھەیە، کە ھێمایەکی دیارە و زۆرجار وەک خاڵێکی سەرەکی لە ھێڵەکانی چیرۆکی زنجیرەکەدا کاردەکات.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|سەردێڕ=Super Mario Bros. Instruction Manual |ناونیشان=http://matotree.com/media/smb/manuals/Super-Mario-Bros-Manual-US.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111107161444/http://matotree.com/media/smb/manuals/Super-Mario-Bros-Manual-US.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١١ |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠٢٠}}</ref> ھەروەھا شانشینییەکە شوێنی چەندین ناوچەی وەک دەشتە چیمەنتۆیییەکان، دارستانە چڕەکان، دیمەنە بیابانییەکان، توندرە سەھۆڵاوییەکان و ناوچە ژێر ئاوییەکانە، کە ھەریەکەیان دانیشتووان و دژایەتی تایبەتی خۆیان ھەیە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=You can play Mario Kart in virtual reality at the O2 this summer|ناونیشان=https://www.standard.co.uk/tech/mario-kart-vr-experience-london-a3884861.html|ڕێکەوت=١١ی تەممووزی ٢٠١٨|newspaper=Evening Standard|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠٢٠|وتەگێڕانەوە="It's a multiplayer experience, where up to four people can hop into specially designed 'Mario Karts' to race through the iconic Mushroom Kingdom."}}</ref> شانشینی قارچک شوێنێکی سەرسووڕھێنەر و جادوویییە، بەڵام شانشینەکە بەردەوام لەژێر ھەڕەشەدایە لەلایەن فێڵە خراپەکانی [[شا بۆوسەر]] و خزمەتکارەکانییەوەیە. سەرەڕای ئەم مەترسییە بەردەوامە، شانشینی قارچک شوێنێکی خۆڕاگری و ھیوایە، ھاووڵاتیانی لەنێویاندا تۆدز و بوونەوەرە دۆستانەکانی دیکە، یەکدەگرنەوە بۆ بەرەنگاربوونەوەی پلانە ناشرینەکانی بۆوسەر و پشتگیریکردنی ماریۆ لە ھەوڵە قارەمانەکانیدا.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|سەردێڕ=Is Toad Nintendo's First Agender Character?|ناونیشان=http://www.advocate.com/arts-entertainment/geek/2014/11/24/toad-nintendos-first-agender-character|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|magazine=The Advocate|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠٢٠|وتەگێڕانەوە="There's also Toadsworth, the dignified mustachioed elder-stateman."}}</ref> بە درێژایی زنجیرەی سوپەر ماریۆ، یاریزانان بانگھێشت دەکرێن بۆ گەڕان بەناو دیمەنە ھەمەچەشنەکانی شانشینی قارچکدا، بەسەر بەربەستە خیانەتکارەکاندا تێپەڕن، و بەشداریکردن لە سەرگەرمییە سووکەکان و پڕ لە کردارەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Super Mario: 10 Things You Didn't Know About The Goomba Enemy |ناونیشان=https://www.thegamer.com/super-mario-goomba-enemy-facts-trivia/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠٢٠|وێبگە=TheGamer |وتەگێڕانەوە="The Goomba creature actually originated within the Mushroom Kingdom"}}</ref> دیزاینە زیندوو و خەیاڵییەکەی شانشینییەکە یاریزانانی ھەموو تەمەنەکانی سەرسام کردووە و بووەتە ھاوواتای ھەستی خۆشی و سەرسووڕمان کە پێناسەی زنجیرەی سوپەر ماریۆی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|سەردێڕ=#15 Princess Peach|ناونیشان=https://www.forbes.com/2007/12/11/princess-peach-money-oped-books-cx_de_fict1507_1211peach.html|ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|magazine=Forbes|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠٢٠|وتەگێڕانەوە="Mario awarded her a fortune in gold coins."}}</ref> بەناوبانگبوونی بەردەوامی شانشینی قارچک بووەتە ھۆی ئەوەی کە لە یارییە جۆراوجۆرەکانی وەرچەرخان و وەرگێڕانی [[ئەنیمەیشن]] و میدیای دیکەدا جێگیر بکرێت، ئەمەش زیاتر پێگەی خۆی وەک یەکێک لە خۆشەویستترین و ئایکۆنیترین شوێنەکانی مێژووی [[کایەی ڤیدیۆیی|یارییە ڤیدیۆیییەکان]] چەسپاندووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=How Nintendo's most famous castle changed Mario forever|ناونیشان=https://www.gamesradar.com/nintendos-most-famous-castle-mario/|دوایین=July 2015|یەکەم=GamesRadar 13|وێبگە=GamesRadar+|ڕێکەوت=١٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠٢٠}}</ref> زانیارییە دەوڵەمەندەکانی و دانیشتووانی دڵڕفێن و دیمەنە سەرنجڕاکێشەکانی بەردەوامن لە سەرسامکردنی ھەوادارانی لە سەرانسەری جیھان، ئەمەش وای کردووە ببێتە بەشێکی بەنرخ و دانەبڕاو لە گەردوونی سوپەر ماریۆ.<ref name=":4">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Super Mario 64: The Game That Ushered In The 3D Era|ناونیشان=https://25yearslatersite.com/2020/03/04/super-mario-64-the-game-that-ushered-in-the-3d-era/|ڕێکەوت=٤ی ئازاری ٢٠٢٠|وێبگە=25YL|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠٢٠|وتەگێڕانەوە="We were able to see new iterations of longstanding enemies such as Goombas, Bullet Bills, and Chain Chomps, whose designs endure to this day."}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Paper Mario: Color Splash Review – Last Hurrah For The Wii U?|ناونیشان=https://www.express.co.uk/entertainment/gaming/720960/Paper-Mario-Color-Splash-Review|دوایین=Dennis|یەکەم=Thomas|ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|newspaper=Daily Express|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠٢٠|وتەگێڕانەوە="You start the game as Paper Mario welcoming Paper Princess Peach and a Paper Toad into your home on a dark and rainy night."}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان|٢}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|شەڕ|مێژوو|ژاپۆن}} {{پۆلی کۆمنز|Mushroom Kingdom}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:وڵاتە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:شانشینە خەیاڵییەکان]] aqhxue3zr699brmnxopa6aaoq36hebq 0 247134 1669704 1402312 2026-09-18T01:37:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، ژاپۆن-کۆلکە) 1669704 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''شازادە زێلدا''' ({{بە ئینگلیزی |Princess Zelda}}) کارەکتەری ناوەندی زنجیرەی [[ئەفسانەی زێڵدا]]یە، زۆرجار ڕۆڵێکی سەرەکی لە گێڕانەوەی یارییەکاندا دەگێڕێت. شازادەی شانشینی ھایرولە و بە شێوەیەکی تایبەت وەک فەرمانڕەوایەکی ژیر و خێرخوازی وێنا دەکرێت، ھەروەھا وەک تاکێکی بەھێز و ئیمکاناتدار وێنا دەکرێت. بە درێژایی زنجیرەکە، شازادە زێلدا بە پەیوەندییەکەی بە ترایفۆرسەوە ناسراوە، کە دەستکردێکی عیرفانییە و ھێزەکانی دەسەڵات و حیکمەت و بوێری بەرجەستە دەکات. زۆرجار حیکمەت و توانا ئەفسوناوییەکانی وای لێدەکات ببێتە ھاوپەیمانێکی گرنگ بۆ پاڵەوانی زنجیرەکە بەناوی لینکی، چونکە پێکەوە کاردەکەن بۆ پووچەڵکردنەوەی پلانەکانی دژبەری سەرەکی زنجیرەکە، گانۆندۆرف.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Greenbaum |یەکەم=Aaron |ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Why The Legend of Zelda Isn't Named After Link |ناونیشان=https://www.denofgeek.com/games/why-the-legend-of-zelda-isnt-named-after-link/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Den of Geek |زمان=en-US}}</ref> کارەکتەری زێلدا بە شێوازی جۆراوجۆر لە سەرانسەری یارییە جیاوازەکانی زنجیرەکەدا وێنا کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ZfzKDwAAQBAJ&dq=there%27s+a+famous+american+author+whose+wives+name+is+zelda&pg=PP8|سەردێڕ=Hyrule Historia|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Nintendo|پەڕەکان=٢|ژپنک=٩٧٨-١-٥٠٦٧-٢١٣٨-٥}}</ref> لە ھەندێک دووبارەکردنەوەدا وەک تیرھەڵگرێک یان جادووگەرێکی لێھاتوو نیشان دەدرێت، کە ھێزە ئەفسوناوییەکانی بەکاردەھێنێت بۆ یارمەتیدانی لینکی لە گەڕانەکەیدا. لە یارییەکانی تردا ڕەنگە کەسایەتی یان جلوبەرگی جیاواز وەربگرێت بۆ ئەوەی لە دوژمنەکانی تێپەڕێت و شانشینی خۆی بپارێزێت. ھەروەھا پەیوەندی زێلدا لەگەڵ لینک بابەتێکی دووبارەبوونەوەی زنجیرەکەیە، زۆرجار وەک پەیوەندییەکی قووڵ و بەردەوام وێنا دەکرێت کە کاتێک و شوێن تێدەپەڕێنێت. لەکاتێکدا پەیوەندی نێوانیان لە یارییەکەوە بۆ یارییەکی تر جیاوازە، ھاوبەشییەکەی ئەوان لایەنێکی بنەڕەتی زۆرێک لە چیرۆکەکانی «ئەفسانەی زێلدا»یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Parkin |یەکەم=Jeffrey |ڕێکەوت=٨ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=The Zelda timeline doesn't matter |ناونیشان=https://www.polygon.com/zelda/23618364/zelda-timeline-tears-of-the-kingdom-hero-zelda-link-ganon-myth-breath-wild-sequel |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Polygon |زمان=en-US}}</ref> کارەکتەری شازادە زێلدا بووەتە کەسایەتییەکی ئایکۆنی لە بواری [[کایەی ڤیدیۆیی]]دا، بەھۆی زیرەکی و خۆڕاگری و پابەندبوونی بێوچانی بە پاراستنی شانشینییەکەیەوە سەرسامە. بوونی لە زنجیرەکەدا بەشداری کردووە لە بەناوبانگبوونی بەردەوامی و وای کردووە ببێتە کارەکتەری خۆشەویست و کاریگەر لە جیھانی یارییە ڤیدیۆیییەکاندا.<ref name=":4">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Greenbaum |یەکەم=Aaron |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=The Legend of Zelda: How Every Version of Zelda Is Related |ناونیشان=https://www.denofgeek.com/games/the-legend-of-zelda-every-version-of-zelda-relationship-history-explained/ |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=Den of Geek |زمان=en-US}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|شەڕ|ژاپۆن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|شمشێربازی|سیاسەت|ژن}} {{پۆلی کۆمنز|Princess Zelda}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:کەسایەتییە مێینەکانی ئەنیمێ و مانگا]] [[پۆل:کارەکتەرە مێینەکان لە یارییە ڤیدیۆییەکان]] [[پۆل:ژنێک و سەربازێکی جەنگاوەر لە یارییە ڤیدیۆییەکاندا]] [[پۆل:تیرھاوێژە خەیاڵییەکان]] c1qm086lat2yt7zbnmod1ypyqxr3lr6 0 247273 1669631 1508822 2026-09-17T22:36:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، کەنەدا-کۆلکە) 1669631 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox person|name=شارلۆت لی بۆن|image=Charlotte Le Bon 2015.jpg|caption=لی بۆن ساڵی ٢٠١٥|birth_date={{Birth date and age|1986|09|04|df=yes}}|birth_place=کەنەدا|occupation=ئەکتەر, مۆدێل, پێشکەشکار|years_active=٢٠٠٧–ئێستا|website={{url|lebonlebon.com/}}}} '''شارلۆت لی بۆن''' ({{بە ئینگلیزی|Charlotte Le Bon}}؛ لەدایکبووی ٤ی ئەیلوولی ١٩٨٦) ئەکتەر و ھونەرمەند و مۆدێل و پێشکەشکاری تەلەفزیۆنی پێشووی کەنەدییە. ئەو بە کارەکانی لە بەرنامەی گفتوگۆی لێ گراند جۆرناڵ ناسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Charlotte Le Bon on The Hundred-Foot Journey|ناونیشان=https://www.cbc.ca/player/play/2484198654|ئیش=[[CBC News]]|ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220913222115/https://www.cbc.ca/player/play/2484198654|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="src2">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=ICI.Radio-Canada.ca|یەکەم=Zone Arts-|سەردێڕ=Le premier film de Charlotte Le Bon, Falcon Lake , sélectionné à Cannes|ناونیشان=https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/1877350/premier-film-charlotte-le-bon-falcon-lake-selection-quinzaine-cannes|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220420174251/https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/1877350/premier-film-charlotte-le-bon-falcon-lake-selection-quinzaine-cannes|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Radio-Canada.ca|زمان=fr-ca}}</ref><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Press|یەکەم=Noel Ransome The Canadian|ڕێکەوت=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=‘Riceboy Sleeps’ and ‘Until Branches Bend’ win top film prizes at VIFF|ناونیشان=https://www.thestar.com/entertainment/riceboy-sleeps-and-until-branches-bend-win-top-film-prizes-at-viff/article_d55b7936-fa2d-52c5-9893-d4765a45bc0f.html|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Toronto Star|زمان=en}}</ref> == ژیانی == لی بۆن لە ساڵی ١٩٨٦ لە شاری مۆنتریال لەدایک بووە،<ref name="lapresse2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.lapresse.ca/debats/chroniques/hugo-dumas/201009/03/01-4312249-de-mannequin-a-miss-meteo.php|سەردێڕ=De mannequin à Miss Météo|زمان=French|یەکەم=Hugo|دوایین=Dumas|ئیش=[[La Presse (Canadian newspaper)|La Presse]]|ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180119115128/http://www.lapresse.ca/debats/chroniques/hugo-dumas/201009/03/01-4312249-de-mannequin-a-miss-meteo.php|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە دایک و باوکی ناویان بریجیت پاکێت و ڕیچارد لی بۆن. دایکی و باوکی و ھاوسەرەکەی فرانک شۆرپیۆن ھەموویان ئەکتەرن. دوای خوێندنی ھونەری،<ref name="sun2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.torontosun.com/2014/08/05/charlotte-le-bon-taking-hundred-foot-journey-success-in-stride|سەردێڕ=Charlotte Le Bon taking 'Hundred-Foot Journey' success in stride|یەکەم=Bruce|دوایین=Kirkland|ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠١٤|newspaper=[[Toronto Sun]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200730151811/https://torontosun.com/2014/08/05/charlotte-le-bon-taking-hundred-foot-journey-success-in-stride|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە تەمەنی ١٦ ساڵیدا دەستی بە کاری مۆدێل کرد و لە تەمەنی ١٩ ساڵیدا کەنەدای بەجێھێشت بۆ ئەوەی لە دەرەوەی وڵات مۆدێل بکات.<ref name="paper2">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dolan|یەکەم=Maggie|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠١٤|سەردێڕ=Model-Turned-Actress Charlotte Le Bon Is Turning Heads in Hollywood|ناونیشان=http://www.papermag.com/2014/07/charlotte_le_bon_yves_saint_laurent.php|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140708005620/http://www.papermag.com/2014/07/charlotte_le_bon_yves_saint_laurent.php|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٤|ئیش=[[Paper (magazine)|Paper]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Woo|یەکەم=Kin|ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٦|سەردێڕ=Tagging Buildings With a Rising Actress|زمان=en-US|ئیش=The New York Times|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2016/09/19/t-magazine/art/charlotte-le-bon-actress-street-artist.html|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|issn=0362-4331|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221013220222/https://www.nytimes.com/2016/09/19/t-magazine/art/charlotte-le-bon-actress-street-artist.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Charlotte Le Bon}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|تەلەڤیزیۆن|کەنەدا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{کەنەدا-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦]] fd47mwdwerjvhxu1cecai89f3onb7z9 0 247379 1669548 1668581 2026-09-17T20:27:48Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669548 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} ٩٩٩''': نۆ کاتژمێر، نۆ کەس، نۆ دەرگا''' ({{بە ئینگلیزی |999: Nine Hours, Nine Persons, Nine Doors}})یەکەم قۆناغی زنجیرەی «[[سفر ھەڵھاتن (زنجیرەی کایەی ڤیدیۆیی)|ھەڵھاتنی سفر]]»ە، کە لەلایەن کۆمپانیای [[سپایک چەنسۆفت]]ەوە پەرەی پێدراوە. یارییەکە لە ساڵی ٢٠٠٩ بۆ نینتێندۆ دی ئێس بڵاوکرایەوە و دواتر گواسترایەوە بۆ پلاتفۆرمەکانی تر، یارییەکە ڕۆمانێکی بینراو و سەرگەرمی مەتەڵە کە یاریزانەکانی بە گێڕانەوەی ئاڵۆز و میکانیکی یارییە ناوازەکانی سەرسام کرد. چیرۆکەکە بەدوای جونپێی پاڵەواندا دەگەڕێت کە خۆی لەگەڵ ھەشت تاکی دیکەدا لەناو کەشتییەکی نوقمبوودا گیری خواردووە. ناچارن بەشداری لە یارییەکی کوشندەدا بکەن کە لەلایەن کەسایەتییەکی نھێنی بەناوی سفرەوە ڕێکدەخرێت.<ref name="Characters">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.aksysgames.com/game-series/zero-escape-series/ |سەردێڕ=Zero Escape Series |بڵاوکەرەوە=[[Aksys Games]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150326063719/http://www.aksysgames.com/game-series/zero-escape-series/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئازاری ٢٠١٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> گرووپەکە دەبێت زنجیرەیەک مەتەڵە ئاڵۆزەکان چارەسەر بکەن و بڕیاری ژیان یان مردن بدەن بۆ ئەوەی لە ماوەی نۆ کاتژمێردا لە کەشتییەکە ڕزگاریان بێت. یەکێک لە تایبەتمەندییە سەرنجڕاکێشەکانی کایەی "٩٩٩" پێکھاتەی گێڕانەوەی لقدارییەتی. یاریزانەکان ھەڵبژاردەیەکیان پێشکەش دەکرێت کە کاریگەرییەکی بەرچاویان لەسەر ئاراستەی چیرۆکەکە ھەیە، کە دەبێتە ھۆی چەندین کۆتایی و دەرئەنجام.<ref name="USgamer Gameplay">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Davison|یەکەم=Pete|ناونیشان=http://www.usgamer.net/articles/jpgamer-in-search-of-door-number-9|سەردێڕ=JPgamer: In Search of Door Number 9|وێبگە=[[USgamer]]|بڵاوکەرەوە=Gamer Network|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160809220428/http://www.usgamer.net/articles/jpgamer-in-search-of-door-number-9|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> یارییەکە ھانی دووبارە یاریکردنەوە دەدات لەکاتێکدا یاریزانەکان ھەوڵدەدەن ھەموو ڕێگاکانی چیرۆکی ئەگەری ئاشکرا بکەن و ئەو نھێنییانەی لەناو گێڕانەوەکەدا شاراوەن، ھەڵبکەنەوە.<ref name="Kotaku">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Schreier|یەکەم=Jason|بەستەری نووسەر=Jason Schreier|ناونیشان=http://kotaku.com/5950889/2010s-best-adventure-game-is-on-sale-for-under-20|سەردێڕ=2010's Best Adventure Game Is On Sale For Under $20|ئیش=[[Kotaku]]|بڵاوکەرەوە=[[Gizmodo Media Group]]|ڕێکەوت=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160402013901/http://kotaku.com/5950889/2010s-best-adventure-game-is-on-sale-for-under-20|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|شەڕ|مێژوو|ژاپۆن|وێژە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠٠٠}} [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٠٩]] [[پۆل:یارییەکانی ئای ئۆ ئێس]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٤]] [[پۆل:کایەکانی پلەی ستەیشن ڤیتا]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە بەشداریی کەسایەتیی سەرەکیی مێ]] [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:گەمەکانی ئێکس بۆکس وان]] [[پۆل:کایەکانی چەنسۆفت]] [[پۆل:کایەکانی نینتێندۆ دی ئێس]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان سپایک چەنسۆفت]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان سەبارەت بە کایەکانی مەرگ]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان سەبارەت بە تەلەپاتی]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان سەبارەت بە گەشتی کات]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لەلایەن شینجی ھۆسۆی تۆمارکراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ٢٠٢٧ داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە نێڤادا داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە وێنەی سێ ڕەھەندیی پێشوەخت-ئامادەکراو]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لەلایەن کۆتارۆ یووچیکۆشی نووسراون]] [[پۆل:کایەکانی ئێکس بۆکس کڵاود گەیمینگ]] [[پۆل:زیرۆ ئیسکەیپ]] or9wgzba5q8i7ksrfpad2lr10cd135v 0 247399 1669798 1379279 2026-09-18T07:35:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، ئیسپانیا-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1669798 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''شانشینی مایۆرکا''' (بە [[زمانی کەتەلۆنی|کەتەلۆنی]]: ''Regne de Mallorca''؛ {{بە ئیسپانی|Reino de Mallorca}}؛ {{بە لاتینی|Regnum Maioricae}}؛ {{بە فەڕەنسی|Royaume de Majorque}}) ناوچەیەک بوو لە کەنارەکانی ڕۆژھەڵاتی ئیسپانیا، کە ھەندێک دوورگەی دەریای ناوەڕاستی لەخۆ گرتبوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Majorca {{!}} Spain, Largest of the Balearic Islands, Landscape & Tourism {{!}} Britannica|ناونیشان=https://www.britannica.com/place/Majorca|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.britannica.com|زمان=en}}</ref> و لەلایەن جەیمسی یەکەمی ئەراگۆن دامەزرا، کە بە ''جەیمسی داگیرکەر'' ناسراوە. لە وەسیەتنامەیەکدا کە لە ساڵی ١٢٦٢ دوای مردنی کوڕە یەکەمی، ئەلفۆنسۆ نووسیویەتی، «شانشینییەکەی داوە بە جەیمسی کوڕی». جەیمسی یەکەم لە ساڵی ١٢٧٦دا کۆچی دوایی کرد، [[تاجی ئەراگۆن]] بۆ کوڕە گەورەکەی، بە ناوی پیتەر درا کە بە پیتەری سێیەمی ئەراگۆن یان ''پیتەری گەورە'' ناسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=History of Mallorca|ناونیشان=https://www.seemallorca.com/history|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=SeeMallorca.com|زمان=en}}</ref><ref>https://mallorcapremiumtours.com/en/blog/the-kings-of-mallorca/</ref> == جوگرافیا == شانشینییەکە [[دوورگەکانی بالیار]]ی لەخۆ گرتبوو: مایۆرکا، مێنۆرکا،<ref>which was still under the rule of Muslims until 1231 when its sovereignty was surrendered to James I</ref> ئیبیزا و فۆرمێنتێرا. ھەروەھا دەسەڵاتی پاشایەتی بەسەر ناوچە وشکانییەکانی ڕۆسیلۆن و سەردینیا ھەبوو، و ئەو خاکانەی کە جەیمسی یەکەم لە [[ئوکسیتانیا]] ھێشتبوویەوە: بە واوژووی مۆنپیلییە، ڤیسکۆنتی کارلات لە ئۆڤێرن، و بارۆنی ئاومێلاس، خستبوویە سەر شانشینەکەی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=MajorcanVillas|سەردێڕ=History of Majorca - A detailed insight into Majorca History|ناونیشان=https://www.majorcanvillas.com/majorcainfo-history.asp|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=majorcanvillas.com|زمان=en}}</ref> == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{In lang|es}}—[http://www.homar.org/genealog/iv_europa_i/ibe16c.htm Genealogía, Reyes y Reinos: Reino de Mallorca] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924031609/http://www.homar.org/genealog/iv_europa_i/ibe16c.htm |date=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥ }} * {{In lang|es}}—[https://web.archive.org/web/20050416062004/http://usuarios.lycos.es/guerradesucesion/pagina2.htm La Conquista de Mallorca en mapas y cuadros] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|ئیسپانیا|وڵاتەکان|فەڕەنسا}} {{پۆلی کۆمنز|Kingdom of Mallorca}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ئیسپانیا-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:وڵاتە دوورگەییەکان]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:دەوڵەتانی مەسیحی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی فەڕەنسی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی لاتینی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئیسپانی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی کەتەلۆنی]] [[پۆل:کەتەلۆنیا]] [[پۆل:ئیسپانیا]] ghjchlezkzt1l3kxgjs5lmvx0nr6q3p 0 247428 1669510 1669123 2026-09-17T20:15:48Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669510 wikitext text/x-wiki {{Infobox former subdivision|_noautocat=<!-- "no" for no automatic categorization -->|native_name={{lang|ota|موصل سنجاغی}}{{ھن}}''Musul Sancağı''|conventional_long_name=سەنجەقی مووسڵ|common_name=مووسڵ|subdivision=[[سەنجەق]]ی|nation=[[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]|status_text=<!-- A free text to describe status the top of the infobox. Use sparingly. -->|government_type=<!-- To generate categories: "Monarchy", "Republic", etc. to generate categories --> <!-- Titles and names of the first and last leaders and their deputies -->|title_leader=<!-- Default: "King" for monarchy, otherwise "President" -->|title_deputy=<!-- Default: "Prime minister" -->|leader1=<!-- Name of leader (up to six) -->|year_leader1=<!-- Years served -->|deputy1=<!-- Name of prime minister (up to six) -->|year_deputy1=<!-- Years served --> <!-- Legislature -->|legislature=<!-- Name of legislature -->|house1=<!-- Name of first chamber -->|house2=<!-- Name of second chamber -->|type_house1=<!-- Default: "Upper house" -->|type_house2=<!-- Default: "Lower house" --> <!-- General information -->|capital=[[مووسڵ]]|national_motto=<!-- Accepts wikilinks -->|national_anthem=<!-- Accepts wikilinks -->|political_subdiv=<!-- Accepts wikilinks -->|today=عێراق <!-- Rise and fall, events, years and dates --> <!-- Only fill in the start/end event entry if a specific article exists. Don't just say "abolition" or "declaration". -->|year_start=١٥١٦|year_end=١٨٦٩|event_start=<!-- Default: "Established" -->|date_start=<!-- Optional: Date of establishment-->|event_end=<!-- Default: "Disestablished" -->|date_end=<!-- Optional: Date of disestablishment -->|event1=<!-- Optional: other events between "start" and "end" -->|date_event1=|event2=|date_event2=|event3=|date_event3=|event4=|date_event4=|event5=|date_event5=|life_span=|era=<!-- Use: "Napoleonic Wars", "Cold War", etc. -->|event_pre=<!-- Optional: A crucial event that took place before before "event_start" -->|date_pre=|event_post=<!-- Optional: A crucial event that took place before after "event_end" -->|date_post=<!-- Images -->|image_flag=<!-- Default: Flag of {{{common_name}}}.svg -->|flag_type=<!-- Displayed text for link under flag. Default "Flag" -->|flag=<!-- Link target under flag image. Default: Flag of {{{common_name}}} -->|image_coat=<!-- Default: Coat of arms of {{{common_name}}}.svg -->|symbol_type=<!-- Displayed text for link under symbol. Default "Coat of arms" -->|symbol=<!-- Link target under symbol image. Default: Coat of arms of {{{common_name}}} -->|image_map=|image_map_caption=<!-- Flag navigation: Preceding and succeeding entities "p1" to "p5" and "s1" to "s8" -->|p1=سەفەوییەکان|flag_p1=Safavid Flag.svg|border_p1=<!-- Default: "border"; for non-rectangular flag, type "no" -->|image_p1=<!-- Use: [[پەڕگە:Sin escudo.svg|20px|Image missing]] -->|s1=ویلایەتی بەغداد|flag_s1=Flag of the Ottoman Empire.svg|border_s1=<!-- Default: "border"; for non-rectangular flag, type "no" -->|image_s1=<!-- Use: [[Image:Sin escudo.svg|20px|Image missing]] --> <!-- Area and population of a given year (up to 5) -->|stat_year1=<!-- year of the statistic, specify either area, population or both, numbered 1–5 -->|stat_area1=<!-- area in square kilometres (w/o commas or spaces), area in square miles is calculated -->|stat_pop1=<!-- population (w/o commas or spaces), population density is calculated if area is also given -->|footnotes=<!-- Accepts wikilinks -->}} '''سەنجەقی مووسڵ''' (یان '''مووسڵ سەنجاک''') سەنجەقێک بووە لە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی]] و شاری [[مووسڵ|موسڵ]]، لە [[عێراق]]ی ئێستا، کە وەک ناوەندی کارگێڕی ویلایەتەکەی خۆی بوو. == مێژوو == سەنجەقەکت دوای داگیرکردنی [[سەلیمی یەکەم]] بوو بۆ [[مووسڵ|شاری مووسڵ]] و لە ساڵی ١٥١٦/١٥١٧ دایمەزراند. تا ساڵی ١٥٣٤ بەشێک بووە لە [[ئەیالەتی دیاربەکر|ویلایەتی دیاربەکر]]. پاشان گواسترایەوە بۆ سەر ویلایەتی لووڕستان، دواتریش بۆ [[ئەیالەتی بەغدا|ویلایەتی بەغدا]]. لە ساڵانی ١٥٦٣–١٥٦٦ و ١٥٧١–١٥٧٣ بەشێک بووە لە [[ئەیالەتی شارەزوور|ویلایەتی شارزوور]]. لە ساڵی ١٥٨٦ بووە بەشێک لە [[ئەیالەتی مووسڵ|ویلایەتی مووسڵی]] تازە دامەزراو. لە ساڵی ١٨٥١ ویلایەتی مووسڵ ھەڵوەشایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=١٨٥١|orig-year=1267 AH|سەردێڕ=Salname-yi Devlet-i Âliye-yi Osmaniye|ناونیشان=http://ktp.isam.org.tr/pdfsal/D02467126700000005.pdf#page=75|زمان=Ottoman Turkish|شوێن=Istanbul|issue=5|پەڕە=٧٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=١٨٥٢|orig-year=1268 AH|سەردێڕ=Salname-yi Devlet-i Âliye-yi Osmaniye|ناونیشان=http://ktp.isam.org.tr/pdfsal/D02467126800000006.pdf#page=74|زمان=Ottoman Turkish|شوێن=Istanbul|issue=6|پەڕە=٧٤}}</ref> سەنجەقی مووسڵ تا ساڵی ١٨٥٥ بە ھیچ یەکەیەکی دیکەی کارگێڕی نەبەسترابوو، تا ئەو کاتەی بوو بە بەشێک لە [[ئەیالەتی وان|ویلایەتی وان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=١٨٥٥|orig-year=1271 AH|سەردێڕ=Salname-yi Devlet-i Âliye-yi Osmaniye|ناونیشان=http://ktp.isam.org.tr/pdfsal/D02467127100000009.pdf#page=72|زمان=Ottoman Turkish|شوێن=Istanbul|issue=9|پەڕە=٧٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=١٨٥٦|orig-year=1272 AH|سەردێڕ=Salname-yi Devlet-i Âliye-yi Osmaniye|ناونیشان=http://ktp.isam.org.tr/pdfsal/D02467127200000010.pdf#page=69|زمان=Ottoman Turkish|شوێن=Istanbul|issue=10|پەڕە=٦٨}}</ref> لە ساڵی ١٨٦٦ گواسترایەوە بۆ ویلایەتی بەغداد،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=١٨٦٦|orig-year=1282 AH|سەردێڕ=Salname-yi Devlet-i Âliye-yi Osmaniye|ناونیشان=http://ktp.isam.org.tr/pdfsal/D02467128200000020.pdf#page=173|زمان=Ottoman Turkish|شوێن=Istanbul|issue=20|پەڕەکان=١٧١–١٧٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=١٨٦٧|orig-year=1283 AH|سەردێڕ=Salname-yi Devlet-i Âliye-yi Osmaniye|ناونیشان=http://ktp.isam.org.tr/pdfsal/D02467128300000021.pdf#page=176|زمان=Ottoman Turkish|شوێن=Istanbul|issue=21|پەڕە=١٧٣}}</ref> کە لە ساڵی ١٨٦٩ بە فەرمی بوو بە [[ویلایەتی بەغدا]]. لە ساڵی ١٨٨٠ دووبارە بووەوە بە بەشێک لە [[ویلایەتی مووسڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=١٨٧٩|orig-year=1296 AH|سەردێڕ=Salname-yi Devlet-i Âliye-yi Osmaniye|ناونیشان=http://ktp.isam.org.tr/pdfsal/D02467129600000034.pdf#page=188|زمان=Ottoman Turkish|شوێن=Istanbul|issue=34|پەڕە=١٨٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=١٨٨٠|orig-year=1297 AH|سەردێڕ=Salname-yi Devlet-i Âliye-yi Osmaniye|ناونیشان=http://ktp.isam.org.tr/pdfsal/D02467129700000035.pdf#page=259|زمان=Ottoman Turkish|شوێن=Istanbul|issue=35|پەڕە=٢٥٨}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|مێژوو|عێراق}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:مووسڵ]] [[پۆل:کارگێڕی]] [[پۆل:ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] [[پۆل:مێژووی مووسڵ]] dtkd23i2y6hbayvph9e74fg1phzo3ak 0 247782 1669515 1669015 2026-09-17T20:17:28Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بنبەست|بنبەست]]}} 1669515 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:سەلام.jpg|وێنۆک|'''سەلام''']] '''سەلام :'''(١٨٩٢–١٩٥٩) چالاکی سیاسی و شاعیرێکی کوردی باشووری کوردستان == سەرەتای ژیان و خوێندنی == شێخ سەلام کوڕی شێخ ئەحمەدی شێخ عەبدولکەریمی شێخ ئەحمەدی شێخ محەمەدە، ١٨٩٢ لە دێی (عازەبان)ی قەزای ھەڵەبجە لەدایک‌بووە. تا ١٩٠٤ لای شێخ محەمەدی تاوێرە فارسی و بنەماکانی صەرف و نەحوی عەرەبیی خوێندووە. پاشان لە حوجرەی دێی (ئەحمەد بڕندە) زانستی دینیی وەرگرتووە، تا ١٩١١ کە ئیدی بۆ خوێندن چووەتە (مزگەوتی شێخ ئەوڕەحمانی عازەبانی) لە سلێمانی. پاش دەوری ساڵێک، خووی داوەتە ئەدەبیاتی کوردی و فارسی؛ کە جەنگی گەورە بڕاوەتەوە، گەڕاوەتەوە بۆ سەر موڵکی خۆیان لە عازەبان، خەریکی کشتوکاڵ بووە<ref name=":0">دیوانی سەلام، چاپخانەی تەمەدون- بەغدا، ١٩٥٨، ل دە- بیست و یەک؛ مێژووی ڕادیۆی کوردیی بەغداد ١٩٣٩–١٩٥٨، بەرگی یێکھەم- جزمی یێکھەم، ل٦٥٥؛ نجم الدین ملا، مینای شکستە، ب٣، سلێمانی، ١٩٤٠، ل٢٩–٣٥ (دەستنووس).</ref><ref name=":1">گۆڤاری گەلاوێژ، بەرگی یازدەهەم/ بەشی یەکەم- ژیاننامە و پێڕست، ئامادەکردنی سدیق ساڵح، ڕەفیق ساڵح، عەبدوڵڵا زەنگەنە، لە بڵاوکراوەکانی بنکەی ژین، چاپخانەی ڕۆژهەڵات، هەولێر، ٢٠١٦، ل8094-8095</ref> == مەحموود پاشای جاف == ١٩١٩ بە ڕاسپێریی مەحموود پاشای جاف ھاتووەتە سلێمانی؛ کە شەڕی دەربەندی بازیان قەوماوە، ھەڵاتووە و سێ مانگ لە شاخی زەردە خۆی شاردووەتەوە. ئەمجا چووەتە دیوی ئێران و تا ١٩٢٠–١٩٢١ نیوەی کاتەکەی لە سنە ماوەتەوە. دیسان گەڕاوەتەوە بۆ دێی (نێرگسەجاڕ) لای مەحموود پاشا، کە لێبوردنی مێجەر سۆنی بۆ وەرگرتووە. دواتر بە چاوەشی پۆلیس دامەزراوە و کراوەتە مەئمووری پۆلیسخانەی قەزای شارباژێڕ، تا ھاتنەوەی شێخ مەحموود لە ئەسارەت. لە دووەم حکوومەتی کوردستان دا، بە مودیری ئەوراقی عەسکەرییە دانراوە تا سەرەتای ١٩٢٣<ref name=":0"/><ref name=":1"/> == زیندانی کردنی == پاش چۆڵکرانی سلێمانی گیراوە و خراوەتە زیندان لە دێی (پیران) و شاخی (سیاکۆڵە)ی پشت دێی دزڵی. ھەر ئەو ساڵە بە گیراوی ھێنراوەتەوە بۆ سلێمانی و بەردراوە. چووەتەوە بۆ عازەبان، کەوتووەتە کشتوکاڵکردن. لەبەر ھەڕەشەی گرتنەوەی لەلایەن شێخەوە، ئەوێی بەجێ‌ھێشتووە و لە دێی (فەقێ جنە) گیرساوەتەوە. وازی لێ‌نەھێنراوە تا لە (ناوتاق)ی مێوڵ لە شاخی باشاری بریندارکراوە.<ref name=":0"/><ref name=":1"/> == جەمعییەتی زەردەشتی == مایسی ١٩٢٤ بە مانگانەی ١٢٠ ڕووپێ کراوەتەوە بە تەحسیلداری ناحیەی وارماوا، کە ئینگلیز خستبوویە سەر قەزای کفری. ھەمان وەزیفەی لە ھەڵەبجە و سلێمانی دیوە تا ١٩٢٨. ئەو ساڵە دەستی‌داوەتە بازرگانیی تووتن، لە شارەزوور و مەریوان کڕیویە و لە سلێمانی فرۆشتوویەتیەوە. پێشتر و ساڵی ١٩٢٦ (جەمعییەتی زەردەشتی)ی لەگەڵ کۆمەڵێک ڕۆشنبیری شار و بە ھاوکاریی مەحموودخانی دزڵی پێک‌ھێناوە. ١٩٢٨ بەھۆی ئاشکرابوونی جەمعییەتەکەوە لە سلێمانی، دەست‌بەسەر کراوە<ref name=":0"/><ref name=":1"/> == کۆمەڵی سەربەرزیی کوردان == ١٩٣٠، پاش شەڕی بەردەرکی سەرای سلێمانی، لەگەڵ مەحموود جەودەت و حامید جەودەت و کامیل حەسەنی ئەفسەرانی کورددا ھەڵاتووە بۆ لای شێخ مەحموود لە پیران، لەوێ (کۆمەڵی سەربەرزیی کوردان)یان پێکەوەناوە، دوایی لەتەک ھێزەکانی شێخ مەحموودیش ھاتووەتە پشدەر و شارباژێڕ. ١٩٣٢ بووە بە موڕاقیبی ئیشغال لەسەر ڕێی پێنجوێن. ١٩٣٣ دوورخراوەتەوە بۆ بەسڕە. ١٩٣٥ کە محەمەدئەمین زەکی بەگ بووە بە وەزیری ئیشغال، گێڕاوییەتەوە بۆ سەر ڕێی دەربەندیخان. خزمەتەکەیی گواستووەتەوە بۆ دائیرەی کشتوکاڵ، بووە بە موڕاقیبی دارستانی لیوای سلێمانی. دوایی براوەتە بەغدا و کراوە بە موڕاقیبی (ویقایەی نەباتی -ڕووەک پاراستن)ی شاری بەغدا و چێندراوی دەوری شار.<ref name=":0"/><ref name=":1"/> == بەرنامەی (وتاری ئەدەبی) == ١٩٣٦ بە ھەمان وەزیفەوە نێردراوە بۆ لیوای حللە. ١٩٤٠ ھێنراوەتەوە بۆ ئیشغالی سلێمانی. ١٩٤٣ ماوەی ساڵێک لە وەزیفە دەرکراوە. ئەمجا -بە موستەخدەمی- بە مەئمووری بەرھەمەکانی ناوچەی شارباژێڕ دانراوە. ١٩٤٤–١٩٤٥ کراوە بە مەئمووری دائیرەی نفووسی پشدەر. بەو وەزیفەیەوە گواستراوەتەوە بۆ ھەڵەبجە (١٩٤٨–١٩٤٩) و ھەولێر (١٩٥١) و دووبارە ھەڵەبجە و دوایی بەغدا. لەوێ لە ٢ی تەمووزی ١٩٥١ەوە حەفتەی ڕۆژێک بەرنامەی (وتاری ئەدەبی)ی لە ڕادیۆی کوردیی بەغدا پێشکەش‌کردووە. ١٩٥٣ براوە بۆ دائیرەی دارستان. ١٩٥٥ خانەنشین‌بووە، دەستی‌داوەتەوە کشتوکاڵ<ref name=":0"/><ref name=":1"/> == کۆچی دوایی == ڕۆژی ٣ی ئازاری ١٩٥٩ کۆچی‌دواییی کردووە.<ref name=":0"/><ref name=":1"/> == بەرھەمەکانی == شێخ سەلام، شیعری لە (گەلاوێژ، دەنگی گێتیی تازە، ژین) دا بڵاوبووەتەوە<ref name=":0"/><ref name=":1"/> '''ئەم بەرھەمە بڵاوکراوانەیشی ھەن:<ref name=":0"/><ref name=":1"/>''' # دیوانی سەلام، چاپخانەی تەمەدون- بەغدا، ١٩٥٨، # چوارینەکانی نەخەعی، چاپخانەی سلمان الأعظمی- بەغدا، ١٩٦٩. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|کۆمەڵگا|سیاسەت|ژیاننامە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} l3a0opl3fnjn0r4fyubauk7i12b6to6 0 248881 1669351 1357487 2026-09-17T13:35:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئیسرائیل-کۆلکە، فەلەستین-کۆلکە) 1669351 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی ڕێکخراوە|ناو=شاباک|native_name=دەزگای پاراستنی ئیسرائیل{{ھن}}שירות הביטחון הכללי{{ھن}}Sherut haBitaẖon haKlali{{ھن}}جهاز الأمن العام|دروشم="''قەڵغانە نەبینراوەکان''"|دامەزراندن={{start date and age|df=yes|١٩٤٩|٢|٨}}|شوێنی دامەزران=[[ئیسرائیل]]|headquarters=پارکی یارکۆن، [[تێل ئەڤیڤ]]|کورتکراوەی ناو=ISA|ناسراوە بە=شاباک|وێبگە=[https://www.shabak.gov.il/english/ www.shabak.gov.il]|خاوەن=[[سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل]]}} '''دەزگای پاراستنی ئیسرائیل''' ({{بە عیبری|שֵׁירוּת הַבִּיטָּחוֹן הַכְּלָלִי|Sherut haBitaẖon haKlali}}؛ {{بە عەرەبی|جهاز الأمن العام|jihāz al'amn al`ami}})، زیاتر بە '''شاباک''' یان '''شەباک''' ناسراوە ({{بە عیبری|שב״כ}}؛ {{بە عەرەبی|شاباک}}) یان '''شین بەت''' (لە زمانی عیبری بۆ ''خزمەتگوزاری پاراستن'' یان ''ئاسایش'' بەکاردێت)، دەزگایەکی ئاسایشی ناوخۆیی وڵاتی [[ئیسرائیل]]ە. بارەگای سەرەکی دەکەوێتە باکووری ڕۆژاوای [[تێل ئەڤیڤ]]، لە باکووری پارکی یارکۆن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Shin Bet {{!}} Israeli agency {{!}} Britannica|ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/Shin-Bet|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=www.britannica.com|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=A little history of Shin Bet|ناونیشان=https://engelsbergideas.com/notebook/a-little-history-of-shin-bet/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=Engelsberg ideas|زمان=sv}}</ref> یەکێکە لە سێ ڕێکخراوە سەرەکییەکانی کۆمەڵگەی ھەواڵگریی ئیسرائیل، لەگەڵ [[ئامان]] (ھەواڵگری سەربازی)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.idf.il/en/mini-sites/directorates/military-intelligence-directorate/military-intelligence-directorate/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=www.idf.il}}</ref> و [[مۆساد]] (دەزگای ھەواڵگری گشتی).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Israeli Intelligence Agencies|ناونیشان=https://irp.fas.org/world/israel/mossad/#:~:text=Mossad%20%5BHebrew%20for%20%22institute%22,and%20organizations%20throughout%20the%20world.|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=irp.fas.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Military Intelligence {{!}} Israeli intelligence agency {{!}} Britannica|ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/Military-Intelligence-Israel|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=www.britannica.com|زمان=en}}</ref> == ئەرک و خزمەت == ئەرکەکانی شاباک بریتییە لە پاراستنی ئاسایشی دەوڵەت، ئاشکراکردنی شانە [[تیرۆریزم|تیرۆریستییەکان]]، لێکۆڵینەوە لە گومانلێکراوانی تیرۆر، دابینکردنی زانیاری ھەواڵگری بۆ ئۆپەراسیۆنی بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر لە [[کەناری ڕۆژاوا و کەرتی غەززە|کەناری ڕۆژاوا]] و [[کەرتی غەززە]]، دژە سیخوڕی دەرەکی، پاراستنی بەرپرسانی باڵا، پاراستنی ھێڵە ئاسمانییەکانی ئیسرائیل و [[باڵیۆزخانە|باڵیۆزخانەی وڵاتان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=UNHCR Web Archive|ناونیشان=https://webarchive.archive.unhcr.org/20240208124826/https://www.refworld.org/docid/3df4be4d24.html|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=webarchive.archive.unhcr.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Israel’s national airline El Al is an intelligence front for the Shin Bet|ناونیشان=https://mondoweiss.net/2023/08/israels-national-airline-el-al-is-an-intelligence-front-for-the-shin-bet/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=Mondoweiss|زمان=en-US}}</ref> == مێژوو == لەگەڵ ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٤٨، شاباک وەک لقێک لە ھێزی بەرگری ئیسرائیل دامەزرا و سەرەتا لەلایەن ئایسێر ھارێل (باوکی ھەواڵگری ئیسرائیل کە دواتر سەرۆکایەتی [[مۆساد]]ی کرد) سەرۆکایەتی دەکرا. دواتر بەرپرسیارییەتی چالاکییەکانی شاباک لە وەزارەتی بەرگری گواسترایەوە بۆ نووسینگەی [[سەرۆک وەزیران]]. لە کاتی [[شەڕی عەرەب و ئیسرائیل (١٩٤٨)|شەڕی عەرەب و ئیسرائیل]] لە ساڵی ١٩٤٨، بەرپرسیارییەتی شاباک تەنھا لە کاروباری ئاسایشی ناوخۆ بوو. لە شوباتی ساڵی ١٩٤٩ (ماوەیەکی کەم پێش کۆتایی ھاتنی شەڕ) بەرپرسیارییەتییەکانی درێژکرایەوە بۆ دژە سیخوڕی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.shabak.gov.il/heritage/Pages/history.aspx|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=web.archive.org|سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161030184329/http://www.shabak.gov.il/heritage/Pages/history.aspx|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ئیسرائیل|فەلەستین}} {{پۆلی کۆمنز|Israel Security Agency}} {{ئیسرائیل-کۆلکە}} {{فەلەستین-کۆلکە}} [[پۆل:ئیسرائیل]] [[پۆل:ڕێکخراوە ھەواڵگرییەکان]] [[پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩٤٨]] [[پۆل:دەزگای ھەواڵگری بەپێی وڵات]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٤٩ لە ئیسرائیل]] cczks4y5iijjtb2rjec8yc462kl2p5m 0 249050 1669529 1668845 2026-09-17T20:21:28Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1669529 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس |وێنە = Katherine Calvin (NHQ202201100001 002).jpg }} '''زانا''' باڵا گەورەترین پێگەی زانستییە لە ناسا. زانای باڵا وەک ڕاوێژکاری سەرەکی بەڕێوەبەری [[بەڕێوەبەری ناسا|ناسا]] لە پرسە زانستییەکان و وەک ڕاگەیاندنکار بۆ کۆمەڵگەی زانستی نیشتمانی و نێودەوڵەتی کار دەکات و پشتڕاست دەکاتەوە کە بەرنامەکانی توێژینەوەی ناسا لە ڕوانگەی زانستی و تەکنەلۆژیاوە بە باشی دامەزراون و بۆ ئەو بەکارھێنانانەی کە دەیانەوێت گونجاون.<ref name="autogenerated1">[http://www.hq.nasa.gov/office/codez/plans/FLPs/AS-FLP.pdf NASA.gov]</ref> == مێژوو == پۆستی زانای باڵا بۆ ڕاوێژکردن بە بەڕێوەبەری ناسا سەبارەت بە سەرمایە، ئامانجە ستراتیژییەکان و ناوەڕۆکی ئێستای بەرنامە زانستییەکانی ناسا دروست کرا. زانای باڵای ناوچە لەگەڵ نوێنەرانی گونجاو لە کۆمپانیاکانی ستراتیژی ناسا و ناوەندەکانی بواری کارکردن، ھەروەھا لیژنەی ڕاوێژکاری و کۆمەڵگەی دەرەوە کاردەکات. زانای باڵا ئامانجی و پرۆگرامە زانستییەکانی ئاژانسی بۆ ھاوتا ئاژانسی فیدراڵی، پیشەسازی، زانکۆ، ھاوتا دامەزراوە حکومییەکان، کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و خەڵکی گشتی نیشان دەدات.<ref name="autogenerated1">[http://www.hq.nasa.gov/office/codez/plans/FLPs/AS-FLP.pdf NASA.gov]</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٤ی شوباتی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|زانست|فیزیک|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|سیاسەت|فڕینی بۆشایی|فڕین|گەردوون|کالیفۆڕنیا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیزیک-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:ناسا]] 629d5atbmfa9oa42rm30jdec3eibg0n 0 250576 1669527 1668895 2026-09-17T20:20:48Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669527 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''بالیف''' یان '''سەرین''' پشتگیری جەستەیە لە کاتی پشوودان بۆ ئاسوودەیی، چارەسەرکردن، یان ڕازاندنەوە. بالیف بۆ چەندین جۆری جیاواز بەکاردەھێنرێت، لەنێویاندا [[مرۆڤ]]. ھەندێک جۆری بالیف بریتین لە بدان، بالیفەکانی جەستە، بالیفەکانی دیکۆرات و چەندانی تر.<ref name="SanzCall2013">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Crickette M. Sanz|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|سەردێڕ=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|دوایین٢=Josep Call|دوایین٣=Christophe Boesch|ڕێکەوت=٧ی ئازاری ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ژپنک=٩٧٨-١-١٠٧-٠١١١٩-٩|پەڕەکان=١٨٤–}}</ref> ئەو بالیفانەی کە یارمەتی خەوتن دەدەن جۆرێکە لە جێگەی نوستن کە پشتگیری سەر و مل دەکەن. جۆرەکانی تری بالیف بە شێوەیەک دروستکراون کە پشتگیری لەش بکەن لەکاتی پاڵکەوتن یان دانیشتن. ھەروەھا بالیف ھەیە کە شێوەی جەستەی مرۆڤ لەبەرچاو دەگرێت بۆ زیادکردنی ئاسوودەیی لە کاتی خەوتندا. بالیفە دیکۆراتییەکان کە لەسەر جێگا، [[قەنەفە]] یان [[کورسی]] بەکاردەھێنرێن ھەندێکجار بە کوشن ناودەبرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.thefreedictionary.com/pillow|سەردێڕ=Pillow|ئیش=Thefreedictionary.com|بڵاوکەرەوە=The Free Dictionary By Farlex|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠١٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Oxford English Dictionary|chapter=Pillow, n.1a|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠١٥|chapter-url=http://www.oed.com/view/Entry/143932}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Pillows}} {{تووڵی دەروازە|نژیاروانی}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{نژیاروانی-کۆلکە}} 5vpri5t4xs2mpmdg5cspjcttzds9dot 0 252160 1669493 1669215 2026-09-17T20:07:58Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669493 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} [[File:Grosser Panda.JPG|thumb|پاندای_زەبەلاح]] [[File:Pandas playing 640x480.ogv|thumb|پاندای_زەبەلاح]] پاندای زەبەلاح، ناسراو بە ورچی پاندا، یانیش پاندا بە تەنیا جۆرە ورچێکە کە لە وڵاتی چین دەژیێت. بە گشتی بە فەرووە ڕەش و سپییەکانیان و جەستە خڕەکەیان ناسراون. دەستەواژەی "پاندای زەبەلاح" زۆرجار بەکاردYت بۆ جیاکردنەوەی لەگەڵ پاندای سوور. پاندای پێگەیشتوو کێشی لە تێکڕادا لە نێوان ١٠٠ بۆ ١١٥ کیلۆگرامە، و درێژییان ١.٢-١.٩ مەترە. پاندا نێرینەکان ١٠-٢٠٪ لە مێینەکان گەورەترن. فەرووەکەیان سپییە، دەوری چاوەکانیان، گوێ، لاق، و شانیان ڕەشە. [[ئەسپێ کوژە]] بەکاردێنن بۆ گرتنی بامبوو. پاندای زەبەلاح بە گشتی لە شەش چیادا دەدۆزرێنەوە کە دەکەونە چەند پارێزگایەکی جیاواز. گەرچی لە پێڕستی گۆشتخۆرەکان هەژمار دەکرێت، زۆرینەی خۆراکیان بامبووە، بەمەش زیاتر بە لای ئاژەڵی گیاخۆر دەچێت. پێکهاتەکانی بامبوو نیشاستا و ٣٢٪ پرۆتینە، بەم جۆرەش هێزێکی زۆر بە پانداکان دەبەخشێت. پانداکان زۆربەی کات بەتەنیان، تەنیا لە کاتی جووتبوون تێکەڵی یەکتر دەبن. مێینەکان بۆ ماوەی ١٨ بۆ ٢٤ مانگ بەچکەکانیان بەخێودەکەن. پانداکان زۆرجار لەلایەن [[پڵنگ|پڵنگەوە]] پەلامار دەدرێن. ئەوان بە بۆنکردن لەگەڵ یەکتر دەدوێن، نیشانەی بۆنکردن لەسەر بەرد و دارەکان بەجێدەهێڵن. پانداکان دەتوانن بۆ ماوەی درێژ بژین، پیرترینیان ٣٨ ساڵ بووە. == بەربڵاوبوون == پاندای زەبەلاح تایبەتن بە وڵاتی چین. لە شوێنی بچووک دەژین، بە گشتی دابەش دەبن بەسەر شەش چیا لە سەرانسەری ووڵاتەکە. بەتایبەت لە پارێزگای سیچوان، شانزی و گانزو بەرچاون.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Scheff|یەکەم=D.|سەردێڕ=Giant Pandas|بڵاوکەرەوە=Heinemann-Raintree Library|ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٠-٧٣٩٨-٥٥٢٩-٨|edition=illustrated|زنجیرە=Animals of the rain forest|پەڕەکان=٧–٨}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Ailuropoda melanoleuca}} {{تووڵی دەروازە|چین|گیانلەبەران|ژینناسی}} [[پۆل:ئای یوو سی ئێن لیستی سووری جۆرە لاوازەکان]] [[پۆل:ورچەکان]] k7j5yhc4py1c61w3jov5ap8sasj71p4 0 252206 1669491 1669279 2026-09-17T20:06:58Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669491 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} [[پەڕگە:RedPandaFullBody.JPG|وێنۆک|255x255پیکسڵ| وێنەی پاندایەکی سوور]] [[File:Red panda eating bamboo at Symbio Wildlife Park.webm|thumb|پاندای سوور]] '''پاندای سوور''' شیردەرێکە کە زیاتر لە ڕوەکی بامبۆ دەخوات، ھەروەھا ھەموو شتێکی تریش دەخوات و دەتوانێت ھێلکە و باڵندە و مێروو و شیردەرە بچووکەکانیش بخوات. کەمێک لە [[پشیلە|پشیلەی ماڵی]] گەورەترە و درێژییەکەی ٤٠ بۆ ٦٠ سم و کێشی لە نێوان ٣ بۆ ٦ کیلۆگرامە. پاندای سوور ڕەسەنی چیای [[ھیمالایا]] و [[بووتان|بوتان]] و باشووری [[چین]] و [[ھیندستان]] و [[لاوس|لائۆس]] و [[نیپال|نیپاڵ]] و [[میانمار|بۆرمایە]]. ھەروەھا ئەم ئاژەڵە ھێمای بەختەوەری فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی دارجیلینگە. یەکێک لە خەمڵاندنەکانی مانەوەی ئەم ئاژەڵە دەڵێت کەمتر لە ٢٥٠٠ ئاژەڵی پێگەیشتوون. کەمبوونەوەی ژمارەی دانیشتووانی ئەم ئاژەڵە دەگەڕێتەوە بۆ پارچەپارچەبوونی شوێنی نیشتەجێبوونی ئەم ئاژەڵە. لە ڕابردوودا پاندای سوور لە خێزانی بایۆلۆجی Procynidae دانرابوو کە ڕاکۆنەکانیش دەگرێتەوە. ھەندێک پێیان وابوو کە خزمی پاندای زەبەلاحە، بەڵام ئێستا پاندا سوورەکە لە خێزانێکی بایۆلۆجی جیاوازدا دانراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|گیانلەبەران|ژینناسی|چین|ھیندستان}} {{پۆلی کۆمنز|Ailurus fulgens}} [[پۆل:جۆرە مەترسیدارەکانی پێڕستی سووری ئای یوو سی ئێن]] [[پۆل:ئای یوو سی ئێن لیستی سووری جۆرە لاوازەکان]] [[پۆل:جۆرە مەترسیلەسەرەکانی پێڕستی سووری ئای یوو سی ئێن]] ko4oz70spm9zihzphavf1uwjlw32wds 0 252634 1669641 1613502 2026-09-17T22:38:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، فەلسەفە-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1669641 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Us-passport.jpg|وێنۆک|پاسپۆرتی ھاووڵاتی ئەمریکی<ref name=":0">[http://travel.state.gov/passport/get/first/first_830.html First Time Applicants]</ref>]] {{سیاسەتەکانی ئەمریکا}} '''شارۆمەندێتیی لە ئەمریکا''' ئەو کەسانەن کە ئیمتیاز و سوودەکانی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکایان]] ھەیە و مافی ژیان و کارکردنیان لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] ھەیە و ھاوکاری و خزمەتگوزاریی حکوومەت وەردەگرن. لە ڕێگەی وەرگرتنی ڤیزەی ھەمەچەشنی (تیروپشکی ساڵانە)، خەڵک دەتوانێت شارۆمەندێتیی ئەمریکی بەدەستبھێنێت دوای دەرچوون لە پرۆگرامەکە و نیشتەجێبوونی لە ئەمریکا.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://travel.state.gov/passport/get/first/first_830.html |سەردێڕ=First Time Applicants |ڕێکەوتی سەردان= ٦ی ئایاری ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131227121737/http://travel.state.gov/passport/get/first/first_830.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="tws16dec14">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Robert Heineman (book reviewer)|سەردێڕ=Downsizing Democracy: How America Sidelined Its Citizens and Privatized Its Public (book) by Matthew A. Crenson and Benjamin Ginsberg|وتەگێڕانەوە=The withholding tax has made the voluntary component of tax collection much less important, and the professional military has limited the need for citizen soldiers.|بڵاوکەرەوە=The Independent Institute|ڕێکەوت=۲۰۰۴–۰۷|ناونیشان=http://www.independent.org/publications/tir/article.asp?a=221|ڕێکەوتی سەردان=۱۶ی ۱۲ی ۲۰۰۹}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فەلسەفە|مافەکانی مرۆڤ}} {{پۆلی کۆمنز|Citizenship of the United States}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:یاساکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] o6pwofrsmya45exyhy66axtg8041vl1 0 252734 1669813 1666083 2026-09-18T07:37:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، عەرەبستانی سعوودی-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1669813 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:TheKingdom Theatrical1sht.jpg|وێنۆک|پۆستەری فەرمیی فیلم]] '''''شانشینەکە''''' ({{بە ئینگلیزی|The Kingdom}}) فیلمێکی [[چەشنی فیلم|ئەکشنە]] لە دەرھێنانی [[پیتەر بێرگ]] [[فیلمی ئەکشن|،]] کە لە ساڵی ٢٠٠٧ بڵاوکرایەوە. ئەم فیلمە لەسەربنەمای چەند چیرۆکێک داندراوە. فیلمەکە لە ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧ لە ئەمریکا نمایشکرا. == ڕۆڵەکان == * جەیمی فۆکس * کریس کوپەر * جێنیفر گارنەر * ئەشرەف بەرھوم * [[جەیسن بەیتمن|جەیسن بەیتمان]] * کایل چاندلەر * ڕیچارد جێنکنز * جێرمی پیۆن * فرانسیس فیشەر * [[دانی ھوستۆن|دانی ھیوستن]] * ئاشلی سکۆت * مینکا کێلی * [[پیتەر بێرگ]] * ئانا دیڤێر سمیس * [[کێڵی ئوکۆین|کێلی ئۆکوین]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان =٨ی ئایاری ٢٠٢٤}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پیتەر بێرگ}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|ھۆڵیوود|شەڕ|ئەڵمانیا|عەرەبستانی سعوودی|دەیەی ٢٠٠٠}} {{فیلم-کۆلکە}} {{عەرەبستانی سعوودی-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە فرە زمانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری ئەبووزەبی وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ڕیزبەندی فیلمە میدیاییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی تیرۆر]] [[پۆل:فیلمەکانی درامای سیاسی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٧]] [[پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی پیتەر بێرگ]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی عەرەبی]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:تێرۆریزم لە خەیاڵدا]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی دیوانی لێکۆڵینەوەی فیدراڵی]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئەکشنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە درامایییە ئەکشنە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە]] oefprsvappg0xz4zqg4n2ywh5znzmub 0 253169 1669683 1508853 2026-09-18T01:34:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1669683 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Subiaco council chambers, December 2021 02.jpg|وێنۆک]] '''شاری سوبیاکۆ''' ({{بە ئینگلیزی|City of Subiaco}}) ناوچەیەکی حکوومەتی ناوخۆیییە لە [[ئوسترالیای ڕۆژاوا|ڕۆژاوای ئوسترالیا]]. شارەکە گەڕەکی مێژوویی چینی کرێکاری سوبیاکۆ لەخۆدەگرێت کە ناوەندەکەی لە دەوری ڕێگای ڕۆکیبییە. لە ساڵانی نەوەدەکانەوە ناوچەکە بە شێوەیەکی بەرفراوان پەرەی پێدراوەتەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان =١٧ی ئایاری ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|ئوسترالیا|جوگرافیا|کەشوھەوا|مێژوو}} {{پۆلی کۆمنز|City of Subiaco}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٩٦]] duxeuppyk3veclausazyue4mq70hod1 4 254664 1669715 1669142 2026-09-18T01:49:36Z Dexbot 6403 بۆت: ئەرشیڤکردنی 1 بابەت لە [[ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی]] 1669715 wikitext text/x-wiki {{ئەرشیڤی وتووێژ}} == District == سڵاو، لەزۆر شوێن پێی دەوترێت ناوچە، بەڵام بەپێی ویکیپیدیای فارسی نووسراوە بخش(لای خۆشمان بەپێی فەرهەنگ واتا بەش)، بۆیە بۆ چەند وتارێک وشەی بەش-م بەکارھێناوە، گەر باشتر هەبوو پێم بڵێن. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٢٢:٠٦، ٤ی ئایاری ٢٠٢٤ (UTC) == stock character == سڵاو، ئەم ناوە بۆ وتاری سەرەکی پێویستمە. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏١٦:٢١، ١٤ی ئایاری ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] بەختیار سەجادی لە فەرھەنگی زاراوەی ڕەخنەییدا کردوویە بە «کەسێتیی کلیشەیی» یا «کەسێتیی چەندپاتە». [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٦:٠٧، ١٥ی ئایاری ٢٠٢٤ (UTC) ::دەست خۆش. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏١٦:٢٠، ١٥ی ئایاری ٢٠٢٤ (UTC) == Coming-of-age == سڵاو، ئەم ناوەی لەسەرەوە ئاماژەم پێکردووە، چی بنووسین بۆ کوردی باشە؟ هەروەها پۆلی بۆ فیلمیش هەیە، بۆنموونە {Categor:Animated coming-of-age films}. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏١٠:٤٧، ٢٨ی ئایاری ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] بە واتای باڵغبوون یان تەمەنی پێگەیشتن دێ. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٢١:٠٣، ٢٨ی ئایاری ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]]: دەزانم، بەڵام پێویستە بزانم ئەو پۆلەش چۆن ڕێک دەکرێت لەگەڵیدا. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٠٨:٠٦، ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٤ (UTC) == Vertigo == سڵاوتان لێبێت، بۆ ئەم وشەیە لە کوردیدا «سەرسووڕان» هەیە، بەڵام نازانم کام شێوەی دروستە؛ سەرەخولێ، سەرسوڕکێ، سەرەسوڕە؟ وە ئەگەر ئەزیەت نەبێ سوڕان بە «و» یان «وو» دەنووسرێت؟ سوپاس. [[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏٠٨:٢٨، ١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|د. توانا ع. بەرزنجی]] سەرگێژخواردن باوە، بۆیە من ئەڵێم سەرگێژە باشە. سووڕانیش بە دوو واوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏٠٩:٠٥، ١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ڕاستە لە فەرهەنگدا ئەو وشەیە نووسراوە، بەڵام سەرگێژبوون بەرامبەر بە Dizziness ی ئینگلیزییە، کەمێک جیاوازن لە یەکدی. دووبارە سوپاس [[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏٠٩:١٦، ١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) ::: سڵاو بەڕێز {{وب|د. توانا ع. بەرزنجی}} تکایە واژووەکەت بەتەواوی بکە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢١:٠٥، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) == Playoffs == سڵاو، Playoffs زیاتر لە تۆپی پێدا بەکاریەت، بۆ یارییە دواخراوەکان و ئەو یاریانەی نەکراون، یان بە یارییەک دەوترێت کە دوو یانەی دۆڕاو لە Tournamentێکدا بەیەک بگەن، وشەیەکی کوردی گونجاو ھەیە؟ سوپاس. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٨:١٣، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو، لە زۆر شوێن (یاری یەکلاکەرەوە)م بیستووە، وشەی یەکلاکەرەوە زۆر بەکاردێت لای ئێمە بۆ ئەم بارودۆخە. سوپاس [[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٤، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) ::گەلەک سپاس! @[[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|د. توانا ع. بەرزنجی]] [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٢:١٩، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) == Compact == سڵاو، پێویستم بە بەرامبەرێکی گونجاوە بۆ ئەم وشەیە لە وتاری [[ئۆتۆمۆبیلی کۆمپاکت]]، سپاس. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏١٠:٠٨، ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو، زۆری لێنازانم بەڵام لە سیستەمی ئەوڕوپی ناوی نراوە «'''ئۆتۆمبێلی خێزانیی بچوک'''».[[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏٠٠:١٩، ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) == Risk factor == سڵاو، من لە وتارەکاندا بە هۆکاری مەترسی وەرمگێڕاوە، بەڵام هەستدەکەم فاکتەر مانایەکی تری هەیە وەک هاوکۆلکە بۆ نمونە. کێ جێگرەوەی باشتری هەیە بە سوپاسەوە؟ [[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏٠٠:١٧، ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) == Flower or Rose == سڵاو بەڕێزان، لە ویکی کرمانجی وتاری گوڵ هاوتای rose دانراوە، لای خۆشمان گوڵ کراوە بە flower. ئەی چیبکەین بۆ rose ؟ [[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏١١:٤١، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|د. توانا ع. بەرزنجی]] گوڵەباخ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏٠٦:٣٠، ٥ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::دەستخۆش، گەڕانێکم کرد لە ویکیپیدیادا، [[گوڵەباخ|ئەم وتارە]] کراوە بەناوی گوڵەباخ Damask rose، جا نازانم چیلێبکەین، ئەو گوڵە دەیان ناوی تری هەیە ئەگەر دانەیەکی گونجاو هەڵبژێرین بەڵکو rose بکرێتەوە گوڵەباخ [[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏١١:٠١، ٦ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :::بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]]، خۆی وێنەکەی بارکردووە بۆ کۆمنز، لەوەیە قسەیەکی هەبێت لەم بابەتە.[[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏١١:٠٣، ٦ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|د. توانا ع. بەرزنجی]] بە فارسی «گل سرخ»یشی پێ دەڵێن، کە ھەمان سوورەگوڵ -ی خۆمانە. گەرچی ئەمرۆکانێ ڕەنگی تریشی لێ دروست بووە و ھەر تەنیا سوور نییە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٢:٠٧، ٦ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :::::سڵاو@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]، سوپاست دەکەم ئەگەر هەر خۆت بەدوایدا بچیت و چارەسەری بکەیت، زانیاری من لەوبارەیەوە تا ئێرەبوو و لەوە زیاتر وشەیەکی لێنازانم.[[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏١٣:٢٦، ٦ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|د. توانا ع. بەرزنجی]]: وشەی ڕۆز و فلاوەر جیاوازییەکەیان ئەوەیە کە فلاوەر گوڵە بە گشتی، وەکو چۆن بە هەموو بونەوەرەکان دەڵێین زیندەوەر، کەچی دنیایەک جۆری لێدەبێتەوە، بەڵام ڕۆز جۆرێکە لە گوڵ، بۆیە بە ڕۆز دەڵێین گوڵەباخ، ئیتر بە هەموو جۆرەکەیەوە، کە دەڵێین گوڵەباخ واتا سورەکەی نییە، کورد وا تێگەیشتووە، وەرە گوڵەباخ بۆ شڵۆڤە بکە، گوڵی باخ، واتا گوڵە زینەکان ئەوانەی زیاتر بۆ جوانین، بەڵام flower تەنانەت بە گوڵی شوتیش دەوترێت flower بەڵام ڕۆز ناگرێتەوە، ئەمە بیر و بۆچوونی منە، زۆر سوپاس.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ‏٢٢:٠٦، ٦ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) : {{وب|د. توانا ع. بەرزنجی}} ئێمە بە ڕۆز دەڵێین '''شەسپەڕ''' (واتە شەستپەڕ). گوڵباخیش دەڵێین بەڵام گوڵباخ گشتی ترە و بە گشتی بنەماڵەکە دەوترێت. بۆ نموونە بەوەی هەورامی پێی دەڵێ ولەتسی و لە [[شیلان]] دەچێش هەر گوڵباخ دەڵێین. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٠٢:١٥، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] شەسپەڕ گوڵباخی نییە، تۆپنە و دڕکیشی نییە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏٠٦:٢٤، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :{{وب|Aza}} بیستوومە بە Tagetesیش ئەڵێن شەسپەڕ کە زەرد و نارنجییە. لە زمانی ئێمەدا بە ڕۆز/گوڵباخ ئەڵێین شەسپەڕ. بۆ نموونەکانی بڕوانە وشەی شەسپەڕ و چۆنێتیی بەکارهێنانی لە دیوانی قانعدا. سپاس [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٠٤:٥٤، ٨ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] ھەر ئەوەیە، شەستپەڕ گوڵباخی نییە. تۆپن و زەردە. گوڵ تەبەقێ ھەن، پێش ماچان شەستپەڕ/ زەرد مەبۆ، بێ عەیب، جەمین قورسی خوەر. شەستپەڕ زەردە، گوڵباخی سوور و چێرەیییە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١١:٤٦، ٨ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :::{{وب|Aza}}، سپاس. وتم بولبول بە دینی خۆت گوڵت پێ چاکە یا کوڵمی؟ بە بانگی ئاشکرا بولبول دووسەد تەعنەی لە شەسپەڕ دا. قانع؛ هەروەها: دڵم گوڵێکی شەستپەڕی ئاڵ بوو، عوسمان عوزێری. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏١٦:٠٦، ٨ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :::::بڕوانە [https://lex.vejin.net/ck/def/xall/%D8%B4%DB%95%D8%B3%D8%AA%D9%BE%DB%95%DA%95 خاڵیش] کە بۆ شەستپەڕ نووسیویە: ١) گوڵێکی تۆپی زەردی بۆنخۆشە وەک گوڵە جۆری وایە بەڵام ئەم گەورەترە ٢) گوڵەباخ [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏١٦:١٥، ٨ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) == Pubic hair == لە ھەنبانەبۆرینەدا «ڕێو» بەم مانایە ھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ڤەژین |فەرھەنگ = ھەنبانەبۆرینە |وشە = ڕێو |ڕێکەوتی سەردان = ١٠ی ئایاری ٢٠٢٤}}</ref> لە فەرھەنگی کوردی-ئینگلیزیی دکتۆر محەممەدتەقی ئیبراھیمپووریشدا ھەر بەرانبەری pubesـە. بنۆڕە [https://imgur.com/a/p3mnWGa ئێرە] (ل. ٥٣٦). [https://en.wiktionary.org/wiki/Reconstruction:Proto-Iranian/Hr%C3%A1wma لێرەشدا] نووسراوە کە لەگەڵ «روم»ی فارسیدا ھاوڕیشەیە. '''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ‏١٠:٢٤، ٤ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو، «ڕوم»یش هەیە، لە [https://lex.vejin.net/ck/search?t=%DA%95%D9%88%D9%85&f=0 کرمانجیشدا ڕوڤک] ی پێدەوترێت، بەڵام هەستناکەی ئەم وشانە ناوچەیین زیاتر؟ چونکە وشەی باوتر هەیە کە زۆری خەڵک تێیدەگەن وەک تووکەبەر یان مووی بەرگەدە. سوپاس [[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏٠١:٣٩، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::لە زمانی ئێمەدا بەرەتووک دەوترێ. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٠٢:١١، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|د. توانا]]، «ڕێو» وشەیەکی ڕەسەنە و دروستکراو نییە، لەبەر ئەمە پێم باشترە. وشەی ڕەسەن و سادە و کۆن لە وشەی دروستکراو باشترە. بێجگە لەمە، یەکێک لە وشە دروستکراوەکان نیوەی تورکییە. «تووک» لە «تووکەبەر (بەرەتووک)»دا تورکییە. ھەروەھا، «ڕۆڤ» یان «ڕێڤ» کرمانجییەکەیەتی. بنۆڕە [https://imgur.com/a/EgaKxva ئێرە]. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ‏١٧:١٨، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]]، ببورە من باش حاڵی نەبووم، ئێستا ڕێو (ڕوڤک) بۆ Pubes یان Pubic hair بەکاردێت؟ ئەگەر جیایبکەیتەوە، چونکە بەڕاستی کێشەیە وشەیەک ماناکەی دیاریکراو نەبێت.[[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏٢٣:٠٥، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|د. توانا]]، ڕێو = pubic hair. ھەروەھا، pubes ھەر pubic hairـە. لە ویکیپیدیای ئینگلیزیدا pubes ڕەوانەکەری pubic hairـە. وا بزانم لەگەڵ [https://en.wikipedia.org/wiki/Pubis_(bone) pubis]دا لێت تێک چووە. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ‏٠٨:٥٢، ٨ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::ڕاستدەکەیت خراپ تێکەڵمکردووە، خۆی لە ئەسڵدا pubis تاکە و pubes کۆیەکەیەتی لە لاتینی، بەڵام وا دیارە لە ئینگلیزی بۆ pube یش s ێکیان زیادکردووە. دووبارە سوپاس بۆ ڕوونکردنەوەکە [[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏٠٩:٣٨، ٨ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]]، پێمباشە ئەم وتووێژە بگاتە بنبەست و وتارەکە دروستبکەیت، منیش ئەوەندەی لە توانام هەبێت فراوانی دەکەم و شتەکانی تریش هەر لە وتووێژی وتارەکە با باسبکەین. [[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏٠٩:٤٤، ٨ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) {{سەرچاوەکانی وتووێژ}} == پیتی th == هاوڕێیان ئەم بابەتە زۆر ڕووبەڕووم دەبێتەوە، لەم ویکییەدا پیتی '''th''' کراوە بە ('''ت''') وەک وتاری [[پاتۆلۆجی]]، [[تایرۆید]] …هتد. ئایا ئەمە تا چەند دروستە؟ ئەی چی ئەگەر ('''س''') بەکاربێنین وەک پاسۆلۆجی، سایرۆید؟[[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏١٧:٠١، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :{{وب|د. توانا ع. بەرزنجی}} زۆر وتووێژ لەسەر ئەم باسە کراوە و با ئەنجامەکەت پێ بڵێم. :*بۆ دەنگی /θ/ ئەگەر وشەکە غەیری عەرەبی بوو، ئەوا ئێمە بە /ت/ دەیخوێنینەوە و دەینووسین. بۆ نموونە «mathematic» دەبێتە «ماتماتیک» نەک «ماسماتیک». ئەگەر وشەکە عەرەبی بوو، ئەوا بە /س/ دەیخوێنینەوە و دەینووسین. بۆ نموونە، «عثمان»، دەبێتە «عوسمان» نەک «عوتمان». :*بۆ دەنگی /ð/ ئەگەر وشەکە غەیری عەرەبی بوو، ئەوا ئێمە بە /د/ دەیخوێنینەوە و دەینووسین. بۆ نموونە «The» دەبێتە «دە» نەک «زە» و «ذە». بەڵام ئەگەر عەرەبی بوو، نازانم و شتێکی وام نەدۆزیوەتەوە بۆ ئەمەیان. :سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٨:٥٨، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]، زۆر سوپاس، ڕێسایەکی جوانە بۆ θ، بەڵام بۆ ð کەمێک سەیرە، هەرچەندە هیچ وتارێکم نەدیتووە بۆ ئەو دەنگەی دواتریان. بەڵام بەگشتی ڕام وایە تا بکرێ وشەی کوردی بدۆزینەوە خۆمان لەو سەرئێشەیە نەدەین. [[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏١٩:١٩، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :::{{وب|د. توانا ع. بەرزنجی}} سەرچاوان، بۆ عەرەبییەکە بیرم چوو کە ئاماژە بە «میراث» بدەم کە لای ئێمە بووەتە «میرات» نەک «میراس» کە ئەمەیان کەس نەیکردووەتە کێشە. بۆ «The» وتار زۆرن بۆ نموونە بڕوانە [[وی ئاڕ دە ئەدەرز]]. یان لە ئینگلیزییش زۆر جار /ð/ بە /d/ دەردەبڕن نەک /ð/. بۆ نموونە «father» خۆی بە /ˈfɑːðər/ دەخوێنرێتەوە، بەڵام ھەر خۆشیان کە بەخێرایی دەیڵێن بە /ˈfɑːdər/ دەری دەبڕن نەک /ˈfɑːzər/. نموونە زۆرن. ڕاستییەکەی ژانەسەر نییە. ڕەنگە من کەسێکی زۆر باشیش نەبم تا ئەمانەت بۆ ڕوون بکەمەوە، بەس منیش لە ویکیپیدیا فێری ئەمانە بوومە نەک قوتابخانە. :) ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٢٠:٠٧، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]، نا بەپێچەوانەوە، ئەوەی تۆ دەیکەیت لێرە زۆر پیرۆزترە لەوەی قوتابخانە، بگرە لە زۆر دەزگا گەورەکانیشمان ڕۆژانە ئەتکی زمانی کوردی دەکرێ بەداخەوە😢[[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٦، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::::: {{وب|د. توانا ع. بەرزنجی}} زۆر سپاس بۆ ستایشەکەتان و ھیوادارم وا بێت، و بۆ ڕستەی دووەمیشت بەداخەوە کە وایە. :( ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٢٠:٣٨، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::سڵاو کاک [[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]، ئەمڕۆ ئەم وتارەم لە (ئیلیزابێث باثۆری)وە گواستەوە بۆ ([[ئیلیزابێس باسۆری]]). کەواتە ئەبێت بیگوازینەوە بۆ (ئیلیزابێت باتۆری)؟ [[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Arya sarhan|لێدوان]]) ‏٢١:١٨، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::سڵاو کاک @[[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] بەخێربێیتەوە. بەڵێ و ڕێک وایە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٢١:٢٤، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) == reservation == سڵاو، گەر توانرا، وشەیەکی گونجاوم بۆ ئەم وشە بیانییە پێویستە، سپاس. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٠٩:٢٢، ١ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) [[User:Tessla]] دەبێ بە گلدانەوە، دەستبەسەرداگرتن، شاردنەوە، شوێنگرتن. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٢:٤٧، ١٠ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]]: منیش کۆمەڵێک مانای دەزانم، بەڵام نازانم کامیان گونجاوە. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏١٤:٢٤، ١٠ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) == conjuring == سڵاو «conjuring» بە کوردی دەبێتە چی؟ بانگکردن؟ ئەگەر ھاوتای ''استحضار''ی عەرەبی و ''احضار''ی فارسی لە کوردیدا ھەمانبێت زۆر باش دەبێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏١٩:١٩، ١٠ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سلاوت لێبێت، conjuring لە زمانی کوردیدا هیچ واتایەکی نییە چونکە وشەیەکی جادوویە، کە لە کوردی خۆماندا دەبێت بە ڕاستە، کە بریتییە لە جادووی بانگکردنی ڕۆحەکان، کە ئەم جۆرە جادووە بەکارهێنراوە بۆ بانگکردنی ڕۆحەکان یان بوونەوەرە ڕۆحانییەکان بە باش یان خراپ [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ‏٢١:٥٧، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] زۆر سپاس بۆ بەڕێزت، ناوەکەم بۆ فیلمی [[:en:The_Conjuring|کۆنجوورینگ]] دەویست. وابزانم ھەندێکی کورتتر بکەینەوە «بانگکردن» خراپ نابێت! [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏١٠:٣٨، ٢١ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] نەمزانی بۆ ئەوەتە! دە ئەوە دەبێت ڕێک بنوسیت جادووی بانگکردنی ڕۆحەکان [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ‏١٢:٥١، ٢١ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] زۆر درێژ نابێت؟ بەتایبەت ئەگەر بەراوردی لەگەڵ conjuring، استحضار و احضار بکەین :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏٠٠:٣١، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] بەدڵی خۆت، من ڕای خۆمم وت [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ‏١٧:٥٨، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) == Nun == «Nun» لە ئینگلیزی یان «الراهبة»/«راهبه» لە عەرەبی/فارسیدا بە کوردی دەبێتە چی؟ دەبێتە ھەمان ڕاھیبە؟ [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏٢١:٥٧، ١٠ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ڕەبەن یان دەتوانی قەشەژن بەکاربێنی. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٢٣:١١، ١٠ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] سپاس بۆ بەڕێزت وابزانم قەشەژن وشەیەکی باشە وەک مەلاژن. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏١٠:٣٩، ٢١ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) ::بەڕای من قەشە ژن هەڵەیە، لەنێو کریستانیەکاندا بە ژنەکان دەڵێن nun کە دەکاتە ڕەبەن، و بە ڕەبەنە پیاوەکان دەڵێن، باوکە [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ‏١٨:٢٧، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] زۆر سپاس بۆ بەڕێزت، گەر وایە ڕەبەن چاکترە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏١١:٢٦، ٢٣ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) == gubernatorial == سڵاو @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]]، @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]، @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]]، @[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]]: هەر کەسێک لە ئێوە بێت، گەر دەزانن بڵێن کە مانای ئەم وشەیە حاکم یان پارێزگار بنووسین، بۆنموونە بۆ ئەم ڕستەیە: ( 1911 Arizona gubernatorial election ). '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ‏١٥:٥٠، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] والییەتی. لە کۆنەوە بە governor دەڵێن والی و بەو مەڵبەندەی ژێر فەرمانیشی دەڵێن ویلایەت یا والینشین. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٠:٥٧، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) ::gubernatorial ئاوڵناوە نەک ناو، بۆیە نابێ بە حاکم و.... ناوەکەی وەک ئازا وتی لەگەڵ governator هاوڕیشەیه. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏١٨:٠٣، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]]: بە عەرەبی دەنووسرا حاکم، بۆیە وام دەگووت. بەهەرحاڵ سپاس بۆ هەردووکتان، وشەی والییەتی بەکاردەبەم بۆی. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ‏١٩:٣٣، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] و @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: ئەگەر بە کوردی بە Governor (ھەمان Gubernator) دەڵێن ''پارێزگار'' و بە Governorate دەڵێن ''پارێزگا'' دیارە Gubernatorial دەبێتە ''پارێزگاری''. ''ویلایەت'' ئەمڕۆکە زیاتر بۆ State ([[ویلایەتەکانی ئەمریکا]]) بە کار دەھێنرێ. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏٠٧:١٥، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] پارێزگا بە province یش دەڵێن. بۆ وێنە، [[پارێزگاکانی ئێران]]. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٤:٠٨، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: بەڵێ بەڵام ''استاندار'' هەر دەبێتەوە Governor و ''پارێزگار''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏١٦:٣٤، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) == دانشکده == سڵاو @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] و بەڕێزانی تر. «دانشکده» کە فارسییە لە کوردیدا دەبێتە چی؟ [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏٢١:٠٣، ٣٠ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) :[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سڵاو. پیموابی دەبێته زانستدەکه [[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|سینا خزری ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sina Khezrii|لێدوان]]) ‏٢١:٢٧، ٣٠ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|Sina Khezrii]] سڵاوت لێ بێ، ئەمەیان پێموایە ڕێک شێوازی وەرگێڕدراوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏٢٢:٤٥، ٣١ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] به وەرگێڕان دەبێته «فەکەڵتی»، ئەوەم هەر ڕادەی گوێ لێ بوون کوت. [[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|سینا خزری ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sina Khezrii|لێدوان]]) ‏٢٢:٥٣، ٣١ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|Sina Khezrii]] منیش ئەوەیان بیستووە و خراپ نییە، سپاس بۆ بەڕێزت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏٢٢:٥٤، ٣١ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] دانشکدە ھەر ئەوەیە کە لە باشوور پێی دەڵێن کۆلیژ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏٠٥:٣٥، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] زۆر سپاس. بەڵام لە ویکیپیدیای فارسیدا [[:fa:کالج|کۆلێژ]] و [[:fa:دانشکده|دانشکدە]] وتاری جیایان ھەیە (لە ویکی ئینگلیزیشدا ھەر بەم شێوەیە). فەکەڵتی چۆنە، ئەو برایەش ئاماژەی پێدا کە لە گووگڵ ترانسلێیتدا دەیھێنێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏٠٨:٣١، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == Square Foot / Foveated rendering == سڵاو، ئەم ناوە لە وتاری [[سکوەیر فووت]] ئایا پێویست دەکات مانادار بکرێت یان ناوێکی تایبەتە؟ هەروەها هیچ ناوێکی گونجاو هەیە بۆ (Foveated rendering، [[ڕێندەرکردنی فۆڤیەیتد]])؟ سپاس. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ‏١١:٢٧، ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == divisibility == دابەشھەڵگری؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٥، ٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: :credibility دەبێتە ''بڕواپێکراوی'' بەم پێیە divisibility دەبێتە ''دابەش پێکراوی''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏٠٨:٢٦، ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == self-consciousness == بە کەسێک لەڕادەبەدەر ھەستیار بێ بە نیسبەت ڕواڵەت و ڕەفتاری خۆی، دەڵێن self-conscious -ە. لە لایەکی ترەوە، self-consciousness دەتوانێ بە مانای [[خۆئاگایی|خۆئاگاییش]] بێ. ئەگەر بکرێ بەرامبەرە کوردییەکەی ھەردوو ماناکەی بێ زۆر باش دەبێ. ئەگەریش نەکرا، زیاتر مانای یەکەم مەبەستە، یانی زۆر ھۆش و ھەواس بە لای ڕواڵەت و ئاکاری خۆوە بوون و ھەر سەرنجدان و دڵەودوابوونی و پێی شەرمەزاربوون. ئەم وشانەی خوارەوە دەبێ. ئێوە کامتان پێ باشترە یا خۆتان چی پێشنیار دەکەن؟ خۆپایین ھەرخۆپایین ھەرھۆشبەخۆوەبوون هۆشدانەخۆ هەرهۆشبەخۆدان زۆرھۆشبەخۆدان هۆش داگیری خۆ بوون کەڵکەڵەی خۆ هەبوون دڵ لە لای خۆ بوون هەواس بە لای خۆوە بوون هۆش بە لای خۆوە بوون هۆشبەخۆدان هۆشهەربەخۆدان هۆشەولایخۆیی هۆشەودوای خۆیی ھۆشەودواییی خۆ هۆشەودوایخۆبوون [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٧، ٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: دەڵێن فڵانی چاک ئاگای لە خۆیەتی. بۆیە دەتوانین بڵێین self-conscious دەبێتە ''ئاگالەخۆ'' و self-consciousnessیش ''ئاگالەخۆیی''. :لای ئێمە دەڵێن ئاگات لە خۆت بێ؛ وا بزانم لە ئەردەڵاندا دەڵێن ھۆش خۆتەو بێ. بۆیە پێشنیاری من بۆ ئەم دوو وشەیە ''ھۆشلەخۆ'' و ''ھۆشلەخۆیی''-یە چون ''ھۆش''-مان بۆ consciousness داناوە. :''ئاگالەخۆیی'' باشترە بۆ self-awareness دابنێین لە بریی ''[[خۆئاگایی]]''. سپاس. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏١٠:٢٥، ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ئاگالەخۆبوون مانای ھەیە و بە کار دێ. وەک وتت دەڵێن ئاگات لە خۆت بێ. بەڵام نەمبیستووە بڵێن ھۆشت لە خۆت بێ، دەڵێن هۆشت بە خۆتەوە بێ. ئەردەڵانیش دەڵێ ھۆشۆ بە خوەتەو بێ. ھۆش لە خۆ بڕین ھەیە. ئاگات لە خۆت بێ و ھۆشت بە خۆتەوە بێ هەردوو یانی take care. ھۆشەولایخۆیی (ھۆش بە لای خۆوە بوون) و ھۆشەودوایخۆیی (ھۆشەودوایی وەک دڵەودوایی) چۆنن؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٣:٠٧، ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: بەڕاستی مانای ئەم وشانە زۆر ئاڵۆزن و ناتوانین ئاوا بەھاسانی مامەڵەیان لەگەڵ بکەین. :::لە کوردیدا دەڵێن «ھۆشت لە کوێیە» ئەمە بە ئینگلیزی دەبێتە where is your mind بە فارسیش «حواست کجاست». دەزانین «حواس» یانی sense بەم پێیە ''ھۆش'' بە مانای mind و senseە. :::مەککێنزی لە کتێبی The Dialect of Awromanدا ''ھۆش''-ی ھەورامی "sense, awareness" مانا کردووەتەوە. لە پاڵیشیدا نووسیویەتی «ھۆشت جە وێت بۆ»؛ ئەمە بە سۆرانی دەبێتە «ھۆشت لە خۆت بێ» بۆیە ''ھۆشلەخۆ ''و ''ھۆشلەخۆیی'' ھەڵە نین. :::لە وشەنامەکانیشدا ئەم مانایانە گشتیان تۆمار کراون [https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/hosh][https://lex.vejin.net/ck/def/blau/hiş]. بۆیە منیش ڕەخنەم لەوەیە consciousnessت گواستووەتەوە بۆ ''[[ھۆش]]'' چون وشەیەکی فرەمانایە. :::جاران بۆ consciousness ''ھۆشیاری''-ت دانابوو (ھەڵبەت لە کوردیدا ''ھۆشیار''-مان نییە دەڵێن ''ھشیار'' یان ''وشیار''). ئەمە باشترە. لە پاڵەویدا ''ئۆشیار'' یانی conscious دیارە ''ئۆشیاری'' دەبێتە consciousness. بەڵام لێرەشدا ھەمان کێشەمان ھەیە. لای ئێمە دەڵێن «وشیار بە» بە ئینگلیزی دەبێتە Be careful بەم پێیە ''وشیاری'' دەبێتە Care! :::بە ھەر حاڵ ئەگەر ''ھۆشلەخۆ ''و ''ھۆشلەخۆیی''-شت بە دڵ نییە پێم وایە ''خۆوشیار'' و ''خۆوشیاری'' بەرامبەرێکی باش و دروست بن. ''خۆوشیار'' یانی وشیاری خۆیەتی و بۆ ھەر دووک مەبەست وا وتت دەست دەدا. سپاس. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏٠٩:٣٥، ٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] سپاس. لەبەر ئەوەی [[ھۆش]] و [[ھۆشە]] زۆر نزیکن و تێکەڵ دەکرێن منیش پێم باشە ھۆش ببێتەوە بە وشیاری. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٠:٣٤، ٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == Hornet == ژەنگەسوورە؟ سوورەمۆزە؟ ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٩:٤٨، ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] ھەردووکی دەبێ. ژەنگەسوورەم نەبیستووە، شەنگەسوورە دەڵێن. سوورەمۆزە و سیرەمۆزەش دەڵێن. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٥:١٢، ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::لای ئێمە پێی دەڵێن ''ژەنگەسوورە''. منیش ''شەنگەسوورە''-م نەبیستبوو. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٤٠، ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == plus and minus == نیشانەکانی + و - چیی پێ دەڵێن. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٩:٢٨، ٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]، کۆ و کەم. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٣:٤٧، ٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == Arity == زاراوەیەکی ماتماتیکییە. بە مانای ژمارەی تێخراوەکانی ژمێرەکارییەکە. ژمێرەکاری دەتوانێ ھیچدانەیی nullary بێ، یەکدانەیی unary بێ، دوودانەیی binary بێ، ...، شەشدانەیی بێ، nدانەیی بێ. ئەو چەنددانەییبوونە پێی دەڵێن arity. چیی باشە؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٩:٢٨، ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: ''ئانیتی'' (یان ''ئانیەتی''). [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٦:٤١، ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] سپاس. دەبێ. پاری «ئانی» لە یەکانی و دوانی و سیانی دەردێنێ و دەیلکێنی بە «یەتی»یەوە. بەڵام بۆ nullary و quaternary و ئەوانی تر چی؟ ئاخۆ ھیچانی و چوارانی دەگونجێ؟ ھەڵە نین؟ من بە ناچار بۆ unary یەکدانەیی و بۆ binary دوودانەییم بە کار ھێناوە، با یەکدەست بن و، بکرێ بۆ ئەوانیش بڵێین ھیچدانەیی و چواردانەیی و پێنجدانەیی. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٧:٠٠، ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::: {{وب|Aza|Calak}} تەنیا ویستم بڵێم تا بۆتان بکرێ، خۆتان لە پاشگری «یەتی» مەدەن؛ لەگەڵ «یەت» کە لە عەرەبی ھەیە تێکەڵ بوونە. تووڵامڕاز «{{قت|ئیمپڕاتۆریەت و عەقڵیەت}}» دەکاتە «ئیمپڕاتۆرییەت و عەقڵییەت»! پێم باشە ھەر واز لەو پاشگرە کوردییە بێنین و بیکەینە «ێتی» وەک چۆن پێشتر «{{قت|یەکیەتی}}» دەنووسرا و ئێستا بووەتە «یەکێتی» و ھەمان شتیش بۆ «وەسیەت» کە ھەست دەکەم بەرەو شێوازی «وەسێت» دەچێ. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٨:٥٦، ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: ھەر ئێمە لە کوردیدا پاشگری ''-ئانی''-مان ھەیە ڕێک وەکوو -aryی ئینگلیزی. دەڵێن ''وشکانی''، ''دۆستانی''، ''خۆرتانی''، ''لاوانی'' و ... . بە ھاسانی دەتوانین بڵێین ''ھیچانی'' لە ''ھیچ'' + ''-ئانی'' پێکھاتووە. تەنانەت ''دوانی''-ش دەتوانین دوو جۆر لێک بدەینەوە: ''دوو'' + ''-ان'' + ''-ی'' یان ''دوو'' + ''-انی''. ::::''دوودانەیی'' بۆ binary زۆر قورس و ناخۆشە. لە فەرهەنگی تەکنۆلۆژیای زانیاری-شدا ھەر ''دوانی'' دانراوە. ئەمانە گشتی بگوێزەوە و ھیچ شک مەکە دروستن. ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]: لای ئێمەی موکری زۆر ئارایان لەگەڵ ''یە'' نییە یان دەیقرتێنن (وەک چۆن بە ''ڕایەخ'' دەڵێن ''ڕاخ'') یان دەیکەنە ''ئێ'' (وەک چۆن بە ''بامیە'' دەڵێن ''بامێ''). ئەمە دەبێ تایبەتی موکری و شێوەزارەکانی وەکوو موکری بێ (یانی ھەولێری و پژدەری و خۆشناوەتی و ...) و پێم وا نییە لە شێوەزارەکانی تردا باو بێ. ::::وشەی ''ئانی'' وەکوو ''برسی'' وایە. بە کوردی دەڵێن ''[[برسێتی]]'' یان ''برسیەتی'' یان ''برسیاتی'' یان ''برسیایەتی''. کێشەی ''برسێتی'' و ''برسیەتی'' ئەمەیە پیاو ھەست دەکا لە ''برس'' + ''ئێتی'' (یان ''یەتی'') پێکھاتووە کە وا نییە. بۆیە من زیاتر لەگەڵ پاشگری -''تی''-م کە لە کرمانجی و موکریدا ھەیە وەک دەڵێن ''براتی'' نەک ''برایەتی''، یان دەڵێن ''برچیتی''. ئێمەش بڵێین ''ئانیتی'' لە بریی ''ئانێتی'' یان ''ئانیەتی''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٥٠، ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == connective == وەک لە [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Logical_connective logical connective دا] خۆم ئەڵێم لێکگرێدەر. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٢٣، ١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]:لەکوردیدا بە ''[[:ar:حرف ربط]]'' دەڵێن ''ئامرازی پێکبەستن''. یانی ''ربط'' دەبێتە ''پێکبەستن''. لە زمانی پاڵەویشدا بە connection دەڵێن hambandīh کە ھەر ''پێکبەستن''-ی کوردییە. :بۆ connective لە فارسی و عەرەبیدا ''رابط''-یان داناوە کە ناوی بکەری ''ربط''-ە. دیارە ناوی بکەری ''پێکبەستن'' دەبێتە '''''پێکبەستەر'''''. سپاس. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٨:٠٠، ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] سپاس. ناوی سەرەکیی وتارەکەم کرد بە ئامراز. چونکە لە سەرچاوەکانی فارسی و عەرەبیدا زیاتر دەڵێن ادوات منطقی. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:٤٢، ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] پێکبەستن چاوگێکی ناسادە نییە؟ ئەگەر وایە، ناوی بکەرەکەی دەبێ پێکبەست یان پێکبەس بێ. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٢:٢٨، ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: ماڵە ''ئامراز'' ئاوەدان بێ ئەرکی ھەزار وشەی لەسەرە! کوردیش نییە. ::::@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]]: ''پێکبەست'' دەتوانێ ناوی چاوگیش بێ وەک ''داخواز'' کە ھەم ناوی بکەرە و ھەم ناوی چاوگ. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٣٣، ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] بەستن لە ئامراز خراپتر بۆ گەلێ شت بە کار ھاتووە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١١:١٧، ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]]، وایە، بەڵام پێکبەستەر ھەڵەیە (وەکوو سەرسووڕھێنەر و بەکارھێنەر دروست بووە). دەتوانین پێکبەستی وەکوو ناو بە کار ببەین. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٤:٠٩، ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: ''بەستن'' نا ''پێکبەستن''. تۆ ناتوانی بڵێی ''ھاتن'' و ''پێکھاتن'' یەک شتن. :::::::@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]]: ''سەرسووڕمان'' و ''بەکارھێنان'' فیعلی لێکدراون بەڵام ''پێکبەستن'' فیعلی پێشگرییە. تۆ ھەم دەتوانی بڵێی ''ڕاھێن'' ھەم ''ڕاھێنەر''. لە ڕاستیدا ''ڕاھێن'' کورتکراوەی ''ڕابھێن''-ە وەک ''بکوژ'' و ''بنووس ''و ''بگۆڕ'' و ... . [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٦:٣٣، ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]]، دڵنیای؟ لە کوردیدا لێزان ھەیە، بەڵام لێبزان نییە. نموونەگەلی تر: پێنووس (نەک پێنووسەر یان پێبنووس)، پێخەف، ڕاماڵ، ھەڵگر، ڕاگوێز، وەرگر. من وا حاڵی بوومە کە تەنیا چاوگی سادە پێشگر یان پاشگر وەردەگرێ، چاوگی ناسادە (داڕێژراو یان لێکدراو) نایەوێ. ھەروەھا، بکوژ، بنووس و بگۆڕ ئەژ چاوگی سادە دێن، نەک ناسادە. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٧:٣٨، ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]]: چاوگی ساده و داڕێژراو ھیچ فەرقێکیان نییە وە نەبێ داڕێژراو پێشگر یان پاشگرێکی ھەیە. :::::::::ئەگەر قسەی تۆ ڕاست بێ بۆ نموونە ناوی بکەری ''کێشانەوە'' دەبێ ببێتە ''کێشەوە'' کە دیارە وا نییە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٤:٢٠، ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] یانی، نەزان لە بنەڕەتدا «نەبزان» بووە؟ دەتوانین دڵنیا ببینەوە کە ئەم وشانە «ب»یان تێدا بووە؟ نەبزان و ڕابھێن و ھەڵبگر لە ھیچ جێیەکدا تۆمار نەکراون و نەمدیون. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٨:٣٨، ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]]: کە نە- ھات دیارە ب- دەقرتێ تۆ دەڵێی ''بچم'' یان ''نەچم'' ناڵێی نەبچم! زۆر جار دەڵێین دا ئەمە ھەڵگرە لە بریی بلێین ھەڵ بگرە! :::::::::::ئەوەی کە ڕابھێن تۆمار نەکراوە ھی ئەوەیە ھەر لە زووە ئەم پاشگرە سواوە و نەگیشتووەتە قۆناغی ئێستا. بەڵام جۆڕێکی تر پێت دەسەلمێنم. :::::::::::''سەندنەوە'' ناوە بکەرەکەی دەبێتە ''سێنەرەوە'' یان ''بسێنەوە''[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/بسێنەوە]. دیارە ''گێڕانەوە''-ش دەبێ ببێتە ''گێڕەرەوە'' یان ''بگێڕەوە''. بەڵام لە فەرھەنگەکاندا ھەر ''گێڕەوە'' ھاتووە. ئاشکرایە ئەمەش وەک ''بسێنەوە''، ''بگێڕەوە'' بووه و دوایی سواوه و بووەتە ''گێڕەوە''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٨:٤١، ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == Aerosol == چی بۆ ئەمە باشە؟ ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٠:٠٧، ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] ھەواپرژ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٢:٥٣، ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == preview == لە ویکیپیدیای خۆماندا بۆ ئەم وشەیە ''پیشبینین''-یان داناوە (وا بزانم لە ڕووی فەرهەنگی تەکنۆلۆژیای زانیاری). دەزانین ''پێشبینین'' یان ''[[پێشبینی]]'' شتێکی ترە بەرامبەری Prediction. ئەگەر دژایەتی نییە بۆ ئەمە پێشنیاری ''پێشنوێنی'' دەکەم وەک لە کوردیدا دەڵێن ''ڕێنوێنی'' یان ''خۆنوێنی''. سپاس. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٠:٣٢، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١١:٢٢، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :: «پێشبینین» لە پێش + بینین ھاتووە نەک پێش + بینی. ئەگەر چی وەرگێڕانێکی دەقاودەقە، بەڵام شوێنی خۆی گرتووە. گۆڕینیم پێ باش نییە تا ئەو کاتەی وشەیەکی تر جێی پێ لەق دەکات. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٨:٠٥، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] وشەی preview یانی نیشاندان پێش بڵاوکردنەوە، پێشنواندن ئەم مانایەی ھەیە؟ یان پێشنواندن یانی پێشنیشاندان؟ دەزانم کە نواندن یان نموون یانی نیشاندان. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٠:٠٦، ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]: وەک دەزانی چاو لە ژمارەی دەنگەکان ناکرێ، چاو لە مەنتقی پشت بیروڕایەکان دەکرێ. ئەگەر ''پێشبینین'' دەبێتە preview، تکایه پێمان بێژە prediction دەبێتە چی؟ ئەگەر نا دەبێتە prediction، ئەوە پێمان بڵێ پێشنیاری خۆت بۆ preview چییە؟ دیارە prediction و preview دوو شتی زۆر جیاوازن و ناتوانین بە ھەردووکیان بێژین ''پێشبینین''. ::::@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]]: ئەمە لە فارسیشدا پێی دەڵێن ''پیش‌نمایش''. نمایش ناوی چاوگی ''نمودن''-ە کە بە کوردی دەبێتە ''نواندن''. ''پێشنواندن'' وەک ''پێشکەوتن'' وایە: پێش + چاوگ. ::::ھەڵبەت ئەگەر ئێوە وشەیەکی تر شک دەبن بفەرموون ھەتا پەسند بکرێ. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٧:٥١، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::::: @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] پێشبینی بۆ prediction کە زۆر جاریش دەڵێین تەوەقع ھەر ھەبووە و قسەی تێدا نییە. بەڵام پێشبینین وشەیەکی وەرگێڕدراوی دەقاودەقە بۆ preview و ئەو کاتەی ئەو وشەی بۆ دانراوە بڕوا ناکەم فکریان بۆ ئەم باسە چووبێ و ڕاستەوخۆ لەسەر وشە ئینگلیزییەکە ئەم وشە کوردییەیان دروست کردووە. بە ڕای من ھەڵە بێ یان نا، شوێنی خۆی گرتووە. بیگۆڕین بە پێشنوێنی، دەیەوێ تا لەگەڵی ڕابێین و جگە لەمەش، نازانم درکت پێی کردووە یان نا، بەڵام زۆر کەس پێیان وایە بەکارھێنەرانی ویکی دەستیان خستووەتە ناوی زمان و بە ئارەزووی خۆیان جەڕی دەدەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٢:٤٤، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] زمان ھەر وایە، بڵێی و نەڵێی دەستی تێ دەخرێ. گرنگ ئەوەیە دەستتێخستنەکە ئەقڵ پەیەندی دەکا یان نا. لێرە ئەقڵی من پەسەندی دەکا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٧:١٢، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == introspection == تێڕوانین؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٤:١٠، ٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: ''تێڕوانین'' نابێتە inspection؟ پێم وایە introspection دەبێتە ''تێوەڕوانین''. ئەی ''لەخۆڕوانین'' چۆنە؟ [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏٠٩:٠٦، ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ھەردووکی دەبێ. بەڵام تێوەروانین باشترە. تێوەنواڕی چۆنە؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏٠٩:٤٠، ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: بۆ ''ڕوانین'' و ''نواڕین'' لە کرمانجیدا دەڵێن ''نھێڕین'' و لە کەڵھوریشدا ''نووڕسن''. بۆیە منیش ''نواڕین''-م پێ باشترە. :::کێشە intro-یە بە کوردی دەبێتە چی. ھەروەھا دژماناکەی extro-. بۆ نموونە extrospection دەبێتە چی؟ :::ئێمە سێ پێشگرمان ھەیە ''تێدا-''، ''تێڕا-'' و ''تێوە-'' و فەرقی ئەمانە بە جوانی نازانین. داخۆم ناتوانین بڵێین ''تێداڕوانین'' وەک دەڵێن ''تیاڕامان''؟ :::دەزانین intro- یانی inward. پێم وا نییە ئێمە شتێکمان بۆ inward ھەبێ وەک چۆن بۆ outwardمان نییە. سپاس. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٨:٣٧، ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] بەرەوناو دەبێ بە inward. بەرەوناوڕوانین یا بۆناوەوەڕوانین یا بۆدەروونڕوانین بۆناخڕوانین ڕێک یانی introspection. دژەکەشی (extrospection) دەبێ بە بۆدەرەوەڕوانین. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:١٤، ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: ئەمانە زۆر دوورودرێژن. من خۆم ئەم ماوەیە ھەر فکرم لەمە دەکردەوە ئەگەر toward دەبێتە ''بەرەو''، چۆن دەتوانین لەسەر بنەمای ئەم وشەیە بۆ وشەکانی inward و outward و ... بەرامبەرێکی کورت و گونجاو دابنێین. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٣:٢٥، ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] دوورودرێژن بەڵام دروستن و ھەموو کەس بەئاسانی لیان تێ دەگەیێ. [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D8%AF%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%95%D9%86%DB%95 ئەمە] و [https://lex.vejin.net/ck/def/wishename/%D8%A6%DB%95%D9%86%DB%95 ئەمەش] ببینە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٣٤، ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]، نێو(ە)نۆڕی چۆنە؟ ئەژ نێو(ە)نۆڕین. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٩:٥٩، ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] دەمانەوێ intro ڕێک بەرەونێو بێ نەک نێو. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٢:٠٦، ١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: ''دیایەنە''-م دی. دیایەنە یانی ''تێڕوانین''. پاشگرەکانی ھەورامی (و لەکی) لەگەڵ ھی سۆرانی جیاوازان. ''تێ''-ی سۆرانی بە ھەورامی دەبێتە ''-ئەنە''. ''ڕوانین''-یش بە ھەورامی دەبێتە ''دیای'' بەم پێیە ''تێڕوانین'' دەبێتە ''دیایەنە''. :::::::::پاشان ئەگەر بە دروستی بێ بۆچی نەڵێین ''خۆڕانی''؟ کێشەی چییە؟ [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٤:٥٣، ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] کە من خۆڕوانی ئەبیسم وا ئەزانم مەبەست ئەوەیە ئینسان بە چاوی خۆی بڕوانێ. introspection یانی بۆ ناخی خۆت بڕوانی نە بە چاوی خۆت بڕوانی. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٦:٢١، ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: ؽەی ''لەخۆڕوانی'' کێشەکەی چییە؟ [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٩:١١، ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ھیچ. وتم بەشکەم «خۆ»ی تیا نەبێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٦:٢٩، ١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] لای ئێمە بە سراشیبیی فارسی دەڵێن «بەرەوخوارکە» ، «بەرەوخوارکا»، «بەرەوخوارکانە»، «بەرەوخوارکانێ» یا «بەرەوژوورکە» و «بەرەوژوورکا» و «بەرەژوورکایی» و لەمانە. ویستم بڵێم «بەرەو-» خۆی دەتوانێ پێشگر بێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٤:٤٠، ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: ھەروایە ''بەرەو'' یانی toward و لە وشەی پێکنراودا یانی -ward. ئەمانەی وتت لە فەرھەنگی وەھبیدا [https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/berew] ھاتووە: ::::::::::::::upward: بەرەوژوو ::::::::::::::downward: بەرەوخوار ::::::::::::::دیارە inward دەبێتە ''بەرەوناو'' بەڵام ئەمە ئاوەڵکارە. دەتوانین وەک پێشگر بڵێین ''بەرەوناوڕوانین'' بەڵام ئەمە لەچاو intro- کە کورتە، زیادی دوورودرێژە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٦:٢٣، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] با دوورودرێژ بێ. وەختێ نیمانە، چار نییە. ئاڵمانیش گەلێ وشەی دوورودرێژی وایان ھەیە، کەچی کاتێ سەیری ئینگلیزی و فەڕانسە دەکەی (کە لاتینەکە بەکار دێنن) دەبینێ کورتە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٧:٠٩، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: خۆ بە خۆی کێشەی نییە بەڵام ئەمە شتێکە سەلیقەی ئاخێوەری زمان دەزانێ. ::::::::::::::::ئێمە لە کوردیدا پێشگری ''دەخۆ-''مان ھەیە. لای ئێمە دەڵێن ''دەخۆڕادیتن'' (وا بزانم لای ئێوە ''لەخۆڕاپەرموون''). وەک چۆن دەڵێین ''دەخۆڕادیتن''، دەتوانین بڵێین ''دەخۆڕوانین'' یان ''لەخۆڕوانین''. پێویست نییە پێشگرەکە دەقاودەق بەرامبەری لاتینییەکەی بێ. مەبەست ئەمەیە وشەکە لێڵیی ماناییی نەبێ و ماناکە بپێکێ. ھەڵبەت نابێ لە extrospection بغافڵێین. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٢:٢٠، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == Countdown == داژمارد (وەکوو خۆرھەڵات < خۆرھەڵاتن) بۆ countdown و داژماردن بۆ to count down باشن؟ ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ٠٨:٥١، ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] جوانە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٦:٢٦، ١٨ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == Acute == بۆ دۆخە پزیشکییەکان وەکو Acute gastric ulcer, یان acute hepatitis و ئەوانی تر. جا لە وەرگێڕەکان توند، تیژ و شتیوایان بەکارھێناوە، ئێوە چی دەڵێن. وشەکە مانای ئەو دۆخە پزیشکییانەیە کە کتوپڕ و بە ئازارێکی توندەوە دەستپێدەکەن، پێچەوانەی chronic کە ھێواش و ھەنگاو بە ھەنگاو نیشانەکان دەردەکەون. سوپاس [[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ١٥:٣٧، ١٢ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|د. توانا ع. بەرزنجی]] تیژتاو. یانی زوو دێ و زوو دەچێ. تاو لێرە ھەم دەتوانێ بە مانای پەلامار و ھێرش بێ (تاودانەسەر) ھەم بە مانای گوڕ (تاوسەندن) و ھەم بە مانای سوێ و ئێشی برین، ھەم بە مانای ماوەیەکی زۆر کەم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٤:١٤، ١٨ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ::هەنوکە یان هەنوکەیی چۆنە؟ [[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ١٧:٠١، ١٨ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|د. توانا ع. بەرزنجی]] نابێ. ھەنووکە ڕێک یانی now. «ھەنووکە»ی ناوەندی و «نوھا»ی باکووری و «اکنون»ی فارسی و «now»ی ئینگلیزی ھەموو ھەمان شتن و لە یەک ڕیشەن. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٧:٢٨، ١٨ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == Waist == کەمبەر یان کەمەر؟ ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٩:٥١، ٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :تازە کەمەرە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:١٣، ٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == Bight == چ وشەیەک گونجاو بەرامبەر وشەی Bight، بەشێوەیەکی کات بۆ وتاری [[دەریای باشووری کالیفۆڕنیا]] وشەی دەریام بەکارهێناوە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٤:٢٥، ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] باسەکە زۆری لێ تێپەڕ بووە :) بەڵام ئەگەر سەیری [https://lex.vejin.net/ck/search?t=Bight ڤەژینلێکس] بکەی، بەپێی کوردستانیکا دەبێتە؛ کەنداو. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٤٦، ٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: دوو بەکارهێنەرمان هەیە بۆ ئەوەی بە ئەنقەست هەڵەی ناوت لێ بگرن دەڕۆنە ناو پێڕستی وتارەکانەوە و وتارێک دەدۆزنەوە و دەیکەنە باسێکی گەرم لە ویکیپیدیا، کەچی نازانم بۆ لێرەش هیچ ناکەن. بەهەرحاڵ سپاس بۆ یارمەتییەکەت، بەس Gulf واتا کەنداو، ئیدی نازانم گونجاوە یان نا هیڤجا. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٢:٠١، ٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == Protostome و Deuterostome == یەکەمزار/یەکەمدەم بۆ Protostome و دووەمزار/دووەمدەم بۆ Deuterostome باشن؟ ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ٠٨:١٩، ٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] دەمیەکەم و دەمدووەم (یا زاریەکەم و زاردووەم) باشە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٣:٤٩، ٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == Lynx == ئەم گیانەوەرە بە کوردی ناوی چییە؟ ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٣:١٠، ٢ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) :[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%D9%88%D8%B1%D8%B4%DB%95%DA%A9 ورشەک]. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٩:٠٦، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] سپاس. وشەکە بە شێوەی وشەگ، وشەک، ھوشەک، ورشەک و وەشەک ھەیە، کامەی دابنێین؟ لە عەرەبیشدا [[:ar:وشق|وشق]] (وەشەق) ھەیە. لە ئەوە دەچێ کە لە پاڵەوییەوە خوازرابێ و لە پاڵەویدا وەشەگ یان ڤەشەگ بووبێ. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٨:٤١، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] من دەڵێم وەشەک باوترە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٣:٣٧، ٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) ::::ئەمە ھەر پێی دەڵێن ''وەشەک'' و ھەر ئەمەم بیستووە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٧:٥٩، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == Tentacle == چی بۆ ئەمە باشە؟ ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٥:١٩، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] وشەی «پەلاندن»مان ھەیە بە مانای لەمس کردن و دەستپیاھێنان. لە فەرھەنگی کوردستانی گیوی موکریانیدا ھەیە. ڕەنگە پەلاندن ھەمان «پالیدەن» یا «پەلیدەن»ی فارسی بێ بە مانای ھەڵکۆڵین بە قامک و بۆ شتێ گەڕان. پێم وایە پەلاندن ڕێک یانی palpation، بەڵام بۆ ئەمەش دەکرێ بە کار بھێنرێ و وشەی لێ دروست بکرێ بۆ tentacle، بۆ وێنە «پەلێن». بەڵام، ڕەنگە وشەی «پەل»ی کوردی کە بە دەست و پێ و باڵی گیانداران یا لقی داران دەڵێن، ھەر ئەم پەلاندنە بێ. ئەگەر وا بێ، tentacle دەبێتە «پەل»، کە ئەمڕۆژە بە دەست و لنگ و باڵ و لق دەڵێن و، لە ئەسڵا لە وێکەوتن و لەمسەوە ھاتووە. ڕەنگە وا بێ. @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] زمانزانە، ئەو باشتر دەزانێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٣٩، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: بەپێی قسەی جنابت ئەم فیعلە بۆ palpus (= [[:en:Pedipalp|Pedipalp]]) باشترە کە ئەویش شتێکە وەکوو Tentacle. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١١:٤٩، ٩ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == Pheasant == تەزروو کوردییە؟ ناوی دیکەی ھەیە؟ ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٧:٠٤، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] تەزروو نییە، تەزەرو tezerw - ە. لە شیعری مەولەوی و نالی و مەلای جزیری و خانیشدا ھەر بە شێوەی تەزەرو ھاتووە. ڕەنگە «تذرو» کە لە دیوانی شاعیرانا بە ڕێنووسی کۆن نووسراوە بۆیان نەخوێنراوەتەوە و لە خۆیانەوە وتوویانە ئەمە «تەزروو»ە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٦:٢٧، ٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == Caracal == ئەمە بە کوردی ناوی ھەیە؟ ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٦:٣٨، ١٤ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D8%B3%DB%8C%D8%A7%DA%AF%DB%86%D8%B4&f=0 سیاگۆش] [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٧:٠٠، ١٤ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ئەمە دەبێ فارسی بێ، فارس «سیاه‌گوش» دەڵێ. لە ھەنبانەبۆرینەدا «گوێڕەش»م دی،[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/گوێ%20ڕەش]، ئەمە دەبێ کوردییەکەی بێ. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٨:٠١، ١٤ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) :::لێیم کۆڵی، وشەی caracal لە «قره قولاق»ی تورکیی عوسمانییەوە دێ (قره = ڕەش و قولاق = گوێ) کە ئەمیش calqueی «سیاه‌گوش»ی فارسیی کلاسیکە.[https://en.wiktionary.org/wiki/caracal#:~:text=From%20French%20caracal%2C%20from%20Ottoman%20Turkish%20%D9%82%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%20%D9%82%D9%88%D9%84%D8%A7%D9%82%20(kara%20kulak%2C%20literally%20%E2%80%9Cblack%20ear%E2%80%9D)%2C%20a%20calque%20of%20Classical%20Persian%20%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%DA%AF%D9%88%D8%B4%20(siy%C4%81h%2Dg%C5%8D%C5%A1).%20Compare%20modern%20Turkish%20karakulak.] لە کوردستانیکایشدا گوێڕەشە هاتووە. گوێڕەش یان گوێڕەشە ڕاستە و کوردییە. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٨:٠٦، ١٤ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) :منیش لە گەڕانی گووگڵ ئەم وشانەم دۆزییەوە جگە لە سیاگوش: :گوێڕەش، سیولۆ، وشەک، وشەگ، ورشەک، هەنگوێنخۆر جا کێ شارەزاترە دەتوانێ بڕیاربدا کە کامەیان گونجاوترە یان هەموویان هاوواتان. [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ١٣:١٤، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) ::''گوێڕەش''-م بۆ ئەمە دیوە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٢:٣٩، ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) == Mushroom == سڵاو، [[وتووێژ:کوارگ|لێرە]] پێشتر قسە کراوە و بەڵام نەگەیشتمە ئەنجام دەربارەی وشەی مەشڕووم و فەنگس. هەربۆیە ئێستا من چ وشەیەک بەکاربێنم بۆ [[مەشڕووم|Mushroom]] '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٠:٣٢، ٧ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] [[مەشڕووم]] دەبێ بۆ کوارگ بگوێزرێ، کورد ھەر کوارگی پێ وتووە (قارچکیش دەبێژن). کوارگی ئێستا بۆ فەنگس دەگوێزم. کەڕوویش یانی mold و بۆ fungus نابێ. باوەڕ ناکەم ھیچ وشەیەکمان بۆ fungus ھەبێ، بۆیە جارێ با ھەر فەنگس بێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٤٠، ١٢ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) == Hummingbird == چی بە ئەم باڵندەیە ببێژین؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٥٨، ١٢ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بەپێی ڤەژینلێکس دەبێتە؛{{ھن}} کوردی: (باڵندەناسی) زرنگەباڵندە، باڵندەی مێشی، ویزەمەل، باڵ‌زرنگە [خێزان Trochilidae: زۆر جۆرن] [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=hummingbird &]. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٠:٠٠، ٢ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == sprite (lightning) == چی بە ئەم دیاردەیە ببێژین؟ red spirit و red spriteیشی پێ دەبێژن. جن، ڕۆح، دێو یان درنج؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣٤، ٢٦ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :{{وب|حوسێن}} وابزانم دەبێتە جنۆکەی سوور. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٠:٠٥، ٢ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] بۆچی «جنۆکە»ی پێ بڵێین کە لە «جن»ی عەرەبییەوە دروست بووە؟ sprite بە ھەبوو (being)ی خەیاڵی و ژوورسروشتی (supernatural) دەبێژرێ، لە کوردیشدا «درنج» ھەیە کە بە ھەبووی خەیاڵییان وتووە.[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%D8%AF%D8%B1%D9%86%D8%AC] ئەم وشەیەیش باو نەماوە و دەتوانین ئاوھا بیبووژێنین. عەرەب «عفريت» بە ئەمە دەبێژێ و لە فەرھەنگی نۆبەرەیشدا «درنج» بۆ «عفريت» ھاتووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٢٦، ١٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] وشەکەیش ڕەسەنە، لە [https://en.wiktionary.org/wiki/Reconstruction:Proto-Indo-Iranian/d%CA%B0r%C3%BAk%C5%A1 ئێرە] بنۆڕە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٥٦، ١٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] وایە ڕاستە، ھەر چۆنت پێ باشە وای دانێ. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:٠٧، ١٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == aphid == کورد چی بە ئەم دەبێژێ؟ ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ٠٩:١٢، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :{{بەکارھێنەر|حوسێن}} سڵاو، سەیری [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=aphid ڤەژینلێکس] بکە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٠:٠٣، ٢ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] لە ھەنبانەبۆرینەدا «شۆبە»، «شۆک» و «شۆکە» ھاتوون. فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبیش «سن»ی بە «a species of aphis» مانا کردووەتەوە، بەڵام پێم وایە کە ئەمە [[:en:corn bug|corn bug]]ـە، فارسیش «سن گندم»ی پێ دەڵێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٤٧، ٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] شیلەمژە چۆنە؟ [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٧:٢٩، ٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] پێم باش نییە. دەبێ بگەڕێین و بزانین ئەمە بە کوردی ناوی ھەیە یان نا. ئەگەر نەبوو، ئەودەم بۆی دادەڕێژین. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٣٤، ٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕاستە منیش هاوڕام لەگەڵت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:٥٢، ٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]]@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] شۆک ماددەیەکە وەک گەزۆ. «شۆکە»ش جۆرێ نەخۆشییە لە گەڵای دار ئەدا. ئەوەش کە لە ھەنبانە بۆ شۆکە و شۆبە بە فارسی نووسراوە شتە پێم ھەڵەیە. شۆکە جانەوەر نییە. گیوی موکریانی بۆ «حشرە المن» دایناوە مەگەزی گەزۆ. من دەڵێم وەک مێشھەنگوێن ئەمە بکەینە مێشگەزۆ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٥٣، ١٢ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەڵبەت لە فەرھەنگی زاراوەشدا بۆ ئەم جانەوەرە ھەر شۆکە ھاتووە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٩:٠٩، ١٢ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] زۆر سپاس بۆ ڕوونکردنەوەت، مێشگەزۆش پێشنیارێکی باشە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١١:٠٩، ١٢ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] موکریانی لە فەرھەنگی کوردستاندا دەڵێ شۆکە دەعبایەکە لە مێش گەورەتر لەسەر بڕکان بنیشێ خراپیان دەکا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٣١، ١٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] سپاس. ئێستا دڵنیا بووین کە «شۆک» شتێکی دیکەیە و aphid نییە. «شۆکە»یش گیانەوەرێکی دیکەیە یان ھەر گیانەوەر نییە. ئەی «شۆبە» چییە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٠٧، ١٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] نا، من بەو ئاکامە گەیشتم کە شۆک نییە، بەڵام لەوانەیە شۆکە دروست بێ، بە پێی فەرھەنگەکان. ھەروا کە وتم، موکریانیش دەڵێ شۆکە دەعبایەکە. یانی من ھەڵە بووم کە وام دەزانی جانەوەر نییە و جۆرێ نەخۆشییە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:٣٠، ١٧ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] باشە ئەو فەرھەنگە وتوویەتی لە مێش گەورەترە، aphid کوا لە مێش گەورەترە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٢٧، ١٧ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == Citron == باروونە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٤، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == Birch == ھیچ ناوێکمان بۆ ئەم دارە ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٤٦، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] سڵاو بەپێی فەرھەنگەکان ئەمە ئەنجامەکەی بوو :{{لێدوان|فەرهەنگی کوردستانیکا|}}: درەختی بێتولە، بێتولە، تووس، تزز، داری توس :{{لێدوان|فەرهەنگی ئەندێک|}}: دار بێتولە (دارێکی گەڵاوەریوە) :بڕوانە [https://lex.vejin.net/ck/search?t=Birch ڤەژین] بۆ زانیاری زیاتر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٢:١٣، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == Mineralogy == چ ناوێک گونجاوە بۆ وتاری [[ماینرلۆجی]]؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١١:٠٢، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Common == لە ناوی گەلێک گیانلبەر دا common ھەیە، بۆ ئەمە چی باشە؟ ''ئاسایی'' دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:١٩، ١١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Elm یان Ulmus == ناوی کوردیی ئەم دارە چییە؟ وزم؟ بووز؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٤٨، ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] «وزم» بەر گوێم کەوتووە، بەڵام نازانم کامەیە. «بووز»م نەبیستووە. ویکیپیدیای فارسی Elmی بەستووە بە «نارون»ەوە. ناروەن لای ئێمەش دەوترێ، بەڵام زیاتر دەڵێین دارتۆفانە. وەک چۆن عەرەب دەڵێ شجرە البق. خودی وشەی ناروەنیش دوو پارە: «نار» کە ھەمان [https://vajehyab.com/dehkhoda/%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87#:~:text=%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%20.,%D8%AF%D9%90%20%5D%20(%D8%A7%D9%90)%20%D9%BE%D8%B4%D9%87%20. نارد] -ە بە مانای مێشوولە و تۆفانە و، وەن کە ھەمان دارەوەن یا قەزوانە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە [https://www11.ihp.sinica.edu.tw/storage/w2_file/1688NTswNBe.pdf ئێرە]دا بووزم بە مانای elm دی. ھەنبانەبۆرینە بووز و دارتۆفانەی بۆ درخت پشه داناوە، درخت پشه و نارون یەک شتن؟ ئەگەر یەک شتن، [https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/ڕەشەدار ڕەشەدار] بۆچی دوو مانای ھەیە (١، درخت نارون و ٢، درخت پشه)؟ ویکیفەرھەنگی کورمانجی «بزی»ی بۆ elm بە کار بردووە و لە کوردستانیکادا «بزوو» بۆ elm ھاتووە، کێشەکە ئەوەیە ئەمەم لە یەک فەرھەنگی دیکەدا نەدی. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:٢٥، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ئێستا دیم کە لە ویکیپیدیادا «[[نارەوان (دار)|نارەوان]]» بۆ beech بە کار ھاتووە! ئەم شێوەیە لە فەرھەنگەکاندا نەھاتووە، بەڵام لە «ناروان»ی پاڵەویی ئەشکانی دەچێ کە لە [https://en.wiktionary.org/wiki/نارون#Etymology_1 ئێرە] دا ھاتووە. «دارەڕەش»یش دانراوە، بەڵام ئەمە ڕێک وەکوو [https://en.wiktionary.org/wiki/karaağaç#Etymology karaağç]ی تورکی دروست بووە کە بەرانبەری elmـە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٩:٤١، ٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::''بووز'' و ''وزم'' ھەر یەک وشەن. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٦، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::باشە، ''بووز'' یان ''وزم'' ھەر ئەو دارەیە کە ئینگلیز elmی پێ دەبێژێ؟ ئەگەر وایە، ''وزم'' چۆن بووە بە ''بووز''؟ دیارە کە ''بووز'' سۆرانیترە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٣، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Hoopoe == دەزانم کە ''پەپووسڵێمانە'' (یان ''پەپووسڵێمانکە'') بە ئەم گیانلەبەرە دەڵێن، بەڵام ''پەپوو'' بە تەنیا ئەم مانایە نادا؟ لە ھەنبانەبۆرینە دا بە مانای hoopoe و owl ھاتووە.[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%D9%BE%DB%95%D9%BE%D9%88#:~:text=%D9%BE%DB%95%D9%BE%D9%88:%20%D8%A8%D8%A7%DA%B5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D8%B3%DB%95%D8%B1,%DA%A9%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%95%D8%A8%D9%88%D9%85%DB%95%D8%8C%20%D8%A8%D8%A7%DA%B5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D8%B4%D9%88%D9%85%DB%95] لە ھەندێک فەرھەنگ دا (وەکوو مەردۆخ) تەنیا بە مانای hoopoe ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/merdox/پەپوو] و لە ھەندێکی دیکە دا (وەکوو خاڵ) تەنیا بە مانای owl ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/xall/پەپوو] ئێستا کامیانە؟ لە فەرھەنگەکان دا ''پەپووقژە'' بە مانای «باڵندەیەکی بێکاکۆڵ کە لە hoopoe دەچێ» ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/پەپوقژە][https://lex.vejin.net/ck/def/xall/پەپووقژە] بۆیە من پێم وایە ''پەپوو'' بۆ hoopoe تەواوە. لە باشوور دا ''کوندەپەپوو'' بە owl دەڵێن، بەڵام ئەمە لە فەرھەنگە کۆنەکان دا نییە. ئەمە ڕەنگە بیسەلمێنێ ''کوندەپەپوو'' نوێیە و تازە پەیدا بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٢٤، ١٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :پێم وا نییە بتوانین ساغی بکەینەوە ''پەپوو'' خۆی بەتەنیا بە چی دەڵێن. وشەی ''پەپوولە''-شمان ھەیە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٤:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Snakebird == ئەم گیانەوەرە بە کوردی ناوی نییە، دەتوانین بۆی دابڕێژین؟ snake یانی مار و bird یانی باڵندە، مەل، لێکیان بدەین دەبێ بە «مارباڵندە» یان «مارمەل». «مارباڵندە» جوان نییە، بەڵام «مارمەل» کورت و جوانە و دەکرێ بیکەین بە «مارمر»یش. «مر» و «مەل» ھەر یەک وشەن («مر» کۆنتریشە) و بە مانای «باڵندە» دێن، «وشترمر»یش ھەر وا دروست بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٦، ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :''مەلەمار''-یش دەبێ ھەر لەسەر کێشی ''ڕەقەمار''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ''مەل'' ناوە، بەڵام ''ڕەق'' ھاواڵناوە. پێم وایە ''مارمر'' لە ھەمووی کورتتر و گونجاوترە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٥٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::مەبەست کێشەکەی بوو. بەپێی ڕیزمان وەک ''تیرەمار''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٧:١٠، ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Bittern == لە فەرھەنگی باڵندە دا ''واق'' ھاتووە، بەڵام ئەمە دەبێ عەرەبی بێ: ''[[:ar:واق (طائر)|واق]]''. لە ویکیپدیای فارسی دا ''[[:fa:بوتیمار|بوتیمار]]'' و ''[[:fa:غمخورک|غمخورک]]'' بۆ bittern بە کار ھێنراون. ''غمخورک'' ھەر ''خەمەخۆرە''ی خۆمانە و ''بوتیمار''یش لە [https://en.wiktionary.org/wiki/بوتیمار ئێرە] دا وا لێک دراوە کە بە مانای ''ئەبووخەم'' دێ! ''بو'' کورتکراوە ''أبو''ی عەرەبییە. لە فەرھەنگی خاڵ دا ئاوا باسی ''خەمەخۆرە'' کراوە: «باڵندەیەکی گەورەی قاچ و مل درێژە ھەمیشە بە ماتی لە کەناری ئاو ھەڵدەنیشێ»، bittern باڵندەیەکی secretiveە و بە پێی ئەم وەسفەی خاڵ بێ، ''خەمەخۆرە'' ڕەنگە bittern بێ. ئێوە چی دەڵێن؟ ''خەمەخۆرە'' دەبێ bittern بێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٠٤، ٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :تەقریبەن دڵنیا بووم کە ''خەمخۆرە'' bitternە. ئەم باڵندەیە ئەفسانەیەکی ھەیە. دەڵێن ''خەمخۆرە'' ھەردەم تینوویەتی، بەڵام کاتێ کە بە ڕووبارێک دەگا، خەم دەخوا ئاوی ڕووبارەکە تەواو بێ و ئاو ناخوا. عەرەبیش ''مالك الحزين'' بە ئەم باڵندەیە دەڵێ. :ئەم باڵندەیە بە ماتی لە لێواری ئاو ھەڵدەنیشێ، بەڵام خەم ناخوا، بەڵکوو چاوەڕێیە ماسی یان گیانلەبەرێکی دیکە ببوورێ تا ڕاوی بکا. لە فۆلکلۆر دا وا لێک دراوەتەوە کە خەم دەخوا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٣٨، ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Language treatment == نزیکترین یان دەقیقترین بەرانبەری کوردی بۆ ''Language treatment'' چییە؟ پەڕەیەکی ڕێنمایییە لە [https://en.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:Language_treatment ویکیفەرھەنگی ئینگلیزی]. خۆم ''مامەڵەکردن لەگەڵ زمان''-م پێ باشە، چونکە لە ناوەڕۆکی پەڕەکەش، باس لە چۆنێتیی چارەکردن و ڕێکخستنی وشەکان ئەکا لەناو زمانەکە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٨:٢٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Mongoose == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ بانبانک؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٤٢، ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] سڵاو بەپێی فەرھەنگەکان ئەمە ئەنجامەکەی بوو ::{{لێدوان|فەرهەنگی کوردستانیکا|}}: مارگرە، مارخۆرە، ::{{لێدوان|فەرهەنگی ئەندێک|}}: بانبانکە، مشک خۆرە :بڕوانە [https://lex.vejin.net/ck/search?t=Mongoose ڤەژین] بۆ زانیاری زیاتر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: ''بانبانک'' یان بە کرمانجی ''بانەڤانک'' جۆرێک ڕسقە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::سپاس. ئەی ''ڕسق'' خۆی چییە؟ weaselە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: بەڵێ بە فارسی ''راسو''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٣:٥٤، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] بەڵام ''[[ڕسق]]'' بۆ least weasel بە کار ھاتووە! ئەگەر لێی دڵنیاین، چاکتر نییە ''[[بەوەرز]]'' بکەین بە ''ڕسق''؟ ئەم ناوانە، دەڵەک، قاقم، ڕسق و …، تێکەڵ بوون. خۆزگە دەمانزانی کامە کامەیە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٣:٢٨، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Hardwood و Softwood == ''چێوڕەق'' یان ''چێوسەخت'' بۆ hardwood و ''چێونەرم'' بۆ softwood چاکن؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٠٦، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :وشەی ''سەخت'' کوردی نییە و بە کوردی ھەر دەڵێن ''ڕەق''. لەوانەیە ''ڕەقەچێو'' و ''نەرمەچێو'' باشتر بێ. وەکوو ''ڕەقەمار'' یان ''نەرمەکۆکە''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٤:٤٩، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ''چێونەرم'' وەکوو ''دەنگخۆش'' و ''دەستپاک'' دروست بووە، ناو + ھاواڵناو گەلێک باوە. ھەروەھا، ''نەرمەچێو'' نێوانگری تێدایە، بەڵام ''چێونەرم'' تێیدا نییە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٧، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: جارجار ھەر ئەو نێوانگرە دەربڕینی وشەکە خۆشتر دەکا. ئەوەی جنابیشت ڕاستە. لە کوردیدا دەڵێن ڕەقامێر و نەرمامێر بۆیە منیش بەپێی ئەمانە وشەکانم ڕۆنا. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٣:٥٦، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Platanus یان Plane tree == چنار؟ دەزانم لە [[وتووێژ:چنار]] دا باس کراوە و چنار بۆ black poplar دانراوە، بەڵام لە ئەوە ناچێ ڕاست بێ! [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:PopulusNigra4c.jpg#mw-jump-to-license ئەمە] گەڵای black poplarـە و چنار لای ئێمە گەڵاکەی [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Leaf_Of_Platanus_Orientalis_.jpg ئاوھایە]، پێم وایە چنار بۆ plane tree چاکترە. گەڵای چنار لە گەڵای کەوێت (maple) دەچێ. تۆفیق وەھبیش چناری بە plane tree مانا کردووەتەوە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :[[:en: Platanus orientalis| Platanus orientalis]] ڕەنگە ناوی زانستیی چنار بێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٥٤، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئێمە بەو دارەی وێنەی گەڵاکەیت داناوە ئەڵێین دارجەوھەر. ئەو وێنەیەی لە وتارەکەدا ھەیە، لای ئێمە ئەوە چنارە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٦:١٩، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ھەنبانەبۆرینە جەوھەردار و چناری بە ھاومانا داناوە. ئێستا کە لە ھەندێک ناوچەدا ماناکەی جیایە، کامەی دابنێین؟ کام مانا کۆنترە، platanus یان black poplar؟ پێم وایە platanus کۆنترە. لە پاڵەویی ساسانیدا بە مانای platanus بووە، لە کورمانجیشدا «چنار» بە مانای platanus دێ و عەرەبیش «صنار»ی ھەیە کە لە «چنار»ەوە دێ و ھەر بە مانای platanus دێ. لە فەرھەنگەکەی Michael L. Chyetیشدا «چنار» بەرانبەری plane tree و oriental plane treeیە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٩:٠٤، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] وەڵڵا نازانم. من ھەر ئەوەندەم لێ دەزانی کە وتم. ئێمە بەوە کە لە وتارەکەدا وێنەکەی ھەیە دەڵێین چنار، زۆریش ھەیە لەبەر ماڵان و لە باخ و بێشە و ئەوانەدا، بۆیە دڵنیام ھەڵە ناکەم. بەوەی تریش دەڵێین جەوھەر، ئەویش ھەر زۆر زۆر ھەیە لە ھەموو شەقامەکاندا. ئەوەش دەزانم کە فارس بە جەوھەر دەڵێ چنار. بۆ نموونە، لە تاران شەقامێک ھەیە لە باشووری شارەوە ھەتا باکوور درێژە، پێی دەڵێن وەلیعەسر و، ئەمبەر و ئەوبەر یەکسەر دارجەوھەرە. بەڵام ئەوان پێی ناڵێن جەوھەر، دەڵێن «[https://www.google.com/search?q=%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%B9%D8%B5%D8%B1&oq=%DA%86%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%BA%D8%B5%D8%B1&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUqCAgBEAAYDRgeMgYIABBFGDkyCAgBEAAYDRgeMgoIAhAAGAgYDRgeMgoIAxAAGAgYDRgeMgoIBBAAGIAEGKIEMgcIBRAAGO8FMgcIBhAAGO8FMgoIBxAAGIAEGKIE0gEIOTU5OGowajSoAgGwAgE&client=ms-android-samsung-ss&sourceid=chrome-mobile&ie=UTF-8 چنارھای خیابان ولیعصر]». باشتر وایە @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] و @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] یش قسەی خۆیان بکەن. چون ئەوان لە باسە پێشووەکە قسەی زۆریان بۆ کردن بوو. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::قسەکانی کاک ئازام پێ تەواون. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٥:٤٣، ١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] سەیری [https://m.youtube.com/watch?v=W2915vzL49c&pp=ygUw2KbbldmFINiv2YjZiCDYr9in2LEg2obZhtin2LHblduMINi025XZgtq12KfZiNuV&ra=m ئەم ڤیدیۆیە] بکە. باسی دوو ''چنار''ی پیر دەکا، ئاشکرا دیارە کە platanusن. سەیری [https://ku.964media.com/292088/ ئەمیش] بکە، ''سوورەچنار'' بە platanus دەڵێ. ئێمە ''دارجەوھەر'' ناڵێین و ھەر نازانین چییە. ::::::فەرھەنگی خاڵیش ''چنار'' و ''جەوھەر''ی بە ھاومانا داناوە، [https://lex.vejin.net/ck/def/xall/%D8%AC%DB%95%D9%88%D9%87%DB%95%D8%B1#:~:text=%D8%B4%D8%AA%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D9%84%DB%8E%20%D8%AF%DB%8E-,%D8%A6%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%DA%B5%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1 کرتە بکە]. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٥٣، ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) tos6ubgz321zjyb55ql99gfp9ctcrae 0 254825 1669732 1508908 2026-09-18T04:34:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (قورئان-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە) 1669732 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''ئەلشافی''' یەکێکە لە [[ناوەکانی خودا لە ئیسلامدا|ناوەکانی خودا لەئیسلامدا]]، واتا شیفادەری دەردەکان تەنھا ئەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=أسماء اللە الحسنی کما وردت فی القرآن الکریم والسنة|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/fatwa/12383/أسماء-اللھ-الحسنی-کما-وردت-فی-القرآن-الکریم-والسنة|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.islamweb.net|زمان=ar}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|قورئان}} {{قورئان-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:ناوە پیرۆزەکانی خوا لە ئیسلامدا]] 0luerz5hyzd4oieprt4cb648pzmicac 0 255227 1669885 1611599 2026-09-18T10:48:58Z Bilalinfo 57400 زیادکردنی زانیاری نوێ 1669885 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ئالان ڕیچسۆن''' ({{بە ئینگلیزی|Alan Ritchson}}؛ لەدایکبووی ٢٨ی تشرینی دووەمی ١٩٨٢ لە گراند فۆرکز، داکۆتای باکوور) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ٢٠٠٣ دەستی بە چالاکی کردووە. بەشداریی لە فیلمی [[فاست ئێکس]]دا کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == ڕیچسۆن لە ٢٨ی تشرینی دووەمی ١٩٨٢ لە گراند فۆڕکس، داکۆتای باکوور لەدایکبووە.<ref name="UPI">{{cite news|title=UPI Almanac for Sunday, Nov. 28, 2021|url=https://www.upi.com/Top_News/2021/11/28/UPI-Almanac-for-Sunday-Nov-28-2021/5221638026655/|quote=actor Alan Ritchson in 1982 (age 39)|date=November 28, 2021|access-date=November 23, 2023|work=[[United Press International|UPI]]}}</ref> ئەو کوڕی ڤیکی ڕیچسۆن، مامۆستای قوتابخانەی ئامادەیییە، و دەیڤد ڕیچسۆن، سەرپۆلیسێکی خانەنشینکراوی [[ھێزی ئاسمانیی ویلایەتە یەکگرتووەکان|ھێزی ئاسمانیی ویلایەتە یەکگرتووەکانە]].<ref>{{cite news|url=http://www.nwfdailynews.com/local/niceville-s-alan-ritchson-to-appear-on-hawaii-five-0-1.126692|title=Niceville's Alan Ritchson to appear on 'Hawaii Five-0'|first=Dusty|last=Ricketts|date=April 14, 2013|newspaper=[[Northwest Florida Daily News]]|access-date=November 24, 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131127035722/http://www.nwfdailynews.com/local/niceville-s-alan-ritchson-to-appear-on-hawaii-five-0-1.126692|archive-date=November 27, 2013}}</ref> برایەکی لە خۆی گەورەتر و برایەکی لە خۆی بچووکتری ھەیە، و بە پەروەردەی کاتۆلیک پەروەردە بووە.<ref>{{Cite web |date=April 11, 2024 |url=https://www.deseret.com/faith/2024/04/11/alan-ritchson-talks-religion-in-hollywood-reporter-profile/ |access-date=May 21, 2025 |website=Deseret News |language=en |title='Reacher' star talks faith — and frustration with fellow Christians — in new interview}}</ref> خێزانەکەی بەهۆی کاری باوکییەوە بەبەردەوامی شوێنی نیشتەجێبوونیان دەگۆڕی. کاتێک تەمەنی دوو ساڵ بوو، خێزانەکەی لە [[گوام|گوامەوە]] ڕوویان لە ڕانتوول، ئیلینۆی کرد.<ref name="gardner" /> کاتێک تەمەنی ١٠ ساڵ بوو، باوکی ڕیچسۆن گواسترایەوە بۆ بنکەی ھێزی ئاسمانیی ئیگلین و خێزانەکەی لە نزیک [[ناشڤیڵ|نایشڤیل]]، [[فلۆریدا]] نیشتەجێ بوون.<ref name="gardner" /><ref name="webcenters.netscape.compuserve.com">{{cite web |url=http://webcenters.netscape.compuserve.com/celebrity/becksmith.jsp?p=bsf_ritchson_rstar |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716171212/http://webcenters.netscape.compuserve.com/celebrity/becksmith.jsp?p=bsf_ritchson_rstar |archive-date=July 16, 2011 |access-date=March 6, 2012 |website=Netscape Celebrity |title=Rising Star Alan Ritchson: From Abercrombie to Aquaman |url-status=dead}}</ref> لە قوتابخانەی ئامادەییی نایشڤیل، ڕیچسۆن ئارەزووی لە نواندن کرد؛ لە بەشی موزیک قوتابخانەدا بەشداریی کرد و [[جیم کاری]] وەک ئەستێرەی خۆی دەبینی.<ref name="gardner" /> لە ساڵی ١٩٩٩، کاتێک هێشتا لە قوتابخانەی ئامادەیی بوو، دەستیکرد بە وەرگرتنی وانەکانی شانۆی موزیکاڵ و سەما لە ئاستی کۆلێژ لە کۆلێژی کۆمەڵگەی ئۆکالووسا وۆڵتۆن، کە ئێستا کۆلێژی دەوڵەتیی باکووری ڕۆژئاوای فلۆریدایە لە نایشڤیل.<ref>{{Cite web |last=Niceville |date=May 15, 2014 |url=https://niceville.com/actor-alan-ritchson-college-alum-visits-nwfsc-in-niceville/ |access-date=April 2, 2024 |website=Niceville.com |language=en |title=Actor Alan Ritchson, college alum, visits NWFSC in Niceville}}</ref><ref name="gardner" /> لە ساڵی ٢٠٠١ لە ئامادەییی نایشڤیل دەرچوو.<ref>{{Cite web |url=https://www.empireonline.com/people/alan-ritchson/ |access-date=April 2, 2024 |website=Empire |title=Alan Ritchson News & Biography - Empire}}</ref> دوای دەرچوونی لە قوتابخانەی ئامادەیی، کۆرسێکی تەواوی وەرگرت بۆ خوێندنی موزیک و شانۆ لە ئۆکالووسا وۆڵتۆن، کە لەوێ ئەندامی گرووپی Soundsations و Madrigal Singersی بەشی ھونەرە جوانەکان بوو.<ref>{{cite web |date=May 13, 2014 |url=http://www.ecitv.com/wsb-2014-05-13-ritchson |archive-url=https://web.archive.org/web/20150710222202/http://www.ecitv.com/wsb-2014-05-13-ritchson |archive-date=July 10, 2015 |access-date=May 14, 2014 |website=Emerald Coast TV |title=Working ShowBiz - Featuring Alan Ritchson |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.nwfdailynews.com/entertainment/local-entertainment-news/hunger-games-actor-tells-nwfsc-students-we-are-our-own-personal-marketing-force-1.319525|title='Hunger Games' actor tells NWFSC students: 'We are our own personal marketing force'|first=Lauren|last=Delgado|date=May 14, 2014|newspaper=Northwest Florida Daily News|access-date=May 15, 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140517155926/http://www.nwfdailynews.com/entertainment/local-entertainment-news/hunger-games-actor-tells-nwfsc-students-we-are-our-own-personal-marketing-force-1.319525|archive-date=May 17, 2014}}</ref><ref>{{cite web |date=May 15, 2014 |url=http://www.mattiekellyartscenter.org/AnnouncementItem.cfm?ID=962 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141120095033/http://www.mattiekellyartscenter.org/AnnouncementItem.cfm?ID=962 |archive-date=November 20, 2014 |access-date=November 13, 2014 |website=[[Mattie Kelly Arts Center]] |title=Actor Alan Ritchson, College Alum, Visits Campus |url-status=dead}}</ref> بەڵام، ڕیچسۆن دوای دوو ساڵ دەستی لە خوێندن هەڵگرت.<ref>{{cite web |last=Liem |first=Ronald |date=December 1, 2013 |url=http://daman.co.id/exclusive-cover-story-alan-ritchson/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20140921085358/http://daman.co.id/exclusive-cover-story-alan-ritchson/ |archive-date=September 21, 2014 |access-date=October 14, 2014 |work=Da Man |title=Exclusive Cover Story: Alan Ritchson |url-status=live}}</ref> بۆ ماوەیەکی کورت لە بنکەیەکی بەنزین کاری کرد پێش ئەوەی گرێبەست لەگەڵ Next Management لە میامی بیچ، فلۆریدا ئیمزا بکات، بۆ ئەوەی بۆ ماوەی چەند ساڵێک وەک مۆدێل کار بکات.<ref name="gardner" /> == فێلمۆگرافی == === فیلم === {| class="wikitable sortable to" !ساڵ !سەردێڕ !ڕۆڵ ! class="unsortable" |تێبینییەکان |- |٢٠٠٦ |''The Butcher'' |مارک | |- | rowspan="2" |٢٠٠٧ |''Steam'' |ڕۆی | |- |''Beowulf'' |بیۆوولف |گرتنی جووڵە |- |٢٠٠٨ |''Rex'' |چەیس | |- |٢٠٠٩ |''Fired Up!'' |برووس | |- |٢٠١٣ |''The Hunger Games: Catching Fire'' |گڵۆس | |- |٢٠١٤ |''Teenage Mutant Ninja Turtles'' |ڕافایێل |دەنگ، گرتنی جووڵە |- |٢٠١٥ |''The Wedding Ringer'' |کیپ لۆیۆلا / کاریو | |- | rowspan="3" |٢٠١٦ |''Blue Mountain State: The Rise of Thadland'' |ساد کاستڵ |وەھا بەرھەمھێنەر و نووسەر |- |''Lazer Team'' |ئادەم | |- |''Teenage Mutant Ninja Turtles: Out of the Shadows'' |ڕافایێل |دەنگ، گرتنی جووڵە |- |٢٠١٨ |''Office Uprising'' |بۆب | |- | rowspan="2" |٢٠١٩ |''Above the Shadows'' |شەین | |- |''The Turkey Bowl'' |ڕۆنی بێست |وەھا بەرھەمھێنەری جێبەجێکار |- |٢٠٢٠ |''Ghosts of War'' |بوچی | |- |٢٠٢١ |''Dark Web: Cicada 3301'' |بریکار کارڤەر |وەھا دەرهێنەر، بەرھەمھێنەر، و نووسەر |- |٢٠٢٣ |''Fast X'' |بریکار ئەیمز | |- | rowspan="2" |٢٠٢٤ |''Ordinary Angels'' |ئێد شمیت | |- |''The Ministry of Ungentlemanly Warfare'' |ئەندەرس لاسن | |- | rowspan="2" |٢٠٢٥ |''Motor City'' |جۆن میلەر | |- |''Playdate'' |جێف | |- | rowspan="3" |٢٠٢٦ |''War Machine'' |٨١ | |- |''Runner'' |ھانک مالۆن |وەھا بەرھەمھێنەر |-| {{pending film|The Man with the Bag}} |ڤینس |قۆناغی پاش-بەرهەمهێنان؛ وەھا بەرھەمھێنەر |- |TBA| {{Pending film|Untitled Mike Thornton biopic film|italic=no}} |مایکڵ ئەی. سۆرنتۆن |وێنەگرتن؛ وەھا نووسەر و بەرھەمھێنەر |} === زنجیرە === {| class="wikitable sortable" !ساڵ !سەردێڕ !ڕۆڵ ! class="unsortable" |تێبینییەکان |- |٢٠٠٤ |''American Idol'' |خۆی (بەشداربوو) |ئەڵقەی ٣.١ |- |٢٠٠٥–٢٠١٠ |''Smallville'' |ئارسەر کێری / ئاکوامەن |٤ ئەڵقە |- |٢٠٠٦ |''Though None Go with Me'' |ئوفسەری سوپا |[[فیلمی تەلەڤیزیۆنی]] |- | rowspan="2" |٢٠٠٩ |''Head Case'' |سەماکاری ڕووت |ئەڵقەی: "Tying the... Not" |- |''Midnight Bayou'' |لوسیان مانێت |فیلمی تەلەڤیزیۆنی |- |٢٠١٠–٢٠١١ |''Blue Mountain State'' |کەڤین دێڤلین "ساد" کاستڵ |ڕۆڵی سەرەکی |- |٢٠١٠ |''CSI: Miami'' |پۆڵ ئارنێت |ئەڵقەی: "Spring Breakdown" |- |٢٠١١ |''90210'' |تریپ ویڵسۆن |ئەڵقەی: "The Enchanted Donkey" |- |٢٠١٢ |''Fred: The Show'' |مانگای بەسەرچوو |ئەڵقەی: "Expired Cow" |- |٢٠١٣ |''Hawaii Five-0'' |فرێدی ھارت |ئەڵقەی: "Olelo Paʻa" |- | rowspan="3" |٢٠١٤ |''The Rebels'' |تایڵەر ستۆکلی |ئەڵقەی: "Pilot" |- |''New Girl'' |مات |ئەڵقەی: "Micro" |- |''Infomercials'' |کێنت ڕۆس |ئەڵقەی: "Alpha Chow" |- | rowspan="2" |٢٠١٥ |''I Can Do That'' |خۆی (بەشداربوو) |٣ ئەڵقە |- |''Workaholics'' |ترۆی تورپی |ئەڵقەی: "Speedo Racer" |- |٢٠١٦ |''Black Mirror'' |پۆڵ |ئەڵقەی: "Nosedive" |- |٢٠١٧ |''Blood Drive'' |ئارسەر بەیلی |ڕۆڵی سەرەکی |- |٢٠١٨–٢٠٢١ |''Titans'' |ھانک ھۆڵ / ھۆک |ڕۆڵی دووبارەبووەوە (وەرز ١)؛ ڕۆڵی سەرەکی (وەرزەکانی ٢–٣) |- |٢٠١٨ |''Alexa & Katie'' |ڕۆبی |ئەڵقەی: "Thanksgiving" |- | rowspan="2" |٢٠١٩ |''Brooklyn Nine-Nine'' |نۆرم سکالیی گەنج |ئەڵقەی: "Hitchcock & Scully"<ref>{{Cite web |last=Arens |first=Brynna |date=March 6, 2024 |url=https://www.denofgeek.com/tv/alan-ritchsons-weirdest-pre-reacher-roles/ |access-date=April 21, 2024 |website=[[Den of Geek]] |language=en-US |title=Alan Ritchson's Weirdest Pre-Reacher Roles}}</ref> |- |''Supergirl'' | rowspan="2" |ھانک ھۆڵ / ھۆک |ئەڵقەی: "Crisis on Infinite Earths: Part One" |- |٢٠٢٠ |''Legends of Tomorrow'' |ئەڵقەی: "Crisis on Infinite Earths, Part 5" |- |٢٠٢٢–ئێستا |''[[ڕیچەر (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|ڕیچەر]]'' | rowspan="2" |جاک ریچەر |ڕۆڵی سەرەکی، وەھا بەرھەمھێنەری جێبەجێکار |- |٢٠٢٦ |''Neagley'' |ئەکتەری میوان |} === یارییە ڤیدیۆیییەکان === * ''Beowulf: The Game'' (٢٠٠٧)، وەک بیۆوولف (مۆدێلی کەسایەتی) == بەستەرە دەرەکییەکان == {{commons category}} * {{IMDb name}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|2024927}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن|مۆسیقا}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Alan Ritchson}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرانی پیاو لە فلۆریدا]] [[پۆل:ئەو کەسانەی کە نەخۆشی دوو جەمسەرییان ھەیە]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی کڵێسەی کاتۆلیک]] [[پۆل:کاسۆلیکە ڕۆمانیەکانی پێشوو]] dqbqob87v1htaorf3rrcqbuoapoxjwa 0 263154 1669541 1668589 2026-09-17T20:25:28Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669541 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''پات بیلۆن''' ({{بە ئینگلیزی|Pat Bilon}}؛ ٢٩ی ئابی ١٩٤٧ لە [[یۆنگستاون، ئۆھایۆ]] – ٢٧ی کانوونی دووەمی ١٩٨٣) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0082650}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧]] [[پۆل:مردووانی ١٩٨٣]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەو ئەکتەرانەی بستەباڵان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] bn3sicusf7veg4vli66mr02j49nbfyz 0 263155 1669542 1668588 2026-09-17T20:25:48Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669542 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''پات بوون''' ({{بە ئینگلیزی|Pat Boone}}؛ لەدایکبووی ١ی حوزەیرانی ١٩٣٤ لە [[جاکسنڤیل، فلۆریدا]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٥٤ دەستی بە چالاکی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0004769}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن|مۆسیقا}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Pat Boone}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٤]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی لیپسکۆمب]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەو کەسانەی گۆرانیبێژ و ئاوازدانەرن لە تێنێسی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی لۆس ئانجلەس]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی باکووری تێکساس]] mq46r2q2mkirs8rz70z3s4bb29mlc4q 0 263156 1669544 1668586 2026-09-17T20:26:28Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669544 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''پات برادی''' ({{بە ئینگلیزی|Pat Brady}}؛ ٣١ی کانوونی یەکەمی ١٩١٤ لە [[تۆلیدۆ، ئۆھایۆ]] – ٢٧ی شوباتی ١٩٧٢ لە [[گرین ماونتن فۆڵز، کۆڵۆرادۆ]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0103703}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٤]] [[پۆل:مردووانی ١٩٧٢]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] 6vobyu7q3rffa66g7nvlwjlwu64ky3v 0 263157 1669543 1668587 2026-09-17T20:26:08Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669543 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''پات بوترام''' ({{بە ئینگلیزی|Pat Buttram}}؛ ١٩ی حوزەیرانی ١٩١٥ لە [[ئادیسن، ئەلاباما]] – ٨ی کانوونی دووەمی ١٩٩٤ لە [[لۆس ئانجلەس]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. لە ١٩٤٤ دەستی بە چالاکی کردووە و تا ١٩٩٤ بەردەوام بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0125426}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Pat Buttram}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٥]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩٤]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ڕادیۆی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە وێستێرنەکان]] [[پۆل:ئەکتەرە نێرەکانی ئەلاباما]] n2npbvo2nptr2jywgl70nzia2mwtfr8 0 263162 1669545 1668585 2026-09-17T20:26:48Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669545 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''پات ئی جۆنسن''' ({{بە ئینگلیزی|Pat E. Johnson}}؛ ١ی کانوونی دووەمی ١٩٣٩ لە [[نیاگارا فۆڵز، نیویۆرک]] – ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0425944}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٩]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٣]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] 8vev6uia4gzj3hfvtou9gdsr0v938dp 0 263163 1669534 1668697 2026-09-17T20:23:08Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669534 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''پات فین''' ({{بە ئینگلیزی|Pat Finn}}؛ لەدایکبووی ٣١ی تەممووزی ١٩٦٥ لە [[ئیڤانستن، ئیلینۆیس]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. بەشداریی لە زنجیرەی [[ھاوس (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|ھاوس]]دا کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0278156}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٥]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] ghqrfvy6jhb0cdyw0y2ojhz2i33q1qw 0 263164 1669538 1668592 2026-09-17T20:24:28Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669538 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''پات فرالی''' ({{بە ئینگلیزی|Pat Fraley}}؛ لەدایکبووی ١٨ی شوباتی ١٩٤٩ لە [[سیاتڵ]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٧٩ دەستی بە چالاکی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0289710}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Pat Fraley}} [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:گۆڕین بۆ مەسیحییەت]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی کایەی ڤیدیۆیی]] 6ez1z5ztmgzcempeonfsn4jp9oywnsr 0 263171 1669546 1668584 2026-09-17T20:27:08Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669546 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''پات ئۆھارا''' ({{بە ئینگلیزی|Pat O'Hara}}؛ لەدایکبووی ٢٧ی ئەیلوولی ١٩٦٨ لە [[لۆس ئانجلەس]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0641319}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨]] [[پۆل:زیندووان]] qlqs1fdjn4qnt42wq9yvarkh343gc87 0 263173 1669540 1668590 2026-09-17T20:25:08Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669540 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''پات ساجاک''' ({{بە ئینگلیزی|Pat Sajak}}؛ لەدایکبووی ٢٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٦ لە [[شیکاگۆ]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٧٥ دەستی بە چالاکی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0756929}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Pat Sajak}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦]] [[پۆل:بلۆگەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خێرخوازان لە ئیلینۆی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم]] 3je5y0c3n1zhgw1hcs726z6ylt41dow 0 263174 1669539 1668591 2026-09-17T20:24:48Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669539 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''پات سکیپەر''' ({{بە ئینگلیزی|Pat Skipper}}؛ لەدایکبووی ٢٣ی ئەیلوولی ١٩٥٨ لە [[لەیکلاند، فلۆریدا]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. بەشداریی لە فیلمەکانی [[ئۆپنھایمەر (فیلم)|ئۆپنھایمەر]] و [[بابل (فیلمی ٢٠٢٢)|بابل]]دا کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0804361}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٨]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی کایەی ڤیدیۆیی]] fur2wfeck0lh1rarxllkfjgxuyo776q 0 263373 1669775 1527740 2026-09-18T05:47:44Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669775 wikitext text/x-wiki {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''پێرسی داگز سێیەم''' ({{بە ئینگلیزی|Percy Daggs III}}؛ لەدایکبووی ٢٠ی تەممووزی ١٩٨٢ لە [[لۆنگ بیچ، کالیفۆرنیا]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٩٨ دەستی بە چالاکی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|1478045}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن|کالیفۆڕنیا}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Percy Daggs III}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢]] [[پۆل:خەڵکی ئەفریقایی-ئەمریکی سەدەی ٢١]] [[پۆل:مناڵە کوڕە ئەکتەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] oehuowg4w3grwvnlp43rj92c3sw7g8i 0 266504 1669632 1508824 2026-09-17T22:36:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1669632 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''شارلۆت کوپەر''' (٢٢ی ئەیلوولی ١٨٧٠ - ١٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٦) ژنە یاریزانی [[تێنس]]ی سەرزەوی ئینگلیزی بوو کە پێنج نازناوی تاکەکەسی لە پاڵەوانێتی ویمبڵدۆن بەدەستھێنا و لە ساڵی ١٩٠٠ مەدالیای زێری ئۆڵۆمپیادی بەدەستھێنا. بەبردنەوەی مەدالیای زێر بووە یەکەم ژنە یاریزان کە مەدالیا لە ئۆلۆمپیاد بباتەوە ھەروەھا بووە یەکەم ژنە یاریزان لە یاریی تاکەکەسی دا مەدالیای زێری ئۆلۆَمپیاد وەربگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Charlotte Cooper|ناونیشان=https://www.olympedia.org/athletes/45|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Olympedia}}</ref> == ژیانی سەرەتایی و پیشە == لە ٢٢ی ئەیلوولی ١٨٧٠ لە شاری والدھام لۆج لە ئینگلتەرا لەدایکبووە، کچە بچووکی ھێنری کوپەر و تێرێزا جۆرجیانا میلەر بووە.<ref name="oxford">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Oxford Dictionary of National Biography – Sterry [née Cooper], Charlotte Reinagle|ناونیشان=http://www.oxforddnb.com/view/printable/36284|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press}}</ref> یەکەم نازناوی تاکەکەسی لە ساڵی ١٨٩٣ لە ئیلکلی بەدەستھێنا.<ref name="auto">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Smyth|یەکەم=J. G.|ڕێکەوت=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Oxford DNB article: Sterry, Charlotte Reinagle|ناونیشان=http://www.oxforddnb.com/view/printable/36284|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20131108154214/http://www.oxforddnb.com/view/printable/36284|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|وێبگە=archive.fo|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press, 2004–2013}}</ref> لە نێوان ساڵانی ١٨٩٣ و ١٩١٧ بەشداری لە ٢١ پاڵەوانێتی ویمبڵدۆن کردووە. لە یەکەم دەرکەوتنیدا گەیشتە قۆناغی پێش کۆتایی پاڵەوانێتی تاکەکەسی کە تێیدا بە بلانچ بینگلی ھیلیارد دۆڕا. یەکەم نازناوی تاکەکەسی لە ساڵی ١٨٩٥ بەدەستھێنا، لە یاری کۆتایی پاڵەوانێتی ئۆڵ کۆمێرز لە ھێلین جاکسۆنی بردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kelly Exelby|ڕێکەوت=١٠ی تەممووزی ٢٠١٢|سەردێڕ=Tennis: Proud links to an All England legend|ناونیشان=http://www.nzherald.co.nz/bay-of-plenty-times/sport/news/article.cfm?c_id=1503345&objectid=11068349|بڵاوکەرەوە=The New Zealand Herald}}</ref> لەو یارییەدا لە ھەردوو کۆمەڵەکەدا بە ئەنجامی ٠–٥ دۆڕا بەڵام دواتر توانی بە کۆمەڵەی یەک لە دوای یەک سەرکەوتن بەدەستبھێنێت.<ref name="chambers">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dorothy Lambert Chambers|ناونیشان=https://archive.org/details/lawntennisforlad10961gut|سەردێڕ=Lawn Tennis for Ladies|بڵاوکەرەوە=Outing Publishing Company|ساڵ=١٩١٠|edition=1|شوێن=London}}</ref> لە ساڵی ١٨٩٦، بە سەرکەوتوویی بەرگری لە نازناوەکەی کرد بەرامبەر ئەلیس سیمپسۆن پیکەرینگ. لە نێوان ساڵانی ١٨٩٧ و ١٩٠١ نازناوەکان لە نێوان کوپەر ستێری (١٨٩٨، ١٩٠١) و بینگلی ھیلیارد (١٨٩٧، ١٨٩٩، ١٩٠٠) دابەشکران، بە گشتی ٥٣ یاری ئەنجامدا کە ئەوکات ژمارەیەکی پێوانەیی بوو بۆ درێژترین یاری کۆتایی تاکەکانی ژنان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Barrett|یەکەم=John|سەردێڕ=Wimbledon: The Official History of the Championships|بڵاوکەرەوە=Vision Sports Pub Ltd|ساڵ=٢٠١٣|ژپنک=٩٧٨-١-٩٠٧٦٣٧-٨٩-٦|edition=2nd|شوێن=Kingston upon Thames|پەڕە=٧٧}}</ref><ref name="hedges">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hedges|یەکەم=Martin|ناونیشان=https://archive.org/details/concisedictionar00hedg/page/202|سەردێڕ=The Concise Dictionary of Tennis|بڵاوکەرەوە=Mayflower Books|ساڵ=١٩٧٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٦١٢٤-٠١٢-٨|شوێن=New York|پەڕەکان=[https://archive.org/details/concisedictionar٠٠hedg/page/٢٠٢ ٢٠٢–٢٠٣]|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> لە ساڵی ١٩٠٨ وەک دایکی دوو منداڵ دوایین نازناوی تاکەکەسی بەدەستھێنا کاتێک لە یاری کۆتایی ئۆڵ کۆمێرز بە کۆمەڵەی یەک لە دوای یەک لە ئەگنێس مۆرتۆنی بردەوە دوای حەوت ساڵ لە تەمەنی ٣٧ ساڵیدا.<ref name="collins">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bud Collins|سەردێڕ=The Bud Collins History of Tennis|ناونیشان=https://archive.org/details/budcollinshistor0000coll|بڵاوکەرەوە=New Chapter Press|ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٩٤٢٢٥٧-٧٠-٠|edition=2nd|شوێن=[New York]|پەڕەکان=[https://archive.org/details/budcollinshistor٠٠٠٠coll/page/٤٤٥ ٤٤٥], ٧٠٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Wimbledon player archive – Charlotte Sterry (Cooper)|ناونیشان=http://www.wimbledon.com/en_GB/scores/draws/archive/players/8961bf84-de34-49c5-9af1-c5ffd5d2cde5/index.html|بڵاوکەرەوە=AELTC}}</ref> تا ساڵی ١٩٩٠ خاوەنی ژمارەی پێوانەیی یەکەم ژنە یاریزان بوو کە لە ھەشت یاری کۆتایی تاکەکەسیدا بەشداریکردبێت. دواتر مارتینا ناڤراتیلۆڤا توانی لە نۆیاریی کۆتایی بەشداریی بکات و ژمارەی پێوانەی کۆپەر بشکێنێت.<ref name="collins"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Wimbledon Top 10: Oldest Champions|ناونیشان=http://www.wimbledon.com/en_GB/news/articles/2013-06-29/201306171371466343940.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150402161657/http://www.wimbledon.com/en_GB/news/articles/2013-06-29/201306171371466343940.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی نیسانی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=AELTC|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref>لە [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٠٠|ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ساڵی ١٩٠٠]] کە ژنان بۆ یەکەمجار بەشدارییان کرد، کوپەر سەرکەوتنی بەدەستھێنا لە پێشبڕکێی تاکەکەسی تێنس. لە ١١ی تەممووزی ١٩٠٠ لە یاری کۆتاییدا بە کۆمەڵەی یەک لە دوای یەک لە ئیڤۆن پرێڤۆست بردەوە و بووە یەکەم پاڵەوانی تێنسی ئۆڵۆمپیاد و ھەروەھا یەکەم پاڵەوانی تاکەکەسی ئۆڵۆمپیاد لەسەر ئاستی ژنان. لەگەڵ ڕیجیناڵد دۆھێرتی نازناوی دووانەی تێکەڵاوی بەدەستھێنا دوای سەرکەوتن لە یاری کۆتایی بەرامبەر ئیڤۆن پرێڤۆست و ھارۆڵد ماھۆنی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Olympics – Charlotte Cooper|ناونیشان=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/co/charlotte-cooper-1.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200417235336/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/co/charlotte-cooper-1.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی نیسانی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Sports Reference|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> لە ساڵی ١٩٠١ نازناوی تاکەکانی لە پاڵەوانێتی ئەڵمانیا بەدەستھێنا، لە ساڵی ١٩٠٢ش پاڵەوانێتی سویسرای بەدەستھێنا.<ref name="myers">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Lawn Tennis at Home and Abroad|بڵاوکەرەوە=Charles Scribner's Sons|ساڵ=١٩٠٣|editor-last=A Wallis Myers|edition=1|شوێن=New York|پەڕەکان=١٧٠, ٢٨٠|oclc=٥٣٥٨٦٥١}}</ref> کوپەر تا تەمەنی ٥٠ ساڵی بەردەوام بوو لە یاریکردن لە پاڵەوانێتییەکان. کوپەر ستێری کە لە تەمەنی ٢٦ ساڵییەوە کەڕ بوو، لە ١٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٦ لە تەمەنی ٩٦ ساڵیدا لە شاری ھێلێنسبورگ لە سکۆتلەندا کۆچی دوایی کرد.<ref name="oxford"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Charlotte Cooper – a biography|ناونیشان=http://www.sterryworldwide.com/charlotte2.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191202200447/https://www.sterryworldwide.com/charlotte2.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Charlotte Cooper Sterry – All time tennis legend|ناونیشان=http://www.heroescentre.co.uk/hall-of-fame/sport/sport-charlotte-cooper-sterry/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201203172713/http://www.heroescentre.co.uk/hall-of-fame/sport/sport-charlotte-cooper-sterry/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|ئۆڵۆمپیاد|شانشینی یەکگرتوو}} {{پۆلی کۆمنز|Charlotte Cooper (tennis player)}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:مردووانی ١٩٦٦]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٠]] j8ncg11zoc4t06ordniz98151zfkexa 0 266546 1669759 1448944 2026-09-18T04:38:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1669759 wikitext text/x-wiki {{Databox|وێنە=Union_flag_1606_(Kings_Colors).svg}} '''شانشینی بەریتانیا''' ({{بە ئینگلیزی |Kingdom of Great Britain}}) [[دەوڵەتی سەروەر|دەوڵەتێکی خاوەن سەروەرە]] لە [[ئەورووپای ڕۆژاوا]] لە ١ی ئایاری ١٧٠٧ تا ١ی کانوونی دووەمی ١٨٠١. دەوڵەتەکە دوای پەیمانی یەکێتیی لە ساڵی ١٧٠٦ سەریھەڵدا، کە بە یاساکانی یەکێتیی لە ساڵی ١٧٠٧ پەسەندکرا، کە شانشینی ئینگلتەرا (کە [[وێڵز]]یشی لەخۆگرتبوو) و سکۆتلەندا یەکخست بۆ پێکھێنانی یەک شانشینی کە ھەموو دوورگەی بەریتانیا و دوورگەکانی دەرەوەی وڵاتەکەی لەخۆگرتبوو، بەبێ [[دوورگەی مان]] و دوورگەکانی کەناڵ. حکوومەتی ناوەندی بە یەک [[پەرلەمان]] و [[حکوومەت]] بەڕێوەدەبرێت کە بنکەکەی لە [[وێستمینستەر]]ە. شانشینیەکانی پێشوو لە یەکێتیی کەسی بوون لەو کاتەوەی کە جەیمسی شەشەم و یەکەم (شەشەم لە سکۆتلەندا و یەکەم لە ئێرلەندا) بوون بە پاشای [[ئینگلتەرا]] و پاشای [[ئێرلەندا]] لە ساڵی ١٦٠٣ دوای مردنی ئەلیزابێسی یەکەم، کە بووە ھۆی یەکگرتنی تاجەکان. لە سەرەتای دامەزراندنییەوە، شانشینی یەکگرتووی یاسایی و کەسی لەگەڵ شانشینی ئیرلەندا بووە. دوای ئەوەی جۆرجی یەکەم لەسەر تەختی بەریتانیا لە ساڵی ١٧١٤دا، یەکگرتنێکی کەسی (شەخسی) لەگەڵ دەنگدەرانی ھانۆڤەردا بوو. ساڵانی سەرەتای شانشینی تازە یەکگرتوو بە ڕاپەڕینەکانی جاکۆبییەکان بەڕێوەچوو، کە بە شکستی دۆزی ستوارت لە شەڕی کولۆدن لە ساڵی ١٧٤٦ کۆتایی ھات، لە ساڵی ١٧٦٣ سەرکەوتن لە شەڕی حەوت ساڵەدا بووە ھۆی ھەژموونی [[ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیا]] کە بۆ زیاتر لە سەدەیەک بوو بە پێشەنگی زلھێزی جیھانی، ھێواش ھێواش گەشەی کرد و بوو بە گەورەترین ئیمپراتۆریەت لە مێژوودا. شانشینییەکە لە ناوەڕاستی ساڵانی ١٨٥٠وە، لە ڕێگەی فراوانبوونی بەرفراوانی کۆمپانیای ڕۆژھەڵاتی ھیندستانەوە، تا شکستی لە جەنگی سەربەخۆیی ئەمریکادا، [[نیمچەکیشوەری ھیندی|کیشوەری ھیندستان]]ی کۆنترۆڵکرد. ئینگلیزەکان بە دامەزراندنی کۆلۆنییە گەشەسەندووەکانی ئەمریکا کە دواتر ئەمریکایان پێکھێنا، ناوچە بەرفراوانەکانی ڕۆژھەڵاتی [[ئەمریکای باکوور]]یان داگیرکرد. شانشینی بەریتانیای مەزن لە یەکەمی ئایاری ١٨٠١ بە یاساکانی یەکێتیی ساڵی ١٨٠٠ جێگەی شانشینی یەکگرتووی بەریتانیا و ئیرلەندا گرتەوە.<ref> The قوانين الاتحاد لعام 1800 passed by both parliaments in 1800 and which created the United Kingdom, came into effect on 1 January 1801.</ref> == ئیتیمۆلۆژی == ناوی بەریتانیا لە ناوی [[لاتینی]] وەرگیراوە بۆ دوورگەی بەریتانیا، بریتانیا، خاکی بەریتانییەکان لە ڕێگەی بریتینی فەڕەنسی کۆن (کە لێیەوە بریتانی [[فەڕەنسی]] مۆدێرن) و بریتانینی [[ئینگلیزی]] ناوەڕاست، بریتین. زاراوەی «بەریتانیای مەزن» بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٤٧٤ بە فەرمی بەکارھاتووە. بەکارھێنانی وشەی «مەزن» پێش «بەریتانیا» لە زمانی فەڕەنسییەوە سەرچاوەی گرتووە، کە بریتانی بۆ ھەردوو بەریتانیا و بریتانی بەکاردەھێنێت. بەم شێوەیە فەڕەنسییەکان بە بەکارھێنانی ناوی «لا گراندی بریتانی» جیاوازی لە نێوان ئەم دووانەدا دەکەن. جیاکارییەکە کە گواستراوەتەوە بۆ زمانی ئینگلیزی. لە پەیمانی یەکێتیی و دواتر یاساکانی یەکێتییدا ھاتووە کە ئینگلتەرا و سکۆتلەندا «لە یەک شانشینی لەژێر ناوی بەریتانیای مەزن یەکگرتوون». بەم شێوەیە «بەریتانیا» ناوی فەرمی وڵاتەکە بوو و ھەردووکیان پێیان باش بوو ئەو ناوە لە ناونیشانەکانی وەک «پەرلەمانی بەریتانیا»دا بەکاربھێنن. ھەردوو یاساکان و پەیماننامەکە وڵاتەکە بە «یەک شانشینی» و «شانشینی یەکگرتوو» وەسف دەکەن، ئەمەش وایکردووە ھەندێک لە بڵاوکەرەوەکانی دواتر بە ھەڵە مامەڵە لەگەڵ «شانشینی یەکگرتوو» وەک ناوەکە بکەن پێش دەرکەوتنی ڕاستەقینەی لە ساڵی ١٨٠١. ماڵپەڕەکانی پەرلەمانی سکۆتلەندا، بی بی سی و ئەوانی دیکە - لەنێویاندا کۆمەڵەی مێژوویی- ئاماژە بەو ویلایەتە دەکەن کە لە ١ی ئایاری ١٧٠٧دا وەک شانشینی یەکگرتووی بەریتانیا دامەزراوە. زاراوەی شانشینی یەکگرتوو لە ماوەی سەدەی ١٨دا ھەندێک جار بۆ وەسفکردنی وڵاتەکە بەکارھاتووە، بەڵام ناوی ئەو وڵاتە نەبووە.<ref>https://web.archive.org/web/20200109210750/https://books.google.com/books?id=QLpmAAAAMAAJ</ref><ref>François-Gille-Pierre Manet, Histoire de la petite Bretagne ou Bretagne armorique (1934), p. 74 (in French)</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190527205230/http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?historyid=ab07</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170402210259/https://books.google.com/books?id=Fjf4YynnC90C&pg=PT21</ref><ref>https://web.archive.org/web/20110515023116/http://www.history.org.uk/resources/he_resource_730_9.html</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئینگلتەرا|شانشینی یەکگرتوو|مێژوو|وڵاتەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Kingdom of Great Britain}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئەفریقا]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٦٠٧]] [[پۆل:دەوڵەتانی مەسیحی]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئەورووپا]] d2b1ouqp4jwc8ap3gkhnkkr6elkfsuz 0 266766 1669744 1659162 2026-09-18T04:36:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1669744 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=شان بەیکەر|image=Sean Baker at 2024 Cannes Film Festival (Anora director).jpg|caption=بەیکەر لە ٢٠٢٤|birth_name=شان س. بەیکەر|birth_date={{Birth date and age|١٩٧١|2|٢٦}}|birth_place=[[سەمیت، نیوجێرزی]], ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.|other_names=|citizenship=|education=|alma_mater=[[زانکۆی نیویۆرک]]|occupation=فیلمساز|years_active=٢٠٠٠-ئێستا|known_for=|spouse=سامانتا کوان}}'''شان بەیکەر''' (لەدایکبووی ٢٦ی شوباتی ١٩٧١) فیلمسازێکی ئەمریکییە. زیاتر ناسراوە بەو فیلمانەی کە دەربارەی [[کرێکاری سێکسی|کرێکارانی سێکسی]] دروستی کردوون،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Krueger|یەکەم١=Katherine|ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ="'Red Rocket'" Director Sean Baker Wants To Break Down The Stigma About Sex Work, One Film At A Time|ناونیشان=https://www.elle.com/culture/movies-tv/a38542653/sean-baker-red-rocket-interview/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە=elle.com|بڵاوکەرەوە=Elle}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Shaffer|یەکەم١=Ellise|دوایین٢=Ritman|یەکەم٢=Alex|ڕێکەوت=٢٢ی ئایاری ٢٠٢٤|سەردێڕ=Sean Baker Makes Movies About Sex Workers in Hopes of 'Helping Remove the Stigma' — and He's 'Already Talking About the Next One'|ناونیشان=https://variety.com/2024/film/festivals/sean-baker-movies-sex-workers-remove-stigma-next-film-1236012783/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە=variety.com|بڵاوکەرەوە=Variety}}</ref> لەوانە: ''تەیک ئاوت'' (٢٠٠٤)، ''ستارلێت'' (٢٠١٢)، ''لالەنگی'' (٢٠١٥)، ''پڕۆژەی فلۆریدا'' (٢٠١٧)، ''موشەکی سوور'' (٢٠٢١)، و ''ئانۆرا'' (٢٠٢٤). دوایین فیلمی خەڵاتی [[ناولەپی زێڕین|ناولەپی زێڕینی]] لە فیستیڤاڵی فیلمی کانی ٢٠٢٤ بەدەست هێنا. == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|Sean Baker}} {{سەرچاوەکان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١]] [[پۆل:کوڕە نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین دەرھێنەر]] ccvlu5vuk22wv9gqi6x426xbfqw3s30 0 267263 1669647 1508839 2026-09-17T22:39:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئێران-کۆلکە) 1669647 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox settlement | official_name = شارۆچکەی کوردستان | native_name = {{فارسی|شهرک كردستان}} | settlement_type = گوند | subdivision_type = [[وڵات]] | subdivision_name = {{flag|Iran}} | subdivision_type1 = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | subdivision_name1 = [[پارێزگای خووزستان|خووزستان]] | subdivision_type2 = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] | subdivision_name2 = [[شارستانی بەھبەھان|بەھبەھان]] | subdivision_type3 = [[ناوچە]] | subdivision_name3 = ناوەند | subdivision_type4 = [[گوندەوار]] | subdivision_name4 = دوودانگە | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | area_total_km2 = | area_footnotes = | population_as_of = ٢٠٠٦ | population_total = ٤٦ | population_density_km2 = auto | timezone1 = IRST | utc_offset = +٣:٣٠ | timezone_DST = IRDT | utc_offset_DST = +٤:٣٠ | coordinates = | elevation_m = | area_code = | website = | footnotes = }} '''شارۆچکەی کوردستان''' ({{بە فارسی|شهرک كردستان}}) گوندێکە لە گوندەواری دوودانگە، لە ناوچەی ناوەندی [[شارستانی بەھبەھان|پارێزگای بەھبەھان]] لە [[پارێزگای خووزستان]] لە [[ئێران]]. لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ژمارەی دانیشتووانی ٤٦ کەس بووە، لە ١٠ بنەماڵەدا.<ref>{{سەرژمێریی ٢٠٠٦ی ئێران|06}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی پارێزگای خووزستان]] [[پۆل:گوندەکان]] 5rysbv8inh0yjgbbpjmvlmfsa1vfmw9 0 267343 1669869 1659172 2026-09-18T10:36:27Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (خۆراک-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1669869 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''شاورمە''' ({{بە عەرەبی|شاورما}}) خواردنێکی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستە کە لە ناوچەی [[شام]]ی [[جیھانی عەرەب]]ی لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|ئیمپراتۆرییەتی عوسمانیدا]] سەرچاوەی گرتووە،<ref name="Marks 2010">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Marks|یەکەم=Gil|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=gFK_yx7Ps7cC&pg=PT1682|سەردێڕ=Encyclopedia of Jewish Food|بڵاوکەرەوە=Wiley|ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٤٤-١٨٦٣١-٦|شوێن=Hoboken, N.J.|oclc=٨٤٩٧٣٨٩٨٥|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230421034939/https://books.google.com/books?id=gFK_yx7Ps7cC&pg=PT1682|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|via=Google Books}}</ref><ref name="Prichep 2015">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Prichep|یەکەم=Deena|دوایین٢=Estrin|یەکەم٢=Daniel|ڕێکەوت=٧ی ئایاری ٢٠١٥|سەردێڕ=Thank the Ottoman Empire for the taco al pastor|ناونیشان=https://www.pri.org/stories/2015-05-07/thank-ottoman-empire-taco-youre-eating|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150508144455/https://www.pri.org/stories/2015-05-07/thank-ottoman-empire-taco-youre-eating|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئایاری ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠١٧|وێبگە=PRI}}</ref><ref name="Salloum 2012">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Salloum|یەکەم=Habeeb|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=v5TTAgAAQBAJ&pg=PA66|سەردێڕ=The Arabian Nights Cookbook: From Lamb Kebabs to Baba Ghanouj, Delicious Homestyle Arabian Cooking|دوایین٢=Lim|یەکەم٢=Suan L.|بڵاوکەرەوە=Tuttle Pub|ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-١-٤٦٢٩-٠٥٢٤-٩|شوێن=Tokyo|پەڕەکان=٦٦|oclc=٧٨٢٨٧٩٧٦١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230421034936/https://books.google.com/books?id=v5TTAgAAQBAJ&pg=PA66|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="Mattar2004">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Philip Mattar|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=yqgUAQAAIAAJ&q=%22Shawarma+is+a+popular+Levantine+Arab+specialty.%22|سەردێڕ=Encyclopedia of the Modern Middle East & North Africa: D-K|بڵاوکەرەوە=Macmillan Reference USA|ساڵ=٢٠٠٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٠٢-٨٦٥٧٧١-٤|پەڕەکان=٨٤٠|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230421034930/https://books.google.com/books?id=yqgUAQAAIAAJ&q=%22Shawarma+is+a+popular+Levantine+Arab+specialty.%22|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Mattar|یەکەم=Philip|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=yqgUAQAAIAAJ&q=%22Shawarma+is+a+popular+Levantine+Arab+specialty.%22|سەردێڕ=Encyclopedia of the Modern Middle East & North Africa: D-K|بڵاوکەرەوە=Macmillan Library Reference|ساڵ=٢٠٠٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٠٢-٨٦٥٧٧١-٤|edition=Hardcover|بەرگ=٢|پەڕەکان=٨٤٠|oclc=٤٦٩٣١٧٣٠٤|وتەگێڕانەوە=''Shawarma is a popular Levantine Arab specialty.''|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230421034930/https://books.google.com/books?id=yqgUAQAAIAAJ&q=%22Shawarma+is+a+popular+Levantine+Arab+specialty.%22|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=La Boone, III|یەکەم=John A.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Ier6CmQ-e-kC&q=Shawarma+arab&pg=PA115|سەردێڕ=Around the World of Food: Adventures in Culinary History|بڵاوکەرەوە=iUniverse, Inc|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٠-٥٩٥-٣٨٩٦٨-٦|edition=Paperback|پەڕە=١١٥|oclc=٧٠١٤٤٨٣١|وتەگێڕانەوە=''Shawarma - An Arab sandwich similar to the gyro.''|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230421034935/https://books.google.com/books?id=Ier6CmQ-e-kC&q=Shawarma+arab&pg=PA115|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> شاورمە خواردنێکی بەناوبانگی سەر شەقامە لە سەرانسەری جیھانی عەرەبی و [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستی گەورە]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=الهواري|یەکەم=د عبد القادر|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=8zxKEAAAQBAJ&pg=PA54|سەردێڕ=أسلمة العالم|بڵاوکەرەوە=ببلومانيا للنشر والتوزيع|پەڕەکان=٥٤|زمان=ar}}</ref><ref name="Street Food">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kraig|یەکەم=Bruce|سەردێڕ=Street Food Around the World: An Encyclopedia of Food and Culture|دوایین٢=Sen|یەکەم٢=Colleen Taylor|بڵاوکەرەوە=ABC-CLIO|ساڵ=٢٠١٣|ژپنک=٩٧٨-١-٥٩٨٨٤-٩٥٥-٤|شوێن=Santa Barbara, California|پەڕەکان=xxv, ١٨–١٩, ١٢٧–١٢٩, ٣٣٩|oclc=٨٦٤٦٧٦٠٧٣}}</ref><ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Al Khan|یەکەم=Mohammed N.|ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Shawarma: the Arabic fast food|ناونیشان=http://gulfnews.com/news/uae/culture/shawarma-the-arabic-fast-food-1.503641|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180304025404/http://gulfnews.com/news/uae/culture/shawarma-the-arabic-fast-food-1.503641|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=Gulf News}}</ref><ref name="WalkerCarter2007">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jenny Walker|ناونیشان=https://archive.org/details/omanuaearabianpe00walk|سەردێڕ=Oman, UAE & Arabian Peninsula|دوایین٢=Terry Carter|دوایین٣=Lara Dunston|بڵاوکەرەوە=Lonely Planet|ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٩٧٨-١-٧٤١٠٤-٥٤٦-٨|پەڕەکان=[https://archive.org/details/omanuaearabianpe٠٠walk/page/٣٨١ ٣٨١]–|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|خۆراک|عێراق|ڕۆژھەڵاتی ناوین|ئاسیا}} {{پۆلی کۆمنز|Shawarma}} {{خۆراک-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:چێشتی شامی]] [[پۆل:چێشتی ئیسرائیلی]] [[پۆل:چێشتی عێراقی]] [[پۆل:چێشتی عەرەبی]] [[پۆل:کەباب]] [[پۆل:گۆشتی کەبابکراوی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] l772vvqidqrv44gn3fgofbv2p2gi46m 0 267362 1669621 1508797 2026-09-17T22:34:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669621 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox subdivision type | alt_name = شارستان{{ھن}}{{Lang|fa|شهرستان}} | current_number = ٤٨٣ | map = [[پەڕگە:Iran Counties.svg|بێچوارچێوە]] | caption = شارستانەکانی ئێران | name = شارستانەکانی ئێران{{ھن}}{{Lang|fa|شهرستان‌های ایران}} | upper_unit = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | subdivision = [[ناوچە (ئێران)|ناوچە]] }} '''شارستانەکانی ئێران''' بەشێک لە [[دابەشکاریی کارگێڕیی ئێران|دابەشکاریی کارگێڕی]]ی ئەو وڵاتەیە. ھەر چەند شارستان یەک پارێزگا پێکدێنن. شارستانەکان بە یەک یان چەند [[ناوچە (ئێران)|ناوچە]] (بەخش) دابەش دەکرێن. ھەر ناوچەیەک لە چەندین [[گوندەوار]] پێکدێت و ژمارەیەک گوند و شار دەگرێتەوە. ھەر شارستانێک لە ئێران لەلایەن ''فەرمانداری''یەوە بەڕێوە دەبردرێت و بەپێی یاسا ''فەرماندار'' بەھێزترین کەسی شارستانە. [[پارێزگای فارس|فارس]] بە ٣٧ شارستان زۆرترین و [[پارێزگای قوم|قوم]] بە ٣ شارستان کەمترین شارستانەکان بەپێی [[پارێزگاکانی ئێران]] پێکدێنن. لە ساڵی ٢٠٠٥دا ئێران خاوەنی ٣٢٤ شارستان بوو، لە کاتێکدا ئێستا ٤٨٣ شارستانی ھەیە. [[پەڕگە:Iran Counties by Population (2021).svg|وێنۆک|شارستانەکانی ئێران بەپێی ژمارەی دانیشتووان لە ساڵی ٢٠٢١]] == پێڕست == شارستانەکان لە خوارەوە، بەپێی پارێزگا و لەگەڵ ناوەندەکەیان ڕیز کراون:{{تێبینی|ئەو شارانەی بێجگە لە ناوەندی شارستان ناوەندی پارێزگاشن، لەگەڵ شارستانەکەیان بە تۆخی نووسراون.}} {| class="wikitable sortable" |+ !پارێزگا !ژمارەی شارستانەکان !ناوی شارستان !ناوەند !نەخشە |- | rowspan="7" |[[پارێزگای ئەلبورز|ئەلبورز]] | rowspan="7" |٧ |[[شارستانی چۆھارباغ|چۆھارباغ]] |[[چۆھارباغ]] | rowspan="7" |[[پەڕگە:Alborz.svg|بێوارچێوە|210x210px]] |- |[[شارستانی ئەشتەھارد|ئەشتەھارد]] |[[ئەشتەھارد]] |- |[[شارستانی فەردیس|فەردیس]] |[[فەردیس]] |- |[[شارستانی کەرەج|'''کەرەج''']] |'''[[کەرەج]]''' |- |[[شارستانی نەزەرئاباد|نەزەرئاباد]] |[[نەزەرئاباد]] |- |[[شارستانی ساووجبوڵاغ|ساووجبوڵاغ]] |[[ھەشتگەرد]] |- |[[شارستانی تاڵەقان|تاڵەقان]] |[[تاڵەقان]] |- | rowspan="12" |[[پارێزگای ئەردەوێڵ|ئەردەوێڵ]] | rowspan="12" |١٢ |[[شارستانی ئەردەوێڵ|'''ئەردەوێڵ''']] |'''[[ئەردەوێڵ]]''' | rowspan="12" |[[پەڕگە:Ardabil.svg|بێوارچێوە|264x264px]] |- |[[شارستانی ئەسلاندووز|ئەسلاندووز]] |[[ئەسلاندووز]] |- |[[شارستانی بیلەسوار|بیلەسوار]] |[[بیلەسوار]] |- |[[شارستانی گەرمی|گەرمی]] |[[گەرمی (شار)|گەرمی]] |- |[[شارستانی خەڵخاڵ|خەڵخاڵ]] |[[خەڵخاڵ]] |- |[[شارستانی کەوسەر|کەوسەر]] |[[گیوی]] |- |[[شارستانی مەشگینشەھر|مەشگینشەھر]] |[[مەشگینشەھر]] |- |[[شارستانی نەمین|نەمین]] |[[نەمین]] |- |[[شارستانی نیر|نیر]] |[[نیر، ئەردەوێڵ|نیر]] |- |[[شارستانی پارساباد|پارساباد]] |[[پارساباد]] |- |[[شارستانی سەرعەین|سەرعەین]] |[[سەرعەین]] |- |[[شارستانی ئونگووت|ئونگووت]] |[[ئونگووت]] |- | rowspan="10" |[[پارێزگای بووشێھر|بووشێھر]] | rowspan="10" |١٠ |[[شارستانی عەسەلوویە|عەسەلوویە]] |[[بەندەر عەسەلوویە]] | rowspan="10" |[[پەڕگە:Bushehr.svg|frameless]] |- |[[شارستانی بووشێھر|'''بووشێھر''']] |'''[[بووشێھر]]''' |- |[[شارستانی دەشتێستان|دەشتێستان]] |[[بۆرازجان]] |- |[[شارستانی دەشتی|دەشتی]] |[[خوورمەوج|خوورمەوج]] |- |[[شارستانی دەیلەم|دەیلەم]] |[[بەندەر دەیلەم]] |- |[[شارستانی دەییەر|دەییەر]] |[[بەندەر دەییەر]] |- |[[شارستانی گناوە|گناوە]] |[[بەندەر گناوە]] |- |[[شارستانی جەم|جەم]] |[[جەم]] |- |[[شارستانی کەنگان|کەنگان]] |[[بەندەر کەنگان]] |- |[[شارستانی تەنگێستان|تەنگێستان]] |[[ئەھرەم]] |- | rowspan="12" |[[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری|چوارمەحاڵ و بەختیاری]] | rowspan="12" |١٢ |[[شارستانی ئەردەڵ|ئەردەڵ]] |[[ئەردەڵ]] | rowspan="12" |[[پەڕگە:Chaharmahal and Bakhtiari.svg|frameless]] |- |[[شارستانی بۆن|بۆن]] |[[بۆن (چوارمەحاڵ و بەختیاری)|بۆن]] |- |[[شارستانی بۆرووجن|بۆرووجن]] |[[بۆرووجن]] |- |[[شارستانی فەلارد|فەلارد]] |[[ماڵی خەلیفە]] |- |[[شارستانی فەڕۆخشەھر|فەڕۆخشەھر]] |[[فەڕۆخشەھر]] |- |[[شارستانی فارسان|فارسان]] |[[فارسان]] |- |[[شارستانی خانمیرزا|خانمیرزا]] |[[ئالوونی]] |- |[[شارستانی کییار|کییار]] |[[شەلەمزار]] |- |[[شارستانی کووھڕەنگ|کووھڕەنگ]] |[[چلگرد]] |- |[[شارستانی لوڕدێگان|لوڕدێگان]] |[[لوڕدێگان]] |- |[[شارستانی سامان|سامان]] |[[سامان]] |- |[[شارستانی شەھری کورد|'''شەھری کورد''']] |'''[[شەھری کورد]]''' |- | rowspan="21" |[[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات|ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]] | rowspan="21" |٢١ |[[شارستانی ئەھەر|ئەھەر]] |[[ئەھەر]] | rowspan="21" |[[پەڕگە:East Azerbaijan.svg|frameless]] |- |[[شارستانی عەجەبشێر|عەجەبشێر]] |[[عەجەبشێر]] |- |[[شارستانی ئازەرشەھر|ئازەرشەھر]] |[[ئازەرشەھر]] |- |[[شارستانی بناب|بناب]] |[[بناب]] |- |[[شارستانی بۆستان ئاباد|بۆستان ئاباد]] |[[بۆستان ئاباد]] |- |[[شارستانی چارئوویماق|چارئوویماق]] |[[قەرەئاغاج، ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات|قەرەئاغاج]] |- |[[شارستانی ھەشتەڕۆ|ھەشتەڕۆ]] |[[ھەشتەڕۆ]] |- |[[شارستانی ھەریس|ھەریس]] |[[ھەریس]] |- |[[شارستانی ھووراند|ھووراند]] |[[ھووراند]] |- |[[شارستانی جوڵفا|جوڵفا]] |[[جوڵفا]] |- |[[شارستانی کەلێبەر|کەلێبەر]] |[[کەلێبەر]] |- |[[شارستانی خودائافەرین|خودائافەرین]] |[[خومارلوو]] |- |[[شارستانی مەلێکان|مەلێکان]] |[[مەلێکان]] |- |[[شارستانی مەراغە|مەراغە]] |[[مەراغە]] |- |[[شارستانی مەرەند|مەرەند]] |[[مەرەند]] |- |[[شارستانی میانە|میانە]] |[[میانە، ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات|میانە]] |- |[[شارستانی ئۆسکوو|ئۆسکوو]] |[[ئۆسکوو]] |- |[[شارستانی سەراب|سەراب]] |[[سەراب، ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات|سەراب]] |- |[[شارستانی شەبەستەر|شەبەستەر]] |[[شەبەستەر]] |- |[[شارستانی تەورێز|'''تەورێز''']] |'''[[تەورێز]]''' |- |[[شارستانی وەرزەقان|وەرزەقان]] |[[وەرزەقان]] |- | rowspan="37" |[[پارێزگای فارس|فارس]] | rowspan="37" |٣٧ |[[شارستانی ئابادە|ئابادە]] |[[ئابادە]] | rowspan="37" |[[پەڕگە:Fars.svg|frameless]] |- |[[شارستانی ئەرسەنجان|ئەرسەنجان]] |[[ئەرسەنجان]] |- |[[شارستانی بەختەگان|بەختەگان]] |[[ئابادە تەشک]] |- |[[شارستانی بەوانات|بەوانات]] |[[بەوانات]] |- |[[شارستانی بەیزا|بەیزا]] |[[بەیزا]] |- |[[شارستانی داراب|داراب]] |[[داراب]] |- |[[شارستانی ئەقلید|ئەقلید]] |[[ئەقلید]] |- |[[شارستانی ئەستەھبان|ئەستەھبان]] |[[ئەستەھبان]] |- |[[شارستانی ئەوەز|ئەوەز]] |[[ئەوەز]] |- |[[شارستانی فەراشبەند|فەراشبەند]] |[[فەراشبەند]] |- |[[شارستانی فەسا|فەسا]] |[[فەسا]] |- |[[شارستانی فیرووزئاباد|فیرووزئاباد]] |[[فیرووزئاباد، فارس|فیرووزئاباد]] |- |[[شارستانی گراش|گراش]] |[[گراش]] |- |[[شارستانی جەھروم|جەھروم]] |[[جەھروم]] |- |[[شارستانی جوویۆم|جوویۆم]] |[[جوویۆم]] |- |[[شارستانی کەوار|کەوار]] |[[کەوار]] |- |[[شارستانی کازیروون|کازیروون]] |[[کازیروون]] |- |[[شارستانی خەفر|خەفر]] |[[باب ئەنار]] |- |[[شارستانی خەرامە|خەرامە]] |[[خەرامە]] |- |[[شارستانی خۆنج|خۆنج]] |[[خۆنج]] |- |[[شارستانی خوڕەمبید|خوڕەمبید]] |[[سەفاشەھر]] |- |[[شارستانی کۆچنار|کۆچنار]] |[[چنارشاھیجان]] |- |[[شارستانی لامەرد|لامەرد]] |[[لامەرد]] |- |[[شارستانی لارستان|لارستان]] |[[لار]] |- |[[شارستانی مەمەسنی|مەمەسنی]] |[[نووراباد]] |- |[[شارستانی مەرودەشت|مەرودەشت]] |[[مەرودەشت]] |- |[[شارستانی مۆھر|مۆھر]] |[[مۆھر، ئێران|مۆھر]] |- |[[شارستانی نەیریز|نەیریز]] |[[نەیریز]] |- |[[شارستانی پاسارگاد|پاسارگاد]] |[[سەعادەتشەھر]] |- |[[شارستانی قیر و کارزین|قیر و کارزین]] |[[قیر، فارس|قیر]] |- |[[شارستانی ڕۆستەم|ڕۆستەم]] |[[مەسیری]] |- |[[شارستانی سەرچەھان|سەرچەھان]] |[[حیسامی]] |- |[[شارستانی سەروستان|سەروستان]] |[[سەروستان]] |- |[[شارستانی سێپیدان|سێپیدان]] |[[ئەردەکان، فارس|ئەردەکان]] |- |[[شارستانی شیراز|'''شیراز''']] |'''[[شیراز]]''' |- |[[شارستانی زەرقان|زەرقان]] |[[زەرقان]] |- |[[شارستانی زەڕیندەشت|زەڕیندەشت]] |[[حاجی ئاباد، فارس|حاجی ئاباد]] |- | rowspan="17" |[[پارێزگای گێڵان|گێڵان]] | rowspan="17" |١٧ |[[شارستانی ئەملەش|ئەملەش]] |[[ئەملەش]] | rowspan="17" |[[پەڕگە:Gilan.svg|frameless]] |- |[[شارستانی ئاستانەی ئەشرەفیە|ئاستانەی ئەشرەفیە]] |[[ئاستانەی ئەشرەفیە]] |- |[[شارستانی ئاستارا|ئاستارا]] |[[ئاستارا، ئێران|ئاستارا]] |- |[[شارستانی بەندەر ئەنزەلی|بەندەر ئەنزەلی]] |[[بەندەر ئەنزەلی]] |- |[[شارستانی فوومەن|فوومەن]] |[[فوومەن]] |- |[[شارستانی خۆمام|خۆمام]] |[[خۆمام]] |- |[[شارستانی لاھیجان|لاھیجان]] |[[لاھیجان]] |- |[[شارستانی لەنگوروود|لەنگوروود]] |[[لەنگوروود]] |- |[[شارستانی ماسال|ماسال]] |[[ماسال]] |- |[[شارستانی ڕەشت|'''ڕەشت''']] |'''[[ڕەشت]]''' |- |[[شارستانی ڕەزوانشەھر|ڕەزوانشەھر]] |[[ڕەزوانشەھر، گێڵان|ڕەزوانشەھر]] |- |[[شارستانی ڕوودبار|ڕوودبار]] |[[ڕوودبار]] |- |[[شارستانی ڕوودسەر|ڕوودسەر]] |[[ڕوودسەر]] |- |[[شارستانی شەفت|شەفت]] |[[شەفت، ئێران|شەفت]] |- |[[شارستانی سیاھکەل|سیاھکەل]] |[[سیاھکەل]] |- |[[شارستانی سەومەعەسەرا|سەومەعەسەرا]] |[[سۆماسەرا]] |- |[[شارستانی تاڵش|تاڵش]] |[[ھەشتپەر]] |- | rowspan="14" |[[پارێزگای گوڵستان|گوڵستان]] | rowspan="14" |١٤ |[[شارستانی عەلی ئاباد|عەلی ئاباد]] |[[عەلی ئابادی کەتوول]] | rowspan="14" |[[پەڕگە:Golestan.svg|frameless]] |- |[[شارستانی ئاققەڵا|ئاققەڵا]] |[[ئاققەڵا]] |- |[[شارستانی ئازادشەھر|ئازادشەھر]] |[[ئازادشەھر]] |- |[[شارستانی بەندەر گەز|بەندەر گەز]] |[[بەندەر گەز]] |- |[[شارستانی گاڵیکەش|گاڵیکەش]] |[[گاڵیکەش]] |- |[[شارستانی گۆمیشان|گۆمیشان]] |[[گۆمیشان]] |- |[[شارستانی گۆنبەدی کاووس|گۆنبەدی کاووس]] |[[گۆنبەدی کاووس]] |- |[[شارستانی گورگان|'''گورگان''']] |'''[[گورگان]]''' |- |[[شارستانی کەلالە|کەلالە]] |[[کەلالە]] |- |[[شارستانی کوردکووی|کوردکووی]] |[[کوردکووی]] |- |[[شارستانی مەراوەتەپە|مەراوەتەپە]] |[[مەراوەتەپە]] |- |[[شارستانی مینوودەشت|مینوودەشت]] |[[مینوودەشت]] |- |[[شارستانی ڕامیان|ڕامیان]] |[[ڕامیان]] |- |[[شارستانی تورکمان|تورکمان]] |[[بەندەر تورکمان]] |- | rowspan="10" |[[پارێزگای ھەمەدان|ھەمەدان]] | rowspan="10" |١٠ |[[شارستانی ئەسەداوا|ئەسەداوا]] |[[ئەسەداوا]] | rowspan="10" |[[پەڕگە:Hamadan.svg|frameless]] |- |[[شارستانی بەھار|بەھار]] |[[بەھار (ھەمەدان)|بەھار]] |- |[[شارستانی دەرگەزین|دەرگەزین]] |[[قوروە دەرگەزین]] |- |[[شارستانی فامنین|فامنین]] |[[فامنین]] |- |[[شارستانی ھەمەدان|'''ھەمەدان''']] |'''[[ھەمەدان]]''' |- |[[شارستانی کەبوودەر ئاھەنگ|کەبوودەر ئاھەنگ]] |[[کەبوودەر ئاھەنگ]] |- |[[شارستانی مەلایێر|مەلایێر]] |[[مەلایێر]] |- |[[شارستانی نیاوەن|نیاوەن]] |[[ناوەن]] |- |[[شارستانی ڕەزەن|ڕەزەن]] |[[ڕەزەن]] |- |[[شارستانی تووسرکان|تووسرکان]] |[[تووسرکان]] |- | rowspan="13" |[[پارێزگای ھورمزگان|ھورمزگان]] | rowspan="13" |١٣ |[[شارستانی ئەبوو مووسا|ئەبوو مووسا]] |[[ئەبوو مووسا]] | rowspan="12" |[[پەڕگە:Hormozgan.svg|frameless]] |- |[[شارستانی بەندەر عەباس|'''بەندەر عەباس''']] |'''[[بەندەر عەباس]]''' |- |[[شارستانی بەندەر لەنگە|بەندەر لەنگە]] |[[بەندەر لەنگە]] |- |[[شارستانی بەشاگەرد|بەشاگەرد]] |[[سەردەشت، ھورمزگان|سەردەشت]] |- |[[شارستانی بەستەک|بەستەک]] |[[بەستەک]] |- |[[شارستانی حاجی ئاباد|حاجی ئاباد]] |[[حاجی ئاباد، ھورمزگان|حاجی ئاباد]] |- |[[شارستانی جاسک|جاسک]] |[[جاسک]] |- |[[شارستانی خەمیر|خەمیر]] |[[بەندەر خەمیر]] |- |[[شارستانی میناب|میناب]] |[[میناب]] |- |[[شارستانی پارسیان|پارسیان]] |[[پارسیان، ئێران|پارسیان]] |- |[[شارستانی قەشم|قەشم]] |[[قەشم]] |- |[[شارستانی ڕوودان|ڕوودان]] |[[ڕوودان]] |- |[[شارستانی سیریک|سیریک]] |[[سیریک]] |- | rowspan="12" |[[پارێزگای ئیلام|ئیلام]] | rowspan="12" |١٢ |[[شارستانی ئاودانان|ئاودانان]] |[[ئاودانان]] | rowspan="12" |[[پەڕگە:Ilam.svg|frameless]] |- |[[شارستانی بەدرە|بەدرە]] |[[بەدرە، ئیلام|بەدرە]] |- |[[شارستانی چەرداوڕ|چەرداوڕ]] |[[سەراوڵە]] |- |[[شارستانی چەوار|چەوار]] |[[چەوار]] |- |[[شارستانی دەڕەشار|دەڕەشار]] |[[دەڕەشار]] |- |[[شارستانی دێلوڕان|دێلوڕان]] |[[دێلوڕان]] |- |[[شارستانی ئەیوان|ئەیوان]] |[[ئەیوان]] |- |[[شارستانی ھلێران|ھلێران]] |[[تۆحید]] |- |[[شارستانی ئیلام|'''ئیلام''']] |'''[[ئیلام]]''' |- |[[شارستانی مەڵگشای|مەڵگشای]] |[[ئەرکەواز]] |- |[[شارستانی مێھران|مێھران]] |[[مێھران]] |- |[[شارستان سیروان|سیروان]] |[[لوومار]] |- | rowspan="28" |[[پارێزگای ئەسفەھان|ئەسفەھان]] | rowspan="28" |٢٨ |[[شارستانی ئاران و بیدگۆل|ئاران و بیدگۆل]] |[[ئاران و بیدگۆل]] | rowspan="28" |[[پەڕگە:Isfahan counties.svg|frameless]] |- |[[شارستانی ئەردستان|ئەردستان]] |[[ئەردستان]] |- |[[شارستانی بۆرخار|بۆرخار]] |[[دەوڵەت ئاباد]] |- |[[شارستانی بووئین مینادەشت|بووئین مینادەشت]] |[[بووئین مینادەشت]] |- |[[شارستانی چادگان|چادگان]] |[[چادگان]] |- |[[شارستانی دەھاقان|دەھاقان]] |[[دەھاقان]] |- |[[شارستانی فەلاوەرجان|فەلاوەرجان]] |[[فەلاوەرجان]] |- |[[شارستانی فەریدەن|فەریدەن]] |[[داران]] |- |[[شارستانی فەرەیدوونشەھر|فەرەیدوونشەھر]] |[[فەرەیدوونشەھر]] |- |[[شارستانی گوڵپایەگان|گوڵپایەگان]] |[[گوڵپایەگان]] |- |[[شارستانی ھەرەند|ھەرەند]] |[[ھەرەند]] |- |[[شارستانی ئەسفەھان|'''ئەسفەھان''']] |'''[[ئەسفەھان]]''' |- |[[شارستانی جەرقەویە|جەرقەویە]] |[[نیکاباد]] |- |[[شارستانی کاشان|کاشان]] |[[کاشان]] |- |[[شارستانی خانسار|خانسار]] |[[خانسار]] |- |[[شارستانی خومەینی شەھر|خومەینی شەھر]] |[[خومەینی شەھر]] |- |[[شارستانی خوور و بیابانەک|خوور و بیابانەک]] |[[خوور، ئەسفەھان|خوور]] |- |[[شارستانی کووھپایە|کووھپایە]] |[[توودەشگ]] |- |[[شارستانی لەنجان|لەنجان]] |[[زەڕینشەھر]] |- |[[شارستانی موبارەکە|موبارەکە]] |[[موبارەکە]] |- |[[شارستانی نائین|نائین]] |[[نائین]] |- |[[شارستانی نەجەف ئاباد|نەجەف ئاباد]] |[[نەجەف ئاباد]] |- |[[شارستانی نەتەنز|نەتەنز]] |[[نەتەنز]] |- |[[شارستانی سەمیرۆم|سەمیرۆم]] |[[سەمیرۆم]] |- |[[شارستانی شاھینشەھر|شاھینشەھر]] |[[شاھینشەھر]] |- |[[شارستانی شەھرەزا|شەھرەزا]] |[[شەھرەزا]] |- |[[شارستانی تیران و کەروەن|تیران و کەروەن]] |[[تیران، ئێران|تیران]] |- |[[شارستانی وەرزەنە|وەرزەنە]] |[[وەرزەنە]] |- | rowspan="25" |[[پارێزگای کرمان|کرمان]] | rowspan="25" |٢٥ |[[شارستانی ئەنار|ئەنار]] |[[ئەنار]] | rowspan="25" |[[پەڕگە:Kerman.svg|frameless]] |- |[[شارستانی عەنبەرئاباد|عەنبەرئاباد]] |[[عەنبەرئاباد]] |- |[[شارستانی ئەرزوویە|ئەرزوویە]] |[[ئەرزوویە]] |- |[[شارستانی بافت|بافت]] |[[بافت]] |- |[[شارستانی بەم|بەم]] |[[بەم]] |- |[[شارستانی بەردسیر|بەردسیر]] |[[بەردسیر]] |- |[[شارستانی فەھرەج|فەھرەج]] |[[فەھرەج]] |- |[[شارستانی فاریاب|فاریاب]] |[[فاریاب، ئێران|فاریاب]] |- |[[شارستانی گۆنبەکی|گۆنبەکی]] |[[گۆنبەکی]] |- |[[شارستانی جازمووریان|جازمووریان]] |[[زەھکەلووت]] |- |[[شارستانی جیرۆفت|جیرۆفت]] |[[جیرۆفت]] |- |[[شارستانی کەھنووج|کەھنووج]] |[[کەھنووج]] |- |[[شارستانی کرمان|'''کرمان''']] |'''[[کرمان]]''' |- |[[شارستانی کووھبەنان|کووھبەنان]] |[[کووھبەنان]] |- |[[شارستانی مەنووجان|مەنووجان]] |[[مەنووجان]] |- |[[شارستانی نەرماشیر|نەرماشیر]] |[[نەرماشیر]] |- |[[شارستانی قەلعەگەنج|قەلعەگەنج]] |[[قەلعەگەنج]] |- |[[شارستانی ڕابۆر|ڕابۆر]] |[[ڕابۆر]] |- |[[شارستانی ڕەفسەنجان|ڕەفسەنجان]] |[[ڕەفسەنجان]] |- |[[شارستانی ڕاوەر|ڕاوەر]] |[[ڕاوەر]] |- |[[شارستانی ڕیگان|ڕیگان]] |[[محەممەدئاباد، کرمان|محەممەدئاباد]] |- |[[شارستانی ڕوودباری جنووب|ڕوودباری جنووب]] |[[ڕوودبار، کرمان|ڕوودبار]] |- |[[شارستانی شەھربابەک|شەھربابەک]] |[[شەھربابەک]] |- |[[شارستانی سیرجان|سیرجان]] |[[سیرجان]] |- |[[شارستانی زەرەند|زەرەند]] |[[زەرەند]] |- | rowspan="14" |[[پارێزگای کرماشان|کرماشان]] | rowspan="14" |١٤ |[[شارستانی داڵاھۆ|داڵاھۆ]] |[[کرن]] | rowspan="14" |[[پەڕگە:Kermanshah.svg|frameless]] |- |[[شارستانی ئارووناوا|ئارووناوا]] |[[ئارووناوا]] |- |[[شارستانی گیەڵان|گیەڵان]] |[[گیەڵان]] |- |[[شارستانی ھەرسین|ھەرسین]] |[[ھەرسین]] |- |[[شارستانی جوانڕۆ|جوانڕۆ]] |[[جوانڕۆ]] |- |[[شارستانی کەنگەوەر|کەنگەوەر]] |[[کەنگەوەر]] |- |[[شارستانی کرماشان|'''کرماشان''']] |'''[[کرماشان]]''' |- |[[شارستانی پاوە|پاوە]] |[[پاوە]] |- |[[شارستانی قەسری شیرین|قەسری شیرین]] |[[قەسری شیرین]] |- |[[شارستانی ڕوانسەر|ڕوانسەر]] |[[ڕوانسەر]] |- |[[شارستانی سەحنە|سەحنە]] |[[سەحنە]] |- |[[شارستانی سەلاسی باوەجانی|سەلاسی باوەجانی]] |[[تازاوای سەلاس]] |- |[[شارستانی سەرپێڵی زەھاو|سەرپێڵی زەھاو]] |[[سەرپێڵی زەھاو]] |- |[[شارستانی سونقوڕ|سونقوڕ]] |[[سونقوڕ]] |- | rowspan="30" |[[پارێزگای خووزستان|خووزستان]] | rowspan="30" |٣٠ |[[شارستانی ئابادان|ئابادان]] |[[ئابادان]] | rowspan="30" |[[پەڕگە:Khuzestan.svg|frameless]] |- |[[شارستانی ئاغاجاری|ئاغاجاری]] |[[ئاغاجاری، خووزستان|ئاغاجاری]] |- |[[شارستانی ئەھواز|'''ئەھواز''']] |'''[[ئەھواز]]''' |- |[[شارستانی ئەندیکا|ئەندیکا]] |[[قەڵا خاجە]] |- |[[شارستانی ئەندیمشک|ئەندیمشک]] |[[ئەندیمشک]] |- |[[شارستانی باخ مەلێک|باخ مەلێک]] |[[باخ مەلێک]] |- |[[شارستانی باوی|باوی]] |[[مەلاسانی]] |- |[[شارستانی بەھبەھان|بەھبەھان]] |[[بەھبەھان]] |- |[[شارستانی دەشت ئازادەگان|دەشت ئازادەگان]] |[[سووسەنگرد]] |- |[[شارستانی دژپێڵ|دژپێڵ]] |[[دژپێڵ]] |- |[[شارستانی دێزپارت|دێزپارت]] |[[دێھدەز]] |- |[[شارستانی گۆتوەند|گۆتوەند]] |[[گۆتوەند]] |- |[[شارستانی حەوتکل|حەوتکل]] |[[حەوتکل]] |- |[[شارستانی حەمیدیە|حەمیدیە]] |[[حەمیدیە]] |- |[[شارستانی ھیندیجان|ھیندیجان]] |[[ھیندیجان]] |- |[[شارستانی ھۆوەیزە|ھۆوەیزە]] |[[ھۆوەیزە]] |- |[[شارستانی ئییزە|ئییزە]] |[[ئییزە]] |- |[[شارستانی کەرخە|کەرخە]] |[[ئەلوان]] |- |[[شارستانی کاروون|کاروون]] |[[کووتی عەبدوڵڵا، خووزستان|کووتی عەبدوڵڵا]] |- |[[شارستانی خوڕەمشار|خوڕەمشار]] |[[خوڕەمشار]] |- |[[شارستانی لالی|لالی]] |[[لالی]] |- |[[شارستانی بەندەر ماھشەھر|بەندەر ماھشەھر]] |[[بەندەر ماھشەھر]] |- |[[شارستانی مەسجێد سولەیمان|مەسجێد سولەیمان]] |[[مەسجێد سولەیمان]] |- |[[شارستانی ئۆمێدییە|ئۆمێدییە]] |[[ئۆمێدییە]] |- |[[شارستانی ڕامھورموز|ڕامھورموز]] |[[ڕامھورموز]] |- |[[شارستانی ڕامشێر|ڕامشێر]] |[[ڕامشێر]] |- |[[شارستانی سەیدوون|سەیدوون]] |[[سەیدوون]] |- |[[شارستانی شادگان|شادگان]] |[[شادگان]] |- |[[شارستانی شۆش|شۆش]] |[[شۆش]] |- |[[شارستانی شووشتەر|شووشتەر]] |[[شووشتەر]] |- | rowspan="9" |[[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد|کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]] | rowspan="9" |٩ |[[شارستانی بەھمەئی|بەھمەئی]] |[[لێکەک]] | rowspan="9" |[[پەڕگە:Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad.svg|frameless]] |- |[[شارستانی باشت|باشت]] |[[باشت]] |- |[[شارستانی بۆیەر ئەحمەد|'''بۆیەر ئەحمەد''']] |'''[[یاسووج]]''' |- |[[شارستانی چورام|چورام]] |[[چورام]] |- |[[شارستانی دێنا|دێنا]] |[[سی سەخت]] |- |[[شارستانی گەچساران|گەچساران]] |[[دووگۆنبەدان]] |- |[[شارستانی کۆھگیلوویە|کۆھگیلوویە]] |[[دێدەشت]] |- |[[شارستانی لێندە|لێندە]] |[[لێندە]] |- |[[شارستانی مارگوون|مارگوون]] |[[مارگوون]] |- | rowspan="10" |[[پارێزگای کوردستان|کوردستان]] | rowspan="10" |١٠ |[[شارستانی بانە|بانە]] |[[بانە]] | rowspan="10" |[[پەڕگە:Kurdistan (Iran).svg|frameless]] |- |[[شارستانی بیجاڕ|بیجاڕ]] |[[بیجاڕ]] |- |[[شارستانی دێولان|دێولان]] |[[دێولان]] |- |[[شارستانی دیواندەرە|دیواندەرە]] |[[دیواندەرە]] |- |[[شارستانی کامیاران|کامیاران]] |[[کامیاران]] |- |[[شارستانی مەریوان|مەریوان]] |[[مەریوان]] |- |[[شارستانی قوروە|قوروە]] |[[قوروە]] |- |[[شارستانی سنە|'''سنە''']] |'''[[سنە]]''' |- |[[شارستانی سەقز|سەقز]] |[[سەقز]] |- |[[شارستانی سەوڵاوا|سەوڵاوا]] |[[سەوڵاوا]] |- | rowspan="11" |[[پارێزگای لوڕستان|لوڕستان]] | rowspan="11" |١١ |[[شارستانی ئەلیگوودەرز|ئەلیگوودەرز]] |[[ئەلیگوودەرز]] | rowspan="11" |[[پەڕگە:Lorestan.svg|frameless]] |- |[[شارستانی ئەزنا|ئەزنا]] |[[ئەزنا]] |- |[[شارستانی ورووگڕ|ورووگڕ]] |[[ورووگڕ]] |- |[[شارستانی دڵفان|دڵفان]] |[[نووراوا]] |- |[[شارستانی دووروود|دووروود]] |[[دووروود]] |- |[[شارستانی دەورە|دەورە]] |[[سەراو دەورە]] |- |[[شارستانی خوڕەماوە|'''خوڕەماوە''']] |'''[[خوڕەماوە]]''' |- |[[شارستانی کوویەشت|کوویەشت]] |[[کوویەشت]] |- |[[شارستانی پاپێڵ|پاپێڵ]] |[[پاپێڵ]] |- |[[شارستانی ڕوومێشکان|ڕوومێشکان]] |[[چیابەل]] |- |[[شارستانی سلسلە|سلسلە]] |[[ئەلیشتەر]] |- | rowspan="12" |[[پارێزگای مەرکەزی|مەرکەزی]] | rowspan="12" |١٢ |[[شارستانی ئەراک|'''ئەراک''']] |'''[[ئەراک]]''' | rowspan="12" |[[پەڕگە:Markazi.svg|frameless]] |- |[[شارستانی ئاشتیان|ئاشتیان]] |[[ئاشتیان]] |- |[[شارستانی دێلیجان|دێلیجان]] |[[دێلیجان]] |- |[[شارستانی فەراھان|فەراھان]] |[[فەرمەھین]] |- |[[شارستانی خومەین|خومەین]] |[[خومەین]] |- |[[شارستانی خۆنداب|خۆنداب]] |[[خۆنداب]] |- |[[شارستانی کۆمیجان|کۆمیجان]] |[[کۆمیجان]] |- |[[شارستانی مەحەلات|مەحەلات]] |[[مەحەلات]] |- |[[شارستانی ساوە|ساوە]] |[[ساوە]] |- |[[شارستانی شازەند|شازەند]] |[[شازەند]] |- |[[شارستانی تەفرێش|تەفرێش]] |[[تەفرێش]] |- |[[شارستانی زەرەندیە|زەرەندیە]] |[[مەئموونیە]] |- | rowspan="22" |[[پارێزگای مازەندەران|مازەندەران]] | rowspan="22" |٢٢ |[[شارستانی عەباس ئاباد|عەباس ئاباد]] |[[عەباس ئاباد]] | rowspan="22" |[[پەڕگە:Mazandaran.svg|frameless]] |- |[[شارستانی ئامۆل|ئامۆل]] |[[ئامۆل]] |- |[[شارستانی بابۆل|بابۆل]] |[[بابۆل]] |- |[[شارستانی بابۆلسەر|بابۆلسەر]] |[[بابۆلسەر]] |- |[[شارستانی بێھشەھر|بێھشەھر]] |[[بێھشەھر]] |- |[[شارستانی چالووس|چالووس]] |[[چالووس]] |- |[[شارستانی فەرەیدوونکەنار|فەرەیدوونکەنار]] |[[فەرەیدوونکەنار]] |- |[[شارستانی گەلووگاھ|گەلووگاھ]] |[[گەلووگاھ]] |- |[[شارستانی جوویبار|جوویبار]] |[[جوویبار]] |- |[[شارستانی کەلاردەشت|کەلاردەشت]] |[[کەلاردەشت]] |- |[[شارستانی مەحموودئاباد|مەحموودئاباد]] |[[مەحموودئاباد]] |- |[[شارستانی میاندۆروود|میاندۆروود]] |[[سوورەک]] |- |[[شارستانی نەکا|نەکا]] |[[نەکا، ئێران|نەکا]] |- |[[شارستانی سەوادکووھی باکوور|سەوادکووھی باکوور]] |[[شیرگاھ]] |- |[[شارستانی نەوشەھر|نەوشەھر]] |[[نەوشەھر]] |- |[[شارستانی نوور|نوور]] |[[نوور، مازەندەران|نوور]] |- |[[شارستانی قائمشەھر|قائمشەھر]] |[[قائمشەھر]] |- |[[شارستانی ڕامسەر|ڕامسەر]] |[[ڕامسەر]] |- |[[شارستانی ساری|'''ساری''']] |'''[[ساری]]''' |- |[[شارستانی سەوادکووھ|سەوادکووھ]] |[[پۆل سێفید]] |- |[[شارستانی سیمۆرغ|سیمۆرغ]] |[[کیاکۆلا]] |- |[[شارستانی تۆنەکابۆن|تۆنەکابۆن]] |[[تۆنەکابۆن]] |- | rowspan="10" |[[پارێزگای خۆراسانی باکوور|خۆراسانی باکوور]] | rowspan="10" |١٠ |[[شارستانی بام و سەفی ئاباد|بام و سەفی ئاباد]] |[[سەفی ئاباد، خۆراسانی باکوور|سەفی ئاباد]] | rowspan="10" |[[پەڕگە:North Khorasan.svg|frameless]] |- |[[شارستانی بوژنۆرد|'''بوژنۆرد''']] |'''[[بوژنۆرد]]''' |- |[[شارستانی ئێسفەرایێن|ئێسفەرایێن]] |[[ئێسفەرایێن]] |- |[[شارستانی فارووج|فارووج]] |[[فارووج]] |- |[[شارستانی گەرمە|گەرمە]] |[[گەرمە]] |- |[[شارستانی جاجروم|جاجروم]] |[[جاجروم]] |- |[[شارستانی مانە|مانە]] |[[پیشقەڵا]] |- |[[شارستانی ڕاز و جەرگەلان|ڕاز و جەرگەلان]] |[[ڕاز، ئێران|ڕاز]] |- |[[شارستانی سەمەلقان|سەمەلقان]] |[[ئاشخانە، خۆراسانی باکوور|ئاشخانە]] |- |[[شارستانی شیرڤان|شیرڤان]] |[[شیرڤان]] |- | rowspan="6" |[[پارێزگای قەزوین|قەزوین]] | rowspan="6" |٦ |[[شارستانی ئابیەک|ئابیەک]] |[[ئابیەک]] | rowspan="6" |[[پەڕگە:Qazvin.svg|frameless]] |- |[[شارستانی ئەلبورز|ئەلبورز]] |[[ئەلوەند]] |- |[[شارستانی ئاوەج|ئاوەج]] |[[ئاوەج]] |- |[[شارستانی بووئین زەھرا|بووئین زەھرا]] |[[بووئین زەھرا]] |- |[[شارستانی قەزوین|'''قەزوین''']] |'''[[قەزوین]]''' |- |[[شارستانی تاکستان|تاکستان]] |[[تاکستان]] |- | rowspan="3" |[[پارێزگای قوم|قوم]] | rowspan="3" |٣ |[[شارستانی جەعفەرئاباد|جەعفەرئاباد]] |[[جەعفەریە]] | rowspan="3" |[[پەڕگە:Qom counties.svg|frameless]] |- |[[شارستانی کەھەک|کەھەک]] |[[کەھەک]] |- |[[شارستانی قوم|'''قوم''']] |'''[[قوم]]''' |- | rowspan="34" |[[پارێزگای خۆراسانی ڕەزەوی|خۆراسانی ڕەزەوی]] | rowspan="34" |٣٤ |[[شارستانی بەجەستان|بەجەستان]] |[[بەجەستان]] | rowspan="34" |[[پەڕگە:Razavi Khorasan.svg|frameless]] |- |[[شارستانی باخەرز|باخەرز]] |[[باخەرز]] |- |[[شارستانی بەردەسکەن|بەردەسکەن]] |[[بەردەسکەن]] |- |[[شارستانی چەناران|چەناران]] |[[چەناران]] |- |[[شارستانی دەرگەز|دەرگەز]] |[[دەرگەز]] |- |[[شارستانی داوەرزەن|داوەرزەن]] |[[داوەرزەن]] |- |[[شارستانی فەریمان|فەریمان]] |[[فەریمان]] |- |[[شارستانی فیرووزە|فیرووزە]] |[[فیرووزە، خۆراسانی ڕەزەوی|فیرووزە]] |- |[[شارستانی گوڵبەھار|گوڵبەھار]] |[[گوڵبەھار]] |- |[[شارستانی گۆناباد|گۆناباد]] |[[گۆناباد]] |- |[[شارستانی جوغەتای|جوغەتای]] |[[جوغەتای]] |- |[[شارستانی جووەین|جووەین]] |[[نیقاب (شار)|نیقاب]] |- |[[شارستانی کەلات|کەلات]] |[[کەلات]] |- |[[شارستانی کاشمەر|کاشمەر]] |[[کاشمەر]] |- |[[شارستانی خاف|خاف]] |[[خاف، ئێران|خاف]] |- |[[شارستانی خەلیل ئاباد|خەلیل ئاباد]] |[[خەلیل ئاباد]] |- |[[شارستانی خۆشاب|خۆشاب]] |[[سوڵتانئاباد]] |- |[[شارستانی کووھسۆرخ|کووھسۆرخ]] |[[ڕیوەش]] |- |[[شارستانی مەھوەلات|مەھوەلات]] |[[فەیزئاباد]] |- |[[شارستانی مەشھەد|'''مەشھەد''']] |'''[[مەشھەد]]''' |- |[[شارستانی میانجۆلگە|میانجۆلگە]] |[[عەشقاباد، خۆراسانی ڕەزەوی|عەشقاباد]] |- |[[شارستانی نەیشابوور|نەیشابوور]] |[[نەیشابوور]] |- |[[شارستانی قۆچان|قۆچان]] |[[قۆچان]] |- |[[شارستانی ڕۆشتخار|ڕۆشتخار]] |[[ڕۆشتخار]] |- |[[شارستانی سەبزەوار|سەبزەوار]] |[[سەبزەوار]] |- |[[شارستانی ساڵحاباد|ساڵحاباد]] |[[ساڵحاباد، خۆراسانی ڕەزەوی|ساڵحاباد]] |- |[[شارستانی سەرەخس|سەرەخس]] |[[سەرەخس]] |- |[[شارستانی شەشتۆمەد|شەشتۆمەد]] |[[شەشتۆمەد]] |- |[[شارستانی تایباد|تایباد]] |[[تایباد]] |- |[[شارستانی تۆربەت حەیدەریە|تۆربەت حەیدەریە]] |[[تۆربەت حەیدەریە]] |- |[[شارستانی تۆربەت جام|تۆربەت جام]] |[[تۆربەت جام]] |- |[[شارستانی تورقەبە و شاندیز|تورقەبە و شاندیز]] |[[تورقەبە]] |- |[[شارستانی زاوە|زاوە]] |[[دەوڵەتئاباد، خۆراسانی ڕەزەوی|دەوڵەتئاباد]] |- |[[شارستانی زەبەرخان|زەبەرخان]] |[[قەدەمگا]] |- | rowspan="8" |[[پارێزگای سمنان|سمنان]] | rowspan="8" |٨ |[[شارستانی ئارادان|ئارادان]] |[[ئارادان]] | rowspan="8" |[[پەڕگە:Semnan.svg|frameless]] |- |[[شارستانی دامغان|دامغان]] |[[دامغان]] |- |[[شارستانی گەرمسار|گەرمسار]] |[[گەرمسار]] |- |[[شارستانی مەھدیشەھر|مەھدیشەھر]] |[[مەھدیشەھر]] |- |[[شارستانی مەیامی|مەیامی]] |[[مەیامی، سمنان|مەیامی]] |- |[[شارستانی سمنان|'''سمنان''']] |'''[[سمنان]]''' |- |[[شارستانی شاھروود|شاھروود]] |[[شاھروود]] |- |[[شارستانی سۆرخە|سۆرخە]] |[[سۆرخە]] |- | rowspan="26" |[[پارێزگای سیستان و بەلۆچستان|سیستان و بەلۆچستان]] | rowspan="26" |٢٦ |[[شارستانی بەمپوور|بەمپوور]] |[[بەمپوور]] | rowspan="26" |[[پەڕگە:Sistan and Baluchestan.svg|frameless]] |- |[[شارستانی چابەھار|چابەھار]] |[[چابەھار]] |- |[[شارستانی دەلگان|دەلگان]] |[[گەلموورتی]] |- |[[شارستانی دەشتیاری|دەشتیاری]] |[[نەگوور]] |- |[[شارستانی فەنووج|فەنووج]] |[[فەنووج]] |- |[[شارستانی گوڵشەن|گوڵشەن]] |[[جالەق]] |- |[[شارستانی ھاموون|ھاموون]] |[[محەممەدئاباد، سیستان و بەلۆچستان|محەممەدئاباد]] |- |[[شارستانی ھیرمەند|ھیرمەند]] |[[دووست محەممەد]] |- |[[شارستانی ئێرانشەھر|ئێرانشەھر]] |[[ئێرانشەھر]] |- |[[شارستانی خاش|خاش]] |[[خاش]] |- |[[شارستانی کۆنارەک|کۆنارەک]] |[[کۆنارەک]] |- |[[شارستانی لاشار|لاشار]] |[[ئەسپەکە]] |- |[[شارستانی مێھرستان|مێھرستان]] |[[مێھرستان]] |- |[[شارستانی میرجاوە|میرجاوە]] |[[میرجاوە]] |- |[[شارستانی نیکشەھر|نیکشەھر]] |[[نیکشەھر]] |- |[[شارستانی نیمرووز|نیمرووز]] |[[ئەدیمی]] |- |[[شارستانی قەسرقەند|قەسرقەند]] |[[قەسرقەند]] |- |[[شارستانی ڕاسک|ڕاسک]] |[[ڕاسک]] |- |[[شارستانی سەراوان|سەراوان]] |[[سەراوان]] |- |[[شارستانی سەرباز|سەرباز]] |[[سەرباز، ئێران|سەرباز]] |- |[[شارستانی سیب و سووران|سیب و سووران]] |[[سووران]] |- |[[شارستانی تەفتان|تەفتان]] |[[نووکاباد]] |- |[[شارستانی زابۆل|زابۆل]] |[[زابۆل]] |- |[[شارستانی زاھیدان|'''زاھیدان''']] |'''[[زاھیدان]]''' |- |[[شارستانی زەڕئاباد|زەڕئاباد]] |[[زەڕئاباد، سیستان و بەلۆچستان|زەڕئاباد]] |- |[[شارستانی زەھەک|زەھەک]] |[[زەھەک]] |- | rowspan="11" |[[پارێزگای خۆراسانی باشوور|خۆراسانی باشوور]] | rowspan="11" |١١ |[[شارستانی بیرجەند|'''بیرجەند''']] |'''[[بیرجەند]]''' | rowspan="11" |[[پەڕگە:South Khorasan.svg|frameless]] |- |[[شارستانی بۆشروویە|بۆشروویە]] |[[بۆشروویە]] |- |[[شارستانی دەرمیان|دەرمیان]] |[[ئەسەدیە]] |- |[[شارستانی فیردەوس|فیردەوس]] |[[فیردەوس]] |- |[[شارستانی خووسف|خووسف]] |[[خووسف]] |- |[[شارستانی نەھبەندان|نەھبەندان]] |[[نەھبەندان]] |- |[[شارستانی قاینات|قاینات]] |[[قاین]] |- |[[شارستانی سەرایان|سەرایان]] |[[سەرایان]] |- |[[شارستانی سەربیشە|سەربیشە]] |[[سەربیشە]] |- |[[شارستانی تەبەس|تەبەس]] |[[تەبەس]] |- |[[شارستانی زیرکووھ|زیرکووھ]] |[[حاجی ئاباد، خۆراسانی باشوور|حاجی ئاباد]] |- | rowspan="16" |[[پارێزگای تاران|تاران]] | rowspan="16" |١٦ |[[شارستانی بەھارستان|بەھارستان]] |[[نەسیمشەھر]] | rowspan="16" |[[پەڕگە:Tehran.svg|frameless]] |- |[[شارستانی دەماوەند|دەماوەند]] |[[دەماوەند]] |- |[[شارستانی ئیسلامشەھر|ئیسلامشەھر]] |[[ئیسلامشەھر]] |- |[[شارستانی فیرووزکووھ|فیرووزکووھ]] |[[فیرووزکووھ]] |- |[[شارستانی مەلارد|مەلارد]] |[[مەلارد]] |- |[[شارستانی پاکدەشت|پاکدەشت]] |[[پاکدەشت]] |- |[[شارستانی پەردیس|پەردیس]] |[[پەردیس]] |- |[[شارستانی پیشوا|پیشوا]] |[[پیشوا]] |- |[[شارستانی قەرچەک|قەرچەک]] |[[قەرچەک]] |- |[[شارستانی قودس|قودس]] |[[قودس، ئێران|قودس]] |- |[[شارستانی ڕەی|ڕەی]] |[[ڕەی (ئێران)|ڕەی]] |- |[[شارستانی ڕۆباتکەریم|ڕۆباتکەریم]] |[[ڕۆباتکەریم]] |- |[[شارستانی شەھریار|شەھریار]] |[[شەھریار، تاران|شەھریار]] |- |[[شارستانی شێمیرانات|شێمیرانات]] |[[تەجریش]] |- |[[شارستانی تاران|'''تاران''']] |'''[[تاران]]''' |- |[[شارستانی وەڕامین|وەڕامین]] |[[وەڕامین]] |- | rowspan="20" |[[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] | rowspan="20" |٢٠ |[[شارستانی بارووق|بارووق]] |[[بارووق]] | rowspan="20" |[[پەڕگە:West Azerbaijan.svg|frameless]] |- |[[شارستانی بۆکان|بۆکان]] |[[بۆکان]] |- |[[شارستانی چواربورج|چواربورج]] |[[چواربورج]] |- |[[شارستانی چاڵدێران|چاڵدێران]] |[[سیاھچەشمە]] |- |[[شارستانی چایپارە|چایپارە]] |[[قەرەزیائەددین]] |- |[[شارستانی خۆی|خۆی]] |[[خۆی]] |- |[[شارستانی مەھاباد|مەھاباد]] |[[مەھاباد]] |- |[[شارستانی ماکۆ|ماکۆ]] |[[ماکۆ]] |- |[[شارستانی میاندواو|میاندواو]] |[[میاندواو]] |- |[[شارستانی میراوە|میراوە]] |[[میراوە]] |- |[[شارستانی نەغەدە|نەغەدە]] |[[نەغەدە]] |- |[[شارستانی شنۆ|شنۆ]] |[[شنۆ]] |- |[[شارستانی پیرانشار|پیرانشار]] |[[پیرانشار]] |- |[[شارستانی پۆلدەشت|پۆلدەشت]] |[[پۆلدەشت]] |- |[[شارستانی سەڵماس|سەڵماس]] |[[سەڵماس]] |- |[[شارستانی سەردەشت|سەردەشت]] |[[سەردەشت]] |- |[[شارستانی ساینقەڵا|ساینقەڵا]] |[[ساینقەڵا]] |- |[[شارستانی شەوت|شەوت]] |[[شەوت]] |- |[[شارستانی تیکاب|تیکاب]] |[[تیکاب]] |- |[[شارستانی ورمێ|'''ورمێ''']] |'''[[ورمێ]]''' |- | rowspan="12" |[[پارێزگای یەزد|یەزد]] | rowspan="12" |١٢ |[[شارستانی ئەبەرکووھ|ئەبەرکووھ]] |[[ئەبەرکووھ]] | rowspan="12" |[[پەڕگە:Yazd.svg|frameless]] |- |[[شارستانی ئەردەکان|ئەردەکان]] |[[ئەردەکان]] |- |[[شارستانی ئەشکزەر|ئەشکزەر]] |[[ئەشکزەر]] |- |[[شارستانی بافق|بافق]] |[[بافق]] |- |[[شارستانی بەھاباد|بەھاباد]] |[[بەھاباد]] |- |[[شارستانی خاتەم|خاتەم]] |[[ھەرات، ئێران|ھەرات]] |- |[[شارستانی مەروەست|مەروەست]] |[[مەروەست]] |- |[[شارستانی مێھریز|مێھریز]] |[[مێھریز]] |- |[[شارستانی مەیبۆد|مەیبۆد]] |[[مەیبۆد]] |- |[[شارستانی تەفت|تەفت]] |[[تەفت]] |- |[[شارستانی یەزد|'''یەزد''']] |'''[[یەزد]]''' |- |[[شارستانی زارەچ|زارەچ]] |[[زارەچ]] |- | rowspan="8" |[[پارێزگای زەنگان|زەنگان]] | rowspan="8" |٨ |[[شارستانی ئەبھەر|ئەبھەر]] |[[ئەبھەر]] | rowspan="8" |[[پەڕگە:Zanjan.svg|frameless]] |- |[[شارستانی ئیجروود|ئیجروود]] |[[زەڕین ئاباد]] |- |[[شارستانی خودابەندە|خودابەندە]] |[[قەیدار]] |- |[[شارستانی خوڕەمدەڕە|خوڕەمدەڕە]] |[[خوڕەمدەڕە]] |- |[[شارستانی ماھنیشان|ماھنیشان]] |[[ماھنیشان]] |- |[[شارستانی سوڵتانیە|سوڵتانیە]] |[[سوڵتانیە]] |- |[[شارستانی تارۆم|تارۆم]] |[[ئاببەر]] |- |[[شارستانی زەنگان|'''زەنگان''']] |'''[[زەنگان]]''' |} == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگاکانی ئێران]] * [[ناوچە (ئێران)]] * [[پێڕستی شارەکانی ئێران]] == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{Lang|fa|اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران}} [{{Transliteration|fa|Atlas-e Gitashenasi-ye Ostanha-ye Iran}}] (''[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Gitashenasi Province Atlas of Iran]'') {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Counties of Iran}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران| ]] [[پۆل:پێرستەکانی دابەشکارییەکانی وڵاتان|ئێران، شارستانەکان]] 3759d9iaj98g34uy4ambiqja28vajxu 0 268414 1669780 1527747 2026-09-18T05:48:34Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669780 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''پێرلاند''' ({{بە ئینگلیزی|Pearland}}) شارێکە دەکەوێتە ویلایەتی [[تێکساس]]، [[ئەمریکا]]، و ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠٢٠ "١٢٥٬٨٢٨" کەس بووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٢ی ئابی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|جوگرافیا|شارەکان|مێژوو}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Pearland, Texas}} [[پۆل:شارەکانی تێکساس]] 80vyvypyz505o7551y8dop401mevuo1 0 269066 1669486 1669312 2026-09-17T20:04:58Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669486 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''سەیری سەرەوە مەکە''' ({{بە ئینگلیزی|Don't Look Up}}) فیلمێکی [[کۆمیدیا]] و [[خەیاڵی زانستی]]ی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٢١. تێچووی فیلمەکە (٧٥) ملیۆن دۆلار بووە، و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] (٧٩١٬٨٦٣) دۆلار بووە (بەھۆی بڵاوکردنەوەی سنوورداری لە سینەماکان). لە ڕێکەوتی (٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١) لە [[نێتفلیکس]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ١٣٨ خولەکە. == کورتەی چیرۆک == چیرۆکی دوو گەردوونناس دەگێڕێتەوە کە ھەوڵ دەدەن جیھان ئاگادار بکەنەوە لەوەی کە کلکدارێکی گەورە بەرەو زەوی دێت و دەبێتە ھۆی لەناوچوونی ژیان؛ بەڵام دەبینن کە کۆمەڵگا و میدیا و سیاسەتمەداران بە جدی وەری ناگرن. فیلمەکە ڕەخنەیەکی توندە لە شێوازی مامەڵەکردنی کۆمەڵگا لەگەڵ کێشە گەورەکان وەک گۆڕانی کەشوھەوا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|کۆمیدیا|دەیەی ٢٠٢٠|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢١]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی مانەوە]] [[پۆل:فیلمەکان لە چەشنی کارەسات]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە گۆڕانی کەشوھەوا]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩ بەرھەمھێنانیان ڕاگیرابوو]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە ئەستێرەناسی]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە ڕووداوە کاریگەرییەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە واشینگتن داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە کۆشکی سپی داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە بۆستن وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ویلایەتی ماساشوستس وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمە ڕاستەقینەکانی نێتفلیکس]] [[پۆل:فیلمە کارەساتییە ئەمریکییەکان]] 7bfnkluszkgxdt5f6nm2d9f68fxgleh 0 270131 1669680 1659156 2026-09-18T01:33:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1669680 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''شاری دایناسۆر''' یان '''شاری جوراسیک''' ({{بە ئینگلیزی|Jurassic City}}) فیلمێکی [[فیلمی خەیاڵی زانستی|خەیاڵی زانستی]]ی [[فیلمی ترسناک|ترسناک]]ی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠١٥. تێچووی فیلمەکە و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] نەزانراوە. لە ڕێکەوتی (٣ی شوباتی ٢٠١٥) لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ٩٠ خولەکە. چیرۆکی فیلمەکە باس لە گرووپێک خەڵک دەکات کە دەبێت لە شارێکدا لە دەست دایناسۆرە دەربازبووەکان ڕابکەن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٨ی ئابی ٢٠٢٤}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە فەنتازییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٥]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەربەخۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە دایناسۆڕەکان]] [[پۆل:فیلمەکان لە لۆس ئەنجلۆس دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئینگلیزییەکان]] ffjvmxgk6pvybn2p1ys4gxyqrccl7xg 0 270796 1669767 1527715 2026-09-18T05:46:24Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669767 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}}[[پەڕگە:2024_Summer_Olympics_medal_map.svg|alt=Map displaying countries that won medals during 2024 Summer Olympics|وێنۆک|نەخشەی جیهانی کە دەستکەوتەکانی میدالیای هەر وڵاتێک لە کاتی ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ٢٠٢٤ نیشان دەدات.'''ڕەنگەکان:'''{{Legend inline|#FFD700}}نوێنەرایەتی ئەو وڵاتانە دەکات کە لانیکەم یەک میدالیای زێڕیان بەدەستهێناوە. {{Legend inline|#C0C0C0}}نوێنەرایەتی ئەو وڵاتانە دەکات کە لانیکەم یەک میدالیای زیویان بەدەستهێناوە بەڵام هیچ میدالیای زێڕیان بەدەست نەهێناوە.{{Legend inline|#CC9966}}نوێنەرایەتی ئەو وڵاتانە دەکات کە لانیکەم یەک میدالیای برۆنزی بەدەستهێناوە بەڵام هیچ میدالیای زێڕ و زیویان بەدەست نەهێناوە. {{Legend inline|#99D9EA}}نوێنەرایەتی ئەو وڵاتانە دەکات کە هیچ میدالیایەکیان بەدەست نەهێناوە.{{Legend inline|#ED1C24}}نوێنەرایەتی ئەو وڵاتانە دەکات کە بەشداری ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ٢٠٢٤یان نەکردووە.تێبینی: [[تیمی ئۆڵۆمپی پەنابەران لە ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ٢٠٢٤|تیمی ئۆڵۆمپی پەنابەران]] (باشترین میدالیای برۆنزی) و [[وەرزشوانانی بێلایەنی تاکەکەسی لە ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ٢٠٢٤|وەرزشوانانی بێلایەنی تاکەکەسی]] (باشترین زێڕی میدالیای) لەسەر نەخشەکە نیشان نەدراون.]] [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤|ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ٢٠٢٤]] کە بە فەرمی بە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی XXXIII ناسراوە، ڕووداوێکی نێودەوڵەتی فرە وەرزشی بوو کە لە [[پاریس|پاریسی]] پایتەختی فەرەنسا لە ٢٦ی تەمموز تا ١١ی ئابی ٢٠٢٤ بەڕێوەچوو، لەگەڵ ڕووداوە سەرەتاییەکان لە هەندێک وەرزشدا لە ٢٤ی تەمموزەوە دەستی پێکرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی تەممووزی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Where and when are the next Olympics? Paris 2024 dates, schedule, Opening Ceremony, top athletes, Team USA, competition and more|ناونیشان=https://nbcolympics.com/news/where-and-when-are-next-olympics-paris-2024-dates-schedule-opening-ceremony-and-more|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240729052700/https://www.nbcolympics.com/news/where-and-when-are-next-olympics-paris-2024-dates-schedule-opening-ceremony-and-more|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=[[NBC Olympics]]|زمان=en}}</ref> وەرزشوانان بە نوێنەرایەتی ٢٠٦ [[لیژنەی ئۆڵۆمپی نەتەوەیی|لیژنەی ئۆڵۆمپی نیشتمانی]] (NOCs) بەشدارییان لە یارییەکاندا کرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Cunningham|یەکەم=Mary|دوایین٢=Johnston|یەکەم٢=Taylor|ڕێکەوت=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٤|سەردێڕ=How many athletes compete in the Olympics, and more details by the numbers for the 2024 Paris Games|ناونیشان=https://www.cbsnews.com/news/athletes-olympics-numbers-2024-paris-games/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240802013559/https://www.cbsnews.com/news/athletes-olympics-numbers-2024-paris-games/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=[[CBS News]]}}</ref> یارییەکان ٣٢٩ ڕووداو لە ٣٢ وەرزش و ٤٨ دیسیپلین بەڕێوەچوو. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Olympic organizers to release tens of thousands of new tickets for the Paris Games|ناونیشان=https://www.usatoday.com/story/sports/olympics/2024/02/07/olympic-organizers-to-release-tens-of-thousands-of-new-tickets-for-the-paris-games/72505000007/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٤|ئیش=[[USA Today]]|agency=[[Associated Press]]|ڕێکەوت=٧ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240802162756/https://www.usatoday.com/story/sports/olympics/2024/02/07/olympic-organizers-to-release-tens-of-thousands-of-new-tickets-for-the-paris-games/72505000007/}}</ref> [[سەمای برێک]] بۆ یەکەمجار لە مێژوودا لە ئۆڵۆمپیاد وەک وەرزشێکی پاڵاوتن دەرکەوت، لە کاتێکدا سکەیتبۆرد و وەرزشی شاخەوانی, و سەرفینگ (بازدان بەسەر شەپۆل)بۆ جارێکی دیکە لە بەرنامەی ئۆلۆمپیاد جێگیر کرا، دوای ئەوەی بۆ یەکەمجار لە [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠|ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ٢٠٢٠]] بەشداری کرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Gender equality and youth at the heart of the Paris 2024 Olympic Sports Programme|ناونیشان=https://olympics.com/ioc/news/gender-equality-and-youth-at-the-heart-of-the-paris-2024-olympic-sports-programme|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240726080521/https://olympics.com/ioc/news/gender-equality-and-youth-at-the-heart-of-the-paris-2024-olympic-sports-programme|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=[[International Olympic Committee]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gharib|یەکەم=Anthony|ڕێکەوت=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٤|سەردێڕ=From breaking to sports climbing: What to know about the new Olympic sports|ناونیشان=https://www.espn.com/olympics/story/_/id/40537496/2024-paris-olympic-games-new-sports-breaking-climbing-skateboarding|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240802053519/https://www.espn.com/olympics/story/_/id/40537496/2024-paris-olympic-games-new-sports-breaking-climbing-skateboarding|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=[[ESPN]]|زمان=en}}</ref> بە گشتی ئەو کەسانەی کە نوێنەرایەتی ٩٢ NOC دەکەن لانیکەم یەک میدالیاییان وەرگرتووە، کە ٦٤ کەسیان لانیکەم یەک میدالیای زێڕیان بەدەستهێناوە. <ref name="The Independent2">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ostlere|یەکەم=Lawrence|ڕێکەوت=١١ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Olympic medal table: USA beat China to top spot at Paris 2024|ناونیشان=https://www.independent.co.uk/sport/olympics/olympics-2024-medal-table-count-paris-b2580716.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240812015233/https://www.independent.co.uk/sport/olympics/olympics-2024-medal-table-count-paris-b2594580.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=[[The Independent]]|زمان=en}}</ref> [[بۆتسوانا لە ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ٢٠٢٤|بۆتسوانا]] و <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Phillips|یەکەم=Mitch|ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Athletics-Botswana's Tebogo becomes Africa's first 200m champion|ناونیشان=https://www.reuters.com/sports/olympics/athletics-botswanas-tebogo-wins-mens-200-metres-gold-2024-08-08/|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٤|ئیش=[[Reuters]]}}</ref> [[دۆمینیکا لە ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ٢٠٢٤|دۆمینیکا]] و <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Reid|یەکەم=Helen|ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Athletics-LaFond wins triple jump gold to bring Dominica first ever Olympic medal|ناونیشان=https://www.reuters.com/sports/olympics/athletics-lafond-wins-triple-jump-gold-bring-dominica-first-ever-olympic-medal-2024-08-03/|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=[[Reuters]]}}</ref> [[گواتیمالا لە ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ٢٠٢٤|گواتیمالا]] و <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Gymnast-turned-shooter Adriana Ruano wins Guatemala's first Olympic gold|ناونیشان=https://apnews.com/article/olympics-2024-72bb447ac25c35e5de27b4b1e0d7f7d1|ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240801205221/https://apnews.com/article/olympics-2024-72bb447ac25c35e5de27b4b1e0d7f7d1|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئابی ٢٠٢٤|ئیش=[[Associated Press]]|شوێن=New York City, New York, USA|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> و [[سانت لوسیا لە ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ٢٠٢٤|سانت لوسیا]] یەکەم میدالیای زێڕی ئۆڵۆمپیادی نەتەوەکانیان بەدەستهێنا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Poole|یەکەم=Harry|ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Paris 2024 Olympics: Julien Alfred wins 100m gold for St Lucia|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/olympics/articles/ce588vrd6mpo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240805114153/https://www.bbc.com/sport/olympics/articles/ce588vrd6mpo|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=[[BBC Sport]]|زمان=en-GB}}</ref> [[ئەلبانیا لە ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ٢٠٢٤|ئەلبانیا]] و <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Nelsen|یەکەم=Matt|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Paris 2024 Wrestling: All Results, as Uzbekistan's Jamalov Wins Men's 74kg Freestyle Gold|ناونیشان=https://olympics.com/en/news/paris-2024-wrestling-results-razambek-salambekovitch-jamalov-wins-mens-freestyle-74kg-gold|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240812200439/https://olympics.com/en/news/paris-2024-wrestling-results-razambek-salambekovitch-jamalov-wins-mens-freestyle-74kg-gold|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=[[International Olympic Committee]]}}</ref> [[کیپ ڤێرد لە ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ٢٠٢٤|کیپ ڤێرد]] و <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Culpepper|یەکەم=Chuck|سەردێڕ=Small populations + scant resources + medals = the Olympics at their best|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/sports/olympics/2024/08/10/windward-islands-olympic-medal-winners-paris-games/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئابی ٢٠٢٤|ئیش=[[The Washington Post]]|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240810215413/https://www.washingtonpost.com/sports/olympics/2024/08/10/windward-islands-olympic-medal-winners-paris-games/}}</ref> دۆمینیکا و <ref name="Domina and Saint Lucia first medal2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Wagner|یەکەم=James|دوایین٢=Longman|یەکەم٢=Jeré|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Meet the Nations That Have Never Won an Olympic Medal (and Two That Just Did)|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2024/08/03/world/olympics/country-without-medals.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240805135247/https://www.nytimes.com/2024/08/03/world/olympics/country-without-medals.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠٢٤|ئیش=[[The New York Times]]}}</ref> و سانت لوسیا یەکەم میدالیای ئۆڵۆمپیادی نەتەوەکانیان بەدەستهێنا. <ref name="Domina and Saint Lucia first medal2" /> هەروەها [[تیمی ئۆڵۆمپی پەنابەران لە ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ٢٠٢٤|تیمی ئۆڵۆمپیادی پەنابەران]] یەکەم میدالیای خۆیان بەدەستهێنا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rindl|یەکەم=Joe|دوایین٢=Jackson|یەکەم٢=Bobbie|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Paris Olympics boxing: Cindy Ngamba guarantees Refugee Olympic Team's first medal|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/olympics/articles/cqqll47dvdyo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240806130440/https://www.bbc.com/sport/olympics/articles/cqqll47dvdyo|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=[[BBC Sport]]|زمان=en-GB}}</ref> [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤|ئەمریکا]] و [[چین لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤|چین]] یەکسان بوون بۆ زۆرترین میدالیای زێڕ لە نێوان وڵاتان، هەریەکەیان 40 میدالیای زێڕیان بەدەستهێنا و ئەمریکا زۆرترین میدالیای بەدەستهێنا، بە 126. ئەمەش چوارەمین جارە لەسەریەک لە [[یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە|یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی هاوینەی]] ئەمریکا لە میدالیای زێڕ و کۆی گشتی پێشەنگی گرت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=London 2012 Olympic Medal Table – Gold, Silver & Bronze|ناونیشان=https://olympics.com/en/olympic-games/london-2012/medals|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240729023602/https://olympics.com/en/olympic-games/london-2012/medals|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=[[International Olympic Committee]]|زمان=en}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Rio 2016 Olympic Medal Table – Gold, Silver & Bronze|ناونیشان=https://olympics.com/en/olympic-games/rio-2016/medals|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240729050624/https://olympics.com/en/olympic-games/rio-2016/medals|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=[[International Olympic Committee]]|زمان=en}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Tokyo 2020 Olympic Medal Table – Gold, Silver & Bronze|ناونیشان=https://olympics.com/en/olympic-games/tokyo-2020/medals|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240814190935/https://olympics.com/en/olympic-games/tokyo-2020/medals|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=[[International Olympic Committee]]|زمان=en}}</ref> لەنێو بەشداربووانی تاکەکەسیدا، [[ژانگ یوفێی (مەلەوان)|ژانگ یوفێی]] مەلەوانی چینی زۆرترین میدالیای لە یارییەکاندا بەدەستهێناوە بە شەش (یەک میدالیای زیو، پێنج برۆنز)، مەلەوانی [[فەڕەنسا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤|فەرەنسی]] [[لیۆن مارشاند]] زۆرترین میدالیای زێڕی بەدەستهێناوە بە چوار میدالیای زێڕ. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Medallists – Paris 2024 Bronze, Silver & Gold Medal Winners|ناونیشان=https://olympics.com/en/paris-2024/medals/medallists|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240808003826/https://olympics.com/en/paris-2024/medals/medallists|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=[[International Olympic Committee]]}}</ref> == مەدالیا == تۆنی ئیستانگوێت سەرۆکی رێکخەری پاریس ٢٠٢٤ لە شوباتی ٢٠٢٤دا پەردەی لەسەر میدالیای ئۆڵۆمپیاد و پارالۆمپیک بۆ یارییەکان لادا، کە لە لە ناوەڕاستیدا شەش پاڵوویەک هەیە کە ئاماژەیە بۆ شێوەی شەش پاڵوویی فەرەنسا کە لە بەشێک لە ئاسنی سەرەکی [[بورجی ئیفێل]] وەرگیراوە، کە لۆگۆی یارییەکانی تێدا هەڵکەندرابوو . <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/olympics/68239167|ئیش=BBC Sport|سەردێڕ=Paris 2024: Eiffel Tower metal in Olympics and Paralympics medals|ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240208115449/https://www.bbc.com/sport/olympics/68239167}}</ref> نزیکەی ٥٠٨٤ مەدالیا لەلایەن شومێ کە براندێکی بەناوبانگی فەرەنسییە لە بواری جوانکاری و کاتژمێری گرانبەهادا بەرهەمهێنراوە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Theissen|یەکەم=Marion|ڕێکەوت=١٨ی تەممووزی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Paris 2024: the Olympic and Paralympic medals have been revealed|ناونیشان=https://www.sportstiger.com/paris-2024-olympics/medal-tally|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240718104050/https://www.sportstiger.com/paris-2024-olympics/medal-tally|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تەممووزی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=SportsTiger}}</ref> لە بەشی پشتەوەی خواوەندی ئەفسانەی یۆنانیەکان نایکی تێدا دەردەکەوێت, خوداوەندی لەناو یاریگای پاناتینیک کە میوانداری [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٨٩٦|یەکەم ئۆڵۆمپیادی مۆدێرن]] بوو لە ساڵی ١٨٩٦. هەروەها لە پاشخانەکەدا لە هەردوو لای مەدالیاکەدا [[پارتێنۆن]] و تاوەری ئیڤڵ دەبینرێت. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Paris Olympic and Paralympic medals will contain chunks of Eiffel Tower|ناونیشان=https://www.theguardian.com/sport/2024/feb/08/paris-olympic-and-paralympic-medals-will-contain-chunks-of-eiffel-tower|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|ئیش=The Guardian|agency=Reuters|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240208110259/https://www.theguardian.com/sport/2024/feb/08/paris-olympic-and-paralympic-medals-will-contain-chunks-of-eiffel-tower}}</ref> کێشی هەر مەدالیایەک {{Cvt|455|–|529|g|oz|0}}, تیرەکەی {{Cvt|85|mm|in}} یە و {{Cvt|9.2|mm|in}} ئەستوورە. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://news.sky.com/story/paris-2024-first-look-at-olympic-and-paralympic-medals-featuring-chunks-of-eiffel-tower-13066755|ئیش=Sky News|سەردێڕ=Paris 2024: First look at Olympic and Paralympic medals featuring chunks of Eiffel Tower|ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240208133234/https://news.sky.com/story/paris-2024-first-look-at-olympic-and-paralympic-medals-featuring-chunks-of-eiffel-tower-13066755}}</ref> مەدالیای زێڕ بە ڕێژەی 98.8% زیو و 1.13% زێڕ دروستکراوە، مەدالیای برۆنزیش بە مس و زینک پێکهاتووە. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Paris 2024 unveils Paralympic and Olympic Games medals|ناونیشان=https://www.paralympic.org/news/paris-2024-unveils-paralympic-and-olympic-games-medals|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|ئیش=Paralympics|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240208110601/https://www.paralympic.org/news/paris-2024-unveils-paralympic-and-olympic-games-medals}}</ref> == وڵاتە وەرگرەکانی مەدالییەکان == == سەرچاوەکان == <references />{{پێرستی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیاد}}{{پێشەنگی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی بەپێی ساڵ}} {{پۆلی کۆمنز|2020 Summer Olympics medal winners}} {{تووڵی دەروازە|ئۆڵۆمپیاد|پاریس|وەرزش|دەیەی ٢٠٢٠}} [[پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤]] [[پۆل:خشتەی مەدالیاکانی ئۆڵمپیادی ھاوینە]] 434cyvbd55i1v3jd0uit5b6oew31k77 0 270827 1669709 1659159 2026-09-18T01:38:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، بەڕازیل-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1669709 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''شازادە و بۆقەکە''' ({{بە ئینگلیزی|The Princess and the Frog}}) فیلمێکی [[فیلمی ئەنیمەیشن|ئەنیمەیشن]]ی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٠٩. تێچووی فیلمەکە نزیکەی ١٠٥ ملیۆن دۆلار بووە و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] زیاتر لە ٢٧١ ملیۆن دۆلار بووە. لە ڕێکەوتی (١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩) لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ٩٧ خولەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == کورتەی چیرۆک == تیانا، کچێکی خەونی گەورەی ھەیە، دەبێتە بۆق دوای ماچکردنی شازادەیەکی بۆق کراو. پێکەوە ھەوڵ دەدەن جادووەکە ھەڵبوەشێننەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|The Princess and the Frog}} {{تووڵی دەروازە|بەڕازیل|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دیزنی|ئەنیمەیشن|فیلم|دەیەی ٢٠٠٠|کارتۆن|کەنەدا|کۆمیدیا}} {{فیلم-کۆلکە}} {{بەڕازیل-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی ئەمریکی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی مناڵان لە ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی ٢٠٠٩]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٩]] [[پۆل:فیلمە درێژە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەنیمەیشنەکانی منداڵانی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە فانتازیا ئەنیمەیشنە منداڵە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە مۆسیقییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە فانتازیا-کۆمیدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە فەنتازییە مۆسیقایییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان سەبارەت بە گۆڕینی شێوە]] [[پۆل:فیلمەکانی براوەی خەڵاتی ئانی]] [[پۆل:فیلمەکانی دیزنی پرێنسس]] [[پۆل:مشتومڕەکانی دیزنی]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی نەفرەت]] [[پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی جۆن مەسکەر]] [[پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی ڕۆن کلێمێنتس]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن ڕاندی نیومانەوە تۆمارکراون]] [[پۆل:فیلمەکان، ھەڵکەوتنی ١٩١٢]] [[پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆکانی جۆن مەسکەر]] [[پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆکانی ڕۆن کلێمێنتس]] [[پۆل:فیلمەکان تایبەت بە جاز]] [[پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی ئەنیمەیشن ستۆدیۆز]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی سەبارەت بە ئاژەڵە قسەکەرەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی سەبارەت بە مێرووەکان]] 3m20fz7l3xxsfa6nrw9cfp5ik1g6ivc 0 270837 1669727 1552184 2026-09-18T04:33:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1669727 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''میری میسر''' یان '''شازادەی میسر''' ({{بە ئینگلیزی|The Prince of Egypt}}) فیلمێکی [[فیلمی ئەنیمەیشن|ئەنیمەیشن]]ی ئەمریکییە لە ساڵی ١٩٩٨. تێچووی فیلمەکە نزیکەی ٧٠ ملیۆن دۆلار بووە و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] نزیکەی ٢١٨٫٦ ملیۆن دۆلار بووە. لە ڕێکەوتی (١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٨) لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ٩٩ خولەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == کورتەی چیرۆک == فیلمەکە چیرۆکی موسا دەگێڕێتەوە، کە لە منداڵیدا لە کۆشکی فیرعەون گەورە دەبێت. کاتێک ئەو ڕاستی ڕەچەڵەکی خۆی دەزانێت، دەبێت گەلەکەی لە کۆیلایەتی ڕزگار بکات و بەرەو ئازادی ڕێنماییان بکات. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|The Prince of Egypt}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەنیمەیشن|فیلم|دەیەی ١٩٩٠|کارتۆن|کەنەدا|میسر}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییەکانی دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمێیەکانی تایبەت بە مناڵان لە دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٨]] [[پۆل:فیلمە درامییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە مۆسیقییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە درامییە مۆسیقییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە درامییە ڕۆمانسییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە قەدەغەکراوەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی درێم وۆڕکس]] [[پۆل:فیلمەکانی درێم وۆڕکس پیکچەرز]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لەلایەن هانس زیمەر تۆمارکراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاریان بۆ باشترین گۆرانی ڕەسەن بەدەستھێناوە]] 76lralk7tcgitp4nsqcglcuk33rtb14 0 270863 1669573 1668099 2026-09-17T20:35:48Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669573 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''٤٧ ڕۆنین''' ({{بە ئینگلیزی|47 Ronin}}) فیلمێکی [[فیلمی ئەکشن|ئەکشن]] و [[فیلمی فەنتازیا|فەنتازیا]]ی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠١٣. تێچووی فیلمەکە نزیکەی ١٧٥ ملیۆن دۆلار بووە و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] نزیکەی ١٥١٫٨ ملیۆن دۆلار بووە. لە ڕێکەوتی (٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣) لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ١١٨ خولەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == کورتەی چیرۆک == گرووپێک لە سامورایییە بێ گەورە ژاپۆنییەکان تۆڵەی مەرگی گەورەکەیان لە شازادەیەکی خراپ دەکەنەوە، بە یارمەتی نیوە-ژاپۆنییەک کە لەلایەن یەکێک لە ئەندامەکانیانەوە پەروەردە کراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژاپۆن|فیلم|دەیەی ٢٠١٠}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٣]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٣]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی شێوەگۆڕین]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی جادووگەری]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ژاپۆن بەرھەمھێنراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ستۆدیۆی شێپەرتۆن وێنەیگیراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە بوداپێست وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی کریس مۆرگان]] [[پۆل:ڕیزبەندی فیلمە میدیاییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]] m6uy2zvdo5s9er3mmu4ll3l61gv6two 0 270864 1669567 1668155 2026-09-17T20:34:08Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669567 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''٣٥٥''' ({{بە ئینگلیزی|The 355}}) فیلمێکی [[فیلمی سیخوڕی|سیخوڕی]] و [[فیلمی ئەکشن|ئەکشن]]ی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٢٢. تێچووی فیلمەکە نزیکەی ٧٥ ملیۆن دۆلار بووە و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] نزیکەی ٢٧٫٨ ملیۆن دۆلار بووە. لە ڕێکەوتی (٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢) لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ١٢٢ خولەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == کورتەی چیرۆک == گرووپێک لە سیخوڕە ژنەکانی نێودەوڵەتی پێکەوە کار دەکەن بۆ ڕێگرتن لە ڕووداوێک کە دەتوانێت جیھان بخاتە ناو ئاژاوەیەکی گەورەوە، لە کاتێکدا شوێن چەکێکی نھێنی دەکەون. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|دەیەی ٢٠٢٠}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنەکانی ساڵی ٢٠٢٢]] [[پۆل:فیلمە تاوانکارییە ھەستبزوێنەکانی ساڵی ٢٠٢٢]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٢]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە تاوانکارییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنە سیخوڕییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی دەزگای ھەواڵگری ناوەندی]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩ دواخراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن جەنکی ئێکس ئێڵ تۆمارکراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە بەرلین دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری بۆگۆتا داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە پاریس داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شەنگەھای داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە واشینگتن داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە مەغریب وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری پاریس وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکانی پێرفێکت وۆرد پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمی تەکنەلۆجیای ھەستبزوێن]] [[پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە وروژێنەرە ئاکشنە ئینگلیزی-زمانەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ستۆدیۆکانی وارنەر برۆس لە شاری لیڤسدن وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکانی کچان بە چەکەوە]] pkmhhzxiawp37yuicq8w1roddwnvxsq 0 270897 1669341 1658332 2026-09-17T13:34:16Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1669341 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''شا ئارسەر: ئەفسانەی شمشێر''' ({{بە ئینگلیزی|King Arthur: Legend of the Sword}}) فیلمێکی [[فیلمی فەنتازی|فەنتازی]] و [[فیلمی ئەکشن|ئەکشن]]ی ئەمریکی-بەریتانییە لە ساڵی ٢٠١٧. تێچووی فیلمەکە نزیکەی ١٧٥ ملیۆن دۆلار بووە و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] نزیکەی ١٤٨٫٧ ملیۆن دۆلار بووە. لە ڕێکەوتی (١٢ی ئایاری ٢٠١٧) لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ١٢٦ خولەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == کورتەی چیرۆک == ئارسەری گەنج (چارلی ھانام) لە کۆڵانەکانی لەندەن گەورە دەبێت، بێئاگا لەوەی کە کوڕی پاشایە. کاتێک شمشێرە ئەفسانەیییەکە لە بەردەکە دەردەھێنێت، ژیانی سەرەوژێر دەبێت و ناچار دەبێت ڕووبەڕووی ڕابردووی خۆی ببێتەوە. ئارسەر دەبێت فێری بەکارھێنانی ھێزەکەی ببێت، یەکگرتوویی دروست بکات و دژی وۆرتیگێرن (جود لۆ)، پاشای خراپ، بجەنگێت کە باوک و دایکی کوشتووە و تاجی لێ دزیوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|King Arthur: Legend of the Sword}} {{تووڵی دەروازە|لەندەن|دەیەی ٢٠١٠|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|شانشینی یەکگرتوو|ھۆڵیوود|فیلم}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە فەنتازییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٧]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٧]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە درامییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئوسترالییەکان]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە بەریتانییەکان]] [[پۆل:جنۆکە لە فیلمەکاندا]] [[پۆل:فیلمەکانی دیوون ئینتەرتەیمێنت]] [[پۆل:خەیاڵ دەربارەی ڕژێمکوژی]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی جادووگەری]] [[پۆل:فیلمەکان لە بەرھەمھێنانی ئاکیڤا گۆڵدسمان]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن دانیال پێمبەرتۆنەوە تۆمارکراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە قەڵاکاندا ڕوودەدەن]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە سەدەکانی ناوەڕاستدا ڕوودەدەن]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئینگلتەرا وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی جۆبی ھاڕۆڵد]] [[پۆل:فیلمەکانی ڤیلەیج ڕۆدشۆ پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ستۆدیۆکانی وارنەر برۆس لە شاری لیڤسدن وێنەیان گیراوە]] n9iitftcwvv79n8esorwh1oybzbxaga 0 271359 1669528 1668894 2026-09-17T20:21:08Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1669528 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}}[[پەڕگە:Cape Town MKL Bd. 9 1890 (130810452).jpg|وێنۆک|316x316پیکسڵ|نەخشەی سەری ھیوای باش لە [[١٨٨٨|ساڵی ١٨٨٨ی]] زایینی]] [[پەڕگە:Cape_of_Good_Hope.jpg|وێنۆک|272x272پیکسڵ]] '''سەری ھیوای باش''' سەرێکی بەردینە و دەکەوێتە کەنارەکانی ئەتڵەسی لە نیمچە دوورگەی کیپ لە [[ئەفریقای باشوور|باشووری ئەفریقا]]. تێڕوانینێکی ھەڵە و باو ھەیە کە دەڵێن سەری ھیوای باش نوکی باشووری ئەفریقایە، بە پلەی یەکەم لەبەر ئەوەی کە سەردەمانێک وا بیردەکرایەوە کە سنووری نێوان زەریای ئەتڵەسی و زەریای ھیندی دیاری دەکات لە ڕاستیدا دوورترین خاڵ لە باشووری ئەفریقادا سەری ئاگولھاسە کە نزیکەی ١٥٠ کیلۆمەتر دوورە ( ٩٠ میل) بەرەو ڕۆژھەڵات-باشووری ڕۆژھەڵات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Cape of Good Hope, South Africa - 360° Aerial Panoramas|ناونیشان=http://www.airpano.com/360Degree-VirtualTour.php?3D=cape-good-hope-rsa|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111008045048/http://www.airpano.com/360Degree-VirtualTour.php?3D=cape-good-hope-rsa|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٣ی شوباتی ٢٠١٧}}</ref> دوو ڕەوتی زەریاکان لەو خاڵەدا یەکتر دەبینن کە ڕەوتی ئاوی گەرمی ئاگولھاس لەگەڵ ڕەوتی ئاوی سارد بەنگوێلا یەکدەگرێتەوە. ئەم خاڵە ئۆقیانوسییە لە نێوان سەری ئاگولھاس و سەری بۆینت دەگۆڕێت (نزیکەی ١.٢ کیلۆمەتر (٠.٧٥ میل) لە ڕۆژھەڵاتی سەری ھیوای باش.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Peninsula Sandstone Fynbos. Cape Town Biodiversity Factsheets|ناونیشان=https://www.capetown.gov.za/en/EnvironmentalResourceManagement/publications/Documents/Biodiv_fact_sheet_2_PenSandFyn_2010-03.pdf|ناونیشانی ئەرشیڤ=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20111212124021/https://www.capetown.gov.za/en/EnvironmentalResourceManagement/publications/Documents/Biodiv_fact_sheet_2_PenSandFyn_2010-03.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Cape of Good Hope, South Africa - 360° Aerial Panoramas|ناونیشان=http://www.airpano.com/360photo/cape-good-hope-rsa/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180813102236/http://www.airpano.com/360Degree-VirtualTour.php?3D=Cape-Good-Hope-RSA|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئابی ٢٠١٨}}</ref> == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|ئەفریقا|جوگرافیا|باشووری ئەفریقا|زەریای ئەتڵەسی}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Cape of Good Hope}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} 7eae9bbgodtio9hnetjp63jlo53jedb 0 271513 1669793 1508936 2026-09-18T07:34:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە، تورکیا-کۆلکە) 1669793 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {| class="infobox infobox_v2" cellspacing="3px" | colspan="2" align="center" |<div>[[پەڕگە:Coat of arms of the Ottoman Empire (1882–1922).svg|alt=نیشانی دەوڵەتی عوسمانی|وێنۆک|نیشانی بنەماڵەی عوسمانی]]</div> |- | colspan="2" | ---- |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |جۆری خێزان | style=" " |[[خەلیفە|خەلافەت]] و [[سوڵتان]]ی |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |وڵآت | style=" " |[[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |پاشناو | style=" " |خەلیفەی موسڵمانان ئەمیری موسڵمانان شەریفی [[مەککە]] پاشا سوڵتان بەی خان غازی قەیسەری ڕوم شەھزادە ئەفەندی چەلەبی پارێزەری دوو مزگەوتی پیرۆز ئەمیری باوەڕداران |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |فەرمانڕەوای ئێستا | style=" " |ھاروون عوسمان ئۆغڵی |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |دامەزراندن | style=" " |٢٧ی تەممووزی ١٢٩٩ [[سوڵتان عوسمانی یەکەم]] |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |کۆتایی فەرمانڕەوایی | style=" " |١ی تشرینی دووەمی ١٩٢٢ (٦٢٣ ساڵ و ٣ مانگ و ٥ ڕۆژ) |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |نەتەوە | style=" " |[[گەلانی تورک|تورک]] |} [[پەڕگە:Flag_of_the_Ottoman_Empire_(Thicker_Crescent).svg|وێنۆک|ئاڵای ئیمپراتۆرییەتیی عوسمانی.]] [[پەڕگە:Timbre_Ottoman_1901_20paras.jpg|وێنۆک|مۆرێکی پۆستە کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩٠١ کە توغرای سوڵتانی لەسەرە.]] ئەم وتارە پێڕستی سەرکردە، سوڵتانەکان و پاشان جێنشینەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] لەخۆدەگرێت تاوەکو شکستھێنانی ئیمپراتۆرییەتییەکە لە تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٢٢ی زایینی، پاشان ھەڵوەشاندنەوەی خەلافەتەکە لە مانگی ئازاری ١٩٢٤ی زایینی لەلایەن [[مستەفا کەمال ئاتاتورک|کەمال ئاتاتورک]]ەوە. کاتێک [[ڕووخانی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] لە ساڵی ١٩٢٤ی زایینی ڕاگەیەندرا، ڕەگەزنامەی ئەو ١٤٤ کەسەی کە خانەدانەکەیان پێکھێنابوو ھەڵوەشایەوە و ئەوانیش لە دەرەوەی [[تورکیا]] ئاوارە بوون. لە ساڵی ١٩٥٢ی زایینی ڕێگە بە ژنان درا بگەڕێنەوە بۆ تورکیا و ھەڵگری ڕەگەزنامەی خۆیان بن. لەکاتێکدا پیاوان لە ساڵی ١٩٧٤ی زایینی ڕێگەیان پێدرا بگەڕێنەوە و لە ئێستادا ٢٥٠ ئەندام لە بنەماڵەی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانیدا ھەن کە زۆربەیان لە دەرەوەی تورکیا دەژین. زۆربەی ئەندامانی بنەماڵەی عوسمانی نازناوی «عوسمانئۆغڵ»یان وەرگرتووە ({{بە تورکی|Osmanoğlu}})، کە بە واتای «کوڕەکانی عوسمان» دێت. == بنەچە == * [[ئێرتوگروول]]: (١١٩١–١٢٨١) == سوڵتانەکانی دەوڵەتی عوسمانی == * [[سوڵتان عوسمانی یەکەم]]: (١٢٨١ - ١٣٢٦) * [[ئۆرھان غازی]]: (١٣٢٦ - ١٣٥٩) * [[مورادی یەکەم]]: (١٣٥٩ - ١٣٨٩) * [[بایەزیدی یەکەم]]: (١٣٨٩–١٤٠٢) * سەردەمی: (١٤٠٢ - ١٤١٣) * [[محەممەدی یەکەم]]: (١٤١٣ - ١٤٢١) * [[موڕادی دووەم]]: (١٤٢١ - ١٤٤٤) قۆناغی یەکەم * [[محەممەدی دووەم]]: (١٤٤٤ - ١٤٤٦) قۆناغی یەکەم * [[موڕادی دووەم]]: (١٤٤٦ - ١٤٥١) قۆناغی دووەم * [[محەممەدی دووەم]]: (١٤٥١–١٤٨١) قۆناغی دووەم * [[بایەزیدی دووەم]]: (١٤٨١ - ١٥١٢) == سوڵتانەکانی عوسمانی == [[پەڕگە:Abdul_Hamid_II_BNF_Gallica.jpg|وێنۆک|[[عەبدولحەمیدی دووەم|عەبدولحەمیدی دووەم،]] دوا سوڵتانی شەرعی عوسمانی.]] * [[سەلیمی یەکەم]]: (١٥١٢–١٥٢٠) * [[سولەیمان قانوونی]]: (١٥٢٠–١٥٦٦) * [[سەلیمی دووەم]]: (١٥٦٦–١٥٧٤) * [[مورادی سێیەم]]: (١٥٧٤–١٥٩٥) * [[محەممەدی سێیەم]]: (١٥٩٥–١٦٠٣) * [[ئەحمەدی یەکەم]]: (١٦٠٣–١٦١٧) * [[مستەفای یەکەم]]: (١٦١٧–١٦١٨) قۆناغی یەکەم * [[عوسمانی دووەم]]: (١٦١٨–١٦٢٢) * [[مستەفای یەکەم]]: (١٦٢٢–١٦٢٣) قۆناغی دووەم * [[مورادی چوارەم]]: (١٦٢٣–١٦٤٠) * [[ئیبراھیمی یەکەم]]: (١٦٤٠–١٦٤٨) * [[محەممەدی چوارەم]]: (١٦٤٨–١٦٨٧) * [[سولەیمانی دووەم]]: (١٦٨٧–١٦٩١) * [[ئەحمەدی دووەم]]: (١٦٩١–١٦٩٥) * [[مستەفای دووەم]]: (١٦٩٥–١٧٠٣) * [[ئەحمەدی سێیەم]]: (١٧٠٣–١٧٣٠) * [[مەحموودی یەکەم]]: (١٧٠٣–١٧٥٤) * [[عوسمانی سێیەم]]: (١٧٥٤–١٧٥٧) * [[مستەفای سێیەم]]: (١٧٥٧–١٧٧٤) * [[عەبدولحەمیدی یەکەم]]: (١٧٧٤–١٧٨٩) * [[سەلیمی سێیەم]]: (١٧٨٩–١٨٠٧) * [[مستەفای چوارەم]]: (١٨٠٧–١٨٠٨) * [[مەحموودی دووەم]]: (١٨٠٨–١٨٣٩) * [[عەبدولمەجیدی یەکەم]]: (١٨٣٩–١٨٦١) * [[عەبدولعەزیز (سوڵتان)|عەبدولعەزیزی یەکەم]]: (١٨٦١–١٨٧٦) * [[موڕادی پێنجەم]]: (١٨٧٦) * [[عەبدولحەمیدی دووەم]]: (١٨٧٦–١٨٧٩) * [[محەممەدی پێنجەم]]: (١٩٠٩–١٩١٨) * [[محەممەدی شەشەم]]: (١٩١٨–١٩٢٤) == دواھەمین سوڵتانەکانی عوسمانی == * [[عەبدولمەجیدی دووەم]]: (١٩٢٢–١٩٢٤). == سەرانی شانشینی عوسمانی == لە دوای ھەڵوەشاندنەوەی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]، ئەم خانەدانە لەنێو ئەندامانی و لە نێو منداڵ و نەوەکانی سوڵتانەکانی پێشوویدا سەرۆکێکی ھەبووە، کە بریتین لە: * [[محەممەدی شەشەم]]: (١٩٢٢ - ١٩٢٦) * [[عەبدولمەجیدی دووەم]]: (١٩٢٦ - ١٩٤٤) * ئەحمەد نیھاد ئەفەندی: (١٩٤٤ - ١٩٥٤) * عوسمان فوئاد ئەفەندی: (١٩٥٤ - ١٩٧٣) * محەممەد عەبدولعەزیز ئەفەندی: (١٩٧٣ - ١٩٧٧) * عەلی وەسیب ئەفەندی: (١٩٧٧ - ١٩٨٣) * محەممەد ئۆرھان عوسمانئۆغڵو: (١٩٨٣ - ١٩٩٤) * ئەرتوغڕوڵ عوسمان عوسمانئۆغڵو: (١٩٩٤ - ٢٠٠٩) * عوسمان بایزید عوسمانئۆغڵو: (٢٠٠٩ - ٢٠١٧) * دۆندار عەبدولکەریم عوسمانئۆغڵو: (٢٠١٧–٢٠٢١) * ھارون عوسمان عوسمانئۆغڵو: (لە ساڵی ٢٠٢١ەوە) == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی سەرۆککۆمارەکانی تورکیا]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی|سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤}} {{تد|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|مێژوو|ئیسلام|ژیاننامە|تورکیا}} {{پۆلی کۆمنز|House of Osman}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:سوڵتانە عوسمانییەکان]] [[پۆل:ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] [[پۆل:ماتوریدییەکان]] 0v8awq9t79iv8yrxe9m0t825g62dmj3 0 271530 1669583 1668089 2026-09-17T20:39:08Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669583 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''٣٥ەمین ساڵیادی سوپەر ماریۆ برۆس''' ({{بە ئینگلیزی|Super Mario Bros. 35th Anniversary}}) بەرنامەیەک بوو کە لەلایەن نینتێندۆوە بۆ یادکردنەوەی ٣٥ ساڵەی دەرچوونی یەکەم یاری سوپەر ماریۆ برۆس ئەنجام درا.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:کاریگەریی پەتای کۆڤید-١٩ لەسەر پیشەسازیی کایەی ڤیدیۆیی]] jlk60pjn7647ma5rm21zsqbkftlfa5k 0 271586 1669431 1669102 2026-09-17T17:06:04Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:ئەندازیاری|ئەندازیاری]] 1669431 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}}'''سەمیر ئەبوو عیشە''' (لەدایکبووی ١٩٦٠) ({{بە عەرەبی|سمیر أبوو عیشة}}) وەزیری پێشووی پلاندانانی دەسەڵاتی نیشتمانی فەلەستینە (PNA). لە حکوومەتی دەیەمی [[دەوڵەتی فەلەستین|فەلەستین]] و حکوومەتی یازدەھەم (یەکێتی نیشتمانی) (٢٠٠٦–٢٠٠٧) وەک شارەزا لە پلاندانان کاری کردووە. لە زانکۆی ویلایەتی پێنسیلڤانیا بە دکتۆرا لە ئەندازیاری شارستانی دەرچووە. ھەروەھا ئەبوو عیشە پێش ئەوەی ببێتە وەزیری پلاندانان، وەک ڕاوێژکاری چەندین دامەزراوەی فەلەستینی لەوانە وەزارەتی پلاندانان و ھەروەھا چەندین دامەزراوەی دیکە لە ئاستی ناوخۆیی و نێودەوڵەتیدا کاری کردووە. ھەروەھا ماوەیەک وەک پرۆفیسۆری سەردانکەر لە ژمارەیەک زانکۆی ئەمریکا و ئەورووپا بەسەر بردووە. بڵاوکەرەوەی زیاتر لە ٦٠ توێژینەوەی توێژینەوە و وتار لەسەر ئەندازیاری شارستانی و پلاندانان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Abu Eisheh, Samir (1960-)|ناونیشان=http://passia.org/personalities/64|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=[[Palestinian Academic Society for the Study of International Affairs]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230509233411/http://passia.org/personalities/64|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ژیاننامە|فەلەستین|ئەندازیاری}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{فەلەستین-کۆلکە}} [[پۆل:سیاسەتمەدارە فەلەستینیەکان]] [[پۆل:ئەندامانی حەماس]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠]] [[پۆل:زیندووان]] 1spz64zwfyiqpr6wbglragpbg0i9ea2 0 271776 1669489 1669309 2026-09-17T20:05:58Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بنبەست|بنبەست]]}} 1669489 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Thomas Cole's "The Picnic", Brooklyn Museum IMG 3787.JPG|چەپ|250px|وێنۆک|ئاھەنگێکی سەیران لەلایەن تۆماس کۆڵ (١٨٤٦)]] '''سەیران''' گەشتێکی گرووپییە کە بەزۆری ژەمێک لە دەرەوە دەخورێت، جۆرێکە لە پشوو و خەلکەکە حەز دەکەن لەسەر زەوی یان لەسەر فەرش دابنیشن. سەیران گەشتێکە بۆ شوێنە جوانەکان و ناو دیمەنە سروشتییەکان وەک چوونە دەرەوە بۆ پارک و شوێنە گشتییەکان و ھاوینەھەوارەکان و دانیشتن لە کەنار دەریا و ڕووبارەکان یان شوێنێکی تر کە دیمەنێکی سەرنجڕاکێشی ھەبێت. خواردنی جۆراوجۆر لە سەیرانەکان ئامادە دەکرێن و ھەمووان ئەو خواردنە بچووکانە کە ئامادەیان کردووە دەیخەنە سەر مێزێک یان سفریکی ھاوبەش، لەسەیراندا دەتوانرێت یارییەکانی دەرەوە و کات بەسەربردنی جۆراوجۆر ئەنجام بدرێت. زۆرجار سەیرانەکان تایبەتن بە خێزان، بەڵام دەتوانرێت لە نێوان کۆمەڵێک ھاوڕێ یان ھاوکاردا یان قوتابخانەکان ئەنجام بدرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگا|خۆراک|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Picnics}} {{خۆراک-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:کاتی بەتاڵی]] [[پۆل:ڕووداوە کۆمەڵایەتییەکان]] 0oefq6ey0yu5hp7ysbqkybjuxc4xgjw 0 271896 1669586 1668086 2026-09-17T20:39:48Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669586 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''٣٤٣ ئیندەستریس''' ({{بە ئینگلیزی|343 Industries}}) کۆمپانیایەکی ئەمریکییە بۆ دروستکردنی [[کایەی ڤیدیۆیی|یارییە ڤیدیۆیییەکان]]. ئەم کۆمپانیایە لە ساڵی ٢٠٠٧ دامەزرا و سەر بە [[مایکرۆسۆفت]]ە. ناوبانگی خۆی لە بەڕێوەبردن و گەشەپێدانی زنجیرەی یارییەکانی ھەیلۆ پەیدا کردووە، کە یەکێکە لە بەناوبانگترین یارییەکانی ئێکس بۆکس.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کۆمپانیا|دەیەی ٢٠٠٠}} [[پۆل:کۆمپانیای یارییە ڤیدیۆییەکان لە ئەمریکا]] [[پۆل:کۆمپانیاکانی پەرەپێدانی کایەی ڤیدیۆیی]] ememel4tu1mewca3zxwdiaz34x0xmz9 0 272049 1669575 1668097 2026-09-17T20:36:28Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669575 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''٤٠٥''' ({{بە ئینگلیزی|405}}) کورتەفیلمێکی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٠٠. لە ڕێکەوتی (٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٠) بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ٣ خولەکە. == کورتەی چیرۆک == کورتەفیلمێکی کۆمپیوتەری کە پیشانی دەدات چۆن فڕۆکەیەک لەسەر شەقامی ٤٠٥ لە لۆس ئەنجلس دەنیشێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|دەیەی ٢٠٠٠|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن}} [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:کورتەفیلمە ئەمریکییەکان]] 7d66gvvj8m3gvkueaykf9zctrskwk9a 0 272050 1669576 1668096 2026-09-17T20:36:48Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669576 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''٤٠٠ ساڵ لە تەلیسکۆپ''' ({{بە ئینگلیزی|400 Years of the Telescope}}) فیلمێکی بەڵگەنامەیی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٠٩. لە ڕێکەوتی (١٠ی نیسانی ٢٠٠٩) بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ٥٧ خولەکە. == کورتەی چیرۆک == فیلمەکە مێژووی ٤٠٠ ساڵەی تەلەسکۆپ و کاریگەرییەکانی لەسەر زانستی گەردوونناسی پیشان دەدات.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|دەیەی ٢٠٠٠|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٩]] [[پۆل:فیلمە بەڵگەنامەیییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:تەلیسکۆپەکان]] rb07u3hb53bcbrbw3n3ybff00xuko2u 0 272054 1669574 1668098 2026-09-17T20:36:08Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669574 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} '''٤١''' ({{بە ئینگلیزی|41}}) فیلمێکی درامای ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٠٧. لە ڕێکەوتی (١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧) بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ٨٦ خولەکە. == کورتەی چیرۆک == چیرۆکی پیاوێکی گەنج دەگێڕێتەوە کە دوای مردنی خۆشەویستەکەی، ھەوڵ دەدات ژیانی خۆی دووبارە ڕێک بخاتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|دەیەی ٢٠٠٠|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٧]] [[پۆل:فیلمە بەڵگەنامەیییە ئەمریکییەکان]] 5csg20s65okztlg3be0eylhkw4bn16b 0 273283 1669569 1668154 2026-09-17T20:34:28Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669569 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} '''٤٨ کاتژمێری تر''' ({{بە ئینگلیزی|Another 48 Hrs.}}) فیلمێکی ئەکشنی کۆمیدی ئەمریکییە لە ساڵی ١٩٩٠. فیلمەکە لە ڕێکەوتی (٨ی حوزەیرانی ١٩٩٠) لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ٩٣ خولەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|کالیفۆڕنیا|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|دەیەی ١٩٩٠|کۆمیدیا}} [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٠]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدیی ئەکشنی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە تاوانکارییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن جەیمس ھۆرنەرەوە تۆمارکراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە سان فرانسیسکۆ داندراون]] [[پۆل:فیلمەکانی پاراماونت پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئاکشنە ئینگلیزییەکان]] g0n55kep0z026dejm0mbbi0ejr044gn 0 274025 1669385 1603755 2026-09-17T15:44:03Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1669385 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ئالفرێد پێنیوۆرت''' ({{بە ئینگلیزی|Alfred Pennyworth}}) کارەکتەرێکی خەیاڵییە لە کۆمیکسەکانی دی سی، کە خزمەتکار و ھاوکاری باتمانە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|شانشینی یەکگرتوو|فیلم|کۆمیک|لەندەن}} {{پۆلی کۆمنز|Alfred Pennyworth}} [[پۆل:ھونەرمەندە جەنگییەکانی دی سی کۆمیکس]] [[پۆل:کارەکتەرەکانی تەلەفیزیۆنی کۆمیکەکانی دی سی]] [[پۆل:ئەکتەرە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:کۆچبەرە خەیاڵییەکان بۆ ئەمریکا]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی ناو فیلمەکانی دی سی کۆمیکس]] [[پۆل:پاسەوانە تایبەتە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:کەسایەتییە وریاییەکان لە کۆمیکەکان]] jf03p02laalcyuq5elzor8icfhm17y4 0 276062 1669833 1668622 2026-09-18T09:10:09Z مامۆستا 39489 1669833 wikitext text/x-wiki {{ئیسلام}} سەرچاوەی جۆراوجۆری یاسا ئیسلامییەکان لەلایەن [[فیقھی ئیسلامی|فیقھی ئیسلامییەوە]] بۆ ڕونکردنەوەی شەریعەتی [[ئیسلام]]ی بەکاردەھێنرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Mutahhari |یەکەم=Morteza |بەستەری نووسەر=Morteza Motahhari |ناونیشان=http://www.al-islam.org/jurisprudence/|سەردێڕ=Jurisprudence and Its Principles |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٠٨}}</ref> لە ئیسلامی [[سوننە|سوننەدا]] سەرچاوەی کتێبی فیقھی نەریتی بریتین لە [[قورئان|قورئانی پیرۆز]] کە موسڵمانان پێیان وایە وشەی ڕاستەوخۆ و نەگۆڕاوی [[خوا لە ئیسلامدا|خودایە]] و [[سوننەت (ئیسلام)|سوننەت]] کە پێکھاتووە لە قسە و کردار کە لە ئەدەبیاتی [[فەرموودە|فەرموودەدا]] دەگەڕێتەوە بۆ [[پێغەمبەرەکان لە ئیسلامدا|پێغەمبەری ئیسلامی]] [[محەممەد]]. لە فیقھی [[شیعە|شیعەدا]] چەمکی سوننەت درێژکراوەتەوە بۆ ئەوەی نەریتی [[پێشنوێژ|ئیمامەکانیش]] بگرێتەوە.<ref name="Jurisprudence"/> بەو پێیەی ئەو ماددانە پەیوەندیدارە یاساییانە کە لە کتێبە پیرۆزە ئیسلامییەکاندا دۆزراونەتەوە، ڕاستەوخۆ ھەموو ئەو پرسیارانەیان نەخستووەتە ڕوو کە پەیوەندییان بە شەریعەتەوە ھەیە کە لە کۆمەڵگا موسڵمانەکاندا سەریان ھەڵدا، فەقیھە ئیسلامییەکان ڕێگەی زیادەیان بۆ وەرگرتنی بڕیاری یاسایی پەرەپێدا.<ref name="Jurisprudence">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Mutahhari |یەکەم=Morteza |بەستەری نووسەر=Morteza Motahhari |ناونیشان=http://www.al-islam.org/jurisprudence/|سەردێڕ=Jurisprudence and Its Principles |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٠٨}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFMutahhari">[[مۆرتیزا مۆتاھاری|Mutahhari, Morteza]]. [http://www.al-islam.org/jurisprudence/ "Jurisprudence and its Principles"]. Tahrike Tarsile Qur'an<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">26 July</span> 2008</span>.</cite></ref> بەپێی قوتابخانەکانی یاسای [[سوننە]]، سەرچاوە لاوەکییەکانی یاسای ئیسلامی [[کۆدەنگی (فیقھـ)|کۆدەنگییە]]، کە سروشتی وردی ئەو کۆدەنگییە خۆی ھیچ کۆدەنگییەکی نییە؛ [[قیاس (فیقھ)|ھۆکاری لێکچوون]] ; بەدوای بەرژەوەندی گشتیدا؛ ئیختیاری یاسایی؛ حوکمی [[ھاوەڵان|نەوەی یەکەمی]] موسڵمانان؛ و [[عورف|داب و نەریتی ناوخۆیی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.usc.edu/dept/MSA/law/shariahintroduction.html|سەردێڕ=Compendium of Muslim Texts |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080918043205/http://www.usc.edu/dept/MSA/law/shariahintroduction.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٠٨|وێبگە=USC-MSA Compendium of Muslim Texts}}</ref> قوتابخانەی [[حەنەفی]] زۆرجار پشت بە لێبڕینی لێکچوون و ئیستدلالکردنی سەربەخۆ دەبەستێت و بە گشتی [[مالیکی]] و [[حەنبەلی]] لە جیاتی ئەوە [[فەرموودە]] بەکاردەھێنن. قوتابخانەی [[شافعی|شافیعی]] سوننەت زیاتر لە حەنەفی و لێکچوون زیاتر لە دوو کەسی تر کەڵک وەردەگرێت.<ref name="Jurisprudence"/><ref name="Ijtihad">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Motahhari |یەکەم=Morteza |بەستەری نووسەر=Morteza Motahhari |ناونیشان=http://www.al-islam.org/al-tawhid/ijtihad-legislation.htm|سەردێڕ=The Role of Ijtihad in Legislation |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٠٨}}</ref> لە نێو [[شیعە|شیعەکاندا]]، قوتابخانەی ئوسولی فیقھی جەعفەری چوار سەرچاوە بەکاردەھێنێت، کە بریتین لە قورئان، سوننەت، تەوافوق و عەقڵ. لە ھەلومەرجی تایبەتدا کۆدەنگی بەکاردەھێنن و پشت بە عەقڵ دەبەستن بۆ دۆزینەوەی بنەما گشتییەکان لەسەر بنەمای قورئان و سوننەت، ھەروەھا بنەماکانی فیقە وەک میتۆدۆلۆژیا بۆ لێکدانەوەی قورئان و سوننەت لە ھەلومەرجی جیاوازدا بەکاردەھێنن. ئەخباری جەعفەرییەکان زیاتر پشت بە سەرچاوەی کتێبی پیرۆز دەبەستن و ئیجتیھاد ڕەتدەکەنەوە.<ref name="Jurisprudence"/><ref>Momen (1985), pp. 185–187 and 223–234</ref> بە بڕوای مۆمەن، سەرەڕای جیاوازییەکی بەرچاو لە بنەماکانی فیقھی نێوان شیعە و چوار مەزھەبی سوننە، جیاوازییەکی کەمتر لە بەکارھێنانی کردەیی فیقھی بۆ ڕێوڕەسمی ڕێوڕەسمی و مامەڵە کۆمەڵایەتییەکان کەمتر ھەیە.<ref>Momen (1985), p. 188</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == ئاماژەکان == * ʻAlwānī, Ṭāhā Jābir Fayyāḍ. ''Uṣūl Al Fiqh Al Islāmī''. IIT. Based on the author's PhD thesis at [[Al-Azhar University]]. * {{بیرخستنەوەی کتێب| دوایین = Hasan | یەکەم = Abrar | بەستەری نووسەر = Abrar Hasan | سەردێڕ = Principles of modern Islamic jurisprudence | بڵاوکەرەوە = Pakistan Academy of Jurists | ساڵ = ٢٠٠٤|شوێن= [[Karachi]]}} * {{بیرخستنەوەی کتێب| دوایین=Momen | یەکەم=Moojan | سەردێڕ= An Introduction to Shi'i Islam: The History and Doctrines of Twelver Shi'ism| بڵاوکەرەوە=Yale University Press | ساڵ=١٩٨٥| ژپنک=٠-٣٠٠-٠٣٥٣١-٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب| دوایین = Motahhari | یەکەم = Morteza | بەستەری نووسەر = Morteza Motahhari | سەردێڕ = Jurisprudence and Its Principles, translator:Salman Tawhidi | بڵاوکەرەوە = Moslem Student Association (Persian Speaking Group) | ساڵ=١٩٨٣| ناونیشان = http://www.al-islam.org/jurisprudence/ | ژپنک = ٠-٩٤٠٣٦٨-٢٨-٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب| دوایین = Nomani | یەکەم = Farhad |نووسەر٢=Rahnema, Ali. | سەردێڕ = Islamic Economic Systems | بڵاوکەرەوە = Zed books limited |ساڵ=١٩٩٤|شوێن=New Jersey | ژپنک = ١-٨٥٦٤٩-٠٥٨-٠}} * Qadri, A. A (1986). ''Islamic jurisprudence in the Modern World''. New Delhi: Taj Company. === ئینسایکلۆپیدیاکان === * {{cite encyclopedia | encyclopedia=The New Encyclopædia Britannica | publisher=Encyclopædia Britannica, Incorporated | edition=Rev | year=2005 | isbn=978-1-59339-236-9}} * Libson, G. ; Stewart, F.H. "ʿUrf." [[Encyclopaedia of Islam]]. Edited by: P. Bearman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel and W.P. Heinrichs. Brill, 2008. [[Brill Online]]. ١٠ نیسان ٢٠٠٨ == ئەمانەش ببینە == * Fadlalla, Mohamed; Lang, Peter. ''Das islamische Ehe- und Kindschaftsrecht im Sudan'', Frankfurt, 2001. {{ISBN|3-631-37722-3}} * Fadlalla, Mohamed. ''Die Problematik der Anerkennung ausländischer Gerichtsurteile: Beiträge zum Internationalen Zivilprozessrecht und zur Schiedsbarkeit''. Tectum, 2004. {{ISBN|3-8288-8759-7}} * Glassé, Cyril. ''The Concise Encyclopaedia of Islam'', 2nd Edition. London: Stacey International, 1991. {{ISBN|0-905743-65-2}} * Goldziher, Ignaz; translated by Hamori, R. ''Introduction to Islamic Theology and Law''. [[Princeton, New Jersey|Princeton]]: [[Princeton University Press]], 1981. {{ISBN|0-691-10099-3}} * Hallaq, Wael. "Was the Gate of Ijtihad Closed?", ''International Journal of Middle East Studies'', '''16''' (1): 3–41, 1984. * Kamali, Mohammad Hashim. ''Principles of Islamic Jurisprudence'', Cambridge: Islamic Text Society, 1991. {{ISBN|0-946621-24-1}} * Kamali, Mohammad Hashim. ''Principles of Islamic Jurisprudence'', 2003. * Musa, Aisha Y. ''Hadith as Scripture: Discussions on the Authority of Prophetic Traditions in Islam'', New York: Palgrave, 2008. * Richard Potz: [http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:0159-20101025271 Islamisches Recht und europäischer Rechtstransfer], in: [[Europäische Geschichte Online]], hrsg. vom [[Institut für Europäische Geschichte (Mainz)]], 2011, Zugriff am: 24 ئەیلوول ٢٠١١ == بەستەرە دەرەکییەکان == ''سوننە'' * [https://web.archive.org/web/20080918043205/http://www.usc.edu/dept/MSA/law/shariahintroduction.html شەرع و فیقھ] * [https://web.archive.org/web/20080509183931/http://www.usc.edu/dept/MSA/law/alalwani_usulalfiqh/ سەرچاوە میتۆدۆلۆژیا لە فیقھی ئیسلامیدا] لە نووسینی تەھا جابیر ئەلعەلوانی ''شیعە'' * [http://www.al-islam.org/jurisprudence/ فیقە و بنەماکانی] لە نووسینی مۆرتیزا مۆتاھھاری * [http://al-islam.org/al-serat/default.asp?url=ijtihad.htm پرەنسیپی ئیجتیھاد لە ئیسلامدا] لە نووسینی مۆرتەزا مووەتەھھاری * [http://www.al-islam.org/al-tawhid/ijtihad-legislation.htm ڕۆڵی ئیجتیھاد لە یاسادانان] لە نووسینی مۆرتەزا مووەتەھھاری {{بابەتەکانی ئیسلام}} {{تووڵی دەروازە|ئایین|ئیسلام}} {{ئایین-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:شەریعەتی ئیسلامی]] [[پۆل:فیقھی ئیسلامی]] qcjmwluqwozixjxu0y7k2ipvbm43kaq 0 276697 1669537 1668612 2026-09-17T20:24:08Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669537 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Bundesarchiv_Bild_147-0510,_Berlin,_Lustgarten,_Kundgebung_der_HJ.jpg|وێنۆک| ئەندامانی گەنجانی ھیتلەر لە بەرلین لە کاتی ئەنجامدانی سڵاوی نازی لە گردبوونەوەیەکدا لە ساڵی ١٩٣٣]] '''سڵاوی نازی''' کە بە '''سڵاوی ھیتلەر''' ناسراوە،{{تێبینی|{{lang-de|link=no|Hitlergruß||سڵاوی ھیتلەر}}، {{IPA|de|ˈhɪtlɐˌɡʁu:s|IPA|audio=De-Hitlergruß.ogg}}،<ref>Determinative compound ''Hitlergruß:'' ''Hitler'' see Krech/Stock/Hirschfeld, Deutsches Aussprachewörterbuch, Walter de Gruyter, 2009, p. 587, IPA: {{IPA|de|ˈhɪtlɐ||}}; ''Gruß:'' hear [https://www.duden.de/rechtschreibung/Grusz Duden: Gruß] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230412023749/https://www.duden.de/rechtschreibung/Grusz |date=12 April 2023}} and see Krech/Stock/Hirschfeld, Deutsches Aussprachewörterbuch, Walter de Gruyter, 2009, p. 557: IPA: {{IPA|de|ɡʁu:s||}}.</ref> ھەروەھا بانگ دەکرا لەلایەن [[پارتی نازی]] بە {{lang|de|deutscher Gruß}}، 'سڵاوی ئەڵمانی'، {{IPA|de|ˈdɔʏtʃɐ ˈɡʁu:s|IPA|audio=De-Deutscher Gruß.ogg}}<ref>Pronunciation wordcombination ''Deutscher Gruß'': ''deutscher'' see [https://www.duden.de/rechtschreibung/Deutscher Duden: Deutscher] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230531153842/https://www.duden.de/rechtschreibung/Deutscher |date=31 May 2023}} (noun and adjective have same pronunciation): IPA: {{IPA|de|ˈdɔʏtʃɐ||}}; ''Gruß:'' hear [https://www.duden.de/rechtschreibung/Grusz Duden: Gruß] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230412023749/https://www.duden.de/rechtschreibung/Grusz |date=12 April 2023}} and see Krech/Stock/Hirschfeld, Deutsches Aussprachewörterbuch, Walter de Gruyter, 2009, p. 557: IPA: {{IPA|de|ɡʁu:s|}}; emphasis: compare [https://www.duden.de/rechtschreibung/Englische_Grusz Duden: Englische Gruß] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230412023822/https://www.duden.de/rechtschreibung/Englische_Grusz |date=12 April 2023}} -> secondary stress on first syllable, main stress on second word, same with ''Deutscher Gruß''.</ref>}} یان '''سڵاوی ''سیگ ھایل'''''، ئاماژەیەکە کە وەک [[سڵاوکردن|سڵاوێک]] لە [[ئەڵمانیای نازی]]دا بەکاردەھێنرا. سڵاوەکە بە درێژکردنەوە قۆڵی ڕاست لە شانەوە ئاراستەکردنی بەرەو ئاسمان ئەنجام دەدرێت. بەگشتی، ئەو کەسەی سڵاوەکەی پێشکەش دەکرد دەیگوت «'''ھایل ھیتلەر!'''» ({{دەقاودەق|بژی ھیتلەر}})، «'''ھایل، من فۆرەر!'''» ({{دەقاودەق|سڵاو سەرۆکم}}) یان «'''سیگ ھایل!'''» ({{دەقاودەق|سڵاوی سەرکەوتن}}). بە فەرمی لەلایەن [[پارتی نازی]]یەوە لە ساڵی ١٩٢٦ وەک سڵاوێکی فەرمیانە پەسەندکرا، ھەرچەندە ھەر لە ساڵی ١٩٢١ەوە لەناو پارتەکەدا بەکارھێنرابوو،<ref>Albrecht Tyrell (Hrsg.): ''Führer befiehl … Selbstzeugnisse aus der „Kampfzeit“ der NSDAP.'' Grondrom Verlag, Bindlach 1991, S. &nbsp;129&nbsp;f.</ref> بۆ ئاماژەدان بە گوێڕایەڵی سەرۆکی پارتەکە، [[ئەدۆڵف ھیتلەر]]، و بۆ شکۆمەندکردنی نەتەوەی ئەڵمانیا (و دواتر سەرکەوتنی [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگەکانی ئەڵمانیا]]). سڵاوکردنەکە بۆ ھاووڵاتیانی مەدەنی زۆرداری بوو<ref name="Myth60">Kershaw (2001), p. &nbsp;60</ref> بەڵام زۆربەی کات بۆ کارمەندانی سەربازی ئارەزوومەندانە بوو. == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Commons category-inline|Nazi salutes}} {{تد|ئەڵمانیا|مێژوو|شەڕ|ئەورووپا|سیاسەت}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Nazi salutes}} [[پۆل:فاشیزم]] [[پۆل:ئەدۆڵف ھیتلەر]] [[پۆل:پەڕەکان بە لەخۆگرتنی گۆکردنە تۆمارکراوەکان]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئەڵمانی]] [[پۆل:سڵاوەکان]] 3xt34tt574m0aiadhnb7llk68fmg2u8 0 276985 1669791 1659165 2026-09-18T07:34:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئیسلام-کۆلکە، ئێران-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1669791 wikitext text/x-wiki {{Infobox Family|surname=شانشینی سەلجووقی|coat of arms=Ince minare sculpture 1.jpg|caption=ھەڵۆی دوو سەر، لەلایەن چەند دەسەڵاتدارێکی سەلجووقییەوە وەک ھێمایەک بەکاردەھات، لەوانە کەیقوبادی یەکەم|country=[[ئیمپراتۆریەتیی سەلجووقی]]{{ھن}}[[سوڵتانییەتی ڕۆم]]|image=|image_caption=|titles=* [[ئیمپراتۆریەتیی سەلجووقی|سوڵتانی سەلجووق]] * [[سوڵتانییەتی ڕۆم|سوڵتانی ڕۆم]] * سوڵتانی کرمان * ئەمیری حەلەب|founding year=سەدەی دەیەم|traditions=[[سوننە|سوننی ئیسلام]] ([[ماتوریدی]] [[حەنەفی]])}} '''شانشینی سەلجووقی''' یان '''سەلجووقییەکان'''<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Neiberg|یەکەم=Michael S.|سەردێڕ=Warfare in World History|ڕێکەوت=٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=Routledge|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٤-٥٨٣٤٢-٣|پەڕەکان=١٩–٢٠|بەستەری نووسەر=Michael S. Neiberg}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Harris|یەکەم=Jonathan|سەردێڕ=Byzantium and the Crusades|ڕێکەوت=٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing|ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٠٩٣-٧٣٦-٦|پەڕەکان=٣٩–٤٥}}</ref> ({{IPAc-en|ˈ|s|ɛ|l|dʒ|ʊ|k}} {{Respell|SEL|juuk}}؛ {{فارسی|''سلجوقیان''}})<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rāvandī|یەکەم=Muḥammad|سەردێڕ=Rāḥat al-ṣudūr va āyat al-surūr dar tārīkh-i āl-i saljūq|بڵاوکەرەوە=Intishārāt-i Asāṭīr|ساڵ=١٣٨٥|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٣١-٣٦٦-١|شوێن=Tihrān}}</ref> بە شێوەی جێگرەوە بە ''سەلجووق'' دەنووسرێت، کە بە '''تورکی سەلجووقی'''ش ناسراوە،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Tetley|یەکەم=G.E|سەردێڕ=The Ghaznavid and Seljuk Turks: Poetry as a Source for Iranian History|ڕێکەوت=٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Routledge|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٤٣١١٩-٤|editor-last=Hillenbrand|editor-first=Carole|شوێن=London and New York|پەڕەکان=١–١٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://iranicaonline.org/articles/iran-ii2-islamic-period-page-3|سەردێڕ=IRAN ii. IRANIAN HISTORY (2) Islamic period (page 3) |وێبگە=Encyclopædia Iranica}}</ref> [[خانەدان]]ێکی [[سوننە|موسڵمانی سوننی]] تورکی ئۆیغوز بوون، کە وردە وردە بوو بە خانەدانێکی تورکۆ–فارس لە [[ڕۆژاوای ئاسیا]] و [[ئاسیای ناوەندی]]. خانەدانەکە توانیان [[ئیمپراتۆریەتیی سەلجووقی]]یەکان (١٠٣٧–١١٩٤)، سوڵتانییەتی کرمان (١٠٤١–١١٨٦) و [[سوڵتانییەتی ڕۆم]] (١٠٧٤–١٣٠٨) دابمەزرێنن، کە لە [[ئێران]]ەوە تا [[ئەنادۆڵ]] درێژبووەوە و ئامانجی سەرەکی [[یەکەم جەنگی خاچھەڵگران]] بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ئیمپراتۆریەتیی سەلجووقی]] * [[سوڵتانییەتی ڕۆم]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تد|مێژوو|ئێران|تورکیا|کوردستان|ئازەربایجان|ئەفغانستان|ئیسلام|مێژووی ئیسلام|عێراق|سووریا}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Seljuk Empire}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی نەیشابوور]] [[پۆل:یەکەم جەنگی خاچھەڵگران]] [[پۆل:سەلجووقیەکان]] [[پۆل:ماتوریدییەکان]] 6zw7r64j7tj9wtsb2nmqkursrmlpbsw 0 277854 1669535 1668632 2026-09-17T20:23:28Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669535 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ئامادەکردن}} {{ھەنووکەیی}} '''پڕۆسەی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤''' یەکەمین پڕۆسەی [[سەرژمێریی دانیشتووان]]ە لە پاش [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]، لە ڕۆژانی ١٦ تا ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ زانیارییەکانی دانیشتووان تۆماردەکرێن و ڕۆژانی ٢٠ و ٢١ پشتڕاستکردنەوە بۆ زانیارییە تۆمارکراوەکان دەکرێتەوە، کە ھاوکات قەدەغەی ھاتووچۆ دەبێت لە نێو [[عێراق]]. {{شریتی دەروازە|ئامار|عێراق}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:دانیشتووانی عێراق]] [[پۆل:سەرژمێریەکانی دانیشتووانی عێراق]] 8gmpcua8n8i4a7dz9es3mhvc63gmpux 0 278064 1669556 1668536 2026-09-17T20:30:28Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669556 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:A_Study_in_Scarlet_Friston_01.jpg|وێنۆک|لە ڕۆمانی نھێنی ''لێکۆڵینەوەیەک لە ڕەنگی سووردا''، لێکۆڵەر [[شێرلۆک ھۆڵمز]] بەدواداچوون بۆ ئاماژەیەک دەکات کە دواتر ئاشکرا دەبێت کە بە مەبەست چەواشەکارانە دەردەکەوێت.]] '''سەرشێوێنکە''' دەستەواژەیەکە بەکاردێت بۆ چەواشەکردنی پرسیارێکی پەیوەندیدار یان گرنگ، یان سەرنج لەسەر پرسیارێکی گرنگ لادەدات.<ref name="oed">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.oed.com/view/Entry/160314|سەردێڕ=red herring, n. : Oxford English Dictionary |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924085502/http://www.oed.com/view/Entry/160314 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|وێبگە=[[Oxford English Dictionary]]}}</ref> ئەم دەستەواژەیە ڕەنگە [[بەھەڵەبردنی لۆژیکی]] یان تەکنیکێکی گێڕانەوە بێت کە خوێنەر یان بینەر بەرەو دەرئەنجامێکی ھەڵە دەبات. سەرشێوێنکە ڕەنگە بە مەبەست بەکار بھێنرێت، وەک لە چیڕۆکی خەیاڵی یان وەک بەشێک لە شێوازەکانی ڕازیکردن (بۆ نموونە لە سیاسەتدا)، یان بەبێ مەبەست لە گفتوگۆدا بەکار بھێنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Red-Herring|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.txstate.edu/philosophy/resources/fallacy-definitions/Red-Herring.html|سەردێڕ=Red Herring|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=txstate.edu|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210828193702/https://www.txstate.edu/philosophy/resources/fallacy-definitions/Red-Herring.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەم زاراوەیە لە ساڵی ١٨٠٧ لەلایەن مشتومڕناسێکی ئینگلیزیی ویلیام کۆبێت بەناوبانگ بوو، کاتێ چیرۆکێکی گێڕایەوە تیایە ئاماژە بە ماسییەکی برژاو دەکات کە لە ڕێگەی بۆنە بەھێزەکەی سەگێکی سەرقاڵ کرد بە بۆنی ماسییەکە و دووری خستەوە لە ڕاوکردنی کەروێشکێک.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Niazi, Nozar|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=RUXdoqa4wBAC&pg=PA142|سەردێڕ=How To Study Literature: Stylistic And Pragmatic Approaches|بڵاوکەرەوە=PHI Learning Pvt. Ltd.|ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-٨١-٢٠٣-٤٠٦١-٩|پەڕە=١٤٢|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131009041201/http://books.google.com/books?id=RUXdoqa4wBAC&pg=PA142|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ھەڵەی لۆژیکی == وەک ھەڵەیەکی نافەرمی، سەرشێوێنکە دەکەوێتە ناو پۆلێکی فراوانی ھەڵەی پەیوەندیدارەوە. بە پێچەوانەی پیاوی پووش (straw man)، کە بریتییە لە شێواندنی پێگەی لایەنی بەرامبەر،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dupriez, Bernard Marie|ناونیشان=https://archive.org/details/dictionaryoflite0000dupr|سەردێڕ=Dictionary of Literary Devices: Gradus, A-Z|بڵاوکەرەوە=University of Toronto Press|ئەوانی تر=Translated by Albert W. Halsall|ساڵ=١٩٩١|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٢٠-٦٨٠٣-٣|پەڕە=[https://archive.org/details/dictionaryoflite٠٠٠٠dupr/page/٣٢٢ ٣٢٢]|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠١٣|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> سەرشێوێنکە بیرۆکەیەکی چەواشەکارە کە بەڕواڵەت جێی متمانەیە،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Turco, Lewis|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=noTRMjASamEC&pg=PA143|سەردێڕ=The Book of Literary Terms: The Genres of Fiction, Drama, Nonfiction, Literary Criticism and Scholarship|بڵاوکەرەوە=UPNE|ساڵ=١٩٩٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٧٤٥١-٩٥٥-٦|پەڕە=١٤٣|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131009041159/http://books.google.com/books?id=noTRMjASamEC&pg=PA143|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەرچەندە لە کۆتاییدا پەیوەست بەوەوە نییە. دەشێت بە ئەنقەست یان بە ڕێکەوت ڕووبدات، و ھەمیشە مانای ئەوە نییە کە کەسێک ھەوڵی ھەڵخەڵەتاندن دەدات.<ref name="oed"/> ئەم دەستەواژەیە بەشێوەیەکی سەرەکیی بەکاردێت بۆ جەختکردنەوە لەسەر ئەوەی کە دەمەقاڵێکە پەیوەندی بەو بابەتەوە نییە کە گفتوگۆی لەسەر دەکرێت. بۆ نموونە، «پێم وایە پێویستە مەرجەکانی خوێندنی ئەکادیمی بۆ قوتابیان توندتر بکەین. پێشنیار دەکەم پشتگیریی ئەمە بکەن چونکە ئێمە لە قەیرانی داراییداین و نامانەوێت مووچەکانمان کاریگەریی لەسەر بێت.» ڕستەی دووەم، ھەرچەندە بۆ پشتگیریی ڕستەی یەکەم بەکارھاتووە، بەڵام باسی ھەمان بابەت ناکات. == ئامرازی مەبەستدار == لە چیڕۆکی خەیاڵی و ناخەیاڵیدا، نووسەر ڕەنگە بە ئەنقەست سەرشوێنکە بەکار بھێنێت بۆ چاندنی بەڵگەیەکی ھەڵە کە خوێنەر یان بینەران بەرەو دەرئەنجامێکی ھەڵە دەبات.<ref name=":0"/><ref name=":1"/> بۆ نموونە، قەشە ئارینگارۆسا، کە کارێکتەری ناو ''[[کۆدەکەی دا ڤینچی|ڕۆمانی کۆدی داڤینچی]]ی [[دان براون]]ە، لە ڕۆمانەکەدا بە یەکێک لە پیلانگێڕێکی سەرەکییەکانی کڵێسا دانراوە، بەڵام دواتر دەردەکەوێت کە بێتاوانانە لەلایەن دوژمنی ڕاستەقینەی چیرۆکەکەوە ھەڵخەڵەتێنراوە. ناوی کارەکتەرەکە وەرگێڕانێکی ئیتاڵییە و بە واتای "ماسی سوور - aringa rosa" دێت و لە بنچینەوە "rose " بە مانای "پەمەیی" دێت کە زۆر نزیکە لە "سوور - rossa".<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lieb, Michael|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=iePi5FO-bxAC&pg=PA370|سەردێڕ=The Oxford Handbook of the Reception History of the Bible|دوایین٢=Mason, Emma|دوایین٣=Roberts, Jonathan|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ساڵ=٢٠١١|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٦٧٠٣٩-٠|پەڕە=٣٧٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170222231515/https://books.google.com/books?id=iePi5FO-bxAC&pg=PA370|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی شوباتی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سەرشێوێنکە لە یەکەم چیرۆکی [[شێرلۆک ھۆڵمز]] دەردەکەوێت، بە ناوی ''لێکۆڵینەوەیەک لە سکارلێتدا''، کە تێیدا بکوژەکە لە شوێنی تاوانەکە وشەی “Rache” دەنووسێت واتا «تۆڵەسەندنەوە» بە زمانی (ئەڵمانی)، وادەکات پۆلیس و خوێنەر، بە ھەڵە وا دابنێن کە ئەڵمانییەک تێوەگلاوە. سەرشێوێنکە زۆرجار لە خوێندنی یاسایی و پرسیاری تاقیکردنەوەدا بەکاردێت بۆ چەواشەکردن و سەرقاڵکردنی قوتابییان لە گەیشتن بە ئەنجامێکی دروست سەبارەت بە کێشەیەکی یاسایی، بۆ مەبەستی تاقیکردنەوەی تێگەیشتنی قوتابییان لە یاسا، و توانایان بۆ ناسینەوەی وەڵامی دروست.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The history of legal education in the United States: commentaries and primary sources|ڕێکەوت=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Lawbook Exchange|ژپنک=٩٧٨-١-٥٨٤٧٧-٦٩٠-١|editor-last=Sheppard|editor-first=Steve|edition=2nd print.|شوێن=Clark, N.J.}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|فیلم|فەلسەفە|زمان|لۆژیک|سینەما}} {{فیلم-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:فریودان]] [[پۆل:فریودەرەکان]] [[پۆل:شێوەکانی قسەکردن]] m3l0n4cvb53bjsf1fgvufjfxifyopya 0 278652 1669681 1451019 2026-09-18T01:33:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، جوگرافیا-کۆلکە) 1669681 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Twin_town_sign_Oskarshamn_(cropped).jpg|وێنۆک| نیشانەیەک لە ئۆسکارشامن، [[سوێد]]، کە ئاراستەی ھەریەک لە شارۆچکە دووانەکانی شارۆچکەکە نیشان دەدات.]] '''شاری دەستەخوشک''' یان '''شارۆچکەی دووانە''' جۆرێکە لە [[پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|ڕێککەوتنی یاسایی یان کۆمەڵایەتی]] لە نێوان دوو ناوچەی جوگرافی و سیاسی جیاواز بە مەبەستی بەرەوپێشبردنی پەیوەندییە کولتووری و بازرگانییەکان.<ref name="Clarke">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Clarke |یەکەم=N |ناونیشان=http://www.southampton.ac.uk/assets/imported/transforms/peripheral-block/UsefulDownloads_Download/53B4A57CA1154F82B700ABBC31E850D2/Summary_of_findings_on_town_twinning1_new.pdf|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130729043528/http://www.southampton.ac.uk/assets/imported/transforms/peripheral-block/UsefulDownloads_Download/53B4A57CA1154F82B700ABBC31E850D2/Summary_of_findings_on_town_twinning1_new.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٣|وێبگە=School of Geography, University of Southampton}}</ref> نموونەی سەرەتایی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان لە نێوان شارەوانییەکان ھاوشێوەی ئەو شارە ھەیە کە ئەمڕۆ بە شارە دەستەخوشکەکان یان شارۆچکە دووانەکان ناسراون کە مێژووەکەیان دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی نۆیەم،<ref name="Origins">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|ناونیشان=http://www.highland.gov.uk/NR/rdonlyres/1C07A195-EF04-454D-81B8-ADAEE15058FC/0/ICC9908.pdf|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101231083242/http://www.highland.gov.uk/NR/rdonlyres/1C07A195-EF04-454D-81B8-ADAEE15058FC/0/ICC9908.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref> چەمکی مۆدێرن بۆ یەکەمجار لە سەرانسەری جیھاندا لە کاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم]]دا سەریھەڵدا و کاری پێکرا.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشان=http://www.theguardian.com/cities/2016/mar/04/twin-cities-coventry-stalingrad-war|سەردێڕ=A tale of twin cities: how Coventry and Stalingrad invented the concept |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210520074618/https://www.theguardian.com/cities/2016/mar/04/twin-cities-coventry-stalingrad-war |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=The Guardian |زمان=en}}</ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Danks |یەکەم=Catherine |ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشان=http://theconversation.com/i-love-volgograd-the-enduring-wartime-relationship-with-one-british-city-98509|سەردێڕ=I love Volgograd: the enduring wartime relationship with one British city |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210520105044/https://theconversation.com/i-love-volgograd-the-enduring-wartime-relationship-with-one-british-city-98509 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=The Conversation |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20061222193012/http://www.ccre.org/champs_activites_liste_news_en.htm?ID=3115 دووانە شارۆچکەکان لە شارەوانی و ھەرێم و ناوچەکانی ئەورووپا] {{تووڵی دەروازە|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|وڵاتەکان|مێژوو|کۆمەڵگا|جوگرافیا}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Town twinning}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان]] [[پۆل:شارەکان بەپێی جۆر]] 4116c6jkl2rf8ilqpy0333o82aqqi7b 0 278664 1669695 1508868 2026-09-18T01:36:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سووریا-کۆلکە) 1669695 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''شارە لەبیرکراوەکان''' (بە عەرەبی: المدن المنسية) یان '''شارە مردووەکان''' (بە عەرەبی: المدن الميتة) بە کۆمەڵێک لە ٧٠٠ شوێنی نیشتەجێبوونی جێھێڵراو لە باکووری ڕۆژئاوای سووریا لە نێوان حەلەب و ئیدلب دەوترێت. نزیکەی ٤٠ گوند کە لە ھەشت پارکێکی شوێنەواریدا کۆکراونەتەوە کە دەکەونە باکووری ڕۆژئاوای سوریا. ئەم شوێنانە تێڕوانینێک لە ژیانی گوندنشینەکان لە کۆتاییەکانی دێرین و سەردەمی بیزەنتین پێشان دەدەن. زۆربەی گوندەکان کە مێژووەکەیان دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی یەکەم تا حەوتەم، لە نێوان سەدەی ٨ و ١٠دا چۆڵکراون. لە شوێنە نیشتەجێبوونەکاندا بیناکانی وەک شوێنی نیشتەجێبوون، پەرستگای بتپەرستان، کڵێسا، کانیاو و حەمامەکان پاشماوەی نژیاروانی بە باشی پارێزراو نیشان دەدەن. شارە مردووە گرنگەکان بریتین لە کڵێسای سانت سیمۆن ستایلیتس، داھیس، سێرجیلا، ڕویھا و ئەل بارا. شارە مردووەکان لە ناوچەیەکی بەرزی [[بەردی کرێج]]دا ھەڵکەوتوون کە بە بەردی کرێجی مەسیف ناسراوە. ئەم نیشتەجێبوونە کۆنانە ڕووبەرێکی ٢٠-٤٠ کم (١٢-٢٥ میل) پان و نزیکەی ١٤٠ کم (٨٧ میل) درێژیان ھەیە.<ref>Burns, Ross., Monuments of Syria: An Historical Guide, p. 109</ref> بەردی کرێجی مەسیف سێ گروپی بەرزایی لەخۆدەگرێت: یەکەمیان گروپی باکووری [[چیای لێلوون]] (سیمۆن) و [[چیای کوردان]]ە؛ گروپی دووەمی ناوەڕاست گروپی چیای حارمە؛ سێیەم گروپی باشوور گروپی چیای ڕحا (زاویە)یە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کەلەپووری جیھانیی یوونێسکۆ لە کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Dead cities}} {{تووڵی دەروازە|سووریا}} {{سووریا-کۆلکە}} [[پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە سووریا]] [[پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە ڕۆژاوای کوردستان]] agnajl7musluhnx21a0pluxym6osdue 0 280654 1669686 1508860 2026-09-18T01:34:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1669686 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''شاری وێستمینستەر''' شارەوانییەکی لەندەنە کە پلەی شاری ھەیە لە گەورە لەندەن، ئینگلتەرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٦ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|City of Westminster}} {{تووڵی دەروازە|شانشینی یەکگرتوو|جوگرافیا|لەندەن}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} eylqrsalaev8xzo2hboxtycqr2yphjd 0 280932 1669550 1668579 2026-09-17T20:28:28Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669550 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''٩٢ەمین ئاھەنگی خەڵاتی ئۆسکار''' کە لەلایەن ئەکادیمیای ھونەر و زانستی فیلمی جووڵاو (AMPAS) پێشکەش کرا، لە ٩ی شوباتی ٢٠٢٠ لە شانۆی دۆلبی لە ھۆلیوود لە لۆس ئەنجلۆس بەڕێوەچوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٩ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} [[en:92nd Academy Awards]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 7iyxy5sjbyptetlxn3i6ev6c92ewuy9 0 280936 1669554 1668575 2026-09-17T20:29:48Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669554 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''٨٨ەمین ئاھەنگی خەڵاتی ئۆسکار''' کە لەلایەن ئەکادیمیای ھونەر و زانستی فیلمی جووڵاو (AMPAS) پێشکەش کرا، لە ٢٨ی شوباتی ٢٠١٦ لە شانۆی دۆلبی لە ھۆلیوود لە لۆس ئەنجلۆس بەڕێوەچوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٩ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} [[en:88th Academy Awards]] [[پۆل:خەڵاتەکانی ٢٠١٥]] tbw5yv48i7zggb0t9vwf25kmteljf27 0 281204 1669579 1668093 2026-09-17T20:37:48Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669579 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''٣٩ەمین خەڵاتەکانی تووتڕکی زێڕین'''، خراپترین بەرھەمەکانی پیشەسازی فیلمی ساڵی ٢٠١٨ی خەڵات کرد لە ٢٣ی شوباتی ٢٠١٩.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} [[en:39th Golden Raspberry Awards]] [[پۆل:بۆنەکانی لۆس ئانجلەس]] 3pw0gl5l35flthmgnuxggejvwvagdhf 0 281286 1669589 1668083 2026-09-17T20:40:28Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669589 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''٣٠ەمین ئاھەنگی خەڵاتەکانی جینی'''، لە ١٢ی نیسانی ٢٠١٠ بۆ ڕێزلێنان لەو فیلمانەی لە ساڵی ٢٠٠٩ بڵاوکراونەتەوە بەڕێوەچوو. کاندیدەکان لە ٣ی ئازاری ٢٠١٠ ڕاگەیەندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١١ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 6g7f1hpdl3m5da5idy7bpkbefple9e2 0 281287 1669588 1668084 2026-09-17T20:40:18Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669588 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''٣١ەمین ئاھەنگی خەڵاتەکانی جینی'''، لە ١٠ی ئازاری ٢٠١١ بۆ ڕێزلێنان لەو فیلمانەی لە ساڵی ٢٠١٠ بڵاوکراونەتەوە بەڕێوەچوو. کاندیدەکان لە ٢ی شوباتی ٢٠١١ ڕاگەیەندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١١ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} la7b6tehsgptmh7mgv9vre178ml8dw7 0 281288 1669587 1668085 2026-09-17T20:40:08Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669587 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''٣٢ەمین ئاھەنگی خەڵاتەکانی جینی'''، لە ٨ی ئازاری ٢٠١٢ بۆ ڕێزلێنان لەو فیلمانەی لە ساڵی ٢٠١١ بڵاوکراونەتەوە بەڕێوەچوو. کاندیدەکان لە ١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ ڕاگەیەندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١١ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|2012 Genie Awards}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} smrgr1c4baff6p8le8t1mggcxtxwjnz 0 281294 1669578 1668094 2026-09-17T20:37:28Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669578 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''٣ەمین ئاھەنگی خەڵاتەکانی ئارتیۆس'''، لە ساڵی ١٩٨٧ لە ھۆڵی Beverly Hilton لە لۆس ئەنجلس بەڕێوەچوو. لەو ساڵەدا کۆمەڵەی کاستینگی ئەمریکا باشترین کاستینگ دایرێکتەرەکانی ھەڵبژارد لە بوارەکانی فیلمی درامی و کۆمیدی و زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١١ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} [[en:3rd Artios Awards]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} e223v51it98155kct5dbks4kphj1e3m 0 281295 1669572 1668101 2026-09-17T20:35:28Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669572 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''٤ەمین ئاھەنگی خەڵاتەکانی ئارتیۆس'''، لە ساڵی ١٩٨٨ لە ھۆڵی Beverly Hilton لە لۆس ئەنجلس بەڕێوەچوو. لەو ساڵەدا کۆمەڵەی کاستینگی ئەمریکا باشترین کاستینگ دایرێکتەرەکانی ھەڵبژارد لە بوارەکانی فیلمی درامی و کۆمیدی و زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١١ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} [[en:4th Artios Awards]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 7lil7yix5qq5nkc4oaa9v6tqiis6ilw 0 281298 1669555 1668574 2026-09-17T20:30:08Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669555 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''٧ەمین ئاھەنگی خەڵاتەکانی ئارتیۆس'''، لە ساڵی ١٩٩١ لە ھۆڵی Beverly Hilton لە لۆس ئەنجلس بەڕێوەچوو. لەو ساڵەدا کۆمەڵەی کاستینگی ئەمریکا باشترین کاستینگ دایرێکتەرەکانی ھەڵبژارد لە بوارەکانی فیلمی درامی و کۆمیدی و زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١١ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} [[en:7th Artios Awards]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 41hv36qutv7u3w8k7cx1iclpd58djgn 0 281299 1669553 1668576 2026-09-17T20:29:28Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669553 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''٨ەمین ئاھەنگی خەڵاتەکانی ئارتیۆس'''، لە ساڵی ١٩٩٢ لە ھۆڵی Beverly Hilton لە لۆس ئەنجلس بەڕێوەچوو. لەو ساڵەدا کۆمەڵەی کاستینگی ئەمریکا باشترین کاستینگ دایرێکتەرەکانی ھەڵبژارد لە بوارەکانی فیلمی درامی و کۆمیدی و زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١١ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} [[en:8th Artios Awards]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} q8mce3r5em1hxe4zkz1gnvekb99ernj 0 281300 1669547 1668582 2026-09-17T20:27:28Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669547 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''٩ەمین ئاھەنگی خەڵاتەکانی ئارتیۆس'''، لە ساڵی ١٩٩٣ لە ھۆڵی Beverly Hilton لە لۆس ئەنجلس بەڕێوەچوو. لەو ساڵەدا کۆمەڵەی کاستینگی ئەمریکا باشترین کاستینگ دایرێکتەرەکانی ھەڵبژارد لە بوارەکانی فیلمی درامی و کۆمیدی و زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١١ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} [[en:9th Artios Awards]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 4764wf04x7ze36rw2ffhe1ucsxhx6gu 0 281321 1669590 1668082 2026-09-17T20:40:38Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669590 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''٣٠ەمین ئاھەنگی خەڵاتەکانی ئارتیۆس'''، لە ساڵی ٢٠١٤ لە ھۆڵی Beverly Hilton لە لۆس ئەنجلس بەڕێوەچوو. لەو ساڵەدا کۆمەڵەی کاستینگی ئەمریکا باشترین کاستینگ دایرێکتەرەکانی ھەڵبژارد لە بوارەکانی فیلمی درامی و کۆمیدی و زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١١ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} [[en:30th Artios Awards]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} sgz33t9ns0bbxj1npa4vg74w5488y27 0 281329 1669581 1668091 2026-09-17T20:38:28Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669581 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''٣٨ەمین ئاھەنگی خەڵاتەکانی ئارتیۆس'''، لە ساڵی ٢٠٢٢ لە ھۆڵی Beverly Hilton لە لۆس ئەنجلس بەڕێوەچوو. لەو ساڵەدا کۆمەڵەی کاستینگی ئەمریکا باشترین کاستینگ دایرێکتەرەکانی ھەڵبژارد لە بوارەکانی فیلمی درامی و کۆمیدی و زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١١ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} tvs9ykyg0jz5qksa0xgqnixcu9zaq9m 0 281330 1669580 1668092 2026-09-17T20:38:08Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669580 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''٣٩ەمین ئاھەنگی خەڵاتەکانی ئارتیۆس'''، لە ساڵی ٢٠٢٣ لە ھۆڵی Beverly Hilton لە لۆس ئەنجلس بەڕێوەچوو. لەو ساڵەدا کۆمەڵەی کاستینگی ئەمریکا باشترین کاستینگ دایرێکتەرەکانی ھەڵبژارد لە بوارەکانی فیلمی درامی و کۆمیدی و زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١١ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} oji7fwgld11povao3g2tnkuqy4r7x1b 0 281763 1669577 1668095 2026-09-17T20:37:08Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669577 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''چوار شەیتان''' فیلمێکی درامای بێدەنگی ئەمریکییە. لە ڕێکەوتی ٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٢٨ لە ئەمریکا بڵاوکراوەتەوە و کاری دەرهێنانی لەلایەن فریدریک مورناو بۆ کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٣ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} [[en:4 Devils (1928 film)]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 2xoffkoxfomwo426hytajhfmu8usf95 0 282238 1669516 1668987 2026-09-17T20:17:48Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1669516 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''سەعیر''' ({{Langx|ar|سعیر}}) شارۆچکەیەکی [[دەوڵەتی فەلەستین|فەلەستینییە]] لە [[پارێزگای خەلیل]] لە [[دەوڵەتی فەلەستین|فەلەستین]]، لە باشووری [[کەناری ڕۆژاوا]]، دەکەوێتە {{Convert|8|km|mi}} باکووری ڕۆژھەڵاتی [[خەلیل]]. ناوچە نزیکەکانیش بریتین لە بەیت فەجار و ئەلعەروب لە باکوور، [[بێت ئوممەر|بەیت ئوممەر]] لە باکووری ڕۆژاوا، [[حەلحول]] لە ڕۆژاوا و بەیت عەینون و ئەش-شویخ لە باشوور. [[دەریای مردوو]] تەنھا لە ڕۆژھەڵاتی سنوورەکانی شارەوانی سەعیرەوەیە. لە سەرژمێری ساڵی ٢٠١٧ی نووسینگەی ناوەندی ئاماری فەلەستین، ژمارەی دانیشتووانی شارۆچکەکە ٢٠٧٢٢ کەس بووە. دەسەڵاتی شارەوانی زیاتر لە ١١٧٬٠٠٠ دۆنم ھەیە، کە ٦٬٠٠٠ لەوانە ڕووبەری بیناسازییە و ١١٬٧١٥ لەو دۆنمە کشتوکاڵییە. چالاکییە ئابوورییە سەرەکییەکانی سەعیر بریتین لە کشتوکاڵ و بازاڕی کاری [[ئیسرائیل]]، ھەرچەندە ئەم دووەمیان کاریگەری خراپی لەسەر بووە لە ئەنجامی سنووردارکردنی ئیسرائیل دوای [[ڕاپەڕینی دووەمی فەلەستین|ڕاپەڕینی دووەم]] لە ساڵانی ٢٠٠٠. [[زەیتوون]] بەرھەمی سەرەکییە بە کاش. == دیمۆگرافیا == سەعیر شوێنی چەندین بنەماڵەیە، وەک فەروخ، جەبارین، جەرادات، کوازبە، متور، شڵالدە، توروە، و ئەوانی تر. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|25em}} == کتێبنامە == {{سەری سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://archive.org/details/PalestineCensus1922|سەردێڕ=Palestine: Report and General Abstracts of the Census of 1922|بڵاوکەرەوە=Government of Palestine|ساڵ=١٩٢٣|editor-last=Barron, J. B.}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Conder, C.R. |بەستەری نووسەر=Claude Reignier Conder |ساڵ=١٨٨١|سەردێڕ=Tour of Their Royal Highnesses Princes Albert Victor and George of Wales in Palestine |ناونیشان=https://archive.org/details/quarterlystateme13pale |journal=Quarterly Statement - Palestine Exploration Fund |بەرگ=١٣|پەڕەکان=[https://archive.org/stream/quarterlystateme١٣pale#page/٢١٤/mode/١up ٢١٤]–٢٣٤}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Conder, C.R. |بەستەری نووسەر=Claude Reignier Conder |ساڵ=١٨٨٩|سەردێڕ=Bezetha |ناونیشان=https://archive.org/details/quarterlystateme21pale |journal=Quarterly Statement - Palestine Exploration Fund |بەرگ=٢٢|پەڕەکان=[https://archive.org/stream/quarterlystateme٢١pale#page/١٢٢/mode/١up ١٢٢]–١٢٣}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Conder|یەکەم=C.R.|ناونیشان=https://archive.org/details/surveyofwesternp03conduoft|سەردێڕ=The Survey of Western Palestine: Memoirs of the Topography, Orography, Hydrography, and Archaeology|دوایین٢=Kitchener|یەکەم٢=H.H.|بڵاوکەرەوە=[[Palestine Exploration Fund|Committee of the Palestine Exploration Fund]]|ساڵ=١٨٨٣|بەرگ=٣|شوێن=London|بەستەری نووسەر=Claude Reignier Conder|بەستەری نووسەر٢=Herbert Kitchener, 1st Earl Kitchener}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dauphin|یەکەم=C.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=FC1mAAAAMAAJ|سەردێڕ=La Palestine byzantine, Peuplement et Populations|بڵاوکەرەوە=Archeopress|ساڵ=١٩٩٨|ژپنک=٠-٨٦٠٥٤-٩٠٥-٤|زنجیرە=BAR International Series 726|بەرگ=III: Catalogue|شوێن=Oxford|زمان=fr|بەستەری نووسەر=Claudine Dauphin}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Government of Jordan, Department of Statistics|ناونیشان=http://cs.anu.edu.au/~bdm/yabber/census/JordanCensus1961bits.pdf|سەردێڕ=First Census of Population and Housing. Volume I: Final Tables; General Characteristics of the Population|ساڵ=١٩٦٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Government of Palestine, Department of Statistics|ناونیشان=http://web.nli.org.il/sites/nli/Hebrew/library/Pages/BookReader.aspx?pid=856390|سەردێڕ=Village Statistics, April, 1945|ساڵ=١٩٤٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Guérin|یەکەم=V.|ناونیشان=https://archive.org/details/descriptiongogr06gugoog|سەردێڕ=Description Géographique Historique et Archéologique de la Palestine|بڵاوکەرەوە=L'Imprimerie Nationale|ساڵ=١٨٦٩|بەرگ=١: Judee, pt. ٣|شوێن=Paris|زمان=fr|بەستەری نووسەر=Victor Guérin}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hadawi|یەکەم=S.|ناونیشان=http://www.palestineremembered.com/Articles/General-2/Story3150.html|سەردێڕ=Village Statistics of 1945: A Classification of Land and Area ownership in Palestine|بڵاوکەرەوە=Palestine Liberation Organization Research Center|ساڵ=١٩٧٠|بەستەری نووسەر=Sami Hadawi|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181208215837/http://www.palestineremembered.com/Articles/General-2/Story3150.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Hartmann |یەکەم=M. |بەستەری نووسەر=Martin Hartmann |ساڵ=١٨٨٣|سەردێڕ=Die Ortschaftenliste des Liwa Jerusalem in dem türkischen Staatskalender für Syrien auf das Jahr 1288 der Flucht (1871) |ناونیشان=https://archive.org/details/bub_gb_BZobAQAAIAAJ |journal=Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins |بەرگ=٦|پەڕەکان=١٠٢–١٤٩}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hütteroth|یەکەم=W. -D.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=wqULAAAAIAAJ|سەردێڕ=Historical Geography of Palestine, Transjordan and Southern Syria in the Late 16th Century|دوایین٢=Abdulfattah|یەکەم٢=K.|بڵاوکەرەوە=Erlanger Geographische Arbeiten, Sonderband 5. Erlangen, Germany: Vorstand der Fränkischen Geographischen Gesellschaft|ساڵ=١٩٧٧|ژپنک=٣-٩٢٠٤٠٥-٤١-٢|بەستەری نووسەر=Wolf-Dieter Hütteroth|بەستەری نووسەر٢=Kamal Abdulfattah}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://archive.org/details/CensusOfPalestine1931.PopulationOfVillagesTownsAndAdministrativeAreas|سەردێڕ=Census of Palestine 1931. Population of Villages, Towns and Administrative Areas|بڵاوکەرەوە=Government of Palestine|ساڵ=١٩٣٢|editor-last=Mills, E.|شوێن=Jerusalem}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Palmer|یەکەم=E.H.|ناونیشان=https://archive.org/details/surveyofwesternp00conduoft|سەردێڕ=The Survey of Western Palestine: Arabic and English Name Lists Collected During the Survey by Lieutenants Conder and Kitchener, R. E. Transliterated and Explained by E.H. Palmer|بڵاوکەرەوە=[[Palestine Exploration Fund|Committee of the Palestine Exploration Fund]]|ساڵ=١٨٨١|بەستەری نووسەر=Edward Henry Palmer}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Socin |یەکەم=A. |بەستەری نووسەر=Albert Socin |ساڵ=١٨٧٩|سەردێڕ=Alphabetisches Verzeichniss von Ortschaften des Paschalik Jerusalem |ناونیشان=https://archive.org/details/zeitschriftdesde01deut |journal=Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins |بەرگ=٢|پەڕەکان=١٣٥–١٦٣}} {{کۆتایی سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://www.palestineremembered.com/GeoPoints/Sa_eer_1588/index.html بەخێربێن بۆ سەعیر] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150611153238/http://www.palestineremembered.com/GeoPoints/Sa_eer_1588/index.html |date=١١ی حوزەیرانی ٢٠١٥ }} * [https://www.welcometopalestine.com/destinations/hebron/sair/ Sa'ir], بەخێربێن بۆ فەلەستین * ڕووپێوی ڕۆژاوای فەلەستین، نەخشەی ٢١: [http://www.iaa-archives.org.il/zoom/zoom.aspx?folder_id=93&type_id=6&id=8383 IAA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240927011459/http://www.iaa-archives.org.il/zoom/zoom.aspx?folder_id=93&type_id=6&id=8383 |date=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ }}, [//commons.wikimedia.org/wiki/File:Survey_of_Western_Palestine_1880.21.jpg Wikimedia commons] * [http://vprofile.arij.org/hebron/pdfs/Sa'ir%20Town.pdf شارۆچکەی سەعیر (لاپەڕەی ڕاستییەکان)], پەیمانگای توێژینەوەی کارپێکراو–قودس (ARIJ) * [http://vprofile.arij.org/hebron/pdfs/Sa'ir.pdf پڕۆفایلی شارۆچکەی سەعیر], ARIJ * [http://vprofile.arij.org/hebron/images/Sa'ir%20Areal%20Photo.jpg وێنەی ئاسمانی], ARIJ * [http://vprofile.arij.org/hebron/pdfs/needsfordevelopment/Sa'ir_tp_en.pdf پێویستیەکان بۆ گەشەپێدان لە شارۆچکەی سەعیر بە پشتبەستن بە ھەڵسەنگاندنی کۆمەڵگا و دەسەڵاتە ناوخۆییەکان], ARIJ * [http://www.poica.org/editor/case_studies/view.php?recordID=2530 کۆلۆنیالیستە ئیسرائیلییەکان ئاگریان لە دار زەیتونەکان بەردا لە شارۆچکەی سەعیر] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130415162717/http://www.poica.org/editor/case_studies/view.php?recordID=2530 |date=١٥ی نیسانی ٢٠١٣ }} Archived 04، حوزەیرانی ٢٠١٠، POICA * [http://www.poica.org/editor/case_studies/view.php?recordID=2831 کۆلۆنیالیستە ئیسرائیلییەکان ٢٠ دونۆمی شارۆچکەی ساعیر لە پارێزگای حەبرۆن دەکوڵێنن.] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130415152644/http://www.poica.org/editor/case_studies/view.php?recordID=2831 |date=١٥ی نیسانی ٢٠١٣ }} Archived 01، ژانویەی ٢٠١١، ARIJ * [http://www.poica.org/editor/case_studies/view.php?recordID=3405 کۆلۆنیالیستە ئیسرائیلییەکان ئاستی دەیان دونۆم زەوی فەلەستینییەکان لە شارۆچکەی سەعیر- پارێزگای حەبرۆن] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130415150007/http://www.poica.org/editor/case_studies/view.php?recordID=3405 |date=١٥ی نیسانی ٢٠١٣ }} Archived 19، ئابی ٢٠١١، POICA * [http://www.poica.org/editor/case_studies/view.php?recordID=3423 فەرمانی ڕووخاندنی سەربازی لە گوندی سەعیر لە باکووری ڕۆژھەڵاتی شاری ھێبرۆن لە بەشەکانی باشووری کەناری ڕۆژاوا] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130415181302/http://www.poica.org/editor/case_studies/view.php?recordID=3423 |date=١٥ی نیسانی ٢٠١٣ }} Archived ٢٠، ئابی ٢٠١١، POICA {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|فەلەستین}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{فەلەستین-کۆلکە}} [[پۆل:شارەوانییەکانی دەوڵەتی فەلەستین]] [[پۆل:شارەکانی کەناری ڕۆژاوا]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عەرەبی]] bew0x7frefpk4e2m8tjavf72ijer42t 0 282247 1669513 1669056 2026-09-17T20:16:48Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1669513 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''سەلفیت''' ({{Langx|ar|سلفیت|Salfīt}}) شارێکی [[فەلەستینییەکان|فەلەستینە]] لە ناوەڕاستی [[کەناری ڕۆژاوا]] و پایتەختی [[پارێزگای سەلفیت]] لە [[دەوڵەتی فەلەستین|فەلەستین]]. سەلفیت دەکەوێتە بەرزی {{Convert|570|m|ft}}, تەنیشت شوێنی نیشتەجێبوونی ئیسرائیل لە ئاریێل. بەپێی ئاماری نووسینگەی ناوەندی ئاماری فەلەستین (PCBS)، ژمارەی دانیشتووانی سەلفیت لە ساڵی ٢٠١٧دا ١٠ ھەزار و ٩١١ کەس بووە لە دوای [[ڕێککەوتنی ئۆسلۆ ٢|ڕێککەوتنی کاتی لە ساڵی ١٩٩٥ لەسەر کەناری ڕۆژاوا و کەرتی غەززە]]، سەلفیت کە دەکەوێتە ناوچەی A، لەلایەن [[دەسەڵاتی نیشتمانیی فەلەستین|دەسەڵاتی نیشتمانی فەلەستینەوە]] بەڕێوەدەبرێت، لەکاتێکدا لەژێر داگیرکاری سەربازی ئیسرائیل بەردەوامە. == ئیتیمۆلۆژی == پاڵمەر لە ساڵی ١٨٨١ پێشنیاری کرد کە ناوەکە لە «کێڵگەی چێنراوی ئاستدار»ەوە ھێندراوە. == مێژوو == پارچەی [[گۆزەکەری]] [[سەردەمی ئاسن|سەردەمی ئاسنی یەکەم]] و [[سەردەمی ئاسن|سەردەمی ئاسنی دووەم]] و [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی]] و [[ماوەی ھێلینیستی|ھێلینیستی]] و [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم|ڕۆمانی]] دۆزرایەوە، لەکاتێکدا ھیچ پارچەیەک لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی]] نەدۆزراوەتەوە. بەپێی ڕۆنی ئێلینبلوم، سەلفیت لە سەرەتای دەسەڵاتی موسڵمانان (سەدەی حەوتەم-یازدەھەم) دامەزراوە و لە سەردەمی خاچپەرستاندا بەردەوام بووە. لە سەدەی ١٢ و ١٣دا، سەلفیت [[موسڵمان|موسڵمانان]] تێیدا نیشتەجێ بوون. ھەروەھا لێرەدا پارچەی گۆزەی سەردەمی خاچپەرستی و [[دەوڵەتی ئەییووبی|ئەیوبی]] و [[مەمالیکەکان]] دۆزرایەوە. == کەسانی دیار == * [[زاھیر جەبارین|زاھیر جەبارین]]، بەرپرسی [[حەماس]] بۆ کەناری ڕۆژاوا (٢٠٢٤-)، لە ساڵی ١٩٦٩ لە شاری سەلفیت لەدایک بووە == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|25em}} == کتێبنامە == {{سەری سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bardin|یەکەم=Hillel|ناونیشان=https://archive.org/details/zionistamongpale0000bard_f7s2|سەردێڕ=A Zionist among Palestinians|بڵاوکەرەوە=Indiana University Press|ساڵ=٢٠١٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٥٣-٠٠٢٢٣-٥|وتەگێڕانەوە=Salfit Communist.|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://archive.org/details/PalestineCensus1922|سەردێڕ=Palestine: Report and General Abstracts of the Census of 1922|بڵاوکەرەوە=Government of Palestine|ساڵ=١٩٢٣|editor-last=Barron, J.B.}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Conder|یەکەم=C.R.|ناونیشان=https://archive.org/details/surveyofwesternp02conduoft|سەردێڕ=The Survey of Western Palestine: Memoirs of the Topography, Orography, Hydrography, and Archaeology|دوایین٢=Kitchener|یەکەم٢=H.H.|بڵاوکەرەوە=[[Palestine Exploration Fund|Committee of the Palestine Exploration Fund]]|ساڵ=١٨٨٢|بەرگ=٢|شوێن=London|بەستەری نووسەر=Claude Reignier Conder|بەستەری نووسەر٢=Herbert Kitchener, 1st Earl Kitchener}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Doumani|یەکەم=B.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=zry-tpH3rz8C|سەردێڕ=Rediscovering Palestine: Merchants and Peasants in Jabal Nablus, 1700–1900|بڵاوکەرەوە=University of California Press|ساڵ=١٩٩٥|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢٠-٢٠٣٧٠-٩|بەستەری نووسەر=Beshara Doumani}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ellenblum|یەکەم=R.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=9kgdbzbUMMwC|سەردێڕ=Frankish Rural Settlement in the Latin Kingdom of Jerusalem|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ساڵ=٢٠٠٣|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٥٢١٨٧-١|بەستەری نووسەر=Ronnie Ellenblum}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=hA59tgAACAAJ|سەردێڕ=Highlands of many cultures|بڵاوکەرەوە=Institute of Archaeology of Tel Aviv University Publications Section|ساڵ=١٩٩٧|ژپنک=٩٦٥-٤٤٠-٠٠٧-٣|editor-last=Finkelstein, I.|editor-link=Israel Finkelstein|شوێن=[[Tel Aviv]]|editor-last2=Lederman, Zvi}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Government of Jordan, Department of Statistics|ناونیشان=http://cs.anu.edu.au/~bdm/yabber/census/JordanCensus1961bits.pdf|سەردێڕ=First Census of Population and Housing. Volume I: Final Tables; General Characteristics of the Population|ساڵ=١٩٦٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Government of Palestine, Department of Statistics|ناونیشان=http://web.nli.org.il/sites/nli/Hebrew/library/Pages/BookReader.aspx?pid=856390|سەردێڕ=Village Statistics, April, 1945|ساڵ=١٩٤٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Greenberg|یەکەم=Ela|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=hym-zPqZJXQC&q=salfit+ottoman|سەردێڕ=Preparing the Mothers of Tomorrow: Education and Islam in Mandate Palestine|بڵاوکەرەوە=University of Texas Press|ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٩٢-٧٢١١٩-٧}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hadawi|یەکەم=S.|ناونیشان=http://www.palestineremembered.com/Articles/General-2/Story3150.html|سەردێڕ=Village Statistics of 1945: A Classification of Land and Area ownership in Palestine|بڵاوکەرەوە=Palestine Liberation Organization Research Center|ساڵ=١٩٧٠|بەستەری نووسەر=Sami Hadawi|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181208215837/http://www.palestineremembered.com/Articles/General-2/Story3150.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Holtmann|یەکەم=Phillip|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=7ZPQm5cQ4AwC&q=Salfit+Hamas|سەردێڕ=Martyrdom, Not Suicide: The Legality of Hamas' Bombings in the Mid-1990s in Modern Islamic Jurisprudence|بڵاوکەرەوە=GRIN Verlag|ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-٣-٦٤٠-٤٧٣٣٣-٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hütteroth|یەکەم=W. -D.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=wqULAAAAIAAJ|سەردێڕ=Historical Geography of Palestine, Transjordan and Southern Syria in the Late 16th Century|دوایین٢=Abdulfattah|یەکەم٢=K.|بڵاوکەرەوە=Erlanger Geographische Arbeiten, Sonderband 5. Erlangen, Germany: Vorstand der Fränkischen Geographischen Gesellschaft|ساڵ=١٩٧٧|ژپنک=٣-٩٢٠٤٠٥-٤١-٢|بەستەری نووسەر=Wolf-Dieter Hütteroth|بەستەری نووسەر٢=Kamal Abdulfattah}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=KYPVNdzXUJkC|سەردێڕ=Intifada: The Palestinian Uprising Against Israeli Occupation|بڵاوکەرەوە=Merip|ساڵ=١٩٨٩|ژپنک=٠-٨٩٦٠٨-٣٦٣-٢|editor-last=Lockman, Zackary|editor-last2=Beinin, J.|editor-link2=Joel Beinin}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Makdisi|یەکەم=S.|ناونیشان=https://archive.org/details/palestineinsideo0000makd|سەردێڕ=Palestine inside out: an everyday occupation|بڵاوکەرەوە=W.W. Norton|ساڵ=٢٠٠٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٩٣-٠٦٦٠٦-٧|شوێن=New York|بەستەری نووسەر=Saree Makdisi|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://archive.org/details/CensusOfPalestine1931.PopulationOfVillagesTownsAndAdministrativeAreas|سەردێڕ=Census of Palestine 1931. Population of Villages, Towns and Administrative Areas|بڵاوکەرەوە=Government of Palestine|ساڵ=١٩٣٢|editor-last=Mills, E.|شوێن=Jerusalem}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Palmer|یەکەم=E.H.|ناونیشان=https://archive.org/details/surveyofwesternp00conduoft|سەردێڕ=The Survey of Western Palestine: Arabic and English Name Lists Collected During the Survey by Lieutenants Conder and Kitchener, R. E. Transliterated and Explained by E.H. Palmer|بڵاوکەرەوە=[[Palestine Exploration Fund|Committee of the Palestine Exploration Fund]]|ساڵ=١٨٨١|بەستەری نووسەر=Edward Henry Palmer}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Robinson|یەکەم=E.|ناونیشان=https://archive.org/details/biblicalresearch03robiuoft|سەردێڕ=Biblical Researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea: A Journal of Travels in the year 1838|دوایین٢=Smith|یەکەم٢=E.|بڵاوکەرەوە=[[Crocker & Brewster]]|ساڵ=١٨٤١|بەرگ=٣|شوێن=Boston|بەستەری نووسەر=Edward Robinson (scholar)|بەستەری نووسەر٢=Eli Smith}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Robinson|یەکەم=Glenn E.|ناونیشان=https://archive.org/details/buildingpalestin00robi|سەردێڕ=Building a Palestinian State: The Incomplete Revolution|بڵاوکەرەوە=Indiana University Press|ساڵ=١٩٩٧|ژپنک=٠-٢٥٣-٢١٠٨٢-٨|وتەگێڕانەوە=Salfit Intifada.|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}} {{کۆتایی سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://salfeet.ws/vb/ ماڵپەڕی فەرمی شارەوانی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231204054903/http://salfeet.ws/vb/ |date= ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ }} * [http://salfeet.ws/vb/ ژوورەکانی بازرگانی سالفیت] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231204054903/http://salfeet.ws/vb/ |date= ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ }} * [https://web.archive.org/web/20140819090535/http://salfit.info/ ماڵپەڕی شاری سالفیت] * [http://www.palestineremembered.com/GeoPoints/Salfit_1543/index.html بەخێربێن بۆ شاری سالفیت] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210813101820/https://palestineremembered.com/GeoPoints/Salfit_1543/index.html |date=١٣ی ئابی ٢٠٢١ }} * [https://www.welcometopalestine.com/destinations/salfit/salfit-city/ شاری سەلفیت], بەخێربێن بۆ فەلەستین * ڕووپێوی ڕۆژاوای فەلەستین، نەخشەی ١٤: [http://www.iaa-archives.org.il/zoom/zoom.aspx?folder_id=93&type_id=6&id=8376 IAA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180928072721/http://www.iaa-archives.org.il/zoom/zoom.aspx?folder_id=93&type_id=6&id=8376 |date=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨ }}, [//commons.wikimedia.org/wiki/File:Survey_of_Western_Palestine_1880.14.jpg Wikimedia commons] * [http://vprofile.arij.org/salfit/pdfs/factsheet/Salfit.pdf شارەوانی سەلفیت (لەوانەش ناوچەی خربەت قیس) (لاپەڕەی ڕاستییەکان)], پەیمانگای توێژینەوەی کارپێکراو–قودس (ARIJ) * [http://vprofile.arij.org/salfit/pdfs/vprofile/Salfit_cp_en.pdf پرۆفایلی شاری سەلفیت (لەوانەش ناوچەی خربەت قیس)], ARIJ * [http://vprofile.arij.org/salfit/images/english/Salfit_ap_en.jpg Salfit, وێنەی ئاسمانی], ARIJ * [http://vprofile.arij.org/salfit/pdfs/needsfordevelopment/Salfit_needs_en.pdf ئەولەویەت و پێداویستییەکانی گەشەپێدان لە Salfit], ARIJ {{پۆلی کۆمنز|Salfit}} {{تووڵی دەروازە|ڕۆژھەڵاتی ناوین|جوگرافیا|فەلەستین}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{فەلەستین-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی کەناری ڕۆژاوا]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عەرەبی]] cwrkr83q418j9z34zqb6stj2cjnrxh1 0 282812 1669862 1651201 2026-09-18T10:35:17Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669862 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شانەشین | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.66236| 44.24129}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی شانەشین''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.66236| 44.24129 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دووبز]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی پردێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٢٧ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شانەشین''' (''{{lang-ar| شانشین}})، ({{lang-en| Shanashin }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی پردێ]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[پردێ]] بە دووری (١٧)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''شانەشین''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[نەبیاوای تازە]]. * لە باشوورەوە گوندی [[قەڵاھەربەت]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[بیبانی گچکە]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[قەرەدەرە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = شانەشین | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/10241643954 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١٤٠) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٢٧٠) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی پردێ]] * [[قەزای دووبز]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای دووبز}} {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] 6vnyhoz73gl6715v2izxilpwzpgj6ud 0 284105 1669526 1668909 2026-09-17T20:20:28Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669526 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''سەعد کوڕی عوبادەی ساعیدی ئەنساری''', ئەبوو سابیت یان دەوترێت: ئەبوو قەیس، لە بەڕێزترین بنەماڵەی عەرەبەکانەوە، و پێش [[ئیسلام]] سەرۆکی [[ئەنسار|خەزرەج]] بووە. [[ھاوەڵان|ھاوەڵێک]] کە لە سەرەتاوە موسڵمان بوو، ئامادەی [[بەیعەتی عەقەبە]] بوو، و لە تەنیشت [[محەممەد|پێغەمبەر محەممەد]] دەژیا، ئەو و کوڕەکەی قەیس بن سەعد بن عوبادە ساعیدی بە بەخشندەیی و میھرەبانی خۆیان ناسرابوون سەبارەت بە سەعد دەگوترا: پیاوێکی ئەنسار لەگەڵ یەکێک، دوو، یان سێ کەس لە موھاجیرییەکان دەچوونە ماڵەکەی. سەعد بن عوبادە لەگەڵ ھەشتا پیاودا بەڕێدەکەوتن. واتا میوانداری ھەشتا کەسی دەکرد.<ref>نور الدین الھیثمی. مجمع الزوائد ومنبع الفوائد. دار الکتب العلمیة. صفحة 191.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=إسلام ویب - سیر أعلام النبلاء - الصحابة رضوان اللە علیھم - سعد بن عبادة- الجزء رقم1 |ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/library/content/60/67/سعد-بن-عبادة |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=www.islamweb.net |زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=قول عمر عن سعد بن عبادة - رضی اللە عنھما -: قتلە اللە !! - الإسلام سؤال وجواب |ناونیشان=https://islamqa.info/ar/answers/219532/قول-عمر-عن-سعد-بن-عبادة---رضی-اللھ-عنھما---قتلھ-اللە |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=islamqa.info |زمان=ar}}</ref> == ھەروەھا سەیری بکە == * سەعیدی کوڕی سەعدی کوڕی عوبادە * [[بەیعەتی عەقەبە]] * [[ئەنسار]] * [[ھاوەڵان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ھاوەڵان}} {{پۆلی کۆمنز|Saad bin Ubadah}} {{تووڵی دەروازە|محەممەد|ئیسلام|ژیاننامە|سیاسەت|مێژووی ئیسلام}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:مردووانی ٦٣٥]] [[پۆل:ھاوەڵەکان]] [[پۆل:ساڵی لەدایکبوونی نەزانراو]] [[پۆل:ئەنسار]] [[پۆل:لەدایکبووانی مەدینە]] lwzx7189o7up9rfy0fz8ju3b1acnig5 0 284637 1669755 1508924 2026-09-18T04:38:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، ئیسپانیا-کۆلکە) 1669755 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''شانشینی ئەراگۆن''' ({{Langx|an|Reino d'Aragón}}; {{Langx|ca|Regne d'Aragó}}؛ {{Langx|la|Regnum Aragoniae}}; {{Langx|es|Reino de Aragón}}) [[پاشایەتی|شانشینییەکی]] [[سەدەکانی ناوین|سەدەی ناوین]] و سەرەتای مۆدێرن بوو لە [[نیمچەدوورگەی ئیبیریا]]. بەشێک بوو لە [[تاجی ئەراگۆن|تاجی گەورەی ئەراگۆن]] کە ناوچەی دیکەشی لەخۆ گرتبوو، وەک خاکەکانی کەتەلۆنیا، شانشینی ڤالێنسیا، [[شانشینی مایۆرکا]] و موڵکەکانی دیکە کە ئێستا بەشێکن لە [[فەڕەنسا]]، [[ئیتاڵیا]] و [[یۆنان]]. == پێشانگا == [[پەڕگە:Historic_Coat_of_Arms_of_Aragon.svg|ڕاست|وێنۆک| ئاڵای مێژوویی ئەراگۆن]] <gallery widths="180px" heights="180px"> پەڕگە:Kingdom_of_Aragon_11th_century.png|alt=Expansion of Aragon in the 11th century.| فراوانبوونی ئەراگۆن لە سەدەی یازدەھەمدا. پەڕگە:Guion_del_Reino_de_Aragón.jpg|alt=The historical banner of Aragon| ئاڵای مێژوویی ئەراگۆن پەڕگە:Reino_d'Aragón_en_a_Corona_d'Aragón.svg|alt=The location of Aragon within the Crown of Aragon| شوێنی ئەراگۆن لەناو [[تاجی ئەراگۆن]] پەڕگە:Cortes_de_Aragón.jpg|alt=Aljafería Palace| کۆشکی ئەلجافەرییە </gallery> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کەتەلۆنیا|ئیسپانیا|مێژوو|وڵاتەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Kingdom of Aragon}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ئیسپانیا-کۆلکە}} [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئیسپانی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی لاتینی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی کەتەلۆنی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئەراگۆنی]] kw9aupfy2iccnckjgpz05ojhh6e7lac 0 284766 1669736 1651205 2026-09-18T04:35:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669736 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شالیار | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای داقووق.png{{!}} | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی [[قەزای داقووق]] و ناحیە و گوندەکانی | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.07447| 44.40425}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی شالیار''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.07447| 44.40425 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای داقووق]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٠٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[یارسان]]([[کاکەیی]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شالیار''' (''{{lang-ar| شالیار}})، ({{lang-en| Shaliar }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]]، [[قەزای داقووق]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[داقووق]] بە دووری (١٠)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''شالیار''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[عەبدوڵڵاغانمی گەورە]]. * لە باشوورەوە گوندی [[ئەبو سەراج]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[خەبات، داقووق|خەبات]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[سەی وەڵە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سنوور | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/7534064418 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] * [[قەزای داقووق]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای داقووق}} {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] s804ht75wo504mhm944eltea9f44neh 0 285147 1669684 1669032 2026-09-18T01:34:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1669684 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''شاری سەدر''' کە بە '''شاری شۆڕش''' ناسراوە، یەکێکە لە ناوچەکانی ڕۆژھەڵاتی [[بەغدا]] لە [[عێراق]]، دەکەوێتە دیووی [[ڕەسافە]]. ڕووبەرەکەی ٢,٢٥٥ [[ھەکتار|ھێکتارە]]، و ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ١٩٩٧دا ٨٢٨,١٠٨ کەس بووە، و ژمارەیان لە ساڵی ٢٠١٢ بووەتە ٢,٢٠٤,٤٥٣<ref name="iasj.net">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=بسام العاني وسهاد حسن شلش |سەردێڕ=أثر الزيادة السكانية على عناصر البيئة في مدينة الصدر |ناونیشان=https://www.iasj.net/iasj/download/d65a13b7f9ea8714 |شوێن=العراق |بڵاوکەرەوە=مجلة كلية التربية الاساسية, 2015, المجلد 20, العدد 85/انساني, الصفحات 519-532 |پەڕە=٥٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230815074148/https://www.iasj.net/iasj/download/d65a13b7f9ea8714 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> ناوی لێنراوە لە دوای داگیرکاری ئەمریکا لە ساڵی [[٢٠٠٣| ٢٠٠٣.]] لە کاتی دامەزراندنیدا بە '''شاری شۆڕش''' لە سەردەمی سەرۆک [[عەبدولکەریم قاسم|عەبدولکەریم قاسم ناسرا]]، پاشان بە '''گەڕەکی ئەلڕافیدەین''' لە سەردەمی سەرۆک [[عەبدولسەلام عارف]]، پاشان بە '''شاری سەددام''' لە سەردەمی [[سەددام حوسێن|سەددام حوسێن]]. == مێژوو == شارەکە لە سەردەمی عەبدولکەریم قاسم دامەزرا، کە لە ساڵانی شەستەکاندا بۆ نیشتەجێکردنی دانیشتووانی لادێکانی باشووری عێراق لە بەغدا دامەزراندووە. زۆربەی دانیشتووانەکەی سەرچاوەی خۆیان دەگەڕێننەوە بۆ شاری [[عەمارە]] و شارەکانی دیکەی [[پارێزگای میسان]] لە زۆنگاوەکانی باشووری [[عێراق]]. ھەروەھا خاتوو نەزیھە دوولەیمی ڕۆڵی ھەبوو لە دامەزراندنی گەڕەکی ئەلڕافیدەین لە ڕۆژھەڵاتی بەغدا کە خەڵک بە شۆڕش یان شاری شۆڕش لە سەردەمی عەبدولکەریم قاسم ناویان دەبرد. لە ئێستادا ناوی «شاری سەدر»ە کاتێک وەزیری شارەوانی کاری کردووە. == سەرچاوەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Sadr City}} {{شریتی دەروازە|عێراق|بەغدا|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٩٥٩]] 613rwaz8hiq91j0bvau0fyjau3bz47s 0 285229 1669794 1564421 2026-09-18T07:34:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، سووریا-کۆلکە) 1669794 wikitext text/x-wiki {{Infobox country|conventional_long_name=شانشینی عەرەبیی سووریا|native_name=المملكة العربية السورية|image_flag=Flag of Kingdom of Syria (1920-03-08 to 1920-07-24).svg|image_coat=Coat of arms of The Arab Kingdom of Syria.svg|symbol_type=Coat of arms|national_anthem=[[File:Suriyah Ya, Dat al-Majdi.ogg|thumb of Syria]]{{ھن}}{{lang|ar|سُورِيَا يَا ذَاتَ المَجْدِ}}{{ھن}}سووریا، ئەی خاوەنی شکۆ|government_type=[[پاشایەتی]]|capital=[[دیمەشق]]|legislature=کۆنگرەی نیشتمانیی سووریا|currency=پاوەندی سووری|demonym=سوورییەکان|area_km2=|area_rank=|GDP_PPP=|GDP_PPP_year=|HDI=|HDI_year=|image_map=Arab Kingdom of Syria.png|map_caption=نەخشەی شانشینی سووریای عەرەبی لە مەزنترین کاتیدا، لە کانوونی دووەمی ١٩٢٠|flag_caption=ئاڵای شانشینی عەرەبیی سووریا}} '''شانشینی عەرەبیی سووریا''' یان '''شانشینی عەرەبستانی سووری''' ({{Langx|ar|المَمْلَكَةُ ٱلعَرَبِيَّةُ اَلسُّورِيَّةُ}}) پاشایەتییەکی خۆناوخۆیی و دانپێدانەنراو بوو، کە بۆ ماوەیەکی کورت لەسەر خاکی [[وڵاتانی شام]] دامەزرا. لە ٥ی تشرینی یەکەمی ١٩١٨ وەک حکوومەتێکی دەستووریی عەرەبیی تەواو سەربەخۆ بە مۆڵەتی سەربازیی [[بەڕیتانیا]] ڕاگەیەندرا.<ref name="Zeine1977">Zeine N. Zeine. </ref> دوای کشانەوەی ھێزەکانی بەڕیتانیا لە [[بەڕێوەبەرایەتیی خاکە داگیرکراوەکانی دوژمن|بەڕێوەبەرایەتیی خاکە داگیرکراوەکانی دووژمن]] لە ٢٦ی تشرینی دووەمی ١٩١٩،<ref name="Tauber2013">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Tauber|یەکەم=Eliezer|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=RvXZAAAAQBAJ&pg=PA30|سەردێڕ=The Formation of Modern Iraq and Syria|ڕێکەوت=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Routledge|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٥-٢٠١١٨-٠|پەڕەکان=٣٠–}}</ref> وەک میرنشینێک سەربەخۆییی خۆی بەدەستھێنا و لە ٨ی ئازاری ١٩٢٠ وەک شانشینێک ڕاگەیەندرا. وەک شانشینییەک دەوڵەتەکە تەنھا کەمێک زیاتر لە چوار مانگ بوونی ھەبووە، لە ٨ی ئازار تا ٢٥ی تەممووزی ١٩٢٠.<ref name="Antonius">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Antonius|یەکەم=George|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ImJtAAAAMAAJ&q=March+8|سەردێڕ=The Arab Awakening: The Story of the Arab National Movement|ڕێکەوت=١٩٣٨|بڵاوکەرەوە=H. Hamilton|ژپنک=١٦٢٦٥٤٠٨٦١|edition=Reprint|پەڕە=١٠٤|ڕێکەوتی سەردان=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230402190758/https://books.google.com/books?id=ImJtAAAAMAAJ&q=March+8|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="Anthony John Kuhn">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Kuhn |یەکەم=Anthony John |ڕێکەوت=١٥ی نیسانی ٢٠١١|سەردێڕ=Broken Promises:The French Expulsion of Emir Feisal and the Failed Struggle for Syrian Independence |ناونیشان=http://repository.cmu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1125&context=hsshonors |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |journal=Carnegie Mellon University/H&SS Senior Honors Thesis |پەڕەکان=٦٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200604230337/https://kilthub.cmu.edu/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠١٨}}</ref> لە ماوەی کورتی بوونی شانشینییەکە، لەلایەن کوڕی [[حوسێن بن عەلی|حسێن کوڕی عەلی]]، [[فەیسەڵی یەکەم]] سەرکردایەتیی دەکرا. حکوومەتی فەیسەڵ ناوچەیەکی سنوورداری کۆنترۆڵکرد و وابەستەی بەریتانیا بوو کە ھاوشانی فەرەنسا، کە بەگشتی دژی بیرۆکەی سووریای گەورە بوو و ڕەتیکردەوە دان بەو شانشینییەدا بنێت.<ref>[[:en:Itamar_Rabinovich|Itamar Rabinovich]], ''Symposium: The Greater-Syria Plan and the Palestine Problem in The Jerusalem Cathedra'' (1982), p. 262.</ref> دوای شەڕێکی چوار مانگە بە ناوی شەڕی فەڕەنسا-سووریا، شانشینەکە لە ٢٥ی تەمموزی ١٩٢٠ خۆی ڕادەستی ھێزەکانی فەرەنسا کرد. == سەرچاوەکان == <references />{{تووڵی دەروازە|مێژوو|سووریا|پاشایەتی|دەیەی ١٩٢٠|ڕۆژھەڵاتی ناوین|ئاسیا}} {{پۆلی کۆمنز|Arab Kingdom of Syria}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سووریا-کۆلکە}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عەرەبی]] [[پۆل:پاشایەتییە دەستوورییەکان]] [[پۆل:پاشایەتییەکان]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی دەیەی ١٩٢٠]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی دەیەی ١٩٢٠]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکان]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئاسیا]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:مێژووی سووریا]] [[پۆل:سووریا]] [[پۆل:جەنگی جیھانیی یەکەم بەپێی وڵات]] 8ksn2w36zpa7niwz4gp8gdv7y0x5gue 0 286174 1669591 1668049 2026-09-17T20:40:48Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بنبەست|بنبەست]]}} 1669591 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Falco peregrinus - 01.jpg|وێنۆک|سیکوژ]] '''سیکوژ''' بە زانستی (falco peregrinus). باڵندەیەکە لە تیرەی شەهێنەکان، نزیک ٤٨ سانتیمەترە، پەلەوەرانی تر شکار دەکات، لە شوێنی کراوە، کوێستان و ڕەوەزی بەرز دەژی، لە هەڵدێر و جار وایە لە کۆنەماڵان هێلانە دەکات. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=فەرهەنگی زانستگای کوردستان کوردی - کوردی}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Falco peregrinus}} {{شریتی دەروازە|ئێران|باڵندەکان|ژینناسی|گیانلەبەران}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:مەلەکان]] nb07pgl37ovmtoc9nm2famtwj8gnpun 2 286378 1669433 1669225 2026-09-17T18:29:19Z Saad Goran 41181 1669433 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نووسەر |ناو = ژاوێن شاڵی |وێنە = |سەردێڕ = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٨٧ |شوێنی لەدایکبوون = [[سلێمانی]]، [[عێراق]] |پیشە = شاعیر، نووسەر، ڕۆژنامەنووس |نەتەوە = [[کورد]] |خوێندن = |ساڵانی چالاکی = بواری ئەدەب و ڕۆشنبیری |کارە دیارەکان = پایزی عومری من، نە تۆ مایتەوە نە باران، وەک باڵندەی ناو جەنگەڵە ترسناکەکان }} '''ژاوێن شاڵی''' (لەدایکبووی ساڵی ١٩٨٧ لە [[سلێمانی]])، شاعیر، نووسەر و ڕۆژنامەنووسێکی هاوچەرخی کوردی خەڵکی باشووری کوردستانە.<ref name="wishe">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژاوێن شاڵی: نووسین تاكە شتە دڵخۆشم دەكات |ناونیشان=https://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=46011&Jor=22 |وێبگە=wishe.net |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> خاوەنی چوار پەرتووکی چاپکراوە لە کایەکانی شیعر و ڕۆژنامەوانیی ئەدەبیدا. یەکێک بووە لە ئەندامانی دەستەی بەڕێوەبردنی بنکەی ڕووناکبیریی گەلاوێژ و وتار و دەقەکانی لە چەندین بڵاوکراوەی ناوخۆیی و دەرەکیدا بڵاو بوونەتەوە. == ژیان و سەرەتای کارکردن == ژاوێن شاڵی لە شاری سلێمانی لەدایک بووە و هەر لەو شارە گەورە بووە. لە تەمەنێکی زوودا ڕووی لە نووسینی دەقی ئەدەبی و بواری ڕۆژنامەگەریی فەرهەنگی کردووە و یەکەمین دیوانی شیعری خۆی بە ناوی «پایزی عومری من» لە ساڵی ٢٠٠٨دا بڵاو کردووەتەوە.<ref name="voa2011">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=فه‌رهه‌نگ و تۆره‌ی کوردی: ژاوێن شاڵی |ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/a/1359524.html |وێبگە=dengiamerika.com |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> شاڵی لە ناوەڕاستی دەیەی ٢٠١٠دا، بەرەو [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] کۆچی کردووە و لەوێ نیشتەجێ بووە، بەڵام لە تاراوگەشەوە بەردەوام لەڕێگەی بڵاوکردنەوەی وتار و بەشداریکردن لە گفتوگۆ ئەدەبییەکاندا پەیوەندیی بە کایەی ڕۆشنبیریی کوردییەوە پاراستووە.<ref name="wishe" /> == چالاکیی پیشەیی و ئەدەبی == وەک ڕۆژنامەنووسێکی دیاری کایەی فەرهەنگی، ژاوێن شاڵی زنجیرەیەک چاوپێکەوتنی قووڵی لەگەڵ بیرمەند و ئەدیبانی دیاری کورد ساز کردووە. لە دیارترین کارەکانی لەم بوارەدا، پەرتووکی دیداری «وەک باڵندەی ناو جەنگەڵە ترسناکەکان»ە، کە تیایدا کۆمەڵێک گفتوگۆی چڕی لەگەڵ نووسەران ئەنجام داوە. شاڵی بۆ ماوەیەک ئەندامی دەستەی بەڕێوەبردنی [[بنکەی ڕووناکبیریی گەلاوێژ]] بووە لە سلێمانی. لەو ماوەیەدا ڕۆڵی لە ئامادەکردنی فێستیڤاڵە کلتوورییەکان هەبووە و چالاکانە کاری بۆ بەرەوپێشبردنی ئەدەب کردووە. لە ساڵی ٢٠١٢شدا، لە چوارچێوەی چالاکییەکانی بنکەی گەلاوێژ بۆ ڕێزلێنان لە گۆرانیبێژی کورد [[مەزهەر خالقی]]، شاڵی کتێبێکی لێکۆڵینەوەیی بە ناوی «مەزھەر خالقی - سروشت لە زایەڵەی میلۆدییەکدا» ئامادە و چاپ کرد.<ref name="khaktv">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=مه‌زهه‌ر خالقی - پرۆفایل |ناونیشان=https://www.khaktv.net/all-detail.aspx?jimare=5174 |وێبگە=khaktv.net |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == شێوازی شیعری و تێمای دەقەکانی == بە بڕوای ڕەخنەگران و وەک لە دەقەکانیدا ڕەنگی داوەتەوە، شیعرەکانی ژاوێن شاڵی هەڵگری تێمای «یاخیبوون»، «گومان»، و «پەیوەندیی نێوان تاریکایی و ڕووناکایی»ن. نووسەر و شاعیر دڵشاد عومەر کاکی لەسەر ئەزموونی ئەو دەڵێت: «ژاوێن شاڵی ئەوینێکی جوان دەکات لە نێو شیعردا.»<ref name="voa2011" /> لای شاڵی، شیعری نوێ پێویستە پرسیار لەسەر حەقیقەت و هۆشیاری دروست بکات. دەقەکانی گەشتێکن بەناو گوماندا وەک ئامرازێک بۆ یاخیبوون لە «ئەو بارە باوانەی دەمێکە ڕزیون».<ref name="voa2019">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژیان لە فەرهەنگدا : ژاوێن شاڵی |ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/a/4730608.html |وێبگە=dengiamerika.com |ڕێکەوت=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> خۆی لە دیدارێکیدا لەگەڵ بەشی کوردیی [[دەنگی ئەمریکا]] دەربارەی شیعر و تێگەیشتن لە ژیان ڕایگەیاندووە کە شیعر دەبێت پرسیاری هاوچەرخانە دروست بکات، ئەگەرنا باشترە نەخوێندرێتەوە.<ref name="voa2014">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژیان له‌ فه‌رهه‌نگدا: ژاوێن شاڵی |ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/a/2534015.html |وێبگە=dengiamerika.com |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == بەرهەمە چاپکراوەکانی == ژاوێن شاڵی تا ئێستا خاوەنی چوار پەرتووکی چاپکراوەیە:<ref name="wishe" /> 1. '''پایزی عومری من''' – کۆمەڵە شیعر، لە ساڵی ٢٠٠٨ چاپ کراوە.<ref name="voa2011" /> 2. '''مەزھەر خالقی - سروشت لە زایەڵەی میلۆدییەکدا''' – نامیلکە و توێژینەوەی ئەدەبی، بڵاوکراوەی بنکەی ڕووناکبیریی گەلاوێژ، چاپی حەمدی (٢٠١٢).<ref name="khaktv" /> 3. '''نە تۆ مایتەوە نە باران''' – کۆمەڵە شیعر. 4. '''وەک باڵندەی ناو جەنگەڵە ترسناکەکان''' – کۆمەڵێک چاوپێکەوتن و گفتوگۆی ئەدەبی لەگەڵ نووسەران و ڕووناکبیران. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|وێژەی کوردی|وێژە|شیعر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شاعیرانی کورد]] [[پۆل:ژنانی کورد]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی سلێمانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧]] [[پۆل:کەسە زیندووەکان]] hje2qkp4jz43ohosgdz9y1j0ayo1cbj 1669584 1669433 2026-09-17T20:39:11Z Saad Goran 41181 1669584 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نووسەر |ناو = ژاوێن شاڵی |وێنە = |سەردێڕ = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٨٧ |شوێنی لەدایکبوون = [[سلێمانی]]، [[هەرێمی کوردستان]]، [[عێراق]] |پیشە = شاعیر، ڕۆژنامەنووس |نەتەوە = [[کورد]] |خوێندن = |ساڵانی چالاکی = ٢٠٠٨ - ئێستا |کارە دیارەکان = پایزی عومری من }} '''ژاوێن شاڵی''' (لەدایکبووی ١٩٨٧ لە [[سلێمانی]]) شاعیر و ڕۆژنامەنووسێکی هاوچەرخی کوردە.<ref name="wishe">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژاوێن شاڵی: نووسین تاكە شتە دڵخۆشم دەكات |ناونیشان=https://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=85374&Jor=5 |وێبگە=wishe.net |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> خاوەنی چەندین پەرتووکی چاپکراوەیە لە بوارەکانی شیعر و ڕۆژنامەوانیدا و پێشتر ئەندامی دەستەی بەڕێوەبردنی بنکەی ڕووناکبیریی گەلاوێژ بووە.<ref name="k24">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژاوێن شاڵی: قەیرانی دارایی و رامیاری چالاكیيه‌ ئەدەبیيه‌كان و چاپكردنی كتێبى لاوازكردووە |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/15001 |وێبگە=kurdistan24.net |ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠١٦ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> لە ئێستادا لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] نیشتەجێیە. == ژیان و سەرەتای کارکردن == ژاوێن شاڵی لە شاری سلێمانی لەدایک بووە. لە کایەی ئەدەبی و ڕۆژنامەوانیدا چالاک بووە و یەکەمین دیوانی شیعریی خۆی بە ناوی «پایزی عومری من» لە ساڵی ٢٠٠٨دا لە هەرێمی کوردستان چاپ و بڵاو کردووەتەوە.<ref name="voa2011">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=فه‌رهه‌نگ و تۆره‌ی کوردی: ژاوێن شاڵی |ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/amp/ferhengwtore-oct15-131875373/975991.html |وێبگە=dengiamerika.com |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> تا ساڵی ٢٠١٩، خاوەنی چوار پەرتووکی چاپکراو بووە. لە دەوروبەری ساڵی ٢٠١٦دا ڕووی کردووەتە ئەمریکا و لەوێ دەژی. بە وتەی خۆی، نووسین تاکە شتە کە لە ژیانیدا دڵخۆشی دەکات.<ref name="wishe"/> == چالاکیی ڕۆشنبیری == شاڵی بۆ ماوەیەک ئەندامی دەستەی بەڕێوەبردنی [[بنکەی ڕووناکبیریی گەلاوێژ]] بووە لە سلێمانی و بەشدارییەکی کارای لە ئامادەکردنی فێستیڤاڵە کلتوورییەکانی ئەو بنکەیەدا هەبووە. وەک چالاکوانێکی کایەی ڕۆشنبیری، هەمیشە ڕەخنەی لە كاریگه‌ريی قەیرانی دارایی و سیاسی گرتووە لەسەر بوارەکانی ڕۆشنبیری و پێی وابووە کە ئەو قەیرانانە راستەوخۆ پڕۆژە ئەدەبییەکان و چاپکردنی پەرتووکیان لە کوردستان لاواز کردووە.<ref name="k24"/> == شێوازی شیعری و تێمای دەقەکانی == شیعرەکانی ژاوێن شاڵی زۆرجار بەدواداچوونن بۆ گومانکردن لە خود و دەوروبەر، هەروەها تێمای یاخیبوون و پەیوەندیی نێوان تاریکایی و ڕووناکاییان پێوە دیارە.<ref name="voa2019">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژیان لە فەرهەنگدا : ژاوێن شاڵی |ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/amp/4730869.html |وێبگە=dengiamerika.com |ڕێکەوت=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> بە بڕوای ئەو، شیعر دەبێت پرسیاری هاوچەرخانە لاى خوێنەر دروست بکات و ئەگەر زمان و خەیاڵ و مۆسیقا لە شیعر داببڕێندرێت، دەقەکە هیچ بەهایەکی نامێنێت.<ref name="voa2014">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژیان له‌ فه‌رهه‌نگدا: ژاوێن شاڵی |ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/amp/2534264.html |وێبگە=dengiamerika.com |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> لای شاڵی، پرۆسەی نووسین پرۆسەیەکە بۆ "نووسینەوەی خود" نەک تەنیا کاری نووسین، و گەڕانێکی بەردەوامە بە دوای حەقیقەت و وەڵامدانەوەی پرسیارە گەورەکانی ژیاندا.<ref name="voa2019"/> نووسەر و شاعیر دڵشاد عومەر کاکی لەسەر شیعرەکانی ئاماژە بەوە دەکات کە ژاوێن شاڵی «ئەوینێکی جوان دەکات لە نێو شیعردا.»<ref name="voa2011"/> == بەرهەمە چاپکراوەکانی == * '''پایزی عومری من''' – کۆمەڵە شیعر (٢٠٠٨).<ref name="voa2011"/> * خاوەنی سێ پەرتووکی تری چاپکراوەیە لە بوارەکانی شیعر و ڕۆژنامەوانی.<ref name="wishe"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|وێژەی کوردی|وێژە|شیعر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شاعیرانی کورد]] [[پۆل:ژنانی کورد]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی سلێمانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧]] [[پۆل:کەسە زیندووەکان]] lflukvillrqay2iaz1ns4yk70koowu8 1669604 1669584 2026-09-17T21:58:54Z Saad Goran 41181 1669604 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نووسەر |ناو = ژاوێن شاڵی |وێنە = |سەردێڕ = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٨٦ |شوێنی لەدایکبوون = [[سلێمانی]]، [[هەرێمی کوردستان]]، [[عێراق]] |پیشە = شاعیر، ڕۆژنامەنووس |نەتەوە = [[کورد]] |خوێندن = زانکۆی پۆلیتەکنیکی سلێمانی |ساڵانی چالاکی = ٢٠٠٨ - ئێستا |کارە دیارەکان = پایزی عومری من، نە تۆ مایتەوە نە باران }} '''ژاوێن شاڵی''' (لەدایکبووی ١٩٨٦ لە [[سلێمانی]]) شاعیر و ڕۆژنامەنووسێکی هاوچەرخی کوردە.<ref name="wishe">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژاوێن شاڵی: نووسین تاكە شتە دڵخۆشم دەكات |ناونیشان=https://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=85374&Jor=5 |وێبگە=wishe.net |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> خاوەنی چەندین پەرتووکی چاپکراوەیە لە بوارەکانی شیعر و ڕۆژنامەوانیدا و بەرهەمەکانی بۆ چەندین زمانی بیانی وەرگێڕدراون. لە ئێستادا لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] نیشتەجێیە.<ref name="circumference">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=I had to follow pages of the age |ناونیشان=https://circumferencemag.com/i-had-to-follow-pages-of-the-age/ |وێبگە=circumferencemag.com |ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠١٤ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == ژیان و سەرەتای کارکردن == ژاوێن شاڵی لە شاری سلێمانی لەدایک بووە. دەرچووی زانکۆی پۆلیتەکنیکی سلێمانییە. لە کایەی ئەدەبی و ڕۆژنامەوانیدا چالاک بووە و یەکەمین دیوانی شیعریی خۆی بە ناوی «پایزی عومری من» لە ساڵی ٢٠٠٨دا لە هەرێمی کوردستان چاپ و بڵاو کردووەتەوە.<ref name="voa2011">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=فه‌رهه‌نگ و تۆره‌ی کوردی: ژاوێن شاڵی |ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/amp/ferhengwtore-oct15-131875373/975991.html |وێبگە=dengiamerika.com |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> تا ساڵی ٢٠١٩، خاوەنی چوار پەرتووکی چاپکراو بووە. دواتر ڕووی دەکاتە ئەمریکا و لەوێ دەژی. بە وتەی خۆی، نووسین تاکە شتە کە لە ژیانیدا دڵخۆشی دەکات.<ref name="wishe"/> == چالاکیی ڕۆشنبیری و ڕۆژنامەوانی == شاڵی بۆ ماوەیەک ئەندامی دەستەی بەڕێوەبردنی [[بنکەی ڕووناکبیریی گەلاوێژ]] بووە لە سلێمانی و بەشدارییەکی کارای لە ئامادەکردنی فێستیڤاڵە کلتوورییەکانی ئەو بنکەیەدا هەبووە. وەک چالاکوانێکی کایەی ڕۆشنبیری، هەمیشە ڕەخنەی لە كاریگه‌ريی قەیرانی دارایی و سیاسی گرتووە لەسەر بوارەکانی ڕۆشنبیری و پێی وابووە کە ئەو قەیرانانە راستەوخۆ پڕۆژە ئەدەبییەکان و چاپکردنی پەرتووکیان لە کوردستان لاواز کردووە.<ref name="k24">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژاوێن شاڵی: قەیرانی دارایی و رامیاری چالاكیيه‌ ئەدەبیيه‌كان و چاپكردنی كتێبى لاوازكردووە |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/15001 |وێبگە=kurdistan24.net |ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠١٦ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == شێوازی شیعری و تێمای دەقەکانی == شیعرەکانی ژاوێن شاڵی زۆرجار بەدواداچوونن بۆ گومانکردن لە خود و دەوروبەر، هەروەها تێمای یاخیبوون، غوربەت و پەیوەندیی نێوان تاریکایی و ڕووناکاییان پێوە دیارە.<ref name="voa2019">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژیان لە فەرهەنگدا : ژاوێن شاڵی |ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/amp/4730869.html |وێبگە=dengiamerika.com |ڕێکەوت=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> بە بڕوای ئەو، شیعر دەبێت پرسیاری هاوچەرخانە لاى خوێنەر دروست بکات و ئەگەر زمان و خەیاڵ و مۆسیقا لە شیعر داببڕێندرێت، دەقەکە هیچ بەهایەکی نامێنێت.<ref name="voa2014">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژیان له‌ فه‌رهه‌نگدا: ژاوێن شاڵی |ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/amp/2534264.html |وێبگە=dengiamerika.com |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> لای شاڵی، پرۆسەی نووسین گەڕانێکی بەردەوامە بە دوای حەقیقەت و وەڵامدانەوەی پرسیارە گەورەکانی ژیاندا. نووسەر و شاعیر دڵشاد عومەر کاکی لەسەر شیعرەکانی ئاماژە بەوە دەکات کە ژاوێن شاڵی «ئەوینێکی جوان دەکات لە نێو شیعردا.»<ref name="voa2011"/> == چالاکیی نێودەوڵەتی و وەرگێڕان == لە چوارچێوەی بەستنەوەی ئەدەبی کوردی بە جیهانەوە، بەرهەمەکانی ژاوێن شاڵی جێگەی سەرنجی ناوەندە ئەدەبییە نێودەوڵەتییەکان بوون. لە ساڵی ٢٠١٤دا گۆڤاری (Circumference)ی ئەمریکی، دوو شیعری شاڵی بە ناوەکانی «لە دوێنێدا» و «شەوێکی بێماڵ» (A Night With No Country) بڵاو کردەوە، کە لەلایەن ئارەش ساڵح و هۆلی مەیسۆن بەدرا وەرگێڕدرابوونە سەر زمانی ئینگلیزی.<ref name="circumference"/> هەروەها شیعرەکانی لە ئەنتۆلۆژیای «نوستن لە حەوشەدا: نووسەرانی هاوچەرخی کورد لە تاراوگە» (Sleeping in the Courtyard: Contemporary Kurdish Writers in Diaspora) کە لەلایەن چاپەمەنیی زانکۆی ئارکانساسەوە چاپ کراوە، شانبەشانی چەندین نووسەری ناسراوی کورد جێگەیان کراوەتەوە.<ref name="henarpress">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Kurdish Literary Database |ناونیشان=https://henarpress.org/database |وێبگە=henarpress.org |ڕێکەوت=٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref><ref name="jstor">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Sleeping in the Courtyard |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/jj.29214642 |وێبگە=jstor.org |ڕێکەوت=٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> لەگەڵ ئەوەشدا، لە چەندین چالاکیی ئەدەبیی و کولتووری لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەشدار بووە.<ref name="fairfax">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=People and Places - Week of June 30, 2023 |ناونیشان=https://www.fairfaxtimes.com/articles/people_and_places/people-and-places---week-of-june-30-2023/article_21ea7b20-16ac-11ee-9946-8346965f0b9e.html |وێبگە=fairfaxtimes.com |ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == خەڵات و بەشدارییەکان == لە سەرەتای مانگی تەممووزی ساڵی ٢٠١٣دا، ژاوێن شاڵی بەشداریی لە فێستیڤاڵی ئەدەبیی «کەڤاڵ» بۆ شیعر و چیرۆک کرد کە لە هۆڵی کتێبخانەی زەیتوون لە شاری [[هەولێر]] بەڕێوە چوو. لەم فێستیڤاڵەدا شاڵی توانی بە هاوبەشی لەگەڵ شاعیری کورد بەهار حوسەینی، پلەی یەکەم و خەڵاتی فێستیڤاڵەکە لە بەشی خوێندنەوەی شیعردا بەدەست بهێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=موفقیت شاعران و داستان‌نویسان کُردستان ایران در جشنواره‌ی ادبی اربیل/ گفت‌وگو+عکس |ناونیشان=https://kurdpa.net/fa/interview/2013-07-04-15857 |وێبگە=kurdpa.net |ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠١٣ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == بەرهەمە چاپکراوەکانی == * '''پایزی عومری من''' – کۆمەڵە شیعر (٢٠٠٨).<ref name="circumference"/> * '''نە تۆ مایتەوە نە باران''' – کۆمەڵە شیعر، بڵاوکراوەی یەکێتیی نووسەرانی کورد لە هەولێر (٢٠١٣).<ref name="circumference"/> * خاوەنی دوو پەرتووکی تری چاپکراوەیە لە بوارەکانی شیعر و ڕۆژنامەوانی.<ref name="wishe"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|وێژەی کوردی|وێژە|شیعر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شاعیرە کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شاعیرانی کورد]] [[پۆل:ژنانی کورد]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی سلێمانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦]] [[پۆل:زیندووان]] dur4hrmqj9ybbarl45ufid0m1kf8v64 1669606 1669604 2026-09-17T22:20:21Z Saad Goran 41181 1669606 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نووسەر |ناو = ژاوێن شاڵی |وێنە = |سەردێڕ = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٨٦ |شوێنی لەدایکبوون = [[سلێمانی]]، [[هەرێمی کوردستان]]، [[عێراق]] |پیشە = شاعیر، ڕۆژنامەنووس |نەتەوە = [[کورد]] |خوێندن = |ساڵانی چالاکی = ٢٠٠٨ - ئێستا |کارە دیارەکان = پایزی عومری من، نە تۆ مایتەوە نە باران }} '''ژاوێن شاڵی''' (لەدایکبووی ١٩٨٦ لە [[سلێمانی]]) شاعیر و ڕۆژنامەنووسێکی هاوچەرخی کوردە.<ref name="wishe">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژاوێن شاڵی: نووسین تاكە شتە دڵخۆشم دەكات |ناونیشان=https://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=85374&Jor=5 |وێبگە=wishe.net |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> خاوەنی چەندین پەرتووکی چاپکراوەیە لە بوارەکانی شیعر و ڕۆژنامەوانیدا و بەرهەمەکانی بۆ چەندین زمانی بیانی وەرگێڕدراون.<ref name="circumference">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=I had to follow pages of the age |ناونیشان=https://circumferencemag.com/i-had-to-follow-pages-of-the-age/ |وێبگە=circumferencemag.com |ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠١٤ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> لە ئێستادا لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] نیشتەجێیە.<ref name="wishe"/> == ژیان و سەرەتای کارکردن == ژاوێن شاڵی لە شاری سلێمانی لەدایک بووە.<ref name="wishe"/> لە کایەی ئەدەبی و ڕۆژنامەوانیدا چالاک بووە و یەکەمین دیوانی شیعریی خۆی بە ناوی «پایزی عومری من» لە ساڵی ٢٠٠٨دا لە هەرێمی کوردستان چاپ و بڵاو کردووەتەوە.<ref name="voa2011">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=فه‌رهه‌نگ و تۆره‌ی کوردی: ژاوێن شاڵی |ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/amp/ferhengwtore-oct15-131875373/975991.html |وێبگە=dengiamerika.com |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> دواتر ڕووی کردووەتە ئەمریکا و لەوێ دەژی.<ref name="wishe"/> == چالاکیی ڕۆشنبیری و ڕۆژنامەوانی == شاڵی بۆ ماوەیەک ئەندامی دەستەی بەڕێوەبردنی [[بنکەی ڕووناکبیریی گەلاوێژ]] بووە لە سلێمانی و بەشدارییەکی کارای لە ئامادەکردنی فێستیڤاڵە کلتوورییەکانی ئەو بنکەیەدا هەبووە.<ref name="k24">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژاوێن شاڵی: قەیرانی دارایی و رامیاری چالاكیيه‌ ئەدەبیيه‌كان و چاپكردنی كتێبى لاوازكردووە |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/15001 |وێبگە=kurdistan24.net |ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠١٦ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> وەک چالاکوانێکی کایەی ڕۆشنبیری، هەمیشە ڕەخنەی لە كاریگه‌ريی قەیرانی دارایی و سیاسی گرتووە لەسەر بوارەکانی ڕۆشنبیری و پێی وابووە کە ئەو قەیرانانە راستەوخۆ پڕۆژە ئەدەبییەکان و چاپکردنی پەرتووکیان لە کوردستان لاواز کردووە.<ref name="k24"/> == شێوازی شیعری و تێمای دەقەکانی == شیعرەکانی ژاوێن شاڵی زۆرجار بەدواداچوونن بۆ گومانکردن لە خود و دەوروبەر، هەروەها تێمای یاخیبوون، غوربەت و پەیوەندیی نێوان تاریکایی و ڕووناکاییان پێوە دیارە.<ref name="voa2019">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژیان لە فەرهەنگدا : ژاوێن شاڵی |ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/amp/4730869.html |وێبگە=dengiamerika.com |ڕێکەوت=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> بە بڕوای ئەو، شیعر دەبێت پرسیاری هاوچەرخانە لاى خوێنەر دروست بکات و ئەگەر زمان و خەیاڵ و مۆسیقا لە شیعر داببڕێندرێت، دەقەکە هیچ بەهایەکی نامێنێت.<ref name="voa2014">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژیان له‌ فه‌رهه‌نگدا: ژاوێن شاڵی |ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/amp/2534264.html |وێبگە=dengiamerika.com |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> لای شاڵی، پرۆسەی نووسین گەڕانێکی بەردەوامە بە دوای حەقیقەت و وەڵامدانەوەی پرسیارە گەورەکانی ژیاندا. نووسەر و شاعیر دڵشاد عومەر کاکی لەسەر شیعرەکانی ئاماژە بەوە دەکات کە ژاوێن شاڵی «ئەوینێکی جوان دەکات لە نێو شیعردا.»<ref name="voa2011"/> == چالاکیی نێودەوڵەتی و وەرگێڕان == لە چوارچێوەی بەستنەوەی ئەدەبی کوردی بە جیهانەوە، بەرهەمەکانی ژاوێن شاڵی جێگەی سەرنجی ناوەندە ئەدەبییە نێودەوڵەتییەکان بوون. لە ساڵی ٢٠١٤دا گۆڤاری (Circumference)ی ئەمریکی، دوو شیعری شاڵی بە ناوەکانی «لە دوێنێدا» و «شەوێکی بێماڵ» (A Night With No Country) بڵاو کردەوە، کە لەلایەن ئارەش ساڵح و هۆلی مەیسۆن بەدرا وەرگێڕدرابوونە سەر زمانی ئینگلیزی.<ref name="circumference"/> هەروەها شیعرەکانی لە ئەنتۆلۆژیای «نوستن لە حەوشەدا: نووسەرانی هاوچەرخی کورد لە تاراوگە» (Sleeping in the Courtyard: Contemporary Kurdish Writers in Diaspora) کە لەلایەن چاپەمەنیی زانکۆی ئارکانساسەوە چاپ کراوە، شانبەشانی چەندین نووسەری ناسراوی کورد جێگەیان کراوەتەوە.<ref name="henarpress">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Kurdish Literary Database |ناونیشان=https://henarpress.org/database |وێبگە=henarpress.org |ڕێکەوت=٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref><ref name="jstor">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Sleeping in the Courtyard |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/jj.29214642 |وێبگە=jstor.org |ڕێکەوت=٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> لەگەڵ ئەوەشدا، لە چەندین چالاکیی ئەدەبیی و کولتووری لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەشدار بووە.<ref name="fairfax">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=People and Places - Week of June 30, 2023 |ناونیشان=https://www.fairfaxtimes.com/articles/people_and_places/people-and-places---week-of-june-30-2023/article_21ea7b20-16ac-11ee-9946-8346965f0b9e.html |وێبگە=fairfaxtimes.com |ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == خەڵات و بەشدارییەکان == لە سەرەتای مانگی تەممووزی ساڵی ٢٠١٣دا، ژاوێن شاڵی بەشداریی لە فێستیڤاڵی ئەدەبیی «کەڤاڵ» بۆ شیعر و چیرۆک کرد کە لە هۆڵی کتێبخانەی زەیتوون لە شاری [[هەولێر]] بەڕێوە چوو. لەم فێستیڤاڵەدا شاڵی توانی بە هاوبەشی لەگەڵ شاعیری کورد بەهار حوسەینی، پلەی یەکەم و خەڵاتی فێستیڤاڵەکە لە بەشی خوێندنەوەی شیعردا بەدەست بهێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=موفقیت شاعران و داستان‌نویسان کُردستان ایران در جشنواره‌ی ادبی اربیل/ گفت‌وگو+عکس |ناونیشان=https://kurdpa.net/fa/interview/2013-07-04-15857 |وێبگە=kurdpa.net |ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠١٣ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == بەرهەمە چاپکراوەکانی == * '''پایزی عومری من''' – کۆمەڵە شیعر (٢٠٠٨).<ref name="voa2011"/> * '''نە تۆ مایتەوە نە باران''' – کۆمەڵە شیعر، بڵاوکراوەی یەکێتیی نووسەرانی کورد لە هەولێر (٢٠١٣).<ref name="circumference"/> * '''مەزھەر خالقی - سروشت لە زایەڵەی میلۆدییەکدا''' – نامیلکە و توێژینەوەی ئەدەبی، بڵاوکراوەی بنکەی ڕووناکبیریی گەلاوێژ (٢٠١٢).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=مەزھەر خالقی - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد |ناونیشان=https://ckb.wikipedia.org/wiki/مەزھەر_خالقی |وێبگە=ckb.wikipedia.org |ڕێکەوت=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|وێژەی کوردی|وێژە|شیعر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شاعیرە کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شاعیرانی کورد]] [[پۆل:ژنانی کورد]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی سلێمانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦]] [[پۆل:زیندووان]] 96fbs6z6w5q9azu5at27a8lo0t1x857 1669887 1669606 2026-09-18T11:15:02Z Saad Goran 41181 1669887 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نووسەر |ناو = ژاوێن شاڵی |وێنە = |سەردێڕ = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٨٦ |شوێنی لەدایکبوون = [[سلێمانی]]، [[هەرێمی کوردستان]]، [[عێراق]] |پیشە = شاعیر، ڕۆژنامەنووس |نەتەوە = [[کورد]] |ساڵانی چالاکی = ٢٠٠٨ - ئێستا |کارە دیارەکان = پایزی عومری من، نە تۆ مایتەوە نە باران }} '''ژاوێن شاڵی''' (لەدایکبووی ١٩٨٦ لە [[سلێمانی]]) شاعیر و ڕۆژنامەنووسێکی هاوچەرخی کوردە.<ref name="wishe">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژاوێن شاڵی: نووسین تاكە شتە دڵخۆشم دەكات |ناونیشان=https://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=85374&Jor=5 |وێبگە=wishe.net |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> خاوەنی چەندین پەرتووکی چاپکراوەیە لە بوارەکانی شیعر و ڕۆژنامەوانیدا و بەرهەمەکانی بۆ چەندین زمانی بیانی وەرگێڕدراون.<ref name="circumference">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=I had to follow pages of the age |ناونیشان=https://circumferencemag.com/i-had-to-follow-pages-of-the-age/ |وێبگە=circumferencemag.com |ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠١٤ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> لە ئێستادا لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] نیشتەجێیە.<ref name="wishe"/> == ژیان و سەرەتای کارکردن == ژاوێن شاڵی لە شاری سلێمانی لەدایک بووە.<ref name="wishe"/> لە کایەی ئەدەبی و ڕۆژنامەوانیدا چالاک بووە و یەکەمین دیوانی شیعریی خۆی بە ناوی «پایزی عومری من» لە ساڵی ٢٠٠٨دا لە [[سلێمانی]] چاپ و بڵاو کردووەتەوە.<ref name="voa2011">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=فه‌رهه‌نگ و تۆره‌ی کوردی: ژاوێن شاڵی |ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/amp/ferhengwtore-oct15-131875373/975991.html |وێبگە=dengiamerika.com |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> لە دەوروبەری ساڵی ٢٠١٦دا کۆچی کردووە بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.<ref name="wishe"/> == چالاکیی ڕۆشنبیری و ڕۆژنامەوانی == شاڵی بۆ ماوەیەک ئەندامی دەستەی بەڕێوەبردنی [[بنکەی ڕووناکبیریی گەلاوێژ]] بووە لە سلێمانی و بەشدارییەکی کارای لە ئامادەکردنی فێستیڤاڵە کلتوورییەکانی ئەو بنکەیەدا هەبووە.<ref name="k24">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژاوێن شاڵی: قەیرانی دارایی و رامیاری چالاكیيه‌ ئەدەبیيه‌كان و چاپكردنی كتێبى لاوازكردووە |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/15001 |وێبگە=kurdistan24.net |ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠١٦ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> وەک چالاکوانێکی کایەی ڕۆشنبیری، هەمیشە ڕەخنەی لە كاریگه‌ريی قەیرانی دارایی و سیاسی گرتووە لەسەر بوارەکانی ڕۆشنبیری و پێی وابووە کە ئەو قەیرانانە راستەوخۆ پڕۆژە ئەدەبییەکان و چاپکردنی پەرتووکیان لە کوردستان لاواز کردووە.<ref name="k24"/> == شێوازی شیعری و تێمای دەقەکانی == شیعرەکانی ژاوێن شاڵی زۆرجار بەدواداچوونن بۆ گومانکردن لە خود و دەوروبەر، هەروەها تێمای یاخیبوون، غوربەت و پەیوەندیی نێوان تاریکایی و ڕووناکاییان پێوە دیارە.<ref name="voa2019">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژیان لە فەرهەنگدا : ژاوێن شاڵی |ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/amp/4730869.html |وێبگە=dengiamerika.com |ڕێکەوت=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> بە بڕوای ئەو، شیعر دەبێت پرسیاری هاوچەرخانە لاى خوێنەر دروست بکات و ئەگەر زمان و خەیاڵ و مۆسیقا لە شیعر داببڕێندرێت، دەقەکە هیچ بەهایەکی نامێنێت.<ref name="voa2014">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژیان له‌ فه‌رهه‌نگدا: ژاوێن شاڵی |ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/amp/2534264.html |وێبگە=dengiamerika.com |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> لای شاڵی، پرۆسەی نووسین گەڕانێکی بەردەوامە بە دوای حەقیقەت و وەڵامدانەوەی پرسیارە گەورەکانی ژیاندا. نووسەر و شاعیر دڵشاد عومەر کاکی لەسەر شیعرەکانی ئاماژە بەوە دەکات کە ژاوێن شاڵی «ئەوینێکی جوان دەکات لە نێو شیعردا.»<ref name="voa2011"/> == چالاکیی نێودەوڵەتی و وەرگێڕان == لە چوارچێوەی بەستنەوەی ئەدەبی کوردی بە جیهانەوە، بەرهەمەکانی ژاوێن شاڵی جێگەی سەرنجی ناوەندە ئەدەبییە نێودەوڵەتییەکان بوون. لە ساڵی ٢٠١٤دا گۆڤاری (Circumference)ی ئەمریکی، دوو شیعری شاڵی بە ناوەکانی «لە دوێنێدا» و «شەوێکی بێماڵ» (A Night With No Country) بڵاو کردەوە، کە لەلایەن ئارەش ساڵح و هۆلی مەیسۆن بەدرا وەرگێڕدرابوونە سەر زمانی ئینگلیزی.<ref name="circumference"/> هەروەها شیعرەکانی لە ئەنتۆلۆژیای «نوستن لە حەوشەدا: نووسەرانی هاوچەرخی کورد لە تاراوگە» (Sleeping in the Courtyard: Contemporary Kurdish Writers in Diaspora) کە لەلایەن چاپەمەنیی زانکۆی ئارکانساسەوە چاپ کراوە، شانبەشانی چەندین نووسەری ناسراوی کورد جێگەیان کراوەتەوە.<ref name="henarpress">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Kurdish Literary Database |ناونیشان=https://henarpress.org/database |وێبگە=henarpress.org |ڕێکەوت=٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref><ref name="jstor">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Sleeping in the Courtyard |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/jj.29214642 |وێبگە=jstor.org |ڕێکەوت=٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> لەگەڵ ئەوەشدا، لە چەندین چالاکیی ئەدەبیی و کولتووری لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەشدار بووە.<ref name="fairfax">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=People and Places - Week of June 30, 2023 |ناونیشان=https://www.fairfaxtimes.com/articles/people_and_places/people-and-places---week-of-june-30-2023/article_21ea7b20-16ac-11ee-9946-8346965f0b9e.html |وێبگە=fairfaxtimes.com |ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == خەڵات و بەشدارییەکان == لە سەرەتای مانگی تەممووزی ساڵی ٢٠١٣دا، ژاوێن شاڵی بەشداریی لە فێستیڤاڵی ئەدەبیی «کەڤاڵ» بۆ شیعر و چیرۆک کرد کە لە هۆڵی کتێبخانەی زەیتوون لە شاری [[هەولێر]] بەڕێوە چوو. لەم فێستیڤاڵەدا شاڵی توانی بە هاوبەشی لەگەڵ شاعیری کورد بەهار حوسەینی، پلەی یەکەم و خەڵاتی فێستیڤاڵەکە لە بەشی خوێندنەوەی شیعردا بەدەست بهێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=موفقیت شاعران و داستان‌نویسان کُردستان ایران در جشنواره‌ی ادبی اربیل/ گفت‌وگو+عکس |ناونیشان=https://kurdpa.net/fa/interview/2013-07-04-15857 |وێبگە=kurdpa.net |ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠١٣ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == بەرهەمە چاپکراوەکانی == * '''پایزی عومری من''' – کۆمەڵە شیعر (٢٠٠٨).<ref name="voa2011"/> * '''نە تۆ مایتەوە نە باران''' – کۆمەڵە شیعر، بڵاوکراوەی یەکێتیی نووسەرانی کورد لە هەولێر (٢٠١٣).<ref name="circumference"/> * '''مەزھەر خالقی - سروشت لە زایەڵەی میلۆدییەکدا''' – نامیلکە و توێژینەوەی ئەدەبی، بڵاوکراوەی بنکەی ڕووناکبیریی گەلاوێژ (٢٠١٢). == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|وێژەی کوردی|وێژە|شیعر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شاعیرە کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شاعیرانی کورد]] [[پۆل:ژنانی کورد]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی سلێمانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦]] [[پۆل:زیندووان]] 553p4v325fa9kfdnhxl2eq79u327dvx 1669890 1669887 2026-09-18T11:29:51Z Saad Goran 41181 1669890 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نووسەر |ناو = ژاوێن شاڵی |وێنە = |سەردێڕ = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٨٦ |شوێنی لەدایکبوون = [[سلێمانی]]، [[هەرێمی کوردستان]]، [[عێراق]] |پیشە = شاعیر، ڕۆژنامەنووس |نەتەوە = [[کورد]] |ساڵانی چالاکی = ٢٠٠٨ - ئێستا |کارە دیارەکان = پایزی عومری من، نە تۆ مایتەوە نە باران }} '''ژاوێن شاڵی''' (لەدایکبووی ١٩٨٦ لە [[سلێمانی]]) شاعیر و ڕۆژنامەنووسێکی هاوچەرخی کوردە.<ref name="wishe">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژاوێن شاڵی: نووسین تاكە شتە دڵخۆشم دەكات |ناونیشان=https://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=85374&Jor=5 |وێبگە=wishe.net |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> خاوەنی چەندین پەرتووکی چاپکراوەیە لە بوارەکانی شیعر و ڕۆژنامەوانیدا و بەرهەمەکانی بۆ چەندین زمانی بیانی وەرگێڕدراون.<ref name="circumference">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=I had to follow pages of the age |ناونیشان=https://circumferencemag.com/i-had-to-follow-pages-of-the-age/ |وێبگە=circumferencemag.com |ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠١٤ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> لە ئێستادا لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] نیشتەجێیە.<ref name="wishe"/> == ژیان و کار == ژاوێن شاڵی لە شاری سلێمانی لەدایک بووە.<ref name="wishe"/> لە کایەی ئەدەبی و ڕۆژنامەوانیدا چالاک بووە و یەکەمین دیوانی شیعریی خۆی بە ناوی «پایزی عومری من» لە ساڵی ٢٠٠٨دا لە [[سلێمانی]] چاپ و بڵاو کردووەتەوە.<ref name="voa2011">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=فه‌رهه‌نگ و تۆره‌ی کوردی: ژاوێن شاڵی |ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/amp/ferhengwtore-oct15-131875373/975991.html |وێبگە=dengiamerika.com |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> لە دەوروبەری ساڵی ٢٠١٦دا کۆچی کردووە بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.<ref name="wishe"/> شاڵی بۆ ماوەیەک ئەندامی دەستەی بەڕێوەبردنی [[بنکەی ڕووناکبیریی گەلاوێژ]] بووە لە سلێمانی و بەشدارییەکی کارای لە ئامادەکردنی فێستیڤاڵە کلتوورییەکانی ئەو بنکەیەدا هەبووە.<ref name="k24">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژاوێن شاڵی: قەیرانی دارایی و رامیاری چالاكیيه‌ ئەدەبیيه‌كان و چاپكردنی كتێبى لاوازكردووە |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/15001 |وێبگە=kurdistan24.net |ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠١٦ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> وەک چالاکوانێکی کایەی ڕۆشنبیری، هەمیشە ڕەخنەی لە كاریگه‌ريی قەیرانی دارایی و سیاسی گرتووە لەسەر بوارەکانی ڕۆشنبیری و پێی وابووە کە ئەو قەیرانانە راستەوخۆ پڕۆژە ئەدەبییەکان و چاپکردنی پەرتووکیان لە کوردستان لاواز کردووە.<ref name="k24"/> لە چوارچێوەی بەستنەوەی ئەدەبی کوردی بە جیهانەوە، بەرهەمەکانی ژاوێن شاڵی جێگەی سەرنجی ناوەندە ئەدەبییە نێودەوڵەتییەکان بوون. لە ساڵی ٢٠١٤دا گۆڤاری (Circumference)ی ئەمریکی، دوو شیعری شاڵی بە ناوەکانی «لە دوێنێدا» و «شەوێکی بێماڵ» (A Night With No Country) بڵاو کردەوە، کە لەلایەن ئارەش ساڵح و هۆلی مەیسۆن بەدرا وەرگێڕدرابوونە سەر زمانی ئینگلیزی.<ref name="circumference"/> هەروەها شیعرەکانی لە ئەنتۆلۆژیای «نوستن لە حەوشەدا: نووسەرانی هاوچەرخی کورد لە تاراوگە» (Sleeping in the Courtyard: Contemporary Kurdish Writers in Diaspora) کە لەلایەن چاپەمەنیی زانکۆی ئارکانساسەوە چاپ کراوە، شانبەشانی چەندین نووسەری ناسراوی کورد جێگەیان کراوەتەوە.<ref name="henarpress">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Kurdish Literary Database |ناونیشان=https://henarpress.org/database |وێبگە=henarpress.org |ڕێکەوت=٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref><ref name="jstor">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Sleeping in the Courtyard |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/jj.29214642 |وێبگە=jstor.org |ڕێکەوت=٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> لەگەڵ ئەوەشدا، لە چەندین چالاکیی ئەدەبیی و کولتووری لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەشدار بووە.<ref name="fairfax">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=People and Places - Week of June 30, 2023 |ناونیشان=https://www.fairfaxtimes.com/articles/people_and_places/people-and-places---week-of-june-30-2023/article_21ea7b20-16ac-11ee-9946-8346965f0b9e.html |وێبگە=fairfaxtimes.com |ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> لە سەرەتای مانگی تەممووزی ساڵی ٢٠١٣دا، ژاوێن شاڵی بەشداریی لە فێستیڤاڵی ئەدەبیی «کەڤاڵ» بۆ شیعر و چیرۆک کرد کە لە هۆڵی کتێبخانەی زەیتوون لە شاری [[هەولێر]] بەڕێوە چوو. لەم فێستیڤاڵەدا شاڵی توانی بە هاوبەشی لەگەڵ شاعیری کورد بەهار حوسەینی، پلەی یەکەم و خەڵاتی فێستیڤاڵەکە لە بەشی خوێندنەوەی شیعردا بەدەست بهێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=موفقیت شاعران و داستان‌نویسان کُردستان ایران در جشنواره‌ی ادبی اربیل/ گفت‌وگو+عکس |ناونیشان=https://kurdpa.net/fa/interview/2013-07-04-15857 |وێبگە=kurdpa.net |ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠١٣ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == شێوازی ئەدەبی == شیعرەکانی ژاوێن شاڵی زۆرجار بەدواداچوونن بۆ گومانکردن لە خود و دەوروبەر، هەروەها تێمای یاخیبوون، غوربەت و پەیوەندیی نێوان تاریکایی و ڕووناکاییان پێوە دیارە.<ref name="voa2019">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژیان لە فەرهەنگدا : ژاوێن شاڵی |ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/amp/4730869.html |وێبگە=dengiamerika.com |ڕێکەوت=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> بە بڕوای ئەو، شیعر دەبێت پرسیاری هاوچەرخانە لاى خوێنەر دروست بکات و ئەگەر زمان و خەیاڵ و مۆسیقا لە شیعر داببڕێندرێت، دەقەکە هیچ بەهایەکی نامێنێت.<ref name="voa2014">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژیان له‌ فه‌رهه‌نگدا: ژاوێن شاڵی |ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/amp/2534264.html |وێبگە=dengiamerika.com |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> لای شاڵی، پرۆسەی نووسین گەڕانێکی بەردەوامە بە دوای حەقیقەت و وەڵامدانەوەی پرسیارە گەورەکانی ژیاندا. نووسەر و شاعیر دڵشاد عومەر کاکی لەسەر شیعرەکانی ئاماژە بەوە دەکات کە ژاوێن شاڵی «ئەوینێکی جوان دەکات لە نێو شیعردا.»<ref name="voa2011"/> == بەرهەمەکان == * '''پایزی عومری من''' – کۆمەڵە شیعر (٢٠٠٨).<ref name="voa2011"/> * '''نە تۆ مایتەوە نە باران''' – کۆمەڵە شیعر، بڵاوکراوەی یەکێتیی نووسەرانی کورد لە هەولێر (٢٠١٣).<ref name="circumference"/> * '''مەزھەر خالقی - سروشت لە زایەڵەی میلۆدییەکدا''' – نامیلکە و توێژینەوەی ئەدەبی، بڵاوکراوەی بنکەی ڕووناکبیریی گەلاوێژ (٢٠١٢). == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|وێژەی کوردی|وێژە|شیعر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شاعیرە کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شاعیرانی کورد]] [[پۆل:ژنانی کورد]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی سلێمانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦]] [[پۆل:زیندووان]] f63p8sjv5a358a11ou25c6kkhx30qzb 0 286989 1669336 1508372 2026-09-17T13:33:26Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669336 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کەسایەتی | ناو = سەیوان بارزانی | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | وێنە = | قەبارەی وێنە = | جێگری_وێنە = | سەردێری وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٣ی شوباتی ١٩٧٢ | شوێنی لەدایکبوون = {{ئاڵای کوردستان}}[[ھەولێر]]، [[ھەرێمی کوردستان]] | ڕێکەوتی_ونبوون = | شوێنی_ونبوون = | ڕەوشی_ونبوون = | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | مۆنۆمێنتەکان = | نیشتەجێ = | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = [[دکتۆرا]] لە [[زانستی سیاسی|زانستە سیاسییەکان]] | پیشە = دیپلۆماتکار، ئەکادیمی | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | ناسراو_بە_ھۆی = | کارە_دیارەکان = | شێواز = | کاریگەر_بووە = | کاریگەری_بووە = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | تەلەڤیزیۆن = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] | بزاڤ = | بەرامبەرەکان = | ئایین = [[ئیسلام]] | سزای_تاوانباری = | ڕەوشی_تاوانباری = | ھاوسەر = | یار = | منداڵەکان = | دایک و باوک = | خزمەکان =[[سیروان بارزانی]] ([[برا]])، [[مەسعوود بارزانی]] ([[مام]]) | خەڵاتەکان = | واژوو = | جێگری_واژوو = | قەبارەی_واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان =}} '''سەیوان بارزانی''' (١٣ی شوباتی ١٩٧٢، [[ھەولێر]]). دیپلۆماتکار و ئەکادیمی [[کورد]]، و [[باڵیۆز]]ی پێشووی [[عێراق|کۆماری عێراق]] لە [[ئیتاڵیا]]، [[ماڵتا]] [[سان مارینۆ|و سان مارینۆ]]، [[ھۆڵەندا| ھۆڵەندا]]. برا بچووکی لیوا [[سیروان بارزانی|سیروان بارزانییە]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.diplomatmagazine.nl/2016/02/19/ambassador-of-iraq-presenting-credentials-to-opcw/|سەردێڕ=Ambassador of Iraq presenting credentials to OPCW - Diplomat magazine|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠١٦|ئیش=Diplomat magazine|زمان=en-US|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160809174053/http://www.diplomatmagazine.nl/2016/02/19/ambassador-of-iraq-presenting-credentials-to-opcw/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئابی ٢٠١٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین= |یەکەم= |ڕێکەوت= |ناونیشان=http://www.ikhnews.com/print.php?id=46769|سەردێڕ=سفير العراق في روما يقدم أوراق اعتماده كسفير غير مقيم لدى جمهورية سان مارينو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191208182309/http://www.ikhnews.com/print.php?id=46769 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان= |وێبگە=}}</ref> == بڕوانامەی ئەکادیمی == * بڕوانامەی زانکۆیی لە [[یاسا]] لە زانکۆی ئۆرلینز ([[فەڕەنسا]]) لە ساڵی ١٩٩٥. * ١٩٩٨: بڕوانامەی [[بەکالۆریۆس]] لە [[زانستی سیاسی|زانستە سیاسییەکان]]. * ١٩٩٩–٢٠٠١: بڕوانامەی بەکالۆریۆس لە زانستە سیاسییەکان - پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان و [[دیپلۆماسی]] لە [[زانکۆی پاریس]]ی یەکەم پانتێۆن-سۆربۆن. * ٢٠٠١–٢٠٠٢: بڕوانامەی [[ماستەر]] لە زانستە سیاسییەکان - دامەزراوە سیاسییەکان و سیاسەتی گشتی لە زانکۆی پاریسی یەکەم پانتێۆن-سۆربۆن. * ٢٠٠٦: دکتۆرا لە زانستە سیاسییەکان لە زانکۆی پاریسی یەکەم - سۆربۆن (بە پلەی شەرەف). == پیشە == * ڕێکخەری فەرمانگەی پەیوەندییە گشتییەکان - [[ھەولێر]]، ١٩٩٢. * نوێنەری [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] لە [[ئەورووپا]]، ١٩٩٧. * نوێنەری [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[فەڕەنسا]]، ١٩٩٨–٢٠٠٩. * باڵیۆزی وەزارەتی دەرەوە لە [[بەغدا]]، ٢٠٠٩. * باڵیۆزی مفەوەزی کۆماری عێراق لە [[ئیتاڵیا]]، ٢٠١٠–٢٠١٥. * باڵیۆزی نادانیشتووی مفەوەزی [[کۆماری عێراق]] لە [[ماڵتا]]، ٢٠١١. * باڵیۆزی نادانیشتووی مفەوەزی و دەسەڵاتی کۆماری عێراق لە [[سان مارینۆ]]، ٢٠١٢. * کۆمیساری گشتی عێراق بۆ پێشانگای میلانۆ، ساڵی ٢٠١٥. * نوێنەری ھەمیشەیی کۆماری عێراق لە ڕێکخراوی FAO - ڕێکخراوی خۆراک و کشتوکاڵی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] و دەزگاکانی تری نەتەوە یەکگرتووەکان لە [[ڕۆما]]، ٢٠١٤. * ئەندامی مەکتەبی دەستەی بەڕێوەبەری بەرنامەی خۆراکی جیھانیی، بە نوێنەرایەتی وڵاتانی ئەندامی لیستی بی، ٢٠١١. * باڵیۆزی مفەوەزی کۆماری عێراق لە [[شانشینی ھۆڵەندا]]، ٢٠١٦. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|عێراق|کوردستان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:زیندووان]] 7nunwijph0pmwk0i3wni23mm7ldkxui 0 287552 1669356 1508393 2026-09-17T13:36:46Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە) 1669356 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''شاجوانی عێراق''' پێشبڕکێیەکی ساڵانەی جوانکارییە بۆ کچان. لە ساڵی ١٩٤٧ەوە ساڵانە لە [[عێراق]] بەڕێوەدەچێت. لیژنەکە لەلایەن لیژنەیەک لە وەزارەتی ڕۆشنبیرییەوە سەرۆکایەتی و سەرپەرشتی دەکرێت. پێشبڕکێکە لە ساڵی ١٩٧٣ تا ٢٠١٤ ھەڵوەشایەوە بەھۆی ئەو شەڕ و ململانێ سیاسیانەی کە عێراق پێیدا تێپەڕی. پێشبڕکێی شاجوانی عێراق یەکێکە لەو پێشبڕکێیە نیشتمانییە کەمە جوانکاریانەی کە خەڵاتی زیاتر لە [[ملیۆن|یەک ملیۆن]] [[دۆلاری ئەمریکی]] پێشکەش بە براوەکانی دەکات. ھەروەھا خاوەن نازناوەکە بەشداری لە پێشبڕکێ نێونەتەوەیییەکانی وەک شاجوانی جیھان و شاجوانی گەردوون و شاجوانی زەوی دەکات. == براوەکان == {| class="sortable" border="5" cellpadding="3" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #FFFFFF; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%; text-align:center" |- bgcolor="#787878" align="center" colspan="10" | width="30" |<span style="color:#FFFFFF">'''ساڵ'''</span>|| width="250" |<span style="color:#FFFFFF">'''شاجوانی عێراق'''</span>|| width="250" |<span style="color:#FFFFFF">'''پارێزگا'''</span> |- !١٩٤٧ |[[ڕینیە دەنکور]] |[[بەغدا]] |- !١٩٦٢ |[[خەلوود ساڵح]] |[[بەغدا]] |- !١٩٦٣ |[[سەمیرە زەیدان]] |[[بەغدا]] |- !١٩٧١ |[[ناسک شاڵی]] |[[سلێمانی]] |- !١٩٧٢ |[[ویژدان بورھان|ویژدان بورھان سلێمان]] |[[بەغدا]] |- !٢٠٠٦ |[[سێلڤا شاھاگیان]] |[[بەغدا]] |- ![[شاجوانی عێراق ٢٠١٥|٢٠١٥]] |[[شەیما قاسم]] |[[کەرکووک]] |- ![[شاجوانی عێراق ٢٠١٧|٢٠١٧]] |[[سارا عەیدان]] |[[بەغدا]] |- ![[شاجوانی عێراق ٢٠٢١|٢٠٢١]] | [[ماریا فەرھاد]] | [[پارێزگای نەینەوا|نەینەوا]] |- |- ![[شاجوانی عێراق ٢٠٢٢|٢٠٢٢]] | [[بەلسەم حوسێن]] | [[بەغدا]] |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|عێراق|ژن}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{عێراق-کۆلکە}} 4xk4hrx4b4if4dvo8j46bj6o6w6k3gc 0 287604 1669549 1668580 2026-09-17T20:28:08Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669549 wikitext text/x-wiki {{Short description|تۆڕێکی میدیایی کوردی}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{Infobox company | name = ٩٦٤ میدیا | logo = 964logo.jpg | genre = هەواڵ و زانیاری |native_name = تۆڕی میدیاییی ٩٦٤ {{ھن}}(Tora Mîdyayîya 964) | foundation = {{Start date and age|2023|03|03}} | founder = [[هیوا عوسمان]] | location = [[هەولێر]], [[هەرێمی کوردستان]], [[عێراق]] | website = کوردی سۆرانی: {{URL|ku.964media.com/}}<br />عەرەبی: {{URL|964media.com/}}<br />ئینگلیزی: {{URL|en.964media.com/}} }} '''٩٦٤ میدیا''' ({{بە ئینگلیزی|964 Media}}) دیجیتاڵ میدیایەکی کوردی، عێراقییە، بە بیرو هزری کەسانی خاوەن ئەزموون و هێزو بازوو بزێویی گەنجانی بەهرەمەندو لێوەشاوە دامەزراوە، بۆ خۆ ژیاندن پشت دەبەستێت بە وەبەرهێنە نیشتمانییەکان، بەڵام بەو مەرجی هیچ کۆت و بەندێک بەسەر کارو پەیامەکەیان بەسەردا نەسەپێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=MENAFN |سەردێڕ=964 Media: The New Digital Platform Aiming to Tell Iraq's Unheard Stories |ناونیشان=https://menafn.com/1109861049/964-Media-The-New-Digital-Platform-Aiming-to-Tell-Iraqs-Unheard-Stories |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=menafn.com |زمان=en}}</ref> هەواڵە ناوەخۆییەکانی هەرێمی کوردستان و عێراق دەگوازێتەوە و لە پاڵ ئەمەشدا چاوی لەسەر دۆسێ گەرموگوڕەکانی کوردستان و عێراق و دەرودراوسێ و جیهانە، وەک رووبەڕووبوونەوەی ساختە هەواڵ و گۆڕانکارییەکانی کەشوهەواو ئاڵنگارییەکانی بازاڕ. == مێژوو == ٩٦٤ میدیا لە ٣ی ئازاری ٢٠٢٣, لەلایەن ڕۆژنامەوان و شرۆڤەکاری میدیایی، [[هیوا عوسمان]]، دامەزرا. دەزگاکە بەو ئامانجە دامەزراوە کە هەواڵی کوچەو کۆڵان بگوازێتەوە و هیچ کۆت و بەندێک لەسەر کارو پەیامەکەیان نەبێت. ناوی "٩٦٤" ئاماژەیە بۆ [[کۆدی تەلەفۆنی+٩٦٤|+964]]، کە کۆدی تەلەفۆنی وڵاتی عێراقە، و ڕەنگدانەوەی گرنگیدانیەتی بە تەواوی وڵات.<ref>https://ku.964media.com/about/</ref> == پلاتفۆرم و ناوەڕۆک == ٩٦٤ میدیا لە ڕێگەی چەندین پلاتفۆرمی دیجیتاڵییەوە کار دەکات بۆ گەیشتن بە بینەرانی. کەناڵە سەرەکییەکانی دابەشکردنی بریتین لە ماڵپەڕە سێ زمانە سەرەکییەکەی و ئەپڵیکەیشنە تایبەتەکانی مۆبایل بۆ هەردوو سیستەمی [[ئای ئۆ ئێس]] و [[ئەندرۆید]]. هەروەها دەزگاکە چالاکی لەسەر تۆڕە کۆمەڵایەتییە سەرەکییەکان هەیە، لەوانە فەیسبووک، ئینستاگرام، ئێکس (تویتەری پێشوو)، و تیکتۆک، بۆ بڵاوکردنەوەی ناوەڕۆک و کارلێککردن لەگەڵ بەکارهێنەران.<ref>https://ku.964media.com/about/</ref> جگە لە هەواڵی ڕۆژانە، 964 میدیا ڕاپۆرتی شیکاریی قووڵ، چیرۆکی مرۆیی، دۆکیومێنتاریی ڤیدیۆیی، و پێشانگای وێنە بەرهەم دەهێنێت. هەروەها پلاتفۆرمەکە ناوەڕۆکی دەنگیش پەرە پێدەدات، لەوانە پۆدکاست، وەک بەشێک لە ستراتیژییەکەی بۆ ڕووماڵکردنی بابەتە هەمەجۆرەکان و سەرنجڕاکێشانی بینەری جیاواز.<ref>https://www.einpresswire.com/article/677670688/964media-bridging-divides-and-unveiling-hidden-stories-from-iraq</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://ku.964media.com/ ماڵپەڕی فەرمی] '''ئەپڵیکەیشنی مۆبایل''' * [https://apps.apple.com/iq/app/964/id6471904256 ٩٦٤ لە ئاپ ستۆر (بۆ ئای ئۆ ئێس)] * [https://play.google.com/store/apps/details?id=com.mediaZan.master964Application ٩٦٤ لە گووگڵ پلەی (بۆ ئەندرۆید)] [[پۆل:کۆمپانیاکانی میدیای بەکۆمەڵ لە عێراق]] [[پۆل:ڕاگەیێنەرەکانی باشووری کوردستان]] 9jhv24ojc2thppr6ptcb5h9b8x82eh1 0 287639 1669821 1660746 2026-09-18T07:38:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1669821 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی کەسایەتی |ناو = شانۆ بەکر فەرەج |وێنە = Shano Bakir Faraj.jpg |قەبارەی وێنە = |شرۆڤەی وێنە = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٩٤ |شوێنی لەدایکبوون = [[سلێمانی]]، [[عێراق]] |پیشە = [[پێشکەشکار]]، [[مۆسیقاژەن]] |ساڵانی چالاکی = |ھاوسەر = چیا (پێشوو)<br>ھاوکار یاسین (ئێستا) |باوک = [[بەکر فەرەج]] |دایک = }} '''شانۆ بەکر فەرەج''' (لەدایکبووی ١٩٩٤ لە [[سلێمانی]]) پێشکەشکار و مۆسیقاژەنێکی کوردە. ئەو کچی ھونەرمەندی وێنەگر [[بەکر فەرەج|بەکر فەرەجە]] و دەرچووی بەشی '''مۆسیقا'''ی پەیمانگای ھونەرە جوانەکانی سلێمانییە.<ref name="spee107956">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=وێنە.. شانۆ بەکر فەرەج لە نوێترین دەرکەوتنیدا بینەرەکانی سەرسام دەکات |ناونیشان=https://www.speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=107956&Jor=25 |وێبگە=speemedia.com |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref><ref name="didarihunari">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=0hWqGaI1g88 |سەردێڕ=دیداری هونەری لەگەڵ هونەرمەند بەکر فەرەج |وێبگە=AVA Entertainment on YouTube |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٥ |وتەگێڕانەوە=0:11 منیش بەشی مۆسیقام تەواو کردووە... 1:44 لە خۆشەویستیم بۆ بەشی شانۆ، ناوم نای شانۆ.}}</ref> باوکی، بەکر فەرەج، لە ھەمان پەیمانگا دەرچووی بەشی '''شانۆ''' بووە.<ref name="didarihunari" /> شانۆ بە کاری ڕاگەیاندن و ژەنینی ئامێری [[عوود]] ناسراوە.<ref name="spee84119">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=وێنە.. شانۆ بەکر فەرەج لەگەڵ خۆشەویستەکەی دەردەکەوێت |ناونیشان=https://speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=84119&Jor=25 |وێبگە=speemedia.com |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> == ژیانی پیشەیی == === کاری مۆسیقا === شانۆ وەک ژەنیاری ئامێری عوود، ئەندامی گرووپی مۆسیقای '''سوننەتیی''' "لوڕ" بووە.<ref name="wishe43529">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=شانۆ ڕێزى كێ ناگرێت؟ |ناونیشان=https://wishe.net/dreja.aspx?Jmare=43529&Jor=1 |وێبگە=wishe.net |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> بەڵام دواتر بەھۆی تێکەڵبوونی لە کاری ڕاگەیاندن و پێشکەشکاری، وازی لە کاری مۆسیقا و ژەنین ھێنا.<ref name="wishe36994">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=شانۆ ده‌گه‌یه‌نرێته‌ نه‌خۆشخانه‌ |ناونیشان=http://www.wishe.net/dreja.aspx?Jmare=36994&Jor=7 |وێبگە=wishe.net |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref><ref name="westga18701">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ڤیدیۆ: شانۆ پڕبه‌ دڵ ئاره‌زوو ده‌كات ئه‌م نه‌شته‌رگه‌ریه‌ جوانكاریه‌ بكات |ناونیشان=https://www.westganews.net/style/dreja.aspx?=hewal&jmara=18701&Jor=1 |وێبگە=westganews.net |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === کاری ڕاگەیاندن === شانۆ بۆ یەکەم جار وەک پێشکەشکار لە کەناڵی [[ئێن ئاڕ تی ٢]] دەرکەوت. لە سەرەتادا پێشکەشکاری بەرنامەی "خوانێک" بوو.<ref name="wishe43529" /> دواتر و دوای دەستلەکارکێشانەوەی [[شارا ئیبراھیم]]، شانۆ بووە پێشکەشکاری پڕۆگرامی "ئێوارەی NRT2".<ref name="wishe36994" /> ئەم کارەی ڕووبەڕووی ڕەخنەیەک کردەوە کە گوایە نەیتوانیوە وەک شارا ڕۆڵێکی باش بگێڕێت.<ref name="wishe43529" /> دوای وازھێنانی لە کەناڵی ئێن ئاڕ تی ٢،<ref name="westga18701" /> پەیوەندی بە "ئاڤا میدیا" کرد. لەوێ بەرنامەی "ئاڤا کافێ"ی پێشکەش دەکرد.<ref name="spee107320">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=وێنە.. شانۆ بەکر فەرەج بەبڵاوکردنەوەی وێنە نوێکانی بینەرەکانی تووشی شۆک کرد |ناونیشان=https://speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=107320&Jor=25 |وێبگە=speemedia.com |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> ھەروەھا بەرنامەی "دیداری ھونەری" پێشکەش کردووە، کە لە یەکەم ئەڵقەی وەرزی نوێی بەرنامەکەیدا میوانداریی بەکر فەرەجی باوکی کرد.<ref name="ava13778">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دیداری هونەری؛ شانۆ میوانداری بەکر فەرەجی باوکی دەکات - AVA News |ناونیشان=https://www.ava.news/news/13778 |وێبگە=ava.news |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> == ژیانی تایبەتی == بەکر فەرەجی باوکی، لەبەر خۆشەویستیی زۆری بۆ بەشی شانۆ کە لێی دەرچووبوو، ناوی کچەکەی ناوە "شانۆ".<ref name="didarihunari" /> === ھاوسەرگیریی یەکەم === شانۆ ھاوسەرگیری لەگەڵ کەسێک بە ناوی "چیا" کردبوو. دوای ماوەیەک، کێشە لە نێوانیاندا دروست بوو و کێشەکە گەیشتە دادگا.<ref name="wishe38280">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ده‌نگۆى جیابوونه‌وه‌ى شانۆ له‌ هاوسه‌ره‌كه‌ى بڵاو ده‌بێته‌وه‌ |ناونیشان=https://wishe.net/dreja.aspx?Jmare=38280&Jor=8 |وێبگە=wishe.net |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> لەو ماوەیەدا وێنەیەکی شانۆ لە نەخۆشخانە بڵاوبووەوە کە کانۆلای پێوەبوو؛ ھەندێک سەرچاوە ئاماژەیان بەوە کرد کە بەھۆی کێشە و دەمەقاڵێ لەگەڵ ھاوسەرەکەی گەیەنراوەتە نەخۆشخانە.<ref name="wishe38280" /> دواجار شانۆ و چیای ھاوسەری جیا بوونەوە و شانۆ ھەموو وێنە ھاوبەشەکانیانی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان سڕییەوە.<ref name="wishe38280" /> === ھاوسەرگیریی دووەم === دوای جیابوونەوەی لە ھاوسەری یەکەمی، شانۆ لە ساڵی ٢٠١٩ "سەرلەنوێ" ھاوسەرگیریی کردەوە.<ref name="spee84119" /> ھاوسەری دووەمی ناوی (ھاوکار یاسین)ە، کە پەیامنێری کەناڵی [[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداوە]].<ref name="spee75413">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=شانۆ بەکر دەهۆڵ لێدەدات |ناونیشان=https://www.speemedia.com/dreja.aspx?Jmare=75413&Jor=25 |وێبگە=speemedia.com |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref><ref name="spee76280">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=شانۆ بەشێوەیەکی جیاواز دەردەکەوێت لە یادی لەدایک بوونی هاوسەرەکەیدا |ناونیشان=https://www.speemedia.com/dreja.aspx?Jmare=76280&Jor=25 |وێبگە=speemedia.com |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> ئاھەنگی ھاوسەرگیرییەکەیان لە ھۆتێل ڕامادا لە شاری سلێمانی بەڕێوەچوو.<ref name="westga71336">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=له‌ ئاهه‌نگی‌ هاوسه‌رگیرییه‌كه‌یدا ده‌هۆڵ‌ ده‌كوتێت |ناونیشان=https://westganews.net/dreja.aspx?=hewal&jmara=71336&Jor=4 |وێبگە=westganews.net |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> شانۆ ڕایگەیاندووە کە ھەردوو ھاوسەرگیرییەکەی بە خۆشەویستی بووە.<ref name="spee75413" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|ھونەرەکان|شانۆ|تەلەڤیزیۆن|کوردستان|عێراق}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:خەڵکی سلێمانی]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٤]] hhlm3od1it8ihbuwr7q9ab7kn3v1ej8 0 288529 1669742 1597228 2026-09-18T04:36:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە) 1669742 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}}'''شامیل سەلمانۆڤیچ باساییڤ''' ({{Langx|ce|Салман ВоӀ Шамиль; Salman Voj Şamil}} ; {{Langx|ru|Шамиль Салманович Басаев}} ; ١٤ی کانوونی دووەمی ١٩٦٥ – ١٠ی تەممووزی ٢٠٠٦)، کە بە ''[[کونیە]]ی'' '''ئەبوو ئیدریس''' ناسراوە، سەرکردەیەکی جیھادی چیچان بووە کە وەک فەرماندەیەکی باڵای سەربازی لە [[کۆماری چیچانی ئیچکیریا|کۆماری چیچانی جیابووەوەی ئیچکیریا]] کاری کردووە. پلەی [[سەرتیپ (پلەی سەربازی)|عەمیدی]] لە ھێزە چەکدارەکانی ئیچکێریا ھەبووە و دوای مردنی بە جەنەڕاڵ ناسێندرا. وەک فەرماندەیەکی سەربازی لە ھێزە چەکدارە جوداخوازەکانی چیچان، یەکێک لە شەڕە دیارەکانی کۆنترۆڵکردنەوەی گرۆزنی بوو لە ساڵی ١٩٩٦دا کە بە شێوەیەکی شەخسی پلانی دانابوو و لەگەڵ [[ئەسلان مەسخادۆڤ]] فەرماندەیی ھێرشەکەیان کردکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی تەممووزی ٢٠٠٦|ناونیشان=https://www.pbs.org/newshour/world/europe-july-dec06-chechnya_07-10|سەردێڕ=Chechen Rebel Leader Basayev Killed in Blast |وێبگە=pbs.org}}</ref><ref name="bbc-obituary">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی تەممووزی ٢٠٠٦|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4727935.stm|سەردێڕ=Obituary: Shamil Basayev |وێبگە=BBC News}}</ref> باساییڤ وەک فەرماندەیەکی مەیدانی لە [[باشووری قەوقاز|ترانسکۆقاز]] دەستی پێکرد، ساڵانێک سەرکردایەتی ھەڵمەتەکانی موجاھیدانی کرد دژی [[ھێزە چەکدارەکانی ڕووسیا|ھێزەکانی ڕووسیا]]، ھەروەھا دەستیکرد بە بارمتەگرتنی بەکۆمەڵی ھاووڵاتیانی مەدەنی، ئامانجەکەی کشانەوەی سەربازانی ڕووسیا بوو لە [[چیچان]].<ref name="g">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Shamil Basayev -Chechen politician seeking independence through terrorism|دوایین=Jonathan Steele|ئیش=Obituary|ناونیشان=https://www.theguardian.com/chechnya/Story/0,,1817558,00.html|ڕێکەوت=١١ی تەممووزی ٢٠٠٦|وتەگێڕانەوە="one-time guerrilla commander who turned into a mastermind of spectacular and brutal terrorist actions … served for several months as prime minister"|شوێن=London}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٧ تا ١٩٩٨، ھەروەھا وەک جێگری سەرۆکوەزیرانی دەوڵەتی جیابووەوە لە حکوومەتی [[ئەسلان مەسخادۆڤ|ئەسلان مەسخادۆڤدا]] کاری کردووە. لە ساڵی ٢٠٠٣ەوە باساییڤ ''[[شەڕناو]]'' و نازناوی «''[[ئەمیر]]'' عەبدوڵڵا شامیل ئەبوو ئیدریس»ی بەکارھێنا. لەگەڵ زیادبوونی ناوبانگی باساییڤ، لەنێو ھاوتەمەنەکانیدا دەبێتە جێگەی ڕێز و لە کۆتاییدا بوو بە بەرزترین پلەی فەرماندەی سەربازی چیچان و بە سەرکردەی بێ مشتومڕی یاخیبوونی چیچان دادەنرا و ھەروەھا بە گشتی سەرکردەی باڵای ھەموو کوتلە یاخیبووەکانی دیکەی چیچان بوو. فەرمانی بە ھەڵکوتانە سەر نەخۆشخانەی بوودیۆنۆڤسک دا لە ساڵی ١٩٩٥، و گەمارۆدانی قوتابخانەی بێسلان لە ساڵی ٢٠٠٤،<ref name="abcbeslan">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.abc.net.au/news/newsitems/200409/s1201684.htm|سەردێڕ=Chechen warlord behind Russian school siege|بڵاوکەرەوە=ABC News|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20040919040430/http://www.abc.net.au/news/newsitems/200409/s1201684.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٠٤}}</ref> و بەرپرسیار بوو لە چەندین ھێرش بۆ سەر ھێزە ئەمنییەکان لە چیچان و دەوروبەری.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٥|ناونیشان=http://www.kavkaz.org.uk/eng/content/2005/09/16/4074.shtml|سەردێڕ=KavKaz News – Noul tau site de stiri |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140101173754/http://www.kavkaz.org.uk/eng/content/2005/09/16/4074.shtml |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٥|ناونیشان=http://www.rferl.org/featuresarticle/2005/7/C7FD0FF2-647F-42EA-827B-42812C1E8A0A.html|سەردێڕ=Russia: RFE/RL Interviews Chechen Field Commander Umarov|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080617083830/http://www.rferl.org/featuresarticle/2005/7/C7FD0FF2-647F-42EA-827B-42812C1E8A0A.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەروەھا داڕێژەری قەیرانی بارمتەگرتنی شانۆی مۆسکۆ لە ساڵی ٢٠٠٢ و بۆردومانکردنی فڕۆکەکانی ڕووسیا لە ساڵی ٢٠٠٤. کەناڵی ئەی بی سی نیووز بە «یەکێک لە تیرۆریستە داواکراوەکانی جیھان» وەسفی کردووە.<ref name="most_wanted">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٥|ناونیشان=https://abcnews.go.com/Nightline/story?id=989549&page=1|سەردێڕ=Chechen Guerilla Leader Calls Russians 'Terrorists' |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠١٠}}</ref> سەرەڕای ناوبانگەکەی، ڕۆژنامەنووس تۆم دی وال بە «کەسێکی خۆبەکەمزان» وەسفی کردووە، کە «بەرزی مامناوەندە، سمێڵێکی پڕ و پێشەوەی بەرزە کە شایەنی ڕۆشنبیرێکی مۆسکۆیە و دەنگێکی بێدەنگی ھەیە». باساییڤ لە مانگی تەممووزی ٢٠٠٦ لە کاتی گرێبەستی چەکدا بەھۆی تەقینەوەی بارھەڵگرێکەوە گیانی لەدەستداوە، بەڵگەی پزیشکی دادوەری ئەوە دەردەخەن کە مردنی ئەو کاتە بووە کە مینێکی چێندراو کە پشکنینی بۆ دەکرد تەقیوەتەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Shamil Basaev}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ئیسلام|شەڕ|سیاسەت|ڕووسیا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٦]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٥]] 6tg83hmil5e9lm5jihz3zwj8o9y5v51 0 288927 1669536 1668621 2026-09-17T20:23:48Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669536 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''سەرچاوەکانی ئاو''' [[سەرچاوەی سروشتی]]ی [[ئاو|ئاون]] کە توانای ئەوەیان ھەیە بۆ مرۆڤ بەسوود بن، بۆ نموونە وەک سەرچاوەیەکی [[دابینکردنی ئاو|دابینکردنی ئاوی خواردنەوە]] یان ئاوی [[ئاودێری]]. ئەم سەرچاوانە دەکرێت یان ئاوی شیرین بن لە سەرچاوە سروشتییەکانەوە، یان ئاوی بەرھەمھێنراوی دەستکرد بن لە سەرچاوەکانی ترەوە، وەک ئاوی پاککراوە ([[ئاوی پیس]])یان ئاوی [[سازگارکردن|سوێری لابراو]] ([[ئاوی دەریا]]). ٩٧٪ی ئاوی سەر زەوی ئاوی سوێرە و تەنھا سێ لەسەد ئاوی شیرینە؛ کەمێک زیاتر لە دوو لەسەر سێی ئەمەش لە [[سەھۆڵبەند|سەھۆڵبەندەکان]] و کڵاوە سەھۆڵییە [[کەشوھەوای جەمسەری|جەمسەرییەکاندا]] بەستوویەتی.<ref name="USGS dist">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://ga.water.usgs.gov/edu/waterdistribution.html|سەردێڕ=Water distribution: Where is water on, above, and in the Earth? |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠٠٩}}</ref> [[ئاوی شیرین]]ی نەبەستووی ماوەتەوە بە شێوەیەکی سەرەکی وەک ئاوی ژێرزەوی دەدۆزرێتەوە، و تەنھا بەشێکی بچووکی لەسەر زەوی یان لە ھەوادا بوونی ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.greenfacts.org/en/water-resources/index.htm#2|سەردێڕ=Water Resources |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨}}</ref> سەرچاوە سروشتییەکانی [[ئاوی شیرین]] بریتین لە [[سەھۆڵ|ئاوی بەستوو]]، [[ئاوی ژێرزەوی]]، ئاوی سەرزەوی، و ڕۆیشتنی ژێر ڕووبار. خەڵک سەرچاوەکانی ئاو بۆ چالاکییە [[وەرزێری|کشتوکاڵی]]، ماڵیی، و پیشەسازییەکان بەکاردەھێنن. سەرچاوەکانی ئاو لەژێر ھەڕەشەی چەندین کێشەدان. [[کێشەی کەمئاوی|کەمئاوی]]، [[پیسبوونی ئاو]]، ململانێی ئاو و [[گۆڕانی ئاووھەوا|گۆڕانی کەشوھەوا]] ھەن. ئاوی شیرین لە بنەڕەتدا سەرچاوەیەکی نوێبووەوەیە؛ بەڵام، دابینکردنی [[ئاوی ژێرزەوی]]ی جیھان بە شێوەیەکی بەردەوام لە کەمبوونەوەدایە. کەمبوونەوەی ئاوی ژێرزەوی (یان زیادەڕۆیی لە ڕاکێشان) بۆ نموونە لە ئاسیا، ئەمریکای باشوور و ئەمریکای باکوور ڕوودەدات. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|جوگرافیا|وزە|ئاو}} {{پۆلی کۆمنز|Water resources}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:دابینکەری ئاو]] [[پۆل:بەڕێوەبردنی ئاو]] [[پۆل:ئاو و ژینگە]] [[پۆل:ئاوناسی]] [[پۆل:ژینگەناسیی ئاوی]] 36vh7pkrhldkyu3sj3nv310vokx6ld6 0 291188 1669346 1546894 2026-09-17T13:35:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1669346 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی دەسەڵاتدار|name=شا قوولی خانی زەنگەنە{{ھن}}{{قت|شاھ‌قلی‌خان زنگنه}}|successor1=[[فەتحعەلی خان داغستانی]]|monarch1=[[سوڵتان حسەینی یەکەمی سەفەوی]] (١٦٩٤–١٧٢٢)|title=|children=|death_place=ئێرانی سەفەوی|death_date=١٧١٦|birth_place=[[سەفەوییەکان|ئێرانی سەفەوی]]|birth_date=سەدەی ١٧ھەم|office1=[[پێڕستی وەزیرە گەورەکانی سەفەوی|وەزیری گەورەی سەفەوی]]|alt=|caption=پۆڕتڕەیتی شا قوولی خانی زەنگەنە کە لەلایەن [[محەممەد زەمەن]] کێشراوە لە نزیکەی ١٦٩٤ بۆ ١٦٩٥.|image=ShahQuliKhanZangana.jpg|office2=[[پێڕستی قوورچی باشییەکان|سەرکردەی پاسەوانە شاھانەکان]]|monarch2=|blank1=دین|data1=[[ئیسلام]]|preceded1=[[محەممەد موعمن خان شەملوو]]|preceded2=[[ساروو خان سەھەندلوو]]|successor2=نەزانراو}} '''شا قوولی خان زەنگەنە''' ({{Langx|fa|{{قت|شاه‌قلی‌خان زنگنه}}}}، لە ساڵی ١٧١٦ کۆچی دواییی کردووە)، ئاغایەکی [[کورد]] بووە، کە لە ساڵی ١٧٠٧ تا ١٧١٦ وەک ''[[وەزیر]]ی'' پادشای [[سەفەوییەکان|سەفەوی]] (''[[شا]]'') [[سوڵتان حسەینی یەکەم سەفەوی|سوڵتان حوسێنی یەکەمی سەفەوی]] (١٦٩٤–١٧٢٢) کاری کردووە. == خێزان == شا قوولی خان کوڕی سێیەمی [[شێخ عەلی خان زەنگەنە]] بوو کە لە ساڵی ١٦٦٩ تا ١٦٨٩ ''وەزیر'' بووە، کوڕەکانی دیکەی بریتی بوون لە: [[Hossein Ali Khan Zanganeh|حوسێن عەلی خان زەنگەنە]]، [[Suleiman Khan Zanganeh|سلێمان خان زەنگەنە]]، [[Ismail Beg Zanganeh|ئیسماعیل بەگ زەنگەنە]]، [[Abbas Beg Zanganeh|عەباس بەگی زەنگەنە]]، و [[Abbas Qoli Beg Zanganeh|عەباس قوولی بەگ زەنگەنە]].{{Sfn|Matthee|2011}} ئەو بنەماڵەیە سەر بە ھۆزی [[زەنگنە|زەنگەنە]] بوون، کە ھۆزێکی کوردیی [[سوننە|سووننە]] و خەڵکی [[پارێزگای کرماشان]] بوون.{{Sfn|Newman|2008}}{{Sfn|Matthee|2011}} == ژیاننامە == شا قوولی بۆ یەکەمجار لە ساڵانی ١٦٨٠دا باسی لێوە کراوە، کە وەک پارێزگاری پارێزگای کرماشان دەستنیشان کراوە.{{Sfn|Matthee|2011}} لە ساڵی ١٦٨٩ باوکی بەھۆی نەخۆشییەوە کۆچی دواییی کرد. دوای ساڵێک، ئەرستۆکراتێکی بەھێز و پلە باڵای عەشیرەتی سەھەندلووی [[تورکمان (زاراوەی نەتەوەیی)|تورکمان]] بە ناوی [[ساروو خان سەھەندلوو]]، ٤٠ ئەندامی ھۆزی [[زەنگنە|زەنگەنەی]] [[کورد]]ی کوشت، ئەمەش وای کرد شا قوولی ناڕەزایەتی بەرامبەر شا [[شا سولەیمانی یەکەم|سلێمانی یەکەم]] دەرببڕێت و ڕای گەیاند کە ساروو خان بەم کارە ناوی باوکە کۆچکردووەکەی ڕیسوا کردووە. سلێمان لە ساروو خان خۆش بوو، بەھۆی ئەو پەیوەندییە باشەی کە ھەیانبوو؛ بەڵام بەم زووانە ئەمە کۆتاییی پێدەھات: لە ساڵی ١٦٩١دا، سلێمان ساروو خان سەھەندلووی سەربڕی بەھۆی ئەوەی پەیوەندیی خۆشەویستیی لەگەڵ مریەم بەگوومی پووری سلێمان ھەبوو. پاشان شا شا قوولیی وەک سەرۆکی پاسەوانی شاھانە (''[[پێڕستی قوورچی باشییەکان|قوورچی باشی]]'') دەستنیشان کرد، بەم شێوەیەش شوێنی ساروو خانی گرتەوە.{{Sfn|Matthee|2011}} دوای ئەوەی بۆ پۆستی پلە باڵاکان دامەزرا، ڕکابەرییەک لەگەڵ ''وەزیر'' محەممەد تاھیر وەحید قەزوینی کە بەم پێشتر دەستنیشانکرابوو، بەدوای خۆیدا ھێنا.{{Sfn|Matthee|2011}} لە ساڵی ١٦٩٤دا سلێمان کۆچی دواییی کرد و [[سوڵتان حسەینی یەکەم سەفەوی|سوڵتان حوسێنی یەکەمی]] کوڕەکەی شوێنی گرتەوە، کە دواتر لە ساڵی ١٦٩٩، ئەندامێکی [[تورکمان (زاراوەی نەتەوەیی)|تورکمانی]] لە ھۆزی شەملوو بە ناوی محەممەد موعمن خانی شەملوو، وەک ''وەزیری'' نوێ دەستنیشان کرد. لە ساڵی ١٧٠٧دا شا قوولی خان کرا بە ''وەزیری'' نوێی ئیمپراتۆریەت. شا قوولی خان لە ساڵی ١٧١٦ کۆچی دواییی کرد، و زاوای [[فەتحعەلی خان داغستانی]] شوێنی گرتەوە.{{Sfn|Newman|2008}} شا قوولی کوڕێکی ھەبوو، ناوی شێخ عەلی خان بوو، کە ھەرچەندە نەگەیشتە ھەمان بەرزیی دەسەڵاتی باوک و باپیرەی، بەڵام ھێشتا لە سەردەمی سەفەوییەکان لە پۆستە باڵاکاندا خزمەتی دەکرد.{{Sfn|Matthee|2011}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Newman|یەکەم=Andrew J.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=KPgBAwAAQBAJ&q=false|سەردێڕ=Safavid Iran: Rebirth of a Persian Empire|بڵاوکەرەوە=I.B.Tauris|ساڵ=٢٠٠٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥٧٧١-٦٦١-٣|پەڕەکان=١–٢٨١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Matthee|یەکەم=Rudi|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=fFaw4od7nfUC|سەردێڕ=Persia in Crisis: Safavid Decline and the Fall of Isfahan|بڵاوکەرەوە=I.B.Tauris|ساڵ=٢٠١١|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥٧٧٣-١٨١-٤|پەڕەکان=١–٣٧١}} * {{cite encyclopedia|last=Lambton|first=A.K.S.|article=Kirmānshāh|encyclopedia=The Encyclopaedia of Islam|publisher=BRILL|year=1954|isbn=9789004060562|pages=167–171|url=https://books.google.com/books?id=xJY3AAAAIAAJ&q=167}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Matthee|یەکەم=Rudi|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=5U0yECMV--wC&q=false|سەردێڕ=The Politics of Trade in Safavid Iran: Silk for Silver, 1600-1730|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ساڵ=١٩٩٩|ژپنک=٠-٥٢١-٦٤١٣١-٤|پەڕەکان=١–٢٩٠}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Yamaguchi |یەکەم=Akihiko |ڕێکەوت=٢٠٢٣ |سەردێڕ=Mediating between the Royal Court and the Periphery: The Zangana Family’s Brokerage in Safavid Iran (1501–1722) |journal=Iran: Journal of the British Institute of Persian Studies |doi=10.1080/05786967.2023.2170814}} {{S-start}} {{S-bef|before=[[ساروو خان سەھەندلوو]]}} {{S-ttl|title=سەرکردەی پاسەوانە شاھانەکان{{ھن}}([[پێڕستی قوورچی باشییەکان|قوورچی باشی]])|years=١٦٩١–١٦٩٩}} {{S-vac|نەزانراو}} {{S-bef|before=[[محەممەد موعمن خان شەملوو]]}} {{S-ttl|title=[[پێڕستی وەزیرە گەورەکانی سەفەوی|وەزیری گەورە]]ی [[سەفەوییەکان]]|years=١٧٠٧–١٧١٦}} {{S-aft|after=[[فەتحعەلی خان داغستانی]]}} {{S-end}}{{شریتی دەروازە|ژیاننامە|مێژوو|کوردستان|ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Shahqoli Khan Zanganeh}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگارە سەفەوییەکان]] [[پۆل:زەنگەنە]] [[پۆل:قوورچی باشییەکان]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:کوردی ئێران]] [[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ١٧یەم]] [[پۆل:مردووانی ١٧١٦]] [[پۆل:مێژووی پارێزگای کرماشان]] [[پۆل:وەزیرەکانی حکوومەتی سەفەوی]] mtniqmpjzvdgueebmsl5oh0k3rztmjd 0 291692 1669694 1651209 2026-09-18T01:35:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1669694 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شاریا | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 36.81148| 42.99984}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی شاریا''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.81148| 42.99984 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئامێدی]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی بامەڕنێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٥٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) و [[زمانی سوریانی|سریانی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئێزیدی (دین)|ئێزیدی]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شاریا''' (''{{lang-ar| شاریا}})، ({{lang-en|Sharya }}) یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی فەیدیێ]]، [[قەزای سێمێل]]، [[پارێزگای دھۆک]]، [[باشووری کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە ڕۆژاوای شارۆچکەی [[فەیدیێ]] بە دووری (١٢)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> شارۆچکەکە دەکەوێتە ناوچەی سنووردارکردنی نێوان عێراق و کوردستانی عێراق، کە لە ساڵی ١٩٩١/١٩٩٢ەوە بوونی ھەیە و دەکەوێتە ناو خاکی ئیدارەی کوردەوە. شاریا گوندێکی(کۆمەڵگە) بەناو نمونەیی [[ئێزیدییەکان]] بووە و لە ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا دروستکراوە. گوندەکانی تری ئێزیدی بێ دانیشتوو کران بۆ ئەوەی بوار بۆ نیشتەجێبوونی ئێزیدییەکان بکەنەوە.<ref>Irene Dulz: Die Yeziden im Irak: zwischen "Modelldorf" und Flucht. LIT Verlag Münster, 2001,</ref> == دانیشتوان == دانیشتوانی شاری شاریا بە شێوەیەکی سەرەکی لە ئێزیدییەکان پێکدێن. لە ساڵی ١٩٩٩ەوە تێبینی ئەوە کراوە کە دانیشتوانی ئێزیدی ئاوارە دەبن و دانیشتوانی [[عەرەب]] لەوێ نیشتەجێ دەکرێن. == مێژوو == لە شاری شاریا دوای کۆچی بەکۆمەڵی [[ئێزیدییەکان]] لە [[قەزای شنگال]] لە ساڵی ٢٠١٤ کەمپێکی پەنابەران بۆ ئێزیدییەکان دروستکرا. کەمپی پەنابەران لە خێوەت پێکھاتووە کە بەشێکیان لەلایەن [[کۆمیساریای باڵای نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەنابەران]]ەوە دابینکراون. زۆرێک لە ئێزیدییەکان پەنایان بۆ ئەم ئۆردوگایە بردووە، کە تا ئێستاش لەوێ دەژین.<ref>Raya Jalabi: Yazidi sisters reunited after three years in Islamic State captivity. In: U.S.</ref><ref>https://www.sueddeutsche.de/politik/sindschar-im-nordirak-jesidinnen-im-kampf-gegen-den-is-1.2730060</ref> لە ئێستادا زیاتر لە ٣١ ھەزار ئاوارەی ئێزیدی [[شەنگال]] لە شاریا نیشتەجێن.<ref>https://magazin.zenith.me/de/archiv/fl%C3%BCchtlinge-im-nordirak</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] aa6lxyo5dlfbelnj8kww6m26paysp9w 0 291987 1669349 1651229 2026-09-17T13:35:36Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1669349 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شائۆمەر | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| شاعمر}}<br>{{lang-en| Shaomer }} ''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Arbil Districs.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ھەولێر|ھەولێر]]، [[قەزای عەنکاوە|عەنکاوە]]، [[قەزای بەحرکە|بەحرکە]]، [[قەزای خەبات|خەبات]]، [[قەزای قوشتەپە|قوشتەپە]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان). | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe|zoom=12|coord= {{Coord|36.24829| 44.17251}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی شائۆمەر''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.24829| 44.17251 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای بنەسڵاوە|بنەسڵاوە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی کەسنەزان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٩٢٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = - کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شائۆمەر''' یەکێکە لە کوندەکانی [[ناحیەی کەسنەزان]] لە [[قەزای بنەسڵاوە]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای بنەسڵاوە}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] 5s6ggmfmpdosnt0tc1cnskdz9cmu997 0 292117 1669733 1651207 2026-09-18T04:34:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1669733 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شاقازی | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| شاقازي}}<br>{{lang-en| Shaqazi }} ''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Arbil Districs.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ھەولێر|ھەولێر]]، [[قەزای عەنکاوە|عەنکاوە]]، [[قەزای بەحرکە|بەحرکە]]، [[قەزای خەبات|خەبات]]، [[قەزای قوشتەپە|قوشتەپە]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان). | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe|zoom=12|coord= {{Coord|35.94414| 44.18641}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی شاقازی''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.94414| 44.18641 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای بنەسڵاوە|بنەسڵاوە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی بێستانە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤٢٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = - کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شاقازی''' یەکێکە لە کوندەکانی [[ناحیەی بێستانە]] لە [[قەزای بنەسڵاوە]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای بنەسڵاوە}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] hokiamqwhh8losajlpll83sb9uvup3b 0 292650 1669756 1562446 2026-09-18T04:38:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئێران-کۆلکە) 1669756 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''شانشینی ئەرمەنستانی گەورە''' یان بە سادەیی '''ئەرمەنستانی گەورە''' (بە [[ئەرمەنی]]: Mets Hayk؛ بە [[لاتینی]]: Armenia Maior)، کە ھەندێک جار لە سەردەمی [[تیگرانی دووەم]]دا بە ئیمپراتۆرییەتیی ئەرمەنستان ناودەبرێت، شانشینێکی ئەرمەنی بوو لە [[ڕۆژھەڵاتی نزیک]]ی کۆن کە لە ٣٣١ی پ. ز تا ٤٢٨ی ز بوونی ھەبووە. مێژووەکەی دابەشکراوە بەسەر دەسەڵاتی یەک لەدوای یەکی سێ خانەدانی پاشایەتیدا: ئۆرۆنتید (٣٣١–٢٠٠ی پ. ز)، ئارتاخیاد (١٨٩ی [[پێش زایین|پ. ز]] – ١٢ی [[زایینی|ز]])، و ئەشکانی (٥٢–٤٢٨).<ref>Mach Chahin (2001). Kingdom of Armenia. Surrey: Routledge. pp. 185–190.</ref><ref>https://archive.org/details/TheReformOfJustinianInArmenia</ref> ڕەگی ئەم شانشینە دەگەڕێتەوە بۆ ساتراپیی ئەرمەنستان سەر بە [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی]]، کە لە خاکەکانی [[ئورارتوو]] (٨٦٠–٥٩٠ی پ. ز) پێکھاتبوو دوای ئەوەی لەلایەن [[مادەکان]]ەوە لە ساڵی ٥٩٠ی پ. ز داگیرکرا. ساتراپییەکە لە ساڵی ٣٢١ی پ. ز لە سەردەمی خانەدانی ئۆرۆنتیددا بوو بە شانشین دوای داگیرکردنی فارس لەلایەن [[ئەسکەندەری گەورە]]وە، کە دواتر وەک یەکێک لە شانشینە ھێلینیستییەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی سلووکی]] تێکەڵ کرا. لەژێر دەسەڵاتی ئیمپراتۆرییەتیی سلووکیدا (٣١٢–٦٣ی پ. ز)، تەختی ئەرمەنستان دابەش بوو بۆ دوو بەش—ئەرمەنستانی گەورە و سۆفین—کە ھەردووکیان لە ساڵی ١٨٩ی پ. ز گوازرانەوە بۆ ئەندامانی خانەدانی ئارتاخیاد. لە کاتی فراوانبوونی ڕۆژھەڵاتی کۆماری ڕۆمادا، شانشینی ئەرمەنستان، لەژێر دەسەڵاتی [[تیگرانی گەورە]]دا، لە ساڵانی ٨٣ بۆ ٦٩ی پ. ز گەیشتە لووتکە، دوای ئەوەی سۆفینی گرتەوە و ناوچەکانی تری ئیمپراتۆرییەتیی سلووکیی داڕماوی داگیرکرد، کە بەمە بەفەرمی کۆتایی بە بوونی ھێنا و ئەرمەنستانی بۆ ماوەیەکی کورت کردە ئیمپراتۆرییەت، تا ئەو کاتەی لە ساڵی ٦٩ی پ. ز لەلایەن ڕۆماوە داگیرکرا. پاشاکانی دیکەی ئارتاخیاد وەک پاشکۆی ڕۆما حوکمڕانییان دەکرد تا لە ساڵی ١٢ی زایینیدا لەسەر کار لادران بەھۆی ئەگەری دڵسۆزییان بۆ ڕکابەرە سەرەکییەکەی ڕۆما لە ناوچەکەدا، کە پارتیا بوو. لەکاتی جەنگەکانی ڕۆما-پارتیا، خانەدانی [[ئەشکانییەکان|ئەشکانیی]] ئەرمەنستان دامەزرا کاتێک تیرداتی یەکەم، ئەندامی خانەدانی ئەشکانیی پارتیا، لە ساڵی ٥٢دا وەک پاشای ئەرمەنستان ڕاگەیەندرا. لە زۆربەی مێژووەکەیدا لەم ماوەیەدا، ململانێیەکی توند لەسەر ئەرمەنستان ھەبوو لە نێوان ڕۆما و پارتیا، و ئاغاکانی ئەرمەنستان دابەش ببوون بەسەر بەرەی لایەنگری ڕۆما، لایەنگری پارتیا یان بێلایەن. لە ١١٤ بۆ ١١٨، ئەرمەنستان بۆ ماوەیەکی کورت بوو بە پارێزگایەکی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم]]ا لەژێر دەسەڵاتی ئیمپراتۆر [[تراجان]]دا. شانشینی ئەرمەنستان زۆرجار وەک دەوڵەتێکی پاشکۆ یان ژێردەستە لە سنووری دوو ئیمپراتۆرییەتە گەورەکە و جێگرەوەکانیان، واتە [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی]] و [[ساسانییەکان|ساسانی]]، خزمەتی دەکرد. لە ٣٠١/٣١٤ز، [[تیرداتی سێیەم]] مەسیحییەتی وەک ئایینی فەرمیی دەوڵەتی ئەرمەنستان ڕاگەیاند، کە ئەمەش شانشینی ئەرمەنستانی کردە یەکەم دەوڵەت لە مێژوودا کە بە فەرمی [[مەسیحییەت]] لە باوەش بگرێت. لە ساڵی ٣٨٧، ئەرمەنستان دابەشکرا بۆ ئەرمەنستانی بیزەنتی و ئەرمەنستانی فارسی. کۆتا پاشای ئەشکانیی ئەرمەنستان لە ساڵی ٤٢٨ز لەسەر کار لادرا، کە کۆتایی بە دەوڵەتداریی سەربەخۆی ئەرمەنستان ھێنا تا سەرھەڵدانی ئەرمەنستانی بەگراتوونی لە سەدەی نۆیەمدا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Kingdom of Armenia (antiquity)}} {{شریتی دەروازە|ئەرمەنستان|ئێران|مێژوو|وڵاتەکان|سووریا}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی سەدەی ٤ەمی پ.ز]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی سەدەی ٥ەم]] [[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئەرمەنی]] gh3tvfp432ep56rrmcu7gtqzg35m8pr 0 292746 1669626 1651216 2026-09-17T22:35:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1669626 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شارسینای کۆن | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| شارسینا القدیمة}}<br>{{lang-en| Old Sharsina}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = نەخشەی قەزاکانی(ڕەواندز، سۆران، چۆمان و خەلیفان).png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ڕەواندز|ڕەواندز]]، [[قەزای سۆران|سۆران]]، [[قەزای چۆمان|چۆمان]]، [[قەزای خەلیفان|خەلیفان]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان) | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.48794| 44.47486}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی شارسینای کۆن''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.48794| 44.47486 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای خەلیفان|خەلیفان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای خەلیفان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٩١٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٩٧ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شارسینای کۆن''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای خەلیفان]] لە [[قەزای خەلیفان]] لە [[ئیدارەی سۆران|ئیدارەی سەربەخۆی سۆران]] [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای خەلیفان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 9yixhad2yz0r9xqc8oe7zppqxx00mrv 0 292747 1669625 1651217 2026-09-17T22:35:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1669625 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شارسینای نوێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| شارسینا الجدیدة}}<br>{{lang-en| New Sharsina}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = نەخشەی قەزاکانی(ڕەواندز، سۆران، چۆمان و خەلیفان).png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ڕەواندز|ڕەواندز]]، [[قەزای سۆران|سۆران]]، [[قەزای چۆمان|چۆمان]]، [[قەزای خەلیفان|خەلیفان]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان) | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.48794| 44.47486}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی شارسینای نوێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.48794| 44.47486 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای خەلیفان|خەلیفان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای خەلیفان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٩١٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = - کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شارسینای نوێ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای خەلیفان]] لە [[قەزای خەلیفان]] لە [[ئیدارەی سۆران|ئیدارەی سەربەخۆی سۆران]] [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای خەلیفان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] qiwxdtzg4vk5znu6qpkt492ksvya1zr 0 293077 1669505 1602916 2026-09-17T20:13:35Z Bilalinfo 57400 1669505 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict|conflict=شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران{{ھن}}شەڕی ٢٠٢٦ی ئێران |width= |partof= |image=Operation-Roaring-Lion-0018.jpg |caption= |date={{ڕێکەوتی سەرەتا و تەمەن|٢٨|٢|٢٠٢٦}} |place=[[ڕۆژاوای ئاسیا]] |coordinates= |map_type= |map_relief= |latitude= |longitude= |map_size= |map_marksize= |map_caption= |map_label= |territory= |result= |status=بەردەوامە |combatants_header=شەڕکەرەکان |combatant1={{ئاڵا|ئێران}}{{ھن}}{{ئاڵا|Hezbollah}}{{ھن}} [[حەشدی شەعبی]]{{ھن}}{{flagicon image|Kata'ib_Hezbollah_sans_logo.JPG}}[[حیزبوڵڵای عێراق]] |combatant2={{ئاڵا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئیسرائیل}} |combatant3= |commander1= |commander2= |commander3= |units1={{flagicon image |Flag_of_Iran.svg}} [[عەلی خامنەیی]]{{تیرۆرکردن}}{{ھن}}{{flagicon image|Flag_of_Iran.svg}} [[موجتەبا خامنەیی]]{{بریندار لە شەڕدا}}{{ھن}}{{flagicon image|Flag_of_Iran.svg}}[[مەسعوود پزیشکیان]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag_of_Iran.svg}}[[عەلی لاریجانی]]{{تیرۆرکردن}}{{ھن}}{{flagicon image|Flag_of_Iran.svg}} [[محەممەدباقر قالیباف]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag_of_Iran.svg}} [[ئەحمەد وەحیدی]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag_of_Iran.svg}} [[عەباس عێراقچی]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag_of_Iran.svg}}[[عەلیڕەزا ئەعرافی]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag_of_Iran.svg}}[[عەزیز نەسیرزادە]]{{تیرۆرکردن}}{{ھن}}{{flagicon image|Flag_of_Iran.svg}}[[عەبدولڕەحیم مووسەوی]]{{تیرۆرکردن}}{{ھن}}{{flagicon image|Flag_of_Iran.svg}}[[محەممەد پاکپوور]]{{تیرۆرکردن}} |units2={{flagicon image|US_flag_49_stars.svg}}[[دۆناڵد ترەمپ]]{{ھن}}{{flagicon image|US_flag_49_stars.svg}}[[پیت ھێگسێت]]{{ھن}}{{flagicon image|US_flag_49_stars.svg}}[[دان کەین]]{{ھن}}{{flagicon image|US_flag_49_stars.svg}}[[براد کوپەر]]{{ھن}} {{flagicon image|Flag_of_Israel.svg}}[[بێنیامین نێتانیاھوو]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag_of_Israel.svg}}[[یسرائیل کاتز]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag_of_Israel.svg}}[[ئیال زەمیر]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag_of_Israel.svg}}[[تۆمەر بار]] |units3= |strength1={{ئاڵا|ئێران}} |strength2={{ئاڵا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئیسرائیل}} |strength3= |casualties1='''بەپێی ئێران:'''{{ھن}}١،٤٤٤ کەس کوژراوە، و ١٨،٥٥١ کەسیش بریندار بووە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/us-hegseth-claims-irans-new-supreme-leader-mojtaba-khamenei-injured|سەردێڕ=US’s Hegseth claims new Iran Supreme Leader Mojtaba Khamenei injured|ئیش=Aljazeera|وتەگێڕانەوە=1,444 people have been killed and 18,551 injured in US-Israeli attacks on Iran per Iranian Health Ministry}}</ref> ---- '''بەپێی ویلایەتە یەکگرتووەکان و ئیسڕائیل:'''{{ھن}}٤،٠٠٠-٥،٠٠٠ سەربازی ئێرانی کوژراون (تەنھا بەھۆی ھێرشە ئاسمانییەکانی ئیسرائیل)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Fabian |یەکەم١=Emanuel |سەردێڕ=IDF: Between 4,000 and 5,000 Iranian troops have been killed by Israeli strikes since war’s start |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-between-4000-and-5000-iranian-troops-have-been-killed-by-israeli-strikes-since-wars-start/ |ڕێکەوتی سەردان=13 مارس 2026 |بڵاوکەرەوە=The Times of Israel |ڕێکەوت=13 مارس 2026}}</ref>{{ھن}}زیاتر لە ١٠ ھەزار سەربازی ئێرانی کوژراون یان بریندار بوون (تەنھا بەھۆی ھێرشە ئاسمانییەکانی ئیسرائیل)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=בכיר צבאי: "האמריקנים לא האמינו שנצליח בעריפה; איראן סופרת מעל 10,000 נפגעים" |ناونیشان=https://www.mako.co.il/news-military/2026_q1/Article-f92fae09426ec91027.htm?Partner=searchResults|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠٢٦|trans-title=Senior military official: "The Americans did not believe we would succeed in the attack; Iran counts over 10,000 casualties"|زمان=he}}</ref>{{ھن}}زیاتر لە ١٩٠ مووشەکی بالیستی لەناوبراون<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=בכיר צבאי: "האמריקנים לא האמינו שנצליח בעריפה; איראן סופרת מעל 10,000 נפגעים" |ناونیشان=https://www.mako.co.il/news-military/2026_q1/Article-f92fae09426ec91027.htm?Partner=searchResults|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠٢٦|trans-title=Senior military official: "The Americans did not believe we would succeed in the attack; Iran counts over 10,000 casualties"|زمان=he}}</ref>{{ھن}}٩٠ کەشتیی دەریایی نوقم بوونە یان زیانیان پێگەیشتووە<ref>{{استشهاد بخبر|url=https://www.cbsnews.com/news/us-fired-at-iranian-vessel-that-approached-aircraft-carrier-officials-say/|title=U.S. fired at Iranian vessel that approached aircraft carrier, officials say}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/iranian-army-says-least-104-killed-us-attack-iranian-warship-last-week-2026-03-08/|سەردێڕ=Iranian army says at least 104 killed in US attack on Iranian warship last week|ئیش=Reuters|ڕێکەوت=8 مارس 2026}}</ref><nowiki>}}</nowiki>{{ھن}}{{ئاڵا|Hezbollah}}: ٢٠٠ چەکدار کوژراون<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی ئازاری ٢٠٢٦|سەردێڕ=Israel killed 200 Hezbollah fighters in Lebanon, IDF says |ناونیشان=https://www.jpost.com/middle-east/article-889214 |ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=The Jerusalem Post |زمان=en}}</ref>{{ھن}}حەشدی شەعبی: ٥٤ چەکدار کوژراون و ٨١ی دیکەش برینداربوون<ref name="Kurdistan 24-2026">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/897811/slug|سەردێڕ=Airstrike Targets PMF Base in Diyala, Drone Intercepted Near Baghdad Airport Amid Ongoing Strikes|ڕێکەوت=4 مارس 2026|وێبگە=Kurdistan 24}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://shafaq.com/en/Security/Airstrike-hits-PMF-in-Kirkuk-six-killed|سەردێڕ=Airstrike hits PMF in Kirkuk, six killed}}</ref><ref>{{استشهاد بويب|title=PMF: 27 members killed in 32 airstrikes on its sites across Iraq|url=https://shafaq.com/en/Security/PMF-27-members-killed-in-32-airstrikes-on-its-sites-across-Iraq}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://shafaq.com/en/Security/One-killed-seven-wounded-in-attack-on-PMF-site-in-Kirkuk|سەردێڕ=One killed, seven injured in attack on PMF site in Kirkuk}}</ref> ---- '''بەپێی ڕێکخراوە مرۆیییەکان:'''{{ھن}}مافەکانی مرۆڤ: ٣ ھەزار و ١٩ کەس کوژراون کە لانیکەم ھەزار و ٢٩٨ کەسیان ھاووڵاتیی مەدەنی بوونە.{{ھن}}'''بەپێی [[ڕێکخراوی ھەنگاو بۆ مافەکانی مرۆڤ|ھەنگاو]]:'''{{ھن}}لانیکەم ٤ ھەزار و ٣٠٠ کەس کوژراون کە سێ ھەزار و ٩١٠ سەرباز و ٣٩٠ ھاووڵاتیی مەدەنی بوون. |casualties2='''بەپێی ویلایەتە یەکگرتووەکان و ئیسڕائیل:'''{{ھن}}{{ئاڵا|ئیسرائیل}}:{{ھن}}٢ سەرباز کوژراون<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Planas |یەکەم١=Roque |دوایین٢=Dunbar |یەکەم٢=Marina |دوایین٣=Lowe |یەکەم٣=Yohannes |دوایین٤=Datoo |یەکەم٤=Siraj |دوایین٥=Ellis-Petersen |یەکەم٥=Hannah |سەردێڕ=Middle East crisis live: Israel warns it will pursue Iran's next supreme leader; black smoke smothers Tehran after missiles strike oil depots |ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/08/middle-east-crisis-live-china-warns-world-cannot-return-to-law-of-the-jungle-trump-says-iran-being-decimated |ڕێکەوتی سەردان=8 مارس 2026 |ئیش=the Guardian |ڕێکەوت=8 مارس 2026}}</ref>{{ھن}}٢٠ کوژراو{{ھن}}٢،٩٧٥ بریندار{{ھن}}برینداربوونی ١٤ ئەندامانی سوپا{{ھن}}{{ئاڵا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}}:{{ھن}}کوژرانی ١٣ ئەندامانی ھێزی سەربازی{{ھن}}برینداربوونی ٢٠٠ کەس{{ھن}}لانیکەم ١٧ شوێنی ئەمریکی لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست زیانیان بەرکەوتووە |casualties3={{ئاڵا|لوبنان}}: ٦٨٧ کوژراو و ١٧٧٤ بریندار{{ھن}}{{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}: ٣٠ کوژراوی ھێزە ئەمنی و ٢ کوژراوی مەدەنی، و برینداربوونی ٢ کەس{{ھن}}{{ئاڵا|کووەیت}}: چوار ئەندامی خزمەت و چوار ھاووڵاتیی مەدەنی گیانیان لەدەستداوە، ھەروەھا ٦٧ ئەندامی خزمەت و ٣٢ مەدەنی برینداربوون.{{ھن}}{{ئاڵا|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}}: دوو سەرباز و چوار ھاووڵاتیی مەدەنی کوژراون و ١٣١ کەسیش بریندار بوون.{{ھن}}{{ئاڵا|بەحرەین}}: ٣ کوژراو و ٣٨ بریندار{{ھن}}{{ئاڵا|عەرەبستانی سعوودی}}: ٣ کوژراو و ٣٨ بریندار{{ھن}}{{ئاڵا|فەڕەنسا}}: سەربازێک کوژرا و چەندی دیکەش بریندار بوون{{ھن}}{{ئاڵا|عومان}}: ١ کەس کوژراوە{{ھن}}{{ئاڵا|قەتەر}}: ١٦ بریندار{{ھن}}{{ئاڵا|ئوردن}}: ١٩ بریندار{{ھن}}{{ئاڵا|ئازەربایجان}}: ٤ بریندار |notes=| campaignbox= }} لە ٢٨ی شوباتی ٢٠٢٦، [[ئیسرائیل]] و [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] ھێرشی ئاسمانی لەناکاویان بۆ سەر چەندین شوێن و شار لە سەرانسەری [[ئێران]] دەستپێکرد و بەھۆیەوە [[سەید عەلی خامنەیی|عەلی خامنەیی]]، ڕێبەری شۆڕشی ئیسلامیی [[ئێران]] و ژمارەیەکی زۆر لە بەرپرسانی دیکەی ئێران [[کوشتنی عەلی خامنەیی|کوژران]]. ئێران بە ھێرشی مووشەکی و [[فڕۆکەی بێفڕۆکەوان]] بۆ سەر ئیسرائیل و بنکەکانی ئەمریکا و لە وڵاتانی ھاوپەیمانی ئەمریکا لە ناوچەکە وەڵامی دایەوە. دوای ئەوەی قەیرانی [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] لە ساڵی ٢٠٢٣ دەستیپێکرد، ئێران و ئیسرائیل لە ساڵی ٢٠٢٤ دا ھێرشی مووشەکییان کردە سەریەکتری و بۆ جارێکی دیکە لە [[شەڕی ئێران و ئیسرائیل|جەنگی دوازدە ڕۆژەدا]] لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٢٥ کە [[ھێرشی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بۆ سەر دامەزراوە ئەتۆمییەکانی ئێران|ھێرشی ئاسمانی ئەمریکای بۆ سەر دامەزراوە ئەتۆمییەکانی ئێران]] بەخۆیەوە بینی. لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ ھێزە ئەمنییەکانی ئێران لەکاتی یەکێک لە [[ناڕەزایەتییەکانی ئێران ٢٠٢٥–٢٠٢٦|گەورەترین ناڕەزایەتی]] لە دوای [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ئیسلامییەوە]] کە تێدا ھەزاران خۆپیشاندەریان کوژران و برینداربوون. [[دۆناڵد ترامپ|دۆناڵد ترەمپ]] سەرۆکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]، ھەڕەشەی گرتنەبەری ڕێوشوێنی سەربازی لە دژی ڕژێمی ئێرانی کرد لەسەر ئەو کوشتنانە. ئێران و ئەمریکا لە مانگی شوباتدا [[دانوستانەکانی ئەمریکا و ئێران ٢٠٢٥|دانوستانی ناڕاستەوخۆی ئەتۆمییان]] ئەنجامدا، لەھەمانکاتدا ئەمریکا زۆرترین ھێزی سەربازی خۆی لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست لە دوای [[داگیرکردنی عێراق ٢٠٠٣|داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]ەوە ئەنجامدا. ھێرشە ھاوبەشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل لەکاتی نوێبوونەوەی دانوستانە ئەتۆمییەکانی ئێران و ئەمریکادا، عەلی خامنەیی، ڕێبەری باڵای ئێرانیان تیرۆر کرد. ھەروەھا بەرپرسانی دیکەی ئێرانیش کوژراون. پاشان ئێران سەدان [[فڕۆکەی بێفڕۆکەوان]] و [[مووشەکی بالیستیکی]] ئاراستەی ئامانجەکانی ئیسرائیل و بنکە سەربازییەکانی ئەمریکا لە [[بەحرەین]] و [[ئوردن]] و [[کووەیت]] و [[قەتەر]] و [[عەرەبستانی سعوودی]] و [[تورکیا]] و [[میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]] کرد. لە ئێران زیانی گیانی مەدەنی ھەبووە، ھەروەھا زیان بە [[قوتابخانە]] و [[نەخۆشخانە]] و شوێنەوارە کولتوورییەکان کەوتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Brown |یەکەم=Paul |دوایین٢=Sardarizadeh |یەکەم٢=Shayan |دوایین٣=Murphy |یەکەم٣=Matt |ڕێکەوت=٦ی ئازاری ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cpw004xqxnjo|سەردێڕ=Iranian schools, hospital and landmarks among civilian sites hit during US-Israeli strikes |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=[[BBC Verify]]}}</ref> بینایەکی قوتابخانە لە ئێران بە ھەڵە وەک ئامانجێک بۆ ھێرشی مووشەکی ئەمریکا کرا بە ئامانج تێیدا و زیاتر لە ١٠٠ قوتابی کوژران. ئامانجە مەدەنییەکان لە [[ئازەربایجان]] و [[کوردستان]] و [[عومان]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی ئازاری ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/azerbaijan-threatens-to-respond-after-iranian-drones-hit-airport-and-near-school/|سەردێڕ=Azerbaijan threatens to respond after Iranian drones hit airport and near school |وێبگە=[[The Times of Israel]]}}</ref> لەلایەن [[ئێران|ئێرانەوە]] کرانە ئامانج. بنکەی سەربازی ئەکرۆتیری [[بەریتانیا]] لەسەر [[قوبرس]] لەلایەن فڕۆکەیەکی بێفڕۆکەوانەوە کرایە ئامانج. ململانێی نێوان [[حیزبوڵڵای لوبنان]] و ئیسرائیل، کە لە ساڵی ٢٠٢٤ەوە سنووردار بوو بە ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر [[حیزبوڵڵای لوبنان|حیزبوڵڵا لە لوبنان]]، پەرەی سەند بۆ شەڕی لوبنان لە ساڵی ٢٠٢٦ کاتێک حیزبوڵڵا دەستیان بە ئاراستەکردنی مووشەک و فڕۆکەی بێفڕۆکەوان کردەوە بۆ سەر شوێنە سەربازییەکانی ئیسرائیل، ئیسرائیلیش ھێرشە ئاسمانییەکانی لە [[لوبنان]] زۆر فراوانتر کرد و بۆردومانی [[بەیرووت]]ی دەستپێکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٢ی ئازاری ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/12/israel-attacks-central-beirut-in-escalation-of-deadly-assault-on-lebanon|سەردێڕ=Israel attacks central Beirut in escalation of deadly assault on Lebanon |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=[[Al Jazeera]] |زمان=en}}</ref> ئەمریکا ئامانجی ئۆپەراسیۆنەکەی ڕوون نەکردەوە؛<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Sarovic |یەکەم=Alexander |ڕێکەوت=١١ی ئازاری ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.spiegel.de/ausland/donald-trump-und-der-iran-krieg-praesident-siegessicher-kriegsziel-unbekannt-a-2df3b848-6ade-4cbb-a4c7-45ed6738fe63|سەردێڕ=(S+) Trump und Iran: Präsident siegessicher, Kriegsziel unbekannt |via=www.spiegel.de}}</ref> سەرۆک دۆناڵد ترەمپ و بەرپرسانی دیکەی ئەمریکا ھۆکاری جیاوازیان بۆ ھێرشەکە خستووەتەڕوو، لەوانە ئەوەی کە بۆ بەرپەرچدانەوەی ھەڕەشەی ئێران کە ببێتە خاوەن [[چەکی ناوکی|چەکی ئەتۆم]]، بۆ پێشگرتن لە تۆڵەسەندنەوەی ئێران لە سەروەت و سامانی ئەمریکا دوای ھێرشێکی حەتمی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران، بۆ لەناوبردنی توانا مووشەکی و [[ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|سەربازییەکانی]] ئێران بۆ دەستەبەرکردنی سامانە سروشتییەکانی<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |ڕێکەوت=٩ی ئازاری ٢٠٢٦|سەردێڕ=GOP Sen. Lindsey Graham Brags 'We Are Going to Make a Ton of Money' on Iran War |ناونیشان=https://people.com/lindsey-graham-brags-make-ton-of-money-iran-war-11922350 |journal=[[People (magazine)|People]] |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠٢٦|وتەگێڕانەوە="Venezuela and Iran have 31% of the world's oil reserves. We're going to have a partnership with 31% of the known reserves. This is China's nightmare. This is a good investment," he said.}}</ref> و دواجار بە ھێنانەدی ئۆپۆزیسیۆنی ئێران بۆ سەر دەسەڵات، گۆڕینی ڕژێم.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Glasser |یەکەم=Susan |بەستەری نووسەر=Susan Glasser |ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٢٦|سەردێڕ=Can Donald Trump Win a War with Iran If He Can't Explain Why He Started It? |ناونیشان=https://www.newyorker.com/news/letter-from-trumps-washington/can-donald-trump-win-a-war-with-iran-if-he-cant-explain-why-he-started-it |journal=[[The New Yorker]] |ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە=2 March 2026 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٦}}</ref> ئێران و ھەروەھا بەرپرسانی [[پنتاگۆن]] ئەو بانگەشانەیان ڕەتکردەوە کە گوایە ئێران ئامادەکاری بۆ ھێرشکردن کردووە.<ref name="Scahill-2026">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Scahill |یەکەم=Jeremy |ڕێکەوت=٣ی ئازاری ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.dropsitenews.com/p/exclusive-interview-iran-deputy-foreign-minister-esmail-baghaei-trump-israel-big-lie|سەردێڕ=EXCLUSIVE: Iran’s Deputy Foreign Minister Rejects Trump’s “Big Lie” About Why He Went to War |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=[[Drop Site News]] |زمان=en |وتەگێڕانەوە='They claim that Iran posed an imminent threat to the United States,' Baghaei added. 'Did we come to the Gulf of Mexico to target Los Angeles and other U.S. cities? Or did they come 6,500 miles away to Iranian shores?'}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Stewart |یەکەم=Phil |دوایین٢=Pamuk |یەکەم٢=Humeyra |ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.reuters.com/world/us/pentagon-tells-congress-no-sign-that-iran-was-going-attack-us-first-sources-say-2026-03-02/ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=[[Reuters]]}}</ref> [[ئاژانسی نێونەتەوەییی وزەی ئەتۆمی|ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆمی]] ڕای گەیاند کە ئەو دەستڕاگەیشتنەی نییە کە پێویستی پێیەتی بۆ دڵنیابوون لەوەی کە [[بەرنامەی ئەتۆمیی ئێران|بەرنامەی ئەتۆمی ئێران]] بە تەنیا ئاشتیانە بێت، بەڵام لە کاتی ھێرشەکاندا ھیچ بەڵگەیەک لەسەر بەرنامەیەکی ستراکتۆری چەکی ئەتۆمی نەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-israel-us-strikes-2026/card/iaea-chief-says-iran-has-no-structured-program-to-build-nuclear-weapons-currently-1IYdJPyg8uIZqlGS8Gni|سەردێڕ=Iran Has No Structured Program to Build Nuclear Weapons, IAEA Says |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=The Wall Street Journal |زمان=en-US}}</ref> [[ئەنتۆنیۆ گوتیرێس]] سکرتێری گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان و چەند وڵاتێکی دیکە ھێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیلیان ئیدانە کرد؛ دواتر [[ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان|ئەنجوومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان]] بڕیارنامەیەکی دەرکرد کە ھێرشە تۆڵەسەندنەوەکانی ئێران بۆ سەر وڵاتانی کەنداو شەرمەزار دەکات. ڕەخنەگرانی مانگرتنە سەرەتاییەکان، لەوانەش شارەزایانی یاسایی، ئەو ھێرشانەیان بە پێشێلکردنی [[سەروەری]] ئێران وەسف کردووە بەپێی [[یاسای نێودەوڵەتی|یاسا نێونەتەوەیییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Schneid |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٦ |سەردێڕ=How the World Is Reacting to the Attack on Iran |ناونیشان=https://time.com/7381811/iran-war-world-leaders-reaction-russia-china-europe/ |journal=[[Time (magazine)|Time]] |زمان=en |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی نیسانی ٢٠٢٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260412130753/https://time.com/7381811/iran-war-world-leaders-reaction-russia-china-europe/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.philstar.com/world/2026/03/01/2511286/us-israel-defend-strikes-un-iran-alleges-war-crime|سەردێڕ=US, Israel defend strikes at UN as Iran alleges 'war crime' |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=The Philippine Star}}</ref>ململانێکان بووە ھۆی بەرزبوونەوەی دەستبەجێی نرخی [[نەوت]] و [[گاز]] و پچڕانی بەرفراوانی فڕۆکەوانی و گەشتیاری و بەرزبوونەوەی ناجێگیری لە بازاڕە داراییەکان.<ref name="Oxford Economics-2026">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.oxfordeconomics.com/resource/the-2026-iran-war-an-initial-take-and-implications|سەردێڕ=The 2026 Iran War, An Initial Take and Implications|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=Oxford Economics|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئازاری ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260309001808/https://www.oxfordeconomics.com/resource/the-2026-iran-war-an-initial-take-and-implications/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئێران [[تەنگاوی ھورمز|گەرووی ھورمز]]ی داخست و ھێرشی کردە سەر دامەزراوەکانی وزە و ناردنی نەوت و غازی جیھانی پەکخست. لە ٨ی نیساندا ئەمریکا ئاگربەستێکی دوو حەفتەیی ڕاگەیاند بۆ ئەوە کە بە ناوجێیەتیی [[پاکستان]] وتووێژێک بکرێت.<ref name="Pager-2026">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٧ی نیسانی ٢٠٢٦|سەردێڕ=U.S., Iran and Israel Agree to Cease-Fire|ناونیشان=https://www.nytimes.com/live/2026/04/07/world/iran-war-trump-news/f1657559-8135-50c9-ad7f-63636e6a5106?smid=url-share|ڕێکەوتی سەردان=٧ی نیسانی ٢٠٢٦|ئیش=The New York Times|زمان=en-US|issn=0362-4331}}</ref> لە ماوەی ئاگربەستەکەدا ئێران و گرووپە هاوپەیمانەکانی هێرشەکانیان بۆ [[ھەرێمی کوردستان]] بەردەوام بوو کە ئەنجامی [[کوژرانی غەزال مەولان]] و چەند کەسی تر بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=The Jerusalem Post: Ghazal, youngest female Kurdish Peshmerga, dies after IRGC strike and medical neglect|ناونیشان=https://www.jpost.com/international/article-893452}}</ref> ئیسرائیلیش دەستی لە بۆمببارانی لوبنان هەڵنەگرت و هەتا ١٣ی نیسان بە خەستی لوبنانی کوتا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Trump says US will blockade strait of Hormuz after Iran peace talks fail|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/12/trump-says-us-will-blockade-strait-of-hormuz-as-iran-peace-talks-fail|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠٢٦|ئیش=[[The Guardian]]|ڕێکەوت=١٢ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2026 Iran war}} {{تووڵی دەروازە|ڕووداوە بەردەوامەکان|شەڕ|سیاسەت|دەیەی ٢٠٢٠|ڕۆژھەڵاتی ناوین|ئێران|ئیسرائیل|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران| ]] [[پۆل:شەڕەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:شەڕەکانی شانشینی یەکگرتوو]] [[پۆل:شەڕەکانی سووریا]] [[پۆل:شەڕەکانی عەرەبستانی سعوودی]] [[پۆل:شەڕەکانی عێراق]] [[پۆل:شەڕەکانی ئێران]] [[پۆل:شەڕەکانی یۆنان]] [[پۆل:شەڕەکانی فەڕەنسا]] [[پۆل:عەلی خامنەیی]] [[پۆل:ململانێی بریکاریی ئێران و ئیسرائیل]] [[پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی فارسی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عیبری]] [[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]] [[پۆل:ھەموو ناکۆکییە دروستیبوونەکان]] [[پۆل:شەڕەکانی فەلەستین]] [[پۆل:ڕووداوە ھەنووکەیییەکان]] 5kymns0z5kpwxltksrzcu5uywhyvj9p 0 293192 1669582 1668090 2026-09-17T20:38:48Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669582 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} '''٣٦ەمین خەڵاتە ساڵانەییەکانی ئانی'''، بۆ ڕێزلێنان لە باشترینەکانی ئەنیمەیشنی ساڵی ٢٠٠٨، لە ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩، لە ھۆڵی ڕۆیس لە [[لۆس ئانجلەس]]، [[کالیفۆڕنیا]] بەڕێوەچوو. لە خوارەوە لیستێکی کاندیدە ڕاگەیەندراوەکان ھەیە. ''[[پاندای کۆنگ فو]]'' زۆرترین خەڵاتی بەدەستھێنا بە ١٠ خەڵات، و نزیکەی ھەموو کاندیدکردنەکانی بردەوە، ھەرچەندە لە ناو مشتومڕدا بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Carr |یەکەم=David |ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٠٩|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2009/02/20/movies/awardsseason/20osca.html?pagewanted=3&_r=1|سەردێڕ=The Contenders, the Show and the Spectacle |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170623233449/http://www.nytimes.com/2009/02/20/movies/awardsseason/20osca.html?pagewanted=3&_r=1 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠١١}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} hcntsdgshsrwh4sdnrsup4hbraya1g0 0 293329 1669633 1570105 2026-09-17T22:36:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1669633 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:CityPop_PercUrban-2018.png|alt=نەخشەی جیھانیی شارنشینی|وێنۆک|نەخشەی جیھانیی شارنشینی کە ڕێژەی شارنشینی و گەورەترین سەنتەرەکانی دانیشتووان لەسەر ئاستی جیھان نیشان دەدات بۆ ھەر وڵاتێک لە ساڵی ٢٠١٨دا، لەسەر بنەمای خەمڵاندنەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان.]] '''شارنشینی''' (یان '''urbanisation''' لە [[ئینگلیزیی بەریتانی|ئینگلیزیی بەریتانیدا]]) بریتییە لە گۆڕانی دانیشتووان لە [[ناوچەی گوندی|ناوچە گوندنشینەکانەوە]] بۆ [[ناوچەی شارنشین|ناوچە شارنشینەکان]]، کەمبوونی پەیوەندیداری ڕێژەی ئەو کەسانەی لە ناوچە گوندنشینەکاندا دەژین، و ئەو شێوازانەی کە کۆمەڵگاکان لەگەڵ ئەم گۆڕانکارییەدا خۆیان دەگونجێنن. دەکرێت ھەروەھا بە واتای گەشەی دانیشتووان لە ناوچە شارنشینەکاندا بێت لەبری ناوچە گوندنشینەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://meshb.nlm.nih.gov/#/record/ui?name=Urbanization|سەردێڕ=MeSH Browser |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160316100546/http://www.nlm.nih.gov/cgi/mesh/2014/MB_cgi?term=Urbanization |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|وێبگە=MeSH browser |وتەگێڕانەوە=The process whereby a society changes from a rural to an urban way of life. It refers also to the gradual increase in the proportion of people living in urban areas.}}</ref> ئەمە بە شێوەیەکی سەرەکی ئەو پرۆسەیەیە کە تێیدا [[شارۆچکە|شارۆچکەکان]] و [[شار|شارەکان]] پێکدێن و گەورەتر دەبن کاتێک خەڵکی زیاتر دەست دەکەن بە ژیان و کارکردن لە ناوچە ناوەندییەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ناونیشان=http://demographicpartitions.org/urbanization-2013/|سەردێڕ=Urbanization in 2013 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181022011821/http://demographicpartitions.org/urbanization-2013/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠١٥|وێبگە=demographic partitions}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|جوگرافیا|نژیاروانی}} {{پۆلی کۆمنز|Urbanization}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:پلاندانانی شار]] [[پۆل:شۆڕشی پیشەسازی]] [[پۆل:کۆچی مرۆڤ]] f0zxzcg4uzh0hqxwl0h2ffy5cs3qy6l 0 293343 1669779 1574531 2026-09-18T05:48:24Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1669779 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''پێرل ھاربەر''' [[بەندەر]] و بنکەیەکی سەربازییە، وەک بارەگای کەشتیگەلی [[ئەمریکا]]ی [[زەریای ھێمن]] کاردەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Steve Almasy, CNN |ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشان=https://www.cnn.com/2016/02/18/us/hawaii-helicopter-crash/index.html|سەردێڕ=Pearl Harbor helicopter crash: 1 critically injured, four others hospitalized |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170619202344/http://www.cnn.com/2016/02/18/us/hawaii-helicopter-crash/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٧|وێبگە=CNN}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Ito |یەکەم=Shingo |ڕێکەوت=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشان=http://www.atimes.com/article/jobs-japanese-participant-remembers-pearl-harbor/|سەردێڕ=atimes.com |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190101133808/http://www.atimes.com/article/jobs-japanese-participant-remembers-pearl-harbor// |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|وێبگە=www.atimes.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان={{NHLS url|سەردێڕ=BCL6 Protein Expression Identifies Cases without BCL6 Gene Rearrangement in Non-Germinal Centre Diffuse Large B- Cell Lymphoma Cases|id=66000940|photos=y}} |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٢|وێبگە=Photographs |format=pdf}}</ref> دەکەوێتە باشووری [[ئۆواھوو]] کە یەکێکە لە دوورگەکانی [[ھاوایی]]. بەناوبانگە بەوەی کە بووەتە ئامانجی [[ھێرش بۆ سەر پێرل ھاربەر|ھێرشێکی لەناکاو]] لە [[٧ی کانوونی یەکەم]]ی ١٩٤١ لەلایەن [[ژاپۆن|ژاپۆنەوە]]، بەھۆی ئەو گەمارۆ ئابوورییەی لەلایەن [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکاوە]] سەپێنرا. ئەم ھێرشە بووە ھۆی بەشداری چالاکانەی ئەمریکا لە [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیھانیی دووەمدا]]. ھەرچەندە ئەمریکا بە فەرمی بێلایەنی خۆی ڕاگەیاند، بەڵام ھەر لە سەرەتاوە بەشداری لە شەڕەکەدا کرد بە پێشکەشکردنی پشتیوانی و پێداویستی بۆ ئەو وڵاتانەی کە ڕووبەڕووی [[وڵاتانی تەوەر|زلھێزەکانی تەوەر]] بوونەتەوە لە ھەوڵێکدا بۆ سنووردارکردنی فراوانبوونی ژاپۆن. پێرل ھاربەر بەھۆی قەبارەی فراوانی و شوێنی دەریایی پارێزراوی سروشتی بە یەکێک لە بەندەرەکانی دەریایی سەرنجڕاکێش لە جیھاندا دادەنرێت. بەھۆی یەکگرتنی دوو دەریاچەی ڕووباری پێرل ھاربەر لەسەر ئاوێکی کەشتیوانی کە لە ٢٦ کیلۆمەتر دووجا زیاترە پێکھاتووە، و سێ نیمچە دەریاچەی تێدایە کە دەریاچەیەکن کەناراوەکانیان نزیکەی بە تەواوی بە وشکانی دەورەدراوە، ناوی بەندەرەکە لەو [[گوێچکەماسی]]یانە وەرگیراوە کە ڕۆژێک لە ئاوەکانیدا گەشەیان کردووە. == مێژوو == پێرل ھاربەر لە بنەڕەتدا [[کەنداو]]ێکی تەنک و بەرفراوان بوو کە لەلایەن ھاوایییەکانەوە ناوی «وای مۆمی» (بە واتای «ئاوەکانی [[مرواری]]»)یان «پوولۆا» (بە واتای «گردی درێژ») بوو. لە ئەفسانەکانی ھاواییدا، پوولۆا وەک ماڵی خوداوەندی [[قرش]]، «کائاھوپاھۆ»، و براکەی (یان کوڕەکەی)، «کاھیئوکا»، سەیر دەکرا. بەپێی نەریت، «کیاونووی»، سەرۆکی ھۆزە بەھێزەکانی ئێوا، بەوە ناسراوە کە کەناڵێکی شیاوی کەشتیڕانی لە نزیک خوێخانەکانی ئێستای پوولۆا ھەڵکەندووە، کە لەو ڕێگەیەوە دەمەوڕووبارەکەی کە بە «ڕووباری مرواری» ناسراوە، بۆ کەشتیڕانی گونجاو کردووە. ئەگەر زیادەڕۆیییە ئەفسانەیییەکان لەبەرچاو بگرین، دەمەوڕووبارەکە پێشتر دەرچەیەکی ئاوی ھەبووە لەو شوێنەی ئێستا؛ بەڵام بە شێوەیەکی گشتی کیاونووی بەوە دادەنرێت کە دەرچەکەی فراوانتر و قووڵتر کردووەتەوە.<ref>https://home.nps.gov/perl/learn/historyculture/places.htm</ref> === بوونی ھێزی دەریایی (١٨٩٩–ئێستا) === دوابەدوای ڕووخانی پادشایەتی ھاوایی، [[ھێزی دەریایی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] لە ساڵی ١٨٩٩دا بنکەیەکی لەسەر دوورگەکە دامەزراند. لە ٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٤١، بنکەکە لەلایەن فڕۆکەکان و ژێرئاوگەڕە بچووکەکانی ھێزی دەریایی [[ئیمپراتۆریەتیی ژاپۆن]]ەوە ھێرشی کرایە سەر، ئەمەش بووە ھۆی چوونی [[ئەمریکا]] بۆ ناو [[جەنگی جیھانیی دووەم]]. ھیچ پلانێکی مانادار بۆ بەرگری ئاسمانی ھاوایی لە ئارادا نەبوو، چونکە فەرماندە ئەمریکییەکان وایان دەزانی ژاپۆنییەکان ھێرش دەکەنە سەر دوورگەی «وێک»یان [[فلیپین]]، ھەروەھا ھیچ تێگەیشتنێکیان بۆ توانا و بەکارھێنانی دروستی ھێزی ئاسمانی نەبوو. وەک ئەوەی ڕوویدا، ئەگەر سوپای [[دەریایی پاسیفیک]] بەپێی ھۆشدارییەکانی جەنگ کاری بکردایە، بێگومان لە ٧ی کانوونی یەکەمدا لە دەریادا دەبوو، کە لەوێدا کەشتییە گەورەکان لە ناو ئاوە قووڵەکاندا نوقم دەبوون و ڕزگارکردنیان مەحاڵ دەبوو. ماوەیەکی کورت دوای ھێرشە کتوپڕ و وێرانکەرەکەی ژاپۆن بۆ سەر پێرل ھاربەر، دوو فەرماندەی سەربازی ئەمریکی، [[سەردار]] «واڵتەر شۆرت» و [[دەریاوان]] «ھەزبەند کیمێڵ»، پلە سەربازییەکانیان لێ سەندرایەوە و پلەیان دابەزێنرا. دواتر ئەو دوو فەرماندە ئەمریکییە ھەوڵیان دا ناوبانگ و پلە باڵاکانیان بۆ بگەڕێندرێتەوە.<ref>Smith, Dale (1997). "Pearl Harbor: A lesson in air power". Air Power History. 44 (1): 46–53.</ref><ref>"Remember Pearl Harbor". Christian Science Monitor: 2. January 6, 1996.</ref> === دوای جەنگی جیھانیی دووەم === لە بەدرێژایی ساڵان، پێرل ھاربەر وەک بنکەیەکی سەرەکی بۆ ھێزی دەریایی پاسیفیکی ئەمریکا دوای [[جەنگی جیھانیی دووەم]] مایەوە، لەگەڵ بنکەی دەریایی [[سان دیێگۆ]]. لە ساڵی ٢٠١٠دا، ھێزی دەریایی و ھێزی ئاسمانی دوو بنکەی نزیک لە یەکتریان یەکخست؛ پێرل ھاربەر چووە پاڵ بنکەی ئاسمانی ھیکام بۆ دروستکردنی «بنکەی ھاوبەشی پێرل ھاربەر-ھیکام». لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٦دا، شینزۆ ئابێ، سەرۆک وەزیرانی ژاپۆن، سەردانێکی ھاوبەشی لەگەڵ [[باراک ئۆباما]]، سەرۆککۆماری [[ئەمریکا]] بۆ پێرل ھاربەر ئەنجام دا. ئەم گەشتە ھاوکات بوو لەگەڵ ٧٥ەمین ساڵیادی ھێرشەکە و یەکەم سەردانی فەرمی سەرکردەیەکی ژاپۆنی بوو کە لەسەر دەسەڵات بێت.<ref>https://asiatimes.com/article/jobs-japanese-participant-remembers-pearl-harbor/</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Pearl Harbor}} {{شریتی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} k9egr8rk0aippiifg49we2oe0u8xfb3 0 293579 1669878 1651185 2026-09-18T10:37:57Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1669878 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شاوێسیان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| شاویسیان}}<br>{{lang-en| Shawesian}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Maps of Pirmam, Shaqlawa & Harir districts.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ھەریر|ھەریر]]، [[قەزای شەقڵاوە|شەقڵاوە]]، [[قەزای پیرمام|پیرمام]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان) | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.48235| 44.37996}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی شاوێسیان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.48235| 44.37996 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ھەریر|ھەریر]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی باسرمە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٧٣٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٥٩ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شاوێسیان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی باسرمە]] لە [[قەزای ھەریر]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای ھەریر}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|عێراق}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] rh3xtmx64ixgapsoxzk4x8l6p0c7osl 0 293619 1669786 1574050 2026-09-18T07:33:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1669786 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''قەڵەمڕەوی دانمارک'''، بە فەرمی '''شانشینی دانمارک''' یان بە سادەیی '''دانمارک'''، [[دەوڵەتی سەروەر|دەوڵەتێکی سەروەر]]ە کە لە کۆمەڵێک خاکی پێکھێنەر پێکدێت کە بە یاسای دەستووری یەکگرتوون، کە بەسەر تەواوی خاکەکەدا جێبەجێ دەکرێت. لە [[دانمارک]]ی میترۆپۆلیتان پێکدێت (ھەندێک جار بە «خودی دانمارک» ناودەبرێت)—خاکی شانشینەکە لە [[ئەورووپای کیشوەری]] و دوورگە نزیکەکانی—و دوو ناوچە خۆبەڕێوەبەرەکەی (بەڵام نەک [[دەوڵەتی سەروەر|سەروەر]]) قەڵەمڕەوەکە: [[دوورگەکانی فارۆ]] لە باکووری ئەتڵەسی و [[گرینلاند]] لە [[ئەمریکای باکوور]]. پەیوەندیی نێوان سێ بەشەکەی شانشینەکە بە '''ڕیگسفێڵێسخابێت''' ناسراوە (یەکێتیی قەڵەمڕەوەکە، کە ھەروەھا وەک '''کۆمۆنوێڵسی دانمارکی''' یان '''شانشینی یەکگرتووی دانمارک''' وەرگێڕدراوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٧ی ئازاری ٢٠٢٦}}</ref> شانشینی دانیمارک وەک یەکێتییەکی فیدڕاڵی ھەژمار ناکرێت؛ ئەو، ھاوشێوەی [[شانشینی نیوزلەندا]]، پەیڕەوی چەمکێک دەکات کە سێ سیستمی یاسایی سەربەخۆی [[دانیمارک]]، [[دوورگەکانی فارۆ]] و [[گرینلاند]] دەگرێتەوە، کە لەژێر سایەی پاشایەتییەکەیدا یەکخراون. شانشینی دانیمارک دەوڵەتێکی یەکگرتووە. دوو داواکاریی ھەرێمییان لە زەریای [[بەستەڵەکی باکوور]] لە ناوچەی [[جەمسەری باکوور]]دا ھەیە: [[دوورگەی ھانز]] و چەند شوێنێکی جیاواز لە نزیک جەمسەری باکوور ([[بەرزایی لۆمۆنۆسۆف]]، [[بەرزایی جاکڵ]]، [[بەرزایی ئەلفا]] و [[میندێلیف]]، و سنووری [[چووکچی]]). لە ڕووی دەستوورییەوە، شانشینی دانیمارک شانشینەکە خۆی دەگرێتەوە، بەڵام دوورگەکانی فارۆ و گرینلاند خاوەنی ئاستێکی بەرفراوان لە سەربەخۆیین بۆ ڕێکخستنی پەیوەندییەکانیان. دوورگەکانی فارۆ و گرینلاند لە ساڵی ١٣٩٧ەوە (بە کردەیی) لەژێر سایەی تاجی دانیمارکیدا بوون، کاتێک یەکێتیی کالمار پەسەند کرا، و لە ساڵی ١٨١٤ەوە (بەپێی [[یاسا]]) بەشێک بوون لە شانشینی دانیمارک. لەگەڵ ئەوەشدا، بەھۆی ناسنامە مێژوویی و کولتوورییە جیاوازەکانیانەوە، ئەم بەشانەی شانشینەکە ئەمڕۆ خاوەنی ئاستێکی بەرفراوان لە [[خۆبەڕێوەبەری]]ین و بەرپرسیارێتیی یاسادانان و کارگێڕییان لە چەندین بواردا گرتووەتە ئەستۆ. کاروباری یاسایی لە شانشینەکەدا پەیڕەوی دەستووری شانشینی دانیمارک دەکات. مەرجی جێبەجێکردنی بەسەر ھەموو بەشەکانی شانشینی دانیمارکدا ھەیە و پێویستە دەسەڵاتەکانی یاسادانان، جێبەجێکردن و دادوەری لەژێر بەرپرسیارێتیی پەرلەمانی شانشینی دانیمارک و حکوومەتەکەی و دادگای باڵای دانیمارکدا بن. دوورگەکانی فارۆ لە ساڵی ١٩٤٨دا مافی حوکمی ناوخۆییان بەدەستھێنا و گرینلاندیش لە گشتپرسییەکدا کە لە ساڵی ١٩٧٩دا ئەنجامدرا، ھەمان ڕێچکەی گرتەبەر. لە ساڵی ٢٠٠٥دا، دوورگەکانی فارۆ ڕێککەوتنی بەڕێوەبردنی سەربەخۆیان بەدەستھێنا، و لە ساڵی ٢٠٠٩دا گرینلاند «خۆبەڕێوەبەری» بەدەستھێنا، ئەمەش وای کرد [[حکوومەتی دانیمارک]] ھەژموونێکی کەمی بەسەر کاروباری ناوخۆییەوە بمێنێت، کە گوازرانەوە بۆ حکوومەتە ناوخۆییەکانی گرینلاند و دوورگەکانی فارۆ. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ئەورووپا|مێژوو|سیاسەت|جوگرافیا|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Kingdom of Denmark}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:سیاسەتی دانمارک]] [[پۆل:Webarchive template wayback links]] [[پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووە ھەمیشەیییەکان]] [[پۆل:ھەموو وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان]] [[پۆل:پەڕەکان بە لەخۆگرتنی گۆکردنە تۆمارکراوەکان]] [[پۆل:ئەو وتارانەی بەئاشکرا دەقی ئینگلیزییان تێدایە]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی فارۆیی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی دانمارکی]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] eb8it6wexyeqttytq4rg7h3m2wucpcf 0 293810 1669868 1651194 2026-09-18T10:36:17Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1669868 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شاوراوە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| شاوراوة}}<br>{{lang-en| '''Shawrawa'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = نەخشەی قەزاکانی(ڕەواندز، سۆران، چۆمان و خەلیفان).png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ڕەواندز|ڕەواندز]]، [[قەزای سۆران|سۆران]]، [[قەزای چۆمان|چۆمان]]، [[قەزای خەلیفان|خەلیفان]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان) | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.69418| 44.48351}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی شاوراوە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.69418| 44.48351 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سۆران|سۆران]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دیانا|دیانا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٤٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢١٦ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شاوراوە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دیانا]] لە [[قەزای سۆران]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای سۆران}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 4qrect8nc0zr50thd7eggtxo4c6ntpy 0 294101 1669386 1612235 2026-09-17T15:53:18Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1669386 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس |وێنە = War_Machine_poster.jpeg }} '''ئامێری جەنگ''' (بە ئینگلیزی: War Machine) فیلمێکی [[فیلمی ئەکشن|ئەکشنی]] و زانستی خەیاڵیی بەرھەمی ساڵی ٢٠٢٦ە کە لەلایەن پاتریک ھیوزەوە دەرھێنراوە، بەرھەمھێنراوە و نووسراوە، بە بەشداریی ئەکتەران [[ئالان ڕیچسۆن]]، [[دێنیس کواید]]، ستیفان جیمز، جای کورتنی، [[ئیسای مۆڕاڵس]]، بلەیک ڕیچاردسۆن، کینان لانسدەیڵ و دانیال وێبەر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Matt |یەکەم=Donnelly |ڕێکەوت=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشان=https://variety.com/2021/film/news/hitmans-bodyguard-patrick-hughes-war-machine-lionsgate-1235108165/|سەردێڕ=‘Hitman’s Bodyguard’ Director Patrick Hughes Sets Next Feature ‘War Machine’ at Lionsgate (EXCLUSIVE) |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> == کورتەی چیرۆک == دواکۆتا دامەزراوەکانی کەمپێکی [[ئۆپەراسیۆنە تایبەتەکان]] کە ڕووبەڕووی ھێزێکی کوشندە لە جیھانێکی تر دەبنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Frater |یەکەم=Patrick |ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://variety.com/2024/film/news/war-machine-film-australia-alan-ritchson-netflix-lionsgate-1236145753/|سەردێڕ=Netflix, Lionsgate Action Film ‘War Machine’ Firing up in Australia With ‘Reacher’ Star Alan Ritchson |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> == دروستکردن == وێنەگرتن لە ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ لە [[ڤیکتۆریا (ئوسترالیا)|ڤیکتۆریا]]ی ئوسترالیا دەستی پێ کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Frater |یەکەم=Patrick |ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://variety.com/2024/film/news/war-machine-film-australia-alan-ritchson-netflix-lionsgate-1236145753/|سەردێڕ=Netflix, Lionsgate Action Film ‘War Machine’ Firing up in Australia With ‘Reacher’ Star Alan Ritchson |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> == بڵاوکردنەوە == فیلمی «ئامێری جەنگ» لە ١٢ی شوباتی ٢٠٢٦ لە سینەماکانی ئوسترالیا نمایش کرا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Kornits |یەکەم=Dov |ڕێکەوت=٥ی شوباتی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.filmink.com.au/trailer-war-machine/|سەردێڕ=Trailer: War Machine |ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٢٦|وێبگە=FilmInk |زمان=en-AU}}</ref> و پاشان لە ٦ی ئازار لە ڕێگەی نێتفلیکسەوە پەخش کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Grobar |یەکەم=Matt |ڕێکەوت=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://deadline.com/2026/01/netflix-2026-film-slate-war-machine-enola-holmes-3-1236665458/|سەردێڕ=Netflix’s 2026 Film Slate: Dates For ‘War Machine’ & Other Titles, New Cast For Animated ‘Swapped’ Plus First-Look Pics For ‘Enola Holmes 3,’ More |ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠٢٠|نیوزیلاند}} [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە شەڕ لە ئەفغانستان (٢٠٠١ - ٢٠٢١)]] [[پۆل:فیلمەکانی لاینز گەیت ئینتەرتەینمنت]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئەفغانستان داندراون]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ڕاستەقینەکانی نێتفلیکس]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] [[پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی پاتریک ھیوز]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی ٢٠٢٦]] [[پۆل:فیلمە ئینگلیزییەکانی ٢٠٢٦]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٦]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنە خەیاڵییە زانستییە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیوزیلاند گیراون]] [[پۆل:لەشکرکێشی بوونەوەرە ئاسمانییەکان لە فیلمەکاندا]] [[پۆل:فیلمەکانی مێکا]] [[پۆل:فیلمە ئەھریمەنەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمە ئەھریمەنە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەھریمەنییە زەبەلاحەکان]] au7ihb3vtm3b42egczjnwfke6u2l5jw 0 295295 1669335 1584020 2026-09-17T13:33:16Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1669335 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''سەینت ھێلینا، ئەسێنشێن و تریستان دا کونا'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.opsi.gov.uk/si/si2009/plain/uksi_20091751_en#sch1-pt5|سەردێڕ=The St Helena, Ascension and Tristan da Cunha Constitution Order 2009 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100312113746/http://www.opsi.gov.uk/si/si2009/plain/uksi_20091751_en#sch1-pt5 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئازاری ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٩}}</ref> [[ھەرێمەکانی دەرەوەی بەریتانیا|ھەرێمێکی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیایە]] کە لە [[ئۆقیانووسی ئەتلانتیک|باشووری ئۆقیانووسی ئەتلانتیکدا]] ھەڵکەوتووە و لە دوورگەی [[سانت ھێلانە|سەینت ھێلینا]]، دوورگەی ئەسێنشێن، و [[کۆمەڵە دوورگە]]ی تریستان دا کونا (بە دوورگەی گۆفیشەوە) پێکدێت. ناوی سەینت ھێلینا و پاشکۆکانی بوو تا ١ی ئەیلوولی ٢٠٠٩، کاتێک دەستوورێکی نوێ کەوتە بواری جێبەجێکردنەوە، کە پێگەی یەکسانی بە ھەر سێ دوورگەکە بەخشی وەک سێ ھەرێم، بە گرووپکردنێک لەژێر [[تاج (چەمک)|تاجدان]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ئەفریقا|شانشینی یەکگرتوو|جوگرافیا}} {{پۆلی کۆمنز|Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:وڵاتەکانی ڕۆژاوای ئەفریقا]] [[پۆل:ڕۆژاوای ئەفریقا]] [[پۆل:وڵاتە دوورگەییەکان]] [[پۆل:ھەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیا]] [[پۆل:Webarchive template wayback links]] jafc2gntlbaz8bxd8vrmsujqn5cm3h1 0 295300 1669334 1584019 2026-09-17T13:33:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1669334 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''سەینت پیێر و میکێلۆن'''<ref>{{Cite Merriam-Webster|Miquelon}}</ref> بە فەرمی '''کۆمەڵەی ھەرێمیی سەینت پیێر و میکێلۆن''' ({{Langx|fr|Collectivité territoriale de Saint-Pierre-et-Miquelon}})، کۆمەڵەیەکی ھەرێمیی دەرەوەی وڵاتی [[فەڕەنسا|فەڕەنسایە]] کە خاوەن خۆبەڕێوەبەرییە و لە باکووری ڕۆژاوای [[ئۆقیانووسی ئەتلانتیک|ئۆقیانووسی ئەتلانتیکدا]] ھەڵکەوتووە، کە دەکەوێتە نزیک پارێزگای [[نیوفاندلەند و لابرادۆر]]ی [[کەنەدا]].<ref name="cia">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Saint Pierre and Miquelon |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ئیش=The World Factbook |ناونیشان=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/saint-pierre-and-miquelon/ |ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210202195959/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/saint-pierre-and-miquelon/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی شوباتی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |بڵاوکەرەوە=Central Intelligence Agency |زمان=en}}</ref><ref name="britannica.com">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.britannica.com/place/Saint-Pierre-and-Miquelon|سەردێڕ=Saint-Pierre and Miquelon {{!}} Map, History, Population, & Facts {{!}} Britannica |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191215233911/https://www.britannica.com/place/Saint-Pierre-and-Miquelon |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=www.britannica.com |زمان=en}}</ref> سەینت پیێر و میکێلۆن [[کۆمەڵە دوورگە|کۆمەڵە دوورگەیەکی]] ھەشت دوورگەیییە، کە {{Cvt|242|km2|sqmi|0}} زەویی داپۆشیوە.<ref name="cia"/> ژمارەی دانیشتووانی خەمڵێنراوی ٥٬٥١٣ کەسی ھەبووە لە ساڵی ٢٠٢٦دا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.worldometers.info/world-population/saint-pierre-and-miquelon-population/|سەردێڕ=Saint Pierre & Miquelon Population (2026) |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Worldometer |زمان=en}}</ref> و دانیشتووانەکەی ھاووڵاتیی فەڕەنسان؛ ئەوان جێگری خۆیان بۆ [[ئەنجومەنی نەتەوەیی فەرەنسە|ئەنجومەنی نەتەوەیی]] ھەڵدەبژێرن و بەشداری لە ھەڵبژاردنەکانی پیران و سەرۆکایەتیدا دەکەن. سەینت پیێر و میکێلۆن وڵات و ھەرێمێکی دەرەوەی وڵاتی (ئۆ سی تی) [[یەکێتیی ئەورووپا|یەکێتیی ئەورووپایە]]، ھەرچەندە بەشێکی تەواوکەری نییە. نە بەشێکە لە ناوچەی شینگن و نە بەشێکە لە ناوچەی گومرگی ئەورووپا. لە لایەکی ترەوە، [[یۆرۆ]] دراوی فەرمییە لە سەینت پیێر و میکێلۆن،<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣١ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٨|ناونیشان=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:1999:030:0029:0030:EN:PDF |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090728054017/http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:1999:030:0029:0030:EN:PDF |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠١٠|وێبگە=[[EUR-Lex]]}}</ref> و دانیشتووانەکەی ھاووڵاتییەتیی یەکێتیی ئەورووپایان ھەیە. ھەرێمەکە ھەروەھا بەشێکە لە کۆمیسیۆنی ھاوکاریی ھاوبەشی ھەرێمی (ھاوکاریی [[کەنەدای ئەتڵەسی|کەنەدای ئەتلەسی]])، ناوچەی گەڕان و ڕزگارکردنی ھالیفاکس و ڕێکخراوی ماسیگریی باکووری ڕۆژاوای ئەتلانتیک. دوورگەکان لە کەنداوی سەینت لۆرێنس لە نزیک دەروازەی کەنداوی فۆڕچنن، کە درێژ دەبێتەوە بۆ کەناراوەکانی باشووری ڕۆژاوای [[دوورگەی نیوفاوندلاند|نیوفاندلەند]]، لە نزیک گراند بانکس لە نیوفاندلەند.<ref name="iarc">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Premio Real |ڕێکەوت=٢٢ی شوباتی ٢٠٠٥|ناونیشان=https://archive.org/details/saintpierreampmi15152gut|سەردێڕ=Saint-Pierre & Miquelon |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120103043428/http://www.archive.org/details/saintpierreampmi15152gut |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠١٣|via=[[Internet Archive]]}}</ref> سەینت پیێر {{Convert|19|km|nmi}} لە پۆینت مەی لە نیمچەدوورگەی بورین لە نیوفاندلەندەوە دوورە و {{Convert|3819|km|mi|0}} لە برێستەوە دوورە، کە نزیکترین شاری فەڕەنسایە. دوورگەی سەوزی بچووکی کەنەدی {{Convert|10|km|nmi}} لە ڕۆژھەڵاتی سەینت پیێرەوە ھەڵکەوتووە، کە نزیکەی لە نیوەی ڕێگای پۆینت مەیدایە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{شریتی دەروازە|مێژوو|جوگرافیا|فەڕەنسا|کەنەدا}} {{پۆلی کۆمنز|Saint-Pierre and Miquelon}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٤٦]] [[پۆل:وڵاتانی فەڕەنسی زمان]] [[پۆل:وڵاتە دوورگەییەکان]] [[پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی فەڕەنسی ئاخێو]] [[پۆل:CS1 French-language sources (fr)]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی لاتینی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی فەڕەنسی]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] kujm98ksnco0zhkxdqx8zjhps39pc79 0 295322 1669333 1579835 2026-09-17T13:32:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1669333 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''سەینت بارتێلێمی'''، بە فەرمی '''کۆمەڵەی ھەرێمیی سەینت بارتێلێمی''' کۆمەڵەیەکی ھەرێمیی دەرەوەی وڵاتی [[فەڕەنسا|فەڕەنسایە]]<ref name="Government">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/saint-barthelemy/|سەردێڕ=Spotlighting The World Factbook as We Bid a Fond Farewell - CIA |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260106033234/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/saint-barthelemy/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠١٩|وێبگە=Government}}</ref> لە [[کاری بی]]. دوورگەکە نزیکەی {{Convert|30|km}} لە باشووری ڕۆژھەڵاتی دوورگەی سەینت مارتنەوە ھەڵکەوتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Larsen |یەکەم=Peter A. |دوایین٢=Genoways |یەکەم٢=Hugh H. |دوایین٣=Pedersen |یەکەم٣=Scott C. |ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠٠٦|سەردێڕ=New records of bats from Saint Barthélemy, French West Indies / Nouvelles captures de chauve Souris de Saint Barthélemy, Antilles françaises |ناونیشان=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/MAMM.2006.056/html |journal=Mammalia |زمان=en |بەرگ=٧٠|issue=3–4 |پەڕەکان=٣٢١–٣٢٥|doi=10.1515/MAMM.2006.056 |issn=1864-1547 |s2cid=56341953 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> دەکەوێتە باکووری ڕۆژھەڵاتی دوورگە ھۆڵەندییەکانی سابا و سینت یوستاتیۆس، و باکووری وڵاتی سەربەخۆی [[سەینت کیتس و نیڤیس]]. سەینت بارتێلێمی بۆ چەندین ساڵ کۆمۆنێکی فەڕەنسی بوو کە بەشێک بوو لە [[گوادلۆپ]]، کە ناوچە و فەرمانگەیەکی دەرەوەی وڵاتی فەڕەنسایە. لە ساڵی ٢٠٠٣دا دوورگەکە دەنگی دا لە بەرژەوەندیی جیابوونەوە لە گوادلۆپ بۆ پێکھێنانی کۆمەڵەیەکی ھەرێمیی دەرەوەی وڵاتی جیاوازی فەڕەنسا. کۆمەڵە ھەرێمەکە یەکێکە لە چوار ھەرێمەکەی ناو [[دوورگەکانی لیوارد]] لە باکووری ڕۆژھەڵاتی [[کاری بی]] کە دوورگەکانی ھیندستانی ڕۆژاوای فەڕەنسی پێکدەھێنن، لەگەڵ سەینت مارتن، [[گوادلۆپ]] ({{Convert|200|km}} لە باشووری ڕۆژھەڵات) و [[مارتینیک]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Saint-Barthélemy}} {{شریتی دەروازە|سیاسەت|جوگرافیا|فەڕەنسا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ٢٠٠٣]] [[پۆل:دوورگەکانی فەڕەنسا]] [[پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی فەڕەنسی ئاخێو]] [[پۆل:وڵاتە دوورگەییەکان]] [[پۆل:CS1 French-language sources (fr)]] [[پۆل:پەڕەکان بە لەخۆگرتنی گۆکردنە تۆمارکراوەکان]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی فەڕەنسی]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 1ddtw1vir0oea1q6h1gn5kjcpcgec16 0 295544 1669508 1669198 2026-09-17T20:14:58Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1669508 wikitext text/x-wiki {{Coord|10.7792|76.6547|display=title,inline}} {{داتابۆکس}} '''پالاکاد'''، ھەروەھا بە '''پالگات''' دەناسرێت، لە مێژوودا بە '''پالاکاتوسێری''' ناسراوە{{ژێدەر پێویستە|date=February 2025}}،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://old.spb.kerala.gov.in/index.php/district-profile-palakkad.html|سەردێڕ=District Profile |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220702110828/http://old.spb.kerala.gov.in/index.php/district-profile-palakkad.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref> شارێک و [[شارەوانی|شارەوانییەکە]] لە [[ویلایەتەکان و دەڤەرە یەکگرتووەکانی ھیندستان|ویلایەتی ھیندیی]] [[کێرالا]]. ئەوە بنکەی سەرەکیی کارگێڕیی شارستانی پالاکادە. پالاکاد پڕچڕترین شارەوانی و چوارەم پڕچڕترین شاری ویلایەتەکەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.indiatoday.in/elections/lok-sabha/kerala/palakkad-constituency-result-11508|سەردێڕ=Palakkad lok sabha election results 2024: Palakkad Winning Candidates List and Vote Share |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=India Today |زمان=en}}</ref> لە پێش سەربەخۆییی ھیندستان لەژێر [[بەریتانی ڕاج|دەسەڵاتی بەریتانیادا]] دامەزراوە و بە ناوی پالگات دەناسرا. پالاکاد بەھۆی قەڵای دێرینی پالاکادەوە بەناوبانگە، کە لە دڵی شارەکەدایە و لە ساڵی ١٧٦٦دا لەلایەن حەیدەر عەلییەوە دەستی بەسەردا گیرا و دووبارە دروستکرایەوە، کە دواتر لە ساڵی ١٧٨٤دا کەوتە دەست زامۆرین. شارەکە نزیکەی {{Convert|347|km|mi}} لە باکووری ڕۆژھەڵاتی پایتەختی ویلایەتەکە، [[تیروڤانانتەپورام]]ەوە دوورە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Palakkad}} {{شریتی دەروازە|ھیندستان}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} prbrjjuj8kf3ta76i6kg0k0sxrgbr5n 0 296260 1669658 1653418 2026-09-17T23:07:56Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669658 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''تێک ڕادار''' بڵاوکراوەیەکی تەکنەلۆژیی سەرھێڵە کە خاوەنەکەی فیوچەر پڵسە. تیمی نووسینی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، شانشینی یەکگرتوو، و ئوسترالیا ھەیە کە ھەواڵ و پێداچوونەوە بۆ بەرھەم و ئامێرە تەکنەلۆژییەکان دابین دەکەن. لە ساڵی ٢٠٠٨دا دەستی بەکار کرد<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Josephine Watson |ڕێکەوت=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.techradar.com/features/techradar-turns-15-these-are-the-tech-milestones-that-made-us/|سەردێڕ=TechRadar turns 15 – these are the tech milestones that made us |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=TechRadar |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشان=https://www.journalism.co.uk/news/one-relaunched-one-new--two-fresh-tech-sites-from-future/s2/a530858/|سەردێڕ=Client Challenge|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.journalism.co.uk|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231018193046/https://www.journalism.co.uk/news/one-relaunched-one-new--two-fresh-tech-sites-from-future/s2/a530858/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و لە کانوونی دووەمی ٢٠١٢دا بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا فراوان بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Matt Bradford |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠١٢|ناونیشان=https://www.gamesradar.com/techradar-launches-us-site/|سەردێڕ=TechRadar launches US site |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=gamesradar |زمان=en}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٢دا زیاتر فراوان بوو بۆ ئوسترالیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشان=https://www.inpublishing.co.uk/articles/techradar-goes-live-in-australia-9487|سەردێڕ=TechRadar goes live in Australia |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.inpublishing.co.uk |زمان=en}}</ref> تا ساڵی ٢٠١٣، گەورەترین وێبگەی تەکنەلۆژیای بەکارھێنەران، ھەواڵ و پێداچوونەوە بوو لە شانشینی یەکگرتوودا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hill|یەکەم=Steve|سەردێڕ=Online journalism: the essential guide|دوایین٢=Lashmar|یەکەم٢=Paul|ڕێکەوت=٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[Sage Publishing]]|ژپنک=٩٧٨-١-٤٤٦٢-٠٧٣٤-٥|شوێن=Los Angeles|oclc=٨٦٨٩٩٩٢٧٩}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|TechRadar}} {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت|شانشینی یەکگرتوو|تەکنۆلۆژیا}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} dvg21f850a9oa3oe5f05smuazjm65is 0 296584 1669418 1590972 2026-09-17T16:37:36Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1669418 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''شارستانی دوورگەکانی ئاروو''' ({{Langx|id|Kabupaten Kepulauan Aru}}) کۆمەڵەیەکە لە نزیکەی ٩٥ [[دوورگە]]ی نزم لە دوورگەکانی مالوکو لە ڕۆژھەڵاتی [[ئیندۆنیزیا]]. ھەروەھا شارستانێکی پارێزگای مالوکو پێکدەھێنێت، کە ڕووبەری وشکانییەکەی {{Cvt|6426.77|km2}} کیلۆمەتر دووجایە. لە سەرژمێریی ٢٠١١دا ژمارەی دانیشتووانی شارستانەکە ٨٤٬١٣٨ کەس بووە؛ سەرژمێریی ٢٠٢٠ کۆی گشتی ١٠٢٬٢٣٧ کەسی بەرھەمھێناوە، و خەمڵاندنی فەرمی تا نیوەی ٢٠٢٤ بریتی بووە لە ١١٢٬٥٣١ کەس (کە لە ٥٧٬٧٦٧ نێر و ٥٤٬٧٦٤ مێ پێکدێت). ھەندێک سەرچاوە کۆمەڵە دوورگەکە بە بەشێک لە [[ئاسیا]] دادەنێن، لەکاتێکدا ھەندێکی تر بە بەشێک لە میلانیزیای دادەنێن.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Aru Islands Regency}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئاسیا|ئۆقیانووسیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:دەریای ئارافورا]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئیندۆنیزی]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] m75b5lo0tlb6jt98yiafodtptw8vyyr 0 297394 1669496 1669211 2026-09-17T20:09:28Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669496 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Cockerellites_liops_18"_layer_img2.jpg|وێنۆک|''Priscacara liops''، فۆسیلی ماسی لە وایۆمینگ]] '''بالیۆزوولۆژی''' لقێکی [[بەردینناسی]] و [[ژینناسیی پەرەسەندن]]ە کە بە تایبەتی لێکۆڵینەوە لە [[ئۆرگانیزم|ئۆرگانیزمە]] پێش مێژووییەکانی شانشینی [[گیانلەبەر|گیانلەبەران]] و دۆزینەوە و ناسینەوەی پاشماوەی [[فۆسیل|فۆسیلەکانیان]] لە چوارچێوە [[زەویناسی]]ی (یان تەنانەت [[شوێنەوارناسی|شوێنەوارناسییە]])کاندا دەکات. ئەم بوارە ھەروەھا بەکارھێنانی ئەم تۆمارە فۆسیلانە دەگرێتەوە بۆ {{بنز|فیلۆجێنیکی دار|en|Phylogenetic_tree|lt=فیلۆجێنیی}}بنیادنەرەوە (لە ڕێگەی توێکاریی بەراوردکاری و {{بنز|فیلۆجینێتیک|en|Phylogenetics|lt=فیلۆجینێتیکەوە}}) و پالیۆئیکۆلۆژی، واتە لێکۆڵینەوە لە [[ژینگەی سروشتی|ژینگە سروشتییە]] کۆنەکان و سیستمە ژینگەییەکان.<ref name="Quantitative">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lyman|یەکەم=R. Lee|سەردێڕ=Quantitative Paleozoology|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ساڵ=٢٠٠٨|شوێن=Cambridge}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|بەردینناسی|گیانلەبەران|ژینناسی}} [[پۆل:ژێربوارەکانی گیانلەبەرناسی]] hygtetu43w0r93v8wiqduwu4e82biix 0 297424 1669497 1669210 2026-09-17T20:09:58Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669497 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Betula_leopoldae_SRIC_SR02-22-19.jpg|وێنۆک|گەڵایەکی فۆسیلی ''بێتولا لیۆپۆڵدای'' (بێرچ) لە چاخی ئیۆسینی پێشوو لە ویلایەتی واشینگتن، نزیکەی ٤٩ ملیۆن ساڵ پێش ئێستا]] '''پالیۆبۆتانی''' یان '''پالایۆبۆتانی'''، کە بە '''پالیۆفیتۆلۆژی'''ش ناسراوە، لقێکی [[ڕوەکناسی|ڕووەکناسی]]یە کە مامەڵە لەگەڵ دۆزینەوە و ناسینەوەی [[فۆسیل|فۆسیلەکانی]] [[ڕوەک|ڕووەک]] لە چوارچێوە [[زەویناسی]]ییەکاندا دەکات، و بەکارھێنانیان بۆ بنیادنانەوەی بایۆلۆژیی ژینگەکانی ڕابردوو (پالیۆجیوگرافیا)، و [[مێژووی پەرەسەندنی ڕوەکەکان]]، کە کاریگەرییان لەسەر [[پەرەسەندن|پەرەسەندنی ژیان]] بە گشتی ھەیە. ئەم زانستە پێکھاتەیەکی [[بەردینناسی]] و پالیۆبایۆلۆژییە<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref>. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|بەردینناسی|ڕوەک}} {{پۆلی کۆمنز|Paleobotany}} [[پۆل:لقەکانی ڕوەکناسی]] s3e6q2b5kxkj3v04jtvdtqa8q3nwlwk 0 297425 1669498 1669209 2026-09-17T20:10:28Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669498 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''پالیۆئیکۆلۆژی''' یان '''پاڵایۆئیکۆلۆژی''' بریتییە لە لێکۆڵینەوە لە کارلێکەکانی نێوان ئۆرگانیزمەکان و/یان کارلێکەکانی نێوان ئۆرگانیزمەکان و ژینگەکانیان لە ماوەی پێوەرە کاتییە زەویناسییەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.digitalatlasofancientlife.org/learn/paleoecology/|سەردێڕ=Paleoecology |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Digital Atlas of Ancient Life |زمان=en-US}}</ref> وەک بوارێکی زانستی، پالیۆئیکۆلۆژی کارلێک لەگەڵ جۆرەھا بواردا دەکات، پشتیان پێ دەبەستێت و زانیارییان پێ دەبەخشێت، لەوانە [[بەردینناسی]]، [[ژینگەناسی]]، [[ئاووھەواناسی]] و [[ژینناسی]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|بەردینناسی}} [[پۆل:ژێربوارەکانی ژینگەناسی]] hna2nuhyiodp69k4kqyn9fwoxwrtoyf 3 299062 1669717 1665273 2026-09-18T01:49:40Z Dexbot 6403 بۆت: ئەرشیڤکردنی 1 بابەت لە [[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram]] 1669717 wikitext text/x-wiki {{ئەرشیڤی وتووێژ}}{{لێدوانی بەکارھێنەر:Aram/سەرپەڕە}} == دانانی تاگی بێسەرچاوە، ئارامبۆت == ئارامبۆت تاگی بێسەرچاوە لەو وتارانە ئەدات کە [[د:بیرخستنەوەی ویکی]] بەکاردێنن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٣:٣١، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :[https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%DA%BE%DB%8C%DA%86%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C&oldid=1539716 لێرەش هەمان شتی کردووە]، مەرج نییە سەرچاوە هەمیشە داڕێژەیەکی بیرخستنەوە بەکارببا. حەلەکە ئەوەیە کە ==سەرچاوەکان== یان ==سەرچاوە==ی بینی لە وتارەکان ئەو تاگە دانەنێ. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ٠٦:٥٧، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]: بۆ ئەمەیان منیش لەگەڵتم، بیرخستنەوەی ویکی جێگەی نەبوونی سەرچاوە دەگرێتەوە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:١٨، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] پێشووتر قسەم لەگەڵ کاک ئارامکردووە بیرخستنەوەی ویکی سەرچاوەی باوەڕپێکراو نییە، چاوەڕێی ئەوم خۆشی بێت ڕوونکردنەوەی زیاتر بدات. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٩:٣٤، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::سڵاو {{وب|Épine|Tessla|Sakura emad}} ھیچ شتێک بە سەرچاوە دانانرێت ئەگەر نەخرێتە نێوان تاگەکانی {{کۆد|<nowiki><ref>citation</ref></nowiki>}} یان لە ڕێگەی داڕێژەیەکەوە بەبێ ئەو تاگانەش وەک [[en:Template:Sfn]] ھەرچەندە ئەوانەش ھێشتا سەرچاوەی کامڵ نین بەڵکوو تەنیا بە shortened footnote template دانراون (بەڵام لە کۆتاییدا بۆتەکە حسابی سەرچاوەیان بۆ دەکات) ھەرچەندە دەبێت لە خوارتر سەرچاوەکان بە تەواوی دانرێن چونکە بەکارھێنەر کرتەیان لێ بکات، دەبێت بڕۆنە سەر سەرچاوەکە ئەگەر نا تەنیا sfn نابێتە سەرچاوە بۆ بەکارهێنەر، بەڵام بۆتەکە قایل دەکات. ئەوانەی ئەو وتارەش پێیان دەوترێت [[en:Plaintext]] نەک ئەو شێوازەی ویکیپیدیا کە بەکاری دێنێ. ئەوانەی بەشی [[en:Nihilism#Citations]] بە جوانی دانێیت و ژمارەی سەرچاوەکانیان دەرکەون، ئینجا بۆتەکە وەک سەرچاوە دەیبینێت. نابێت مەرجەکە ئەوەندە سادە بێت کە بڵێین بوونی <code><nowiki>==سەرچاوەکان==</nowiki></code> بەسە؛ ئەمە وا دەکات بەکارھێنەران بۆتەکە فریو بدەن و خۆشم چەندین جار ئەو بەشەم بە بەتاڵی بینیوە لە کاتێکدا تاکە سەرچاوەیەکیش بە ھیچ شێوەیەک لە وتارەکە نەبووە. زوویش دوای ماوەیەکی کەم وتم کە داڕێژەی بیرخستنەوەی ویکییەکان وا لە بەکارھێنەران دەکات تەمەڵ بن و سەرچاوە ڕاستەقینەکان دانەنێن و بەوە لە کۆڵی بکەنەوە. لە ناچاری بۆ وتارگەلی بۆت خراپ نییە، بەڵام تا بکرێت ھەوڵی سڕینەوەی ئەو داڕێژانە بدرێت باشترە یان ھیچ نەبێت خۆتی لێ نەدەی مەگەر زۆر زۆر ناچار بیت ئەویش لە نێوان {{کۆد|<nowiki><ref>citation</ref></nowiki>}}. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:١٢، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration. '''Updates for editors''' * The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902] * Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting next week, abuse filters that are set to "require CAPTCHA verification" will begin to also affect users with the <code>skipcaptcha</code> right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The <code>skipcaptcha</code> right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595] * Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. * The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٣:٠٣، ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Trizek (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30722494 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to "Create account" and "Log in" actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220] * After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292] * An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> behaves when used to exclude results. Previously, using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>prefix:</nowiki></code></bdi> without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346] '''Updates for technical contributors''' * Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١١:٤٥، ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30744833 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769] '''Updates for technical contributors''' * In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>src</nowiki></code></bdi> attribute and SVG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>srcset</nowiki></code></bdi> attribute. * The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٣:٥٤، ٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30773578 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis. * The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916] '''Updates for technical contributors''' * Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778] * To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٦:٠٩، ١٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30804401 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]]. * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation. '''Updates for technical contributors''' * On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, "media-limit-reached", will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٠٥:٤٤، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30836091 --> == [[:دەروازە:کەنەدا/بەشداریکردن]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:دەروازە:کەنەدا/بەشداریکردن]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>No useful content</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:دەروازە:کەنەدا/بەشداریکردن|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D8%AF%DB%95%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%95%3A%DA%A9%DB%95%D9%86%DB%95%D8%AF%D8%A7%2F%D8%A8%DB%95%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٢:٥٣، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == [[:دەروازە:کەنەدا/ناوەڕۆک]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:دەروازە:کەنەدا/ناوەڕۆک]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>No useful content</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:دەروازە:کەنەدا/ناوەڕۆک|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D8%AF%DB%95%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%95%3A%DA%A9%DB%95%D9%86%DB%95%D8%AF%D8%A7%2F%D9%86%D8%A7%D9%88%DB%95%DA%95%DB%86%DA%A9|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٢:٥٤، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Content Translation]] now supports dark mode, fulfilling a [[m:Community Wishlist/W544|Community Wishlist request]]. This brings the tool in line with the accessibility features available in the Vector 2022 and Minerva skins, helping reduce visual fatigue for users translating content. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077] * DiscussionTools' source mode and the 2017 wikitext editor will now offer autocomplete for links (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[</nowiki></code></bdi>), templates (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{</nowiki></code></bdi>), HTML and parser tags (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><</nowiki></code></bdi>), and magic words (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__</nowiki></code></bdi>), making it quicker and easier to insert links, templates, and other wiki markup while editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Readers Growth team]] has concluded its experiment with mobile page previews and will not roll out the feature. Page Previews are a pop-up bottom sheet that appears when readers tap a blue link, showing a thumbnail, lead paragraph, and an option to open the article. The experiment showed flat retention and negative indicator metrics, suggesting that mobile web readers preferred navigating directly to linked articles rather than using page previews. * The Reader Experience team has seen encouraging early results from the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]], with 93% of participating users reporting that it was useful. Reading Lists help active readers save articles for future reading and support their learning goals on Wikimedia projects. The team plans further improvements before expanding the feature to more users. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Explore Feed Refresh]] initiative was tested with new and casual Wikipedia app readers. The refreshed feed helps readers discover new and relevant content. After a 10.5% increase in engagement with the feed, Wikimedia Apps team has decided to scale the Home Feed redesign to iOS with the learnings from the Android release applied. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where subject names in the Article Guidance feature were displayed with incorrect capitalization on French Wikipedia, has now been fixed. Subject names will now follow the correct capitalization rules for the language. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201] '''Updates for technical contributors''' * After running several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]] to improve registration completion rates, a new version of the username field on [[Special:CreateAccount|Create Account]] has been rolled out. It includes [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|a popover summarizing the username policy]] to provide clearer guidance during account creation. As part of this change, the messages <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-helpusername</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-help</nowiki></code></bdi> that several communities have configured will no longer be used. If communities want to customize the guidance shown in the new popover, they can instead edit the following messages: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet1</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet2</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet3</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604] * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighter]] will offer [[w:en:Theme (computing)|themes]]. The themes can be picked from a dropdown menu in the full [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror preferences]] dialog. For wikitext, available themes are default, colorblind-friendly (previously the colorblind preference option on [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) and no-highlighting. For code languages (i.e., CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), there are several themes available. These same themes will eventually be available for wikitext, too. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533] * From now on, wikis can restrict editing in the "User" namespace to only the page owner and certain user groups. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Read the configuration documentation]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٨:٤٧، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30856308 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] has developed a [https://82db7c8d4b.catalyst.wmcloud.org/w/index.php?title=Regent%27s_Park&uselang=de patch demo] that wraps the page toolbar onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, which can occur on some language Wikipedias at certain screen widths. [https://phabricator.wikimedia.org/T429518] * The Reader Experience team is planning to launch [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]], a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Mobile and apps/Have Apps reading lists available on Destop/Mobile|Community Wishlist item]], which is currently available to try in beta, as a full feature in September. Before then, volunteer translator help is needed for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-readinglists&filter=&action=translate string translations] into a number of languages. The feature supports reading and learning goals on Wikipedia. * Next week, the table of contents on Wikimedia Commons file pages will be improved by consolidating the file page table of contents with the page table of contents. This will make it easier to understand a file page’s structure, navigate to specific sections, and share links to individual sections. [https://phabricator.wikimedia.org/T332644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some [[w:TIFF|TIFF]] images failed to load after clicking their thumbnail, causing a broken image to be displayed instead of the full-size image, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T429326] '''Updates for technical contributors''' * The variable and function selector in AbuseFilter has been updated to support search and autocomplete. It will allow filter maintainers to find the desired variable or function more quickly. [https://phabricator.wikimedia.org/T323698] * The MJPEG and VP8 formats are removed from the video player. The MP4 format (MPEG-4 Part 2) is added instead, which provides higher quality videos to older iPhone devices. It may take a few weeks to retroactively update all existing videos. The default format for modern devices stays the same (VP9/WebM). [https://phabricator.wikimedia.org/T358266] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٤٣، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30872536 --> == خەڵاتێک لەلایەن خەرمانەی ڕێزلێنانەوە بۆ تۆ! == <div style=" max-width:850px; margin:20px auto; background:#F8F8F8; border:3px solid #AFAFAF; border-radius:10px; padding:22px; box-shadow:0 2px 8px rgba(0,0,0,.12); "><div style="text-align:center; margin-bottom:20px;"> [[پەڕگە:Kharmaney_Zerin_silver_Badge.png|link=|110x110پیکسڵ]]<div style=" font-size:250%; font-weight:bold; color:#666666; margin-top:10px; letter-spacing:1px; text-shadow:0 1px 1px #FFF; "> خەرمانەی ڕێزلێنان{{ھن}}خەڵاتی زیوین </div></div><div style=" font-size:118%; line-height:1.9; color:#222; text-align:justify; "> {{تۆخ|لیژنەی خەرمانەی ڕێزلێنان}} بەپێی پێوەرە فەرمییەکانی پڕۆژەکە، بە شانازییەوە {{تۆخ|خەڵاتی زیوینی خەرمانەی ڕێزلێنان}} پێشکەش بە بەڕێزتان دەکات، ئەمەش بەهۆی بەشداریی بەرچاو، جێبەجێکردنی پێوەرەکانی ئەم خەڵاتە و خزمەتکردنی ویکیپیدیای کوردی لەلایەن بەڕێزتانەوە، بەھیوای بەردەوامبوون و بەشداریی زیاترتان. </div><div style=" margin-top:28px; padding-top:12px; border-top:1px solid #CFCFCF; text-align:center; color:#666666; font-size:100%; "> '''واژووی سەرپەرشتیاری لیژنە'''<!-- تکایە لێرە واژوو بکە لەتەنیشت تیرئاساکە --> [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٩:٤٩، ١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) </div></div> : {{وب|Aro Salar}} زۆر سپاس! بژین و ماندوو نەبن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٤:٤٣، ٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new ChartWizard is [[c:Special:ChartWizard/Data:Example.Pie.chart|now available on Wikimedia Commons]] for users interested in creating charts from their own data. The wizard makes the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] more beginner-friendly by allowing editors to create charts, such as bar and pie charts, without needing to use JSON. Users can still switch to the JSON editor if they prefer. Feedback on the new tool is welcome on the [[m:Talk:Community Wishlist/W414|wish talk page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Wikipedia iOS app’s Picture of the Day widget displayed the same image every day instead of updating daily, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T430692] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Math|Math formula]] SVG images will soon be generated in the browser instead of on the server. MathML continues to be generated on the server and renders in the browser without JavaScript. Wikibooks will see this change on 12 August, Wikisource on 19 August and Wikipedia from 20-27 August. You can try this by selecting "{{int:Mw-math-mathjax}}" in your preferences. This change is part of [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase/deprecation|deprecating RESTBase]] and [[phab:T431372|deprecating Mathoid]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271001] * Category pages will soon support sorting entries by the time they are added to a category. This will make it easier to find recently or long-standing categorized pages. It will also improve workflows for maintenance categories such as deletion backlogs and other time-based review tasks. You can use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>cldsort=timestamp</nowiki></code></bdi> URL argument in category view to sort the entries. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and user scripts on Wikimedia wikis may now use [[phab:T395347|ES2018 features]] and [[phab:T419142|ES2019 features]] in JavaScript code. Previously, the platform only allowed up to ES2017. MediaWiki validates the source code to protect functionality from syntax errors and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browser_support_matrix|supported browsers]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419142] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:٤٢، ١٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30901051 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist|Worklist feature]] for the Event Registration tool is now live on all Wikimedia wikis. With Worklist, event organizers can add the articles their event will focus on directly to the event page. The Worklist also powers [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist#How Event Pathways uses the worklist|Event Pathways]] which notifies other editors of the upcoming or ongoing event when they edit an article featured in the event's Worklist. This is the minimum viable version (MVP), and feedback is welcome. Organizers are encouraged to try the feature. A hands-on [[m:Special:MyLanguage/Event:Worklist Setup Workshop: Get Your Event Ready|Worklist Setup Workshop]] will take place on 18 August at 16:00 UTC and 19 August at 11:00 UTC. '''Updates for editors''' * [[Special:ShortPages]] displays short pages by their size, but in many cases it gets filled with disambiguations and soft redirects, making it harder to find the short articles themselves. Starting this weekend, you will be able to choose not to include an article in the special page by adding the magic word <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__EXPECTSHORTPAGE__</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T433203] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3436680|Bole]] ([[w:bol:|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>w:bol:</nowiki></code></bdi>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T429921] * Starting the week of August 17, the page toolbar will wrap onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This is a [[phab:T429518|fully merged patch from the Reader Experience team]] which aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, that may occur on some language Wikipedias at certain screen widths. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, uploading large files to Wikimedia Commons has become more stable and less prone to failure following some fixes related to the “Could not acquire lock” upload error. [https://phabricator.wikimedia.org/T386640] '''Updates for technical contributors''' * Debian Bullseye will reach the end of its Long Term Support on 31 August 2026. [[phab:T434103|Some Cloud VPS projects]] still have instances running Debian Bullseye. Maintainers of those projects are encouraged to migrate to Debian Bookworm or Debian Trixie. A [[wikitech:Help:Cloud VPS instance operating system migration|migration guide]] is available to help with the process, and users may also want to consider whether their workload is better suited to Toolforge. If you need help or cannot complete the migration by 31 August, please contact the Cloud VPS admins as soon as possible. [[listarchive:list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/RVIPQSYLKMSL5M46JP6NEJVGVE6I2RXQ/|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢١:٠١، ١٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30922806 --> l17nbc7m2gtdibwhr6o78117qq29zj9 0 299566 1669861 1644782 2026-09-18T10:35:07Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1669861 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شانەشا | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|شانشا}}<br>{{lang-en| Shanasha}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 37.023019| 44.369756}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی شانەشا''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 37.023019| 44.369756|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سیدەکان|سیدەکان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی کانیەڕەش|کانیەڕەش]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٧٠٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شانەشا''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی کانیەڕەش]] لە [[قەزای سیدەکان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٨)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (-) [[خێزان]] و (-) کەس، کە (-) [[نێر]] و (-) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای سیدەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] nnnp0g5ntpqgnvetoh9nn0ks48glaqc 0 299776 1669734 1644644 2026-09-18T04:34:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1669734 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شاقولی | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|شاقولي}}<br>{{lang-en| Shaquli}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.32242| 43.44883}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی شاقولی''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.32242| 43.44883|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای نەینەوا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای حەمدانیە|حەمدانیە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی بەرتڵە|بەرتڵە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٩٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٤٠٦١ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[شەبەکی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[شەبەک (دین)|شەبەک]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شاقولی''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی بەرتڵە]] لە [[قەزای حەمدانیە]] لە [[پارێزگای نەینەوا]] لە [[باشووری کوردستان]] لە [[عێراق]]. ھەروەھا دەکەوێتە [[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای مووسڵ و دھۆک) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20220828220741430931&lng=1q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20220828220741430931&lng=1q=20220828220324430930&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٢٥٠)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٧٨٨)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٥٤١) [[خێزان]] و (٤٠٦١) کەس، کە (٢٠٨٠) [[نێر]] و (١٩٨١) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای حەمدانیە}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] t5g7ui3ptd7g396x925xjagzrtd62jh 0 300159 1669522 1668935 2026-09-17T20:19:28Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1669522 wikitext text/x-wiki {{Databox}}{{ھەنووکەیی|date=August 2026}}لە ١٠ی ئابی ٢٠٢٦، بوومەلەرزەیەک بە گوڕی ٧٫٤ پلە ناوچەى [[چۆکۆ (کۆڵۆمبیا)|چۆکۆی]] لە [[کۆڵۆمبیا|کۆلۆمبیا]] ھەژاند؛ لە ئەنجامدا لانیکەم ٢٥٠ کەس گیانیان لەدەست دا و زیاتر لە ٢٬٥٠٠ کەسی تر بریندار بوون، ھەروەھا زیاتر لە ٤٬٠٠٠ کەسیش بێسەروشوێن ڕاگەیەندران و زیانێکی زۆریش بە سەرانسەری وڵات کەوت. بوومەلەرزەکە لە زۆربەی ناوچەکانی کۆلۆمبیا و لە بەشێک لە وڵاتانی دراوسێ ([[ئێکوادۆر]] و [[پەنەما]] ھەستی پێکرا، و زیانی گەورەی لە شارەکانی کالی، پێریرا، کیبدۆ، مانیسالەس و چەند ناوچەیەکی تر دروست کرد. حکوومەتی کۆلۆمبیا باری نائاساییی نیشتمانیی ڕاگەیاند و دەست بە ئۆپەراسیۆنەکانی [[گەڕان و ڕزگارکردن]] کرا لە ناوچە زیانبەرکەوتووەکاندا. == بومەلەرزە == [[پەڕگە:M_7.4_-_5_km_S_of_San_José_del_Palmar,_Colombia.png|وێنۆک|نەخشەی توندیی لەرزینەکە بەپێی {{Abbr|USGS|دەزگای ڕووپێویی جیۆلۆجیی ئەمریکا}}]] بەپێی زانیارییەکانی ڕووپێویی جیۆلۆجیی ویلایەتە یەکگرتووەکان، بومەلەرزەکە بە گوڕی ٧٫٤ لەسەر پێوەری گوڕی سات پێوانە کراوە و لە قووڵایی {{cvt|110.3|km}} ڕوویداوە.<ref name="anss12">{{cite anss|M 7.4 – 5 km E of San José del Palmar, Colombia|2026|us6000tjl2}}</ref> بەڵام دەزگای ڕووپێویی جیۆلۆجیی کۆڵۆمبیا (CGS) هەمان گوڕی بۆ بومەلەرزەکە پشتڕاستکردووەتەوە بەڵام قووڵاییەکەی بە {{cvt|96|km}} خەمڵاندووە. چەقی بومەلەرزەکە بە دووریی {{cvt|20|km}} بووە لە شارۆچکەی سان خۆسێ دێل پاڵمار لە [[چۆکۆ (کۆڵۆمبیا)|چۆکۆ]]، و لە کاتژمێر ٠٧:٣٤ی بەیانی بە کاتی کۆڵۆمبیا ڕوویداوە.<ref name="sgc12">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.sgc.gov.co/detalleevento/SGC2026pqqmro/resumen |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260810141539/https://www.sgc.gov.co/detalleevento/SGC2026pqqmro/resumen |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئابی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=Colombian Geological Survey |سەردێڕ=San José del Palmar – Chocó, Colombia |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ڕووی زانستییەوە، هۆکاری ئەم بومەلەرزەیە دەگەڕێتەوە بۆ شکان و خلیسکانی چینەکانی زەوی لە قووڵایییەکی مامناوەنددا. ئەمەش لە ئەنجامی ڕۆچوونی پلێتی (بەردەڵانی) نازکا بە ژێر پلێتی ئەمریکای باشووردا دروست بووە، بە درێژایی هێڵی لێککەوتنی نێوان ئیکوادۆر و کۆڵۆمبیا.<ref name="anss12" /> دەزگای (CGS)ی کۆڵۆمبی ڕایگەیاند کە ئەمە بەهێزترین بومەلەرزە بووە لە وڵاتەکەدا لە ماوەی دە ساڵی ڕابردوودا،<ref name="bbc10a2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Amerise|یەکەم١=Atahualpa|سەردێڕ=Un fuerte terremoto de magnitud 7,4 golpea el occidente de Colombia, causando numerosos daños humanos y materiales|ناونیشان=https://www.bbc.com/mundo/articles/cly5720pnz4o|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٦|بڵاوکەرەوە=BBC Mundo|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠٢٦|زمان=es|trans-title=A powerful 7.4 magnitude earthquake strikes western Colombia, causing widespread human and material damage}}</ref> و گەورەترینیشە لە دوای بومەلەرزەکەی توماکۆی ١٩٧٩ەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Vásquez|یەکەم١=Fernando|سەردێڕ=Terremoto de magnitud 7,4 es el más fuerte registrado en Colombia en la última década|ناونیشان=https://www.radionacional.co/actualidad/terremoto-de-magnitud-74-es-el-mas-fuerte-registrado-en-colombia-en-la-ultima-decada|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئابی ٢٠٢٦|ئیش=Radio Nacional de Colombia|ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠٢٦|زمان=es|trans-title=The 7.4 magnitude earthquake is the strongest recorded in Colombia in the last decade}}</ref> لە دوای بومەلەرزە سەرەکییەکە، لانی کەم ٥٤ پاشلەرزە ڕوویان داوە،<ref name="Buitrago11a2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Buitrago|یەکەم١=Loren Sofía|سەردێڕ=Sube a 169 la cifra de muertos por el terremoto en Colombia: hay más de 1.200 heridos y 54 réplicas|ناونیشان=https://www.elcolombiano.com/colombia/muertos-terremoto-en-colombia-heridos-replicas-choco-hoy-GC39809690|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٦|بڵاوکەرەوە=El Colombiano|ڕێکەوت=١١ی ئابی ٢٠٢٦|زمان=es|trans-title=The death toll from the earthquake in Colombia rises to 169: there are more than 1,200 injured and 54 aftershocks}}</ref> کە بەهێزترینیان گوڕەکەی {{M|b|5.0}} بوو و لە کاتژمێر ٠٨:١٨ی بەیانی ڕوویدا.<ref>{{cite anss|M 5.0 – 16 km W of San José del Palmar, Colombia|2026|us6000tjm4}}</ref> کاریگەریی ئەم بومەلەرزەیە هێندە بەهێز بوو کە لە ٣٢ پایتەختی پارێزگاکانی کۆڵۆمبیا هەستی پێکرا و خەڵک ناچار بوون باڵەخانەکانیان چۆڵ بکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Colombia declara la situación de "desastre nacional" tras el terremoto de 7,4 que deja al menos 111 muertos y varios edificios caídos|ناونیشان=https://www.lavanguardia.com/internacional/20260810/11611420/terremoto-colombia.html|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٦|بڵاوکەرەوە=La Vanguardia|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠٢٦|زمان=es|trans-title=Colombia declares a state of "national disaster" after a 7.4 magnitude earthquake leaves at least 111 dead and several buildings collapsed}}</ref> مەزەندە دەکرێت لەرزینەکە بۆ ماوەی نزیکەی دوو خولەک بەردەوام بووبێت،<ref name="bbc2" /> و تەنانەت لە وڵاتانی [[پەنەما]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Aizprúa |یەکەم=Julio César |ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.infobae.com/panama/2026/08/10/panamenos-salen-a-las-calles-al-sentir-los-efectos-del-sismo-de-74-registrado-en-colombia/ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=infobae |زمان=es |سەردێڕ=Panameños salen a las calles al sentir los efectos del sismo de 7.4 registrado en Colombia}}</ref> [[ئێکوادۆر|ئیکوادۆر]]،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Fuerte terremoto de magnitud 7.4 sacude a Colombia y se siente en Bogotá y varias ciudades del país|ناونیشان=https://www.univision.com/noticias/america-latina/fuerte-sismo-sacude-el-departamento-de-choco-en-colombia-este-lunes|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٦|بڵاوکەرەوە=N+ Univision|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠٢٦|زمان=es|trans-title=A powerful 7.4 magnitude earthquake struck Colombia and was felt in Bogotá and several other cities across the country}}</ref> و [[ڤێنیزوێلا]] هەستی پێکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://colombiaone.com/2026/08/10/colombia-earthquake-damage/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=Colombia 1|زمان=en|سەردێڕ=Colombia Earthquake Causes Damage and Injuries as Choco Bears the Brunt of the Shaking}}{{بەستەری مردوو|url=https://colombiaone.com/2026/08/10/colombia-earthquake-damage/ |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> جێگەی سەرنجە کە ئەم بومەلەرزەیە ڕێک لە هەمان ئەو ناوچەیەدا ڕوویداوە کە چەقی بومەلەرزەکەی ٢٣ی تشرینی دووەمی ١٩٧٩ بوو (کە ئەو کات قووڵاییەکەی {{cvt|108|km}} و گوڕەکەی {{M|w|7.2}} بوو).<ref name="bbc10a2" /><ref>{{cite anss|M 6.4 – 4 km N of El Cairo, Colombia|1979|usp000145h}}</ref> بومەلەرزەکەی ساڵی ١٩٧٩ زۆر وێرانکەر بوو، و توندییەکەی بەپێی پێوەری مێرکالی گەیشتە ئاستی VII–VIII (واتە زۆر بەهێز تا وێرانکەر) لە ناوچەیەکی فراواندا کە شارەکانی پێرێیرا، ئەرمینیا و مانیزالێس-ی دەگرتەوە. هەروەها لەو کاتەدا لەرزینەکە بە ئاستی شەشەم (بەهێز) لە شارەکانی کالی، ئیباگێ، کویبدۆ و [[مێدێلین]]، و بە ئاستی پێنجەم (مامناوەند) لە شاری پایتەخت، [[بۆگۆتا]] هەستی پێکرابوو.<ref name="Dimaté05a2">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Dimaté |یەکەم١=Cristina |دوایین٢=Rivera |یەکەم٢=Luis |دوایین٣=Cisternas |یەکەم٣=Armando |ڕێکەوت=٢٠٠٥|سەردێڕ=Re-visiting large historical earthquakes in the Colombian Eastern Cordillera |journal=Journal of Seismology |بەرگ=٩|پەڕەکان=١–٢٢|doi=10.1007/s10950-005-1413-2}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|2026 Colombia earthquake}} {{تووڵی دەروازە|دەیەی ٢٠٢٠}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} 4jxslvefj00kij4v0uww4mfb1olvdc5 3 300330 1669829 1669269 2026-09-18T08:00:17Z SakuraBot 51806 Bot: open advanced-rights requests 1669829 wikitext text/x-wiki {{Center|''This page collects SakuraBot's notes about advanced-rights requests on Meta and Simple English Wikipedia, which used to be posted on [[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|the talk page]]. New notes are added here automatically.''}} <!--- ئەرشیڤ بۆت ---> {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = User_talk:Sakura_emad/Meta/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(20d) |counter = 1 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 2 }} {{ئەرشیڤەکان}} == Global permission requests on Meta == The following request is open at [[m:Steward requests/Global permissions|Steward requests/Global permissions]] and may be worth your comment: * [[m:Steward requests/Global permissions#Global sysop for NDG|Global sysop for NDG]] — <small>Requests for global sysop permissions</small> : <small>4 other requests are also open (rename / IP block exemption); stewards action those without a vote.</small> [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٧:٥٩، ١٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests on Meta (13 August 2026) == The following requests are open on Meta and may be worth your comment: === [[m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[m:Steward requests/Permissions#Htawmonzel@mnw.wiktionary|Htawmonzel@mnw.wiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-02</small> * [[m:Steward requests/Permissions#B722N@lgwikipedia|B722N@lgwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-12</small> * [[m:Steward requests/Permissions#B722N@lgwikipedia_2|B722N@lgwikipedia]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-08-12</small> * [[m:Steward requests/Permissions#Astroneering@global|Astroneering@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-12</small> === [[m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[m:Meta:Requests for adminship/Icodense|Icodense]] — <small>Requests for regular adminship</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٢٨، ١٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (16 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global rollback for Der-Wir-Ing|Global rollback for Der-Wir-Ing]] — <small>Requests for global rollback permissions · filed 2026-08-15</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#RAPTOR7762@bol.wikipedia|RAPTOR7762@bol.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-15</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Anthonymunthali44@tumwikipedia|Anthonymunthali44@tumwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-15</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Viyowoyero-vya-Malaŵi@tumwikipedia|Viyowoyero-vya-Malaŵi@tumwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-15</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Tumbuka Arch@tumwikipedia|Tumbuka Arch@tumwikipedia]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-08-15</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Gerges|Gerges]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>6 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (17 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Abuse Filter Helper for XaxeLoled|Abuse Filter Helper for XaxeLoled]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-08-16</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#DERDAKI ILIAS@ary.wikipedia|DERDAKI ILIAS@ary.wikipedia]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-08-16</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#GryffindorD@itwikiquote|GryffindorD@itwikiquote]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-16</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#XXBlackburnXx@nlwiki|XXBlackburnXx@nlwiki]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-17</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (18 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Satirdan kahraman@trwiktionary|Satirdan kahraman@trwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-17</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Kinenkey@lg.wikipedia|Kinenkey@lg.wikipedia]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-08-17</small> : <small>8 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (19 August 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#787IYOIncubator.wikimedia.org|787IYOIncubator.wikimedia.org]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-18</small> : <small>8 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٩ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (20 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Pac.macX@global|Pac.macX@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-20</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#苏东东坡@global|苏东东坡@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-20</small> : <small>9 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (22 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Nirajan pant@newiktionary|Nirajan pant@newiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Billinghurst@global|Billinghurst@global]] — <small>Removal of access · filed 2024-08-19</small> : <small>8 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (23 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#The.shahab@fawiktionary|The.shahab@fawiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-22</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Billinghurst@labswiki|Billinghurst@labswiki]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-22</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Mamad100s@global|Mamad100s@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-22</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Borhan|Borhan]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>9 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (24 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Anass Sedrati@arywikipedia|Anass Sedrati@arywikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-23</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#İmmortalance@trwiki|İmmortalance@trwiki]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-23</small> : <small>9 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (25 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Danjuma Anthony@kcgwikipedia|Danjuma Anthony@kcgwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-24</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#El-hussain14@bolwiki|El-hussain14@bolwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-24</small> : <small>9 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (26 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#だ＊ぜ@global|だ＊ぜ@global]] — <small>Removal of access · filed 2025-08-24</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Alhen@eswikibooks|Alhen@eswikibooks]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-25</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Sadads|Sadads]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>10 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (27 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Abuse filter helper for HouseBlaster|Abuse filter helper for HouseBlaster]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-08-26</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#TFerenczy@global|TFerenczy@global]] — <small>Removal of access · filed 2025-08-26</small> : <small>9 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (28 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#MilicevicBot@srwiki|MilicevicBot@srwiki]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-28</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for oversight/EggRoll97|EggRoll97]] — <small>Requests for Oversight access</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (29 August 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Zrsv07@global|Zrsv07@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-28</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٩ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (30 August 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for CentralNotice adminship/Aude|Aude]] — <small>Requests for CentralNotice adminship</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٣٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (31 August 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global rollback for Lemonaka|Global rollback for Lemonaka]] — <small>Requests for global rollback permissions · filed 2026-08-30</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (1 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Abuse filter helper for PaterMcFly|Abuse filter helper for PaterMcFly]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-09-01</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#HERODOE@yowiki|HERODOE@yowiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-31</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#787IYO@Wt/nup (https://incubator.wikimedia.org)|787IYO@Wt/nup (https://incubator.wikimedia.org)]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-01</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Ow! That Hurts!@iswiktionary|Ow! That Hurts!@iswiktionary]] — <small>Bureaucrat access · filed 2026-08-31</small> : <small>6 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (3 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global sysop for NguoiDungKhongDinhDanh|Global sysop for NguoiDungKhongDinhDanh]] — <small>Requests for global sysop permissions · filed 2026-09-03</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for bot status/NellieBly Bot|NellieBly Bot]] — <small>Requests for bot flags</small> : <small>9 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (4 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global sysop for Saroj|Global sysop for Saroj]] — <small>Requests for global sysop permissions · filed 2026-09-03</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Alan Colin Arce (WMCA)|Alan Colin Arce (WMCA)]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>10 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (5 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#El-hussain14@bolwiki|El-hussain14@bolwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-04</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Lee@siwiktionary|Lee@siwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-05</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Lee@siwikibooks|Lee@siwikibooks]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-05</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#El-hussain14@bolwiki_2|El-hussain14@bolwiki]] — <small>Bureaucrat access · filed 2026-09-05</small> : <small>9 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ١٢:٤٧، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (6 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Shahadusadik@dagwiki|Shahadusadik@dagwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-05</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Dnshitobu@dagwiki|Dnshitobu@dagwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-05</small> : <small>8 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (8 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Débora@pt.wikivoyage|Débora@pt.wikivoyage]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-07</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Débora@pt.wikivoyage_2|Débora@pt.wikivoyage]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-07</small> === [[:simple:Wikipedia:Requests for permissions|Simple English Wikipedia]] === * [[:simple:Wikipedia:Requests_for_adminship/Wikipedian2025|Wikipedian2025]] — <small>Current requests for adminship</small> : <small>8 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (9 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Wikihez@kuwiktionary|Wikihez@kuwiktionary]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-09-08</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Elli@Global|Elli@Global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-08</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Floricord@global|Floricord@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-08</small> : <small>6 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (10 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Nytexcome@global|Nytexcome@global]] — <small>Removal of access · filed 2025-09-09</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Alfiyah_Rizzy_Afdiquni@madwikt|Alfiyah_Rizzy_Afdiquni@madwikt]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-10</small> : <small>6 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (11 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ@satwiki|ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ@satwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-11</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Bennylin|Bennylin]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (12 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Ibrahim abusufyan@ha.wikipedia|Ibrahim abusufyan@ha.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-11</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Tvcccp@th.wikiquote|Tvcccp@th.wikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-11</small> : <small>6 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (13 September 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global exemption to CAPTCHA and global IP block exempt for TienMinh-mun6xnChing|Global exemption to CAPTCHA and global IP block exempt for TienMinh-mun6xnChing]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-09-12</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (14 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Ballardmaize@bclWiktionary|Ballardmaize@bclWiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-14</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#YaThaWinTha@Arakan Wikipedia|YaThaWinTha@Arakan Wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-13</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/DERDAKI ILIAS|DERDAKI ILIAS]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (15 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global rollback for Morkoz|Global rollback for Morkoz]] — <small>Requests for global rollback permissions · filed 2026-09-14</small> * [[:m:Steward requests/Global permissions#Abuse filter helper for The Squirrel Conspiracy|Abuse filter helper for The Squirrel Conspiracy]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-09-15</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Missileboi@pntwikipedia|Missileboi@pntwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-14</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Laurbereth@lmowiktionary|Laurbereth@lmowiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-15</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Savfisk@da.wikipedia|Savfisk@da.wikipedia]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-14</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Kurdanparez|Kurdanparez]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (17 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Abuse filter helper for Icodense|Abuse filter helper for Icodense]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-09-16</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for CentralNotice adminship/Lucas Werkmeister (WMDE)|Lucas Werkmeister (WMDE)]] — <small>Requests for CentralNotice adminship</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (18 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#API high limit requestor for Ikan|API high limit requestor for Ikan]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-09-17</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Bharathesha Alasandemajalu@tcywiktionary|Bharathesha Alasandemajalu@tcywiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-17</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/روتانا|روتانا]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) nbxckivtd7ij1q2lo460a7yky76wv5z 0 300392 1669845 1653745 2026-09-18T10:32:27Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک زیاترە) 1669845 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بازیوە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|بازوایا}}<br>{{lang-en| Baziwa}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.36999| 43.29526}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی بازیوە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.36999| 43.29526|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای نەینەوا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای مووسڵ|مووسڵ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی باشیک|باشیک]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٧٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٢٩٥٦ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[شەبەکی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[شەبەک (دین)|شەبەک]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''بازیوە''' یان '''بازوایا''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی باشیک]] لە [[قەزای مووسڵ]] لە [[پارێزگای نەینەوا]] لە [[باشووری کوردستان]] لە [[عێراق]]. ھەروەھا دەکەوێتە [[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای مووسڵ و دھۆک) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20220828220741430931&lng=1q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20220828220741430931&lng=1q=20220828220324430930&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> یەکێکە لەو گوندە جوانانەی کە دەکەوێتە جەرگەی شاری [[مووسڵ]] نزیکەی (١٠)کیلۆمەتر لە ڕۆژھەڵاتی سەنتەری شاری [[مووسڵ]]ەوە دوورە. وەک ئەوە ھەژمار دەکرێت کە بەشێک بێت لە شاری [[مووسڵ]] و لە پەراوێزی ڕۆژھەڵاتی شارەکە بێت. ھەرچەندە گوندەکە لە جەرگەی موسڵدایە، بەڵام لەگەڵ گوندی [[گۆگجەلیل]] دراوسێ و دەکەوێتە سەر ئەو ڕێگایەی کە شاری مووسڵ بە شاری [[ھەولێر]]ی پایتەختی [[ھەرێمی کوردستان]]ەوە دەبەستێتەوە. == ناو == سەبارەت بەوەی بۆچی ناوی بازوایە لێنراوە، ھەندێک دەڵێن سەرچاوەکەی لە [[زمانی کوردی]]، زاراوەی [[شەبەکی]] (زاراوەی ماچۆ) و لە دوو وشە پێکھاتووە: (باز) بە واتای باڵندە و (وایا) بە واتای کۆکردنەوە، بۆیە ناوەکە بازوایە، واتە ئەو شوێنەی کە باڵندەکان تێیدا کۆدەبنەوە. == مێژوو == * ساڵی ١٩٧٢ بڕیاری گۆڕینی گوندی بازیوە بۆ [[ناحیە]] دەرچوو، بەھۆی ڕووبەرە فراوانەکەی و چڕی دانیشتوانەکەیەوە. بەڵام بڕیارەکە ڕۆشنایی نەبینی و دوای چەند ساڵێک ھەڵوەشایەوە. بەڵام نەبوونی خزمەتگوزاری و پێویستی گوندەکە بە پڕۆژەی تەندروستی و قوتابخانە و ژێرخانی ئەم بابەتە جارێکی دیکە ئەم بابەتە وروژاندەوە، بۆ ئەوەی داوای ئەوە بکات کە بگۆڕدرێت بۆ [[قەزا]]یەک بۆ ئەوەی بودجەی دارایی ھەبێت کە یارمەتی بدات بۆ باشترکردنی دۆخی خزمەتگوزارییەکانی. * زاڵبوونی لایەنە سیاسییەکانە بەسەر بارودۆخی کۆمەڵایەتی گوندەکەدا. کە لە حەفتاکانی سەدەی ڕابردووەوە ژمارەیەک لە گەنجانی گوندەکە ڕوویان کردە بزووتنەوەی چەکداری [[کورد]] و ھەندێکیش ڕوویان لە پراکتیزەکردنی چالاکیی سیاسی دژ بە دەوڵەت لە ژێر دەسەڵاتی پێشوودا کرد. بۆیە گوندەکە لە کۆتایی ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا تووشی ئاوارەبوون و کۆچکردن بوو، بەتایبەتی دوای کۆتایی ھاتنی [[شەڕی ئێران و عێراق]] ١٩٨٠-١٩٨٨، بە زانینی ئەوەی کە دەسەڵات لە ڕژێمی پێشوودا واتە پێش داگیرکاری ئەمریکا لە ساڵی ٢٠٠٣، لێبوردنی گشتی بۆ دانیشتوانی گوندەکە دەرکرد. * [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)]] لە ١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٤ [[پارێزگای نەینەوا]]یان گرت و سوپا کشایەوە. ئەو گوندە نزیکەی دوو مانگ لەژێر دەستی [[پێشمەرگە]]ی [[کورد]]دا مایەوە. پاشان لە ٧ی ئابی ٢٠١٤ گروپی دەوڵەتی ئیسلامی دەستی گرد بە سەر گوندەکەدا و دانیشتوانەکەی ناچار کرد بەرەو [[ھەرێمی کوردستان]] و ھەندێکیشیان بەرەو باشووری [[عێراق]] ھەڵبێن. گوندەکە تاڵان کرا. دوای ئۆپەراسیۆنێکی سەربازی کە دەزگای بەرەنگاربوونەوەی تیرۆری عێراق لە ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ ئەنجامدرا، حکومەت کۆنترۆڵی گوندەکەی کردەوە.<ref>https://web.archive.org/web/20221013192502/http://wwwallafblogspotcom.blogspot.com/2021/02/blog-post_14.html</ref> == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (١٠٨٩)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٢٦٥٣)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (١٨١٥) [[خێزان]] و (١٢٩٥٦) کەس، کە (٦٥٧٩) [[نێر]] و (٦٣٧٧) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> خەڵکی گوندەکە [[موسڵمان]]ن، لە گوندەکەدا پێنج [[مزگەوت]] ھەیە. ھەروەھا مەزارگەیەکی تایبەت بە [[عەبباس کوڕی عەلی]] ھەیە، بانگەشەی ئەوە دەکرێت کە ئیمام عەباس بەم شوێنەدا تێپەڕیوە، بەڵام بەڵگە عەقڵانی و مێژووییەکان ئەمە پشتڕاست ناکەنەوە، مێژووی بوونی مەزارەکەش کۆن نییە.<ref>https://web.archive.org/web/20231026211113/https://964media.com/225629/</ref> == کشتوکاڵ == * بازیوە ناوچەیەکی کشتوکاڵییە و خاکێکی بەپیتی ھەیە. زۆربەی زەوییە کشتوکاڵییەکان بۆ چاندنی بەرھەمی [[گەنم]] و [[جۆ]] بەکاردەھێنرێن کە پشت بە ئاوی [[باران]] دەبەستن (کشتوکاڵی باراناوی). بەھۆی نەبوونی سەرچاوەی ئاوی جێگرەوە، چاندنی بەروبوومی تری کشتوکاڵی سەرکەوتوو نەبووە، بەو پێیەی ئاوی ژێر زەوی جگە لە بوونی [[خوێ]]، ڕێژەیەکی بەرزی [[گۆگرد]]ی تێدایە، لەبەرئەوەی سروشتی جیۆلۆجیی ناوچەکە لە بەردی جبسی گۆگردی پێکھاتووە. لە ساڵانی ڕابردوودا، فراوانبوونی شارەکان دەستدرێژی کردووەتە سەر زەوییە کشتوکاڵییەکان و نەبوونی پلانی ڕێکخراو و ڕێکخراوی دەوڵەت، لەگەڵ پشتبەستنی زۆری گوندنشینەکان بە بازرگانی و گواستنەوەی بەرھەمە نەوتییەکان، بووەتە ھۆی دابەزینی کشتوکاڵ لە بازوایا. زۆربەی دانیشتوانی گوندەکە لە کۆتایی ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا ئاوارە بوون و دواتر لەلایەن ڕژێمی پێشووی [[سەددام حوسێن]]ەوە لێبوردنیان پێدرا. * ڕەنگە گونجاو بێت ئاماژە بەوە بکەین کە فراوانبوونی [[شار]]ەکان لەم ساڵانەی دواییدا بووەتە ھۆی دەستدرێژیکردنی بیناسازی بۆ سەر زەوییە کشتوکاڵییەکان، گوندەکەش لە ئاوی سەلامیە پچڕاوە. ھەموو ئەمانە دۆخی کشتوکاڵی ئەم گوندەی لاواز کردووە، کە لە چاندنی دانەوێڵەدا جیاواز بوو. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای مووسڵ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 9q83bnmnbmtww2eegok7teoug8wxwfm 0 303514 1669509 1669150 2026-09-17T20:15:28Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669509 wikitext text/x-wiki {{سخ-و٧}} {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} '''چایخانەی سەید سەلیم''' یەکێکە لە دیارترین و کۆنترین چایخانەکانی شاری [[هەولێر]] کە لە ساڵی ١٩٢٤دا دامەزراوە و تاوەکو ئێستاش بەردەوامە لە خزمەتکردن. [[پەڕگە:Sayyid_Salim_Tea_House_in_Erbil_Bazaar,_Erbil,_Iraq_1.jpg|وێنۆک|دەروازەی چایخانەی سەید سەلیم لە بازاڕی هەولێر]] == مێژووی دامەزراندن == بناغەی ئەم چایخانەیە لە ساڵی ١٩٢٤دا لەسەر دەستی سەید غەریب (باوکی سەید سەلیم) دانراوە. چایخانەکە وەک دیارترین سیمای کەلەپووری و ڕەسەنایەتی لە شاری هەولێردا دەناسرێت. * '''سەید سەلیم:''' سەید سەلیم سەید غەریب (١٩١٣–١٩٨٤)، لە کاتی ژیانیدا یەکێک بووە لە کەسایەتییە دیارەکانی ناو بازاڕی هەولێر و چایخانەکەش بە ناوی ئەوەوە ناودێر کراوە. * '''گۆڕانکاریی شوێن:''' سەرەتای کارکردنی چایخانەکە لە جەرگەی بازاڕی هەولێر و ڕێک بەرامبەر مزگەوتی گەورە بووە، پاشان گوازراوەتەوە بۆ بەرامبەر گەراجی گەورە، و دوای نوێکردنەوە و گۆڕانکارییەکانی ناو بازاڕ، لە شوێنی ئێستایدا جێگیر بووە. == بەڕێوەبردن == لە ئێستادا ئەرکی بەڕێوەبردن و پاراستنی ئەم کەلەپوورە لەلایەن سەید مووەفەق سەید سەلیم (کوڕە بچووکەکەی خێزانەکە) بەڕێوە دەبرێت. ھەروەھا بە هاوکاریی سەید ئەحمەد سەید عیسا (برازای سەید مووەفەق) ئیدارەی چایخانەکە دەدرێت تاوەکو ڕێچکەی باب و باپیرانیان بپارێزن. == تایبەتمەندی و ڕێگەی ئامادەکردنی چا == چای ئەم چایخانەیە بە هۆی هاوسەنگی لە سێ دیوی سەرەکی (تام، بۆن، و ڕەنگ) ناسراوە. * '''خەڵتەکردن:''' نهێنی تامی دیاری چایخانەکە لە هونەری تێکەڵکردن یان «خەڵتەکردنی» چەند جۆرێکی جیاوازی تۆزی چادایە کە زیاتر لە سەدەیەکە وەک خۆی ماوەتەوە. * '''گواستنەوەی دێرین:''' لە سەردەمانی پێشووتردا، تۆزی چای تایبەت (بەتایبەت چای ژمارە ٥) بە سندوقی دارین و لە ڕێگەی شەمەندەفەرەوە لە بەغداوە ڕەوانەی هەولێر دەکرا. * '''خزمەتگوزاری:''' چایخانەکە بە شێوەیەکی بەردەوام و لە ٢٤ کاتژمێری شەو و ڕۆژدا کراوەیە. شێوازی ئامادەکردن و تامی چاکە لە هاوین و زستاندا وەک خۆیەتی. == ناوبانگ == جگە لە دانیشتووانی هەولێر، ڕۆژانە خەڵکێکی زۆر لە شارەکانی سلێمانی، کەرکووک، دهۆک، پارێزگاکانی خوارووی عێراق و وڵاتی سووریاوە ڕووی تێدەکەن. ناوبانگی چایخانەکە لە دەرەوەی عێراقیش بڵاوبووەتەوە؛ لە ڕابردوودا نامەی پۆستی لە وڵاتی سویسراوە نێردراوە کە تەنیا نووسرابوو «چایخانەی سەید سەلیم - هەولێر» و بەبێ بوونی ناونیشانێکی وردتر گەیشتووەتە دەستیان. == سەرچاوەکان == <references /> * سەید عیسا سەید سەلیم، کتێبی ''داب و نەریتی هەولێر''، داڕشتنی ئەسعەد عەدۆ. [https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20240214153642552430&lng=1 کوردیپێدیا]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20240214153642552430&lng=1 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.facebook.com/share/1dtHRBUMaq/?mibextid=wwXIfr پەڕەی فەرمی چایخانەی سەید سەلیم لە فەیسبووک] * [https://www.tiktok.com/@chayxanay.said.saleem?_r=1&_t=ZS-99R0RPsFleW پەڕەی فەرمی چایخانەی سەید سەلیم لە تیپتۆک] [[پۆل:شوێنەکانی ھەولێر]] h6zgcummtzowv5pz0i2ckja6l9h6kjs 0 303673 1669355 1663415 2026-09-17T13:36:36Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە) 1669355 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{Speciesbox |image = (MHNT) Fumaria officinalis - Habit.jpg |genus = Fumaria |species = officinalis |authority = [[کارڵ لینایۆس]] }} '''شاتەڕە''' (ناوی زانستی: Fumaria officinalis) [[ڕوەکی گوڵدار|ڕوەکێکی گوڵداری]] [[ڕوەکی یەکساڵە|یەکساڵەیە]]، سەر بە جنسی [[شاتەڕەکان]] و خێزانی [[خەشخاشاسایان|خەشخاشاسایانە]]. خۆجێی [[باکووری ئەفریقا]]، [[ئەورووپا]] و [[ڕۆژاوای ئاسیا|ڕۆژاوای ئاسیایە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Fumaria officinalis L. GRIN-Global |ناونیشان=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomydetail?id=70905 |ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |وێبگە=npgsweb.ars-grin.gov}}</ref> == وەسف == شاتەڕە ڕوەکێکی گوڵدارە. ١٠ تا ٥٠ سانتیمەتر بەرز دەبێ و [[گەڵا|گەڵاکانی]] باریک و سەوزن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|title=Field guide to the wild flowers of Britain|date=١٩٨٣|publisher=Reader's Digest|isbn=978-0-276-00217-5|editor-last=Reader's Digest Association|edition=Reprinted with amendments|series=Reader's Digest nature lover's library|location=لەندەن}}</ref> [[گوڵ|گوڵەکانی]] پەمەیین، ٧ تا ٩ میلیمەتر درێژن و لە نیسانەوە تا تشرینی یەکەم لە نیوەگۆی باکووری دا دەر دەکەون.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|last=Fitter|first=Richard Sidney Richmond|title=The wild flowers of Britain and Northern Europe|last2=Fitter|first2=Alastair|last3=Blamey|first3=Marjorie|date=١٩٧٨|publisher=Collins|isbn=978-0-00-219057-2|edition=سێیەم|location=لەندەن}}</ref> یەک [[تۆو]] دە بەرەکەی دا ھەیە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Fumaria officinalis}} {{Taxonbar|from=Q157618}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ڕوەک|پزیشکی}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:ڕوەکە پزیشکییەکانی ئاسیا]] [[پۆل:ڕوەکە پزیشکییەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:گژوگیاکانی ئەفریقای باکوور]] [[پۆل:ڕوەکەکان، وەسفکراوی ١٧٥٣]] [[پۆل:ڕوەکە پزیشکییەکانی ئەفریقا]] bjml7lj162kviq4debxc4t1eixu33ey 10 303776 1669605 1668792 2026-09-17T22:18:38Z MFTG 21816 1669605 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = گوندەکانی قەزای بەردەڕەش |title = [[پێڕستی گوندەکانی قەزای بەردەڕەش]] |listclass = hlist | above = [[کوردستان]] > [[باشووری کوردستان|باشوور]] > [[پارێزگای دھۆک]] > [[قەزای بەردەڕەش]] | group1 = [[ناحیەی ناوەندی قەزای بەردەڕەش|ناحیەی ناوەند]] | list1 = * '''[[بەردەڕەش]]'''(ناوەند) * [[ئامیان]] * [[زمزمۆک]] * [[شۆرک]] * [[شیوەرە]] * [[کانیلان، بەردەڕەش|کانیلان]] * [[مەم و زین، بەردەڕەش|مەم و زین]] | group2 = [[ناحیەی دارەتوو]] | list2 = * '''[[دارەتوو، بەردەڕەش|دارەتوو]]'''(ناوەند) * [[بەنێنان]] * [[بارەوان فەقێ]] * [[بارەوان گچکە]] * [[بارەوان گەورە]] * [[بیۆک]] * [[تربەسپی]] * [[خارووک]] * [[خرابە یاسین]] * [[خەندەک]] * [[داڵەڕێ]] * [[دڕین بۆت]] * [[دووسەرە]] * [[دووگوندان گچکە]] * [[دووگوندان گەورە]] * [[زەنگەنان]] * [[سالێ بەگ]] * [[شەمسەخڕ]] * [[شێخالک]] * [[قادسیە گچکە]] * [[قادسیە مەزن]] * [[کەونەباک]] * [[کۆراو]] * [[گربدەو کەون]] * [[گربدەو نوێ]] * [[گردەپانی کەون]] * [[گردەپانی نوێ]] * [[گەلووک]] * [[گۆمەزەردی کەون]] * [[گۆمەزەردی نوێ]] * [[مۆریلان]] * [[ھەنجیرۆک کەون]] * [[ھەنجیرۆک نوێ]] | group3 = [[ناحیەی ڕۆڤیا]] | list3 = * '''[[ڕۆڤیا]]'''(ناوەند) * [[ئەللاھی]] * [[ئۆمەرسێنان]] * [[ئیسماوە]] * [[بامەڕزێ]] * [[بەردە زیو]] * [[بەردەسۆر، بەردەڕەش|بەردەسۆر]] * [[پەلاسان]] * [[پیربوب]] * [[پیرچاوش]] * [[توبزاوە گەورە]] * [[تۆبزاوە گچکە]] * [[جەنگە]] * [[جوجەر گچکە]] * [[جوجەر گەورە]] * [[چەمە]] * [[حەسەنییە]] * [[خرابە سەعدوون]] * [[خرابە واش]] * [[خرابە یاسین]] * [[خەمیس گچکە]] * [[دەربیستان گچکە]] * [[دەربیستان گەورە]] * [[دولیجان تارق]] * [[دولیجان سالح]] * [[دولیجان کتو]] * [[دولیجان گەورە]] * [[دۆستەک]] * [[دیناران، بەردەڕەش|دیناران]] * [[زیلکە عەبدولعەزیز]] * [[سێگردک]] * [[شێخانۆک]] * [[عەلیشانە]] * [[قەرەناز، بەردەڕەش|قەرەناز]] * [[کانی ئەسپان گچکە]] * [[کانی ئەسپان گەورە]] * [[کەندالەسۆر]] * [[گربەویل گچکە]] * [[گربەویل گەورە]] * [[گرگە جوو]] * [[گریگا]] * [[نەزراوە]] * [[ھزار جووت]] * [[یەکمالە]] | group4 = [[ناحیەی کەڵەک]] | list4 = * '''[[کەڵەک]]'''(ناوەند) * [[ئاشقەلا بچووک]] * [[ئاشقەلا گەورە]] * [[بشیریان]] * [[بەدەنەی بچووک]] * [[بەدەنەی گەورە]] * [[تەرجلە]] * [[تەل ئەسوەد گچکە]] * [[تەل ئەسوەد گەورە]] * [[تورکماس]] * [[تولەبەند]] * [[چەمەکۆر]] * [[حەسەن شامی]] * [[زەنگل]] * [[زەھرە خاتوون]] * [[سێودینان]] * [[شێخەمیر]] * [[شیرەکان]] * [[قەسروک]] * [[کەورەسۆر، کەڵەک|کەورەسۆر]] * [[گەزەکان]] * [[گەویلان ئازاد]] * [[گەویلان بۆتان]] * [[گوڵەبۆر]] * [[مفتییە]] * [[مەنگووبە]] * [[نازمیە]] |below = ناوەند: [[بەردەڕەش]]، شارۆچکەکان: [[دارەتوو، بەردەڕەش|دارەتوو]] و [[ڕۆڤیا]] و [[کەڵەک]] }}<includeonly>[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]</includeonly> <noinclude> [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] </noinclude> 25dcx525rkwkizxews2byqrb9rcfatw 1669659 1669605 2026-09-17T23:16:50Z MFTG 21816 1669659 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = گوندەکانی قەزای بەردەڕەش |title = [[پێڕستی گوندەکانی قەزای بەردەڕەش]] |listclass = hlist | above = [[کوردستان]] > [[باشووری کوردستان|باشوور]] > [[پارێزگای دھۆک]] > [[قەزای بەردەڕەش]] | group1 = [[ناحیەی ناوەندی قەزای بەردەڕەش|ناحیەی ناوەند]] | list1 = * '''[[بەردەڕەش]]'''(ناوەند) * [[ئامیان]] * [[زمزمۆک]] * [[شۆرک]] * [[شیوەرە]] * [[کانیلان، بەردەڕەش|کانیلان]] * [[مەم و زین، بەردەڕەش|مەم و زین]] | group2 = [[ناحیەی دارەتوو]] | list2 = * '''[[دارەتوو، بەردەڕەش|دارەتوو]]'''(ناوەند) * [[بەنێنان]] * [[بارەوان گچکە]] * [[بارەوان گەورە]] * [[بیۆک]] * [[تربەسپی]] * [[خارووک]] * [[خرابە یاسین]] * [[خەندەک]] * [[داڵەڕێ]] * [[دڕین بۆت]] * [[دووسەرە]] * [[دووگوندان گچکە]] * [[دووگوندان گەورە]] * [[زەنگەنان]] * [[سالێ بەگ]] * [[شەمسەخڕ]] * [[شێخالک]] * [[قادسیە گچکە]] * [[قادسیە مەزن]] * [[کەونەباک]] * [[کۆراو]] * [[گربدەو کەون]] * [[گربدەو نوێ]] * [[گردەپانی کەون]] * [[گردەپانی نوێ]] * [[گەلووک]] * [[گۆمەزەردی کەون]] * [[گۆمەزەردی نوێ]] * [[مۆریلان]] * [[ھەنجیرۆک کەون]] * [[ھەنجیرۆک نوێ]] | group3 = [[ناحیەی ڕۆڤیا]] | list3 = * '''[[ڕۆڤیا]]'''(ناوەند) * [[ئەللاھی]] * [[ئۆمەرسێنان]] * [[ئیسماوە]] * [[بامەڕزێ]] * [[بەردە زیو]] * [[بەردەسۆر، بەردەڕەش|بەردەسۆر]] * [[پەلاسان]] * [[پیربوب]] * [[پیرچاوش]] * [[توبزاوە گەورە]] * [[تۆبزاوە گچکە]] * [[جەنگە]] * [[جوجەر گچکە]] * [[جوجەر گەورە]] * [[چەمە]] * [[حەسەنییە]] * [[خرابە سەعدوون]] * [[خرابە واش]] * [[خرابە یاسین]] * [[خەمیس گچکە]] * [[دەربیستان گچکە]] * [[دەربیستان گەورە]] * [[دولیجان تارق]] * [[دولیجان سالح]] * [[دولیجان کتو]] * [[دولیجان گەورە]] * [[دۆستەک]] * [[دیناران، بەردەڕەش|دیناران]] * [[زیلکە عەبدولعەزیز]] * [[سێگردک]] * [[شێخانۆک]] * [[عەلیشانە]] * [[قەرەناز، بەردەڕەش|قەرەناز]] * [[کانی ئەسپان گچکە]] * [[کانی ئەسپان گەورە]] * [[کەندالەسۆر]] * [[گربەویل گچکە]] * [[گربەویل گەورە]] * [[گرگە جوو]] * [[گریگا]] * [[نەزراوە]] * [[ھزار جووت]] * [[یەکمالە]] | group4 = [[ناحیەی کەڵەک]] | list4 = * '''[[کەڵەک]]'''(ناوەند) * [[ئاشقەلا بچووک]] * [[ئاشقەلا گەورە]] * [[بشیریان]] * [[بەدەنەی بچووک]] * [[بەدەنەی گەورە]] * [[تەرجلە]] * [[تەل ئەسوەد گچکە]] * [[تەل ئەسوەد گەورە]] * [[تورکماس]] * [[تولەبەند]] * [[چەمەکۆر]] * [[حەسەن شامی]] * [[زەنگل]] * [[زەھرە خاتوون]] * [[سێودینان]] * [[شێخەمیر]] * [[شیرەکان]] * [[قەسروک]] * [[کەورەسۆر، کەڵەک|کەورەسۆر]] * [[گەزەکان]] * [[گەویلان ئازاد]] * [[گەویلان بۆتان]] * [[گوڵەبۆر]] * [[مفتییە]] * [[مەنگووبە]] * [[نازمیە]] |below = ناوەند: [[بەردەڕەش]]، شارۆچکەکان: [[دارەتوو، بەردەڕەش|دارەتوو]] و [[ڕۆڤیا]] و [[کەڵەک]] }}<includeonly>[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]</includeonly> <noinclude> [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] </noinclude> nn0nr3lzwrpufdpspukdldixehnaw4a 1669665 1669659 2026-09-17T23:33:30Z MFTG 21816 چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان 1669665 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = گوندەکانی قەزای بەردەڕەش |title = [[پێڕستی گوندەکانی قەزای بەردەڕەش]] |listclass = hlist | above = [[کوردستان]] > [[باشووری کوردستان|باشوور]] > [[پارێزگای دھۆک]] > [[قەزای بەردەڕەش]] | group1 = [[ناحیەی ناوەندی قەزای بەردەڕەش|ناحیەی ناوەند]] | list1 = * '''[[بەردەڕەش]]'''(ناوەند) * [[ئامیان]] * [[زمزمۆک]] * [[شۆرک]] * [[شیوەرە]] * [[کانیلان، بەردەڕەش|کانیلان]] * [[مەم و زین، بەردەڕەش|مەم و زین]] | group2 = [[ناحیەی دارەتوو]] | list2 = * '''[[دارەتوو، بەردەڕەش|دارەتوو]]'''(ناوەند) * [[بەنێنان]] * [[بارەوان گچکە]] * [[بارەوان گەورە]] * [[بیۆک]] * [[تربەسپی]] * [[خارووک]] * [[خرابە یاسین]] * [[خەندەک]] * [[داڵەڕێ]] * [[دڕین بۆت]] * [[دووسەرە]] * [[دووگوندان گچکە]] * [[دووگوندان گەورە]] * [[زەنگەنان]] * [[سالێ بەگ]] * [[شەمسەخڕ]] * [[شێخالک]] * [[قادسیە گچکە]] * [[قادسیە مەزن]] * [[کەونەباک]] * [[کۆراو]] * [[گربدەو کەون]] * [[گربدەو نوێ]] * [[گردەپانی کەون]] * [[گردەپانی نوێ]] * [[گەلووک]] * [[گۆمەزەردی کەون]] * [[گۆمەزەردی نوێ]] * [[مۆریلان]] * [[ھەنجیرۆک کەون]] * [[ھەنجیرۆک نوێ]] | group3 = [[ناحیەی ڕۆڤیا]] | list3 = * '''[[ڕۆڤیا]]'''(ناوەند) * [[ئەڵڵاھێ]] * [[ئۆمەرسێنان]] * [[ئیسماوە]] * [[بامەڕزێ]] * [[بەردەزیوو]] * [[بەردەسۆر، بەردەڕەش|بەردەسۆر]] * [[پەڵاسان]] * [[پیربووب]] * [[پیرچاوش]] * [[توبزاوە گەورە]] * [[تۆبزاوە گچکە]] * [[جەنگە]] * [[جوجەری گچکە]] * [[جوجەری گەورە]] * [[چەمە]] * [[حەسەنێ]] * [[خرابە سەعدوون]] * [[خرابە واش]] * [[خەمیس گچکە]] * [[دەربیستان گچکە]] * [[دەربیستان گەورە]] * [[دوولیجان تارق]] * [[دوولیجان ساڵەح]] * [[دوولیجان کتو]] * [[دوولیجان گەورە]] * [[دۆستەک]] * [[دیناران، بەردەڕەش|دیناران]] * [[زیلکە عتکۆ]] * [[سێگردک]] * [[شێخانۆک]] * [[عەلیشانە]] * [[قەرەناز، بەردەڕەش|قەرەناز]] * [[کانی ئەسپان گچکە]] * [[کانی ئەسپان گەورە]] * [[کەندالەسۆر]] * [[گربەویل گچکە]] * [[گربەویل گەورە]] * [[گرگە جوو]] * [[گریگا]] * [[نەزراوە]] * [[ھزار جووت]] * [[یەکمالە]] | group4 = [[ناحیەی کەڵەک]] | list4 = * '''[[کەڵەک]]'''(ناوەند) * [[ئاشقەلا بچووک]] * [[ئاشقەلا گەورە]] * [[بشیریان]] * [[بەدەنەی بچووک]] * [[بەدەنەی گەورە]] * [[تەرجلە]] * [[تەل ئەسوەد گچکە]] * [[تەل ئەسوەد گەورە]] * [[تورکماس]] * [[تولەبەند]] * [[چەمەکۆر]] * [[حەسەن شامی]] * [[زەنگل]] * [[زەھرە خاتوون]] * [[سێودینان]] * [[شێخەمیر]] * [[شیرەکان]] * [[قەسروک]] * [[کەورەسۆر، کەڵەک|کەورەسۆر]] * [[گەزەکان]] * [[گەویلان ئازاد]] * [[گەویلان بۆتان]] * [[گوڵەبۆر]] * [[مفتییە]] * [[مەنگووبە]] * [[نازمیە]] |below = ناوەند: [[بەردەڕەش]]، شارۆچکەکان: [[دارەتوو، بەردەڕەش|دارەتوو]] و [[ڕۆڤیا]] و [[کەڵەک]] }}<includeonly>[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]</includeonly> <noinclude> [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] </noinclude> 8xdtfw11y69nkswnbciatao0mtos9ok 1669667 1669665 2026-09-17T23:44:04Z MFTG 21816 1669667 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = گوندەکانی قەزای بەردەڕەش |title = [[پێڕستی گوندەکانی قەزای بەردەڕەش]] |listclass = hlist | above = [[کوردستان]] > [[باشووری کوردستان|باشوور]] > [[پارێزگای دھۆک]] > [[قەزای بەردەڕەش]] | group1 = [[ناحیەی ناوەندی قەزای بەردەڕەش|ناحیەی ناوەند]] | list1 = * '''[[بەردەڕەش]]'''(ناوەند) * [[ئامیان]] * [[زمزمۆک]] * [[شۆرک]] * [[شیوەرە]] * [[کانیلان، بەردەڕەش|کانیلان]] * [[مەم و زین، بەردەڕەش|مەم و زین]] | group2 = [[ناحیەی دارەتوو]] | list2 = * '''[[دارەتوو، بەردەڕەش|دارەتوو]]'''(ناوەند) * [[بەنێنان]] * [[بارەوان گچکە]] * [[بارەوان گەورە]] * [[بیۆک]] * [[تربەسپی]] * [[خارووک]] * [[خرابە یاسین]] * [[خەندەک]] * [[داڵەڕێ]] * [[دڕین بۆت]] * [[دووسەرە]] * [[دووگوندان گچکە]] * [[دووگوندان گەورە]] * [[زەنگەنان]] * [[سالێ بەگ]] * [[شەمسەخڕ]] * [[شێخالک]] * [[قادسیە گچکە]] * [[قادسیە مەزن]] * [[کەونەباک]] * [[کۆراو]] * [[گربدەو کەون]] * [[گربدەو نوێ]] * [[گردەپانی کەون]] * [[گردەپانی نوێ]] * [[گەلووک]] * [[گۆمەزەردی کەون]] * [[گۆمەزەردی نوێ]] * [[مۆریلان]] * [[ھەنجیرۆک کەون]] * [[ھەنجیرۆک نوێ]] | group3 = [[ناحیەی ڕۆڤیا]] | list3 = * '''[[ڕۆڤیا]]'''(ناوەند) * [[ئەڵڵاھێ]] * [[ئۆمەرسێنان]] * [[ئیسماوە]] * [[بامەڕزێ]] * [[بەردەزیوو]] * [[بەردەسۆر، بەردەڕەش|بەردەسۆر]] * [[پەڵاسان]] * [[پیربووب]] * [[پیرچاوش]] * [[توبزاوە گەورە]] * [[تۆبزاوە گچکە]] * [[جەنگە]] * [[جوجەری گچکە]] * [[جوجەری گەورە]] * [[چەمە]] * [[حەسەنێ]] * [[خرابە سەعدوون]] * [[خرابە واش]] * [[خەمیس گچکە]] * [[دەربیستان گچکە]] * [[دەربیستان گەورە]] * [[دوولیجان تارق]] * [[دوولیجان ساڵەح]] * [[دوولیجان کتو]] * [[دوولیجان گەورە]] * [[دۆستەک]] * [[دیناران، بەردەڕەش|دیناران]] * [[زێلکەی عوتکۆ]] * [[سێگردک]] * [[شێخانۆک]] * [[عەلیشانە]] * [[قەرەناز، بەردەڕەش|قەرەناز]] * [[کانی ئەسپان گچکە]] * [[کانی ئەسپان گەورە]] * [[کەندالەسۆر]] * [[گربەویل گچکە]] * [[گربەویل گەورە]] * [[گرگە جوو]] * [[گریگا]] * [[نەزراوە]] * [[ھزار جووت]] * [[یەکمالە]] | group4 = [[ناحیەی کەڵەک]] | list4 = * '''[[کەڵەک]]'''(ناوەند) * [[ئاشقەلا بچووک]] * [[ئاشقەلا گەورە]] * [[بشیریان]] * [[بەدەنەی بچووک]] * [[بەدەنەی گەورە]] * [[تەرجلە]] * [[تەل ئەسوەد گچکە]] * [[تەل ئەسوەد گەورە]] * [[تورکماس]] * [[تولەبەند]] * [[چەمەکۆر]] * [[حەسەن شامی]] * [[زەنگل]] * [[زەھرە خاتوون]] * [[سێودینان]] * [[شێخەمیر]] * [[شیرەکان]] * [[قەسروک]] * [[کەورەسۆر، کەڵەک|کەورەسۆر]] * [[گەزەکان]] * [[گەویلان ئازاد]] * [[گەویلان بۆتان]] * [[گوڵەبۆر]] * [[مفتییە]] * [[مەنگووبە]] * [[نازمیە]] |below = ناوەند: [[بەردەڕەش]]، شارۆچکەکان: [[دارەتوو، بەردەڕەش|دارەتوو]] و [[ڕۆڤیا]] و [[کەڵەک]] }}<includeonly>[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]</includeonly> <noinclude> [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] </noinclude> 4wrjync5pog67txh84vnnbl42d6rp8w 1669832 1669667 2026-09-18T08:45:51Z MFTG 21816 1669832 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = گوندەکانی قەزای بەردەڕەش |title = [[پێڕستی گوندەکانی قەزای بەردەڕەش]] |listclass = hlist | above = [[کوردستان]] > [[باشووری کوردستان|باشوور]] > [[پارێزگای دھۆک]] > [[قەزای بەردەڕەش]] | group1 = [[ناحیەی ناوەندی قەزای بەردەڕەش|ناحیەی ناوەند]] | list1 = * '''[[بەردەڕەش]]'''(ناوەند) * [[ئامیان]] * [[زمزمۆک]] * [[شۆرک]] * [[شیوەرە]] * [[کانیلان، بەردەڕەش|کانیلان]] * [[مەم و زین، بەردەڕەش|مەم و زین]] | group2 = [[ناحیەی دارەتوو]] | list2 = * '''[[دارەتوو، بەردەڕەش|دارەتوو]]'''(ناوەند) * [[بەنێنان]] * [[بارەوان گچکە]] * [[بارەوان گەورە]] * [[بیۆک]] * [[تربەسپی]] * [[خارووک]] * [[خرابە یاسین]] * [[خەندەک]] * [[داڵەڕێ]] * [[دڕین بۆت]] * [[دووسەرە]] * [[دووگوندان گچکە]] * [[دووگوندان گەورە]] * [[زەنگەنان]] * [[سالێ بەگ]] * [[شەمسەخڕ]] * [[شێخالک]] * [[قادسیە گچکە]] * [[قادسیە مەزن]] * [[کەونەباک]] * [[کۆراو]] * [[گربدەو کەون]] * [[گربدەو نوێ]] * [[گردەپانی کەون]] * [[گردەپانی نوێ]] * [[گەلووک]] * [[گۆمەزەردی کەون]] * [[گۆمەزەردی نوێ]] * [[مۆریلان]] * [[ھەنجیرۆک کەون]] * [[ھەنجیرۆک نوێ]] | group3 = [[ناحیەی ڕۆڤیا]] | list3 = * '''[[ڕۆڤیا]]'''(ناوەند) * [[ئەڵڵاھێ]] * [[ئۆمەرسێنان]] * [[ئیسماوە]] * [[بامەڕزێ]] * [[بەردەزیوو]] * [[بەردەسۆر، بەردەڕەش|بەردەسۆر]] * [[پەڵاسان]] * [[پیربووب]] * [[پیرچاوش]] * [[توبزاوە گەورە]] * [[تۆبزاوە گچکە]] * [[جەنگە]] * [[جوجەری گچکە]] * [[جوجەری گەورە]] * [[چەمە]] * [[حەسەنێ]] * [[خرابە سەعدوون]] * [[خرابە واش]] * [[خەمیس گچکە]] * [[دەربیستان گچکە]] * [[دەربیستان گەورە]] * [[دوولیجان تارق]] * [[دوولیجان ساڵەح]] * [[دوولێجان کەتۆ]] * [[دوولیجان گەورە]] * [[دۆستەک]] * [[دیناران، بەردەڕەش|دیناران]] * [[زێلکەی عوتکۆ]] * [[سێگردک]] * [[شێخانۆک]] * [[عەلیشانە]] * [[قەرەناز، بەردەڕەش|قەرەناز]] * [[کانی ئەسپان گچکە]] * [[کانی ئەسپان گەورە]] * [[کەندالەسۆر]] * [[گربەویل گچکە]] * [[گربەویل گەورە]] * [[گرگە جوو]] * [[گریگا]] * [[نەزراوە]] * [[ھزار جووت]] * [[یەکمالە]] | group4 = [[ناحیەی کەڵەک]] | list4 = * '''[[کەڵەک]]'''(ناوەند) * [[ئاشقەلا بچووک]] * [[ئاشقەلا گەورە]] * [[بشیریان]] * [[بەدەنەی بچووک]] * [[بەدەنەی گەورە]] * [[تەرجلە]] * [[تەل ئەسوەد گچکە]] * [[تەل ئەسوەد گەورە]] * [[تورکماس]] * [[تولەبەند]] * [[چەمەکۆر]] * [[حەسەن شامی]] * [[زەنگل]] * [[زەھرە خاتوون]] * [[سێودینان]] * [[شێخەمیر]] * [[شیرەکان]] * [[قەسروک]] * [[کەورەسۆر، کەڵەک|کەورەسۆر]] * [[گەزەکان]] * [[گەویلان ئازاد]] * [[گەویلان بۆتان]] * [[گوڵەبۆر]] * [[مفتییە]] * [[مەنگووبە]] * [[نازمیە]] |below = ناوەند: [[بەردەڕەش]]، شارۆچکەکان: [[دارەتوو، بەردەڕەش|دارەتوو]] و [[ڕۆڤیا]] و [[کەڵەک]] }}<includeonly>[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]</includeonly> <noinclude> [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] </noinclude> 2i7eq6ezol8ldauyrjz5bgwqx5gj28f 1669886 1669832 2026-09-18T10:59:28Z MFTG 21816 1669886 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = گوندەکانی قەزای بەردەڕەش |title = [[پێڕستی گوندەکانی قەزای بەردەڕەش]] |listclass = hlist | above = [[کوردستان]] > [[باشووری کوردستان|باشوور]] > [[پارێزگای دھۆک]] > [[قەزای بەردەڕەش]] | group1 = [[ناحیەی ناوەندی قەزای بەردەڕەش|ناحیەی ناوەند]] | list1 = * '''[[بەردەڕەش]]'''(ناوەند) * [[ئامیان]] * [[زمزمۆک]] * [[شۆرک]] * [[شیوەرە]] * [[کانیلان، بەردەڕەش|کانیلان]] * [[مەم و زین، بەردەڕەش|مەم و زین]] | group2 = [[ناحیەی دارەتوو]] | list2 = * '''[[دارەتوو، بەردەڕەش|دارەتوو]]'''(ناوەند) * [[بەنێنان]] * [[بارەوان گچکە]] * [[بارەوان گەورە]] * [[بیۆک]] * [[تربەسپی]] * [[خارووک]] * [[خرابە یاسین]] * [[خەندەک]] * [[داڵەڕێ]] * [[دڕین بۆت]] * [[دووسەرە]] * [[دووگوندان گچکە]] * [[دووگوندان گەورە]] * [[زەنگەنان]] * [[سالێ بەگ]] * [[شەمسەخڕ]] * [[شێخالک]] * [[قادسیە گچکە]] * [[قادسیە مەزن]] * [[کەونەباک]] * [[کۆراو]] * [[گربدەو کەون]] * [[گربدەو نوێ]] * [[گردەپانی کەون]] * [[گردەپانی نوێ]] * [[گەلووک]] * [[گۆمەزەردی کەون]] * [[گۆمەزەردی نوێ]] * [[مۆریلان]] * [[ھەنجیرۆک کەون]] * [[ھەنجیرۆک نوێ]] | group3 = [[ناحیەی ڕۆڤیا]] | list3 = * '''[[ڕۆڤیا]]'''(ناوەند) * [[ئەڵڵاھێ]] * [[ئۆمەرسێنان]] * [[ئیسماوە]] * [[بامەڕزێ]] * [[بەردەزیوو]] * [[بەردەسۆر، بەردەڕەش|بەردەسۆر]] * [[پەڵاسان]] * [[پیربووب]] * [[پیرچاوش]] * [[توبزاوە گەورە]] * [[تۆبزاوە گچکە]] * [[جەنگە]] * [[جوجەری گچکە]] * [[جوجەری گەورە]] * [[چەمە]] * [[حەسەنی]] * [[خرابە سەعدوون]] * [[خرابە واش]] * [[خەمیس گچکە]] * [[دەربیستان گچکە]] * [[دەربیستان گەورە]] * [[دوولێجان تارق]] * [[دوولێجان ساڵەح]] * [[دوولێجان کەتۆ]] * [[دوولێجان گەورە]] * [[دۆستەک]] * [[دیناران، بەردەڕەش|دیناران]] * [[زێلکەی عوتکۆ]] * [[سێگردک]] * [[شێخانۆک]] * [[عەلیشانە]] * [[قەرەناز، بەردەڕەش|قەرەناز]] * [[کانی ئەسپان گچکە]] * [[کانی ئەسپان گەورە]] * [[کەندالەسۆر]] * [[گربەویل گچکە]] * [[گربەویل گەورە]] * [[گرگەجوو]] * [[گرێگا]] * [[نەزراوە]] * [[ھزار جووت]] * [[یەکمالە]] | group4 = [[ناحیەی کەڵەک]] | list4 = * '''[[کەڵەک]]'''(ناوەند) * [[ئاشقەلا بچووک]] * [[ئاشقەلا گەورە]] * [[بشیریان]] * [[بەدەنەی بچووک]] * [[بەدەنەی گەورە]] * [[تەرجلە]] * [[تەل ئەسوەد گچکە]] * [[تەل ئەسوەد گەورە]] * [[تورکماس]] * [[تولەبەند]] * [[چەمەکۆر]] * [[حەسەن شامی]] * [[زەنگل]] * [[زەھرە خاتوون]] * [[سێودینان]] * [[شێخەمیر]] * [[شیرەکان]] * [[قەسروک]] * [[کەورەسۆر، کەڵەک|کەورەسۆر]] * [[گەزەکان]] * [[گەویلان ئازاد]] * [[گەویلان بۆتان]] * [[گوڵەبۆر]] * [[مفتییە]] * [[مەنگووبە]] * [[نازمیە]] |below = ناوەند: [[بەردەڕەش]]، شارۆچکەکان: [[دارەتوو، بەردەڕەش|دارەتوو]] و [[ڕۆڤیا]] و [[کەڵەک]] }}<includeonly>[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]</includeonly> <noinclude> [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] </noinclude> om5nplvk8txg74nebkm07asv901il4o 1669888 1669886 2026-09-18T11:17:23Z MFTG 21816 1669888 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = گوندەکانی قەزای بەردەڕەش |title = [[پێڕستی گوندەکانی قەزای بەردەڕەش]] |listclass = hlist | above = [[کوردستان]] > [[باشووری کوردستان|باشوور]] > [[پارێزگای دھۆک]] > [[قەزای بەردەڕەش]] | group1 = [[ناحیەی ناوەندی قەزای بەردەڕەش|ناحیەی ناوەند]] | list1 = * '''[[بەردەڕەش]]'''(ناوەند) * [[ئامیان]] * [[زمزمۆک]] * [[شۆرک]] * [[شیوەرە]] * [[کانیلان، بەردەڕەش|کانیلان]] * [[مەم و زین، بەردەڕەش|مەم و زین]] | group2 = [[ناحیەی دارەتوو]] | list2 = * '''[[دارەتوو، بەردەڕەش|دارەتوو]]'''(ناوەند) * [[بەنێنان]] * [[بارەوان گچکە]] * [[بارەوان گەورە]] * [[بیۆک]] * [[تربەسپی]] * [[خارووک]] * [[خرابە یاسین]] * [[خەندەک]] * [[داڵەڕێ]] * [[دڕین بۆت]] * [[دووسەرە]] * [[دووگوندان گچکە]] * [[دووگوندان گەورە]] * [[زەنگەنان]] * [[سالێ بەگ]] * [[شەمسەخڕ]] * [[شێخالک]] * [[قادسیە گچکە]] * [[قادسیە مەزن]] * [[کەونەباک]] * [[کۆراو]] * [[گربدەو کەون]] * [[گربدەو نوێ]] * [[گردەپانی کەون]] * [[گردەپانی نوێ]] * [[گەلووک]] * [[گۆمەزەردی کەون]] * [[گۆمەزەردی نوێ]] * [[مۆریلان]] * [[ھەنجیرۆک کەون]] * [[ھەنجیرۆک نوێ]] | group3 = [[ناحیەی ڕۆڤیا]] | list3 = * '''[[ڕۆڤیا]]'''(ناوەند) * [[ئەڵڵاھێ]] * [[ئۆمەرسێنان]] * [[ئیسماوە]] * [[بامەڕزێ]] * [[بەردەزیوو]] * [[بەردەسۆر، بەردەڕەش|بەردەسۆر]] * [[پەڵاسان]] * [[پیربووب]] * [[پیرچاوش]] * [[تۆپزاوای گەورە]] * [[تۆپزاوای گچکە]] * [[جەنگە]] * [[جوجەری گچکە]] * [[جوجەری گەورە]] * [[چەمە]] * [[حەسەنی]] * [[خرابە سەعدوون]] * [[خرابە واش]] * [[خەمیس گچکە]] * [[دەربیستان گچکە]] * [[دەربیستان گەورە]] * [[دوولێجان تارق]] * [[دوولێجان ساڵەح]] * [[دوولێجان کەتۆ]] * [[دوولێجان گەورە]] * [[دۆستەک]] * [[دیناران، بەردەڕەش|دیناران]] * [[زێلکەی عوتکۆ]] * [[سێگردک]] * [[شێخانۆک]] * [[عەلیشانە]] * [[قەرەناز، بەردەڕەش|قەرەناز]] * [[کانی ئەسپان گچکە]] * [[کانی ئەسپان گەورە]] * [[کەندالەسۆر]] * [[گربەویل گچکە]] * [[گربەویل گەورە]] * [[گرگەجوو]] * [[گرێگا]] * [[نەزراوە]] * [[ھزار جووت]] * [[یەکمالە]] | group4 = [[ناحیەی کەڵەک]] | list4 = * '''[[کەڵەک]]'''(ناوەند) * [[ئاشقەلا بچووک]] * [[ئاشقەلا گەورە]] * [[بشیریان]] * [[بەدەنەی بچووک]] * [[بەدەنەی گەورە]] * [[تەرجلە]] * [[تەل ئەسوەد گچکە]] * [[تەل ئەسوەد گەورە]] * [[تورکماس]] * [[تولەبەند]] * [[چەمەکۆر]] * [[حەسەن شامی]] * [[زەنگل]] * [[زەھرە خاتوون]] * [[سێودینان]] * [[شێخەمیر]] * [[شیرەکان]] * [[قەسروک]] * [[کەورەسۆر، کەڵەک|کەورەسۆر]] * [[گەزەکان]] * [[گەویلان ئازاد]] * [[گەویلان بۆتان]] * [[گوڵەبۆر]] * [[مفتییە]] * [[مەنگووبە]] * [[نازمیە]] |below = ناوەند: [[بەردەڕەش]]، شارۆچکەکان: [[دارەتوو، بەردەڕەش|دارەتوو]] و [[ڕۆڤیا]] و [[کەڵەک]] }}<includeonly>[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]</includeonly> <noinclude> [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] </noinclude> 9j8oaw3moqws705m5ydnyu95miikvwf 100 303844 1669379 1664847 2026-09-17T14:32:31Z گرووپی قوتابخانە 23641 1669379 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Mario Vargas Llosa LCCN2020733847 (cropped).png|بێچوارچێوە|50px|چەپ]] <div style="width:100%;text-align:center;"> {{دەقی تایبەت|باوەڕم وایە ئەگەر شیعرێکی باش یان ڕۆمانێکی باش بخوێنیتەوە، شتێک لەو لە ناخی تۆدا دەمێنێتەوە؛ لە ویژدانتدا، لە کەسایەتیی تۆدا دەمێنێتەوە و لە ڕێگای جۆراوجۆرەوە یارمەتیت دەدات. |25px|25px|کتێبی بۆچی ئەدەبیات؟ ''[[ماریۆ ڤارگاس یۆسا]]''}} </div> <noinclude> <!--- <ref> ماریو بارگاس یوسا چرا ادبیات؟ ترجمه‌ی عبدالله کوثری </ref> ---> </noinclude> 7t9qowels9ff6713wp7a8k28kjchgrs 0 303971 1669532 1668770 2026-09-17T20:22:28Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669532 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|name=مێلیسندا|succession=[[شاژنی قودس]]|image=Coronation of Melisende.jpg|alt=An enthroned woman being crowned|reign=1131–1152|coronation={{plainlist| *١٤ی ئەیلوولی ١١٣١ *٢٥ی کانوونی دووەمی ١١٤٣}}|predecessor=[[باڵدوینی دووەمی قودس]]|successor=[[باڵدوینی سێیەمی قودس]]|regent={{plainlist| *[[فولک پێنجەلن ئەنجۆ]] (١١٣١–١١٤٣) *باڵدوینی سێیەمی قودس (١١٤٣–١١٥٢)}}|spouse={{marriage|[[فولک پێنجەلن ئەنجۆ]]|١١٢٩|١١٤٣|end=died}}|house=[[ماڵی ڕێتێل]]|father=[[باڵدوینی دووەمی قودس]]|mother=[[مۆرفیای مێلیتین]]|issue={{plainlist| *[[باڵدوینی سێیەمی قودس]] *[[ئامالریکی قودس]]}}|birth_date={{circa}} 1109|birth_place=|death_date=١١ی ئەیلول {{death year and age|1161|1109}}|death_place=|burial_date=|burial_place=[[دێری سانت مەریەم لە دۆڵی یۆشافات]]}}'''مێلیسندا''' ({{Circa}} ١١٠٩ – ١١ی ئەیلوولی ١١٦١) شاژنی قودس بووە لە ساڵی ١١٣١ تا ١١٥٢. یەکەم ژنە فەرمانڕەوای [[شانشینی قودس]] بووە و یەکەم ژن بووە کە پۆستێکی گشتی لە شانشینی [[شەڕەکانی خاچھەڵگران|خاچپەرستاندا]] هەبووە. ناوبانگەکەی لە ژیانیدا گەشەی کرد بەهۆی پشتگیری بەخشندەیی لە کۆمەڵگە مەسیحییە جیاوازەکانی شانشینی خۆیدا. مێژوونووسی هاوچەرخ ویلیامی تایر ستایشی حیکمەت و تواناکانی کردووە، لەکاتێکدا مێژوونووسانی مۆدێرن لە هەڵسەنگاندنەکانیاندا جیاوازن. مێلیسندا میراتێکی تێکەڵاوی فرانکی و [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]] هەبوو، کچی گەورەکەی پاشا باڵدوینی دووەم و شاژن مۆرفیا بوو . لە کۆتاییەکانی ساڵانی ١١٢٠دا، کاتێک ڕوون بووەوە کە باڵدوین کوڕێکی نییە کە بتوانێت جێنشینی بکات، مێلیسندا وەک میراتگری تەخت ناسێندرا و لەگەڵ فولکی ئەنجۆ هاوسەرگیری کرد. لە دوای کۆچی دوایی باڵدوینی دووەم لە ساڵی ١١٣١، باڵدوینی سێیەم، بەجێهێڵرا. کەمێک دواتر، مێلیسندا و فولک بە شێوەی فەرمی تاجی شانشینیان لەسەر دانرا و بوونە پاشا و شاژنی قودس. لە سەرەتای دەسەڵاتی هاوبەشییاندا، پاشا فولک هەوڵیدا بەبێ بەشداری شاژن مێلیسندا بەڕێوەبردنی شانشینییەکە بکات. لە ساڵی ١١٣٤دا، ژمارەیەک لە بارۆنەکان بە سەرکردایەتی خزم و کەسوکاری مێلیسندا، کۆنت هیووی دووەمی یافا، یاخی بوون. هیوو لە شەڕەکەدا شکستێنرا و دوورخرایەوە، بەڵام مێلیسندا دەسەڵاتی زیاتر بەدەستهێنا و فشارێکی زۆری لەسەر پاشا و پشتیوانەکانی دروست کرد، تاوەکو فولک ڕازی بوو بەشێک لە دەسەڵاتی حکومەت بە مێلیسندا بسپێرێت. دوای ئەوەی پەیوەندییەکانیان چاک بووەوە، کوڕێکی تریانبۆ دنیا هات بە ناوی ئامەلریک. لەوە بەدوا، فولک هیچ بڕیارێکی گرنگی لە شانشینییەکەدا بەبێ ڕەزامەندی مێلیسندا نەدەدا. لە ماوەی دەسەڵاتی هاوبەشییاندا، مێلیسندا چاودێری پەیوەندییەکانی شانشینی لەگەڵ کڵێسا و هەروەها پشتیوانی و پارێزگاریی دامەزراوە کڵێساییەکان و کەسانی ئایینیی بەڕێوە دەبرد. ئەم دووانە هەوڵی داگیرکاری و فراوانکردنی خاکیان نەدا و لەبری ئەوە، سەرنجیان خستە سەر بەهێزکردنی بەرگرییەکانی شانشینی. دوای کۆچی دوایی فولک لە ساڵی ١١٤٣دا، مێلیسندا دەسەڵاتی تەواوی بەدەستەوە گرت و لەگەڵ کوڕە گەورەکەیان، باڵدوینی سێیەم، تاجی سەریان لەسەر دانرا. باڵدوین لە ساڵی ١١٤٥دا گەیشتە تەمەنێکی گونجاو بۆ دەسەڵات، بەڵام مێلیسندا ڕازی نەبوو هیچ بەشێک لە دەسەڵاتەکەی بۆ ئەو جێبهێڵێت. دوای کەوتنی ئەدێسا لە ساڵی ١١٤٤دا، مێلیسندا داوای دەستێوەردانی سەربازیی ئەوروپا کرد، کە لە کۆتاییدا بووە هۆی دەستپێکردنی جەنگی دووەمی خاچپەرستان. == باکگراوند == مێلیسندا کچە گەورەکەی کوانتە فرانکییەکانی ئێدێسا و باڵدوینی دووەم و مۆرفیا لە مێلیتین بوو، کە ژنێکی ئاغای [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]] بوو لە باوەڕەکەی [[کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی یۆنانی|ئۆرتۆدۆکسی یۆنانی]].{{Sfn|Hamilton|1978}} پێدەچێت لە شاری ئێدێسا لەدایکبووبێت لە نێوان ساڵانی ١١٠٤ بۆ ١١٠٩ یان کەمێک دواتر.{{sfn|Murray|2015|p=139}}{{sfn|Folda|2012|p=433}} میراتی تێکەڵاوی ئەو ڕەنگدانەوەی جۆراوجۆری ئایینی نەتەوەیی ڕۆژهەڵاتی لاتین بوو.{{sfn|Folda|2012|p=434}} ئەو و خوشکەکانی ئەلیس و هۆدیێرنا گەورە دەبوون و بە زمانی ئەرمەنی و ڕەنگە یۆنانی قسەیان دەکرد, بەڵام شارەزا بوون لە [[فەڕەنسیی کۆن|زمانی فەرەنسیش]].{{sfn|Murray|2022|pp=60, 110}} لە سەرەتای ساڵی ١١١٨ باڵدوینی دووەم، باوکی مێلیسندا، بەرەو [[ئورشەلیم|قودس]] ڕۆیشت بۆ ئەنجامدانی زیارەت. لەم گەشتەدا پاشای قودس, باڵدوینی یەکەم, کۆچی دوایی کرد. باڵدوینی دووەم بۆ شوێنی ئەو هەڵبژێردرا.{{Sfn|Barber|2012}} هاوسەر و کچەکانی لە ئێدێسا مانەوە لە کاتێکدا ئەو پێگەی خۆی لە [[شانشینی قودس|شانشینیەکەدا]] چەسپاند . لە کۆتایی ساڵی ١١١٩دا، باڵدوین نارد بۆ خێزانەکەی و کونتەری نوێی ئیدێسا، ئامۆزای باڵدوین جۆسێلین لە کۆرتنی ، ڕێکخستنی کرد بۆ ئەوەی بە یاوەرییەوە ببرێنە باشوور. ژینگەی کولتووری قودس جیابوونەوەیەکی جیاواز بوو لەوەی کە مێلیسندێ لە گەورەبووندا لە ئێدێسا ئەزموونی کردبوو: شانبەشانی فرانکەکان ، دانیشتوانی شارەکە بە شێوەیەکی بەرچاو عەرەبی و [[زمانی سوریانی|سریانی]] قسەیان دەکرد.{{Sfn|Murray|2022}} دایک و باوکی مێلیسندێ لە جەژنی کریسمسدا تاجی پاشا و شاژنیان لەسەر دانرا.{{Sfn|Hamilton|1978}} کچێکی دیکەیان بوو بە ناوی Ioveta, ساڵی دواتر.{{Sfn|Murray|2022}} [[File:Baldwin_II_of_Jerusalem_pris.jpg|وێنۆک| باوکی مێلیسندێ ١٨ مانگ لە دیلدا بوو، بەڵام نە مێلیسندێ و نە دایکی لە جیاتی ئەو حوکمڕانییان نەکرد.]] باڵدوینی دووەم یەکەمین دەسەڵاتداری لاتینی قودس بوو کە منداڵی هەبوو، بەڵام هەموو چوار منداڵەکەی کچ بوون و لەو سەردەمەدا هێشتا هیچ ڕێوشوێنێکی دیاریکراو لە دەوڵەتە خاچپەرستەکاندا بۆ جێنشینی ژن نەبوو.{{sfn|Mayer|1985|p=139}} هاوسەرگیریی باڵدوین و مۆرفیا سەرکەوتوو و خۆشگوزەران بوو، هەرچەندە شانشینییەکەیان جێنشینی پیاو نەبوو.{{sfn|Hamilton|1978|p=147}} مایکڵ، ڕاهیبێکی هاوچەرخی کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی سریانی، مۆرفیا بەوە دادەنێت کە «ترسی خودای» لە مێلیسندا بەهێز کردووە؛ ئەمەش ئاماژەیەکە بۆ ئەوەی کە ڕەنگە مۆرفیا لە پەروەردەی ڕۆحی و ئایینیی مێلیسندا ڕۆڵێکی گەورەتر لە باڵدوین هەبووبێت.{{sfn|Palmer|1992|p=79}} وەک هاوسەرەکانی باڵدوینی یەکەم، واتە [[ئارداى ئەرمەنستان]] و [[ئەدەلاید دێل ڤاستۆ]]، مۆرفیاش هیچ بەشدارییەکی لە کاروباری دەوڵەتدا نەکرد.{{sfn|Hamilton|1978|p=148}} لە ماوەی ئەو ١٨ مانگەیەی کە باڵدوین لە ساڵانی ١١٢٣–١١٢٤دا لە دەستی موسڵماناندا بەند بوو، شانشینییەکە سەرەتا لەلایەن [[کۆنسۆڵی قودس|کۆنسۆڵ]]، [[ئێوستاس یەکەمی گرنیە]]، و دواتر لەلایەن [[ویلیام دێ بور]]، [[شاژنی جەلیل]]، بەڕێوەبرا؛ نە مێلیسندا و نە دایکی، مۆرفیا، هیچ بەشدارییەکیان لە حکومەتدا نەکرد.{{sfn|Murray|2015|p=135}}{{sfn|Murray|2022|pp=154–155}} لە سەرکردەکانی قودس چاوەڕوان دەکرا تەنها دەوڵەت بەڕێوە نەبەن، بەڵکو بە شێوەیەکی کەسیش سەرکردایەتی سوپا بکەن لە بەرەنگاربوونەوەی هەڕەشە بەردەوامەکانی هێزە موسڵمانەکان لە سنوورەکانی باکوور، ڕۆژهەڵات و باشووری شانشینییەکە. ئەم شێوازی سەربازیکراوی پاشایەتییە، دەسەڵاتی ژنان بە تایبەتی ئالۆز و کێشەدار دەکرد، چونکە لەگەڵ چاوەڕوانییە ڕەسەنەکان لە پاشایەکی جەنگاوەر و سەرکردەیەکی سەربازیدا ناکۆک بوو.{{sfn|Murray|2015|p=134}} ئەڕشیڤیستی [[ویلیامی دووەمی تایەر]]، کە سەرەکیترین مێژوونووسی شانشینی قودس لە سەدەی دوازدەیەم بوو، بە ڕاشکاوی هیچ باسێک لە دیمەن و ڕووخساری مێلیسندا یان خوێندن و پەروەردەکەی ناکات.{{sfn|Murray|2015|pp=134–135}} ئەو تەنها لە ساڵی ١١٣٠ لەدایک بووە و لە دوای مردنی [[فولچەر دووەمی شارتەر]] لە ساڵی ١١٢٧، لە دەوڵەتە خاچپەرستەکاندا هیچ مێژوونووسێکی نیشتەجێ نەما.{{sfn|Barber|2012|p=144}} ویلیام لە ساڵی ١١٤٥ تا ١١٦٥ لە ئەورووپا خوێندنی دەکرد و تەنها لە ساڵی ١١٦٧ دەستی کرد بە نووسینی بەرهەمە مێژووییەکەی بە ناوی ''مێژووی کردەوەکانی ئەنجامدراو لە دەرەوەی دەریا''.{{sfn|Mayer|1972|p=97}}{{sfn|Folda|2012|p=434}} بۆیە ئەو ماوەی نێوانە بە شێوەیەکی زۆر کەم بەڵگە و سەرچاوەی مێژوویی لەسەر بەردەستە و زۆرجار بووەتە هۆی لێکدانەوەی گومان‌لێکراو لەلایەن مێژوونووسانەوە.{{sfn|Barber|2012|p=145}} ==میراتگری شانشینی== مێلیسندا بە شێوەیەکی نائاسایی بۆ ماوەیەکی درێژ بێ هاوسەر مایەوە، بە بەراورد لەگەڵ ژنانی خانەزادەی ئەو سەردەمە. ئەم دواخستنە ڕەنگە نیشانەی ئەوە بێت کە باوکی هێشتا هیوا بوو کوڕێکی هەبێت؛ تا ئەو کاتە، مێلیسندا وەک میراتگری ئەگەریی تەخت دەمابووەوە. بۆیە پاشا بە گومانەوە دەیڕوانییە هاوسەرگیرییەک کە لەگەڵ پێگە و دۆخی ئەو نەگونجێت، هەروەها ڕەنگە خواستگارە گونجاوەکانیش بەهۆی داهاتووی نادیاریی مێلیسندا لە جێنشینی شانشینییەکەدا، لە هاوسەرگیری لەگەڵیدا دوودڵ بووبن.{{sfn|Murray|2015|p=139}} شاژن مۆرفیا بە گومانەوە لە ساڵی ١١٢٦ یان ١١٢٧ کۆچی دوایی کرد. لەوەی پاشا باڵدوین چیتر هیوا و چاوەڕوانیی ئەوەی نەبوو کوڕێکی هەبێت، دەستی کرد بە ڕێکخستنی داهاتووی کچەکانی و دیاریکردنی جێنشینی خۆی. مێلیسندا دەبووە میراتگری شانشینی؛ ئەلیس لەگەڵ شاژنی [[بوهێمۆندی دووەمی ئەنتاکیا]] هاوسەرگیری کرد؛ هۆدیرنا لەوانەیە لەو کاتەدا نامزەد کرابێت بۆ [[ڕەیمۆندی دووەمی تریپۆلی|ڕەیمۆندی تریپۆلی]]؛ و یۆڤێتا، کە گەورەترینەکەیان بوو، نێردرا بۆ [[کڵێسای سانت ئەنە، قودس|دێری سانت ئەنە]].{{sfn|Mayer|1985|pp=139–140}} لە کۆتاییەکانی ساڵی ١١٢٧دا، باڵدوین و ڕاوێژکارەکانی کۆبوونەوە بۆ گفتوگۆکردن لەسەر هاوسەرگیریی مێلیسندا، کە لەو کاتەدا بووبووە بابەتێکی گرنگ و پێشینەدار. بڕیاریان دا دەستی مێلیسندا بۆ کۆنت [[فولکی پێنجەمی ئەنجو]] پێشکەش بکەن.{{sfn|Murray|2022|p=186}} فولک، کە تەمەنی نزیکەی ٣٧ ساڵ بوو، بە شێوەیەکی بەرچاو لە مێلیسندا گەورەتر بوو و ١٧ ساڵ ئەزموونی بەڕێوەبردنی [[کۆنتی ئەنجو|ئەنجو]]ی هەبوو.{{sfn|Murray|2015|p=141}} ئەو لە ساڵی ١١٢٠دا بۆ زیارەتێک هاتبووە قودس و کاریگەرییەکی باشی لەسەر خانەزادەکان دانابوو.{{sfn|Mayer|1985|p=141}} هاوسەرەکەی، [[ئێرەمبورگای مەین]]، لە کۆتاییەکانی ساڵی ١١٢٦دا کۆچی دوایی کردبوو،{{sfn|Mayer|1985|p=141}} و پێشتر کوڕ و کچە گەورەکانی هەبوون.{{sfn|Hamilton|1978|p=149}} لە سەرەتای ساڵی ١١٢٨دا، دەستەیەکی نوێنەرایەتی بە سەرکردایەتی خانەزادەکان ویلیام دێ بور و [[گای یەکەمی بریسبار]] گەیشتنە دەرباری فولک.{{sfn|Mayer|1985|p=140}} [[File:Fulko jeune.jpg|thumb|فولک، کە لێرە لەسەر مۆری خۆی وەک [[کۆنتی ئەنجو]] وێنەکراوە، کاتێک هەڵبژێردرا بۆ هاوسەرگیری لەگەڵ مێلیسندا، پێشتر دەسەڵاتدارێکی ئەزمووندار بوو.|alt=مۆرێکی سەدەی ناوەڕاست کە فولک لەسەر ئەسپێک نیشان دەدات]] پێش ئەوەی فولک ڕازی بە گرێبەستی هاوسەرگیری ببێت و خاک و وڵاتەکەی بەجێبهێڵێت، پێداگریی کرد کە پێگەی مێلیسندا وەک میراتگری شانشینی بە شێوەیەکی فەرمی و جێگیر پشتڕاست بکرێتەوە.{{sfn|Mayer|1985|p=144}} نموونەیەکی بەسوود بۆ ئەمە ناساندنی فەرمیی [[ئیمپراتریس ماتیڵدا]] بوو، کە لە حوزەیرانی ١١٢٨دا لەگەڵ کوڕی فولک، [[جێفری پلانتاژینێت، کۆنتی ئەنجو|جێفری پلانتاژینێت]]، هاوسەرگیری کرد و وەک [[میراتگری چاوەڕوانکراو]] بۆ باوکی، پاشا [[هێنری یەکەمی ئینگلتەرا]]، ناسێندرا.{{sfn|Mayer|1985|p=146}} پێگەی یۆڤێتا وەک {{lang|la|[[پورفیروجینیتا]]}}، واتە کەسێک کە لە دایک و باوکێکی تاجدار لەدایک بووە، ڕەنگە پێگەی خوشکی گەورەی، مێلیسندا، ئاڵۆزتر کردبێت. فولک دەیزانی کە هێنری یەکەم بنەمای پورفیروجینیتەی بەکار هێنابوو بۆ پاساوکردنی گەیشتنە تەختی ئینگلتەرا لە پێش برا گەورەکەی، [[ڕۆبێرت کورتۆز]].{{sfn|Mayer|1985|p=140}}{{sfn|Murray|2022|p=188}} بەڵام یۆڤێتا هێشتا منداڵ بوو، بۆیە هەڕەشەیەکی جدیتر لەوانەیە لەلایەن ئەلیس و بوهێمۆندەوە هاتبێت. مێژوونووسی هاوچەرخ [[ماتیۆی ئەدێسا]] دەنووسێت کە باڵدوین لە کاتی هاوسەرگیریی بوهێمۆند لەگەڵ ئەلیس، بەڵێنی جێنشینییەکەی پێدا بوو. بەڵام مێژوونووس [[ئالان ڤ. مۆرەی]] پێی وایە ئەوە زۆر گونجاوترە کە ئەگەر بەڕاستی پلانی وا هەبووبێت، لەلایەن ئەلیس و بوهێمۆندەوە پێشنیار کرابێت. داواکەرە ئەگەرییەکانی تری تەخت، برازاكانی باڵدوین، [[ئیتیەر دێ ڕەتێل]] و [[ماناسیس دێ هێرج]] بوون.{{sfn|Murray|2022|pp=188–190}} لە ماوەی گفتوگۆکان لەگەڵ فولک، باڵدوین دەستی کرد بەوەی مێلیسندا لەگەڵ خۆی لە بەڵگەنامە فەرمییەکاندا بەشدار بکات. لە بەڵگەنامەیەک لە ئاداری ١١٢٩دا، ناوی مێلیسندا لە سەرەوەی لیستی شایەتحاڵان هاتووە و تەنانەت لە هەموو کەسانی ئایینیش پێشترە، بەڵام تەنها بە ناوی «کچی پاشا» ناوبراوە. لە بەڵگەنامەیەکی دواتردا، ناوی دیسان لە سەرەوەی لیستی شایەتحاڵانە و بە ڕوونی بە ناوی «کچی پاشا و میراتگری شانشینی» ناوبراوە.{{sfn|Hamilton|1978|pp=148–9}}{{sfn|Murray|2022|pp=190–191}} دوای ئەوەی فولک کۆنتییەکانی خۆی بە کوڕەکەی، جێفری، سپارد، لەگەڵ دەستەی نوێنەرایەتییەکە لە مانگی ئایاری ١١٢٩دا گەیشتە شانشینی قودس.{{sfn|Mayer|1985|p=141}} مێلیسندا پێش ٢ی حوزەیرانی هەمان ساڵ لەگەڵی هاوسەرگیری کرد.{{sfn|Runciman|1952|p=178}} [[ستێڤن ڕانسیمن]] پێی وایە کە هاوسەرگیرییەکە لە قودس بەڕێوەچووە، بەڵام [[یارۆسلاڤ فۆڵدا]] ئاماژە دەکات کە بە هەمان ئەندازە ئەگەری هەیە لە [[عەککا، ئیسرائیل|عەککا]] بەڕێوەچووبێت، و زۆربەی مێژوونووسانی نوێ پێیان باشترە لەسەر شوێنی هاوسەرگیرییەکە گومان و گریمانە نەکەن.{{sfn|Folda|2012|p=434}} پاشا باڵدوین شارەکانی عەککا و [[تیر، لوبنان|تیر]]ی وەک [[ژەن|مافی هاوسەرگیری]]ی مێلیسندا پێیان بەخشی. ئەمانە دەوڵەمەندترین بەشەکانی [[موڵکی پاشایەتی]] بوون و دەبوو تا کۆتایی ژیانی پاشا لەلایەن ئەو دووانەوە بەڕێوەببرێن.{{sfn|Mayer|1985|p=141}} لە نیوەی یەکەمی ساڵی ١١٣٠دا، مێلیسندا کوڕێکی بوو بە ناوی [[باڵدوینی سێیەمی قودس|باڵدوین]]، کە جێنشینی شانشینییەکەی زیاتر جێگیر کرد.{{sfn|Hamilton|1978|p=149}}{{sfn|Murray|2022|p=191}} شاژنی بوهێمۆند، هاوسەری خوشکی مێلیسندا، ئەلیس، لە ساڵی ١١٣٠دا کۆچی دوایی کرد و تەنها منداڵەکەی، کۆنسستانسی دوو ساڵە، وەک میراتگری [[پرەنسیپەڵیتی ئەنتاکیا]] بەجێهێشت. ئەلیس هەوڵی دا کۆنترۆڵی ئەنتاکیا بەدەستەوە بگرێت، بەڵام باوکی ئەو و مێلیسندا، پاشا باڵدوینی دووەم، بەرەو باکوور ڕۆیشت بۆ ڕێگریکردن لەوە.{{sfn|Runciman|1952|p=183}}{{sfn|Murray|2022|p=200}} باڵدوین ڕازی نەبوو بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ ئەنتاکیا بەڕێوەببات، بە گومانەوە چونکە دەیویست سەرنجی خۆی بخاتە سەر ئامادەکردنی مێلیسندا و هاوسەرەکەی، فولک، بۆ بەڕێوەبردنی حکومەتی قودس. لەبری ئەوە، کۆنت جۆسلینی یەکەمی ئەدێسا وەک [[ڕێکخەر|ڕێکخەری دەسەڵات]] دیاریکرد تا کاتێک بۆ کۆنسستانس هاوسەرێکی گونجاو دابین بکرێت.{{sfn|Barber|2012|p=152}}{{sfn|Murray|2022|p=202}} ==حوکمڕانی== {{Chart top|خێزانی نزیکی مێلیسندا و پەیوەندییەکانی لەگەڵ سەرکردە فرانکییەکان}} {{Tree chart/start}} {{Tree chart|||||||||||||ماناسیس|v|جودیت||||گای|v|هۆدیرنا}} {{Tree chart||||||||||||||||!||||,|-|-|-|-|-|^|-|-|-|-|-|v|-|-|-|.|}} {{Tree chart|||||||||گابریێل||||هیو|v|مێلیسندا||||||||ئەلیس||ئیزابێلا}} {{Tree chart||||||||||!||||,|-|-|-|^|-|-|-|-|-|v|-|-|-|.||||!||||!|}} {{Tree chart|||||||||مۆرفیا|v|باڵدوین||||||||ماتیلدا||هۆدیرنا||هیو||جۆسلین}} {{Tree chart||||,|-|-|-|-|-|v|-|^|-|-|-|v|-|-|-|.||||!||||!||||!||||!|}} {{Tree chart|||مێلیسندا||||ئەلیس||||هۆدیرنا||یۆڤێتا||ئیتیەر||ماناسیس||هیو||جۆسلین}} {{Tree chart||,|-|^|-|.||||!||||,|-|^|-|.|}} {{Tree chart|باڵدوین||ئامەلریک||کۆنسستانس||ڕەیمۆند||مێلیسندا}} {{Tree chart/end}} {{Chart bottom}} == سەرچاوەکان == === وەرگێڕانەکان === {{سەرچاوەکان|20em}} === کتێبنامە === ==== سەرچاوە سەرەتاییەکان ==== * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=oaTDAgAAQBAJ&dq=%2522altuntash%2522+%2522bosra%2522&pg=PA276|title=The Damascus Chronicle of the Crusades: Extracted and Translated from the Chronicle of Ibn Al-Qalanisi|publisher=Courier Corporation|year=2012|isbn=978-0-486-14340-8|translator-last=Gibb|translator-first=H. A. R.|access-date=9 July 2025|translator-link=H. A. R. Gibb}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=t8RnAAAAMAAJ|title=William of Tyre's History of Deeds Done Beyond the Sea|publisher=Columbia University Press|year=1943|<!---author=William of Tyre|author-link=William of Tyre |---> translator-last1=Babcock|translator-first=Emily Atwater|access-date=1 January 2025|translator-last2=Krey|translator-first2=August Charles|issue=2}} ==== سەرچاوە لاوەکییەکان ==== * {{Cite book|last=Barber|first=Malcolm|url=https://books.google.com/books?id=Bz_O7-Lb_CsC&dq=crusader+states+malcolm+barber&pg=PP5|title=The Crusader States|publisher=Yale University Press|year=2012|isbn=978-0300189315|author-link=Malcolm Barber}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Folda |first=Jaroslav |author-link=Jaroslav Folda |date=1993 |title=Images of Queen Melisende in Manuscripts of William of Tyre's History of Outremer: 1250–1300 |url=https://www.jstor.org/stable/767168 |journal=Gesta |volume=32 |issue=2 |pages=97–112 |doi=10.2307/767168 |issn=0016-920X |jstor=767168 |url-access=subscription |access-date=9 July 2025}} * {{Cite book|last=Folda|first=Jaroslav|url=https://books.google.com/books?id=t5HrAAAAMAAJ|title=Crusader Art: The Art of the Crusaders in the Holy Land, 1099-1291|date=2008|publisher=Lund Humphries|isbn=978-0-85331-995-5|access-date=11 June 2025}} * {{Cite book|last=Folda|first=Jaroslav|title=Reassessing the Roles of Women as 'Makers' of Medieval Art and Architecture|publisher=Brill|year=2012|isbn=978-9004228320|editor-last=Martin|editor-first=Therese|volume=1|chapter=Melisende of Jerusalem: Queen and Patron of Art and Architecture in the Crusader Kingdom|chapter-url=https://books.google.com/books?id=LVQzAQAAQBAJ&dq=%22Melisende+of+Jerusalem%3A+Queen+and+Patron%22.&pg=PA429}} * {{Cite book|last=Gaudette|first=Helen A.|title=Women and Wealth in Late Medieval Europe|publisher=Palgrave Macmillan|year=2010|isbn=978-1-349-53987-1|editor-last=Earenfight|editor-first=Theresa|pages=135–148|chapter=The Spending Power of a Crusader Queen: Melisende of Jerusalem|doi=10.1057/9780230106017_8}} * {{Cite book|last=Hamilton|first=Bernard|title=Medieval Women|date=1978|publisher=Basil Blackwell|isbn=978-0-631-19260-2|editor-last=Baker|editor-first=Derek|pages=143–174|chapter=Women in the Crusader States: The Queens of Jerusalem|chapter-url=https://www.cambridge.org/core/services/aop-cambridge-core/content/view/E7198BD7B384CC7E2380A46B3F14CFF1/S0143045900000375a.pdf/div-class-title-women-in-the-crusader-states-the-queens-of-jerusalem-1100-1190-div.pdf}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Mayer |first=Hans Eberhard |author-link=Hans E. Mayer |year=1972 |title=Studies in the History of Queen Melisende of Jerusalem |url=https://www.jstor.org/stable/1291317 |journal=Dumbarton Oaks Papers |publisher=Dumbarton Oaks |volume=26 |pages=93–182 |doi=10.2307/1291317 |jstor=1291317 |url-access=subscription}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Mayer |first=Hans Eberhard |year=1985 |title=The Succession to Baldwin II of Jerusalem: English Impact on the East |journal=Dumbarton Oaks Papers |publisher=Dumbarton Oaks |volume=39 |pages=139–147 |doi=10.2307/1291522 |jstor=1291522 |doi-access=free}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Mayer |first=Hans Eberhard |year=1989 |title=Angevins versus Normans: The New Men of King Fulk of Jerusalem |url=https://www.jstor.org/stable/987158 |journal=Proceedings of the American Philosophical Society |publisher=University of Pennsylvania Press |volume=133 |issue=1 |pages=1–25 |jstor=987158}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Mayer |first=Hans Eberhard |year=1990 |title=The Wheel of Fortune: Seignorial Vicissitudes under Kings Fulk and Baldwin III of Jerusalem |url=https://www.jstor.org/stable/2863565 |journal=Speculum |publisher=University of Chicago Press |volume=65 |issue=4 |pages=860–877 |doi=10.2307/2863565 |issn=0038-7134 |jstor=2863565 |url-access=subscription}} * {{Cite book|last=Morton|first=Nicholas|url=https://global.oup.com/academic/product/the-crusader-states-and-their-neighbours-9780198824541?cc=si&lang=en&|title=The Crusader States and their Neighbors: A Military History, 1099-1187|publisher=Oxford University Press|year=2020|isbn=978-0198824541}} * {{Cite book|last=Murray|first=Alan V.|title=Mächtige Frauen? Königinnen und Fürstinnen im europäischen Mittelalter (11.–14. Jahrhundert)|date=2015|publisher=Jan Thorbecke Verlag|isbn=978-3-7995-5176-2|editor-last=Zey|editor-first=Claudia|pages=131–162|chapter=Women in the Royal Succession of the Latin Kingdom of Jerusalem (1099–1291)|author-link=Alan V. Murray|chapter-url=https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/vuf/article/view/46250/39775}} * {{Cite book|last=Murray|first=Alan V.|url=https://books.google.com/books?id=6sl-zgEACAAJ&q=%22Baldwin+of+Bourcq:+Count+of+Edessa+and+King+of+Jerusalem,+1100-1131%22|title=Baldwin of Bourcq: Count of Edessa and King of Jerusalem, 1100-1131|publisher=Routledge|year=2022|isbn=9780367545307|series=Rulers of the Latin East}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Palmer |first=Andrew |year=1992 |title=The History of the Syrian Orthodox in Jerusalem, Part Two: Queen Melisende and the Jacobite Estates |url=https://ia601502.us.archive.org/34/items/or-ch-1s-06-1906_20210714_2211/OrCh-76%20%281992%29.pdf#page=83 |journal=Oriens Christianus |volume=76 |pages=74–94}} * {{Cite book|last=Park|first=Danielle E. A.|title=The Making of Crusading Heroes and Villains|publisher=Routledge|year=2021|isbn=978-0-429-29328-3|pages=25–39|chapter=The Memorialisation of Queen Melisende of Jerusalem|doi=10.4324/9780429293283-2}} * {{Cite book|last=Phillips|first=Jonathan|url=https://books.google.com/books?id=xMNfrbxQLCgC&q=%2522melisende%2522%2520%2522damascus%2522%2520%2522crusade%2522&pg=PR2-IA173|title=The Second Crusade: Extending the Frontiers of Christendom|date=8 January 2008|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-16836-5|access-date=30 July 2025}} * {{Cite book|last=Runciman|first=Steven|url=https://books.google.com/books?id=QL88AAAAIAAJ&q=%22A+History+of+the+Crusades%22+runciman+volume+2|title=A History of the Crusades|publisher=Cambridge University Press|year=1952|volume=2: The Kingdom of Jerusalem and the Frankish East, 1100–1187|oclc=1035592581|author-link=Steven Runciman}} == بەستەری دەرەکی == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{پۆلی کۆمنز|Melisende of Jerusalem}} * [https://epistolae.ctl.columbia.edu/woman/30.html نامەکان لە شاژن مێلیسندێ و بۆ شاژن مێلیسندێ] * [https://www.bbc.co.uk/sounds/play/m000bg2y مێلیسندێ، شاژنی قودس] لە بەرنامەی بی بی سی ''لە سەردەمی ئێمەدا'' {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before=[[باڵدوینی دووەمی قودس]]}} {{s-ttl|title=[[شاژنی قودس]]|years=1131–1152|regent1=[[فولک]]|years1=1131–1143|regent2=[[باڵدوینی سێیەمی قودس]]|years2=1143–1152}} {{s-aft|after=[[باڵدوینی سێیەمی قودس]]}} {{S-end}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ژن}} [[پۆل:فەرمانڕەوا لابراوەکان]] [[پۆل:مردووانی ١١٦١]] [[پۆل:ساڵی لەدایکبوونی نادڵنیا]] [[پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١١٠٠]] axfz031vrtq4y8w1voy82whdo5f8qu7 0 303996 1669593 1667975 2026-09-17T20:41:08Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1669593 wikitext text/x-wiki {{Infobox television|image=Savage-Vahshi (2025 Iranian Series).jpg|native_name=وحشی|genre={{plainlist| * دراما * هەستبزوێن * تاوانکاری }}|creator=[[ھومەن سەیدی]]|writer=[[ھومەن سەیدی]]|director=[[ھومەن سەیدی]]|starring={{plainlist| * [[جەواد عیزەتی]] * نیگار جەواھریان }}|composer=Nick Reich<br />Jaro Messerschmidt|country={{IRN}}|language=زمانی فارسی|num_seasons=٢|num_episodes=٢٠|producer=محەممەدڕەزا صابری|cinematography=مرتضی نجفی<br />داوود ملک|editor=[[ھومەن سەیدی]]|network=فیلمنێت|first_aired=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|last_aired=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٦}} '''''دڕندە''''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: {{lang|fa|وحشی}}) زنجیرەیەکی تەلەفیزیۆنی [[ئێران|ئێرانی]] ساڵی ٢٠٢٥ە کە لە دروستکردنی [[ھومەن سەیدی]] و [[جەواد عیزەتی]] ڕۆڵی سەرەکیی تێدا دەگێڕێت. یەکەم ئەڵقەی زنجیرەکە لە ١٤ی نیسانی ٢٠٢٥ لەسەر پلاتفۆرمی فیلمنێت پەخشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2025-04-10 |سەردێڕ=سریال جدید هومن سیدی بر اساس یک اتفاق واقعی است! |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/6428604/%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%88%D8%AD%D8%B4%DB%8C-%D9%87%D9%88%D9%85%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%DB%8C%DA%A9-%D8%A7%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%82-%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-14 |وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |زمان=fa}}</ref> زنجیرەی دڕندە خەڵاتەکانی باشترین زنجیرەی تەلەفیزیۆنی و باشترین دەرهێنەری تەلەفیزیۆنی (هومەن سەیدی) لە ٢٤ەمین خەڵاتەکانی حافظ بەدەستھێنا. هەروەها زنجیرەکە کاندیدکرا بۆ خەڵاتەکانی باشترین سیناریۆی تەلەفیزیۆنی، باشترین ئەکتەری پیاوی درامای تەلەفیزیۆنی (جەواد عیزەتی)، و باشترین ئەکتەری ژنی درامای تەلەفیزیۆنی ([[نیگار جەواھریان]])، لەگەڵ چەندین بەشی تردا. == ئەکتەرەکان == * [[جەواد عیزەتی]] لە ڕۆڵی داوود ئەشرەف * [[نیگار جەواھریان]] لە ڕۆڵی ڕەها جەھانشاهی * [[ھومەن سەیدی]] لە ڕۆڵی خسڕەو * إحسان مەنسووری لە ڕۆڵی سەعید محێبی * إحسان ئامانی لە ڕۆڵی نیکمەنەش * عەلیرەزا سەنانیفەر لە ڕۆڵی مووەحیدی * مەهدی سەباغی لە ڕۆڵی ڕامین * محەممەد سەبەغی لە ڕۆڵی سەلین * نیگار مەقەددەم لە ڕۆڵی سارا * زەھرا مەدەدی لە ڕۆڵی شکوفە * تورەج ئەلڤەند * نەوید پورفەرەج * محەممەد ئامین شێرباف * مرتضی عەلیدادی * نادەر شەهسوار * مەھری برجاڵیزادە لە ڕۆڵی دایکی داوود ئەشرەف * دانیال فرجی لە ڕۆڵی نەوید سەڵتانی * شەهاب کارلو * حەمید حەسامی * موعین شاهچراغی لە ڕۆڵی یەعقووب * ئارمین خودستن * محەممەد عەلی دەشتی * ئەبووزەر داوودی * ئەحمەد عەتایی * سەرڤناز عەزیزی * پانته‌ئا وەفا * عەتییە جاوید * ئەحمەد یاوەری شاد * ئیسماعیل فتووحی * سیامەک ڕەسوڵپوور * نادەر سەڵتانشا * ناسر بەهگۆزین * یەسنا قاڵری * کیاشاه تەنگستانیپوور * سهیل ئەبرووش * محەممەد ڕەهپەیما * شکوفە چەرخی * ئەرغەوان شەعبانی * کامیاب حاجی‌نەورۆزی * نەوید سیاھتیری * محەممەد ڕەزوانی * مارال قولی‌زادە * محەممەد حەسەن حوسێنیان لە ڕۆڵی فرامەرز سەڵتانی * هودا ئەحمەدی<ref>{{Cite web |date=2025-03-14 |url=https://www.mehrnews.com/news/6407647/%D9%88%D8%AD%D8%B4%DB%8C-%D9%88%D9%85%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DB%B2%DB%B5-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF |access-date=2025-04-14 |website=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |language=fa |title=«وحشی» هومن سیدی از ۲۵ فروردین پخش می‌شود}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-07-30 |url=https://www.mehrnews.com/news/6180863/%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%87%D9%88%D9%85%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%B9%D8%B2%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%88%D8%AD%D8%B4%DB%8C |access-date=2025-04-14 |website=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |language=fa |title=سریال جدید هومن سیدی کلید خورد/ تصویر جواد عزتی در «وحشی»}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1403/12/25/3275518/%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D9%88%D8%AD%D8%B4%DB%8C-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%B9%D8%B2%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-25-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86 |access-date=2025-04-14 |website=خبرگزاری تسنیم {{!}} Tasnim |language=fa |title=شروع سریال «وحشی» جواد عزتی از 25 فروردین - تسنیم}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1403/05/09/3131139/%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%87%D9%88%D9%85%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%B9%D8%B2%D8%AA%DB%8C-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF |access-date=2025-04-14 |website=خبرگزاری تسنیم {{!}} Tasnim |language=fa |title=سریال جدید هومن سیدی با جواد عزتی کلید خورد - تسنیم}}</ref> == خەڵاتەکان و کاندیدبوونەکان == خشتەی خوارەوە خەڵاتەکان و کاندیدبوونەکانی زنجیرەکە لە ساڵی ٢٠٢٥دا (١٤٠٤ی کۆچیی ھەتاوی) دەخاتە ڕوو. === وەرزی ١ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !ساڵ !خەڵات !بەش !وەرگر !ئەنجام |- | rowspan="11" |٢٠٢٥ | rowspan="11" |٢٤ەمین خەڵاتەکانی حافظ |باشترین زنجیرەی تەلەفیزیۆنی |محەممەدڕەزا صابری | style="background:#cfc;" |بردیەوە |- |باشترین دەرهێنەری تەلەفیزیۆنی |هۆمەن سەیدی | style="background:#cfc;" |بردیەوە |- |باشترین سیناریۆی تەلەفیزیۆنی |هۆمەن سەیدی | style="background:#fdd;" |کاندیدکرا |- |باشترین ئەکتەری پیاو لە درامای تەلەفیزیۆنی |جەواد عێزەتی | style="background:#fdd;" |کاندیدکرا |- |باشترین ئەکتەری ژن لە درامای تەلەفیزیۆنی |نیگار جەواھریان | style="background:#fdd;" |کاندیدکرا |- |باشترین دەستکەوتی تەکنیکی و ھونەری (تەلەفیزیۆنی) |هۆمەن سەیدی و پەیوەند ئیکتیسادی | style="background:#fdd;" |کاندیدکرا |- |باشترین دەستکەوتی تەکنیکی و ھونەری (تەلەفیزیۆنی) |عەزیم فەرایین | style="background:#fdd;" |کاندیدکرا |- |باشترین دەستکەوتی تەکنیکی و ھونەری (تەلەفیزیۆنی) |مرتضی نجفی | style="background:#fdd;" |کاندیدکرا |- |باشترین دەستکەوتی تەکنیکی و ھونەری (تەلەفیزیۆنی) |Nick Reich و Jaro Messerschmidt | style="background:#fdd;" |کاندیدکرا |- |باشترین گۆرانیبێژی گۆرانیی سەرەکی (تەلەفیزیۆنی) |شێرڤین حاجی‌پوور | style="background:#fdd;" |کاندیدکرا |- |باشترین گۆرانیبێژی گۆرانیی سەرەکی (تەلەفیزیۆنی) |هێیدوو هیدایەتی | style="background:#fdd;" |کاندیدکرا |} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb title|id=32085440}} * [https://www.imdb.com/video/vi1940769561/?playlistId=tt32085440&ref_=tt_ov_pr_ov_vi تیزەری فەرمی لە IMDb] == سەرچاوەکان == <references /> {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} pcwne8mwdqvz978cyppyltro1atqhbr 0 304015 1669518 1668940 2026-09-17T20:18:28Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1669518 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} [[پەڕگە:Acetone-CRC-MW-ED-dimensions-2D-Vector.svg|وێنۆک]] '''ئەسیتۆن''' ('''٢-پرۆپانۆن''' یان '''دیمێتیل کیتۆن''') [[ئاوێتەی ئەندامی|ئاوێتەیەکی ئەندامییە]] و {{chem2|CH3COCH3}} [[فورمووڵی کیمیایی|فورمووڵەکەیەتی]].<ref>{{Cite journal |last=Allen |first=P. W. |last2=Bowen |first2=H. J. M. |last3=Sutton |first3=L. E. |last4=Bastiansen |first4=O. |date=١٩٥٢ |title=The molecular structure of acetone |url=https://pubs.rsc.org/tf/article/283089 |journal=Transactions of the Faraday Society |language=en |volume=٤٨ |pages=٩٩١ |doi=10.1039/tf9524800991 |issn=0014-7672}}</ref> ساکارترین و بچووکترین [[کیتۆن|کیتۆنە]]. شلەیەکی بێڕەنگ، فڕۆک و لەگڕگرتنھاتووە، و بۆنێکی تیژی ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|last=Myers|first=Rusty L.|url=https://www.worldcat.org/title/122526853|title=The 100 Most Important Chemical Compounds: A Reference Guide|date=٣٠ی ئابی ٢٠٠٧|publisher=Greenwood Press|isbn=978-0-313-33758-1|oclc=122526853}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کیمیا|گەردوون|خۆراک}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} 5odpc02egzz6g7ricoiczbmrtaenbrg 0 304021 1669525 1668931 2026-09-17T20:20:08Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1669525 wikitext text/x-wiki {{Infobox software|name=پۆت پلەیەر|logo=PotPlayer-.png|screenshot=|caption=|collapsible=|author=کانگ یۆنگ-هی|developer=کاکاو|operating system=[[ویندۆز ١١]]، [[ویندۆز ١٠]]، [[ویندۆز ٨.١]]، [[ویندۆز ٧]]|size=~ 33.6 MB|language count=33|language=عەرەبی، ئەرمەنی، ئازەربایجانی، بێلارووسی، بولگاری، کاتالانی، چینی (سادەکراوە و نەریتی)، چیخی، ئینگلیزی، فەڕەنسی، ئەڵمانی، یۆنانی، عیبری، هۆنگ کۆنگی، مەجاری، ئەندۆنیزی، ئیتالی، ژاپۆنی، کۆری، کوردی، فارسی، پۆڵەندی، پورتوگالی، ڕووسی، سڕبی، ئیسپانی، سویدی، تاجیكی (سیرلیک)، تایلاەندی، تورکی، ئوکراینی، ئۆزبەکی (لاتینی)|genre=پەخشکەری میدیا (سۆفتوێر){{!}}پێخشکەری میدیا|license=فریوێر|website={{URL|https://potplayer.tv/}}|logo size=200px}} '''پۆتپلەیەر''' (بە ئینگلیزی: PotPlayer) پەخشکەرێکی میدیایە بۆ سیستەمی کارپێکردنی [[مایکرۆسۆفت ویندۆز|مایکڕۆسۆفت ویندۆز]] کە لەلایەن کۆمپانیای ئینتەرنێتیی [[کۆریای باشوور]] [[کاکاو ئینتەرتەیمێنت|کاکاو]] پەرەی پێدراوە. لە سەرەتادا پەخشکەرەکە بە ناوی داوم لایڤ (Daum Live) بڵاوکرایەوە.<ref name=":0">{{Cite web |url=https://t1.daumcdn.net/potplayer/PotPlayer/v4/Update2/UpdateEng.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240808033349/https://t1.daumcdn.net/potplayer/PotPlayer/v4/Update2/UpdateEng.html |archive-date=August 8, 2024 |access-date=August 9, 2024 |website=t1.daumcdn.net |title=Version History of the PotPlayer |url-status=live}}</ref> پۆت پلەیەر ستایشی زۆری لێکراوە بەهۆی بوونی مەودایەکی فراوان لە ڕێکخستن و دەستکاری، نەرمی بەرنامەکە و پشتگیریکردنی لە کۆمەڵێک شێوازی جۆراوجۆری میدیا. ''[[تێک ڕادار]]'' بەرنامەکەی خستوەتە ڕیزی باشترین پەخشکەرە خۆڕاییەکانی ڤیدیۆ و بە "پڕۆگرامێکی زۆر بەهێز" وەسفی کرد. ''XDA Developers'' ئاماژەی بە هەڵبژاردنە بەربڵاوەکانی ڕێکخستن و باشترکردنی پەخشکردن لەسەر پلەیەرە بەهێزەکان کرد و پۆت پلەیەری بە "باشترین پەخشکەری میدیا کە تا ئێستا دروست کرابێت ناوبرد".<ref name="Lifehacker">{{cite web |last1=Gordon |first1=Whitson |date=July 19, 2011 |url=https://lifehacker.com/5822672/the-best-video-player-for-windows |access-date=April 28, 2016 |website=Lifehacker |title=The Best Video Player for Windows}}</ref><ref name="SoftPedia">{{cite web |last1=Dragomir |first1=Mircea |url=https://www.softpedia.com/get/Multimedia/Video/Video-Players/PotPlayer.shtml |access-date=April 28, 2016 |website=SoftPedia |title=PotPlayer}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Baxter |first1=Daryl |last2=Graw |first2=Michael |date=January 18, 2024 |url=https://www.techradar.com/best/free-video-player |access-date=August 9, 2024 |website=[[TechRadar]] |title=The best free video players 2024}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Conway |first=Adam |date=May 23, 2024 |url=https://www.xda-developers.com/potplayer-software-best-media-player/ |access-date=August 9, 2024 |website=[[XDA Developers]] |title=PotPlayer is the best media player that you've never heard of |url-status=}}</ref> == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Official website|https://potplayer.daum.net/}} * {{Official website|https://potplayer.tv/}} * [https://apps.microsoft.com/detail/xp8bsbgqw2dks0 پۆتپلەیەر] لە [[مایکرۆسۆفت ستۆر|مایکڕۆسۆفت ستۆر]] <references /> == ئەمانەش ببینە == * [[ڤی ئێل سی میدیا پلەیەر|ڤی ئێڵ سی میدیا پلەیەر]] * [[تۆمارکەری ڤیدیۆ کاسێت]] * [[دی ڤی دی خوێنەر]] * [[ویندۆز ٨.١]] * [[مایکرۆسۆفت ویندۆز]] {{پۆلی کۆمنز|PotPlayer}} {{تووڵی دەروازە|زانستی کۆمپیوتەر}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} 29s3jalnsv27yjl3k3aelb7tnscwrco 0 304026 1669520 1668937 2026-09-17T20:18:48Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669520 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{Infobox astronaut|image=Sunita Williams in 2018.jpg|caption=ویلیامز لە ساڵی ٢٠١٨دا|birth_name=سونیتا لین پاندیا|birth_date={{Birth date and age|1965|9|19}}|birth_place=یووکلید، ئۆهایۆ، ویلایەتە یەکگرتووەکان|other_names=سۆنیکا، سۆنچکا، سونی، سونیتا پاندیا ویلیامز|father=دیپاک پاندیا|mother=ئۆرسوولین پاندیا|spouse=مایکل ویلیامز|education=ئەکادیمیای هێزی دەریاییی ویلایەتە یەکگرتووەکان (بەکالۆریۆسی زانست)<br />پەیمانگای تەکنۆلۆژیی فڵۆریدا (ماستەری زانست)|type=ئاسمانیی ناسا|rank=کاپتن (هێزی دەریاییی ویلایەتە یەکگرتووەکان)، هێزی دەریاییی ویلایەتە یەکگرتووەکان|time=٦٠٨&nbsp;ڕۆژ، ١٩&nbsp;خولەک|selection=گرووپی ١٧یەمی ئاسمانیانی ناسا (١٩٩٨)|evas=٩|eva_time=٦٢&nbsp;کاتژمێر، ٦&nbsp;خولەک|missions=|insignia=[[پەڕگە:STS-116 emblem.svg|45px|STS-116]] [[پەڕگە:ISS Expedition 14 Patch.svg|45px|نێردراوی ١٤ی ئێس-ئێس-ئێس]] [[پەڕگە:ISS Expedition 15 patch.svg|45px|نێردراوی ١٥ی ئێس-ئێس-ئێس]] [[پەڕگە:STS-117 patch new2.svg|45px|STS-117]] [[پەڕگە:ISS Expedition 32 Patch.svg|45px|نێردراوی ٣٢]] [[پەڕگە:ISS Expedition 33 Patch.svg|45px|نێردراوی ٣٣]] [[پەڕگە:ISS Expedition 71 Patch.png|45px]] [[پەڕگە:ISS Expedition 72 Patch.png|45px]] [[پەڕگە:Updated SpaceX Crew-9 Patch.png|45px]]|retirement=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥}} '''سونیتا لین ویلیامز''' (ناوی پێش ھاوسەرگیری '''پاندیا'''؛ لەدایکبووی ١٩ی ئەیلوولی ١٩٦٥) کاپتنێکی خانەنشینکراوی [[ھێزی دەریایی|هێزی دەریاییی]] ئەمەریکی و ئاسمانییەکی [[ناسا|ناسایە]]. ویلیامز لەناو [[وێستگەی بۆشاییی نێونەتەوەیی|وێستگەی ئاسمانیی نێودەوڵەتیدا]] وەک ئەندازیاری فڕین بۆ نێردراوی ١٤، نێردراوی ١٥، نێردراوی ٣٢، و نێردراوی ٧١، ھەروەھا وەک فەرماندەی نێردراوی ٣٣ و نێردراوی ٧٢ خزمەتی کردووە. وەک ئەندامێکی بەرنامەی دەستەی بازرگانیی ناسا، بووە یەکەم ژن کە لە تاقیکردنەوەیەکی فڕینی کەشتییەکی ئاسمانیی خولگەییدا لە کاتی تاقیکردنەوەی فڕینی دەستەی بۆینگی ٢٠٢٤دا بفرێت و بەهۆی کێشەی تەکنیکیی سەر وێستگەی ئاسمانیی نێودەوڵەتییەوە مانەوەی بۆ زیاتر لە نۆ مانگ درێژکرایەوە. ئەو یەکێکە لە بە ئەزموورترین ڕێکەرانی ناو بۆشاییی ئاسمان: نۆ جار ڕێکردن لە بۆشاییی ئاسمانەکەی دووەم زۆرترین ماوەیە لەنێو ژناندا، و کۆی گشتیی کاتی ڕێکردنی لە بۆشاییی ئاسمان کە ٦٢کاتژ{{Nbsp}}مێر و ٦{{Nbsp}}خولەکە، لە پلەی چوارەمدایە لەسەر ئاستی گشتی و زۆرترین ماوە لەنێو ژناندا. == سەرەتای ژیان == سونیتا لین پاندیا لە ۱۹ی سێپتەمبەری ١٩٦٥ لە یووکلید، ئۆهایۆ لەدایکبووە، و لە نیدھام، مەساچووسیتس گەورە بووە.<ref name=":0">{{Cite web |url=https://www.nasa.gov/people/sunita-l-williams/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118033015/https://www.nasa.gov/people/sunita-l-williams/ |archive-date=January 18, 2026 |access-date=June 29, 2024 |language=en-US |title=Sunita L. Williams - NASA |url-status=live}}</ref> باوکی، دیپاک پاندیا، توێکارناسی کۆئەندامی دەماری ناگار برامان بوو لە [[ھیندستان|ھیندستانەوە]]، لەکاتێکدا دایکی، ئۆرسولین بۆنی پاندیا (پێش ھاوسەرگیری زالۆکار) ئەمریکییەکی سڵۆڤینی بوو. دایک و باوکی لە فالمووس، مەساچووسیتس نیشتەجێ بوون. ئەو بچووکترینی سێ منداڵە. براکەی، جەی تۆماس، چوار ساڵ لە خۆی گەورەترە و خوشکەکەی، دینا ئان، سێ ساڵ گەورەترە. ویلیامز ئاڵای [[سلۆڤێنیا|سڵۆڤێنیا]]،<ref>{{cite news|url=https://old.delo.si/55let/slovenska-zastava-je-v-vesolju-2032-krat-obkrozila-zemljo.html|first=Marjana|last=Hanc|title=Slovenska zastava je v vesolju 2032-krat obkrožila Zemljo|language=sl|trans-title=Slovenian Flag Orbits Earth 2032 Times in Space|newspaper=Delo|date=June 6, 2014|archive-date=November 25, 2025|access-date=June 17, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20251125092704/https://old.delo.si/55let/slovenska-zastava-je-v-vesolju-2032-krat-obkrozila-zemljo.html|url-status=live}}</ref> سامۆسا و سۆسیسی کارنیۆلی بردبووە بۆشایی ئاسمان بۆ ئاھەنگگێڕان بەبۆنەی کەلەپووری ھیندی و سڵۆڤینی خۆییەوە.<ref name="Slovenia" /> نازناوی «سونی»یە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان<ref name=":0" /> و «سۆنچکا»یە لە [[سلۆڤێنیا|سڵۆڤێنیا]].<ref>{{cite news|date=April 18, 2021|title=Sunita Williams: Najljubša mi je Zemlja, ker je na njej Slovenija|trans-title=Sunita Williams: My Favourite Place Is Earth Because Slovenia Is on It|url=https://www.zurnal24.si/gorenjska/sunita-williams-najljubsi-mi-je-planet-zemlja-ker-je-na-njej-slovenija-365363|newspaper=Žurnal24.si|language=sl|archive-date=June 17, 2023|access-date=June 17, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617135042/https://www.zurnal24.si/gorenjska/sunita-williams-najljubsi-mi-je-planet-zemlja-ker-je-na-njej-slovenija-365363|url-status=live}}</ref> ویلیامز لە ساڵی ١٩٨٣ لە دوا ناوەندیی نیدھام دەرچوو.<ref>{{Cite web |last=Rourke |first=Riley |date=January 27, 2025 |url=https://www.cbsnews.com/boston/news/massachusetts-astronaut-suni-williams-space/ |access-date=January 28, 2025 |website=CBS News |language=en-US |title=Astronaut Suni Williams, stuck in space, says she's "trying to remember what it's like to walk" - CBS Boston}}</ref> لە ساڵی ١٩٨٧ بڕوانامەی [[بەکالۆریۆس لە زانست|بەکالۆریۆسی لە زانست]] لە [[زانستە فیزیکییەکان|زانستی فیزیکیدا]] لە ئەکادیمیای دەریاییی ویلایەتە یەکگرتووەکان بەدەستھێنا، و لە ساڵی ١٩٩٥ بڕوانامەی ماستەری لە زانست لە بەڕێوەبردنی ئەندازیاری لە پەیمانگەی تێکنۆلۆژیی فلۆریدا وەرگرت.<ref name="bio1">{{cite web |author=NASA |year=2007 |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/williams-s.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210920192512/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/williams-s.pdf |archive-date=September 20, 2021 |access-date=December 19, 2007 |author-link=NASA |title=Sunita L. Williams (Commander, USN) |publisher=[[ناسا|ئیدارەی کەشیناسی و بۆشاییی ئاسمانیی نیشتمانی]] |url-status=live}}</ref> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{commons category|Sunita Williams}} * [https://www.nasa.gov/people/sunita-l-williams/ سونیتا ویلیامز] – ژیاننامەی [[ناسا]] * [https://www.youtube.com/watch?v=doN4t5NKW-k فەرماندەی دەستبەرداربووی وێستگەی بۆشایی سونیتا ویلیامز گەڕانێک لە تاقیگەی خولگەییدا پێشکەش دەکات] (یووتیووب) تشرینی دووەمی ٢٠١٢ * {{C-SPAN|1024187}} * {{Twitter|astro_suni}} == سەرچاوە == <references /> {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فڕینی بۆشایی}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٥]] [[پۆل:ژنە فڕۆکەوانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فەرماندەرانی وێستگەی بۆشاییی نێونەتەوەیی]] [[پۆل:زیندووان]] hw2s7eju02kju0e905xs42akrkun51r 0 304028 1669521 1668936 2026-09-17T20:19:08Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669521 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{Infobox television|name=لەنتێرنز|orig_name=Lanterns|image=Lanterns logo (DC Studios).png|caption=|genre={{Plainlist| * دراما * چیرۆکی پۆلیسی * نیۆ-وەسترن * خەیاڵی زانستی * سوپەرھێرۆ }}|creator={{Plainlist| * کریس مۆندی * دەیمن لیندەلۆف * تۆم کینگ }}|based_on=کەسایەتییەکانی دی سی|showrunner=کریس مۆندی|starring={{Plainlist| * کایل چاندلەر * ئارۆن پیێر * کێلی ماکدۆناڵد * گارێت دیلاھەنت * پوورنا جەگاناتان * ئولریش تۆمسن * نەیثن فیلیۆن }}|opentheme=|endtheme=|music=ستێفانی ئێکۆنۆمۆ|country=ویلایەتە یەکگرتووەکان|language=ئینگلیزی|num_seasons=١<!--- نرخێک زێدە مەکە تا ئەڵقەکان پەخش دەکرێن --->|num_episodes=٥<!--- نرخێک زێدە مەکە تا ئەڵقەکان پەخش دەکرێن --->|list_episodes=<!--- #ئەڵقەکان --->|executive_producer={{Plainlist|<!--ڕێزبەند بەپێی https://www.hbo.com/content/lanterns--> * کریس مۆندی * دەیمن لیندەلۆف * جەیمس گەن * پیتەر سەفران * تۆم کینگ * جەیمس ھاوس * ڕۆن شمێت }}|producer=کیگن داونس|editor={{Plainlist| * ویکاش پاتێل * ڕابەرت ئەبیڵێز * ئیمیلی ئی. گرین * ماتیو ڤی. کۆلۆنا }}|location=لۆس ئانجلەس|cinematography={{Plainlist| * فلۆریان ھۆفمایستەر * گریگۆری میدڵتۆن * ئارماندۆ سالاس }}|camera=|runtime=٥٢–٥٧ خولەک|company={{Plainlist| * مان، وۆمان لەند چایڵد پرۆدەکشنز * دی سی ستۆدیۆز * {{nowrap|وارنەر برۆس تەلەڤیژن}} }}|network=ئێچ بی ئۆ|budget=|first_aired={{Start date|2026|8|16}}|last_aired=ئێستا|related=زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان لە DCU}} '''لانتێرنەکان''' (بە ئینگلیزی: Lanterns) زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی [[وێژەی سووپەرھیرۆ|سوپەرھێرۆیی]] [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکییە]] کە لەلایەن کریس مۆندی، دەیمن لیندەلۆف، و تۆم کینگ بۆ تۆڕی [[ئێچ بی ئۆ]] دروست کراوە، لەسەر بنەمای کەسایەتییەکانی فانۆسی سەوزی [[دی سی کۆمیکس]] ھال جۆردەن و جۆن ستیوارت. ئەمە سێیەم زنجیرەی تەلەڤیزیۆنییە لە گەردوونی دی سی (DCU). لەم زنجیرەیەدا جۆردەنی فانۆسی بەئەزموون و ستیوارتی دامەزراوی نوێ دەردەکەون کاتێک لێکۆڵینەوە لە تاوانی کوشتنێک لەسەر زەوی دەکەن کە دەبێتە ھۆی دۆزینەوەی نھێنییەکی گەورەتر. زنجیرەکە لەلایەن [[دی سی ستۆدیۆز]] و [[وارنەر برۆس دیسکەڤەری|وارنەر برۆس تەلەڤیژن]] بەرھەم ھێنراوە. [[کایل چاندلەر]] و [[ئارۆن بێرنز|ئارۆن پیێر]] بەپێی ڕێزبەند ڕۆڵی فانۆسەکان ھال جۆردەن و جۆن ستیوارت دەگێڕن، لەگەڵ کێلی ماکدۆناڵد، [[گارێت دیلاھانت|گارێت دیلاھەنت]]، پوورنا جەگاناتان، ئولریش تۆمسن، و نەیثن فیلیۆن. گرێگ بێرلانی لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٩دا دەستی بە پەرەپێدانی زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی فانۆسی سەوز کرد. دوای ئەوەی [[جەیمز گان|جەیمس گەن]] و پیتەر سەفران لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢دا بوونە ھاو-بەڕێوەبەری جێبەجێکاری دی سی ستۆدیۆز، زنجیرەکە سەرلەنوێ پەرەی پێدرایەوە. لە کانونی دووەمی ٢٠٢٣دا ڕاگەیەندرا، لەگەڵ شێوازی چیرۆکی پۆلیسی خۆی، کە لە زنجیرەکانی ''[[لێکۆڵەری ڕاستەقینە]]'' (٢٠١٤–ئێستا) و ''ئەسپی ھێواش'' (٢٠٢٢–ئێستا) ئیلھامی وەرگرتبوو. بەشداری کردنی مۆندی، لیندەلۆف، و کینگ لە ناوەڕاستی ساڵی ٢٠٢٤دا پشتڕاستکرایەوە کاتێک ئێچ بی ئۆ داوای زنجیرەکەی کرد. جەیمس ھاوسی دەرھێنەری ''ئەسپی ھێواش'' لە تشرینی یەکەمدا بۆ دەرھێنانی دوو ئەڵقەی یەکەم بەکرێ گیرا، کاتێک چاندلەر و پیێر دەستنیشانکران. وێنەگرتن لە لۆس ئانجلەس لە شوبات تا تەممووزی ٢٠٢٥ بەڕێوەچوو، لەگەڵ [[ستیڤن ویلیامز]]، گیتا ڤاسانت پاتێل، و ئالیک ساخارۆڤ ھەروەھا دەرھێنانیان کرد. لانتێرنەکان لە ١٦ی ئابی ٢٠٢٦ پێشاندرا، و تا ٤ی تشرینی یەکەم بۆ ھەشت ئەڵقە بەردەوام دەبێت. ئەمە بەشێکە لە بەشی یەکەم: خوداکان و دێوەزمەکان لە DCU. == پێشەکی == فانۆسە سەوزەکان پاسەوانی ئاشتیی نێوان ئەستێرەکانن کە ئەڵقەیەک لە پەنجە دەکەن و ھێزی نائاسایییان پێدەبەخشێت. زنجیرەکە باسی ھال جۆردەنی فانۆسی بەئەزموون و جۆن ستیوارتی دامەزراوی نوێدا دەڕوات، کاتێک لێکۆڵینەوە لە تاوانی کوشتنێک لە ڕەشڤیل لە ویلایەتی [[نیبراسکا|نەبراسکا]] دەکەن، کە ھال پێی وایە ڕووداوێکی دەرەوەی زەوییە و دەبێتە ھۆی ڕاکێشانیان بەرەو نەھێنی و لێپرسینەوەی تاریکتر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Jensen |first=Jeff |ڕێکەوت=2025-02-27 |سەردێڕ=When Green Lanterns Become True Detectives: Meet HBO’s Pulpy, Prestige-y 'Lanterns' |ناونیشان=https://www.vanityfair.com/hollywood/story/when-green-lanterns-become-true-detectives-meet-hbos-pulpy-prestige-y-lanterns |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-16 |وێبگە=Vanity Fair |زمان=en-US}}</ref> == پەخشکردن == لانتێرنەکان لە ١٦ی ئابی ٢٠٢٦ پێشاندرا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2026-04-30 |سەردێڕ=James Gunn confirms Lanterns HBO release date, hours after the teaser was mysteriously pulled from YouTube |ناونیشان=https://www.gamesradar.com/entertainment/dc-tv-shows/james-gunn-confirms-lanterns-hbo-release-date-hours-after-the-teaser-was-mysteriously-pulled-from-youtube/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-16 |وێبگە=GamesRadar+ |زمان=en}}</ref> کە لەسەر ئێچ بی ئۆ پەخشکرا و لەسەر ئێچ بی ئۆ ماکس پەخشکرا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Moreau |first=Leia Mendoza,Jordan |ڕێکەوت=2026-03-04 |سەردێڕ=‘Lanterns’ Trailer: Green Lanterns Hal Jordan and John Stewart Solve a Small-Town Murder in HBO’s DC Series |ناونیشان=https://variety.com/2026/tv/news/lanterns-trailer-green-lantern-hbo-dc-universe-1236582548/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-16 |وێبگە=Variety |زمان=en-US}}</ref> و لە ھەشت ئەڵقە پێکدێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Porter |first=Rick |ڕێکەوت=2024-06-25 |سەردێڕ=Green Lantern Series Finally a Go at HBO |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/green-lantern-series-finally-happening-hbo-1235932156/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-16 |وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> کە ھەفتانە تا ٤ی تشرینی یەکەم پەخش دەکرێن. ئەمە بەشێکە لە بەشی یەکەمی گەردوونی دی سی: خوداکان و دێوەزمەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Vary |first=Adam B. |ڕێکەوت=2023-01-31 |سەردێڕ=New DC Universe Unveils First 10 Projects: ‘Superman: Legacy’ in 2025, Batman & Robin Movie, Green Lantern Series, Wonder Woman Prequel and More |ناونیشان=https://variety.com/2023/film/news/dc-universe-superman-legacy-batman-green-lantern-supergirl-booster-gold-1235507426/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-16 |وێبگە=Variety |زمان=en-US}}</ref> جەیمس گەن لە نۆڤەمبەری ٢٠٢٤دا گوتی کە مەبەستی بووە زنجیرەکە لە دەوروبەری هەمان کاتی فیلمی گەردوونی دی سی ''سوپەرگێرڵ'' پەخش بکرێت، کە بۆ پەخشکردن لە حوزەیرانی ٢٠٢٦دا بەرنامەڕێژی بۆ کرابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Collura |first=Scott |ڕێکەوت=2024-11-18 |سەردێڕ=James Gunn Hints at When the Lanterns TV Show Will Release, Teases 'Grounded,' 'Believable' Approach |ناونیشان=https://www.ign.com/articles/james-gunn-hints-when-green-lanterns-tv-show-release-date-approach |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-16 |وێبگە=IGN |زمان=en}}</ref> لە شوباتی ٢٠٢٥دا، گەن و سەفران ڕایانگەیاند کە دەتوانن «بە سەلامەتی» بڵێن زنجیرەکە لە سەرەتای ساڵی ٢٠٢٦دا پێشاندەرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=D'Alessandro |first=Anthony |ڕێکەوت=2025-02-24 |سەردێڕ=James Gunn & Peter Safran Provide Update On DC “Gods & Monsters” Film & TV Plans: Details On ‘Clayface’, ‘Lanterns’ Premiere, ‘Batman Brave & The Bold’ & More |ناونیشان=https://deadline.com/2025/02/dc-gods-and-monsters-latest-1236299103/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-16 |وێبگە=Deadline |زمان=en-US}}</ref> بەڵام ئارۆن کۆچ و بۆریس کیت لە ڕێکخراوی ''[[ھۆڵیوود ڕیپۆرتەر]]'' لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥دا ڕاپۆرتیان دا کە ''سوپەرگێرڵ'' دەبێتە پڕۆژەی دواتری گەردوونی دی سی کە دوای وەرزی دووەمی ''پیسمه‌یکه‌ر'' پەخش دەکرێت، و دواتر ڕوونیان کردەوە کە پێشبینی دەکەن لانتێرنەکان دوای ''سوپەرگێرڵ'' پەخش بکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2025-10-31 |سەردێڕ=Lanterns is no longer set to premiere before Supergirl, according to DC report |ناونیشان=https://www.gamesradar.com/entertainment/dc-movies/lanterns-is-no-longer-set-to-premiere-before-supergirl-according-to-dc-report/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-16 |وێبگە=GamesRadar+ |زمان=en}}</ref> لە مانگی دواییدا، لانتێرنەکان سەرلەنوێ ڕاگەیەندرا بۆ دەستپێکی پێشبینیکراوی سەرەتای ساڵی ٢٠٢٦ لە نامەی خاوەن پشکەکانی چارەکی سێیەمی وارنەر برۆس دیسکۆڤەریدا. بەڵام لە کۆتایی مانگەکەدا، سەرۆک و بەڕێوەبەری جێبەجێکاری ئێچ بی ئۆ و ئێچ بی ئۆ ماکس کەیسی بلۆیس ڕایگەیاند کە لانتێرنەکان لە «کۆتایی ھاوینی» ٢٠٢٦دا پێشاندەرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Bastidas |first=Lucas Manfredi and Jose Alejandro |ڕێکەوت=2025-11-20 |سەردێڕ=DC Studios' 'Lanterns' Pushed to End of Summer 2026 at HBO |ناونیشان=https://www.thewrap.com/lanterns-hbo-premiere-summer-2026/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-16 |وێبگە=TheWrap |زمان=en-US}}</ref> لە ئاداری ٢٠٢٦دا، زنجیرەکە ئاشکرا کرا کە لە ئابی ئەو ساڵەدا پێشاندەرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Moreau |first=Leia Mendoza,Jordan |ڕێکەوت=2026-03-04 |سەردێڕ=‘Lanterns’ Trailer: Green Lanterns Hal Jordan and John Stewart Solve a Small-Town Murder in HBO’s DC Series |ناونیشان=https://variety.com/2026/tv/news/lanterns-trailer-green-lantern-hbo-dc-universe-1236582548/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-16 |وێبگە=Variety |زمان=en-US}}</ref> == بەستەرە دەرەکییەکان == * الانتێرنەکان [[ئێچ بی ئۆ]] * {{IMDb title}} == سەرچاوەکان == <references />{{تووڵی دەروازە|فیلم|تەلەڤیزیۆن|کۆمەڵگا|مێژوو|ھۆڵیوود|بۆڵیوود|ئەکتەران|کۆمیک|خەیاڵی زانستی|وێژە|دەیەی ٢٠٢٠|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}}{{پۆلی کۆمنز|Superheroes}} [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە دراما ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:زنجیرە ئەکشنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە لێکۆڵەرییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە ئینگلیزی-زمانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:بەرنامە ڕاستەقینەکانی ئێچ بی ئۆ]] [[پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان]] [[پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە تەلەڤیزیۆنی واڕنەر بڕۆز بەرھەمیھێناوە]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە دروستکراوەکان لەسەر چیرۆکە نەخشێندراوەکانی دی سی کۆمیکس]] hef3gv31ci3xe8lzbts65yqiswsbnps 0 304040 1669523 1668934 2026-09-17T20:19:48Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}}، {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1669523 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} [[File:Arms_of_the_Kingdom_of_Jerusalem_(Ströhl).svg|چەپ|وێنۆک|174x174پیکسڵ| ئاڵای شانشینی قودس]] ئەمە لیستی '''شاژنەکانی قودسە''', لە ساڵی ١٠٩٩ تا ١٢٩١. بە درێژایی ٢٠٠ ساڵی بوونی، [[شانشینی قودس]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=قصة الإسلام {{!}} أسر بوهيموند وتأسيس مملكة بيت المقدس-(32) |ناونیشان=https://islamstory.com/ar/artical/20215/أسر-بوهيموند-وتأسيس-مملكة-بيت-المقدس |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ |وێبگە=islamstory.com |زمان=ar}}</ref> یەک پارێزەری هەبوو، ١٨ پاشا (لەوانەش ٧ ''jure uxoris'' ) و پێنج شاژنە حوکمڕانی بوون. شەش ژن [[ژنی پاشا|شاژن هاوسەر]] بوون، واتە شاژن وەک هاوسەری پاشاکان. هەندێکیان کاریگەرییەکی بەرچاویان لە مێژووی وڵاتەکەدا هەبووە، بە تایبەتی ئەوانەی کە وەک ڕێجێنت، بەڕێوەبردنی حوکمڕانییەکەیان لە ئەستۆ گرتووە. هەروەها کاریگەرییەکی زۆریان لەسەر هاوسەرەکانیان هەبووە. زۆرێک لە پاشاکانی ئۆرشەلیم بێ شوو یان لە منداڵیدا گیانیان لەدەستدا. == شاژنەکان حوکمڕانی قودس بوون == ''ئەمە لیستی '''شاژنەکانی حوکمڕانی [[شانشینی قودس|قودسە]]''' کە بە مافی خۆیان دەستیان بە تەختەوە گرتووە:'' {| class="wikitable" !شاژن ! پۆرترێت ! لەدایک بوون ! مێرد و '''هاو فەرمانڕەواکان''' ! مەرگ |- | '''[[مێلیسندا]]'''<br /><br /><br /><br /> 1131–1152 |[[File:Coronation_of_Melisende.jpg|109x109پیکسڵ]] | 1105<br /><br /> قودس<br /><br /> کچی شا باڵدوینی دووەم و مۆرفیا لە مێلیتین | '''فولک ڤی ئۆف ئەنجۆ'''<br /><br /><br /> ٢ی حوزەیرانی ١١٢٩<br /><br /> ٢ کوڕ | ١١ی ئەیلوولی ١١٦١ <br /><br /> قودس<br /><br /> تەمەنی ٦١ ساڵە |- | '''سیبیلا'''<br /><br /><br /><br /> ١١٨٦-١١٩٠ |[[File:Queen_Sibyl_of_Jerusalem.jpg|117x117پیکسڵ]] | ج. 1160<br /><br /><br /><br /> کچی شا ئەمالریک و ئەگنێسی کۆرتنی | ویلیامی مۆنتفێرات، کونتی جافا و ئەسکالۆن<br /><br /><br /> 1176<br /><br /><br /><br /> یەک کوڕ<br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /> '''[[گیی لوزینیان|کابرایەکی لوسیگنان]]'''<br /><br /><br /> نیسانی ١١٨٠<br /><br /><br /> ٢ کچ | ٢٥ی تەمموز ''(ئەگەری)'', ١١٩٠<br /><br /><br /><br /> [[عەکا|Acre]], شانشینی قودس<br /><br /><br /><br /> تەمەنی نزیکەی ٤٠ ساڵە |- | '''ئیزابێلا ئای'''<br /><br /><br /><br /> 1190/1192–1205 |[[File:IsabelaKOnrad.jpg|143x143پیکسڵ]] | 1172<br /><br /><br /><br /> [[نابلوس]], شانشینی قودس<br /><br /><br /><br /> کچی شا ئەمالریکی یەکەم و ماریا کۆمنێنێ | هامفری چوارەم لە تۆرۆن<br /><br /><br /> تشرینی دووەمی ١١٨٣<br /><br /><br /> هیچ منداڵێک نییە<br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /> '''کۆنراد لە مۆنتفێرات'''<br /><br /><br /><br /> ٢٤ی تشرینی دووەمی ١١٩٠<br /><br /><br /><br /> یەک کچ<br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /> '''هێنری دووەم، کونتی شامپاین'''<br /><br /><br /><br /> ٦ی ئایاری ١١٩٢<br /><br /><br /> ٢ کچ<br /><br /><br /> '''ئایمێری قوبرس'''<br /><br /><br /> ژانویەی ١١٩٨<br /><br /><br /> ٣ منداڵ | ٥ی نیسانی ١٢٠٥<br /><br /><br /><br /> [[عەکا|Acre]], شانشینی قودس<br /><br /><br /><br /> تەمەنی ٣٣ ساڵە |- | '''ماریا'''<br /><br /><br /><br /> 1205–1212 |[[File:Marie_de_Montferrat.jpg|123x123پیکسڵ]] | 1192<br /><br /><br /><br /> کچی کۆنرادی مۆنتفێرات و شاژن ئیزابێلا | '''جۆن ئۆف برین'''<br /><br /><br /><br /> ١٤ی ئەیلوولی ١٢١٠<br /><br /><br /><br /> یەک کچ | 1212. 1212<br /><br /><br /><br /> تەمەنی ٢٠ ساڵە |- | '''ئیزابێلای دووەم'''<br /><br /><br /><br /> هەروەها پێی دەوترێت یۆلاندێ<br /><br /><br /><br /> 1212–1228 |[[پەڕگە:Yolande_of_Jerusalem.jpg|154x154پیکسڵ]] | 1212. 1212<br /><br /><br /><br /> کچی جۆن ئۆف برین و شاژن ماریا | فرێدریکی دووەم، ئیمپراتۆری ڕۆمانی پیرۆز<br /><br /><br /><br /> ئابی ١٢٢٥<br /><br /><br /><br /> ٢ منداڵ | ٢٥ی نیسانی ١٢٢٨<br /><br /><br /><br /> Andria, [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیی پیرۆز|ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی پیرۆز]]<br /><br /><br /><br /> تەمەنی ١٦ ساڵە |} == کوینز هاوسەری قودس == === ماڵی بۆلۆن، 1099–1118 === {| class="wikitable" width="95%" ! width="8%" |وێنە ! width="10%" | ناو ! width="9%" | باوک ! width="10%" | لەدایک بوون ! width="9%" | هاوسەرگیری ! width="9%" | بوو بە شاژن ! width="8%" | تاجە گوڵینە ! width="9%" | وازی لە شاژن هێنا ! width="9%" | مەرگ ! width="6%" | هاوسەر |- | align="center" |[[File:Arda.png|124x124پیکسڵ]] | align="center" | ئاردای ئەرمینیا | align="center" | <small>تۆرۆس، پەروەردگاری مەڕەش</small> | align="center" | - | align="center" | 1097 | align="center" | ٢٥ی کانوونی دووەمی ١١٠٠<br /><br /><br /><br /> ''تاجە گوڵینەی هاوسەرەکەی'' | align="center" | ''هەرگیز تاجی سەری دانەنراوە'' | align="center" | 1105<br /><br /><br /><br /> <small>''هاوسەرگیری هەڵوەشایەوە، بەڵام بەپێی [[کڵێسای کاتۆلیک|کەنیسەکە]] نەبوو''</small> | align="center" | دوای ساڵی ١١١٧ | rowspan="2" align="center" | باڵدوین ئای |- | align="center" |[[File:Répudiation_d'Adélaïde_de_Montferrat.png|164x164پیکسڵ]] | align="center" | ئەدلاید دێل ڤاستۆ | align="center" | <small>[[Manfred I del Vasto|مانفرێد ئای دێل ڤاستۆ]]<br /><br /><br /><br /> ( ئەلێرامیچی )</small> | align="center" | 1072/5 | colspan="2" align="center" | ئەیلوولی ١١١٣<br /><br /><br /><br /> ''بە گوتەی پاپا دوو هاوسەری'' | align="center" | ''هەرگیز تاجی سەری دانەنراوە'' | align="center" | 1117<br /><br /><br /><br /> ''هاوسەرگیرییەکەی هەڵوەشایەوە بەهۆی فشاری پاپا'' | align="center" | ١٦ی نیسانی ١١١٨ |- |- |} === ماڵی ڕێتێل، 1118–1153 === {| class="wikitable" width="95%" ! width="8%" |وێنە ! width="10%" | ناو ! width="9%" | باوک ! width="10%" | لەدایک بوون ! width="9%" | هاوسەرگیری ! width="9%" | بوو بە شاژن ! width="8%" | تاجە گوڵینە ! width="9%" | وازی لە شاژن هێنا ! width="9%" | مەرگ ! width="6%" | هاوسەر |- | align="center" | | align="center" | مۆرفیا لە مێلیتین | align="center" | <small>گابرێل لە مێلیتین</small> | align="center" | - | align="center" | 1101 | align="center" | ١٤ی نیسانی ١١١٨<br /><br /><br /><br /> ''تاجە گوڵینەی هاوسەرەکەی'' | align="center" | کریسمس ١١١٩<br /><br /><br /><br /> ''لە [[بێت لەحم|بەیتولمەقەدەس]]'' | colspan="2" align="center" | 1ی تشرینی یەکەمی 1126 یان 1127 | align="center" | باڵدوینی دووەم |- |} === ماڵی ئەنجۆ، 1143–1205 === {| class="wikitable" width="95%" ! width="8%" |وێنە ! width="10%" | ناو ! width="9%" | باوک ! width="10%" | لەدایک بوون ! width="9%" | هاوسەرگیری ! width="9%" | بوو بە شاژن ! width="8%" | تاجە گوڵینە ! width="9%" | وازی لە شاژن هێنا ! width="9%" | مەرگ ! width="6%" | هاوسەر |- | align="center" |[[File:Theodora_Jerusalem.jpg|134x134پیکسڵ]] | align="center" | تیۆدۆرا کۆمنێنێ | align="center" | <small>{{Transliteration|grc|[[sebastokrator]]}} ئیسحاق کۆمینۆس<br /><br /><br /><br /> ( کۆمنەنۆی )</small> | align="center" | 1145 | colspan="2" align="center" | دوای ئەیلوولی ١١٥٨ | align="center" | - | align="center" | ١٠ی شوباتی ١١٦٢<br /><br /><br /><br /> ''مردنی هاوسەرەکەی'' | align="center" | - | align="center" | باڵدوین سێیەم |- | align="center" |[[File:MarieKomnene.jpg|99x99پیکسڵ]] | align="center" | ماریا کۆمنێنێ | align="center" | <small>{{Transliteration|grc|[[protosebastos]]}} جۆن دوکاس کۆمینۆس<br /><br /><br /><br /> ( کۆمنەنۆی )</small> | align="center" | 1154 | colspan="2" align="center" | ٢٩ی ئابی ١١٦٧ | align="center" | - | align="center" | ١١ی تەمموزی ١١٧٤<br /><br /><br /><br /> ''مردنی هاوسەرەکەی'' | align="center" | ١٢٠٨-١٧ | rowspan="2" align="center" | ئامالریک |- |} === ماڵی هۆهێنستاوفێن، ١٢٢٨-١٢٦٨ === {| class="wikitable" width="95%" ! width="8%" |وێنە ! width="10%" | ناو ! width="9%" | باوک ! width="10%" | لەدایک بوون ! width="9%" | هاوسەرگیری ! width="9%" | بوو بە شاژن ! width="8%" | تاجە گوڵینە ! width="9%" | وازی لە شاژن هێنا ! width="9%" | مەرگ ! width="6%" | هاوسەر |- | align="center" |[[File:Elisabeth_von_Bayern_(1227–1273).jpg|82x82پیکسڵ]] | align="center" | ئەلیزابێسی باڤاریا | align="center" | <small>ئۆتۆی دووەم، دوکی باڤاریا<br /><br /><br /> ( ویتلسباخ )</small> | align="center" | 1227 | colspan="2" align="center" | ١ی ئەیلوولی ١٢٤٦ | align="center" | - | align="center" | ٢١ی ئایاری ١٢٥٤<br /><br /><br /><br /> ''مردنی هاوسەرەکەی'' | align="center" | ٩ی تشرینی یەکەمی ١٢٧٣ | align="center" | کۆنرادی دووەم |- |} === ماڵی لوسیگنان، ١٢٦٨-١٢٩١ === {| class="wikitable" width="95%" ! width="8%" |وێنە ! width="10%" | ناو ! width="9%" | باوک ! width="10%" | لەدایک بوون ! width="9%" | هاوسەرگیری ! width="9%" | بوو بە شاژن ! width="8%" | تاجە گوڵینە ! width="9%" | وازی لە شاژن هێنا ! width="9%" | مەرگ ! width="6%" | هاوسەر |- | align="center" |[[File:Blason_maison_d'Ibelin.svg|88x88پیکسڵ]] | align="center" | ئیزابێلا لە ئیبێلین | align="center" | <small>کابرایەکی ئیبێلین، پۆلیسی قوبرس<br /><br /><br /><br /> ( ئیبێلین )</small> | align="center" | 1241/42 | align="center" | دوای ٢٣ی ژانویەی ١٢٥٥ | align="center" | ٢٤ی ئەیلوولی ١٢٦٩<br /><br /><br /><br /> ''تاجە گوڵینەی هاوسەرەکەی'' | align="center" | - | align="center" | ٢٤ی ئازاری ١٢٨٤<br /><br /><br /><br /> ''مردنی هاوسەرەکەی'' | align="center" | ٢ی حوزەیرانی ١٣٢٤ | align="center" | هیو ئای |- |- |} سەرچاوەکان == هەروەها سەیری بکە == * پاشاکانی قودس * لیستی شاژنەکانی قوبرس * لیستی شاژنەکانی ئەرمینیا * لیستی هاوسەرەکانی ساڤۆیارد * لیستی هاوسەرە ناپۆلیەکان * شازادەی ئەنتیکە * لیستی ئیمپراتۆرە لاتینییەکان == تێبینی == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{NoteFoot}} {{پۆلی کۆمنز|Queens of Jerusalem}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مێژوو}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} 8cp5n7xh7f4wgzl9vusw15h7x0fnj96 0 304051 1669375 1668808 2026-09-17T14:18:35Z Mohammdaon 14563 1669375 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شێخالک | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar|شيخ خالق}}<br>{{lang-en| Shekhalk}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.44316| 43.60238}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی شێخالک''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.44316| 43.60238 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای بەردەڕەش|بەردەڕەش]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دارەتوو|دارەتوو]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٨٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٣٣٩ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شێخالک''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دارەتوو]] لە [[قەزای بەردەڕەش]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (١٤٤)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٢٨٧)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٥٦) [[خێزان]] و (٣٣٩) کەس، کە (١٧٣) [[نێر]] و (١٦٦) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای بەردەڕەش}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 5xh4ghuofwa8fo90qg2lp0uf3gciy7u 0 304052 1669327 1669283 2026-09-17T12:48:27Z Shaween 18477 /* د */ 1669327 wikitext text/x-wiki لە خوارەوە '''لیستێکە لە نیگارکێشانی ئیتاڵی''' (بە ڕێکوپێکی ئەلفوبێ) کە بەهۆی هونەرەکەیانەوە دیارن.  <div class="noprint"><div aria-labelledby="tocheading" class="toc plainlinks" role="navigation" style="text-align:left;"></div></div> == ئ == * [[ئەنتۆنیۆ ئەبۆندی]] (م. 1549)، ئەندازیار * [[جاکۆپۆ ئەمیگۆنی]] (1682–1752)، نەخشەکێش، دەستپێکی کاری لە ڤێنیز کرد * [[جوزێپە ئەنجێلی]] (1712–1798)، نەخشەکێش * [[جۆڤانی دا ئەسۆلا]] (سەدەی 16) == ب == [[File:Accademia - Procession in piazza San Marco by Gentile Bellini.jpg|thumb|[[جەنتیلە بەللینی]]، ''[[ڕێپێوان لە مەیدانی سان مارکۆ]]'']] [[File:View of the Grand Canal, Santa Maria della Salute and the Dogana from Campo Santa Maria Zobenigo by Bernardo Bellotto.JPG|thumb|[[بەرناردۆ بەللۆتۆ]]، ''بینینی کەناڵی گەورە: سانتا ماریا دێلا سالوتە و دۆگانە لە کامپۆ سانتا ماریا زۆبێنیگۆوە'']] * [[نیکۆلۆ بامبینی]] (1651–1736)، نەخشەکێش * [[مارکۆ باسایتی]] (نزیکەی 1470–1530)، نەخشەکێش، ڕکابەری جەنتیلە بەللینی * [[پێترۆ باسێجۆ]] (سەدەی 14)، ئەندازیار و پەیکەرتاش * [[فرانچێسکۆ باسسانۆی گەنج]] (1549–1592)، نەخشەکێش، گەورەترین کوڕی جاکۆپۆ باسسانۆ * [[جاکۆپۆ باسسانۆ]] (1510–1592)، نەخشەکێش * [[لێئاندڕۆ دا پۆنتە باسسانۆ]] (1557–1622)، نەخشەکێش، کوڕی سێیەمی جاکۆپۆ باسسانۆ * [[لازارۆ باستێنی]] (1449–1512)، نەخشەکێش، مامۆستای ڤیتۆرە کارپاچۆ * [[جەنتیلە بەللینی]] (نزیکەی 1429–1507)، نەخشەکێشی فەرمی وێنەی پۆرترێتی [[دۆجەکانی ڤێنیز]] * [[جۆڤانی بەللینی]] (نزیکەی 1430–1516)، نەخشەکێش، بەگومان ناسراوترین ئەندامی خێزانی بەللینی * [[جاکۆپۆ بەللینی]] (نزیکەی 1400–نزیکەی 1470)، نەخشەکێش، باوکی جەنتیلە و جۆڤانی بەللینی * [[بەرناردۆ بەللۆتۆ]] (نزیکەی 1721/1722–1780)، نەخشەکێشی دیمەنی شار و چاپکار * [[جوزێپە بێنۆنی]] (1618–1684)، ئەندازیار * [[ئۆجین دێ بلا]] (1843–1932)، نەخشەکێش لە قوتابخانەی [[کلاسیکی ئەکادیمی]] * [[بۆکاچۆ بۆکاچینۆ]] (نزیکەی 1467–نزیکەی 1525)، نەخشەکێش لە قوتابخانەی ئێمیلیان * [[کامیڵۆ بۆیتۆ]] (1836–1914)، ئەندازیار و ئەندازیارێکی شارستانی * [[بارتۆلۆمێۆ بۆن]] (م. دوای 1464)، ئەندازیار و پەیکەرتاش * [[جۆڤانی بۆن]] (1355–1443)،<ref>[http://www.artrenewal.org/pages/artist.php?artistid=4068 Giovanni Bon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111117200413/http://www.artrenewal.org/pages/artist.php?artistid=4068 |date=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١١ }}, Art Renewal Center, last update March 18, 2005. Retrieved 2011-11-25.</ref> ئەندازیار، باوکی بارتۆلۆمێۆ بۆن * [[پاریس بۆردۆنە]] (1500–1571)، نەخشەکێش کە لەلایەن [[تیسیان]]ەوە ڕاهێنانی وەرگرتووە * [[جوزێپە بۆرساتۆ]] (1771–1849)، نەخشەکێش * [[ماتیا بۆرتۆلۆنی]] (1696–1750)، نەخشەکێش * [[فێڕوچۆ بۆرتۆلوتسی]] (1920–2007)، نەخشەکێش == ج == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> == د == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> {{div col|colwidth=30em}} *[[بێرناردۆ دادی]] (نزیکەی 1280–1348)<ref name=jpget>[http://www.getty.edu/art/collection/artists/1069/bernardo-daddi-italian-active-about-1312-1348/ Biography and analysis of artist's style] at the J. Paul Getty Museum</ref> *[[پینۆ دایێنی]] (1939–2010) *[[ئۆتاڤیانو دا فائێنتسا]] (چالاک لە سەدەی 14) *[[ڤیتۆ دانکۆنا]] (1825–1884) *[[کۆزمۆ دانجێلی]] (1889–1968) *[[دانیێلە دا ڤۆڵتێرا]] (نزیکەی 1509–1566) *[[ئاوگوستۆ دێ ئارکانجێلیس]] (1868–؟) *[[کریستۆفانۆ دێلئالتسیمۆ]] (نزیکەی 1525–1605) *[[ڤینچێنتسۆ دێ میتا]] (1751–دوای 1805) *[[جوزێپە دێ سانکتیس]] (1858–1924) *[[سێرافینۆ دێ تیڤۆلی]] (1826–1892) *[[جۆرجۆ دێ ڤینچێنتسی]] (1884–1965) *[[لوییجی دێلێیدی]] (1784–1853) *[[فرانچێسکۆ دێنانتۆ]] (چالاک لە 1520–1532) *[[بێپە دێڤاڵلە]] (1940–2013) *[[فرا دیامانتە]] (نزیکەی 1430–نزیکەی 1498) *[[کریستۆفۆرۆ دیانا]] (1543–1636) *[[کارلۆ دۆڵچی]] (1616–1686) *[[دۆمێنیکینۆ]] (1581–1641) *[[فرانچێسکۆ پیۆ دۆتتی]] (لەدایکبووی 1956) *[[دۆمێنیکۆ دی بارتۆلۆ]] (نزیکەی 1400/1404–1445/1447) *[[پائۆلۆ دی فالکۆ]] (1674–؟) *[[دۆمێنیکۆ دی زانۆبی]] (چالاک لە 1460–1481) *[[دۆمێنیکۆ ڤێنێتسیانۆ]] (نزیکەی 1410–1461) *[[ئەنریکۆ دۆناتی]] (1909–2008) *[[ئێدێلبێرتۆ دۆزی]] (1852–1891) *[[دۆسۆ دۆسی]] (نزیکەی 1490–1542) *[[جوزێپە دروگمان]] (1810–1846) *[[دوچچۆ]] (1255–1319) *[[نیکۆلۆ دۆریگاتی]] (چالاک لە 1689–1736) {{div col end}} == و == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> == گ == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> == هـ == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> == من == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> == ج == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> == ک == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> {{div col|colwidth=30em}} *[[ڤینچێنتسۆ کابیاڤانکا]] (1827–1902)<ref name="Steingräber&Matteucci_p107">Steingräber, E., & Matteucci, G. 1984, p. 107.</ref> *[[کامیڵۆ کابوتی]] (1863–1922) *[[گوگلیێلمۆ کاچیا]] «ئیل مۆنکاڵڤۆ» (1568–1625) *[[پێترۆ فرانچێسکۆ کاچیاڵوپی]] (1735–1814) *[[ڤیچێنتسۆ کاچانێمیچی]] (چالاک لە 1530) *[[جۆڤانی کادیۆلی]] (نزیکەی 1710–1767) *[[پیۆ کاڵیێری]] (1848–؟) *[[باڵداسارە کاڵامای]] (1797–1851) *[[جوزێپە کاڵچیا]] (چالاک لە 1725) *[[بارتۆلۆمێۆ کاڵۆماتۆ]] (چالاک لە سەدەی 17) *[[ڕیناڵدۆ دی کاڵڤی]] (م. 1528) *[[پێترۆ کاڵزێتا]] (چالاک لە 1470–1500) *[[لوکا کامبیاسی]] (1527–1585) *[[میکێلە کاممارانۆ]] (1835–1920) *[[بارتۆلۆمێۆ دا کامۆلی]] (چالاک لە سەدەی 14) *[[ئاوگوستینۆ کامپانێلا]] (چالاک لە 1770) *[[گالێئاتسۆ کامپی]] (1475/1477–1536) *[[ڤینچێنتسۆ کامپی]] (1536–1591) *[[کانالێتۆ]] (1697–1768) *[[ڤینچێنتسۆ کاپۆبیانکی]] (1836–1928)<ref>[http://www.antenati.san.beniculturali.it/v/Archivio+di+Stato+di+Roma/Stato+civile+italiano/Roma/Morti/1928/n+3561-4154+Vol+7+Parte+2+Serie+B/007661032_00067.jpg.html Archivio di Stato di Roma]</ref> *[[بارتۆلۆمێۆ کاپۆراڵی]] (نزیکەی 1420–نزیکەی 1503/1505) *[[جوزێپە ئۆراتسیۆ کاپرێتی]] (1641–1725) *[[ئالیپراندۆ کاپریۆلی]] (چالاک لە 1575–1599) *[[دۆمێنیکۆ کاپریۆلی]] (1494–1528) *[[ئەنتۆنیۆ کاپولۆنگۆ]] (چالاک لە سەدەی 16) *[[چەککۆ دێل کاراڤاجۆ]] (چالاک لە نزیکەی 1620) *[[مارکۆ کاردیسکۆ]] (نزیکەی 1486–نزیکەی 1542) *[[بارتۆلۆمێۆ کاردوچی]] (1560–1608) *[[لوکا کارلێڤاریس]] (1663–1730) *[[جولیۆ کارمیگنانی]] (1813–1890) *[[فرا سیمۆنە دا کارنولی]] (چالاک لە 1519) *[[پائۆلۆ کارۆسۆنە]] (لەدایکبووی 1941) *[[جوزێپە کارۆتسی]] (1864–1938) *[[ئاوگوستینۆ کاراچی]] (1557–1602) *[[ئانیبالە کاراچی]] (1560–1609) *[[لودۆڤیکۆ کاراچی]] (1555–1619) *[[کاراڤاجۆ]] (1573–1610) *[[فێرناندۆ کارکوپینۆ]] (1922–2003) *[[شۆلا کارلێتی]] (چالاک لە سەدەی 21) *[[ئەندرێئا کارلۆنە]] (1626–1697) *[[جۆڤانی باتیستا کارلۆنە]] (1603–1684) *[[جۆڤانی بێرناردۆ کارلۆنە]] (1590–1630) *[[دۆمێنیکۆ کارنۆڤالێ]] (چالاک لە 1564) *[[ڤیتۆرە کارپاچۆ|کارپاچۆ]] (نزیکەی 1460–نزیکەی 1525) *[[دۆمێنیکۆ کارپینۆنی]] (1566–1658) *[[ڕۆزالبا کاریێرا]] (1673–1757)<ref>{{cite web |last=Jeffares |first=Neil |title=Carriera, Rosalba |website=Dictionary of pastellists before 1800 |url=https://www.pastellists.com/articles/carriera.pdf |access-date=10 August 2026}}</ref> *[[نیکۆلۆ کاسۆلانی]] (1659–1714) *[[فێلیچە کاسۆراتی]] (1883–1963) *[[ستێفانۆ کاسیانی]] (1636–1714) *[[ئەندرێئا دێل کاستانیۆ]] (1421–1457) *[[لێئۆناردۆ کاستێلانی]] (1896–1984) *[[گوگلیێلمۆ کاستێلی]] (لەدایکبووی 1987) *[[رافائێلە کاستێلینی]] (م. 1864) *[[فابریتسیۆ کاستێلۆ]] (نزیکەی 1486–نزیکەی 1542) *[[ڤینچێنتسۆ کاتێنا]] (1470–1531) *[[پاسکواڵە کاتی]] (1550–1620) *[[پاولوچچۆ کاتتامارا]] (چالاک لە 1718) *[[جۆڤانی پائۆلۆ کاڤانیا]] (نزیکەی 1550–1627) *[[بێرناردۆ کاڤاڵینۆ]] (1616–1656) *[[جاکۆمۆ کاڤێدۆنە]] (1577–1660) *[[پائۆلۆ کایڵینا گەنج]] (چالاک لە سەدەی 16) *[[ڕۆدۆلفۆ چێککۆتی]] (لەدایکبووی 1945) *[[ئەدریانو چێچۆنی]] (1836–1886) *[[کوینتۆ چێنی]] (1845–1917) *[[جولیا چێنتوریللی]] (1832–1872) *[[جاکۆمۆ چێروتی]] (1698–1767) *[[جۆڤانی ماریا چێرڤا]] (چالاک لە سەدەی 17) *[[فێلیچە چێرڤێتی]] (1718–1779) *[[ئارتورۆ چێککی]] (1886–1971) *[[تیتۆ چێلاتسی]] (1834–1892) *[[مارکۆ کیێریچە]] (1580–؟) *[[جۆرجۆ دێ کیریکۆ]] (1888–1978) *[[میکێلە چامپانتی]] (؟–1510) *[[کارلۆ چیگنانی]] (1628–1719) *[[جامبێتتینۆ چیگنارۆلی]] (1706–1770) *[[چیمابوێ]] (1240–1302) *[[مارکۆ چینگۆلانی]] (لەدایکبووی 1961) *[[ڤینچێنتسۆ چیڤێرکیۆ]] (1470–1544) *[[ڕۆبێرتۆ کلێریچی گەنج]] (1711–1748) *[[سیگیمۆندۆ کوککاپانی]] (1585–1643) *[[لێئۆناردۆ کۆککۆرانتە]] (1680–1750) *[[کۆڵانتۆنیۆ]] (نزیکەی 1420–نزیکەی 1460) *[[پیێرجۆرجۆ کۆلاوتتی]] (لەدایکبووی 1934) *[[میکێلە کۆڵتێلینی]] (1480–1542) *[[جاکۆمۆ کۆڵترینێ]] (چالاک لە سەدەی 16) *[[چیما دا کۆنێلیانۆ]] (نزیکەی 1459–نزیکەی 1517) *[[جاکۆپۆ کۆپپی]] (1523–1591) *[[لوییجی کۆربێلینی]] (1901–1968) *[[جانیێتتۆ کۆردێلیاغی]] (چالاک لە سەرەتای سەدەی 16) *[[لێئۆناردۆ کۆرۆنا]] (1561–1605) *[[ئەنتۆنیۆ دا کۆرێجۆ|کۆرێجۆ]] (1494–1534) *[[هێرمان داڤید سالۆمۆن کۆرۆدی]] (1844–1905) *[[نیکۆلۆ کۆرسۆ]] (1446–نزیکەی 1512) *[[پێترۆ دا کۆرتۆنا]] (1596–1669) *[[فرانچێسکۆ دێل کۆسسا]] (1436–1478) *[[جۆڤانی کۆستا]] (1826–1903) *[[لۆرێنتسۆ کۆستا]] (1460–1535) *[[کارلۆ کۆتسا]] (نزیکەی 1700–1769) *[[جۆڤانی باتیستا کرێما]] (1883–1964) *[[دانیێلە کرێسپی]] (1598–1630) *[[جۆڤان باتیستا کرێسپی]] (ئیل چێرانۆ) (1573–1632) *[[جوزێپە ماریا کرێسپی]] (لۆ سپانیۆلۆ) (1665–1747) *[[دۆناتۆ کرێتی]] (1671–1749) *[[کارلۆ کریڤێللی]] (1430–1495) *[[ڤیتۆرە کریڤێللی]] (1440–1502) *[[باڵداسارە کرۆچە]] (1558–1628) *[[کارلۆ کورچی]] (1846–دوای 1916) *[[فرانچێسکۆ کوررادی]] (1570–1661) {{div col end}} == ل == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> == م == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> == ن == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> == ۆ == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> == پ == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> == پ == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> == ڕ == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> == س == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> == ت == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> == یو == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> == ڤ == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> == و == * کارلۆ ڤۆستری (١٨٦٥-١٩٤٣) <ref name="Abrami">{{Cite book|last=Abrami|first=Walter|url=https://sites.google.com/site/romonsracvia/0qofslp4voa4o|title=Carlo Wostry: Da San Giusto a San Francisco|last2=Resciniti|first2=Lorenza|date=2000|publisher=Comune di Trieste, Civici Musei di Storia ed Arte|isbn=888737709X|location=Trieste|access-date=28 July 2019}}</ref> <templatestyles src="Div col/styles.css" /> == هەروەها سەیری بکە == {{دەروازە|Biography|Italy|Lists|Visual arts}} * لیستی ئیتاڵیەکان * لیستی نیگارکێشانی میلانی == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان}}{{Clear}} {{پۆلی کۆمنز|Painters from Italy}} [[پۆل:وێنەکێشە ئیتالییەکان]] tg2afxr11cxmoyee4qwbru1buqomjfy 1669485 1669327 2026-09-17T20:04:28Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669485 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} لە خوارەوە '''لیستێکە لە نیگارکێشانی ئیتاڵی''' (بە ڕێکوپێکی ئەلفوبێ) کە بەهۆی هونەرەکەیانەوە دیارن.  <div class="noprint"><div aria-labelledby="tocheading" class="toc plainlinks" role="navigation" style="text-align:left;"></div></div> == ئ == * [[ئەنتۆنیۆ ئەبۆندی]] (م. 1549)، ئەندازیار * [[جاکۆپۆ ئەمیگۆنی]] (1682–1752)، نەخشەکێش، دەستپێکی کاری لە ڤێنیز کرد * [[جوزێپە ئەنجێلی]] (1712–1798)، نەخشەکێش * [[جۆڤانی دا ئەسۆلا]] (سەدەی 16) == ب == [[File:Accademia - Procession in piazza San Marco by Gentile Bellini.jpg|thumb|[[جەنتیلە بەللینی]]، ''[[ڕێپێوان لە مەیدانی سان مارکۆ]]'']] [[File:View of the Grand Canal, Santa Maria della Salute and the Dogana from Campo Santa Maria Zobenigo by Bernardo Bellotto.JPG|thumb|[[بەرناردۆ بەللۆتۆ]]، ''بینینی کەناڵی گەورە: سانتا ماریا دێلا سالوتە و دۆگانە لە کامپۆ سانتا ماریا زۆبێنیگۆوە'']] * [[نیکۆلۆ بامبینی]] (1651–1736)، نەخشەکێش * [[مارکۆ باسایتی]] (نزیکەی 1470–1530)، نەخشەکێش، ڕکابەری جەنتیلە بەللینی * [[پێترۆ باسێجۆ]] (سەدەی 14)، ئەندازیار و پەیکەرتاش * [[فرانچێسکۆ باسسانۆی گەنج]] (1549–1592)، نەخشەکێش، گەورەترین کوڕی جاکۆپۆ باسسانۆ * [[جاکۆپۆ باسسانۆ]] (1510–1592)، نەخشەکێش * [[لێئاندڕۆ دا پۆنتە باسسانۆ]] (1557–1622)، نەخشەکێش، کوڕی سێیەمی جاکۆپۆ باسسانۆ * [[لازارۆ باستێنی]] (1449–1512)، نەخشەکێش، مامۆستای ڤیتۆرە کارپاچۆ * [[جەنتیلە بەللینی]] (نزیکەی 1429–1507)، نەخشەکێشی فەرمی وێنەی پۆرترێتی [[دۆجەکانی ڤێنیز]] * [[جۆڤانی بەللینی]] (نزیکەی 1430–1516)، نەخشەکێش، بەگومان ناسراوترین ئەندامی خێزانی بەللینی * [[جاکۆپۆ بەللینی]] (نزیکەی 1400–نزیکەی 1470)، نەخشەکێش، باوکی جەنتیلە و جۆڤانی بەللینی * [[بەرناردۆ بەللۆتۆ]] (نزیکەی 1721/1722–1780)، نەخشەکێشی دیمەنی شار و چاپکار * [[جوزێپە بێنۆنی]] (1618–1684)، ئەندازیار * [[ئۆجین دێ بلا]] (1843–1932)، نەخشەکێش لە قوتابخانەی [[کلاسیکی ئەکادیمی]] * [[بۆکاچۆ بۆکاچینۆ]] (نزیکەی 1467–نزیکەی 1525)، نەخشەکێش لە قوتابخانەی ئێمیلیان * [[کامیڵۆ بۆیتۆ]] (1836–1914)، ئەندازیار و ئەندازیارێکی شارستانی * [[بارتۆلۆمێۆ بۆن]] (م. دوای 1464)، ئەندازیار و پەیکەرتاش * [[جۆڤانی بۆن]] (1355–1443)،<ref>[http://www.artrenewal.org/pages/artist.php?artistid=4068 Giovanni Bon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111117200413/http://www.artrenewal.org/pages/artist.php?artistid=4068 |date=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١١ }}, Art Renewal Center, last update March 18, 2005. Retrieved 2011-11-25.</ref> ئەندازیار، باوکی بارتۆلۆمێۆ بۆن * [[پاریس بۆردۆنە]] (1500–1571)، نەخشەکێش کە لەلایەن [[تیسیان]]ەوە ڕاهێنانی وەرگرتووە * [[جوزێپە بۆرساتۆ]] (1771–1849)، نەخشەکێش * [[ماتیا بۆرتۆلۆنی]] (1696–1750)، نەخشەکێش * [[فێڕوچۆ بۆرتۆلوتسی]] (1920–2007)، نەخشەکێش == ج == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> == د == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> {{div col|colwidth=30em}} *[[بێرناردۆ دادی]] (نزیکەی 1280–1348)<ref name=jpget>[http://www.getty.edu/art/collection/artists/1069/bernardo-daddi-italian-active-about-1312-1348/ Biography and analysis of artist's style] at the J. Paul Getty Museum</ref> *[[پینۆ دایێنی]] (1939–2010) *[[ئۆتاڤیانو دا فائێنتسا]] (چالاک لە سەدەی 14) *[[ڤیتۆ دانکۆنا]] (1825–1884) *[[کۆزمۆ دانجێلی]] (1889–1968) *[[دانیێلە دا ڤۆڵتێرا]] (نزیکەی 1509–1566) *[[ئاوگوستۆ دێ ئارکانجێلیس]] (1868–؟) *[[کریستۆفانۆ دێلئالتسیمۆ]] (نزیکەی 1525–1605) *[[ڤینچێنتسۆ دێ میتا]] (1751–دوای 1805) *[[جوزێپە دێ سانکتیس]] (1858–1924) *[[سێرافینۆ دێ تیڤۆلی]] (1826–1892) *[[جۆرجۆ دێ ڤینچێنتسی]] (1884–1965) *[[لوییجی دێلێیدی]] (1784–1853) *[[فرانچێسکۆ دێنانتۆ]] (چالاک لە 1520–1532) *[[بێپە دێڤاڵلە]] (1940–2013) *[[فرا دیامانتە]] (نزیکەی 1430–نزیکەی 1498) *[[کریستۆفۆرۆ دیانا]] (1543–1636) *[[کارلۆ دۆڵچی]] (1616–1686) *[[دۆمێنیکینۆ]] (1581–1641) *[[فرانچێسکۆ پیۆ دۆتتی]] (لەدایکبووی 1956) *[[دۆمێنیکۆ دی بارتۆلۆ]] (نزیکەی 1400/1404–1445/1447) *[[پائۆلۆ دی فالکۆ]] (1674–؟) *[[دۆمێنیکۆ دی زانۆبی]] (چالاک لە 1460–1481) *[[دۆمێنیکۆ ڤێنێتسیانۆ]] (نزیکەی 1410–1461) *[[ئەنریکۆ دۆناتی]] (1909–2008) *[[ئێدێلبێرتۆ دۆزی]] (1852–1891) *[[دۆسۆ دۆسی]] (نزیکەی 1490–1542) *[[جوزێپە دروگمان]] (1810–1846) *[[دوچچۆ]] (1255–1319) *[[نیکۆلۆ دۆریگاتی]] (چالاک لە 1689–1736) {{div col end}} == و == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> == گ == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> == هـ == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> == من == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> == ج == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> == ک == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> {{div col|colwidth=30em}} *[[ڤینچێنتسۆ کابیاڤانکا]] (1827–1902)<ref name="Steingräber&Matteucci_p107">Steingräber, E., & Matteucci, G. 1984, p. 107.</ref> *[[کامیڵۆ کابوتی]] (1863–1922) *[[گوگلیێلمۆ کاچیا]] «ئیل مۆنکاڵڤۆ» (1568–1625) *[[پێترۆ فرانچێسکۆ کاچیاڵوپی]] (1735–1814) *[[ڤیچێنتسۆ کاچانێمیچی]] (چالاک لە 1530) *[[جۆڤانی کادیۆلی]] (نزیکەی 1710–1767) *[[پیۆ کاڵیێری]] (1848–؟) *[[باڵداسارە کاڵامای]] (1797–1851) *[[جوزێپە کاڵچیا]] (چالاک لە 1725) *[[بارتۆلۆمێۆ کاڵۆماتۆ]] (چالاک لە سەدەی 17) *[[ڕیناڵدۆ دی کاڵڤی]] (م. 1528) *[[پێترۆ کاڵزێتا]] (چالاک لە 1470–1500) *[[لوکا کامبیاسی]] (1527–1585) *[[میکێلە کاممارانۆ]] (1835–1920) *[[بارتۆلۆمێۆ دا کامۆلی]] (چالاک لە سەدەی 14) *[[ئاوگوستینۆ کامپانێلا]] (چالاک لە 1770) *[[گالێئاتسۆ کامپی]] (1475/1477–1536) *[[ڤینچێنتسۆ کامپی]] (1536–1591) *[[کانالێتۆ]] (1697–1768) *[[ڤینچێنتسۆ کاپۆبیانکی]] (1836–1928)<ref>[http://www.antenati.san.beniculturali.it/v/Archivio+di+Stato+di+Roma/Stato+civile+italiano/Roma/Morti/1928/n+3561-4154+Vol+7+Parte+2+Serie+B/007661032_00067.jpg.html Archivio di Stato di Roma]</ref> *[[بارتۆلۆمێۆ کاپۆراڵی]] (نزیکەی 1420–نزیکەی 1503/1505) *[[جوزێپە ئۆراتسیۆ کاپرێتی]] (1641–1725) *[[ئالیپراندۆ کاپریۆلی]] (چالاک لە 1575–1599) *[[دۆمێنیکۆ کاپریۆلی]] (1494–1528) *[[ئەنتۆنیۆ کاپولۆنگۆ]] (چالاک لە سەدەی 16) *[[چەککۆ دێل کاراڤاجۆ]] (چالاک لە نزیکەی 1620) *[[مارکۆ کاردیسکۆ]] (نزیکەی 1486–نزیکەی 1542) *[[بارتۆلۆمێۆ کاردوچی]] (1560–1608) *[[لوکا کارلێڤاریس]] (1663–1730) *[[جولیۆ کارمیگنانی]] (1813–1890) *[[فرا سیمۆنە دا کارنولی]] (چالاک لە 1519) *[[پائۆلۆ کارۆسۆنە]] (لەدایکبووی 1941) *[[جوزێپە کارۆتسی]] (1864–1938) *[[ئاوگوستینۆ کاراچی]] (1557–1602) *[[ئانیبالە کاراچی]] (1560–1609) *[[لودۆڤیکۆ کاراچی]] (1555–1619) *[[کاراڤاجۆ]] (1573–1610) *[[فێرناندۆ کارکوپینۆ]] (1922–2003) *[[شۆلا کارلێتی]] (چالاک لە سەدەی 21) *[[ئەندرێئا کارلۆنە]] (1626–1697) *[[جۆڤانی باتیستا کارلۆنە]] (1603–1684) *[[جۆڤانی بێرناردۆ کارلۆنە]] (1590–1630) *[[دۆمێنیکۆ کارنۆڤالێ]] (چالاک لە 1564) *[[ڤیتۆرە کارپاچۆ|کارپاچۆ]] (نزیکەی 1460–نزیکەی 1525) *[[دۆمێنیکۆ کارپینۆنی]] (1566–1658) *[[ڕۆزالبا کاریێرا]] (1673–1757)<ref>{{cite web |last=Jeffares |first=Neil |title=Carriera, Rosalba |website=Dictionary of pastellists before 1800 |url=https://www.pastellists.com/articles/carriera.pdf |access-date=10 August 2026}}</ref> *[[نیکۆلۆ کاسۆلانی]] (1659–1714) *[[فێلیچە کاسۆراتی]] (1883–1963) *[[ستێفانۆ کاسیانی]] (1636–1714) *[[ئەندرێئا دێل کاستانیۆ]] (1421–1457) *[[لێئۆناردۆ کاستێلانی]] (1896–1984) *[[گوگلیێلمۆ کاستێلی]] (لەدایکبووی 1987) *[[رافائێلە کاستێلینی]] (م. 1864) *[[فابریتسیۆ کاستێلۆ]] (نزیکەی 1486–نزیکەی 1542) *[[ڤینچێنتسۆ کاتێنا]] (1470–1531) *[[پاسکواڵە کاتی]] (1550–1620) *[[پاولوچچۆ کاتتامارا]] (چالاک لە 1718) *[[جۆڤانی پائۆلۆ کاڤانیا]] (نزیکەی 1550–1627) *[[بێرناردۆ کاڤاڵینۆ]] (1616–1656) *[[جاکۆمۆ کاڤێدۆنە]] (1577–1660) *[[پائۆلۆ کایڵینا گەنج]] (چالاک لە سەدەی 16) *[[ڕۆدۆلفۆ چێککۆتی]] (لەدایکبووی 1945) *[[ئەدریانو چێچۆنی]] (1836–1886) *[[کوینتۆ چێنی]] (1845–1917) *[[جولیا چێنتوریللی]] (1832–1872) *[[جاکۆمۆ چێروتی]] (1698–1767) *[[جۆڤانی ماریا چێرڤا]] (چالاک لە سەدەی 17) *[[فێلیچە چێرڤێتی]] (1718–1779) *[[ئارتورۆ چێککی]] (1886–1971) *[[تیتۆ چێلاتسی]] (1834–1892) *[[مارکۆ کیێریچە]] (1580–؟) *[[جۆرجۆ دێ کیریکۆ]] (1888–1978) *[[میکێلە چامپانتی]] (؟–1510) *[[کارلۆ چیگنانی]] (1628–1719) *[[جامبێتتینۆ چیگنارۆلی]] (1706–1770) *[[چیمابوێ]] (1240–1302) *[[مارکۆ چینگۆلانی]] (لەدایکبووی 1961) *[[ڤینچێنتسۆ چیڤێرکیۆ]] (1470–1544) *[[ڕۆبێرتۆ کلێریچی گەنج]] (1711–1748) *[[سیگیمۆندۆ کوککاپانی]] (1585–1643) *[[لێئۆناردۆ کۆککۆرانتە]] (1680–1750) *[[کۆڵانتۆنیۆ]] (نزیکەی 1420–نزیکەی 1460) *[[پیێرجۆرجۆ کۆلاوتتی]] (لەدایکبووی 1934) *[[میکێلە کۆڵتێلینی]] (1480–1542) *[[جاکۆمۆ کۆڵترینێ]] (چالاک لە سەدەی 16) *[[چیما دا کۆنێلیانۆ]] (نزیکەی 1459–نزیکەی 1517) *[[جاکۆپۆ کۆپپی]] (1523–1591) *[[لوییجی کۆربێلینی]] (1901–1968) *[[جانیێتتۆ کۆردێلیاغی]] (چالاک لە سەرەتای سەدەی 16) *[[لێئۆناردۆ کۆرۆنا]] (1561–1605) *[[ئەنتۆنیۆ دا کۆرێجۆ|کۆرێجۆ]] (1494–1534) *[[هێرمان داڤید سالۆمۆن کۆرۆدی]] (1844–1905) *[[نیکۆلۆ کۆرسۆ]] (1446–نزیکەی 1512) *[[پێترۆ دا کۆرتۆنا]] (1596–1669) *[[فرانچێسکۆ دێل کۆسسا]] (1436–1478) *[[جۆڤانی کۆستا]] (1826–1903) *[[لۆرێنتسۆ کۆستا]] (1460–1535) *[[کارلۆ کۆتسا]] (نزیکەی 1700–1769) *[[جۆڤانی باتیستا کرێما]] (1883–1964) *[[دانیێلە کرێسپی]] (1598–1630) *[[جۆڤان باتیستا کرێسپی]] (ئیل چێرانۆ) (1573–1632) *[[جوزێپە ماریا کرێسپی]] (لۆ سپانیۆلۆ) (1665–1747) *[[دۆناتۆ کرێتی]] (1671–1749) *[[کارلۆ کریڤێللی]] (1430–1495) *[[ڤیتۆرە کریڤێللی]] (1440–1502) *[[باڵداسارە کرۆچە]] (1558–1628) *[[کارلۆ کورچی]] (1846–دوای 1916) *[[فرانچێسکۆ کوررادی]] (1570–1661) {{div col end}} == ل == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> == م == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> == ن == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> == ۆ == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> == پ == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> == پ == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> == ڕ == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> == س == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> == ت == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> == یو == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> == ڤ == <templatestyles src="Div col/styles.css" /> == و == * کارلۆ ڤۆستری (١٨٦٥-١٩٤٣) <ref name="Abrami">{{Cite book|last=Abrami|first=Walter|url=https://sites.google.com/site/romonsracvia/0qofslp4voa4o|title=Carlo Wostry: Da San Giusto a San Francisco|last2=Resciniti|first2=Lorenza|date=2000|publisher=Comune di Trieste, Civici Musei di Storia ed Arte|isbn=888737709X|location=Trieste|access-date=28 July 2019}}</ref> <templatestyles src="Div col/styles.css" /> == هەروەها سەیری بکە == {{دەروازە|Biography|Italy|Lists|Visual arts}} * لیستی ئیتاڵیەکان * لیستی نیگارکێشانی میلانی == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان}}{{Clear}} {{پۆلی کۆمنز|Painters from Italy}} [[پۆل:وێنەکێشە ئیتالییەکان]] iejojjs2czvak11gcw70lrz33vu43t3 0 304062 1669514 1669026 2026-09-17T20:17:08Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1669514 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} '''باغی بێگەڵا''' یان '''باغی من''' یەکێک لە ناسراوترین شیعرەکانی [[مەھدی ئەخەوان سالیس]]ە. ئەم شیعرە لە پێنج بەند پێک ھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |ناوی بنەماڵەیی=فروتن |ناو=محمّدرضا |سەردێڕ=ایران در آیینە شعر مهدی اخوان ثالث |ژوورناڵ=کیھان فرھنگی |ڕێکەوت=بھمن و اسفند 1388 |ژمارە=280 و 281 |لاپەڕە=44 |ناونیشان=http://ensani.ir/fa/article/download/240701 |زمان=fa}}</ref> ئەخەوان سالیس ئەم شیعرەی لە مانگی [[جۆزەردان]]ی ساڵی ١٣٣٥ ھەتاوی ھۆنیوەتەوە و پێشکەشی کردووە بە [[یەدووڵڵا قەرایی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناوی بنەماڵەیی=قنبری |ناو=عبدالرضا |سەردێڕ=باغ بیبرگی |ناونیشان=https://www.hoozoor.com/4025-2/ |وێبگە=حضور}}</ref> == وەرگێڕان == [[فەرامەرز ئاغابەیگی]] ئەم شیعرەی وەرگێڕاوەتە سەر زمانی کوردی. وەرگێڕانی بەندی یەکەم و دووھەمی شیعرەکە بەم شێوەیە: <poem> ئاسمانی ڕێک لە باوش گرتووە ھەوری توێژاڵ ساردی شێدار و نمین. ڕۆژ و شەو تەنیایە باغی بێگەڵا پڕ لە خامۆشی دەسووتێ دڵ غەمین. سازەکەی بارانە، نەغمەی با پۆشەنی: قاپووتی ڕووت و قووت پۆشەنێکی دی ئەگەر بێ جیا لە مە جێگە دەستی زەردی پاییزە بە تانوپۆی لەشیدا... </poem> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|شیعر|وێژە}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:شیعرە فارسییەکان]] [[پۆل:شیعرەکانی مەھدی ئەخەوان سالیس]] a648v2xiv9lkrwqy0xh7uhy9hb20dej 1 304071 1669387 1669326 2026-09-17T16:31:44Z Sakura emad 42467 /* دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە وەڵام */ وەڵامدانەوە 1669387 wikitext text/x-wiki == دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە وەڵام == سڵاوو ڕێز بۆ بەڕێوەبەرانی هێژای ویکیپیدیا،سەبارەت بە سڕینەوەی خێرای پەڕەی «بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان»، تکایە داواکارم دووبارە بە بڕیارەکەدا بچنەوە. پێدەچێت هەڵەتێگەیشتنێک ڕوویدابێت کە گوایە ئەم پەڕەیە بۆ مەبەستی خراپ بەکارهێنان یان ڕیکلامی سیاسی دروستکراوە، بەڵام بە پێچەوانەوە، ناوەڕۆکی پەڕەکە بەپێی ستانداردە فەرمییەکانی ویکیپیدیا و بە شێوازێکی بێلایەنانە و ئینسایکلۆپیدی نووسرابوو.ئامانجی ئێمە تەنیا ناساندنی ڕێکخراوەکە و دەوڵەمەندکردنی زانیارییەکان بووە بۆ خوێنەران، نەک خراپ بەکارهێنانی سەکۆکە. تکایە دەرفەتێکمان پێبدەن بۆ گەڕاندنەوە و پێداچوونەوەی پەڕەکە، تاوەکو ئەگەر هەر کەمکوڕییەک یان شوێنێکی نادیار هەبێت، بەپێی ڕێساکانی ویکیپیدیا ڕێکی بخەینەوە.سوپاس بۆ ماندووبوون و پاراستنی کوالێتی ویکیپیدیا.[[بەکارھێنەر:ڕەندمەریوانی|ڕەندمەریوانی]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ڕەندمەریوانی|لێدوان]]) ٢٢:٥٣، ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:ڕەندمەریوانی|ڕەندمەریوانی]] بەڕێز ڕێکخراوەکە [[ویکیپیدیا:بایەخداری|بایەخدار]] نییە بە درووستکردنەوەی ئەم وتارە دووبارە و سێبارە تۆ شەڕە دەستکاری لەگەڵ بەڕێوەبەران دەکەی لەجیاتی گفتوگۆکردن ئەمەش [[ویکیپیدیا:سیاسەتی بەربەستن|بەربەستکردنی]] لێدەکەوێتەوە گەر بەردەوامی ھەبێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٢:٢٣، ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::سڵاو و ڕێز بۆ بەڕێوەبەرانی هێژای ویکیپیدیا، ::سەبارەت بە سڕینەوەی وتاری (بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان) بە هۆکاری «کەمیی بایەخی ئینسایکلۆپیدی»، وەک نووسەر یان لایەنگری ئەم بابەتە هیوادارم ئەم ڕوونکردنەوەیە وەک هەوڵێک بۆ هاوکاری و بەرزکردنەوەی کوالێتی ویکیپیدیا وەربگرن، نەک وەک شەڕەدەستکاری یان پێداگری بێ بنەما. ::ئێمە تەواو ڕێز لە یاسا و پێوەرەکانی ویکیپیدیا دەگرین بۆ پاراستنی ئاستی زانستیی ئەم سەکۆیە. مەبەستی ئێمە لە دروستکردنی ئەم پەڕەیە، دەوڵەمەندکردنی زانیارییەکانی خوێنەری کوردە سەبارەت بە ڕووداو و ڕێکخراوە چالاکەکانی سەر گۆڕەپانی سیاسیی کوردستان. ئەگەرچی ڕەنگە لە داڕشتنی سەرەتاییدا کەمکوڕی لە ڕووی سەرچاوە یان شێوازی نووسیندا بووبێت کە پێوەرەکانی بایەخی بەڕوونی نیشان نەدابێت، بەڵام ئامادەین بە هاوکاری و ڕێنوێنیی ئێوە وتارەکە بە جۆرێک دابڕێژینەوە کە لەگەڵ بنەماکانی بێلایەنی و سەرچاوەی باوەڕپێکراودا بگونجێت. ::داواکارم هاوکاریمان بکەن و ڕێنوێنیمان بکەن کە چۆن دەتوانین وتارەکە چاک بکەین، یان دەرفەتمان پێ بدەن لە ڕەشنووسێکدا (Draft) پێداچوونەوەی بۆ بکەین پێش بڵاوکردنەوەی کۆتایی، تاوەکو زانیارییەکان بە شێوازێکی زانستی و سوودبەخش بگەنە خوێنەران. ::لەگەڵ ڕێز و پێزانینم بۆ ماندووبوونتان [[بەکارھێنەر:ڕەندمەریوانی|ڕەندمەریوانی]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ڕەندمەریوانی|لێدوان]]) ١١:٥٤، ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] بەرێوەبەری سڕینەوەی پێشوو بانگ دەکەم تا لێدوانەکەتان ببینێت [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:٣١، ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) an2hhn57i6ri1a2u4rrly4aj6dtnyl5 0 304079 1669331 2026-09-17T13:02:48Z گرووپی قوتابخانە 23641 چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان، چاکسازیی مەودای ڕاستەقینە 1669331 wikitext text/x-wiki {{ئامادەکردن}} {{داتابۆکس}} '''خورخە ماریۆ پێدرو ڤارگاس یۆسا''' (٢٨ی ئازاری ١٩٣٦ – ١٣ی نیسانی ٢٠٢٥)، [[نووسەر]]، [[ڕۆژنامەنووس]]، وتارنووس و سیاسەتمەداری [[پێروو]]یی بوو. ڤارگاس یۆسا یەکێک بوو لە گرنگترین ڕۆماننووس و وتارنووسەکانی [[ئەمریکای باشوور]] و لە ساڵی ٢٠١٠دا [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|خەڵاتی نۆبێلی وێژە]]ی پێ بەخشرا. == سەرەتای ژیان و پەروەردە == ماریۆ ڤارگاس یۆسا لە ٢٨ی ئازاری ١٩٣٦ لە شاری [[ئەرێکیپا]]ی [[پێروو]] لەدایک بوو. ئەو تەنھا منداڵی خێزانەکە بوو. باوکی، ئێرنێستۆ بارگاس مالدۆنادۆ، پێش لەدایکبوونی ئەو خێزانەکەی بەجێ ھێشتبوو و دایکی، دۆرا یۆسا ئۆرتا، بۆ شاردنەوەی ئەو ڕووسوایییە، لەگەڵ منداڵەکەی چووە [[بۆلیڤیا]]. لای باپیرەی کە وەک دیپلۆمات لە کۆنسوڵخانەی پێروو لە شاری [[کوچابامبا]] کاری دەکرد. ماریۆ دە ساڵی سەرەتایی ژیانی لە بۆلیڤیا و لەگەڵ دایکی بەسەر برد. دوای ئەوەی باپیرەی پۆستێکی حکومیی گرنگی لە پێروو بەدەست ھێنا، ئەو لەگەڵ دایکی لە ساڵی ١٩٤٦ گەڕایەوە بۆ پێروو. ڤارگاس یۆسا لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا پیشەی نووسین و ڕۆژنامەوانیی دەست پێکرد و وەک ڕۆژنامەنووسێک لە بواری ھەواڵەکانی ڕووداوەکان لە ڕۆژنامەی لا کرۆنیکا کاری دەکرد.<ref>{{cite web|url=http://seattletimes.com/html/entertainment/2013098593_apusnobelliterature.html|title=Mario Vargas Llosa wins Nobel literature prize|publisher=The Seattle Times|quote=In 1990, he ran for the presidency in Peru but lost to Alberto Fujimori. Disheartened by the broad public approval for Fujimori's harsh rule in Peru, Vargas Llosa took the Spanish citizenship, living in Madrid and London.|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140302034800/http://seattletimes.com/html/entertainment/2013098593_apusnobelliterature.html|archivedate=2014-03-02|df=}}</ref> لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا، باوکی ناردیە قوتابخانەیەکی سەربازی؛ ئەزموونی ئەو دوو ساڵە لەو قوتابخانەیە کاریگەرییەکی قووڵی لەسەر دانا و بیرۆکەی یەکەمین ڕۆمانی لە مێشکی ئەودا دروست کرد. تێڕوانینی داروینگەریی ئەو بۆ ژیان، بەرھەمی ئەو دوو ساڵە ئەزموونە بوو. ڤارگاس یۆسا لە بەشی ھونەرە ئازادەکانی زانکۆی [[لیما]] خوێندنی تەواو کرد و دواتر لە زانکۆی [[مادرید]] بڕوانامەی [[دکتۆرا]]ی لە بواری وێژە بەدەستھێنا. یۆسا لە ساڵی ١٩٥٩ کۆچی کرد بۆ [[پاریس]] و لەوێ وەک مامۆستا و ڕۆژنامەنووس لە [[ئاژانسی فرانس پرێس]] و ھەروەھا لە تەلەڤیزیۆنی نیشتمانیی فەڕەنسا کاری کرد. ئەو ساڵانێکی زۆر لە ئەورووپا، بە تایبەت لە پاریس، [[لەندەن]] و [[مادرید]] ژیا و لە بواری جۆراوجۆردا، لەوانە وەرگێڕان، ڕۆژنامەوانی و وانەوتنەوە، کاری کرد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وێژە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} erl088pqrx1uanxuq9c6zzwkcgp8x4a 1669332 1669331 2026-09-17T13:21:22Z گرووپی قوتابخانە 23641 چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان، چاکسازیی مەودای ڕاستەقینە 1669332 wikitext text/x-wiki {{ئامادەکردن}} {{داتابۆکس}} '''خورخە ماریۆ پێدرو ڤارگاس یۆسا''' (٢٨ی ئازاری ١٩٣٦ – ١٣ی نیسانی ٢٠٢٥)، [[نووسەر]]، [[ڕۆژنامەنووس]]، وتارنووس و سیاسەتمەداری [[پێروو]]یی بوو. ڤارگاس یۆسا یەکێک بوو لە گرنگترین ڕۆماننووس و وتارنووسەکانی [[ئەمریکای باشوور]] و لە ساڵی ٢٠١٠دا [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|خەڵاتی نۆبێلی وێژە]]ی پێ بەخشرا. == سەرەتای ژیان و پەروەردە == ماریۆ ڤارگاس یۆسا لە ٢٨ی ئازاری ١٩٣٦ لە شاری [[ئەرێکیپا]]ی [[پێروو]] لەدایک بوو. ئەو تەنھا منداڵی خێزانەکە بوو. باوکی، ئێرنێستۆ ڤارگاس مالدۆنادۆ، پێش لەدایکبوونی ئەو خێزانەکەی بەجێ ھێشتبوو و دایکی، دۆرا یۆسا ئۆرتا، بۆ شاردنەوەی ئەو ڕووسوایییە، لەگەڵ منداڵەکەی چووە [[بۆلیڤیا]]. لای باپیرەی کە وەک دیپلۆمات لە کۆنسوڵخانەی پێروو لە شاری [[کوچابامبا]] کاری دەکرد. ماریۆ دە ساڵی سەرەتایی ژیانی لە بۆلیڤیا و لەگەڵ دایکی بەسەر برد. دوای ئەوەی باپیرەی پۆستێکی حکومیی گرنگی لە پێروو بەدەست ھێنا، ئەو لەگەڵ دایکی لە ساڵی ١٩٤٦ گەڕایەوە بۆ پێروو. ڤارگاس یۆسا لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا پیشەی نووسین و ڕۆژنامەوانیی دەست پێکرد و وەک ڕۆژنامەنووسێک بەشی ھەواڵی ڕووداوەکان لە ڕۆژنامەی لا کرۆنیکا کاری دەکرد.<ref>{{cite web|url=http://seattletimes.com/html/entertainment/2013098593_apusnobelliterature.html|title=Mario Vargas Llosa wins Nobel literature prize|publisher=The Seattle Times|quote=In 1990, he ran for the presidency in Peru but lost to Alberto Fujimori. Disheartened by the broad public approval for Fujimori's harsh rule in Peru, Vargas Llosa took the Spanish citizenship, living in Madrid and London.|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140302034800/http://seattletimes.com/html/entertainment/2013098593_apusnobelliterature.html|archivedate=2014-03-02|df=}}</ref> لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا، باوکی ناردیە قوتابخانەیەکی سەربازی؛ ئەزموونی ئەو دوو ساڵە لەو قوتابخانەیە کاریگەرییەکی قووڵی لەسەر دانا و بیرۆکەی یەکەمین ڕۆمانی لە مێشکی ئەودا دروست کرد. تێڕوانینی [[چارڵز داروین|داروینگەریی]] ئەو بۆ ژیان، بەرھەمی ئەزموونی ئەو دوو ساڵە بوو. ڤارگاس یۆسا لە بەشی ھونەرە ئازادەکانی زانکۆی [[لیما]] خوێندنی تەواو کرد و دواتر لە زانکۆی [[مادرید]] بڕوانامەی [[دکتۆرا]]ی لە بواری وێژە بەدەست ھێنا. یۆسا لە ساڵی ١٩٥٩ کۆچی کرد بۆ [[پاریس]] و لەوێ وەک مامۆستا و ڕۆژنامەنووس لە [[ئاژانسی فرانس پرێس]] و ھەروەھا لە تەلەڤیزیۆنی نیشتمانیی فەڕەنسا کاری کرد. ئەو ساڵانێکی زۆر لە ئەورووپا، بە تایبەت لە پاریس، [[لەندەن]] و [[مادرید]] ژیا و لە بواری جۆراوجۆردا، لەوانە وەرگێڕان، ڕۆژنامەوانی و وانەوتنەوە، کاری کرد. === ھاوسەرگیری=== ماریۆ ڤارگاس یۆسا لە تەمەنی نۆزدە ساڵیدا لەگەڵ خولیا ئۆرکییدی، کە یەکێک لە ئاشناکانی خێزانەکەی و ھەژدە ساڵ لەو گەورەتر بوو، ھاوسەرگیری کرد. ڕۆمانی بەناوبانگی [[پوورە جولیا و نووسەر]] (١٩٧٧) لە کەسایەتیی ئەم ژنە وەرگیراوە. بەڵام ئەم ھاوسەرگیرییە ماوەیەکی زۆری نەخایاند و لە ساڵی ١٩٦٤ لە یەکتر جیا بوونەوە. ڤارگاس یۆسا ساڵێک دواتر لەگەڵ پاتریسیا ھاوسەرگیری کرد و سێ مناڵیان بوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وێژە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} r7ww1x73ngsr789lo93cnv3scs14atj 1669373 1669332 2026-09-17T13:54:09Z گرووپی قوتابخانە 23641 چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان، چاکسازیی مەودای ڕاستەقینە 1669373 wikitext text/x-wiki {{ئامادەکردن}} {{داتابۆکس}} '''خورخە ماریۆ پێدرو ڤارگاس یۆسا''' (٢٨ی ئازاری ١٩٣٦ – ١٣ی نیسانی ٢٠٢٥)، [[نووسەر]]، [[ڕۆژنامەنووس]]، وتارنووس و سیاسەتمەداری [[پێروو]]یی بوو. ڤارگاس یۆسا یەکێک بوو لە گرنگترین ڕۆماننووس و وتارنووسەکانی [[ئەمریکای باشوور]] و لە ساڵی ٢٠١٠دا [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|خەڵاتی نۆبێلی وێژە]]ی پێ بەخشرا. == سەرەتای ژیان و پەروەردە == ماریۆ ڤارگاس یۆسا لە ٢٨ی ئازاری ١٩٣٦ لە شاری [[ئەرێکیپا]]ی [[پێروو]] لەدایک بوو. ئەو تەنھا منداڵی خێزانەکە بوو. باوکی، ئێرنێستۆ ڤارگاس مالدۆنادۆ، پێش لەدایکبوونی ئەو خێزانەکەی بەجێ ھێشتبوو و دایکی، دۆرا یۆسا ئۆرتا، بۆ شاردنەوەی ئەو ڕووسوایییە، لەگەڵ منداڵەکەی چووە [[بۆلیڤیا]]. لای باپیرەی کە وەک دیپلۆمات لە کۆنسوڵخانەی پێروو لە شاری [[کوچابامبا]] کاری دەکرد. ماریۆ دە ساڵی سەرەتایی ژیانی لە بۆلیڤیا و لەگەڵ دایکی بەسەر برد. دوای ئەوەی باپیرەی پۆستێکی حکومیی گرنگی لە پێروو بەدەست ھێنا، ئەو لەگەڵ دایکی لە ساڵی ١٩٤٦ گەڕایەوە بۆ پێروو. ڤارگاس یۆسا لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا پیشەی نووسین و ڕۆژنامەوانیی دەست پێکرد و وەک ڕۆژنامەنووسێک بەشی ھەواڵی ڕووداوەکان لە ڕۆژنامەی لا کرۆنیکا کاری دەکرد.<ref>{{cite web|url=http://seattletimes.com/html/entertainment/2013098593_apusnobelliterature.html|title=Mario Vargas Llosa wins Nobel literature prize|publisher=The Seattle Times|quote=In 1990, he ran for the presidency in Peru but lost to Alberto Fujimori. Disheartened by the broad public approval for Fujimori's harsh rule in Peru, Vargas Llosa took the Spanish citizenship, living in Madrid and London.|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140302034800/http://seattletimes.com/html/entertainment/2013098593_apusnobelliterature.html|archivedate=2014-03-02|df=}}</ref> لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا، باوکی ناردیە قوتابخانەیەکی سەربازی؛ ئەزموونی ئەو دوو ساڵە لەو قوتابخانەیە کاریگەرییەکی قووڵی لەسەر دانا و بیرۆکەی یەکەمین ڕۆمانی لە مێشکی ئەودا دروست کرد. تێڕوانینی [[چارڵز داروین|داروینگەریی]] ئەو بۆ ژیان، بەرھەمی ئەزموونی ئەو دوو ساڵە بوو. ڤارگاس یۆسا لە بەشی ھونەرە ئازادەکانی زانکۆی [[لیما]] خوێندنی تەواو کرد و دواتر لە زانکۆی [[مادرید]] بڕوانامەی [[دکتۆرا]]ی لە بواری وێژە بەدەست ھێنا. یۆسا لە ساڵی ١٩٥٩ کۆچی کرد بۆ [[پاریس]] و لەوێ وەک مامۆستا و ڕۆژنامەنووس لە [[ئاژانسی فرانس پرێس]] و ھەروەھا لە تەلەڤیزیۆنی نیشتمانیی فەڕەنسا کاری کرد. ئەو ساڵانێکی زۆر لە ئەورووپا، بە تایبەت لە پاریس، [[لەندەن]] و [[مادرید]] ژیا و لە بواری جۆراوجۆردا، لەوانە وەرگێڕان، ڕۆژنامەوانی و وانەوتنەوە، کاری کرد. == ھاوسەرگیری== ماریۆ ڤارگاس یۆسا لە تەمەنی نۆزدە ساڵیدا لەگەڵ خولیا ئۆرکییدی، کە یەکێک لە ئاشناکانی خێزانەکەی و ھەژدە ساڵ لەو گەورەتر بوو، ھاوسەرگیری کرد. ڕۆمانی بەناوبانگی [[پوورە جولیا و نووسەر]] (١٩٧٧) لە کەسایەتیی ئەم ژنە وەرگیراوە. بەڵام ئەم ھاوسەرگیرییە ماوەیەکی زۆری نەخایاند و لە ساڵی ١٩٦٤ لە یەکتر جیا بوونەوە. ڤارگاس یۆسا ساڵێک دواتر لەگەڵ پاتریسیا ھاوسەرگیری کرد و سێ مناڵیان بوو. == نووسەرایەتی == ماریۆ ڤارگاس یۆسا یەکەمین کورتەچیرۆکی خۆی بە ناوی سەرکردەکان لە تەمەنی بیست ساڵیدا بڵاو کردەوە. ئەم چیرۆکە لە یەکێک لە گۆڤارەکانی پایتەختدا چاپ کرا.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=«یوسا» 77 سالە شد|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/92010801204/یوسا-77-سالھ-شد|وێبگە=ایسنا|ڕێکەوت=۸ فروردین ۱۳۹۲|سەردان=۲۵ فروردین ۱۴۰۴|زمان=fa}}</ref> ماریۆ ڤارگاس یۆسا لە تەمەنی ھەرزەکاریدا لەگەڵ بڵاوکەرەوەی لا کرۆنیکا ھاوکاریی دەکرد. لە [[زانکۆی نیشتیمانیی سان مارکۆس]]، بەھۆی خواستی خێزانەکەی لە بواری یاسا خوێندی و بەھۆی حەز و ئارەزووی کەسیی خۆی، وێژەشی خوێند. دواتر لە ساڵی ١٩٥٨، بە بەدەستھێنانی بڕوانامەی وێژە و بێ ئەوەی [[تێز]]ی خوێندنی یاسا پێشکەش بکات، توانی بورسی خوێندنی دکتۆرا لە [[زانکۆی کۆمپلوتێنسەی مادرید]] بەدەست بھێنێت.<ref name=":1" /> ساڵێک دواتر، کۆمەڵەی کورتەچیرۆکەکانی لە [[بارسێلۆنا]] چاپ کران. ئەو لە کۆتاییدا چووە پاریس و لەوێ لەگەڵ [[خورخە لوییس بۆرخێس]]، [[کارلۆس فوئێنتێس]] و ژمارەیەکی دیکە لە نووسەرانی [[ئیسپانی]] ئاشنا بوو. لە ساڵی ١٩٦٣، یەکەم ڕۆمانی یۆسا بە ناوی [[سەردەمی پاڵەوان]] بڵاو کرایەوە. ڕۆمانەکە باس لە دەستێوەردانی سەربازان لە بواری سیاسەت و ئەنجامە کۆمەڵایەتی، ئابووری و کەلتوورییە زیانبارەکانی ئەو دەستێوەردانە دەکات. ڕۆمانەکە لەلایەن ڕەخنەگران و خوێنەرانەوە پێشوازییەکی باشی لێ کرا و ناوی نووسەرەکە وەک ڕەخنەگرێکی [[ڕادیکاڵ]] ناسرا. ھاوکات، ژمارەیەک لە نموونەکانی ئەم کتێبە وەک کتێبێکی «گومڕاکەر» لە بۆنەیەکی فەرمییەوە سووتێنران. بەڵام ئەمە نەیتوانی ڕێگری لە بردنەوەی خەڵاتی ڕەخنەگرانەی یۆسا بکرێت. یۆسا لە ساڵی ١٩٦٦، دوای بڵاوکردنەوەی دووەمین ڕۆمانی خۆی بە ناوی [[ماڵی سەوز]]، لە پاریسەوە چوو بۆ لەندەن و لەوێ دەستی کرد بە وانەوتنەوەی وێژەی ئیسپانی-ئەمرێکی. ساڵێک دواتر، دووەمین کۆمەڵە چیرۆکی ئەو بڵاو کرایەوە و ئەو کۆمەڵە چیرۆکە بوونە ھۆی ئەوەی یۆسا دوو [[خەڵاتی ئەدەبی]] بەدەست بھێنێت. سێیەم ڕۆمانی یۆسا، [[وتووێژ لە کاتێدرال]]، لە ساڵی ١٩٦٩ بڵاو کرایەوە. ساڵێک دواتر، چوو بۆ بارسێلۆنا تا نووسینی یەکێک لە بەناوبانگترین ڕەخنەکانی لەسەر بەرھەمەکانی [[گابریێل گارسیا مارکێز]] دەست پێ بکات. ئەم کتێبە لە ساڵی ١٩٧١ بڵاو کرایەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وێژە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} rnq946eghf454vur1pu5t8kjuhd5s2h 1669374 1669373 2026-09-17T14:00:39Z گرووپی قوتابخانە 23641 1669374 wikitext text/x-wiki {{ئامادەکردن}} {{داتابۆکس}} '''خورخە ماریۆ پێدرو ڤارگاس یۆسا''' (٢٨ی ئازاری ١٩٣٦ – ١٣ی نیسانی ٢٠٢٥)، [[نووسەر]]، [[ڕۆژنامەنووس]]، وتارنووس و سیاسەتمەداری [[پێروو]]یی بوو. ڤارگاس یۆسا یەکێک بوو لە گرنگترین ڕۆماننووس و وتارنووسەکانی [[ئەمریکای باشوور]] و لە ساڵی ٢٠١٠دا [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|خەڵاتی نۆبێلی وێژە]]ی پێ بەخشرا. == سەرەتای ژیان و پەروەردە == ماریۆ ڤارگاس یۆسا لە ٢٨ی ئازاری ١٩٣٦ لە شاری [[ئەرێکیپا]]ی [[پێروو]] لەدایک بوو. ئەو تەنھا منداڵی خێزانەکە بوو. باوکی، ئێرنێستۆ ڤارگاس مالدۆنادۆ، پێش لەدایکبوونی ئەو خێزانەکەی بەجێ ھێشتبوو و دایکی، دۆرا یۆسا ئۆرتا، بۆ شاردنەوەی ئەو ڕووسوایییە، لەگەڵ منداڵەکەی چووە [[بۆلیڤیا]]. لای باپیرەی کە وەک دیپلۆمات لە کۆنسوڵخانەی پێروو لە شاری [[کوچابامبا]] کاری دەکرد. ماریۆ دە ساڵی سەرەتایی ژیانی لە بۆلیڤیا و لەگەڵ دایکی بەسەر برد. دوای ئەوەی باپیرەی پۆستێکی حکومیی گرنگی لە پێروو بەدەست ھێنا، ئەو لەگەڵ دایکی لە ساڵی ١٩٤٦ گەڕایەوە بۆ پێروو. ڤارگاس یۆسا لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا نووسەرایەتی و ڕۆژنامەوانیی دەست پێکرد و وەک ڕۆژنامەنووسێک لە بەشی ڕووداوەکان لە ڕۆژنامەی لا کرۆنیکا کاری دەکرد.<ref>{{cite web|url=http://seattletimes.com/html/entertainment/2013098593_apusnobelliterature.html|title=Mario Vargas Llosa wins Nobel literature prize|publisher=The Seattle Times|quote=In 1990, he ran for the presidency in Peru but lost to Alberto Fujimori. Disheartened by the broad public approval for Fujimori's harsh rule in Peru, Vargas Llosa took the Spanish citizenship, living in Madrid and London.|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140302034800/http://seattletimes.com/html/entertainment/2013098593_apusnobelliterature.html|archivedate=2014-03-02|df=}}</ref> لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا، باوکی ناردیە قوتابخانەیەکی سەربازی؛ ئەزموونی ئەو دوو ساڵە لەو قوتابخانەیە کاریگەرییەکی قووڵی لەسەر دانا و بیرۆکەی یەکەمین ڕۆمانی لە مێشکی ئەودا دروست کرد. تێڕوانینی [[چارڵز داروین|داروینگەریی]] ئەو بۆ ژیان، بەرھەمی ئەزموونی ئەو دوو ساڵە بوو. ڤارگاس یۆسا لە بەشی ھونەرە ئازادەکانی زانکۆی [[لیما]] خوێندنی تەواو کرد و دواتر لە زانکۆی [[مادرید]] بڕوانامەی [[دکتۆرا]]ی لە بواری وێژە بەدەست ھێنا. یۆسا لە ساڵی ١٩٥٩ کۆچی کرد بۆ [[پاریس]] و لەوێ وەک مامۆستا و ڕۆژنامەنووس لە [[ئاژانسی فرانس پرێس]] و ھەروەھا لە تەلەڤیزیۆنی نیشتمانیی فەڕەنسا کاری کرد. ئەو ساڵانێکی زۆر لە ئەورووپا، بە تایبەت لە پاریس، [[لەندەن]] و [[مادرید]] ژیا و لە بواری جۆراوجۆردا، لەوانە وەرگێڕان، ڕۆژنامەوانی و وانەوتنەوە، کاری کرد. == ھاوسەرگیری== ماریۆ ڤارگاس یۆسا لە تەمەنی نۆزدە ساڵیدا لەگەڵ خولیا ئۆرکییدی، کە یەکێک لە ئاشناکانی خێزانەکەی و ھەژدە ساڵ لەو گەورەتر بوو، ھاوسەرگیری کرد. ڕۆمانی بەناوبانگی [[پوورە خولیا و نووسەر]] (١٩٧٧) لە کەسایەتیی ئەم ژنە وەرگیراوە. بەڵام ئەم ھاوسەرگیرییە ماوەیەکی زۆری نەخایاند و لە ساڵی ١٩٦٤ لە یەکتر جیا بوونەوە. ڤارگاس یۆسا ساڵێک دواتر لەگەڵ پاتریسیا ھاوسەرگیری کرد و سێ مناڵیان بوو. == نووسەرایەتی == ماریۆ ڤارگاس یۆسا یەکەمین کورتەچیرۆکی خۆی بە ناوی ''سەرکردەکان'' لە تەمەنی بیست ساڵیدا بڵاو کردەوە. ئەم چیرۆکە لە یەکێک لە گۆڤارەکانی پایتەختدا چاپ کرا.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=«یوسا» 77 سالە شد|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/92010801204/یوسا-77-سالھ-شد|وێبگە=ایسنا|ڕێکەوت=۸ فروردین ۱۳۹۲|سەردان=۲۵ فروردین ۱۴۰۴|زمان=fa}}</ref> یۆسا لە تەمەنی ھەرزەکاریدا لەگەڵ بڵاوکەرەوەی لا کرۆنیکا ھاوکاریی دەکرد. لە [[زانکۆی نیشتیمانیی سان مارکۆس]]، بەھۆی خواستی خێزانەکەی لە بواری یاسا خوێندی و بەھۆی حەز و ئارەزووی کەسیی خۆی، وێژەشی خوێند. دواتر لە ساڵی ١٩٥٨، بە بەدەستھێنانی بڕوانامەی وێژە و بێ ئەوەی [[تێز]]ی خوێندنی یاسا پێشکەش بکات، توانی بورسی خوێندنی دکتۆرا لە [[زانکۆی کۆمپلوتێنسەی مادرید]] بەدەست بھێنێت.<ref name=":1" /> ساڵێک دواتر، کۆمەڵەی کورتەچیرۆکەکانی لە [[بارسێلۆنا]] چاپ کران. ئەو لە کۆتاییدا چووە پاریس و لەوێ لەگەڵ [[خورخە لوییس بۆرخێس]]، [[کارلۆس فوئێنتێس]] و ژمارەیەکی دیکە لە نووسەرانی [[ئیسپانی]] ئاشنا بوو. لە ساڵی ١٩٦٣، یەکەم ڕۆمانی یۆسا بە ناوی [[سەردەمی پاڵەوان]] بڵاو کرایەوە. ڕۆمانەکە باس لە دەستێوەردانی سەربازی لە بواری سیاسەت و ئەنجامە کۆمەڵایەتی، ئابووری و کەلتوورییە زیانبارەکانی ئەو دەستێوەردانە دەکات. ڕۆمانەکە لەلایەن ڕەخنەگران و خوێنەرانەوە پێشوازییەکی باشی لێ کرا و ناوی نووسەرەکە وەک ڕەخنەگرێکی [[ڕادیکاڵ]] ناسێنرا. ھاوکات، ژمارەیەک لە نموونەکانی ئەم کتێبە وەک کتێبێکی «گومڕاکەر» لە بۆنەیەکی فەرمییەوە سووتێنران؛ بەڵام ئەمە نەیتوانی ڕێگری لە بردنەوەی خەڵاتی ڕەخنەگرانەی یۆسا بکات. یۆسا لە ساڵی ١٩٦٦، دوای بڵاوکردنەوەی دووەمین ڕۆمانی بە ناوی [[ماڵی سەوز]]، لە پاریسەوە چوو بۆ لەندەن و لەوێ دەستی کرد بە وانەوتنەوەی وێژەی ئیسپانی-ئەمرێکی. ساڵێک دواتر، دووەمین کۆمەڵە چیرۆکی ئەو بڵاو کرایەوە و ئەو کۆمەڵە چیرۆکە بوونە ھۆی ئەوەی یۆسا دوو [[خەڵاتی ئەدەبی]] بەدەست بھێنێت. سێیەم ڕۆمانی یۆسا، [[وتووێژ لە کاتێدرال]]، لە ساڵی ١٩٦٩ بڵاو کرایەوە. ساڵێک دواتر، چوو بۆ بارسێلۆنا تا نووسینی یەکێک لە بەناوبانگترین ڕەخنەکانی لەسەر بەرھەمەکانی [[گابریێل گارسیا مارکێز]] دەست پێ بکات. ئەم کتێبە لە ساڵی ١٩٧١ بڵاو کرایەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وێژە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} 7wx0bybx9vhkqhynfmmk26uodnbd30k 1669376 1669374 2026-09-17T14:21:23Z گرووپی قوتابخانە 23641 1669376 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = ماریۆ ڤارگاس یۆسا | honorific_suffix = {{post-nominals|size=100%|list=[[Order of the Sun of Peru|OSP]] [[Order of Christopher Columbus|OCC]]}} | image = Mario Vargas Llosa LCCN2020733847 (cropped).png | caption = ڤارگاس یۆسا لە 1986 | birth_name = | birth_date = {{birth date|df=yes|1936|3|28}} | birth_place = [[ئەرێکیپا]], [[پێروو]] | death_date = {{death date and age|2025|4|13|1936|3|28|df=yes}} | death_place = [[لیما]], [[پێروو]] | citizenship = {{plainlist| * پێروو * ئیسپانی (لە{{nbsp}}1993) * Dominican Republic (لە{{nbsp}}2023) }} | education = {{plainlist| * [[زانکۆی نیشتیمانیی سان مارکۆس]] * [[زانکۆی کۆمپلوتێنسەی مادرید]] }} | occupation = | title = [[ماریۆ ڤارگاس یۆسا]] (from{{nbsp}}2011) | political_party = [[People's Liberty]] (2023–2025) | other_party = {{plainlist| * [[Liberty Movement]] (1987–1993) * [[Democratic Front (Peru)|Democratic Front]] (1988–1990) }} | spouse = {{plainlist| * {{marriage|[[خولیا ئۆرکیدی]]|1955|1964|end=div}} * {{marriage|پاتریسیا یۆسا|1965|2015|end=separated}} }} | partner = [[ئیزابێل پرێسلەر]] (2015–2022) | children = [[ئالڤارۆ ڤارگاس یۆسا]] | website = {{Official website|catedravargasllosa.org|name={{lang|es|کاتێدرا ڤارگاس یۆسا}}}} | module = {{Infobox writer | embed = yes | period = | genre = <!-- or: | genres = --> | subject = <!-- or: | subjects = --> | movement = [[ئەمریکای لاتین]] | notable_works = | awards = [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە]] }} | signature = Mario Vargas Llosa Signature.svg }} '''خورخە ماریۆ پێدرو ڤارگاس یۆسا''' (٢٨ی ئازاری ١٩٣٦ – ١٣ی نیسانی ٢٠٢٥)، [[نووسەر]]، [[ڕۆژنامەنووس]]، وتارنووس و سیاسەتمەداری [[پێروو]]یی بوو. ڤارگاس یۆسا یەکێک بوو لە گرنگترین ڕۆماننووس و وتارنووسەکانی [[ئەمریکای باشوور]] و لە ساڵی ٢٠١٠دا [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|خەڵاتی نۆبێلی وێژە]]ی پێ بەخشرا. == سەرەتای ژیان و پەروەردە == ماریۆ ڤارگاس یۆسا لە ٢٨ی ئازاری ١٩٣٦ لە شاری [[ئەرێکیپا]]ی [[پێروو]] لەدایک بوو. ئەو تەنھا منداڵی خێزانەکە بوو. باوکی، ئێرنێستۆ ڤارگاس مالدۆنادۆ، پێش لەدایکبوونی ئەو خێزانەکەی بەجێ ھێشتبوو و دایکی، دۆرا یۆسا ئۆرتا، بۆ شاردنەوەی ئەو ڕووسوایییە، لەگەڵ منداڵەکەی چووە [[بۆلیڤیا]]. لای باپیرەی کە وەک دیپلۆمات لە کۆنسوڵخانەی پێروو لە شاری [[کوچابامبا]] کاری دەکرد. ماریۆ دە ساڵی سەرەتایی ژیانی لە بۆلیڤیا و لەگەڵ دایکی بەسەر برد. دوای ئەوەی باپیرەی پۆستێکی حکومیی گرنگی لە پێروو بەدەست ھێنا، ئەو لەگەڵ دایکی لە ساڵی ١٩٤٦ گەڕایەوە بۆ پێروو. ڤارگاس یۆسا لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا نووسەرایەتی و ڕۆژنامەوانیی دەست پێکرد و وەک ڕۆژنامەنووسێک لە بەشی ڕووداوەکان لە ڕۆژنامەی لا کرۆنیکا کاری دەکرد.<ref>{{cite web|url=http://seattletimes.com/html/entertainment/2013098593_apusnobelliterature.html|title=Mario Vargas Llosa wins Nobel literature prize|publisher=The Seattle Times|quote=In 1990, he ran for the presidency in Peru but lost to Alberto Fujimori. Disheartened by the broad public approval for Fujimori's harsh rule in Peru, Vargas Llosa took the Spanish citizenship, living in Madrid and London.|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140302034800/http://seattletimes.com/html/entertainment/2013098593_apusnobelliterature.html|archivedate=2014-03-02|df=}}</ref> لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا، باوکی ناردیە قوتابخانەیەکی سەربازی؛ ئەزموونی ئەو دوو ساڵە لەو قوتابخانەیە کاریگەرییەکی قووڵی لەسەر دانا و بیرۆکەی یەکەمین ڕۆمانی لە مێشکی ئەودا دروست کرد. تێڕوانینی [[چارڵز داروین|داروینگەریی]] ئەو بۆ ژیان، بەرھەمی ئەزموونی ئەو دوو ساڵە بوو. ڤارگاس یۆسا لە بەشی ھونەرە ئازادەکانی زانکۆی [[لیما]] خوێندنی تەواو کرد و دواتر لە زانکۆی [[مادرید]] بڕوانامەی [[دکتۆرا]]ی لە بواری وێژە بەدەست ھێنا. یۆسا لە ساڵی ١٩٥٩ کۆچی کرد بۆ [[پاریس]] و لەوێ وەک مامۆستا و ڕۆژنامەنووس لە [[ئاژانسی فرانس پرێس]] و ھەروەھا لە تەلەڤیزیۆنی نیشتمانیی فەڕەنسا کاری کرد. ئەو ساڵانێکی زۆر لە ئەورووپا، بە تایبەت لە پاریس، [[لەندەن]] و [[مادرید]] ژیا و لە بواری جۆراوجۆردا، لەوانە وەرگێڕان، ڕۆژنامەوانی و وانەوتنەوە، کاری کرد. == ھاوسەرگیری== ماریۆ ڤارگاس یۆسا لە تەمەنی نۆزدە ساڵیدا لەگەڵ خولیا ئۆرکیدی، کە یەکێک لە ئاشناکانی خێزانەکەی و ھەژدە ساڵ لەو گەورەتر بوو، ھاوسەرگیری کرد. ڕۆمانی بەناوبانگی [[پوورە خولیا و نووسەر]] (١٩٧٧) لە کەسایەتیی ئەم ژنە وەرگیراوە. بەڵام ئەم ھاوسەرگیرییە ماوەیەکی زۆری نەخایاند و لە ساڵی ١٩٦٤ لە یەکتر جیا بوونەوە. ڤارگاس یۆسا ساڵێک دواتر لەگەڵ پاتریسیا ھاوسەرگیری کرد و سێ مناڵیان بوو. == نووسەرایەتی == ماریۆ ڤارگاس یۆسا یەکەمین کورتەچیرۆکی خۆی بە ناوی ''سەرکردەکان'' لە تەمەنی بیست ساڵیدا بڵاو کردەوە. ئەم چیرۆکە لە یەکێک لە گۆڤارەکانی پایتەختدا چاپ کرا.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=«یوسا» 77 سالە شد|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/92010801204/یوسا-77-سالھ-شد|وێبگە=ایسنا|ڕێکەوت=۸ فروردین ۱۳۹۲|سەردان=۲۵ فروردین ۱۴۰۴|زمان=fa}}</ref> یۆسا لە تەمەنی ھەرزەکاریدا لەگەڵ بڵاوکەرەوەی لا کرۆنیکا ھاوکاریی دەکرد. لە [[زانکۆی نیشتیمانیی سان مارکۆس]]، بەھۆی خواستی خێزانەکەی لە بواری یاسا خوێندی و بەھۆی حەز و ئارەزووی کەسیی خۆی، وێژەشی خوێند. دواتر لە ساڵی ١٩٥٨، بە بەدەستھێنانی بڕوانامەی وێژە و بێ ئەوەی [[تێز]]ی خوێندنی یاسا پێشکەش بکات، توانی بورسی خوێندنی دکتۆرا لە [[زانکۆی کۆمپلوتێنسەی مادرید]] بەدەست بھێنێت.<ref name=":1" /> ساڵێک دواتر، کۆمەڵەی کورتەچیرۆکەکانی لە [[بارسێلۆنا]] چاپ کران. ئەو لە کۆتاییدا چووە پاریس و لەوێ لەگەڵ [[خورخە لوییس بۆرخێس]]، [[کارلۆس فوئێنتێس]] و ژمارەیەکی دیکە لە نووسەرانی [[ئیسپانی]] ئاشنا بوو. لە ساڵی ١٩٦٣، یەکەم ڕۆمانی یۆسا بە ناوی [[سەردەمی پاڵەوان]] بڵاو کرایەوە. ڕۆمانەکە باس لە دەستێوەردانی سەربازی لە بواری سیاسەت و ئەنجامە کۆمەڵایەتی، ئابووری و کەلتوورییە زیانبارەکانی ئەو دەستێوەردانە دەکات. ڕۆمانەکە لەلایەن ڕەخنەگران و خوێنەرانەوە پێشوازییەکی باشی لێ کرا و ناوی نووسەرەکە وەک ڕەخنەگرێکی [[ڕادیکاڵ]] ناسێنرا. ھاوکات، ژمارەیەک لە نموونەکانی ئەم کتێبە وەک کتێبێکی «گومڕاکەر» لە بۆنەیەکی فەرمییەوە سووتێنران؛ بەڵام ئەمە نەیتوانی ڕێگری لە بردنەوەی خەڵاتی ڕەخنەگرانەی یۆسا بکات. یۆسا لە ساڵی ١٩٦٦، دوای بڵاوکردنەوەی دووەمین ڕۆمانی بە ناوی [[ماڵی سەوز]]، لە پاریسەوە چوو بۆ لەندەن و لەوێ دەستی کرد بە وانەوتنەوەی وێژەی ئیسپانی-ئەمرێکی. ساڵێک دواتر، دووەمین کۆمەڵە چیرۆکی ئەو بڵاو کرایەوە و ئەو کۆمەڵە چیرۆکە بوونە ھۆی ئەوەی یۆسا دوو [[خەڵاتی ئەدەبی]] بەدەست بھێنێت. سێیەم ڕۆمانی یۆسا، [[وتووێژ لە کاتێدرال]]، لە ساڵی ١٩٦٩ بڵاو کرایەوە. ساڵێک دواتر، چوو بۆ بارسێلۆنا تا نووسینی یەکێک لە بەناوبانگترین ڕەخنەکانی لەسەر بەرھەمەکانی [[گابریێل گارسیا مارکێز]] دەست پێ بکات. ئەم کتێبە لە ساڵی ١٩٧١ بڵاو کرایەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وێژە|ڕۆمانەکان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} 6oyxkzlonz8bj4jli0uupxd27p6pszh 1669377 1669376 2026-09-17T14:21:43Z گرووپی قوتابخانە 23641 لە ڕێگەی [[وپ:تووڵامراز|تووڵامراز]] دەستکاری کراوە 1669377 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = ماریۆ ڤارگاس یۆسا | honorific_suffix = {{post-nominals|size=100%|list=[[Order of the Sun of Peru|OSP]] [[Order of Christopher Columbus|OCC]]}} | image = Mario Vargas Llosa LCCN2020733847 (cropped).png | caption = ڤارگاس یۆسا لە ١٩٨٦ | birth_name = | birth_date = {{birth date|df=yes|1936|3|28}} | birth_place = [[ئەرێکیپا]]، [[پێروو]] | death_date = {{death date and age|2025|4|13|1936|3|28|df=yes}} | death_place = [[لیما]]، [[پێروو]] | citizenship = {{plainlist| * پێروو * ئیسپانی (لە{{nbsp}}1993) * Dominican Republic (لە{{nbsp}}2023) }} | education = {{plainlist| * [[زانکۆی نیشتیمانیی سان مارکۆس]] * [[زانکۆی کۆمپلوتێنسەی مادرید]] }} | occupation = | title = [[ماریۆ ڤارگاس یۆسا]] (from{{nbsp}}2011) | political_party = [[People's Liberty]] (2023–2025) | other_party = {{plainlist| * [[Liberty Movement]] (1987–1993) * [[Democratic Front (Peru)|Democratic Front]] (1988–1990) }} | spouse = {{plainlist| * {{marriage|[[خولیا ئۆرکیدی]]|١٩٥٥|١٩٦٤|end=div}} * {{marriage|پاتریسیا یۆسا|١٩٦٥|٢٠١٥|end=separated}} }} | partner = [[ئیزابێل پرێسلەر]] (٢٠١٥–٢٠٢٢) | children = [[ئالڤارۆ ڤارگاس یۆسا]] | website = {{Official website|catedravargasllosa.org|name={{lang|es|کاتێدرا ڤارگاس یۆسا}}}} | module = {{Infobox writer | embed = yes | period = | genre = <!-- or: | genres = --> | subject = <!-- or: | subjects = --> | movement = [[ئەمریکای لاتین]] | notable_works = | awards = [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە]] }} | signature = Mario Vargas Llosa Signature.svg }} '''خورخە ماریۆ پێدرو ڤارگاس یۆسا''' (٢٨ی ئازاری ١٩٣٦ – ١٣ی نیسانی ٢٠٢٥)، [[نووسەر]]، [[ڕۆژنامەنووس]]، وتارنووس و سیاسەتمەداری [[پێروو]]یی بوو. ڤارگاس یۆسا یەکێک بوو لە گرنگترین ڕۆماننووس و وتارنووسەکانی [[ئەمریکای باشوور]] و لە ساڵی ٢٠١٠دا [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|خەڵاتی نۆبێلی وێژە]]ی پێ بەخشرا. == سەرەتای ژیان و پەروەردە == ماریۆ ڤارگاس یۆسا لە ٢٨ی ئازاری ١٩٣٦ لە شاری [[ئەرێکیپا]]ی [[پێروو]] لەدایک بوو. ئەو تەنھا منداڵی خێزانەکە بوو. باوکی، ئێرنێستۆ ڤارگاس مالدۆنادۆ، پێش لەدایکبوونی ئەو خێزانەکەی بەجێ ھێشتبوو و دایکی، دۆرا یۆسا ئۆرتا، بۆ شاردنەوەی ئەو ڕووسوایییە، لەگەڵ منداڵەکەی چووە [[بۆلیڤیا]]. لای باپیرەی کە وەک دیپلۆمات لە کۆنسوڵخانەی پێروو لە شاری [[کوچابامبا]] کاری دەکرد. ماریۆ دە ساڵی سەرەتایی ژیانی لە بۆلیڤیا و لەگەڵ دایکی بەسەر برد. دوای ئەوەی باپیرەی پۆستێکی حکومیی گرنگی لە پێروو بەدەست ھێنا، ئەو لەگەڵ دایکی لە ساڵی ١٩٤٦ گەڕایەوە بۆ پێروو. ڤارگاس یۆسا لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا نووسەرایەتی و ڕۆژنامەوانیی دەست پێکرد و وەک ڕۆژنامەنووسێک لە بەشی ڕووداوەکان لە ڕۆژنامەی لا کرۆنیکا کاری دەکرد.<ref>{{cite web|url=http://seattletimes.com/html/entertainment/2013098593_apusnobelliterature.html|title=Mario Vargas Llosa wins Nobel literature prize|publisher=The Seattle Times|quote=In 1990, he ran for the presidency in Peru but lost to Alberto Fujimori. Disheartened by the broad public approval for Fujimori's harsh rule in Peru, Vargas Llosa took the Spanish citizenship, living in Madrid and London.|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140302034800/http://seattletimes.com/html/entertainment/2013098593_apusnobelliterature.html|archivedate=2014-03-02|df=}}</ref> لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا، باوکی ناردییە قوتابخانەیەکی سەربازی؛ ئەزموونی ئەو دوو ساڵە لەو قوتابخانەیە کاریگەرییەکی قووڵی لەسەر دانا و بیرۆکەی یەکەمین ڕۆمانی لە مێشکی ئەودا دروست کرد. تێڕوانینی [[چارڵز داروین|داروینگەریی]] ئەو بۆ ژیان، بەرھەمی ئەزموونی ئەو دوو ساڵە بوو. ڤارگاس یۆسا لە بەشی ھونەرە ئازادەکانی زانکۆی [[لیما]] خوێندنی تەواو کرد و دواتر لە زانکۆی [[مادرید]] بڕوانامەی [[دکتۆرا]]ی لە بواری وێژە بەدەست ھێنا. یۆسا لە ساڵی ١٩٥٩ کۆچی کرد بۆ [[پاریس]] و لەوێ وەک مامۆستا و ڕۆژنامەنووس لە [[ئاژانسی فرانس پرێس]] و ھەروەھا لە تەلەڤیزیۆنی نیشتمانیی فەڕەنسا کاری کرد. ئەو ساڵانێکی زۆر لە ئەورووپا، بە تایبەت لە پاریس، [[لەندەن]] و [[مادرید]] ژیا و لە بواری جۆراوجۆردا، لەوانە وەرگێڕان، ڕۆژنامەوانی و وانەوتنەوە، کاری کرد. == ھاوسەرگیری == ماریۆ ڤارگاس یۆسا لە تەمەنی نۆزدە ساڵیدا لەگەڵ خولیا ئۆرکیدی، کە یەکێک لە ئاشناکانی خێزانەکەی و ھەژدە ساڵ لەو گەورەتر بوو، ھاوسەرگیری کرد. ڕۆمانی بەناوبانگی [[پوورە خولیا و نووسەر]] (١٩٧٧) لە کەسایەتیی ئەم ژنە وەرگیراوە؛ بەڵام ئەم ھاوسەرگیرییە ماوەیەکی زۆری نەخایاند و لە ساڵی ١٩٦٤ لە یەکتر جیا بوونەوە. ڤارگاس یۆسا ساڵێک دواتر لەگەڵ پاتریسیا ھاوسەرگیری کرد و سێ مناڵیان بوو. == نووسەرایەتی == ماریۆ ڤارگاس یۆسا یەکەمین کورتەچیرۆکی خۆی بە ناوی ''سەرکردەکان'' لە تەمەنی بیست ساڵیدا بڵاو کردەوە. ئەم چیرۆکە لە یەکێک لە گۆڤارەکانی پایتەختدا چاپ کرا.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= «یوسا» 77 سالە شد|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/92010801204/یوسا-77-سالھ-شد|وێبگە=ایسنا|ڕێکەوت=۸ فروردین ۱۳۹۲|سەردان=۲۵ فروردین ۱۴۰۴|زمان=fa}}</ref> یۆسا لە تەمەنی ھەرزەکاریدا لەگەڵ بڵاوکەرەوەی لا کرۆنیکا ھاوکاریی دەکرد. لە [[زانکۆی نیشتیمانیی سان مارکۆس]]، بەھۆی خواستی خێزانەکەی لە بواری یاسا خوێندی و بەھۆی حەز و ئارەزووی کەسیی خۆی، وێژەشی خوێند. دواتر لە ساڵی ١٩٥٨، بە بەدەستھێنانی بڕوانامەی وێژە و بێ ئەوەی [[تێز]]ی خوێندنی یاسا پێشکەش بکات، توانی بورسی خوێندنی دکتۆرا لە [[زانکۆی کۆمپلوتێنسەی مادرید]] بەدەست بھێنێت.<ref name=":1"/> ساڵێک دواتر، کۆمەڵەی کورتەچیرۆکەکانی لە [[بارسێلۆنا]] چاپ کران. ئەو لە کۆتاییدا چووە پاریس و لەوێ لەگەڵ [[خورخە لوییس بۆرخێس]]، [[کارلۆس فوئێنتێس]] و ژمارەیەکی دیکە لە نووسەرانی [[ئیسپانی]] ئاشنا بوو. لە ساڵی ١٩٦٣، یەکەم ڕۆمانی یۆسا بە ناوی [[سەردەمی پاڵەوان]] بڵاو کرایەوە. ڕۆمانەکە باس لە دەستێوەردانی سەربازی لە بواری سیاسەت و ئەنجامە کۆمەڵایەتی، ئابووری و کەلتوورییە زیانبارەکانی ئەو دەستێوەردانە دەکات. ڕۆمانەکە لەلایەن ڕەخنەگران و خوێنەرانەوە پێشوازییەکی باشی لێ کرا و ناوی نووسەرەکە وەک ڕەخنەگرێکی [[ڕادیکاڵ]] ناسێنرا. ھاوکات، ژمارەیەک لە نموونەکانی ئەم کتێبە وەک کتێبێکی «گومڕاکەر» لە بۆنەیەکی فەرمییەوە سووتێنران؛ بەڵام ئەمە نەیتوانی ڕێگری لە بردنەوەی خەڵاتی ڕەخنەگرانەی یۆسا بکات. یۆسا لە ساڵی ١٩٦٦، دوای بڵاوکردنەوەی دووەمین ڕۆمانی بە ناوی [[ماڵی سەوز]]، لە پاریسەوە چوو بۆ لەندەن و لەوێ دەستی کرد بە وانەوتنەوەی وێژەی ئیسپانی-ئەمرێکی. ساڵێک دواتر، دووەمین کۆمەڵە چیرۆکی ئەو بڵاو کرایەوە و ئەو کۆمەڵە چیرۆکە بوونە ھۆی ئەوەی یۆسا دوو [[خەڵاتی ئەدەبی]] بەدەست بھێنێت. سێیەم ڕۆمانی یۆسا، [[وتووێژ لە کاتێدرال]]، لە ساڵی ١٩٦٩ بڵاو کرایەوە. ساڵێک دواتر، چوو بۆ بارسێلۆنا تا نووسینی یەکێک لە بەناوبانگترین ڕەخنەکانی لەسەر بەرھەمەکانی [[گابریێل گارسیا مارکێز]] دەست پێ بکات. ئەم کتێبە لە ساڵی ١٩٧١ بڵاو کرایەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وێژە|ڕۆمانەکان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} 8klofbuyitzk6vw8zyvkdjun9ek9bk9 1669378 1669377 2026-09-17T14:30:54Z گرووپی قوتابخانە 23641 1669378 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = ماریۆ ڤارگاس یۆسا | honorific_suffix = {{post-nominals|size=100%|list=[[Order of the Sun of Peru|OSP]] [[Order of Christopher Columbus|OCC]]}} | image = Mario Vargas Llosa LCCN2020733847 (cropped).png | caption = ڤارگاس یۆسا لە ١٩٨٦ | birth_name = | birth_date = {{birth date|df=yes|1936|3|28}} | birth_place = [[ئەرێکیپا]]، [[پێروو]] | death_date = {{death date and age|2025|4|13|1936|3|28|df=yes}} | death_place = [[لیما]]، [[پێروو]] | citizenship = {{plainlist| * پێروو * ئیسپانی (لە{{nbsp}}1993) * Dominican Republic (لە{{nbsp}}2023) }} | education = {{plainlist| * [[زانکۆی نیشتیمانیی سان مارکۆس]] * [[زانکۆی کۆمپلوتێنسەی مادرید]] }} | occupation = | title = [[ماریۆ ڤارگاس یۆسا]] (from{{nbsp}}2011) | political_party = [[People's Liberty]] (2023–2025) | other_party = {{plainlist| * [[Liberty Movement]] (1987–1993) * [[Democratic Front (Peru)|Democratic Front]] (1988–1990) }} | spouse = {{plainlist| * {{marriage|[[خولیا ئۆرکیدی]]|١٩٥٥|١٩٦٤|end=div}} * {{marriage|پاتریسیا یۆسا|١٩٦٥|٢٠١٥|end=separated}} }} | partner = [[ئیزابێل پرێسلەر]] (٢٠١٥–٢٠٢٢) | children = [[ئالڤارۆ ڤارگاس یۆسا]] | website = {{Official website|catedravargasllosa.org|name={{lang|es|کاتێدرا ڤارگاس یۆسا}}}} | module = {{Infobox writer | embed = yes | period = | genre = <!-- or: | genres = --> | subject = <!-- or: | subjects = --> | movement = [[ئەمریکای لاتین]] | notable_works = | awards = [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە]] }} | signature = Mario Vargas Llosa Signature.svg }} '''خورخە ماریۆ پێدرو ڤارگاس یۆسا''' (٢٨ی ئازاری ١٩٣٦ – ١٣ی نیسانی ٢٠٢٥)، [[نووسەر]]، [[ڕۆژنامەنووس]]، وتارنووس و سیاسەتمەداری [[پێروو]]یی بوو. ڤارگاس یۆسا یەکێک بوو لە گرنگترین ڕۆماننووس و وتارنووسەکانی [[ئەمریکای باشوور]] و لە ساڵی ٢٠١٠دا [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|خەڵاتی نۆبێلی وێژە]]ی پێ بەخشرا. == سەرەتای ژیان و پەروەردە == ماریۆ ڤارگاس یۆسا لە ٢٨ی ئازاری ١٩٣٦ لە شاری [[ئەرێکیپا]]ی [[پێروو]] لەدایک بوو. ئەو تەنھا منداڵی خێزانەکە بوو. باوکی، ئێرنێستۆ ڤارگاس مالدۆنادۆ، پێش لەدایکبوونی ئەو خێزانەکەی بەجێ ھێشتبوو و دایکی، دۆرا یۆسا ئۆرتا، بۆ شاردنەوەی ئەو ڕووسوایییە، لەگەڵ منداڵەکەی چووە [[بۆلیڤیا]]. لای باپیرەی کە وەک دیپلۆمات لە کۆنسوڵخانەی پێروو لە شاری [[کوچابامبا]] کاری دەکرد. ماریۆ دە ساڵی سەرەتایی ژیانی لە بۆلیڤیا و لەگەڵ دایکی بەسەر برد. دوای ئەوەی باپیرەی پۆستێکی حکومیی گرنگی لە پێروو بەدەست ھێنا، ئەو لەگەڵ دایکی لە ساڵی ١٩٤٦ گەڕایەوە بۆ پێروو. ڤارگاس یۆسا لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا نووسەرایەتی و ڕۆژنامەوانیی دەست پێکرد و وەک ڕۆژنامەنووسێک لە بەشی ڕووداوەکان لە ڕۆژنامەی لا کرۆنیکا کاری دەکرد.<ref>{{cite web|url=http://seattletimes.com/html/entertainment/2013098593_apusnobelliterature.html|title=Mario Vargas Llosa wins Nobel literature prize|publisher=The Seattle Times|quote=In 1990, he ran for the presidency in Peru but lost to Alberto Fujimori. Disheartened by the broad public approval for Fujimori's harsh rule in Peru, Vargas Llosa took the Spanish citizenship, living in Madrid and London.|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140302034800/http://seattletimes.com/html/entertainment/2013098593_apusnobelliterature.html|archivedate=2014-03-02|df=}}</ref> لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا، باوکی ناردییە قوتابخانەیەکی سەربازی؛ ئەزموونی ئەو دوو ساڵە لەو قوتابخانەیە کاریگەرییەکی قووڵی لەسەر دانا و بیرۆکەی یەکەمین ڕۆمانی لە مێشکی ئەودا دروست کرد. تێڕوانینی [[چارڵز داروین|داروینگەریی]] ئەو بۆ ژیان، بەرھەمی ئەزموونی ئەو دوو ساڵە بوو. ڤارگاس یۆسا لە بەشی ھونەرە ئازادەکانی زانکۆی [[لیما]] خوێندنی تەواو کرد و دواتر لە زانکۆی [[مادرید]] بڕوانامەی [[دکتۆرا]]ی لە بواری وێژە بەدەست ھێنا. یۆسا لە ساڵی ١٩٥٩ کۆچی کرد بۆ [[پاریس]] و لەوێ وەک مامۆستا و ڕۆژنامەنووس لە [[ئاژانسی فرانس پرێس]] و ھەروەھا لە تەلەڤیزیۆنی نیشتمانیی فەڕەنسا کاری کرد. ئەو ساڵانێکی زۆر لە ئەورووپا، بە تایبەت لە پاریس، [[لەندەن]] و [[مادرید]] ژیا و لە بواری جۆراوجۆردا، لەوانە وەرگێڕان، ڕۆژنامەوانی و وانەوتنەوە، کاری کرد. == ھاوسەرگیری == ماریۆ ڤارگاس یۆسا لە تەمەنی نۆزدە ساڵیدا لەگەڵ خولیا ئۆرکیدی، کە یەکێک لە ئاشناکانی خێزانەکەی و ھەژدە ساڵ لەو گەورەتر بوو، ھاوسەرگیری کرد. ڕۆمانی بەناوبانگی [[پوورە خولیا و نووسەر]] (١٩٧٧) لە کەسایەتیی ئەم ژنە وەرگیراوە؛ بەڵام ئەم ھاوسەرگیرییە ماوەیەکی زۆری نەخایاند و لە ساڵی ١٩٦٤ لە یەکتر جیا بوونەوە. ڤارگاس یۆسا ساڵێک دواتر لەگەڵ پاتریسیا ھاوسەرگیری کرد و سێ مناڵیان بوو. == نووسەرایەتی == ماریۆ ڤارگاس یۆسا یەکەمین کورتەچیرۆکی خۆی بە ناوی ''سەرکردەکان'' لە تەمەنی بیست ساڵیدا بڵاو کردەوە. ئەم چیرۆکە لە یەکێک لە گۆڤارەکانی پایتەختدا چاپ کرا.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= «یوسا» 77 سالە شد|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/92010801204/یوسا-77-سالھ-شد|وێبگە=ایسنا|ڕێکەوت=۸ فروردین ۱۳۹۲|سەردان=۲۵ فروردین ۱۴۰۴|زمان=fa}}</ref> یۆسا لە تەمەنی ھەرزەکاریدا لەگەڵ بڵاوکەرەوەی لا کرۆنیکا ھاوکاریی دەکرد. لە [[زانکۆی نیشتیمانیی سان مارکۆس]]، بەھۆی خواستی خێزانەکەی لە بواری یاسا خوێندی و بەھۆی حەز و ئارەزووی کەسیی خۆی، وێژەشی خوێند. دواتر لە ساڵی ١٩٥٨، بە بەدەستھێنانی بڕوانامەی وێژە و بێ ئەوەی [[تێز]]ی خوێندنی یاسا پێشکەش بکات، توانی بورسی خوێندنی دکتۆرا لە [[زانکۆی کۆمپلوتێنسەی مادرید]] بەدەست بھێنێت.<ref name=":1"/> ساڵێک دواتر، کۆمەڵەی کورتەچیرۆکەکانی لە [[بارسێلۆنا]] چاپ کران. ئەو لە کۆتاییدا چووە پاریس و لەوێ لەگەڵ [[خورخە لوییس بۆرخێس]]، [[کارلۆس فوئێنتێس]] و ژمارەیەکی دیکە لە نووسەرانی [[ئیسپانی]] ئاشنا بوو. لە ساڵی ١٩٦٣، یەکەم ڕۆمانی یۆسا بە ناوی [[سەردەمی پاڵەوان]] بڵاو کرایەوە. ڕۆمانەکە باس لە دەستێوەردانی سەربازی لە بواری سیاسەت و ئەنجامە کۆمەڵایەتی، ئابووری و کەلتوورییە زیانبارەکانی ئەو دەستێوەردانە دەکات. ڕۆمانەکە لەلایەن ڕەخنەگران و خوێنەرانەوە پێشوازییەکی باشی لێ کرا و ناوی نووسەرەکە وەک ڕەخنەگرێکی [[ڕادیکاڵ]] ناسێنرا. ھاوکات، ژمارەیەک لە نموونەکانی ئەم کتێبە وەک کتێبێکی «گومڕاکەر» لە بۆنەیەکی فەرمییەوە سووتێنران؛ بەڵام ئەمە نەیتوانی ڕێگری لە بردنەوەی خەڵاتی ڕەخنەگرانەی یۆسا بکات. یۆسا لە ساڵی ١٩٦٦، دوای بڵاوکردنەوەی دووەمین ڕۆمانی بە ناوی [[ماڵی سەوز]]، لە پاریسەوە چوو بۆ لەندەن و وانەوتنەوەی وێژەی ئیسپانی-ئەمرێکی دەست پێ کرد. ساڵێک دواتر، دووەمین کۆمەڵە چیرۆکی ئەو بڵاو کرایەوە و ئەو کۆمەڵە چیرۆکە بوونە ھۆی ئەوەی یۆسا دوو [[خەڵاتی ئەدەبی]] بەدەست بھێنێت. سێیەم ڕۆمانی یۆسا، [[وتووێژ لە کاتێدرال]]، لە ساڵی ١٩٦٩ بڵاو کرایەوە. ساڵێک دواتر، چوو بۆ بارسێلۆنا تا نووسینی یەکێک لە بەناوبانگترین ڕەخنەکانی لەسەر بەرھەمەکانی [[گابریێل گارسیا مارکێز]] دەست پێ بکات. ئەم کتێبە لە ساڵی ١٩٧١ بڵاو کرایەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وێژە|ڕۆمانەکان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} nf9pfgvrl511dg3q092pxcgnei29rfb 1669388 1669378 2026-09-17T16:32:33Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک زیاترە) 1669388 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = ماریۆ ڤارگاس یۆسا | honorific_suffix = {{post-nominals|size=100%|list=[[Order of the Sun of Peru|OSP]] [[Order of Christopher Columbus|OCC]]}} | image = Mario Vargas Llosa LCCN2020733847 (cropped).png | caption = ڤارگاس یۆسا لە ١٩٨٦ | birth_name = | birth_date = {{birth date|df=yes|1936|3|28}} | birth_place = [[ئەرێکیپا]]، [[پێروو]] | death_date = {{death date and age|2025|4|13|1936|3|28|df=yes}} | death_place = [[لیما]]، [[پێروو]] | citizenship = {{plainlist| * پێروو * ئیسپانی (لە{{nbsp}}1993) * Dominican Republic (لە{{nbsp}}2023) }} | education = {{plainlist| * [[زانکۆی نیشتیمانیی سان مارکۆس]] * [[زانکۆی کۆمپلوتێنسەی مادرید]] }} | occupation = | title = [[ماریۆ ڤارگاس یۆسا]] (from{{nbsp}}2011) | political_party = [[People's Liberty]] (2023–2025) | other_party = {{plainlist| * [[Liberty Movement]] (1987–1993) * [[Democratic Front (Peru)|Democratic Front]] (1988–1990) }} | spouse = {{plainlist| * {{marriage|[[خولیا ئۆرکیدی]]|١٩٥٥|١٩٦٤|end=div}} * {{marriage|پاتریسیا یۆسا|١٩٦٥|٢٠١٥|end=separated}} }} | partner = [[ئیزابێل پرێسلەر]] (٢٠١٥–٢٠٢٢) | children = [[ئالڤارۆ ڤارگاس یۆسا]] | website = {{Official website|catedravargasllosa.org|name={{lang|es|کاتێدرا ڤارگاس یۆسا}}}} | module = {{Infobox writer | embed = yes | period = | genre = <!-- or: | genres = --> | subject = <!-- or: | subjects = --> | movement = [[ئەمریکای لاتین]] | notable_works = | awards = [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە]] }} | signature = Mario Vargas Llosa Signature.svg }} '''خورخە ماریۆ پێدرو ڤارگاس یۆسا''' (٢٨ی ئازاری ١٩٣٦ – ١٣ی نیسانی ٢٠٢٥)، [[نووسەر]]، [[ڕۆژنامەنووس]]، وتارنووس و سیاسەتمەداری [[پێروو]]یی بوو. ڤارگاس یۆسا یەکێک بوو لە گرنگترین ڕۆماننووس و وتارنووسەکانی [[ئەمریکای باشوور]] و لە ساڵی ٢٠١٠دا [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|خەڵاتی نۆبێلی وێژە]]ی پێ بەخشرا. == سەرەتای ژیان و پەروەردە == ماریۆ ڤارگاس یۆسا لە ٢٨ی ئازاری ١٩٣٦ لە شاری [[ئەرێکیپا]]ی [[پێروو]] لەدایک بوو. ئەو تەنھا منداڵی خێزانەکە بوو. باوکی، ئێرنێستۆ ڤارگاس مالدۆنادۆ، پێش لەدایکبوونی ئەو خێزانەکەی بەجێ ھێشتبوو و دایکی، دۆرا یۆسا ئۆرتا، بۆ شاردنەوەی ئەو ڕووسوایییە، لەگەڵ منداڵەکەی چووە [[بۆلیڤیا]]. لای باپیرەی کە وەک دیپلۆمات لە کۆنسوڵخانەی پێروو لە شاری [[کوچابامبا]] کاری دەکرد. ماریۆ دە ساڵی سەرەتایی ژیانی لە بۆلیڤیا و لەگەڵ دایکی بەسەر برد. دوای ئەوەی باپیرەی پۆستێکی حکومیی گرنگی لە پێروو بەدەست ھێنا، ئەو لەگەڵ دایکی لە ساڵی ١٩٤٦ گەڕایەوە بۆ پێروو. ڤارگاس یۆسا لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا نووسەرایەتی و ڕۆژنامەوانیی دەست پێکرد و وەک ڕۆژنامەنووسێک لە بەشی ڕووداوەکان لە ڕۆژنامەی لا کرۆنیکا کاری دەکرد.<ref>{{cite web|url=http://seattletimes.com/html/entertainment/2013098593_apusnobelliterature.html|title=Mario Vargas Llosa wins Nobel literature prize|publisher=The Seattle Times|quote=In 1990, he ran for the presidency in Peru but lost to Alberto Fujimori. Disheartened by the broad public approval for Fujimori's harsh rule in Peru, Vargas Llosa took the Spanish citizenship, living in Madrid and London.|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140302034800/http://seattletimes.com/html/entertainment/2013098593_apusnobelliterature.html|archivedate=2014-03-02|df=}}</ref> لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا، باوکی ناردییە قوتابخانەیەکی سەربازی؛ ئەزموونی ئەو دوو ساڵە لەو قوتابخانەیە کاریگەرییەکی قووڵی لەسەر دانا و بیرۆکەی یەکەمین ڕۆمانی لە مێشکی ئەودا دروست کرد. تێڕوانینی [[چارڵز داروین|داروینگەریی]] ئەو بۆ ژیان، بەرھەمی ئەزموونی ئەو دوو ساڵە بوو. ڤارگاس یۆسا لە بەشی ھونەرە ئازادەکانی زانکۆی [[لیما]] خوێندنی تەواو کرد و دواتر لە زانکۆی [[مادرید]] بڕوانامەی [[دکتۆرا]]ی لە بواری وێژە بەدەست ھێنا. یۆسا لە ساڵی ١٩٥٩ کۆچی کرد بۆ [[پاریس]] و لەوێ وەک مامۆستا و ڕۆژنامەنووس لە [[ئاژانسی فرانس پرێس]] و ھەروەھا لە تەلەڤیزیۆنی نیشتمانیی فەڕەنسا کاری کرد. ئەو ساڵانێکی زۆر لە ئەورووپا، بە تایبەت لە پاریس، [[لەندەن]] و [[مادرید]] ژیا و لە بواری جۆراوجۆردا، لەوانە وەرگێڕان، ڕۆژنامەوانی و وانەوتنەوە، کاری کرد. == ھاوسەرگیری == ماریۆ ڤارگاس یۆسا لە تەمەنی نۆزدە ساڵیدا لەگەڵ خولیا ئۆرکیدی، کە یەکێک لە ئاشناکانی خێزانەکەی و ھەژدە ساڵ لەو گەورەتر بوو، ھاوسەرگیری کرد. ڕۆمانی بەناوبانگی [[پوورە خولیا و نووسەر]] (١٩٧٧) لە کەسایەتیی ئەم ژنە وەرگیراوە؛ بەڵام ئەم ھاوسەرگیرییە ماوەیەکی زۆری نەخایاند و لە ساڵی ١٩٦٤ لە یەکتر جیا بوونەوە. ڤارگاس یۆسا ساڵێک دواتر لەگەڵ پاتریسیا ھاوسەرگیری کرد و سێ مناڵیان بوو. == نووسەرایەتی == ماریۆ ڤارگاس یۆسا یەکەمین کورتەچیرۆکی خۆی بە ناوی ''سەرکردەکان'' لە تەمەنی بیست ساڵیدا بڵاو کردەوە. ئەم چیرۆکە لە یەکێک لە گۆڤارەکانی پایتەختدا چاپ کرا.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= «یوسا» 77 سالە شد|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/92010801204/یوسا-77-سالھ-شد|وێبگە=ایسنا|ڕێکەوت=۸ فروردین ۱۳۹۲|سەردان=۲۵ فروردین ۱۴۰۴|زمان=fa}}</ref> یۆسا لە تەمەنی ھەرزەکاریدا لەگەڵ بڵاوکەرەوەی لا کرۆنیکا ھاوکاریی دەکرد. لە [[زانکۆی نیشتیمانیی سان مارکۆس]]، بەھۆی خواستی خێزانەکەی لە بواری یاسا خوێندی و بەھۆی حەز و ئارەزووی کەسیی خۆی، وێژەشی خوێند. دواتر لە ساڵی ١٩٥٨، بە بەدەستھێنانی بڕوانامەی وێژە و بێ ئەوەی [[تێز]]ی خوێندنی یاسا پێشکەش بکات، توانی بورسی خوێندنی دکتۆرا لە [[زانکۆی کۆمپلوتێنسەی مادرید]] بەدەست بھێنێت.<ref name=":1"/> ساڵێک دواتر، کۆمەڵەی کورتەچیرۆکەکانی لە [[بارسێلۆنا]] چاپ کران. ئەو لە کۆتاییدا چووە پاریس و لەوێ لەگەڵ [[خورخە لوییس بۆرخێس]]، [[کارلۆس فوئێنتێس]] و ژمارەیەکی دیکە لە نووسەرانی [[ئیسپانی]] ئاشنا بوو. لە ساڵی ١٩٦٣، یەکەم ڕۆمانی یۆسا بە ناوی [[سەردەمی پاڵەوان]] بڵاو کرایەوە. ڕۆمانەکە باس لە دەستێوەردانی سەربازی لە بواری سیاسەت و ئەنجامە کۆمەڵایەتی، ئابووری و کەلتوورییە زیانبارەکانی ئەو دەستێوەردانە دەکات. ڕۆمانەکە لەلایەن ڕەخنەگران و خوێنەرانەوە پێشوازییەکی باشی لێ کرا و ناوی نووسەرەکە وەک ڕەخنەگرێکی [[ڕادیکاڵ]] ناسێنرا. ھاوکات، ژمارەیەک لە نموونەکانی ئەم کتێبە وەک کتێبێکی «گومڕاکەر» لە بۆنەیەکی فەرمییەوە سووتێنران؛ بەڵام ئەمە نەیتوانی ڕێگری لە بردنەوەی خەڵاتی ڕەخنەگرانەی یۆسا بکات. یۆسا لە ساڵی ١٩٦٦، دوای بڵاوکردنەوەی دووەمین ڕۆمانی بە ناوی [[ماڵی سەوز]]، لە پاریسەوە چوو بۆ لەندەن و وانەوتنەوەی وێژەی ئیسپانی-ئەمرێکی دەست پێ کرد. ساڵێک دواتر، دووەمین کۆمەڵە چیرۆکی ئەو بڵاو کرایەوە و ئەو کۆمەڵە چیرۆکە بوونە ھۆی ئەوەی یۆسا دوو [[خەڵاتی ئەدەبی]] بەدەست بھێنێت. سێیەم ڕۆمانی یۆسا، [[وتووێژ لە کاتێدرال]]، لە ساڵی ١٩٦٩ بڵاو کرایەوە. ساڵێک دواتر، چوو بۆ بارسێلۆنا تا نووسینی یەکێک لە بەناوبانگترین ڕەخنەکانی لەسەر بەرھەمەکانی [[گابریێل گارسیا مارکێز]] دەست پێ بکات. ئەم کتێبە لە ساڵی ١٩٧١ بڵاو کرایەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وێژە|ڕۆمانەکان}} 83tpf59r26p9rpfffdiexpxz74mjeh4 1669428 1669388 2026-09-17T17:01:28Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ئیسپانیا|ئیسپانیا]]، [[دەروازە:سیاسەت|سیاسەت]]، [[دەروازە:فیلم|فیلم]]، [[دەروازە:فەلسەفە|فەلسەفە]] و [[دەروازە:شانۆ|شانۆ]] 1669428 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = ماریۆ ڤارگاس یۆسا | honorific_suffix = {{post-nominals|size=100%|list=[[Order of the Sun of Peru|OSP]] [[Order of Christopher Columbus|OCC]]}} | image = Mario Vargas Llosa LCCN2020733847 (cropped).png | caption = ڤارگاس یۆسا لە ١٩٨٦ | birth_name = | birth_date = {{birth date|df=yes|1936|3|28}} | birth_place = [[ئەرێکیپا]]، [[پێروو]] | death_date = {{death date and age|2025|4|13|1936|3|28|df=yes}} | death_place = [[لیما]]، [[پێروو]] | citizenship = {{plainlist| * پێروو * ئیسپانی (لە{{nbsp}}1993) * Dominican Republic (لە{{nbsp}}2023) }} | education = {{plainlist| * [[زانکۆی نیشتیمانیی سان مارکۆس]] * [[زانکۆی کۆمپلوتێنسەی مادرید]] }} | occupation = | title = [[ماریۆ ڤارگاس یۆسا]] (from{{nbsp}}2011) | political_party = [[People's Liberty]] (2023–2025) | other_party = {{plainlist| * [[Liberty Movement]] (1987–1993) * [[Democratic Front (Peru)|Democratic Front]] (1988–1990) }} | spouse = {{plainlist| * {{marriage|[[خولیا ئۆرکیدی]]|١٩٥٥|١٩٦٤|end=div}} * {{marriage|پاتریسیا یۆسا|١٩٦٥|٢٠١٥|end=separated}} }} | partner = [[ئیزابێل پرێسلەر]] (٢٠١٥–٢٠٢٢) | children = [[ئالڤارۆ ڤارگاس یۆسا]] | website = {{Official website|catedravargasllosa.org|name={{lang|es|کاتێدرا ڤارگاس یۆسا}}}} | module = {{Infobox writer | embed = yes | period = | genre = <!-- or: | genres = --> | subject = <!-- or: | subjects = --> | movement = [[ئەمریکای لاتین]] | notable_works = | awards = [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە]] }} | signature = Mario Vargas Llosa Signature.svg }} '''خورخە ماریۆ پێدرو ڤارگاس یۆسا''' (٢٨ی ئازاری ١٩٣٦ – ١٣ی نیسانی ٢٠٢٥)، [[نووسەر]]، [[ڕۆژنامەنووس]]، وتارنووس و سیاسەتمەداری [[پێروو]]یی بوو. ڤارگاس یۆسا یەکێک بوو لە گرنگترین ڕۆماننووس و وتارنووسەکانی [[ئەمریکای باشوور]] و لە ساڵی ٢٠١٠دا [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|خەڵاتی نۆبێلی وێژە]]ی پێ بەخشرا. == سەرەتای ژیان و پەروەردە == ماریۆ ڤارگاس یۆسا لە ٢٨ی ئازاری ١٩٣٦ لە شاری [[ئەرێکیپا]]ی [[پێروو]] لەدایک بوو. ئەو تەنھا منداڵی خێزانەکە بوو. باوکی، ئێرنێستۆ ڤارگاس مالدۆنادۆ، پێش لەدایکبوونی ئەو خێزانەکەی بەجێ ھێشتبوو و دایکی، دۆرا یۆسا ئۆرتا، بۆ شاردنەوەی ئەو ڕووسوایییە، لەگەڵ منداڵەکەی چووە [[بۆلیڤیا]]. لای باپیرەی کە وەک دیپلۆمات لە کۆنسوڵخانەی پێروو لە شاری [[کوچابامبا]] کاری دەکرد. ماریۆ دە ساڵی سەرەتایی ژیانی لە بۆلیڤیا و لەگەڵ دایکی بەسەر برد. دوای ئەوەی باپیرەی پۆستێکی حکومیی گرنگی لە پێروو بەدەست ھێنا، ئەو لەگەڵ دایکی لە ساڵی ١٩٤٦ گەڕایەوە بۆ پێروو. ڤارگاس یۆسا لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا نووسەرایەتی و ڕۆژنامەوانیی دەست پێکرد و وەک ڕۆژنامەنووسێک لە بەشی ڕووداوەکان لە ڕۆژنامەی لا کرۆنیکا کاری دەکرد.<ref>{{cite web|url=http://seattletimes.com/html/entertainment/2013098593_apusnobelliterature.html|title=Mario Vargas Llosa wins Nobel literature prize|publisher=The Seattle Times|quote=In 1990, he ran for the presidency in Peru but lost to Alberto Fujimori. Disheartened by the broad public approval for Fujimori's harsh rule in Peru, Vargas Llosa took the Spanish citizenship, living in Madrid and London.|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140302034800/http://seattletimes.com/html/entertainment/2013098593_apusnobelliterature.html|archivedate=2014-03-02|df=}}</ref> لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا، باوکی ناردییە قوتابخانەیەکی سەربازی؛ ئەزموونی ئەو دوو ساڵە لەو قوتابخانەیە کاریگەرییەکی قووڵی لەسەر دانا و بیرۆکەی یەکەمین ڕۆمانی لە مێشکی ئەودا دروست کرد. تێڕوانینی [[چارڵز داروین|داروینگەریی]] ئەو بۆ ژیان، بەرھەمی ئەزموونی ئەو دوو ساڵە بوو. ڤارگاس یۆسا لە بەشی ھونەرە ئازادەکانی زانکۆی [[لیما]] خوێندنی تەواو کرد و دواتر لە زانکۆی [[مادرید]] بڕوانامەی [[دکتۆرا]]ی لە بواری وێژە بەدەست ھێنا. یۆسا لە ساڵی ١٩٥٩ کۆچی کرد بۆ [[پاریس]] و لەوێ وەک مامۆستا و ڕۆژنامەنووس لە [[ئاژانسی فرانس پرێس]] و ھەروەھا لە تەلەڤیزیۆنی نیشتمانیی فەڕەنسا کاری کرد. ئەو ساڵانێکی زۆر لە ئەورووپا، بە تایبەت لە پاریس، [[لەندەن]] و [[مادرید]] ژیا و لە بواری جۆراوجۆردا، لەوانە وەرگێڕان، ڕۆژنامەوانی و وانەوتنەوە، کاری کرد. == ھاوسەرگیری == ماریۆ ڤارگاس یۆسا لە تەمەنی نۆزدە ساڵیدا لەگەڵ خولیا ئۆرکیدی، کە یەکێک لە ئاشناکانی خێزانەکەی و ھەژدە ساڵ لەو گەورەتر بوو، ھاوسەرگیری کرد. ڕۆمانی بەناوبانگی [[پوورە خولیا و نووسەر]] (١٩٧٧) لە کەسایەتیی ئەم ژنە وەرگیراوە؛ بەڵام ئەم ھاوسەرگیرییە ماوەیەکی زۆری نەخایاند و لە ساڵی ١٩٦٤ لە یەکتر جیا بوونەوە. ڤارگاس یۆسا ساڵێک دواتر لەگەڵ پاتریسیا ھاوسەرگیری کرد و سێ مناڵیان بوو. == نووسەرایەتی == ماریۆ ڤارگاس یۆسا یەکەمین کورتەچیرۆکی خۆی بە ناوی ''سەرکردەکان'' لە تەمەنی بیست ساڵیدا بڵاو کردەوە. ئەم چیرۆکە لە یەکێک لە گۆڤارەکانی پایتەختدا چاپ کرا.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= «یوسا» 77 سالە شد|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/92010801204/یوسا-77-سالھ-شد|وێبگە=ایسنا|ڕێکەوت=۸ فروردین ۱۳۹۲|سەردان=۲۵ فروردین ۱۴۰۴|زمان=fa}}</ref> یۆسا لە تەمەنی ھەرزەکاریدا لەگەڵ بڵاوکەرەوەی لا کرۆنیکا ھاوکاریی دەکرد. لە [[زانکۆی نیشتیمانیی سان مارکۆس]]، بەھۆی خواستی خێزانەکەی لە بواری یاسا خوێندی و بەھۆی حەز و ئارەزووی کەسیی خۆی، وێژەشی خوێند. دواتر لە ساڵی ١٩٥٨، بە بەدەستھێنانی بڕوانامەی وێژە و بێ ئەوەی [[تێز]]ی خوێندنی یاسا پێشکەش بکات، توانی بورسی خوێندنی دکتۆرا لە [[زانکۆی کۆمپلوتێنسەی مادرید]] بەدەست بھێنێت.<ref name=":1"/> ساڵێک دواتر، کۆمەڵەی کورتەچیرۆکەکانی لە [[بارسێلۆنا]] چاپ کران. ئەو لە کۆتاییدا چووە پاریس و لەوێ لەگەڵ [[خورخە لوییس بۆرخێس]]، [[کارلۆس فوئێنتێس]] و ژمارەیەکی دیکە لە نووسەرانی [[ئیسپانی]] ئاشنا بوو. لە ساڵی ١٩٦٣، یەکەم ڕۆمانی یۆسا بە ناوی [[سەردەمی پاڵەوان]] بڵاو کرایەوە. ڕۆمانەکە باس لە دەستێوەردانی سەربازی لە بواری سیاسەت و ئەنجامە کۆمەڵایەتی، ئابووری و کەلتوورییە زیانبارەکانی ئەو دەستێوەردانە دەکات. ڕۆمانەکە لەلایەن ڕەخنەگران و خوێنەرانەوە پێشوازییەکی باشی لێ کرا و ناوی نووسەرەکە وەک ڕەخنەگرێکی [[ڕادیکاڵ]] ناسێنرا. ھاوکات، ژمارەیەک لە نموونەکانی ئەم کتێبە وەک کتێبێکی «گومڕاکەر» لە بۆنەیەکی فەرمییەوە سووتێنران؛ بەڵام ئەمە نەیتوانی ڕێگری لە بردنەوەی خەڵاتی ڕەخنەگرانەی یۆسا بکات. یۆسا لە ساڵی ١٩٦٦، دوای بڵاوکردنەوەی دووەمین ڕۆمانی بە ناوی [[ماڵی سەوز]]، لە پاریسەوە چوو بۆ لەندەن و وانەوتنەوەی وێژەی ئیسپانی-ئەمرێکی دەست پێ کرد. ساڵێک دواتر، دووەمین کۆمەڵە چیرۆکی ئەو بڵاو کرایەوە و ئەو کۆمەڵە چیرۆکە بوونە ھۆی ئەوەی یۆسا دوو [[خەڵاتی ئەدەبی]] بەدەست بھێنێت. سێیەم ڕۆمانی یۆسا، [[وتووێژ لە کاتێدرال]]، لە ساڵی ١٩٦٩ بڵاو کرایەوە. ساڵێک دواتر، چوو بۆ بارسێلۆنا تا نووسینی یەکێک لە بەناوبانگترین ڕەخنەکانی لەسەر بەرھەمەکانی [[گابریێل گارسیا مارکێز]] دەست پێ بکات. ئەم کتێبە لە ساڵی ١٩٧١ بڵاو کرایەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وێژە|ڕۆمانەکان|ئیسپانیا|سیاسەت|فیلم|فەلسەفە|شانۆ}} hubctk4uualhrg13xhlgaorp9u3rwpr 1669480 1669428 2026-09-17T20:01:24Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1669480 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = ماریۆ ڤارگاس یۆسا | honorific_suffix = {{post-nominals|size=100%|list=[[Order of the Sun of Peru|OSP]] [[Order of Christopher Columbus|OCC]]}} | image = Mario Vargas Llosa LCCN2020733847 (cropped).png | caption = ڤارگاس یۆسا لە ١٩٨٦ | birth_name = | birth_date = {{birth date|df=yes|1936|3|28}} | birth_place = [[ئەرێکیپا]]، [[پێروو]] | death_date = {{death date and age|2025|4|13|1936|3|28|df=yes}} | death_place = [[لیما]]، [[پێروو]] | citizenship = {{plainlist| * پێروو * ئیسپانی (لە{{nbsp}}1993) * Dominican Republic (لە{{nbsp}}2023) }} | education = {{plainlist| * [[زانکۆی نیشتیمانیی سان مارکۆس]] * [[زانکۆی کۆمپلوتێنسەی مادرید]] }} | occupation = | title = [[ماریۆ ڤارگاس یۆسا]] (from{{nbsp}}2011) | political_party = [[People's Liberty]] (2023–2025) | other_party = {{plainlist| * [[Liberty Movement]] (1987–1993) * [[Democratic Front (Peru)|Democratic Front]] (1988–1990) }} | spouse = {{plainlist| * {{marriage|[[خولیا ئۆرکیدی]]|١٩٥٥|١٩٦٤|end=div}} * {{marriage|پاتریسیا یۆسا|١٩٦٥|٢٠١٥|end=separated}} }} | partner = [[ئیزابێل پرێسلەر]] (٢٠١٥–٢٠٢٢) | children = [[ئالڤارۆ ڤارگاس یۆسا]] | website = {{Official website|catedravargasllosa.org|name={{lang|es|کاتێدرا ڤارگاس یۆسا}}}} | module = {{Infobox writer | embed = yes | period = | genre = <!-- or: | genres = --> | subject = <!-- or: | subjects = --> | movement = [[ئەمریکای لاتین]] | notable_works = | awards = [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە]] }} | signature = Mario Vargas Llosa Signature.svg }} '''خورخە ماریۆ پێدرو ڤارگاس یۆسا''' (٢٨ی ئازاری ١٩٣٦ – ١٣ی نیسانی ٢٠٢٥)، [[نووسەر]]، [[ڕۆژنامەنووس]]، وتارنووس و سیاسەتمەداری [[پێروو]]یی بوو. ڤارگاس یۆسا یەکێک بوو لە گرنگترین ڕۆماننووس و وتارنووسەکانی [[ئەمریکای باشوور]] و لە ساڵی ٢٠١٠دا [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|خەڵاتی نۆبێلی وێژە]]ی پێ بەخشرا. == سەرەتای ژیان و پەروەردە == ماریۆ ڤارگاس یۆسا لە ٢٨ی ئازاری ١٩٣٦ لە شاری [[ئەرێکیپا]]ی [[پێروو]] لەدایک بوو. ئەو تەنھا منداڵی خێزانەکە بوو. باوکی، ئێرنێستۆ ڤارگاس مالدۆنادۆ، پێش لەدایکبوونی ئەو خێزانەکەی بەجێ ھێشتبوو و دایکی، دۆرا یۆسا ئۆرتا، بۆ شاردنەوەی ئەو ڕووسوایییە، لەگەڵ منداڵەکەی چووە [[بۆلیڤیا]]. لای باپیرەی کە وەک دیپلۆمات لە کۆنسوڵخانەی پێروو لە شاری [[کوچابامبا]] کاری دەکرد. ماریۆ دە ساڵی سەرەتایی ژیانی لە بۆلیڤیا و لەگەڵ دایکی بەسەر برد. دوای ئەوەی باپیرەی پۆستێکی حکومیی گرنگی لە پێروو بەدەست ھێنا، ئەو لەگەڵ دایکی لە ساڵی ١٩٤٦ گەڕایەوە بۆ پێروو. ڤارگاس یۆسا لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا نووسەرایەتی و ڕۆژنامەوانیی دەست پێکرد و وەک ڕۆژنامەنووسێک لە بەشی ڕووداوەکان لە ڕۆژنامەی لا کرۆنیکا کاری دەکرد.<ref>{{cite web|url=http://seattletimes.com/html/entertainment/2013098593_apusnobelliterature.html|title=Mario Vargas Llosa wins Nobel literature prize|publisher=The Seattle Times|quote=In 1990, he ran for the presidency in Peru but lost to Alberto Fujimori. Disheartened by the broad public approval for Fujimori's harsh rule in Peru, Vargas Llosa took the Spanish citizenship, living in Madrid and London.|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140302034800/http://seattletimes.com/html/entertainment/2013098593_apusnobelliterature.html|archivedate=2014-03-02|df=}}</ref> لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا، باوکی ناردییە قوتابخانەیەکی سەربازی؛ ئەزموونی ئەو دوو ساڵە لەو قوتابخانەیە کاریگەرییەکی قووڵی لەسەر دانا و بیرۆکەی یەکەمین ڕۆمانی لە مێشکی ئەودا دروست کرد. تێڕوانینی [[چارڵز داروین|داروینگەریی]] ئەو بۆ ژیان، بەرھەمی ئەزموونی ئەو دوو ساڵە بوو. ڤارگاس یۆسا لە بەشی ھونەرە ئازادەکانی زانکۆی [[لیما]] خوێندنی تەواو کرد و دواتر لە زانکۆی [[مادرید]] بڕوانامەی [[دکتۆرا]]ی لە بواری وێژە بەدەست ھێنا. یۆسا لە ساڵی ١٩٥٩ کۆچی کرد بۆ [[پاریس]] و لەوێ وەک مامۆستا و ڕۆژنامەنووس لە [[ئاژانسی فرانس پرێس]] و ھەروەھا لە تەلەڤیزیۆنی نیشتمانیی فەڕەنسا کاری کرد. ئەو ساڵانێکی زۆر لە ئەورووپا، بە تایبەت لە پاریس، [[لەندەن]] و [[مادرید]] ژیا و لە بواری جۆراوجۆردا، لەوانە وەرگێڕان، ڕۆژنامەوانی و وانەوتنەوە، کاری کرد. == ھاوسەرگیری == ماریۆ ڤارگاس یۆسا لە تەمەنی نۆزدە ساڵیدا لەگەڵ خولیا ئۆرکیدی، کە یەکێک لە ئاشناکانی خێزانەکەی و ھەژدە ساڵ لەو گەورەتر بوو، ھاوسەرگیری کرد. ڕۆمانی بەناوبانگی [[پوورە خولیا و نووسەر]] (١٩٧٧) لە کەسایەتیی ئەم ژنە وەرگیراوە؛ بەڵام ئەم ھاوسەرگیرییە ماوەیەکی زۆری نەخایاند و لە ساڵی ١٩٦٤ لە یەکتر جیا بوونەوە. ڤارگاس یۆسا ساڵێک دواتر لەگەڵ پاتریسیا ھاوسەرگیری کرد و سێ مناڵیان بوو. == نووسەرایەتی == ماریۆ ڤارگاس یۆسا یەکەمین کورتەچیرۆکی خۆی بە ناوی ''سەرکردەکان'' لە تەمەنی بیست ساڵیدا بڵاو کردەوە. ئەم چیرۆکە لە یەکێک لە گۆڤارەکانی پایتەختدا چاپ کرا.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= «یوسا» 77 سالە شد|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/92010801204/یوسا-77-سالھ-شد|وێبگە=ایسنا|ڕێکەوت=۸ فروردین ۱۳۹۲|سەردان=۲۵ فروردین ۱۴۰۴|زمان=fa}}</ref> یۆسا لە تەمەنی ھەرزەکاریدا لەگەڵ بڵاوکەرەوەی لا کرۆنیکا ھاوکاریی دەکرد. لە [[زانکۆی نیشتیمانیی سان مارکۆس]]، بەھۆی خواستی خێزانەکەی لە بواری یاسا خوێندی و بەھۆی حەز و ئارەزووی کەسیی خۆی، وێژەشی خوێند. دواتر لە ساڵی ١٩٥٨، بە بەدەستھێنانی بڕوانامەی وێژە و بێ ئەوەی [[تێز]]ی خوێندنی یاسا پێشکەش بکات، توانی بورسی خوێندنی دکتۆرا لە [[زانکۆی کۆمپلوتێنسەی مادرید]] بەدەست بھێنێت.<ref name=":1"/> ساڵێک دواتر، کۆمەڵەی کورتەچیرۆکەکانی لە [[بارسێلۆنا]] چاپ کران. ئەو لە کۆتاییدا چووە پاریس و لەوێ لەگەڵ [[خورخە لوییس بۆرخێس]]، [[کارلۆس فوئێنتێس]] و ژمارەیەکی دیکە لە نووسەرانی [[ئیسپانی]] ئاشنا بوو. لە ساڵی ١٩٦٣، یەکەم ڕۆمانی یۆسا بە ناوی [[سەردەمی پاڵەوان]] بڵاو کرایەوە. ڕۆمانەکە باس لە دەستێوەردانی سەربازی لە بواری سیاسەت و ئەنجامە کۆمەڵایەتی، ئابووری و کەلتوورییە زیانبارەکانی ئەو دەستێوەردانە دەکات. ڕۆمانەکە لەلایەن ڕەخنەگران و خوێنەرانەوە پێشوازییەکی باشی لێ کرا و ناوی نووسەرەکە وەک ڕەخنەگرێکی [[ڕادیکاڵ]] ناسێنرا. ھاوکات، ژمارەیەک لە نموونەکانی ئەم کتێبە وەک کتێبێکی «گومڕاکەر» لە بۆنەیەکی فەرمییەوە سووتێنران؛ بەڵام ئەمە نەیتوانی ڕێگری لە بردنەوەی خەڵاتی ڕەخنەگرانەی یۆسا بکات. یۆسا لە ساڵی ١٩٦٦، دوای بڵاوکردنەوەی دووەمین ڕۆمانی بە ناوی [[ماڵی سەوز]]، لە پاریسەوە چوو بۆ لەندەن و وانەوتنەوەی وێژەی ئیسپانی-ئەمرێکی دەست پێ کرد. ساڵێک دواتر، دووەمین کۆمەڵە چیرۆکی ئەو بڵاو کرایەوە و ئەو کۆمەڵە چیرۆکە بوونە ھۆی ئەوەی یۆسا دوو [[خەڵاتی ئەدەبی]] بەدەست بھێنێت. سێیەم ڕۆمانی یۆسا، [[وتووێژ لە کاتێدرال]]، لە ساڵی ١٩٦٩ بڵاو کرایەوە. ساڵێک دواتر، چوو بۆ بارسێلۆنا تا نووسینی یەکێک لە بەناوبانگترین ڕەخنەکانی لەسەر بەرھەمەکانی [[گابریێل گارسیا مارکێز]] دەست پێ بکات. ئەم کتێبە لە ساڵی ١٩٧١ بڵاو کرایەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وێژە|ڕۆمانەکان|ئیسپانیا|سیاسەت|فیلم|فەلسەفە|شانۆ}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} m2i9o2bbb5menb7h21xobxh3l6soy7i 1669519 1669480 2026-09-17T20:18:38Z گرووپی قوتابخانە 23641 1669519 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = ماریۆ ڤارگاس یۆسا | honorific_suffix = {{post-nominals|size=100%|list=[[Order of the Sun of Peru|OSP]] [[Order of Christopher Columbus|OCC]]}} | image = Mario Vargas Llosa LCCN2020733847 (cropped).png | caption = ڤارگاس یۆسا لە ١٩٨٦ | birth_name = | birth_date = {{birth date|df=yes|1936|3|28}} | birth_place = [[ئەرێکیپا]]، [[پێروو]] | death_date = {{death date and age|2025|4|13|1936|3|28|df=yes}} | death_place = [[لیما]]، [[پێروو]] | citizenship = {{plainlist| * پێروو * ئیسپانی (لە{{nbsp}}1993) * Dominican Republic (لە{{nbsp}}2023) }} | education = {{plainlist| * [[زانکۆی نیشتیمانیی سان مارکۆس]] * [[زانکۆی کۆمپلوتێنسەی مادرید]] }} | occupation = | title = [[ماریۆ ڤارگاس یۆسا]] (from{{nbsp}}2011) | political_party = [[People's Liberty]] (2023–2025) | other_party = {{plainlist| * [[Liberty Movement]] (1987–1993) * [[Democratic Front (Peru)|Democratic Front]] (1988–1990) }} | spouse = {{plainlist| * {{marriage|[[خولیا ئۆرکیدی]]|١٩٥٥|١٩٦٤|end=div}} * {{marriage|پاتریسیا یۆسا|١٩٦٥|٢٠١٥|end=separated}} }} | partner = [[ئیزابێل پرێسلەر]] (٢٠١٥–٢٠٢٢) | children = [[ئالڤارۆ ڤارگاس یۆسا]] | website = {{Official website|catedravargasllosa.org|name={{lang|es|کاتێدرا ڤارگاس یۆسا}}}} | module = {{Infobox writer | embed = yes | period = | genre = <!-- or: | genres = --> | subject = <!-- or: | subjects = --> | movement = [[ئەمریکای لاتین]] | notable_works = | awards = [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە]] }} | signature = Mario Vargas Llosa Signature.svg }} '''خورخە ماریۆ پێدرو ڤارگاس یۆسا''' (٢٨ی ئازاری ١٩٣٦ – ١٣ی نیسانی ٢٠٢٥)، [[نووسەر]]، [[ڕۆژنامەنووس]]، وتارنووس و سیاسەتمەداری [[پێروو]]یی بوو. ڤارگاس یۆسا یەکێک بوو لە گرنگترین ڕۆماننووس و وتارنووسەکانی [[ئەمریکای باشوور]] و لە ساڵی ٢٠١٠دا [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|خەڵاتی نۆبێلی وێژە]]ی پێ بەخشرا. == سەرەتای ژیان و پەروەردە == ماریۆ ڤارگاس یۆسا لە ٢٨ی ئازاری ١٩٣٦ لە شاری [[ئەرێکیپا]]ی [[پێروو]] لەدایک بوو. ئەو تەنھا منداڵی خێزانەکە بوو. باوکی، ئێرنێستۆ ڤارگاس مالدۆنادۆ، پێش لەدایکبوونی ئەو خێزانەکەی بەجێ ھێشتبوو و دایکی، دۆرا یۆسا ئۆرتا، بۆ شاردنەوەی ئەو ڕووسوایییە، لەگەڵ منداڵەکەی چووە [[بۆلیڤیا]]. لای باپیرەی کە وەک دیپلۆمات لە کۆنسوڵخانەی پێروو لە شاری [[کوچابامبا]] کاری دەکرد. ماریۆ دە ساڵی سەرەتایی ژیانی لە بۆلیڤیا و لەگەڵ دایکی بەسەر برد. دوای ئەوەی باپیرەی پۆستێکی حکومیی گرنگی لە پێروو بەدەست ھێنا، ئەو لەگەڵ دایکی لە ساڵی ١٩٤٦ گەڕایەوە بۆ پێروو. ڤارگاس یۆسا لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا نووسەرایەتی و ڕۆژنامەوانیی دەست پێکرد و وەک ڕۆژنامەنووسێک لە بەشی ڕووداوەکان لە ڕۆژنامەی لا کرۆنیکا کاری دەکرد.<ref>{{cite web|url=http://seattletimes.com/html/entertainment/2013098593_apusnobelliterature.html|title=Mario Vargas Llosa wins Nobel literature prize|publisher=The Seattle Times|quote=In 1990, he ran for the presidency in Peru but lost to Alberto Fujimori. Disheartened by the broad public approval for Fujimori's harsh rule in Peru, Vargas Llosa took the Spanish citizenship, living in Madrid and London.|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140302034800/http://seattletimes.com/html/entertainment/2013098593_apusnobelliterature.html|archivedate=2014-03-02|df=}}</ref> لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا، باوکی ناردییە قوتابخانەیەکی سەربازی؛ ئەزموونی ئەو دوو ساڵە لەو قوتابخانەیە کاریگەرییەکی قووڵی لەسەر دانا و بیرۆکەی یەکەمین ڕۆمانی لە مێشکی ئەودا دروست کرد. تێڕوانینی [[چارڵز داروین|داروینگەریی]] ئەو بۆ ژیان، بەرھەمی ئەزموونی ئەو دوو ساڵە بوو. ڤارگاس یۆسا لە بەشی ھونەرە ئازادەکانی زانکۆی [[لیما]] خوێندنی تەواو کرد و دواتر لە زانکۆی [[مادرید]] بڕوانامەی [[دکتۆرا]]ی لە بواری وێژە بەدەست ھێنا. یۆسا لە ساڵی ١٩٥٩ کۆچی کرد بۆ [[پاریس]] و لەوێ وەک مامۆستا و ڕۆژنامەنووس لە [[ئاژانسی فرانس پرێس]] و ھەروەھا لە تەلەڤیزیۆنی نیشتمانیی فەڕەنسا کاری کرد. ئەو ساڵانێکی زۆر لە ئەورووپا، بە تایبەت لە پاریس، [[لەندەن]] و [[مادرید]] ژیا و لە بواری جۆراوجۆردا، لەوانە وەرگێڕان، ڕۆژنامەوانی و وانەوتنەوە، کاری کرد. == ھاوسەرگیری == ماریۆ ڤارگاس یۆسا لە تەمەنی نۆزدە ساڵیدا لەگەڵ خولیا ئۆرکیدی، کە یەکێک لە ئاشناکانی خێزانەکەی و ھەژدە ساڵ لەو گەورەتر بوو، ھاوسەرگیری کرد. ڕۆمانی بەناوبانگی [[پوورە خولیا و نووسەر]] (١٩٧٧) لە کەسایەتیی ئەم ژنە وەرگیراوە؛ بەڵام ئەم ھاوسەرگیرییە ماوەیەکی زۆری نەخایاند و لە ساڵی ١٩٦٤ لە یەکتر جیا بوونەوە. ڤارگاس یۆسا ساڵێک دواتر لەگەڵ پاتریسیا ھاوسەرگیری کرد و سێ مناڵیان بوو. == نووسەرایەتی == ماریۆ ڤارگاس یۆسا یەکەمین کورتەچیرۆکی خۆی بە ناوی ''سەرکردەکان'' لە تەمەنی بیست ساڵیدا بڵاو کردەوە. ئەم چیرۆکە لە یەکێک لە گۆڤارەکانی پایتەختدا چاپ کرا.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= «یوسا» 77 سالە شد|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/92010801204/یوسا-77-سالھ-شد|وێبگە=ایسنا|ڕێکەوت=۸ فروردین ۱۳۹۲|سەردان=۲۵ فروردین ۱۴۰۴|زمان=fa}}</ref> یۆسا لە تەمەنی ھەرزەکاریدا لەگەڵ بڵاوکەرەوەی لا کرۆنیکا ھاوکاریی دەکرد. لە [[زانکۆی نیشتیمانیی سان مارکۆس]]، بەھۆی خواستی خێزانەکەی لە بواری یاسا خوێندی و بەھۆی حەز و ئارەزووی کەسیی خۆی، وێژەشی خوێند. دواتر لە ساڵی ١٩٥٨، بە بەدەستھێنانی بڕوانامەی وێژە و بێ ئەوەی [[تێز]]ی خوێندنی یاسا پێشکەش بکات، توانی بورسی خوێندنی دکتۆرا لە [[زانکۆی کۆمپلوتێنسەی مادرید]] بەدەست بھێنێت.<ref name=":1"/> ساڵێک دواتر، کۆمەڵەی کورتەچیرۆکەکانی لە [[بارسێلۆنا]] چاپ کران. ئەو لە کۆتاییدا چووە پاریس و لەوێ لەگەڵ [[خورخە لوییس بۆرخێس]]، [[کارلۆس فوئێنتێس]] و ژمارەیەکی دیکە لە نووسەرانی [[ئیسپانی]] ئاشنا بوو. لە ساڵی ١٩٦٣، یەکەم ڕۆمانی یۆسا بە ناوی [[سەردەمی پاڵەوان]] بڵاو کرایەوە. ڕۆمانەکە باس لە دەستێوەردانی سەربازی لە بواری سیاسەت و ئەنجامە کۆمەڵایەتی، ئابووری و کەلتوورییە زیانبارەکانی ئەو دەستێوەردانە دەکات. ڕۆمانەکە لەلایەن ڕەخنەگران و خوێنەرانەوە پێشوازییەکی باشی لێ کرا و ناوی نووسەرەکە وەک ڕەخنەگرێکی [[ڕادیکاڵ]] ناسێنرا. ھاوکات، ژمارەیەک لە نموونەکانی ئەم کتێبە وەک کتێبێکی «گومڕاکەر» لە بۆنەیەکی فەرمییەوە سووتێنران؛ بەڵام ئەمە نەیتوانی ڕێگری لە بردنەوەی خەڵاتی ڕەخنەگرانەی یۆسا بکات. یۆسا لە ساڵی ١٩٦٦، دوای بڵاوکردنەوەی دووەمین ڕۆمانی بە ناوی [[ماڵی سەوز]]، لە پاریسەوە چوو بۆ لەندەن و وانەوتنەوەی وێژەی ئیسپانی-ئەمرێکی دەست پێ کرد. ساڵێک دواتر، دووەمین کۆمەڵە چیرۆکی ئەو بڵاو کرایەوە و ئەو کۆمەڵە چیرۆکە بوونە ھۆی ئەوەی یۆسا دوو [[خەڵاتی ئەدەبی]] بەدەست بھێنێت. سێیەم ڕۆمانی یۆسا، [[وتووێژ لە کاتێدرال]]، لە ساڵی ١٩٦٩ بڵاو کرایەوە. ساڵێک دواتر، چوو بۆ بارسێلۆنا تا نووسینی یەکێک لە بەناوبانگترین ڕەخنەکانی لەسەر بەرھەمەکانی [[گابریێل گارسیا مارکێز]] دەست پێ بکات. ئەم کتێبە لە ساڵی ١٩٧١ بڵاو کرایەوە. یۆسا چەند جارێک سەردانی [[کووبا]]ی کرد و پەیوەندییەکی باشی لەگەڵ حکومەتی کوبا ھەبوو. زیندانیکردنی نووسەری کوبایی [[ئوبێرتۆ پادیلا]] بووە ھۆی دەستپێکی ناڕەزایییەکی بەرفراوان لەلایەن نووسەرانی ئەمریکای لاتین. یۆسا لەگەڵ ژمارەیەکی تر لە نووسەران، سەرکوتکردنی ئازادییەکانی کۆمەڵگەی کووبا و سیستەمی حوکمڕانی [[فیدێل کاسترۆ]]یان مەحکوم کرد. ئەو بە یارمەتی ژمارەیەک لە نووسەران کە لەگەڵی ھاوفکر بوون، گۆڤاری ئازادی لە پاریس و کتێبی '''چیرۆکی نھێنیی ڕۆمانێکی''' لە بارسێلۆنا بڵاو کردەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وێژە|ڕۆمانەکان|ئیسپانیا|سیاسەت|فیلم|فەلسەفە|شانۆ}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} 7bd8s9o1y6b6f7qid9ubsws4veqsr7l 1669524 1669519 2026-09-17T20:20:02Z گرووپی قوتابخانە 23641 + [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە]]، − {{بێپۆل}} ([[ویکیپیدیا:خێراپۆل|خێراپۆل]]) 1669524 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = ماریۆ ڤارگاس یۆسا | honorific_suffix = {{post-nominals|size=100%|list=[[Order of the Sun of Peru|OSP]] [[Order of Christopher Columbus|OCC]]}} | image = Mario Vargas Llosa LCCN2020733847 (cropped).png | caption = ڤارگاس یۆسا لە ١٩٨٦ | birth_name = | birth_date = {{birth date|df=yes|1936|3|28}} | birth_place = [[ئەرێکیپا]]، [[پێروو]] | death_date = {{death date and age|2025|4|13|1936|3|28|df=yes}} | death_place = [[لیما]]، [[پێروو]] | citizenship = {{plainlist| * پێروو * ئیسپانی (لە{{nbsp}}1993) * Dominican Republic (لە{{nbsp}}2023) }} | education = {{plainlist| * [[زانکۆی نیشتیمانیی سان مارکۆس]] * [[زانکۆی کۆمپلوتێنسەی مادرید]] }} | occupation = | title = [[ماریۆ ڤارگاس یۆسا]] (from{{nbsp}}2011) | political_party = [[People's Liberty]] (2023–2025) | other_party = {{plainlist| * [[Liberty Movement]] (1987–1993) * [[Democratic Front (Peru)|Democratic Front]] (1988–1990) }} | spouse = {{plainlist| * {{marriage|[[خولیا ئۆرکیدی]]|١٩٥٥|١٩٦٤|end=div}} * {{marriage|پاتریسیا یۆسا|١٩٦٥|٢٠١٥|end=separated}} }} | partner = [[ئیزابێل پرێسلەر]] (٢٠١٥–٢٠٢٢) | children = [[ئالڤارۆ ڤارگاس یۆسا]] | website = {{Official website|catedravargasllosa.org|name={{lang|es|کاتێدرا ڤارگاس یۆسا}}}} | module = {{Infobox writer | embed = yes | period = | genre = <!-- or: | genres = --> | subject = <!-- or: | subjects = --> | movement = [[ئەمریکای لاتین]] | notable_works = | awards = [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە]] }} | signature = Mario Vargas Llosa Signature.svg }} '''خورخە ماریۆ پێدرو ڤارگاس یۆسا''' (٢٨ی ئازاری ١٩٣٦ – ١٣ی نیسانی ٢٠٢٥)، [[نووسەر]]، [[ڕۆژنامەنووس]]، وتارنووس و سیاسەتمەداری [[پێروو]]یی بوو. ڤارگاس یۆسا یەکێک بوو لە گرنگترین ڕۆماننووس و وتارنووسەکانی [[ئەمریکای باشوور]] و لە ساڵی ٢٠١٠دا [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|خەڵاتی نۆبێلی وێژە]]ی پێ بەخشرا. == سەرەتای ژیان و پەروەردە == ماریۆ ڤارگاس یۆسا لە ٢٨ی ئازاری ١٩٣٦ لە شاری [[ئەرێکیپا]]ی [[پێروو]] لەدایک بوو. ئەو تەنھا منداڵی خێزانەکە بوو. باوکی، ئێرنێستۆ ڤارگاس مالدۆنادۆ، پێش لەدایکبوونی ئەو خێزانەکەی بەجێ ھێشتبوو و دایکی، دۆرا یۆسا ئۆرتا، بۆ شاردنەوەی ئەو ڕووسوایییە، لەگەڵ منداڵەکەی چووە [[بۆلیڤیا]]. لای باپیرەی کە وەک دیپلۆمات لە کۆنسوڵخانەی پێروو لە شاری [[کوچابامبا]] کاری دەکرد. ماریۆ دە ساڵی سەرەتایی ژیانی لە بۆلیڤیا و لەگەڵ دایکی بەسەر برد. دوای ئەوەی باپیرەی پۆستێکی حکومیی گرنگی لە پێروو بەدەست ھێنا، ئەو لەگەڵ دایکی لە ساڵی ١٩٤٦ گەڕایەوە بۆ پێروو. ڤارگاس یۆسا لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا نووسەرایەتی و ڕۆژنامەوانیی دەست پێکرد و وەک ڕۆژنامەنووسێک لە بەشی ڕووداوەکان لە ڕۆژنامەی لا کرۆنیکا کاری دەکرد.<ref>{{cite web|url=http://seattletimes.com/html/entertainment/2013098593_apusnobelliterature.html|title=Mario Vargas Llosa wins Nobel literature prize|publisher=The Seattle Times|quote=In 1990, he ran for the presidency in Peru but lost to Alberto Fujimori. Disheartened by the broad public approval for Fujimori's harsh rule in Peru, Vargas Llosa took the Spanish citizenship, living in Madrid and London.|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140302034800/http://seattletimes.com/html/entertainment/2013098593_apusnobelliterature.html|archivedate=2014-03-02|df=}}</ref> لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا، باوکی ناردییە قوتابخانەیەکی سەربازی؛ ئەزموونی ئەو دوو ساڵە لەو قوتابخانەیە کاریگەرییەکی قووڵی لەسەر دانا و بیرۆکەی یەکەمین ڕۆمانی لە مێشکی ئەودا دروست کرد. تێڕوانینی [[چارڵز داروین|داروینگەریی]] ئەو بۆ ژیان، بەرھەمی ئەزموونی ئەو دوو ساڵە بوو. ڤارگاس یۆسا لە بەشی ھونەرە ئازادەکانی زانکۆی [[لیما]] خوێندنی تەواو کرد و دواتر لە زانکۆی [[مادرید]] بڕوانامەی [[دکتۆرا]]ی لە بواری وێژە بەدەست ھێنا. یۆسا لە ساڵی ١٩٥٩ کۆچی کرد بۆ [[پاریس]] و لەوێ وەک مامۆستا و ڕۆژنامەنووس لە [[ئاژانسی فرانس پرێس]] و ھەروەھا لە تەلەڤیزیۆنی نیشتمانیی فەڕەنسا کاری کرد. ئەو ساڵانێکی زۆر لە ئەورووپا، بە تایبەت لە پاریس، [[لەندەن]] و [[مادرید]] ژیا و لە بواری جۆراوجۆردا، لەوانە وەرگێڕان، ڕۆژنامەوانی و وانەوتنەوە، کاری کرد. == ھاوسەرگیری == ماریۆ ڤارگاس یۆسا لە تەمەنی نۆزدە ساڵیدا لەگەڵ خولیا ئۆرکیدی، کە یەکێک لە ئاشناکانی خێزانەکەی و ھەژدە ساڵ لەو گەورەتر بوو، ھاوسەرگیری کرد. ڕۆمانی بەناوبانگی [[پوورە خولیا و نووسەر]] (١٩٧٧) لە کەسایەتیی ئەم ژنە وەرگیراوە؛ بەڵام ئەم ھاوسەرگیرییە ماوەیەکی زۆری نەخایاند و لە ساڵی ١٩٦٤ لە یەکتر جیا بوونەوە. ڤارگاس یۆسا ساڵێک دواتر لەگەڵ پاتریسیا ھاوسەرگیری کرد و سێ مناڵیان بوو. == نووسەرایەتی == ماریۆ ڤارگاس یۆسا یەکەمین کورتەچیرۆکی خۆی بە ناوی ''سەرکردەکان'' لە تەمەنی بیست ساڵیدا بڵاو کردەوە. ئەم چیرۆکە لە یەکێک لە گۆڤارەکانی پایتەختدا چاپ کرا.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= «یوسا» 77 سالە شد|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/92010801204/یوسا-77-سالھ-شد|وێبگە=ایسنا|ڕێکەوت=۸ فروردین ۱۳۹۲|سەردان=۲۵ فروردین ۱۴۰۴|زمان=fa}}</ref> یۆسا لە تەمەنی ھەرزەکاریدا لەگەڵ بڵاوکەرەوەی لا کرۆنیکا ھاوکاریی دەکرد. لە [[زانکۆی نیشتیمانیی سان مارکۆس]]، بەھۆی خواستی خێزانەکەی لە بواری یاسا خوێندی و بەھۆی حەز و ئارەزووی کەسیی خۆی، وێژەشی خوێند. دواتر لە ساڵی ١٩٥٨، بە بەدەستھێنانی بڕوانامەی وێژە و بێ ئەوەی [[تێز]]ی خوێندنی یاسا پێشکەش بکات، توانی بورسی خوێندنی دکتۆرا لە [[زانکۆی کۆمپلوتێنسەی مادرید]] بەدەست بھێنێت.<ref name=":1"/> ساڵێک دواتر، کۆمەڵەی کورتەچیرۆکەکانی لە [[بارسێلۆنا]] چاپ کران. ئەو لە کۆتاییدا چووە پاریس و لەوێ لەگەڵ [[خورخە لوییس بۆرخێس]]، [[کارلۆس فوئێنتێس]] و ژمارەیەکی دیکە لە نووسەرانی [[ئیسپانی]] ئاشنا بوو. لە ساڵی ١٩٦٣، یەکەم ڕۆمانی یۆسا بە ناوی [[سەردەمی پاڵەوان]] بڵاو کرایەوە. ڕۆمانەکە باس لە دەستێوەردانی سەربازی لە بواری سیاسەت و ئەنجامە کۆمەڵایەتی، ئابووری و کەلتوورییە زیانبارەکانی ئەو دەستێوەردانە دەکات. ڕۆمانەکە لەلایەن ڕەخنەگران و خوێنەرانەوە پێشوازییەکی باشی لێ کرا و ناوی نووسەرەکە وەک ڕەخنەگرێکی [[ڕادیکاڵ]] ناسێنرا. ھاوکات، ژمارەیەک لە نموونەکانی ئەم کتێبە وەک کتێبێکی «گومڕاکەر» لە بۆنەیەکی فەرمییەوە سووتێنران؛ بەڵام ئەمە نەیتوانی ڕێگری لە بردنەوەی خەڵاتی ڕەخنەگرانەی یۆسا بکات. یۆسا لە ساڵی ١٩٦٦، دوای بڵاوکردنەوەی دووەمین ڕۆمانی بە ناوی [[ماڵی سەوز]]، لە پاریسەوە چوو بۆ لەندەن و وانەوتنەوەی وێژەی ئیسپانی-ئەمرێکی دەست پێ کرد. ساڵێک دواتر، دووەمین کۆمەڵە چیرۆکی ئەو بڵاو کرایەوە و ئەو کۆمەڵە چیرۆکە بوونە ھۆی ئەوەی یۆسا دوو [[خەڵاتی ئەدەبی]] بەدەست بھێنێت. سێیەم ڕۆمانی یۆسا، [[وتووێژ لە کاتێدرال]]، لە ساڵی ١٩٦٩ بڵاو کرایەوە. ساڵێک دواتر، چوو بۆ بارسێلۆنا تا نووسینی یەکێک لە بەناوبانگترین ڕەخنەکانی لەسەر بەرھەمەکانی [[گابریێل گارسیا مارکێز]] دەست پێ بکات. ئەم کتێبە لە ساڵی ١٩٧١ بڵاو کرایەوە. یۆسا چەند جارێک سەردانی [[کووبا]]ی کرد و پەیوەندییەکی باشی لەگەڵ حکومەتی کوبا ھەبوو. زیندانیکردنی نووسەری کوبایی [[ئوبێرتۆ پادیلا]] بووە ھۆی دەستپێکی ناڕەزایییەکی بەرفراوان لەلایەن نووسەرانی ئەمریکای لاتین. یۆسا لەگەڵ ژمارەیەکی تر لە نووسەران، سەرکوتکردنی ئازادییەکانی کۆمەڵگەی کووبا و سیستەمی حوکمڕانی [[فیدێل کاسترۆ]]یان مەحکوم کرد. ئەو بە یارمەتی ژمارەیەک لە نووسەران کە لەگەڵی ھاوفکر بوون، گۆڤاری ئازادی لە پاریس و کتێبی '''چیرۆکی نھێنیی ڕۆمانێکی''' لە بارسێلۆنا بڵاو کردەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وێژە|ڕۆمانەکان|ئیسپانیا|سیاسەت|فیلم|فەلسەفە|شانۆ}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە]] 7cpw4gfr6r9sref4hu3fvsx2g4a9tyc 1669568 1669524 2026-09-17T20:34:22Z گرووپی قوتابخانە 23641 1669568 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = ماریۆ ڤارگاس یۆسا | honorific_suffix = {{post-nominals|size=100%|list=[[Order of the Sun of Peru|OSP]] [[Order of Christopher Columbus|OCC]]}} | image = Mario Vargas Llosa LCCN2020733847 (cropped).png | caption = ڤارگاس یۆسا لە ١٩٨٦ | birth_name = | birth_date = {{birth date|df=yes|1936|3|28}} | birth_place = [[ئەرێکیپا]]، [[پێروو]] | death_date = {{death date and age|2025|4|13|1936|3|28|df=yes}} | death_place = [[لیما]]، [[پێروو]] | citizenship = {{plainlist| * پێروو * ئیسپانی (لە{{nbsp}}1993) * Dominican Republic (لە{{nbsp}}2023) }} | education = {{plainlist| * [[زانکۆی نیشتیمانیی سان مارکۆس]] * [[زانکۆی کۆمپلوتێنسەی مادرید]] }} | occupation = | title = [[ماریۆ ڤارگاس یۆسا]] (from{{nbsp}}2011) | political_party = [[People's Liberty]] (2023–2025) | other_party = {{plainlist| * [[Liberty Movement]] (1987–1993) * [[Democratic Front (Peru)|Democratic Front]] (1988–1990) }} | spouse = {{plainlist| * {{marriage|[[خولیا ئۆرکیدی]]|١٩٥٥|١٩٦٤|end=div}} * {{marriage|پاتریسیا یۆسا|١٩٦٥|٢٠١٥|end=separated}} }} | partner = [[ئیزابێل پرێسلەر]] (٢٠١٥–٢٠٢٢) | children = [[ئالڤارۆ ڤارگاس یۆسا]] | website = {{Official website|catedravargasllosa.org|name={{lang|es|کاتێدرا ڤارگاس یۆسا}}}} | module = {{Infobox writer | embed = yes | period = | genre = <!-- or: | genres = --> | subject = <!-- or: | subjects = --> | movement = [[ئەمریکای لاتین]] | notable_works = | awards = [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە]] }} | signature = Mario Vargas Llosa Signature.svg }} '''خورخە ماریۆ پێدرو ڤارگاس یۆسا''' (٢٨ی ئازاری ١٩٣٦ – ١٣ی نیسانی ٢٠٢٥)، [[نووسەر]]، [[ڕۆژنامەنووس]]، وتارنووس و سیاسەتمەداری [[پێروو]]یی بوو. ڤارگاس یۆسا یەکێک بوو لە گرنگترین ڕۆماننووس و وتارنووسەکانی [[ئەمریکای باشوور]] و لە ساڵی ٢٠١٠دا [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|خەڵاتی نۆبێلی وێژە]]ی پێ بەخشرا. == سەرەتای ژیان و پەروەردە == ماریۆ ڤارگاس یۆسا لە ٢٨ی ئازاری ١٩٣٦ لە شاری [[ئەرێکیپا]]ی [[پێروو]] لەدایک بوو. ئەو تەنھا منداڵی خێزانەکە بوو. باوکی، ئێرنێستۆ ڤارگاس مالدۆنادۆ، پێش لەدایکبوونی ئەو خێزانەکەی بەجێ ھێشتبوو و دایکی، دۆرا یۆسا ئۆرتا، بۆ شاردنەوەی ئەو ڕووسوایییە، لەگەڵ منداڵەکەی چووە [[بۆلیڤیا]] لای باپیرەی کە وەک دیپلۆمات لە کۆنسوڵخانەی پێروو لە شاری [[کوچابامبا]] کاری دەکرد. ماریۆ دە ساڵی سەرەتای ژیانی لە بۆلیڤیا و لەگەڵ دایکی بەسەر برد. دوای ئەوەی باپیرەی پۆستێکی حکومیی گرنگی لە پێروو بەدەست ھێنا، ئەو لەگەڵ دایکی لە ساڵی ١٩٤٦ گەڕایەوە بۆ پێروو. ڤارگاس یۆسا لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا نووسەرایەتی و ڕۆژنامەوانیی دەست پێکرد و وەک ڕۆژنامەنووسێک لە بەشی ڕووداوەکان لە ڕۆژنامەی لا کرۆنیکا کاری دەکرد.<ref>{{cite web|url=http://seattletimes.com/html/entertainment/2013098593_apusnobelliterature.html|title=Mario Vargas Llosa wins Nobel literature prize|publisher=The Seattle Times|quote=In 1990, he ran for the presidency in Peru but lost to Alberto Fujimori. Disheartened by the broad public approval for Fujimori's harsh rule in Peru, Vargas Llosa took the Spanish citizenship, living in Madrid and London.|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140302034800/http://seattletimes.com/html/entertainment/2013098593_apusnobelliterature.html|archivedate=2014-03-02|df=}}</ref> لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا، باوکی ناردییە قوتابخانەیەکی سەربازی؛ ئەزموونی ئەو دوو ساڵە لەو قوتابخانەیە کاریگەرییەکی قووڵی لەسەر دانا و بیرۆکەی یەکەمین ڕۆمانی لە مێشکی ئەودا دروست کرد. تێڕوانینی [[چارڵز داروین|داروینگەریی]] ئەو بۆ ژیان، بەرھەمی ئەزموونی ئەو دوو ساڵە بوو. ڤارگاس یۆسا لە بەشی ھونەرە ئازادەکانی زانکۆی [[لیما]] خوێندنی تەواو کرد و دواتر لە زانکۆی [[مادرید]] بڕوانامەی [[دکتۆرا]]ی لە بواری وێژە بەدەست ھێنا. یۆسا لە ساڵی ١٩٥٩ کۆچی کرد بۆ [[پاریس]] و لەوێ وەک مامۆستا و ڕۆژنامەنووس لە [[ئاژانسی فرانس پرێس]] و ھەروەھا لە تەلەڤیزیۆنی نیشتمانیی فەڕەنسا کاری کرد. ئەو ساڵانێکی زۆر لە ئەورووپا، بە تایبەت لە پاریس، [[لەندەن]] و [[مادرید]] ژیا و لە بواری جۆراوجۆردا، لەوانە وەرگێڕان، ڕۆژنامەوانی و وانەوتنەوە، کاری کرد. == ھاوسەرگیری == ماریۆ ڤارگاس یۆسا لە تەمەنی نۆزدە ساڵیدا لەگەڵ خولیا ئۆرکیدی، کە یەکێک لە ئاشناکانی خێزانەکەی و ھەژدە ساڵ لەو گەورەتر بوو، ھاوسەرگیری کرد. ڕۆمانی بەناوبانگی [[پوورە خولیا و نووسەر]] (١٩٧٧) لە کەسایەتیی ئەم ژنە وەرگیراوە؛ بەڵام ئەم ھاوسەرگیرییە ماوەیەکی زۆری نەخایاند و لە ساڵی ١٩٦٤ لە یەکتر جیا بوونەوە. ڤارگاس یۆسا ساڵێک دواتر لەگەڵ پاتریسیا ھاوسەرگیری کرد و سێ مناڵیان بوو. == نووسەرایەتی == ماریۆ ڤارگاس یۆسا یەکەمین کورتەچیرۆکی خۆی بە ناوی ''سەرکردەکان'' لە تەمەنی بیست ساڵیدا بڵاو کردەوە. ئەم چیرۆکە لە یەکێک لە گۆڤارەکانی پایتەختدا چاپ کرا.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= «یوسا» 77 سالە شد|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/92010801204/یوسا-77-سالھ-شد|وێبگە=ایسنا|ڕێکەوت=۸ فروردین ۱۳۹۲|سەردان=۲۵ فروردین ۱۴۰۴|زمان=fa}}</ref> یۆسا لە تەمەنی ھەرزەکاریدا لەگەڵ بڵاوکەرەوەی لا کرۆنیکا ھاوکاریی دەکرد. لە [[زانکۆی نیشتیمانیی سان مارکۆس]]، بەھۆی خواستی خێزانەکەی لە بواری یاسا خوێندی و بەھۆی حەز و ئارەزووی کەسیی خۆی، وێژەشی خوێند. دواتر لە ساڵی ١٩٥٨، بە بەدەستھێنانی بڕوانامەی وێژە و بێ ئەوەی [[تێز]]ی خوێندنی یاسا پێشکەش بکات، توانی بورسی خوێندنی دکتۆرا لە [[زانکۆی کۆمپلوتێنسەی مادرید]] بەدەست بھێنێت.<ref name=":1"/> ساڵێک دواتر، کۆمەڵەی کورتەچیرۆکەکانی لە [[بارسێلۆنا]] چاپ کران. ئەو لە کۆتاییدا چووە پاریس و لەوێ لەگەڵ [[خورخە لوییس بۆرخێس]]، [[کارلۆس فوئێنتێس]] و ژمارەیەکی دیکە لە نووسەرانی [[ئیسپانی]] ئاشنا بوو. لە ساڵی ١٩٦٣، یەکەم ڕۆمانی یۆسا بە ناوی [[سەردەمی پاڵەوان]] بڵاو کرایەوە. ڕۆمانەکە باس لە دەستێوەردانی سەربازی لە بواری سیاسەت و ئەنجامە کۆمەڵایەتی، ئابووری و کەلتوورییە زیانبارەکانی ئەو دەستێوەردانە دەکات. ڕۆمانەکە لەلایەن ڕەخنەگران و خوێنەرانەوە پێشوازییەکی باشی لێ کرا و ناوی نووسەرەکە وەک ڕەخنەگرێکی [[ڕادیکاڵ]] ناسێنرا. ھاوکات، ژمارەیەک لە نموونەکانی ئەم کتێبە وەک کتێبێکی «گومڕاکەر» لە بۆنەیەکی فەرمییەوە سووتێنران؛ بەڵام ئەمە نەیتوانی ڕێگری لە بردنەوەی خەڵاتی ڕەخنەگرانەی یۆسا بکات. یۆسا لە ساڵی ١٩٦٦، دوای بڵاوکردنەوەی دووەمین ڕۆمانی بە ناوی [[ماڵی سەوز]]، لە پاریسەوە چوو بۆ لەندەن و وانەوتنەوەی وێژەی ئیسپانی-ئەمرێکی دەست پێ کرد. ساڵێک دواتر، دووەمین کۆمەڵە چیرۆکی ئەو بڵاو کرایەوە و ئەو کۆمەڵە چیرۆکە بوونە ھۆی ئەوەی یۆسا دوو [[خەڵاتی ئەدەبی]] بەدەست بھێنێت. سێیەم ڕۆمانی یۆسا، [[وتووێژ لە کاتێدرال]]، لە ساڵی ١٩٦٩ بڵاو کرایەوە. ساڵێک دواتر، چوو بۆ بارسێلۆنا تا نووسینی یەکێک لە بەناوبانگترین ڕەخنەکانی لەسەر بەرھەمەکانی [[گابریێل گارسیا مارکێز]] دەست پێ بکات. ئەم کتێبە لە ساڵی ١٩٧١ بڵاو کرایەوە. یۆسا چەند جارێک سەردانی [[کووبا]]ی کرد و پەیوەندییەکی باشی لەگەڵ حکومەتی کوبا ھەبوو. زیندانیکردنی نووسەری کوبایی [[ئوبێرتۆ پادیلا]] بووە ھۆی دەستپێکی ناڕەزایییەکی بەرفراوان لەلایەن نووسەرانی ئەمریکای لاتین. یۆسا لەگەڵ ژمارەیەکی تر لە نووسەران، سەرکوتکردنی ئازادییەکانی کۆمەڵگەی کووبا و سیستەمی حوکمڕانی [[فیدێل کاسترۆ]]یان مەحکوم کرد. ئەو بە یارمەتی ژمارەیەک لە نووسەران کە لەگەڵی ھاوفکر بوون، گۆڤاری ئازادی لە پاریس و کتێبی '''چیرۆکی نھێنیی ڕۆمانێکی''' لە بارسێلۆنا بڵاو کردەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وێژە|ڕۆمانەکان|ئیسپانیا|سیاسەت|فیلم|فەلسەفە|شانۆ}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی سەدەی ٢٠ەم]] 0rgrf7gdvd9a4jejdq68kbi7ebuo8e5 1669598 1669568 2026-09-17T21:03:08Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1669598 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = ماریۆ ڤارگاس یۆسا | honorific_suffix = {{post-nominals|size=100%|list=[[Order of the Sun of Peru|OSP]] [[Order of Christopher Columbus|OCC]]}} | image = Mario Vargas Llosa LCCN2020733847 (cropped).png | caption = ڤارگاس یۆسا لە ١٩٨٦ | birth_name = | birth_date = {{birth date|df=yes|1936|3|28}} | birth_place = [[ئەرێکیپا]]، [[پێروو]] | death_date = {{death date and age|2025|4|13|1936|3|28|df=yes}} | death_place = [[لیما]]، [[پێروو]] | citizenship = {{plainlist| * پێروو * ئیسپانی (لە{{nbsp}}1993) * Dominican Republic (لە{{nbsp}}2023) }} | education = {{plainlist| * [[زانکۆی نیشتیمانیی سان مارکۆس]] * [[زانکۆی کۆمپلوتێنسەی مادرید]] }} | occupation = | title = [[ماریۆ ڤارگاس یۆسا]] (from{{nbsp}}2011) | political_party = [[People's Liberty]] (2023–2025) | other_party = {{plainlist| * [[Liberty Movement]] (1987–1993) * [[Democratic Front (Peru)|Democratic Front]] (1988–1990) }} | spouse = {{plainlist| * {{marriage|[[خولیا ئۆرکیدی]]|١٩٥٥|١٩٦٤|end=div}} * {{marriage|پاتریسیا یۆسا|١٩٦٥|٢٠١٥|end=separated}} }} | partner = [[ئیزابێل پرێسلەر]] (٢٠١٥–٢٠٢٢) | children = [[ئالڤارۆ ڤارگاس یۆسا]] | website = {{Official website|catedravargasllosa.org|name={{lang|es|کاتێدرا ڤارگاس یۆسا}}}} | module = {{Infobox writer | embed = yes | period = | genre = <!-- or: | genres = --> | subject = <!-- or: | subjects = --> | movement = [[ئەمریکای لاتین]] | notable_works = | awards = [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە]] }} | signature = Mario Vargas Llosa Signature.svg }} '''خورخە ماریۆ پێدرو ڤارگاس یۆسا''' (٢٨ی ئازاری ١٩٣٦ – ١٣ی نیسانی ٢٠٢٥)، [[نووسەر]]، [[ڕۆژنامەنووس]]، وتارنووس و سیاسەتمەداری [[پێروو]]یی بوو. ڤارگاس یۆسا یەکێک بوو لە گرنگترین ڕۆماننووس و وتارنووسەکانی [[ئەمریکای باشوور]] و لە ساڵی ٢٠١٠دا [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|خەڵاتی نۆبێلی وێژە]]ی پێ بەخشرا. == سەرەتای ژیان و پەروەردە == ماریۆ ڤارگاس یۆسا لە ٢٨ی ئازاری ١٩٣٦ لە شاری [[ئەرێکیپا]]ی [[پێروو]] لەدایک بوو. ئەو تەنھا منداڵی خێزانەکە بوو. باوکی، ئێرنێستۆ ڤارگاس مالدۆنادۆ، پێش لەدایکبوونی ئەو خێزانەکەی بەجێ ھێشتبوو و دایکی، دۆرا یۆسا ئۆرتا، بۆ شاردنەوەی ئەو ڕووسوایییە، لەگەڵ منداڵەکەی چووە [[بۆلیڤیا]] لای باپیرەی کە وەک دیپلۆمات لە کۆنسوڵخانەی پێروو لە شاری [[کوچابامبا]] کاری دەکرد. ماریۆ دە ساڵی سەرەتای ژیانی لە بۆلیڤیا و لەگەڵ دایکی بەسەر برد. دوای ئەوەی باپیرەی پۆستێکی حکومیی گرنگی لە پێروو بەدەست ھێنا، ئەو لەگەڵ دایکی لە ساڵی ١٩٤٦ گەڕایەوە بۆ پێروو. ڤارگاس یۆسا لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا نووسەرایەتی و ڕۆژنامەوانیی دەست پێکرد و وەک ڕۆژنامەنووسێک لە بەشی ڕووداوەکان لە ڕۆژنامەی لا کرۆنیکا کاری دەکرد.<ref>{{cite web|url=http://seattletimes.com/html/entertainment/2013098593_apusnobelliterature.html|title=Mario Vargas Llosa wins Nobel literature prize|publisher=The Seattle Times|quote=In 1990, he ran for the presidency in Peru but lost to Alberto Fujimori. Disheartened by the broad public approval for Fujimori's harsh rule in Peru, Vargas Llosa took the Spanish citizenship, living in Madrid and London.|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140302034800/http://seattletimes.com/html/entertainment/2013098593_apusnobelliterature.html|archivedate=2014-03-02|df=}}</ref> لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا، باوکی ناردییە قوتابخانەیەکی سەربازی؛ ئەزموونی ئەو دوو ساڵە لەو قوتابخانەیە کاریگەرییەکی قووڵی لەسەر دانا و بیرۆکەی یەکەمین ڕۆمانی لە مێشکی ئەودا دروست کرد. تێڕوانینی [[چارڵز داروین|داروینگەریی]] ئەو بۆ ژیان، بەرھەمی ئەزموونی ئەو دوو ساڵە بوو. ڤارگاس یۆسا لە بەشی ھونەرە ئازادەکانی زانکۆی [[لیما]] خوێندنی تەواو کرد و دواتر لە زانکۆی [[مادرید]] بڕوانامەی [[دکتۆرا]]ی لە بواری وێژە بەدەست ھێنا. یۆسا لە ساڵی ١٩٥٩ کۆچی کرد بۆ [[پاریس]] و لەوێ وەک مامۆستا و ڕۆژنامەنووس لە [[ئاژانسی فرانس پرێس]] و ھەروەھا لە تەلەڤیزیۆنی نیشتمانیی فەڕەنسا کاری کرد. ئەو ساڵانێکی زۆر لە ئەورووپا، بە تایبەت لە پاریس، [[لەندەن]] و [[مادرید]] ژیا و لە بواری جۆراوجۆردا، لەوانە وەرگێڕان، ڕۆژنامەوانی و وانەوتنەوە، کاری کرد. == ھاوسەرگیری == ماریۆ ڤارگاس یۆسا لە تەمەنی نۆزدە ساڵیدا لەگەڵ خولیا ئۆرکیدی، کە یەکێک لە ئاشناکانی خێزانەکەی و ھەژدە ساڵ لەو گەورەتر بوو، ھاوسەرگیری کرد. ڕۆمانی بەناوبانگی [[پوورە خولیا و نووسەر]] (١٩٧٧) لە کەسایەتیی ئەم ژنە وەرگیراوە؛ بەڵام ئەم ھاوسەرگیرییە ماوەیەکی زۆری نەخایاند و لە ساڵی ١٩٦٤ لە یەکتر جیا بوونەوە. ڤارگاس یۆسا ساڵێک دواتر لەگەڵ پاتریسیا ھاوسەرگیری کرد و سێ مناڵیان بوو. == نووسەرایەتی == ماریۆ ڤارگاس یۆسا یەکەمین کورتەچیرۆکی خۆی بە ناوی ''سەرکردەکان'' لە تەمەنی بیست ساڵیدا بڵاو کردەوە. ئەم چیرۆکە لە یەکێک لە گۆڤارەکانی پایتەختدا چاپ کرا.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= «یوسا» 77 سالە شد|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/92010801204/یوسا-77-سالھ-شد|وێبگە=ایسنا|ڕێکەوت=۸ فروردین ۱۳۹۲|سەردان=۲۵ فروردین ۱۴۰۴|زمان=fa}}</ref> یۆسا لە تەمەنی ھەرزەکاریدا لەگەڵ بڵاوکەرەوەی لا کرۆنیکا ھاوکاریی دەکرد. لە [[زانکۆی نیشتیمانیی سان مارکۆس]]، بەھۆی خواستی خێزانەکەی لە بواری یاسا خوێندی و بەھۆی حەز و ئارەزووی کەسیی خۆی، وێژەشی خوێند. دواتر لە ساڵی ١٩٥٨، بە بەدەستھێنانی بڕوانامەی وێژە و بێ ئەوەی [[تێز]]ی خوێندنی یاسا پێشکەش بکات، توانی بورسی خوێندنی دکتۆرا لە [[زانکۆی کۆمپلوتێنسەی مادرید]] بەدەست بھێنێت.<ref name=":1"/> ساڵێک دواتر، کۆمەڵەی کورتەچیرۆکەکانی لە [[بارسێلۆنا]] چاپ کران. ئەو لە کۆتاییدا چووە پاریس و لەوێ لەگەڵ [[خورخە لوییس بۆرخێس]]، [[کارلۆس فوئێنتێس]] و ژمارەیەکی دیکە لە نووسەرانی [[ئیسپانی]] ئاشنا بوو. لە ساڵی ١٩٦٣، یەکەم ڕۆمانی یۆسا بە ناوی [[سەردەمی پاڵەوان]] بڵاو کرایەوە. ڕۆمانەکە باس لە دەستێوەردانی سەربازی لە بواری سیاسەت و ئەنجامە کۆمەڵایەتی، ئابووری و کەلتوورییە زیانبارەکانی ئەو دەستێوەردانە دەکات. ڕۆمانەکە لەلایەن ڕەخنەگران و خوێنەرانەوە پێشوازییەکی باشی لێ کرا و ناوی نووسەرەکە وەک ڕەخنەگرێکی [[ڕادیکاڵ]] ناسێنرا. ھاوکات، ژمارەیەک لە نموونەکانی ئەم کتێبە وەک کتێبێکی «گومڕاکەر» لە بۆنەیەکی فەرمییەوە سووتێنران؛ بەڵام ئەمە نەیتوانی ڕێگری لە بردنەوەی خەڵاتی ڕەخنەگرانەی یۆسا بکات. یۆسا لە ساڵی ١٩٦٦، دوای بڵاوکردنەوەی دووەمین ڕۆمانی بە ناوی [[ماڵی سەوز]]، لە پاریسەوە چوو بۆ لەندەن و وانەوتنەوەی وێژەی ئیسپانی-ئەمرێکی دەست پێ کرد. ساڵێک دواتر، دووەمین کۆمەڵە چیرۆکی ئەو بڵاو کرایەوە و ئەو کۆمەڵە چیرۆکە بوونە ھۆی ئەوەی یۆسا دوو [[خەڵاتی ئەدەبی]] بەدەست بھێنێت. سێیەم ڕۆمانی یۆسا، [[وتووێژ لە کاتێدرال]]، لە ساڵی ١٩٦٩ بڵاو کرایەوە. ساڵێک دواتر، چوو بۆ بارسێلۆنا تا نووسینی یەکێک لە بەناوبانگترین ڕەخنەکانی لەسەر بەرھەمەکانی [[گابریێل گارسیا مارکێز]] دەست پێ بکات. ئەم کتێبە لە ساڵی ١٩٧١ بڵاو کرایەوە. یۆسا چەند جارێک سەردانی [[کووبا]]ی کرد و پەیوەندییەکی باشی لەگەڵ حکومەتی کوبا ھەبوو. زیندانیکردنی نووسەری کوبایی [[ئوبێرتۆ پادیلا]] بووە ھۆی دەستپێکی ناڕەزایییەکی بەرفراوان لەلایەن نووسەرانی ئەمریکای لاتین. یۆسا لەگەڵ ژمارەیەکی تر لە نووسەران، سەرکوتکردنی ئازادییەکانی کۆمەڵگەی کووبا و سیستەمی حوکمڕانی [[فیدێل کاسترۆ]]یان مەحکوم کرد. ئەو بە یارمەتی ژمارەیەک لە نووسەران کە لەگەڵی ھاوفکر بوون، گۆڤاری ئازادی لە پاریس و کتێبی '''چیرۆکی نھێنیی ڕۆمانێکی''' لە بارسێلۆنا بڵاو کردەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وێژە|ڕۆمانەکان|ئیسپانیا|سیاسەت|فیلم|فەلسەفە|شانۆ}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٦]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی مارکسیزم]] [[پۆل:ئەو کەسانەی ناویان لە کاغەزەکانی پەنەمادا ھاتووە]] [[پۆل:سیاسەتمەدارە پیرۆیییەکان]] 9egddqfzngshfxpnjpwpdg5f4bzwyen 3 304080 1669384 2026-09-17T15:33:08Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1669384 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٥:٣٣، ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) sqkhgjtxr3cw2ffnsbtqda83v7xq6r8 0 304081 1669477 2026-09-17T19:53:31Z Bilalinfo 57400 زیادکردنی وتاری نوێ 1669477 wikitext text/x-wiki '''چیای قوڵنگ''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]؛ Pickaxe Mountain) کێوێکە لە [[زنجیرەچیاکانی زاگرۆس]] لە [[پارێزگای ئەسفەهان]] لە [[ئێران]]، کە نزیکەی {{convert|1.5|km|mi|0}} لە باشووری [[دامەزراوەی ئەتۆمیی نەتەنز|دامەزراوەی ئەتۆمیی نەتەنزەوە]] دوورە. ئێران خەریکی ھەڵکۆڵینی دامەزراوەیەکی قووڵی ژێرزەوییە لەناو کێوەکەدا کە بە شێوەیەکی بەربڵاو پێشبینی دەکرێت پەیوەندی بە [[بەرنامەی ئەتۆمیی ئێران|بەرنامەی ئەتۆمیی وڵاتەکەوە]] ھەبێت.<ref name="national">{{cite news|title=What is Pickaxe Mountain? The suspected Iranian nuclear site Trump says is in US crosshairs|url=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/|work=The National|date=15 July 2026|access-date=22 July 2026|archive-date=18 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260718022339/https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/|url-status=live}}</ref> ئەم شوێنە لە ساڵی ٢٠٢٦دا سەرنجی نێودەوڵەتیی ڕاکێشا کاتێک سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکان [[دۆناڵد ترەمپ]] لە سەردەمی [[جەنگی ٢٠٢٦ی ئێران|جەنگی ٢٠٢٦ی ئێراندا]] بەردەوام ھەڕەشەی ھێرشکردنە سەر ئەم شوێنەی دەکرد.<ref name="rferl">{{cite news|title=What Is Iran's Secretive Pickaxe Mountain?|url=https://www.rferl.org/a/trump-iran-nuclear-site-uranium/33805041.html|work=[[ڕادیۆی ئەورووپای ئازاد/ڕادیۆی ئازادی]]|date=2026|access-date=22 July 2026|archive-date=22 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722123545/https://www.rferl.org/a/trump-iran-nuclear-site-uranium/33805041.html|url-status=live}}</ref> == ناو == ناوی فارسیی کوه کلنگ‌، ''<nowiki>''</nowiki>Kūh-e Kolang<nowiki>''</nowiki>''، وشەبەوشە بە مانای کێوی قوڵنگ دێت، کە بنچینەی ئەو ناوە کوردیەیە لە میدیا و ڕاپۆرتە شیکارییەکان بەکاردێت. ناونیشانە تەواوەکەی ''کوه کلنگ‌گزلا''یە. ئەم ناوە لای ئێرانییەکان ناوێکی فەرمیە و زۆر بەربڵاو نییە بۆ ئەم شوێنە.<ref name="national2" /><ref name="rferl2" /> == شوێن و جیۆلۆجی == چیای قوڵنگ لە زنجیرەچیای زاگرۆسدا ھەڵکەوتووە، نزیکەی {{cvt|1.5|km|mi|0}} لە باشووری کۆمەڵەی پیتاندنی نەتانز لە پارێزگای ئەسفەهان. ڕووبەری سەر زەوییەکەی نزیکەی یەک کیلۆمەتری چوارگۆشەیە لە داێنی کێوەکە. بەپێچەوانەی زۆربەی زنجیرەچیاکانی دەوروبەری، کە نیشتوون، کێوەکە لە بەردی سەختی گرانیت پێکھاتووە، کە پاراستنێکی سروشتیی بەرچاو بە ھەر کارێک دەبەخشێت کە لە ژێریدا کەندەڵان دەکرێت.<ref name="isis">{{cite web |date=2026 |url=https://isis-online.org/isis-reports/what-to-know-about-pickaxe-mountain |archive-url=https://web.archive.org/web/20260722140624/https://isis-online.org/isis-reports/what-to-know-about-pickaxe-mountain |archive-date=22 July 2026 |access-date=22 July 2026 |title=What to Know About Pickaxe Mountain |publisher=[[پەیمانگای زانست و ئاسایشی نێودەوڵەتی]] |url-status=live}}</ref><ref name="national3" /> == دامەزراوەی ژێرزەوی == لە دوای تەقینەوەکانی ساڵی ٢٠٢٠ی نێزیک نەتانز، عەلی ئەکبەر ساڵحی، سەرۆکی ئەوکاتی ڕێکخراوەی ئێنێڕژیی ئەتۆمیی ئێران ڕایگەیاند کە ئێران دامەزراوەیەکی «نۆژەنتر، بەرفراوانتر و گشتگیرتر» لەناو کێوێکی نزیک نەتانز دروست دەکات. بەپێی وێنە مانگە دەستکردەکان، ھەڵکۆڵین لە چیای قوڵنگ لە پایزی ٢٠٢٠ دەستی پێکردووە و لە ساڵی ٢٠٢١دا چڕتر بووەتەوە.<ref name="national4" /><ref name="wapo">{{cite news|title=After U.S. strikes, Iran increases work at mysterious underground site|url=https://www.washingtonpost.com/national-security/2025/09/26/iran-underground-nuclear-us/|newspaper=The Washington Post|date=26 September 2025|access-date=22 July 2026|archive-date=22 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722140621/https://www.washingtonpost.com/national-security/2025/09/26/iran-underground-nuclear-us/|url-status=live}}</ref> ئێران ڕایگەیاندووە کە مەبەست لەم شوێنە «بەرھەمھێنان و بەستنی [[سەنتەرفیۆگلی گاز|سانترفیوژە]] پێشکەوتووەکانە»، ھەرچەندە بە [[ئاژانسی نێونەتەوەییی وزەی ئەتۆمی|پشکنەران]] مۆڵەتی تەواو نەدراوە بۆ پشتڕاستکردنەوەی ئامانجەکەی. ھەندێک لە شیکەرەوان ئاماژەیان بەوە کردووە کە لەوانەیە لەبری ئەوە بۆ کۆگاکردنی پارێزراوی [[یۆرانیۆمی پیتێنراو]] یان بۆ پیتاندنی نھێنی بەکاربێت. بڕوا وایە ھۆڵە سەرەکییەکان زیاتر لە {{convert|100|m|ft}} لە ژێر بەردی گرانیتدا ھەڵکەندراون، و کۆمەڵەکە دوو جووت دەروازەی کەندەڵانی ھەیە، یەکێکیان لە ڕۆژھەڵات و ئەوی دیکەیان لە ڕۆژئاوا. تا ناوەڕاستی ساڵی ٢٠٢٦، شیکارییە مانگە دەستکردەکان ئاماژەیان بەوە دەکرد کە دامەزراوەکە ھێشتا نەکەوتووەتە گەڕ، بەڵام کارکردن تێیدا بەردەوام بووە.<ref name="isis2" /><ref name="national4" /><ref name="wapo" /> == ھەڕەشەکانی ساڵی ٢٠٢٦ == چیای قوڵنگ لە کاتی ھێرشەکانی پێشووتر بۆ سەر شوێنە ئەتۆمییەکانی ئێران لە حوزەیرانی ٢٠٢٥ و ساڵی ٢٠٢٦دا بێ دەستکاری مایەوە.<ref name="twz">{{cite news|title=Trump's Threat To Strike Iran's Pickaxe Mountain Bunker's "Front Door" Underscores Targeting Challenges|url=https://www.twz.com/news-features/trumps-threat-to-strike-irans-pickaxe-mountain-bunkers-front-door-underscores-targeting-challenges|work=The War Zone|date=2026|access-date=22 July 2026|archive-date=22 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722023149/https://www.twz.com/news-features/trumps-threat-to-strike-irans-pickaxe-mountain-bunkers-front-door-underscores-targeting-challenges|url-status=live}}</ref> لە تەممووزی ٢٠٢٦دا، لە سەردەمی [[جەنگی ٢٠٢٦ی ئێران|جەنگی ٢٠٢٦ی ئێراندا]]، ترەمپ بەردەوام دەیوت کە ویلایەتە یەکگرتووەکان ئەو شوێنە دەکاتە ئامانج، و ڕایگەیاند کە «بەم زووانە» و «زۆر بە توندی» ھێرشی دەکرێتە سەر.<ref name="national5" /><ref name="twz" /> شارەزایانی چەک پرسیاری ئەوەیان دەکرد کە ئایا تەنانەت چەکی {{convert|30000|lb|kg|adj=on}}ی [[بۆمبی دزەپێکەری گەورە|تێکشکێنەری بۆمبڕێژی جی‌بی‌یو-٥٧]]—گەورەترین بۆمب لە کەرەستەی سەربازیی ویلایەتە یەکگرتووەکاندا دەتوانێت دامەزراوەیەک کە لە تێكڕای ئەو قووڵییەدا و لە ژێر بەردی گرانیتدا دروست کراوە تێکبشکێنێت.<ref name="twz" /> لە ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٦دا، بەرپرسانی ھەواڵگریی ئیسرائیل پێشبینییان کرد کە ڕەنگە ئێران بەشێک لە یۆرانیۆمی پیتێنراوی خۆی بۆ ئەو شوێنە گواستبێتەوە.<ref name="israelhayom">{{cite news|title=Israeli intelligence assesses Iran moved enriched uranium to Pickaxe Mountain|url=https://www.israelhayom.com/2026/07/21/israeli-intelligence-assesses-iran-moved-enriched-uranium-to-pickaxe-mountain/|work=Israel Hayom|date=21 July 2026|access-date=22 July 2026}}</ref> بەرپرسانی ئێرانی هۆشیارییان دا لە دژی ھەر ھێرشێک؛ مەھدی محەممەدی، ڕاوێژکاری سەرۆکی پەرلەمان، چیای قوڵنگی وەک «قایمترین دامەزراوەی ئەتۆمی لە جیھاندا» وەسف کرد و هۆشیاری دا کە ھێرشکردنە سەری «ناوچەکە دەکاتە دۆزەخ».<ref name="rferl3" /> == ئەمانەش ببێنە == * [[بەرنامەی ئەتۆمیی ئێران]] * [[دامەزراوەی ئەتۆمیی نەتەنز]] * [[شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران]] == بۆ زیاتر خوێندنەوە == * {{cite news|agency=ڕۆیتەرز|title=چیای قوڵنگ چییە کە پەیوەندی بە ئێرانەوە هەیە کە لەلایەن ترەمپەوە هەڕەشەی لێدەکرێت؟|date=15 July 2026|url=https://www.reuters.com/world/what-is-pickaxe-mountain-iranian-nuclear-linked-site-threatened-by-trump-2026-07-15/}} * {{cite news|newspaper=نیویۆرک تایمز|title=چی دەزانیت دەربارەی چیای قوڵنگی ئێران|author=ئەنوشکا پاتیل|date=21 July 2026|url=https://www.nytimes.com/2026/07/21/world/middleeast/pickaxe-mountain-iran-nuclear.html}} * {{cite news|title=شاخی قوڵنگ چییە؟|author=فینیا سوای|date=22 July 2026|newspaper=ده ھیڵ|url=https://thehill.com/homenews/administration/5983210-trump-threatens-pickaxe-mountain-strike/}} * {{cite news|work=ئەسۆشییەتد پرێس|title=چی دەزانیت دەربارەی چیای قوڵنگی ئێران کە شوێنی پێگەیەکی ئەتۆمی ژێرزەمینییە کە لەلایەن ترەمپەوە هەڕەشەی لێدەکرێت|author=جۆن گامبرێل|date=21 July 2026|url=https://apnews.com/article/iran-us-war-pickaxe-mountain-nuclear-underground-what-to-know-2df2cbdbab7e21ba26e41cacdfa84e7c}} == سەرچاوەکان == <references /> azy7vmr2o0ah5ttlrghnrtr5t4hyw2i 1669478 1669477 2026-09-17T20:00:36Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1669478 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} '''چیای قوڵنگ''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]؛ Pickaxe Mountain) کێوێکە لە [[زنجیرەچیاکانی زاگرۆس]] لە [[پارێزگای ئەسفەهان]] لە [[ئێران]]، کە نزیکەی {{convert|1.5|km|mi|0}} لە باشووری [[دامەزراوەی ئەتۆمیی نەتەنز|دامەزراوەی ئەتۆمیی نەتەنزەوە]] دوورە. ئێران خەریکی ھەڵکۆڵینی دامەزراوەیەکی قووڵی ژێرزەوییە لەناو کێوەکەدا کە بە شێوەیەکی بەربڵاو پێشبینی دەکرێت پەیوەندی بە [[بەرنامەی ئەتۆمیی ئێران|بەرنامەی ئەتۆمیی وڵاتەکەوە]] ھەبێت.<ref name="national">{{cite news|title=What is Pickaxe Mountain? The suspected Iranian nuclear site Trump says is in US crosshairs|url=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/|work=The National|date=15 July 2026|access-date=22 July 2026|archive-date=18 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260718022339/https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/|url-status=live}}</ref> ئەم شوێنە لە ساڵی ٢٠٢٦دا سەرنجی نێودەوڵەتیی ڕاکێشا کاتێک سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکان [[دۆناڵد ترەمپ]] لە سەردەمی [[جەنگی ٢٠٢٦ی ئێران|جەنگی ٢٠٢٦ی ئێراندا]] بەردەوام ھەڕەشەی ھێرشکردنە سەر ئەم شوێنەی دەکرد.<ref name="rferl">{{cite news|title=What Is Iran's Secretive Pickaxe Mountain?|url=https://www.rferl.org/a/trump-iran-nuclear-site-uranium/33805041.html|work=[[ڕادیۆی ئەورووپای ئازاد/ڕادیۆی ئازادی]]|date=2026|access-date=22 July 2026|archive-date=22 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722123545/https://www.rferl.org/a/trump-iran-nuclear-site-uranium/33805041.html|url-status=live}}</ref> == ناو == ناوی فارسیی کوه کلنگ‌، ''<nowiki>''</nowiki>Kūh-e Kolang<nowiki>''</nowiki>''، وشەبەوشە بە مانای کێوی قوڵنگ دێت، کە بنچینەی ئەو ناوە کوردیەیە لە میدیا و ڕاپۆرتە شیکارییەکان بەکاردێت. ناونیشانە تەواوەکەی ''کوه کلنگ‌گزلا''یە. ئەم ناوە لای ئێرانییەکان ناوێکی فەرمیە و زۆر بەربڵاو نییە بۆ ئەم شوێنە.<ref name="national2" /><ref name="rferl2" /> == شوێن و جیۆلۆجی == چیای قوڵنگ لە زنجیرەچیای زاگرۆسدا ھەڵکەوتووە، نزیکەی {{cvt|1.5|km|mi|0}} لە باشووری کۆمەڵەی پیتاندنی نەتانز لە پارێزگای ئەسفەهان. ڕووبەری سەر زەوییەکەی نزیکەی یەک کیلۆمەتری چوارگۆشەیە لە داێنی کێوەکە. بەپێچەوانەی زۆربەی زنجیرەچیاکانی دەوروبەری، کە نیشتوون، کێوەکە لە بەردی سەختی گرانیت پێکھاتووە، کە پاراستنێکی سروشتیی بەرچاو بە ھەر کارێک دەبەخشێت کە لە ژێریدا کەندەڵان دەکرێت.<ref name="isis">{{cite web |date=2026 |url=https://isis-online.org/isis-reports/what-to-know-about-pickaxe-mountain |archive-url=https://web.archive.org/web/20260722140624/https://isis-online.org/isis-reports/what-to-know-about-pickaxe-mountain |archive-date=22 July 2026 |access-date=22 July 2026 |title=What to Know About Pickaxe Mountain |publisher=[[پەیمانگای زانست و ئاسایشی نێودەوڵەتی]] |url-status=live}}</ref><ref name="national3" /> == دامەزراوەی ژێرزەوی == لە دوای تەقینەوەکانی ساڵی ٢٠٢٠ی نێزیک نەتانز، عەلی ئەکبەر ساڵحی، سەرۆکی ئەوکاتی ڕێکخراوەی ئێنێڕژیی ئەتۆمیی ئێران ڕایگەیاند کە ئێران دامەزراوەیەکی «نۆژەنتر، بەرفراوانتر و گشتگیرتر» لەناو کێوێکی نزیک نەتانز دروست دەکات. بەپێی وێنە مانگە دەستکردەکان، ھەڵکۆڵین لە چیای قوڵنگ لە پایزی ٢٠٢٠ دەستی پێکردووە و لە ساڵی ٢٠٢١دا چڕتر بووەتەوە.<ref name="national4" /><ref name="wapo">{{cite news|title=After U.S. strikes, Iran increases work at mysterious underground site|url=https://www.washingtonpost.com/national-security/2025/09/26/iran-underground-nuclear-us/|newspaper=The Washington Post|date=26 September 2025|access-date=22 July 2026|archive-date=22 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722140621/https://www.washingtonpost.com/national-security/2025/09/26/iran-underground-nuclear-us/|url-status=live}}</ref> ئێران ڕایگەیاندووە کە مەبەست لەم شوێنە «بەرھەمھێنان و بەستنی [[سەنتەرفیۆگلی گاز|سانترفیوژە]] پێشکەوتووەکانە»، ھەرچەندە بە [[ئاژانسی نێونەتەوەییی وزەی ئەتۆمی|پشکنەران]] مۆڵەتی تەواو نەدراوە بۆ پشتڕاستکردنەوەی ئامانجەکەی. ھەندێک لە شیکەرەوان ئاماژەیان بەوە کردووە کە لەوانەیە لەبری ئەوە بۆ کۆگاکردنی پارێزراوی [[یۆرانیۆمی پیتێنراو]] یان بۆ پیتاندنی نھێنی بەکاربێت. بڕوا وایە ھۆڵە سەرەکییەکان زیاتر لە {{convert|100|m|ft}} لە ژێر بەردی گرانیتدا ھەڵکەندراون، و کۆمەڵەکە دوو جووت دەروازەی کەندەڵانی ھەیە، یەکێکیان لە ڕۆژھەڵات و ئەوی دیکەیان لە ڕۆژئاوا. تا ناوەڕاستی ساڵی ٢٠٢٦، شیکارییە مانگە دەستکردەکان ئاماژەیان بەوە دەکرد کە دامەزراوەکە ھێشتا نەکەوتووەتە گەڕ، بەڵام کارکردن تێیدا بەردەوام بووە.<ref name="isis2" /><ref name="national4" /><ref name="wapo" /> == ھەڕەشەکانی ساڵی ٢٠٢٦ == چیای قوڵنگ لە کاتی ھێرشەکانی پێشووتر بۆ سەر شوێنە ئەتۆمییەکانی ئێران لە حوزەیرانی ٢٠٢٥ و ساڵی ٢٠٢٦دا بێ دەستکاری مایەوە.<ref name="twz">{{cite news|title=Trump's Threat To Strike Iran's Pickaxe Mountain Bunker's "Front Door" Underscores Targeting Challenges|url=https://www.twz.com/news-features/trumps-threat-to-strike-irans-pickaxe-mountain-bunkers-front-door-underscores-targeting-challenges|work=The War Zone|date=2026|access-date=22 July 2026|archive-date=22 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722023149/https://www.twz.com/news-features/trumps-threat-to-strike-irans-pickaxe-mountain-bunkers-front-door-underscores-targeting-challenges|url-status=live}}</ref> لە تەممووزی ٢٠٢٦دا، لە سەردەمی [[جەنگی ٢٠٢٦ی ئێران|جەنگی ٢٠٢٦ی ئێراندا]]، ترەمپ بەردەوام دەیوت کە ویلایەتە یەکگرتووەکان ئەو شوێنە دەکاتە ئامانج، و ڕایگەیاند کە «بەم زووانە» و «زۆر بە توندی» ھێرشی دەکرێتە سەر.<ref name="national5" /><ref name="twz" /> شارەزایانی چەک پرسیاری ئەوەیان دەکرد کە ئایا تەنانەت چەکی {{convert|30000|lb|kg|adj=on}}ی [[بۆمبی دزەپێکەری گەورە|تێکشکێنەری بۆمبڕێژی جی‌بی‌یو-٥٧]]—گەورەترین بۆمب لە کەرەستەی سەربازیی ویلایەتە یەکگرتووەکاندا دەتوانێت دامەزراوەیەک کە لە تێكڕای ئەو قووڵییەدا و لە ژێر بەردی گرانیتدا دروست کراوە تێکبشکێنێت.<ref name="twz" /> لە ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٦دا، بەرپرسانی ھەواڵگریی ئیسرائیل پێشبینییان کرد کە ڕەنگە ئێران بەشێک لە یۆرانیۆمی پیتێنراوی خۆی بۆ ئەو شوێنە گواستبێتەوە.<ref name="israelhayom">{{cite news|title=Israeli intelligence assesses Iran moved enriched uranium to Pickaxe Mountain|url=https://www.israelhayom.com/2026/07/21/israeli-intelligence-assesses-iran-moved-enriched-uranium-to-pickaxe-mountain/|work=Israel Hayom|date=21 July 2026|access-date=22 July 2026}}</ref> بەرپرسانی ئێرانی هۆشیارییان دا لە دژی ھەر ھێرشێک؛ مەھدی محەممەدی، ڕاوێژکاری سەرۆکی پەرلەمان، چیای قوڵنگی وەک «قایمترین دامەزراوەی ئەتۆمی لە جیھاندا» وەسف کرد و هۆشیاری دا کە ھێرشکردنە سەری «ناوچەکە دەکاتە دۆزەخ».<ref name="rferl3" /> == ئەمانەش ببێنە == * [[بەرنامەی ئەتۆمیی ئێران]] * [[دامەزراوەی ئەتۆمیی نەتەنز]] * [[شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران]] == بۆ زیاتر خوێندنەوە == * {{cite news|agency=ڕۆیتەرز|title=چیای قوڵنگ چییە کە پەیوەندی بە ئێرانەوە هەیە کە لەلایەن ترەمپەوە هەڕەشەی لێدەکرێت؟|date=15 July 2026|url=https://www.reuters.com/world/what-is-pickaxe-mountain-iranian-nuclear-linked-site-threatened-by-trump-2026-07-15/}} * {{cite news|newspaper=نیویۆرک تایمز|title=چی دەزانیت دەربارەی چیای قوڵنگی ئێران|author=ئەنوشکا پاتیل|date=21 July 2026|url=https://www.nytimes.com/2026/07/21/world/middleeast/pickaxe-mountain-iran-nuclear.html}} * {{cite news|title=شاخی قوڵنگ چییە؟|author=فینیا سوای|date=22 July 2026|newspaper=ده ھیڵ|url=https://thehill.com/homenews/administration/5983210-trump-threatens-pickaxe-mountain-strike/}} * {{cite news|work=ئەسۆشییەتد پرێس|title=چی دەزانیت دەربارەی چیای قوڵنگی ئێران کە شوێنی پێگەیەکی ئەتۆمی ژێرزەمینییە کە لەلایەن ترەمپەوە هەڕەشەی لێدەکرێت|author=جۆن گامبرێل|date=21 July 2026|url=https://apnews.com/article/iran-us-war-pickaxe-mountain-nuclear-underground-what-to-know-2df2cbdbab7e21ba26e41cacdfa84e7c}} == سەرچاوەکان == <references /> {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} tbb447xp0u19exjtt1ezzklx1ys8s9j 1669479 1669478 2026-09-17T20:00:43Z Bilalinfo 57400 /* ھەڕەشەکانی ساڵی ٢٠٢٦ */ 1669479 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} '''چیای قوڵنگ''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]؛ Pickaxe Mountain) کێوێکە لە [[زنجیرەچیاکانی زاگرۆس]] لە [[پارێزگای ئەسفەهان]] لە [[ئێران]]، کە نزیکەی {{convert|1.5|km|mi|0}} لە باشووری [[دامەزراوەی ئەتۆمیی نەتەنز|دامەزراوەی ئەتۆمیی نەتەنزەوە]] دوورە. ئێران خەریکی ھەڵکۆڵینی دامەزراوەیەکی قووڵی ژێرزەوییە لەناو کێوەکەدا کە بە شێوەیەکی بەربڵاو پێشبینی دەکرێت پەیوەندی بە [[بەرنامەی ئەتۆمیی ئێران|بەرنامەی ئەتۆمیی وڵاتەکەوە]] ھەبێت.<ref name="national">{{cite news|title=What is Pickaxe Mountain? The suspected Iranian nuclear site Trump says is in US crosshairs|url=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/|work=The National|date=15 July 2026|access-date=22 July 2026|archive-date=18 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260718022339/https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/|url-status=live}}</ref> ئەم شوێنە لە ساڵی ٢٠٢٦دا سەرنجی نێودەوڵەتیی ڕاکێشا کاتێک سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکان [[دۆناڵد ترەمپ]] لە سەردەمی [[جەنگی ٢٠٢٦ی ئێران|جەنگی ٢٠٢٦ی ئێراندا]] بەردەوام ھەڕەشەی ھێرشکردنە سەر ئەم شوێنەی دەکرد.<ref name="rferl">{{cite news|title=What Is Iran's Secretive Pickaxe Mountain?|url=https://www.rferl.org/a/trump-iran-nuclear-site-uranium/33805041.html|work=[[ڕادیۆی ئەورووپای ئازاد/ڕادیۆی ئازادی]]|date=2026|access-date=22 July 2026|archive-date=22 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722123545/https://www.rferl.org/a/trump-iran-nuclear-site-uranium/33805041.html|url-status=live}}</ref> == ناو == ناوی فارسیی کوه کلنگ‌، ''<nowiki>''</nowiki>Kūh-e Kolang<nowiki>''</nowiki>''، وشەبەوشە بە مانای کێوی قوڵنگ دێت، کە بنچینەی ئەو ناوە کوردیەیە لە میدیا و ڕاپۆرتە شیکارییەکان بەکاردێت. ناونیشانە تەواوەکەی ''کوه کلنگ‌گزلا''یە. ئەم ناوە لای ئێرانییەکان ناوێکی فەرمیە و زۆر بەربڵاو نییە بۆ ئەم شوێنە.<ref name="national2" /><ref name="rferl2" /> == شوێن و جیۆلۆجی == چیای قوڵنگ لە زنجیرەچیای زاگرۆسدا ھەڵکەوتووە، نزیکەی {{cvt|1.5|km|mi|0}} لە باشووری کۆمەڵەی پیتاندنی نەتانز لە پارێزگای ئەسفەهان. ڕووبەری سەر زەوییەکەی نزیکەی یەک کیلۆمەتری چوارگۆشەیە لە داێنی کێوەکە. بەپێچەوانەی زۆربەی زنجیرەچیاکانی دەوروبەری، کە نیشتوون، کێوەکە لە بەردی سەختی گرانیت پێکھاتووە، کە پاراستنێکی سروشتیی بەرچاو بە ھەر کارێک دەبەخشێت کە لە ژێریدا کەندەڵان دەکرێت.<ref name="isis">{{cite web |date=2026 |url=https://isis-online.org/isis-reports/what-to-know-about-pickaxe-mountain |archive-url=https://web.archive.org/web/20260722140624/https://isis-online.org/isis-reports/what-to-know-about-pickaxe-mountain |archive-date=22 July 2026 |access-date=22 July 2026 |title=What to Know About Pickaxe Mountain |publisher=[[پەیمانگای زانست و ئاسایشی نێودەوڵەتی]] |url-status=live}}</ref><ref name="national3" /> == دامەزراوەی ژێرزەوی == لە دوای تەقینەوەکانی ساڵی ٢٠٢٠ی نێزیک نەتانز، عەلی ئەکبەر ساڵحی، سەرۆکی ئەوکاتی ڕێکخراوەی ئێنێڕژیی ئەتۆمیی ئێران ڕایگەیاند کە ئێران دامەزراوەیەکی «نۆژەنتر، بەرفراوانتر و گشتگیرتر» لەناو کێوێکی نزیک نەتانز دروست دەکات. بەپێی وێنە مانگە دەستکردەکان، ھەڵکۆڵین لە چیای قوڵنگ لە پایزی ٢٠٢٠ دەستی پێکردووە و لە ساڵی ٢٠٢١دا چڕتر بووەتەوە.<ref name="national4" /><ref name="wapo">{{cite news|title=After U.S. strikes, Iran increases work at mysterious underground site|url=https://www.washingtonpost.com/national-security/2025/09/26/iran-underground-nuclear-us/|newspaper=The Washington Post|date=26 September 2025|access-date=22 July 2026|archive-date=22 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722140621/https://www.washingtonpost.com/national-security/2025/09/26/iran-underground-nuclear-us/|url-status=live}}</ref> ئێران ڕایگەیاندووە کە مەبەست لەم شوێنە «بەرھەمھێنان و بەستنی [[سەنتەرفیۆگلی گاز|سانترفیوژە]] پێشکەوتووەکانە»، ھەرچەندە بە [[ئاژانسی نێونەتەوەییی وزەی ئەتۆمی|پشکنەران]] مۆڵەتی تەواو نەدراوە بۆ پشتڕاستکردنەوەی ئامانجەکەی. ھەندێک لە شیکەرەوان ئاماژەیان بەوە کردووە کە لەوانەیە لەبری ئەوە بۆ کۆگاکردنی پارێزراوی [[یۆرانیۆمی پیتێنراو]] یان بۆ پیتاندنی نھێنی بەکاربێت. بڕوا وایە ھۆڵە سەرەکییەکان زیاتر لە {{convert|100|m|ft}} لە ژێر بەردی گرانیتدا ھەڵکەندراون، و کۆمەڵەکە دوو جووت دەروازەی کەندەڵانی ھەیە، یەکێکیان لە ڕۆژھەڵات و ئەوی دیکەیان لە ڕۆژئاوا. تا ناوەڕاستی ساڵی ٢٠٢٦، شیکارییە مانگە دەستکردەکان ئاماژەیان بەوە دەکرد کە دامەزراوەکە ھێشتا نەکەوتووەتە گەڕ، بەڵام کارکردن تێیدا بەردەوام بووە.<ref name="isis2" /><ref name="national4" /><ref name="wapo" /> == ھەڕەشەکانی ساڵی ٢٠٢٦ == چیای قوڵنگ لە کاتی ھێرشەکانی پێشووتر بۆ سەر شوێنە ئەتۆمییەکانی ئێران لە حوزەیرانی ٢٠٢٥ و ساڵی ٢٠٢٦دا بێ دەستکاری مایەوە.<ref name="twz">{{cite news|title=Trump's Threat To Strike Iran's Pickaxe Mountain Bunker's "Front Door" Underscores Targeting Challenges|url=https://www.twz.com/news-features/trumps-threat-to-strike-irans-pickaxe-mountain-bunkers-front-door-underscores-targeting-challenges|work=The War Zone|date=2026|access-date=22 July 2026|archive-date=22 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722023149/https://www.twz.com/news-features/trumps-threat-to-strike-irans-pickaxe-mountain-bunkers-front-door-underscores-targeting-challenges|url-status=live}}</ref> لە تەممووزی ٢٠٢٦دا، لە سەردەمی [[جەنگی ٢٠٢٦ی ئێران|جەنگی ٢٠٢٦ی ئێراندا]]، ترەمپ بەردەوام دەیوت کە ویلایەتە یەکگرتووەکان ئەو شوێنە دەکاتە ئامانج، و ڕایگەیاند کە «بەم زووانە» و «زۆر بە توندی» ھێرشی دەکرێتە سەر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Vujanovic |first=David |سەردێڕ=What is Pickaxe Mountain? The suspected Iranian nuclear site Trump says is in US crosshairs |ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-17 |وێبگە=The National |زمان=en}}</ref><ref name="twz" /> شارەزایانی چەک پرسیاری ئەوەیان دەکرد کە ئایا تەنانەت چەکی {{convert|30000|lb|kg|adj=on}}ی [[بۆمبی دزەپێکەری گەورە|تێکشکێنەری بۆمبڕێژی جی‌بی‌یو-٥٧]]—گەورەترین بۆمب لە کەرەستەی سەربازیی ویلایەتە یەکگرتووەکاندا دەتوانێت دامەزراوەیەک کە لە تێكڕای ئەو قووڵییەدا و لە ژێر بەردی گرانیتدا دروست کراوە تێکبشکێنێت.<ref name="twz" /> لە ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٦دا، بەرپرسانی ھەواڵگریی ئیسرائیل پێشبینییان کرد کە ڕەنگە ئێران بەشێک لە یۆرانیۆمی پیتێنراوی خۆی بۆ ئەو شوێنە گواستبێتەوە.<ref name="israelhayom">{{cite news|title=Israeli intelligence assesses Iran moved enriched uranium to Pickaxe Mountain|url=https://www.israelhayom.com/2026/07/21/israeli-intelligence-assesses-iran-moved-enriched-uranium-to-pickaxe-mountain/|work=Israel Hayom|date=21 July 2026|access-date=22 July 2026}}</ref> بەرپرسانی ئێرانی هۆشیارییان دا لە دژی ھەر ھێرشێک؛ مەھدی محەممەدی، ڕاوێژکاری سەرۆکی پەرلەمان، چیای قوڵنگی وەک «قایمترین دامەزراوەی ئەتۆمی لە جیھاندا» وەسف کرد و هۆشیاری دا کە ھێرشکردنە سەری «ناوچەکە دەکاتە دۆزەخ».<ref>{{بیرخستنەوە |title=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=2026-08-28 |work=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Radio_Free_Europe/Radio_Liberty&oldid=1371810144 |access-date=2026-09-17 |language=en}}</ref> == ئەمانەش ببێنە == * [[بەرنامەی ئەتۆمیی ئێران]] * [[دامەزراوەی ئەتۆمیی نەتەنز]] * [[شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران]] == بۆ زیاتر خوێندنەوە == * {{cite news|agency=ڕۆیتەرز|title=چیای قوڵنگ چییە کە پەیوەندی بە ئێرانەوە هەیە کە لەلایەن ترەمپەوە هەڕەشەی لێدەکرێت؟|date=15 July 2026|url=https://www.reuters.com/world/what-is-pickaxe-mountain-iranian-nuclear-linked-site-threatened-by-trump-2026-07-15/}} * {{cite news|newspaper=نیویۆرک تایمز|title=چی دەزانیت دەربارەی چیای قوڵنگی ئێران|author=ئەنوشکا پاتیل|date=21 July 2026|url=https://www.nytimes.com/2026/07/21/world/middleeast/pickaxe-mountain-iran-nuclear.html}} * {{cite news|title=شاخی قوڵنگ چییە؟|author=فینیا سوای|date=22 July 2026|newspaper=ده ھیڵ|url=https://thehill.com/homenews/administration/5983210-trump-threatens-pickaxe-mountain-strike/}} * {{cite news|work=ئەسۆشییەتد پرێس|title=چی دەزانیت دەربارەی چیای قوڵنگی ئێران کە شوێنی پێگەیەکی ئەتۆمی ژێرزەمینییە کە لەلایەن ترەمپەوە هەڕەشەی لێدەکرێت|author=جۆن گامبرێل|date=21 July 2026|url=https://apnews.com/article/iran-us-war-pickaxe-mountain-nuclear-underground-what-to-know-2df2cbdbab7e21ba26e41cacdfa84e7c}} == سەرچاوەکان == <references /> {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} 78d4phxr7o8xbd4qrsi8svrbisp9bp2 1669785 1669479 2026-09-18T07:33:09Z Bilalinfo 57400 1669785 wikitext text/x-wiki '''چیای قوڵنگ''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]؛ Pickaxe Mountain) کێوێکە لە [[زنجیرەچیاکانی زاگرۆس]] لە [[پارێزگای ئەسفەهان]] لە [[ئێران]]، کە نزیکەی {{convert|1.5|km|mi|0}} لە باشووری [[دامەزراوەی ئەتۆمیی نەتەنز|دامەزراوەی ئەتۆمیی نەتەنزەوە]] دوورە. ئێران خەریکی ھەڵکۆڵینی دامەزراوەیەکی قووڵی ژێرزەوییە لەناو کێوەکەدا کە بە شێوەیەکی بەربڵاو پێشبینی دەکرێت پەیوەندی بە [[بەرنامەی ئەتۆمیی ئێران|بەرنامەی ئەتۆمیی وڵاتەکەوە]] ھەبێت.<ref name="national">{{cite news|title=What is Pickaxe Mountain? The suspected Iranian nuclear site Trump says is in US crosshairs|url=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/|work=The National|date=15 July 2026|access-date=22 July 2026|archive-date=18 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260718022339/https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/|url-status=live}}</ref> ئەم شوێنە لە ساڵی ٢٠٢٦دا سەرنجی نێودەوڵەتیی ڕاکێشا کاتێک سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکان [[دۆناڵد ترەمپ]] لە سەردەمی [[جەنگی ٢٠٢٦ی ئێران|جەنگی ٢٠٢٦ی ئێراندا]] بەردەوام ھەڕەشەی ھێرشکردنە سەر ئەم شوێنەی دەکرد.<ref name="rferl">{{cite news|title=What Is Iran's Secretive Pickaxe Mountain?|url=https://www.rferl.org/a/trump-iran-nuclear-site-uranium/33805041.html|work=[[ڕادیۆی ئەورووپای ئازاد/ڕادیۆی ئازادی]]|date=2026|access-date=22 July 2026|archive-date=22 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722123545/https://www.rferl.org/a/trump-iran-nuclear-site-uranium/33805041.html|url-status=live}}</ref> == ناو == ناوی فارسیی کوه کلنگ‌، ''<nowiki>''</nowiki>Kūh-e Kolang<nowiki>''</nowiki>''، وشەبەوشە بە مانای کێوی قوڵنگ دێت، کە بنچینەی ئەو ناوە کوردیەیە لە میدیا و ڕاپۆرتە شیکارییەکان بەکاردێت. ناونیشانە تەواوەکەی ''کوه کلنگ‌گزلا''یە. ئەم ناوە لای ئێرانییەکان ناوێکی فەرمیە و زۆر بەربڵاو نییە بۆ ئەم شوێنە.<ref name="national2" /><ref name="rferl2" /> == شوێن و جیۆلۆجی == چیای قوڵنگ لە زنجیرەچیای زاگرۆسدا ھەڵکەوتووە، نزیکەی {{cvt|1.5|km|mi|0}} لە باشووری کۆمەڵەی پیتاندنی نەتانز لە پارێزگای ئەسفەهان. ڕووبەری سەر زەوییەکەی نزیکەی یەک کیلۆمەتری چوارگۆشەیە لە داێنی کێوەکە. بەپێچەوانەی زۆربەی زنجیرەچیاکانی دەوروبەری، کە نیشتوون، کێوەکە لە بەردی سەختی گرانیت پێکھاتووە، کە پاراستنێکی سروشتیی بەرچاو بە ھەر کارێک دەبەخشێت کە لە ژێریدا کەندەڵان دەکرێت.<ref name="isis">{{cite web |date=2026 |url=https://isis-online.org/isis-reports/what-to-know-about-pickaxe-mountain |archive-url=https://web.archive.org/web/20260722140624/https://isis-online.org/isis-reports/what-to-know-about-pickaxe-mountain |archive-date=22 July 2026 |access-date=22 July 2026 |title=What to Know About Pickaxe Mountain |publisher=[[پەیمانگای زانست و ئاسایشی نێودەوڵەتی]] |url-status=live}}</ref><ref name="national3" /> == دامەزراوەی ژێرزەوی == لە دوای تەقینەوەکانی ساڵی ٢٠٢٠ی نێزیک نەتانز، عەلی ئەکبەر ساڵحی، سەرۆکی ئەوکاتی ڕێکخراوەی ئێنێڕژیی ئەتۆمیی ئێران ڕایگەیاند کە ئێران دامەزراوەیەکی «نۆژەنتر، بەرفراوانتر و گشتگیرتر» لەناو کێوێکی نزیک نەتانز دروست دەکات. بەپێی وێنە مانگە دەستکردەکان، ھەڵکۆڵین لە چیای قوڵنگ لە پایزی ٢٠٢٠ دەستی پێکردووە و لە ساڵی ٢٠٢١دا چڕتر بووەتەوە.<ref name="national4" /><ref name="wapo">{{cite news|title=After U.S. strikes, Iran increases work at mysterious underground site|url=https://www.washingtonpost.com/national-security/2025/09/26/iran-underground-nuclear-us/|newspaper=The Washington Post|date=26 September 2025|access-date=22 July 2026|archive-date=22 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722140621/https://www.washingtonpost.com/national-security/2025/09/26/iran-underground-nuclear-us/|url-status=live}}</ref> ئێران ڕایگەیاندووە کە مەبەست لەم شوێنە «بەرھەمھێنان و بەستنی [[سەنتەرفیۆگلی گاز|سانترفیوژە]] پێشکەوتووەکانە»، ھەرچەندە بە [[ئاژانسی نێونەتەوەییی وزەی ئەتۆمی|پشکنەران]] مۆڵەتی تەواو نەدراوە بۆ پشتڕاستکردنەوەی ئامانجەکەی. ھەندێک لە شیکەرەوان ئاماژەیان بەوە کردووە کە لەوانەیە لەبری ئەوە بۆ کۆگاکردنی پارێزراوی [[یۆرانیۆمی پیتێنراو]] یان بۆ پیتاندنی نھێنی بەکاربێت. بڕوا وایە ھۆڵە سەرەکییەکان زیاتر لە {{convert|100|m|ft}} لە ژێر بەردی گرانیتدا ھەڵکەندراون، و کۆمەڵەکە دوو جووت دەروازەی کەندەڵانی ھەیە، یەکێکیان لە ڕۆژھەڵات و ئەوی دیکەیان لە ڕۆژئاوا. تا ناوەڕاستی ساڵی ٢٠٢٦، شیکارییە مانگە دەستکردەکان ئاماژەیان بەوە دەکرد کە دامەزراوەکە ھێشتا نەکەوتووەتە گەڕ، بەڵام کارکردن تێیدا بەردەوام بووە.<ref name="isis2" /><ref name="national4" /><ref name="wapo" /> == ھەڕەشەکانی ساڵی ٢٠٢٦ == چیای قوڵنگ لە کاتی ھێرشەکانی پێشووتر بۆ سەر شوێنە ئەتۆمییەکانی ئێران لە حوزەیرانی ٢٠٢٥ و ساڵی ٢٠٢٦دا بێ دەستکاری مایەوە.<ref name="twz">{{cite news|title=Trump's Threat To Strike Iran's Pickaxe Mountain Bunker's "Front Door" Underscores Targeting Challenges|url=https://www.twz.com/news-features/trumps-threat-to-strike-irans-pickaxe-mountain-bunkers-front-door-underscores-targeting-challenges|work=The War Zone|date=2026|access-date=22 July 2026|archive-date=22 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722023149/https://www.twz.com/news-features/trumps-threat-to-strike-irans-pickaxe-mountain-bunkers-front-door-underscores-targeting-challenges|url-status=live}}</ref> لە تەممووزی ٢٠٢٦دا، لە سەردەمی [[جەنگی ٢٠٢٦ی ئێران|جەنگی ٢٠٢٦ی ئێراندا]]، ترەمپ بەردەوام دەیوت کە ویلایەتە یەکگرتووەکان ئەو شوێنە دەکاتە ئامانج، و ڕایگەیاند کە «بەم زووانە» و «زۆر بە توندی» ھێرشی دەکرێتە سەر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Vujanovic |first=David |سەردێڕ=What is Pickaxe Mountain? The suspected Iranian nuclear site Trump says is in US crosshairs |ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-17 |وێبگە=The National |زمان=en}}</ref><ref name="twz" /> شارەزایانی چەک پرسیاری ئەوەیان دەکرد کە ئایا تەنانەت چەکی {{convert|30000|lb|kg|adj=on}}ی [[بۆمبی دزەپێکەری گەورە|تێکشکێنەری بۆمبڕێژی جی‌بی‌یو-٥٧]]—گەورەترین بۆمب لە کەرەستەی سەربازیی ویلایەتە یەکگرتووەکاندا دەتوانێت دامەزراوەیەک کە لە تێكڕای ئەو قووڵییەدا و لە ژێر بەردی گرانیتدا دروست کراوە تێکبشکێنێت.<ref name="twz" /> لە ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٦دا، بەرپرسانی ھەواڵگریی ئیسرائیل پێشبینییان کرد کە ڕەنگە ئێران بەشێک لە یۆرانیۆمی پیتێنراوی خۆی بۆ ئەو شوێنە گواستبێتەوە.<ref name="israelhayom">{{cite news|title=Israeli intelligence assesses Iran moved enriched uranium to Pickaxe Mountain|url=https://www.israelhayom.com/2026/07/21/israeli-intelligence-assesses-iran-moved-enriched-uranium-to-pickaxe-mountain/|work=Israel Hayom|date=21 July 2026|access-date=22 July 2026}}</ref> بەرپرسانی ئێرانی هۆشیارییان دا لە دژی ھەر ھێرشێک؛ مەھدی محەممەدی، ڕاوێژکاری سەرۆکی پەرلەمان، چیای قوڵنگی وەک «قایمترین دامەزراوەی ئەتۆمی لە جیھاندا» وەسف کرد و هۆشیاری دا کە ھێرشکردنە سەری «ناوچەکە دەکاتە دۆزەخ».<ref>{{بیرخستنەوە |title=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=2026-08-28 |work=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Radio_Free_Europe/Radio_Liberty&oldid=1371810144 |access-date=2026-09-17 |language=en}}</ref> == ئەمانەش ببێنە == * [[بەرنامەی ئەتۆمیی ئێران]] * [[دامەزراوەی ئەتۆمیی نەتەنز]] * [[شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران]] == بۆ زیاتر خوێندنەوە == * {{cite news|agency=ڕۆیتەرز|title=چیای قوڵنگ چییە کە پەیوەندی بە ئێرانەوە هەیە کە لەلایەن ترەمپەوە هەڕەشەی لێدەکرێت؟|date=15 July 2026|url=https://www.reuters.com/world/what-is-pickaxe-mountain-iranian-nuclear-linked-site-threatened-by-trump-2026-07-15/}} * {{cite news|newspaper=نیویۆرک تایمز|title=چی دەزانیت دەربارەی چیای قوڵنگی ئێران|author=ئەنوشکا پاتیل|date=21 July 2026|url=https://www.nytimes.com/2026/07/21/world/middleeast/pickaxe-mountain-iran-nuclear.html}} * {{cite news|title=شاخی قوڵنگ چییە؟|author=فینیا سوای|date=22 July 2026|newspaper=ده ھیڵ|url=https://thehill.com/homenews/administration/5983210-trump-threatens-pickaxe-mountain-strike/}} * {{cite news|work=ئەسۆشییەتد پرێس|title=چی دەزانیت دەربارەی چیای قوڵنگی ئێران کە شوێنی پێگەیەکی ئەتۆمی ژێرزەمینییە کە لەلایەن ترەمپەوە هەڕەشەی لێدەکرێت|author=جۆن گامبرێل|date=21 July 2026|url=https://apnews.com/article/iran-us-war-pickaxe-mountain-nuclear-underground-what-to-know-2df2cbdbab7e21ba26e41cacdfa84e7c}} == سەرچاوەکان == <references />{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|چیاکان|کوردستان|ئێران|عێراق|تورکیا}} eou7dbf9yr20y1uct2jys7nsom58ihv 1669800 1669785 2026-09-18T07:35:27Z Bilalinfo 57400 /* ناو */ 1669800 wikitext text/x-wiki '''چیای قوڵنگ''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]؛ Pickaxe Mountain) کێوێکە لە [[زنجیرەچیاکانی زاگرۆس]] لە [[پارێزگای ئەسفەهان]] لە [[ئێران]]، کە نزیکەی {{convert|1.5|km|mi|0}} لە باشووری [[دامەزراوەی ئەتۆمیی نەتەنز|دامەزراوەی ئەتۆمیی نەتەنزەوە]] دوورە. ئێران خەریکی ھەڵکۆڵینی دامەزراوەیەکی قووڵی ژێرزەوییە لەناو کێوەکەدا کە بە شێوەیەکی بەربڵاو پێشبینی دەکرێت پەیوەندی بە [[بەرنامەی ئەتۆمیی ئێران|بەرنامەی ئەتۆمیی وڵاتەکەوە]] ھەبێت.<ref name="national">{{cite news|title=What is Pickaxe Mountain? The suspected Iranian nuclear site Trump says is in US crosshairs|url=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/|work=The National|date=15 July 2026|access-date=22 July 2026|archive-date=18 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260718022339/https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/|url-status=live}}</ref> ئەم شوێنە لە ساڵی ٢٠٢٦دا سەرنجی نێودەوڵەتیی ڕاکێشا کاتێک سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکان [[دۆناڵد ترەمپ]] لە سەردەمی [[جەنگی ٢٠٢٦ی ئێران|جەنگی ٢٠٢٦ی ئێراندا]] بەردەوام ھەڕەشەی ھێرشکردنە سەر ئەم شوێنەی دەکرد.<ref name="rferl">{{cite news|title=What Is Iran's Secretive Pickaxe Mountain?|url=https://www.rferl.org/a/trump-iran-nuclear-site-uranium/33805041.html|work=[[ڕادیۆی ئەورووپای ئازاد/ڕادیۆی ئازادی]]|date=2026|access-date=22 July 2026|archive-date=22 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722123545/https://www.rferl.org/a/trump-iran-nuclear-site-uranium/33805041.html|url-status=live}}</ref> == ناو == ناوی فارسیی کوه کلنگ‌، ''<nowiki>''</nowiki>Kūh-e Kolang<nowiki>''</nowiki>''، وشەبەوشە بە مانای کێوی قوڵنگ دێت، کە بنچینەی ئەو ناوە کوردیەیە لە میدیا و ڕاپۆرتە شیکارییەکان بەکاردێت. ناونیشانە تەواوەکەی ''کوه کلنگ‌گزلا''یە. ئەم ناوە لای ئێرانییەکان ناوێکی فەرمیە و زۆر بەربڵاو نییە بۆ ئەم شوێنە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Vujanovic |first=David |سەردێڕ=What is Pickaxe Mountain? The suspected Iranian nuclear site Trump says is in US crosshairs |ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-18 |وێبگە=The National |زمان=en}}</ref> == شوێن و جیۆلۆجی == چیای قوڵنگ لە زنجیرەچیای زاگرۆسدا ھەڵکەوتووە، نزیکەی {{cvt|1.5|km|mi|0}} لە باشووری کۆمەڵەی پیتاندنی نەتانز لە پارێزگای ئەسفەهان. ڕووبەری سەر زەوییەکەی نزیکەی یەک کیلۆمەتری چوارگۆشەیە لە داێنی کێوەکە. بەپێچەوانەی زۆربەی زنجیرەچیاکانی دەوروبەری، کە نیشتوون، کێوەکە لە بەردی سەختی گرانیت پێکھاتووە، کە پاراستنێکی سروشتیی بەرچاو بە ھەر کارێک دەبەخشێت کە لە ژێریدا کەندەڵان دەکرێت.<ref name="isis">{{cite web |date=2026 |url=https://isis-online.org/isis-reports/what-to-know-about-pickaxe-mountain |archive-url=https://web.archive.org/web/20260722140624/https://isis-online.org/isis-reports/what-to-know-about-pickaxe-mountain |archive-date=22 July 2026 |access-date=22 July 2026 |title=What to Know About Pickaxe Mountain |publisher=[[پەیمانگای زانست و ئاسایشی نێودەوڵەتی]] |url-status=live}}</ref><ref name="national3" /> == دامەزراوەی ژێرزەوی == لە دوای تەقینەوەکانی ساڵی ٢٠٢٠ی نێزیک نەتانز، عەلی ئەکبەر ساڵحی، سەرۆکی ئەوکاتی ڕێکخراوەی ئێنێڕژیی ئەتۆمیی ئێران ڕایگەیاند کە ئێران دامەزراوەیەکی «نۆژەنتر، بەرفراوانتر و گشتگیرتر» لەناو کێوێکی نزیک نەتانز دروست دەکات. بەپێی وێنە مانگە دەستکردەکان، ھەڵکۆڵین لە چیای قوڵنگ لە پایزی ٢٠٢٠ دەستی پێکردووە و لە ساڵی ٢٠٢١دا چڕتر بووەتەوە.<ref name="national4" /><ref name="wapo">{{cite news|title=After U.S. strikes, Iran increases work at mysterious underground site|url=https://www.washingtonpost.com/national-security/2025/09/26/iran-underground-nuclear-us/|newspaper=The Washington Post|date=26 September 2025|access-date=22 July 2026|archive-date=22 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722140621/https://www.washingtonpost.com/national-security/2025/09/26/iran-underground-nuclear-us/|url-status=live}}</ref> ئێران ڕایگەیاندووە کە مەبەست لەم شوێنە «بەرھەمھێنان و بەستنی [[سەنتەرفیۆگلی گاز|سانترفیوژە]] پێشکەوتووەکانە»، ھەرچەندە بە [[ئاژانسی نێونەتەوەییی وزەی ئەتۆمی|پشکنەران]] مۆڵەتی تەواو نەدراوە بۆ پشتڕاستکردنەوەی ئامانجەکەی. ھەندێک لە شیکەرەوان ئاماژەیان بەوە کردووە کە لەوانەیە لەبری ئەوە بۆ کۆگاکردنی پارێزراوی [[یۆرانیۆمی پیتێنراو]] یان بۆ پیتاندنی نھێنی بەکاربێت. بڕوا وایە ھۆڵە سەرەکییەکان زیاتر لە {{convert|100|m|ft}} لە ژێر بەردی گرانیتدا ھەڵکەندراون، و کۆمەڵەکە دوو جووت دەروازەی کەندەڵانی ھەیە، یەکێکیان لە ڕۆژھەڵات و ئەوی دیکەیان لە ڕۆژئاوا. تا ناوەڕاستی ساڵی ٢٠٢٦، شیکارییە مانگە دەستکردەکان ئاماژەیان بەوە دەکرد کە دامەزراوەکە ھێشتا نەکەوتووەتە گەڕ، بەڵام کارکردن تێیدا بەردەوام بووە.<ref name="isis2" /><ref name="national4" /><ref name="wapo" /> == ھەڕەشەکانی ساڵی ٢٠٢٦ == چیای قوڵنگ لە کاتی ھێرشەکانی پێشووتر بۆ سەر شوێنە ئەتۆمییەکانی ئێران لە حوزەیرانی ٢٠٢٥ و ساڵی ٢٠٢٦دا بێ دەستکاری مایەوە.<ref name="twz">{{cite news|title=Trump's Threat To Strike Iran's Pickaxe Mountain Bunker's "Front Door" Underscores Targeting Challenges|url=https://www.twz.com/news-features/trumps-threat-to-strike-irans-pickaxe-mountain-bunkers-front-door-underscores-targeting-challenges|work=The War Zone|date=2026|access-date=22 July 2026|archive-date=22 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722023149/https://www.twz.com/news-features/trumps-threat-to-strike-irans-pickaxe-mountain-bunkers-front-door-underscores-targeting-challenges|url-status=live}}</ref> لە تەممووزی ٢٠٢٦دا، لە سەردەمی [[جەنگی ٢٠٢٦ی ئێران|جەنگی ٢٠٢٦ی ئێراندا]]، ترەمپ بەردەوام دەیوت کە ویلایەتە یەکگرتووەکان ئەو شوێنە دەکاتە ئامانج، و ڕایگەیاند کە «بەم زووانە» و «زۆر بە توندی» ھێرشی دەکرێتە سەر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Vujanovic |first=David |سەردێڕ=What is Pickaxe Mountain? The suspected Iranian nuclear site Trump says is in US crosshairs |ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-17 |وێبگە=The National |زمان=en}}</ref><ref name="twz" /> شارەزایانی چەک پرسیاری ئەوەیان دەکرد کە ئایا تەنانەت چەکی {{convert|30000|lb|kg|adj=on}}ی [[بۆمبی دزەپێکەری گەورە|تێکشکێنەری بۆمبڕێژی جی‌بی‌یو-٥٧]]—گەورەترین بۆمب لە کەرەستەی سەربازیی ویلایەتە یەکگرتووەکاندا دەتوانێت دامەزراوەیەک کە لە تێكڕای ئەو قووڵییەدا و لە ژێر بەردی گرانیتدا دروست کراوە تێکبشکێنێت.<ref name="twz" /> لە ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٦دا، بەرپرسانی ھەواڵگریی ئیسرائیل پێشبینییان کرد کە ڕەنگە ئێران بەشێک لە یۆرانیۆمی پیتێنراوی خۆی بۆ ئەو شوێنە گواستبێتەوە.<ref name="israelhayom">{{cite news|title=Israeli intelligence assesses Iran moved enriched uranium to Pickaxe Mountain|url=https://www.israelhayom.com/2026/07/21/israeli-intelligence-assesses-iran-moved-enriched-uranium-to-pickaxe-mountain/|work=Israel Hayom|date=21 July 2026|access-date=22 July 2026}}</ref> بەرپرسانی ئێرانی هۆشیارییان دا لە دژی ھەر ھێرشێک؛ مەھدی محەممەدی، ڕاوێژکاری سەرۆکی پەرلەمان، چیای قوڵنگی وەک «قایمترین دامەزراوەی ئەتۆمی لە جیھاندا» وەسف کرد و هۆشیاری دا کە ھێرشکردنە سەری «ناوچەکە دەکاتە دۆزەخ».<ref>{{بیرخستنەوە |title=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=2026-08-28 |work=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Radio_Free_Europe/Radio_Liberty&oldid=1371810144 |access-date=2026-09-17 |language=en}}</ref> == ئەمانەش ببێنە == * [[بەرنامەی ئەتۆمیی ئێران]] * [[دامەزراوەی ئەتۆمیی نەتەنز]] * [[شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران]] == بۆ زیاتر خوێندنەوە == * {{cite news|agency=ڕۆیتەرز|title=چیای قوڵنگ چییە کە پەیوەندی بە ئێرانەوە هەیە کە لەلایەن ترەمپەوە هەڕەشەی لێدەکرێت؟|date=15 July 2026|url=https://www.reuters.com/world/what-is-pickaxe-mountain-iranian-nuclear-linked-site-threatened-by-trump-2026-07-15/}} * {{cite news|newspaper=نیویۆرک تایمز|title=چی دەزانیت دەربارەی چیای قوڵنگی ئێران|author=ئەنوشکا پاتیل|date=21 July 2026|url=https://www.nytimes.com/2026/07/21/world/middleeast/pickaxe-mountain-iran-nuclear.html}} * {{cite news|title=شاخی قوڵنگ چییە؟|author=فینیا سوای|date=22 July 2026|newspaper=ده ھیڵ|url=https://thehill.com/homenews/administration/5983210-trump-threatens-pickaxe-mountain-strike/}} * {{cite news|work=ئەسۆشییەتد پرێس|title=چی دەزانیت دەربارەی چیای قوڵنگی ئێران کە شوێنی پێگەیەکی ئەتۆمی ژێرزەمینییە کە لەلایەن ترەمپەوە هەڕەشەی لێدەکرێت|author=جۆن گامبرێل|date=21 July 2026|url=https://apnews.com/article/iran-us-war-pickaxe-mountain-nuclear-underground-what-to-know-2df2cbdbab7e21ba26e41cacdfa84e7c}} == سەرچاوەکان == <references />{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|چیاکان|کوردستان|ئێران|عێراق|تورکیا}} ktrfjh8qoqim9iqfjuc3q4xj64vrfgk 1669811 1669800 2026-09-18T07:36:57Z Bilalinfo 57400 /* شوێن و جیۆلۆجی */ 1669811 wikitext text/x-wiki '''چیای قوڵنگ''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]؛ Pickaxe Mountain) کێوێکە لە [[زنجیرەچیاکانی زاگرۆس]] لە [[پارێزگای ئەسفەهان]] لە [[ئێران]]، کە نزیکەی {{convert|1.5|km|mi|0}} لە باشووری [[دامەزراوەی ئەتۆمیی نەتەنز|دامەزراوەی ئەتۆمیی نەتەنزەوە]] دوورە. ئێران خەریکی ھەڵکۆڵینی دامەزراوەیەکی قووڵی ژێرزەوییە لەناو کێوەکەدا کە بە شێوەیەکی بەربڵاو پێشبینی دەکرێت پەیوەندی بە [[بەرنامەی ئەتۆمیی ئێران|بەرنامەی ئەتۆمیی وڵاتەکەوە]] ھەبێت.<ref name="national">{{cite news|title=What is Pickaxe Mountain? The suspected Iranian nuclear site Trump says is in US crosshairs|url=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/|work=The National|date=15 July 2026|access-date=22 July 2026|archive-date=18 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260718022339/https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/|url-status=live}}</ref> ئەم شوێنە لە ساڵی ٢٠٢٦دا سەرنجی نێودەوڵەتیی ڕاکێشا کاتێک سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکان [[دۆناڵد ترەمپ]] لە سەردەمی [[جەنگی ٢٠٢٦ی ئێران|جەنگی ٢٠٢٦ی ئێراندا]] بەردەوام ھەڕەشەی ھێرشکردنە سەر ئەم شوێنەی دەکرد.<ref name="rferl">{{cite news|title=What Is Iran's Secretive Pickaxe Mountain?|url=https://www.rferl.org/a/trump-iran-nuclear-site-uranium/33805041.html|work=[[ڕادیۆی ئەورووپای ئازاد/ڕادیۆی ئازادی]]|date=2026|access-date=22 July 2026|archive-date=22 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722123545/https://www.rferl.org/a/trump-iran-nuclear-site-uranium/33805041.html|url-status=live}}</ref> == ناو == ناوی فارسیی کوه کلنگ‌، ''<nowiki>''</nowiki>Kūh-e Kolang<nowiki>''</nowiki>''، وشەبەوشە بە مانای کێوی قوڵنگ دێت، کە بنچینەی ئەو ناوە کوردیەیە لە میدیا و ڕاپۆرتە شیکارییەکان بەکاردێت. ناونیشانە تەواوەکەی ''کوه کلنگ‌گزلا''یە. ئەم ناوە لای ئێرانییەکان ناوێکی فەرمیە و زۆر بەربڵاو نییە بۆ ئەم شوێنە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Vujanovic |first=David |سەردێڕ=What is Pickaxe Mountain? The suspected Iranian nuclear site Trump says is in US crosshairs |ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-18 |وێبگە=The National |زمان=en}}</ref> == شوێن و جیۆلۆجی == چیای قوڵنگ لە زنجیرەچیای زاگرۆسدا ھەڵکەوتووە، نزیکەی {{cvt|1.5|km|mi|0}} لە باشووری کۆمەڵەی پیتاندنی نەتانز لە پارێزگای ئەسفەهان. ڕووبەری سەر زەوییەکەی نزیکەی یەک کیلۆمەتری چوارگۆشەیە لە داێنی کێوەکە. بەپێچەوانەی زۆربەی زنجیرەچیاکانی دەوروبەری، کە نیشتوون، کێوەکە لە بەردی سەختی گرانیت پێکھاتووە، کە پاراستنێکی سروشتیی بەرچاو بە ھەر کارێک دەبەخشێت کە لە ژێریدا کەندەڵان دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=What to Know About Pickaxe Mountain {{!}} ISIS Reports {{!}} Institute For Science And International Security |ناونیشان=https://isis-online.org/isis-reports/what-to-know-about-pickaxe-mountain |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-18 |وێبگە=isis-online.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Vujanovic |first=David |سەردێڕ=What is Pickaxe Mountain? The suspected Iranian nuclear site Trump says is in US crosshairs |ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-18 |وێبگە=The National |زمان=en}}</ref> == دامەزراوەی ژێرزەوی == لە دوای تەقینەوەکانی ساڵی ٢٠٢٠ی نێزیک نەتانز، عەلی ئەکبەر ساڵحی، سەرۆکی ئەوکاتی ڕێکخراوەی ئێنێڕژیی ئەتۆمیی ئێران ڕایگەیاند کە ئێران دامەزراوەیەکی «نۆژەنتر، بەرفراوانتر و گشتگیرتر» لەناو کێوێکی نزیک نەتانز دروست دەکات. بەپێی وێنە مانگە دەستکردەکان، ھەڵکۆڵین لە چیای قوڵنگ لە پایزی ٢٠٢٠ دەستی پێکردووە و لە ساڵی ٢٠٢١دا چڕتر بووەتەوە.<ref name="national4" /><ref name="wapo">{{cite news|title=After U.S. strikes, Iran increases work at mysterious underground site|url=https://www.washingtonpost.com/national-security/2025/09/26/iran-underground-nuclear-us/|newspaper=The Washington Post|date=26 September 2025|access-date=22 July 2026|archive-date=22 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722140621/https://www.washingtonpost.com/national-security/2025/09/26/iran-underground-nuclear-us/|url-status=live}}</ref> ئێران ڕایگەیاندووە کە مەبەست لەم شوێنە «بەرھەمھێنان و بەستنی [[سەنتەرفیۆگلی گاز|سانترفیوژە]] پێشکەوتووەکانە»، ھەرچەندە بە [[ئاژانسی نێونەتەوەییی وزەی ئەتۆمی|پشکنەران]] مۆڵەتی تەواو نەدراوە بۆ پشتڕاستکردنەوەی ئامانجەکەی. ھەندێک لە شیکەرەوان ئاماژەیان بەوە کردووە کە لەوانەیە لەبری ئەوە بۆ کۆگاکردنی پارێزراوی [[یۆرانیۆمی پیتێنراو]] یان بۆ پیتاندنی نھێنی بەکاربێت. بڕوا وایە ھۆڵە سەرەکییەکان زیاتر لە {{convert|100|m|ft}} لە ژێر بەردی گرانیتدا ھەڵکەندراون، و کۆمەڵەکە دوو جووت دەروازەی کەندەڵانی ھەیە، یەکێکیان لە ڕۆژھەڵات و ئەوی دیکەیان لە ڕۆژئاوا. تا ناوەڕاستی ساڵی ٢٠٢٦، شیکارییە مانگە دەستکردەکان ئاماژەیان بەوە دەکرد کە دامەزراوەکە ھێشتا نەکەوتووەتە گەڕ، بەڵام کارکردن تێیدا بەردەوام بووە.<ref name="isis2" /><ref name="national4" /><ref name="wapo" /> == ھەڕەشەکانی ساڵی ٢٠٢٦ == چیای قوڵنگ لە کاتی ھێرشەکانی پێشووتر بۆ سەر شوێنە ئەتۆمییەکانی ئێران لە حوزەیرانی ٢٠٢٥ و ساڵی ٢٠٢٦دا بێ دەستکاری مایەوە.<ref name="twz">{{cite news|title=Trump's Threat To Strike Iran's Pickaxe Mountain Bunker's "Front Door" Underscores Targeting Challenges|url=https://www.twz.com/news-features/trumps-threat-to-strike-irans-pickaxe-mountain-bunkers-front-door-underscores-targeting-challenges|work=The War Zone|date=2026|access-date=22 July 2026|archive-date=22 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722023149/https://www.twz.com/news-features/trumps-threat-to-strike-irans-pickaxe-mountain-bunkers-front-door-underscores-targeting-challenges|url-status=live}}</ref> لە تەممووزی ٢٠٢٦دا، لە سەردەمی [[جەنگی ٢٠٢٦ی ئێران|جەنگی ٢٠٢٦ی ئێراندا]]، ترەمپ بەردەوام دەیوت کە ویلایەتە یەکگرتووەکان ئەو شوێنە دەکاتە ئامانج، و ڕایگەیاند کە «بەم زووانە» و «زۆر بە توندی» ھێرشی دەکرێتە سەر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Vujanovic |first=David |سەردێڕ=What is Pickaxe Mountain? The suspected Iranian nuclear site Trump says is in US crosshairs |ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-17 |وێبگە=The National |زمان=en}}</ref><ref name="twz" /> شارەزایانی چەک پرسیاری ئەوەیان دەکرد کە ئایا تەنانەت چەکی {{convert|30000|lb|kg|adj=on}}ی [[بۆمبی دزەپێکەری گەورە|تێکشکێنەری بۆمبڕێژی جی‌بی‌یو-٥٧]]—گەورەترین بۆمب لە کەرەستەی سەربازیی ویلایەتە یەکگرتووەکاندا دەتوانێت دامەزراوەیەک کە لە تێكڕای ئەو قووڵییەدا و لە ژێر بەردی گرانیتدا دروست کراوە تێکبشکێنێت.<ref name="twz" /> لە ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٦دا، بەرپرسانی ھەواڵگریی ئیسرائیل پێشبینییان کرد کە ڕەنگە ئێران بەشێک لە یۆرانیۆمی پیتێنراوی خۆی بۆ ئەو شوێنە گواستبێتەوە.<ref name="israelhayom">{{cite news|title=Israeli intelligence assesses Iran moved enriched uranium to Pickaxe Mountain|url=https://www.israelhayom.com/2026/07/21/israeli-intelligence-assesses-iran-moved-enriched-uranium-to-pickaxe-mountain/|work=Israel Hayom|date=21 July 2026|access-date=22 July 2026}}</ref> بەرپرسانی ئێرانی هۆشیارییان دا لە دژی ھەر ھێرشێک؛ مەھدی محەممەدی، ڕاوێژکاری سەرۆکی پەرلەمان، چیای قوڵنگی وەک «قایمترین دامەزراوەی ئەتۆمی لە جیھاندا» وەسف کرد و هۆشیاری دا کە ھێرشکردنە سەری «ناوچەکە دەکاتە دۆزەخ».<ref>{{بیرخستنەوە |title=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=2026-08-28 |work=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Radio_Free_Europe/Radio_Liberty&oldid=1371810144 |access-date=2026-09-17 |language=en}}</ref> == ئەمانەش ببێنە == * [[بەرنامەی ئەتۆمیی ئێران]] * [[دامەزراوەی ئەتۆمیی نەتەنز]] * [[شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران]] == بۆ زیاتر خوێندنەوە == * {{cite news|agency=ڕۆیتەرز|title=چیای قوڵنگ چییە کە پەیوەندی بە ئێرانەوە هەیە کە لەلایەن ترەمپەوە هەڕەشەی لێدەکرێت؟|date=15 July 2026|url=https://www.reuters.com/world/what-is-pickaxe-mountain-iranian-nuclear-linked-site-threatened-by-trump-2026-07-15/}} * {{cite news|newspaper=نیویۆرک تایمز|title=چی دەزانیت دەربارەی چیای قوڵنگی ئێران|author=ئەنوشکا پاتیل|date=21 July 2026|url=https://www.nytimes.com/2026/07/21/world/middleeast/pickaxe-mountain-iran-nuclear.html}} * {{cite news|title=شاخی قوڵنگ چییە؟|author=فینیا سوای|date=22 July 2026|newspaper=ده ھیڵ|url=https://thehill.com/homenews/administration/5983210-trump-threatens-pickaxe-mountain-strike/}} * {{cite news|work=ئەسۆشییەتد پرێس|title=چی دەزانیت دەربارەی چیای قوڵنگی ئێران کە شوێنی پێگەیەکی ئەتۆمی ژێرزەمینییە کە لەلایەن ترەمپەوە هەڕەشەی لێدەکرێت|author=جۆن گامبرێل|date=21 July 2026|url=https://apnews.com/article/iran-us-war-pickaxe-mountain-nuclear-underground-what-to-know-2df2cbdbab7e21ba26e41cacdfa84e7c}} == سەرچاوەکان == <references />{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|چیاکان|کوردستان|ئێران|عێراق|تورکیا}} p4xa407s3yh4rec11vepmyfuoe9yrg9 1669822 1669811 2026-09-18T07:38:40Z Bilalinfo 57400 /* دامەزراوەی ژێرزەوی */ 1669822 wikitext text/x-wiki '''چیای قوڵنگ''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]؛ Pickaxe Mountain) کێوێکە لە [[زنجیرەچیاکانی زاگرۆس]] لە [[پارێزگای ئەسفەهان]] لە [[ئێران]]، کە نزیکەی {{convert|1.5|km|mi|0}} لە باشووری [[دامەزراوەی ئەتۆمیی نەتەنز|دامەزراوەی ئەتۆمیی نەتەنزەوە]] دوورە. ئێران خەریکی ھەڵکۆڵینی دامەزراوەیەکی قووڵی ژێرزەوییە لەناو کێوەکەدا کە بە شێوەیەکی بەربڵاو پێشبینی دەکرێت پەیوەندی بە [[بەرنامەی ئەتۆمیی ئێران|بەرنامەی ئەتۆمیی وڵاتەکەوە]] ھەبێت.<ref name="national">{{cite news|title=What is Pickaxe Mountain? The suspected Iranian nuclear site Trump says is in US crosshairs|url=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/|work=The National|date=15 July 2026|access-date=22 July 2026|archive-date=18 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260718022339/https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/|url-status=live}}</ref> ئەم شوێنە لە ساڵی ٢٠٢٦دا سەرنجی نێودەوڵەتیی ڕاکێشا کاتێک سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکان [[دۆناڵد ترەمپ]] لە سەردەمی [[جەنگی ٢٠٢٦ی ئێران|جەنگی ٢٠٢٦ی ئێراندا]] بەردەوام ھەڕەشەی ھێرشکردنە سەر ئەم شوێنەی دەکرد.<ref name="rferl">{{cite news|title=What Is Iran's Secretive Pickaxe Mountain?|url=https://www.rferl.org/a/trump-iran-nuclear-site-uranium/33805041.html|work=[[ڕادیۆی ئەورووپای ئازاد/ڕادیۆی ئازادی]]|date=2026|access-date=22 July 2026|archive-date=22 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722123545/https://www.rferl.org/a/trump-iran-nuclear-site-uranium/33805041.html|url-status=live}}</ref> == ناو == ناوی فارسیی کوه کلنگ‌، ''<nowiki>''</nowiki>Kūh-e Kolang<nowiki>''</nowiki>''، وشەبەوشە بە مانای کێوی قوڵنگ دێت، کە بنچینەی ئەو ناوە کوردیەیە لە میدیا و ڕاپۆرتە شیکارییەکان بەکاردێت. ناونیشانە تەواوەکەی ''کوه کلنگ‌گزلا''یە. ئەم ناوە لای ئێرانییەکان ناوێکی فەرمیە و زۆر بەربڵاو نییە بۆ ئەم شوێنە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Vujanovic |first=David |سەردێڕ=What is Pickaxe Mountain? The suspected Iranian nuclear site Trump says is in US crosshairs |ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-18 |وێبگە=The National |زمان=en}}</ref> == شوێن و جیۆلۆجی == چیای قوڵنگ لە زنجیرەچیای زاگرۆسدا ھەڵکەوتووە، نزیکەی {{cvt|1.5|km|mi|0}} لە باشووری کۆمەڵەی پیتاندنی نەتانز لە پارێزگای ئەسفەهان. ڕووبەری سەر زەوییەکەی نزیکەی یەک کیلۆمەتری چوارگۆشەیە لە داێنی کێوەکە. بەپێچەوانەی زۆربەی زنجیرەچیاکانی دەوروبەری، کە نیشتوون، کێوەکە لە بەردی سەختی گرانیت پێکھاتووە، کە پاراستنێکی سروشتیی بەرچاو بە ھەر کارێک دەبەخشێت کە لە ژێریدا کەندەڵان دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=What to Know About Pickaxe Mountain {{!}} ISIS Reports {{!}} Institute For Science And International Security |ناونیشان=https://isis-online.org/isis-reports/what-to-know-about-pickaxe-mountain |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-18 |وێبگە=isis-online.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Vujanovic |first=David |سەردێڕ=What is Pickaxe Mountain? The suspected Iranian nuclear site Trump says is in US crosshairs |ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-18 |وێبگە=The National |زمان=en}}</ref> == دامەزراوەی ژێرزەوی == لە دوای تەقینەوەکانی ساڵی ٢٠٢٠ی نێزیک نەتانز، عەلی ئەکبەر ساڵحی، سەرۆکی ئەوکاتی ڕێکخراوەی ئێنێڕژیی ئەتۆمیی ئێران ڕایگەیاند کە ئێران دامەزراوەیەکی «نۆژەنتر، بەرفراوانتر و گشتگیرتر» لەناو کێوێکی نزیک نەتانز دروست دەکات. بەپێی وێنە مانگە دەستکردەکان، ھەڵکۆڵین لە چیای قوڵنگ لە پایزی ٢٠٢٠ دەستی پێکردووە و لە ساڵی ٢٠٢١دا چڕتر بووەتەوە.<ref name="wapo">{{cite news|title=After U.S. strikes, Iran increases work at mysterious underground site|url=https://www.washingtonpost.com/national-security/2025/09/26/iran-underground-nuclear-us/|newspaper=The Washington Post|date=26 September 2025|access-date=22 July 2026|archive-date=22 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722140621/https://www.washingtonpost.com/national-security/2025/09/26/iran-underground-nuclear-us/|url-status=live}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Vujanovic |first=David |سەردێڕ=What is Pickaxe Mountain? The suspected Iranian nuclear site Trump says is in US crosshairs |ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-18 |وێبگە=The National |زمان=en}}</ref> ئێران ڕایگەیاندووە کە مەبەست لەم شوێنە «بەرھەمھێنان و بەستنی [[سەنتەرفیۆگلی گاز|سانترفیوژە]] پێشکەوتووەکانە»، ھەرچەندە بە [[ئاژانسی نێونەتەوەییی وزەی ئەتۆمی|پشکنەران]] مۆڵەتی تەواو نەدراوە بۆ پشتڕاستکردنەوەی ئامانجەکەی. ھەندێک لە شیکەرەوان ئاماژەیان بەوە کردووە کە لەوانەیە لەبری ئەوە بۆ کۆگاکردنی پارێزراوی [[یۆرانیۆمی پیتێنراو]] یان بۆ پیتاندنی نھێنی بەکاربێت. بڕوا وایە ھۆڵە سەرەکییەکان زیاتر لە {{convert|100|m|ft}} لە ژێر بەردی گرانیتدا ھەڵکەندراون، و کۆمەڵەکە دوو جووت دەروازەی کەندەڵانی ھەیە، یەکێکیان لە ڕۆژھەڵات و ئەوی دیکەیان لە ڕۆژئاوا. تا ناوەڕاستی ساڵی ٢٠٢٦، شیکارییە مانگە دەستکردەکان ئاماژەیان بەوە دەکرد کە دامەزراوەکە ھێشتا نەکەوتووەتە گەڕ، بەڵام کارکردن تێیدا بەردەوام بووە.<ref name="isis2" /><ref name="national4" /><ref name="wapo" /> == ھەڕەشەکانی ساڵی ٢٠٢٦ == چیای قوڵنگ لە کاتی ھێرشەکانی پێشووتر بۆ سەر شوێنە ئەتۆمییەکانی ئێران لە حوزەیرانی ٢٠٢٥ و ساڵی ٢٠٢٦دا بێ دەستکاری مایەوە.<ref name="twz">{{cite news|title=Trump's Threat To Strike Iran's Pickaxe Mountain Bunker's "Front Door" Underscores Targeting Challenges|url=https://www.twz.com/news-features/trumps-threat-to-strike-irans-pickaxe-mountain-bunkers-front-door-underscores-targeting-challenges|work=The War Zone|date=2026|access-date=22 July 2026|archive-date=22 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722023149/https://www.twz.com/news-features/trumps-threat-to-strike-irans-pickaxe-mountain-bunkers-front-door-underscores-targeting-challenges|url-status=live}}</ref> لە تەممووزی ٢٠٢٦دا، لە سەردەمی [[جەنگی ٢٠٢٦ی ئێران|جەنگی ٢٠٢٦ی ئێراندا]]، ترەمپ بەردەوام دەیوت کە ویلایەتە یەکگرتووەکان ئەو شوێنە دەکاتە ئامانج، و ڕایگەیاند کە «بەم زووانە» و «زۆر بە توندی» ھێرشی دەکرێتە سەر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Vujanovic |first=David |سەردێڕ=What is Pickaxe Mountain? The suspected Iranian nuclear site Trump says is in US crosshairs |ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-17 |وێبگە=The National |زمان=en}}</ref><ref name="twz" /> شارەزایانی چەک پرسیاری ئەوەیان دەکرد کە ئایا تەنانەت چەکی {{convert|30000|lb|kg|adj=on}}ی [[بۆمبی دزەپێکەری گەورە|تێکشکێنەری بۆمبڕێژی جی‌بی‌یو-٥٧]]—گەورەترین بۆمب لە کەرەستەی سەربازیی ویلایەتە یەکگرتووەکاندا دەتوانێت دامەزراوەیەک کە لە تێكڕای ئەو قووڵییەدا و لە ژێر بەردی گرانیتدا دروست کراوە تێکبشکێنێت.<ref name="twz" /> لە ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٦دا، بەرپرسانی ھەواڵگریی ئیسرائیل پێشبینییان کرد کە ڕەنگە ئێران بەشێک لە یۆرانیۆمی پیتێنراوی خۆی بۆ ئەو شوێنە گواستبێتەوە.<ref name="israelhayom">{{cite news|title=Israeli intelligence assesses Iran moved enriched uranium to Pickaxe Mountain|url=https://www.israelhayom.com/2026/07/21/israeli-intelligence-assesses-iran-moved-enriched-uranium-to-pickaxe-mountain/|work=Israel Hayom|date=21 July 2026|access-date=22 July 2026}}</ref> بەرپرسانی ئێرانی هۆشیارییان دا لە دژی ھەر ھێرشێک؛ مەھدی محەممەدی، ڕاوێژکاری سەرۆکی پەرلەمان، چیای قوڵنگی وەک «قایمترین دامەزراوەی ئەتۆمی لە جیھاندا» وەسف کرد و هۆشیاری دا کە ھێرشکردنە سەری «ناوچەکە دەکاتە دۆزەخ».<ref>{{بیرخستنەوە |title=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=2026-08-28 |work=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Radio_Free_Europe/Radio_Liberty&oldid=1371810144 |access-date=2026-09-17 |language=en}}</ref> == ئەمانەش ببێنە == * [[بەرنامەی ئەتۆمیی ئێران]] * [[دامەزراوەی ئەتۆمیی نەتەنز]] * [[شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران]] == بۆ زیاتر خوێندنەوە == * {{cite news|agency=ڕۆیتەرز|title=چیای قوڵنگ چییە کە پەیوەندی بە ئێرانەوە هەیە کە لەلایەن ترەمپەوە هەڕەشەی لێدەکرێت؟|date=15 July 2026|url=https://www.reuters.com/world/what-is-pickaxe-mountain-iranian-nuclear-linked-site-threatened-by-trump-2026-07-15/}} * {{cite news|newspaper=نیویۆرک تایمز|title=چی دەزانیت دەربارەی چیای قوڵنگی ئێران|author=ئەنوشکا پاتیل|date=21 July 2026|url=https://www.nytimes.com/2026/07/21/world/middleeast/pickaxe-mountain-iran-nuclear.html}} * {{cite news|title=شاخی قوڵنگ چییە؟|author=فینیا سوای|date=22 July 2026|newspaper=ده ھیڵ|url=https://thehill.com/homenews/administration/5983210-trump-threatens-pickaxe-mountain-strike/}} * {{cite news|work=ئەسۆشییەتد پرێس|title=چی دەزانیت دەربارەی چیای قوڵنگی ئێران کە شوێنی پێگەیەکی ئەتۆمی ژێرزەمینییە کە لەلایەن ترەمپەوە هەڕەشەی لێدەکرێت|author=جۆن گامبرێل|date=21 July 2026|url=https://apnews.com/article/iran-us-war-pickaxe-mountain-nuclear-underground-what-to-know-2df2cbdbab7e21ba26e41cacdfa84e7c}} == سەرچاوەکان == <references />{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|چیاکان|کوردستان|ئێران|عێراق|تورکیا}} bjm02v4ocj8dkt2enfqb7b27bfujruy 1669828 1669822 2026-09-18T07:40:12Z Bilalinfo 57400 /* دامەزراوەی ژێرزەوی */ 1669828 wikitext text/x-wiki '''چیای قوڵنگ''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]؛ Pickaxe Mountain) کێوێکە لە [[زنجیرەچیاکانی زاگرۆس]] لە [[پارێزگای ئەسفەهان]] لە [[ئێران]]، کە نزیکەی {{convert|1.5|km|mi|0}} لە باشووری [[دامەزراوەی ئەتۆمیی نەتەنز|دامەزراوەی ئەتۆمیی نەتەنزەوە]] دوورە. ئێران خەریکی ھەڵکۆڵینی دامەزراوەیەکی قووڵی ژێرزەوییە لەناو کێوەکەدا کە بە شێوەیەکی بەربڵاو پێشبینی دەکرێت پەیوەندی بە [[بەرنامەی ئەتۆمیی ئێران|بەرنامەی ئەتۆمیی وڵاتەکەوە]] ھەبێت.<ref name="national">{{cite news|title=What is Pickaxe Mountain? The suspected Iranian nuclear site Trump says is in US crosshairs|url=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/|work=The National|date=15 July 2026|access-date=22 July 2026|archive-date=18 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260718022339/https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/|url-status=live}}</ref> ئەم شوێنە لە ساڵی ٢٠٢٦دا سەرنجی نێودەوڵەتیی ڕاکێشا کاتێک سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکان [[دۆناڵد ترەمپ]] لە سەردەمی [[جەنگی ٢٠٢٦ی ئێران|جەنگی ٢٠٢٦ی ئێراندا]] بەردەوام ھەڕەشەی ھێرشکردنە سەر ئەم شوێنەی دەکرد.<ref name="rferl">{{cite news|title=What Is Iran's Secretive Pickaxe Mountain?|url=https://www.rferl.org/a/trump-iran-nuclear-site-uranium/33805041.html|work=[[ڕادیۆی ئەورووپای ئازاد/ڕادیۆی ئازادی]]|date=2026|access-date=22 July 2026|archive-date=22 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722123545/https://www.rferl.org/a/trump-iran-nuclear-site-uranium/33805041.html|url-status=live}}</ref> == ناو == ناوی فارسیی کوه کلنگ‌، ''<nowiki>''</nowiki>Kūh-e Kolang<nowiki>''</nowiki>''، وشەبەوشە بە مانای کێوی قوڵنگ دێت، کە بنچینەی ئەو ناوە کوردیەیە لە میدیا و ڕاپۆرتە شیکارییەکان بەکاردێت. ناونیشانە تەواوەکەی ''کوه کلنگ‌گزلا''یە. ئەم ناوە لای ئێرانییەکان ناوێکی فەرمیە و زۆر بەربڵاو نییە بۆ ئەم شوێنە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Vujanovic |first=David |سەردێڕ=What is Pickaxe Mountain? The suspected Iranian nuclear site Trump says is in US crosshairs |ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-18 |وێبگە=The National |زمان=en}}</ref> == شوێن و جیۆلۆجی == چیای قوڵنگ لە زنجیرەچیای زاگرۆسدا ھەڵکەوتووە، نزیکەی {{cvt|1.5|km|mi|0}} لە باشووری کۆمەڵەی پیتاندنی نەتانز لە پارێزگای ئەسفەهان. ڕووبەری سەر زەوییەکەی نزیکەی یەک کیلۆمەتری چوارگۆشەیە لە داێنی کێوەکە. بەپێچەوانەی زۆربەی زنجیرەچیاکانی دەوروبەری، کە نیشتوون، کێوەکە لە بەردی سەختی گرانیت پێکھاتووە، کە پاراستنێکی سروشتیی بەرچاو بە ھەر کارێک دەبەخشێت کە لە ژێریدا کەندەڵان دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=What to Know About Pickaxe Mountain {{!}} ISIS Reports {{!}} Institute For Science And International Security |ناونیشان=https://isis-online.org/isis-reports/what-to-know-about-pickaxe-mountain |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-18 |وێبگە=isis-online.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Vujanovic |first=David |سەردێڕ=What is Pickaxe Mountain? The suspected Iranian nuclear site Trump says is in US crosshairs |ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-18 |وێبگە=The National |زمان=en}}</ref> == دامەزراوەی ژێرزەوی == لە دوای تەقینەوەکانی ساڵی ٢٠٢٠ی نێزیک نەتانز، عەلی ئەکبەر ساڵحی، سەرۆکی ئەوکاتی ڕێکخراوەی ئێنێڕژیی ئەتۆمیی ئێران ڕایگەیاند کە ئێران دامەزراوەیەکی «نۆژەنتر، بەرفراوانتر و گشتگیرتر» لەناو کێوێکی نزیک نەتانز دروست دەکات. بەپێی وێنە مانگە دەستکردەکان، ھەڵکۆڵین لە چیای قوڵنگ لە پایزی ٢٠٢٠ دەستی پێکردووە و لە ساڵی ٢٠٢١دا چڕتر بووەتەوە.<ref name="wapo">{{cite news|title=After U.S. strikes, Iran increases work at mysterious underground site|url=https://www.washingtonpost.com/national-security/2025/09/26/iran-underground-nuclear-us/|newspaper=The Washington Post|date=26 September 2025|access-date=22 July 2026|archive-date=22 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722140621/https://www.washingtonpost.com/national-security/2025/09/26/iran-underground-nuclear-us/|url-status=live}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Vujanovic |first=David |سەردێڕ=What is Pickaxe Mountain? The suspected Iranian nuclear site Trump says is in US crosshairs |ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-18 |وێبگە=The National |زمان=en}}</ref> ئێران ڕایگەیاندووە کە مەبەست لەم شوێنە «بەرھەمھێنان و بەستنی [[سەنتەرفیۆگلی گاز|سانترفیوژە]] پێشکەوتووەکانە»، ھەرچەندە بە [[ئاژانسی نێونەتەوەییی وزەی ئەتۆمی|پشکنەران]] مۆڵەتی تەواو نەدراوە بۆ پشتڕاستکردنەوەی ئامانجەکەی. ھەندێک لە شیکەرەوان ئاماژەیان بەوە کردووە کە لەوانەیە لەبری ئەوە بۆ کۆگاکردنی پارێزراوی [[یۆرانیۆمی پیتێنراو]] یان بۆ پیتاندنی نھێنی بەکاربێت. بڕوا وایە ھۆڵە سەرەکییەکان زیاتر لە {{convert|100|m|ft}} لە ژێر بەردی گرانیتدا ھەڵکەندراون، و کۆمەڵەکە دوو جووت دەروازەی کەندەڵانی ھەیە، یەکێکیان لە ڕۆژھەڵات و ئەوی دیکەیان لە ڕۆژئاوا. تا ناوەڕاستی ساڵی ٢٠٢٦، شیکارییە مانگە دەستکردەکان ئاماژەیان بەوە دەکرد کە دامەزراوەکە ھێشتا نەکەوتووەتە گەڕ، بەڵام کارکردن تێیدا بەردەوام بووە.<ref name="wapo" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=What to Know About Pickaxe Mountain {{!}} ISIS Reports {{!}} Institute For Science And International Security |ناونیشان=https://isis-online.org/isis-reports/what-to-know-about-pickaxe-mountain |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-18 |وێبگە=isis-online.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Vujanovic |first=David |سەردێڕ=What is Pickaxe Mountain? The suspected Iranian nuclear site Trump says is in US crosshairs |ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-18 |وێبگە=The National |زمان=en}}</ref> == ھەڕەشەکانی ساڵی ٢٠٢٦ == چیای قوڵنگ لە کاتی ھێرشەکانی پێشووتر بۆ سەر شوێنە ئەتۆمییەکانی ئێران لە حوزەیرانی ٢٠٢٥ و ساڵی ٢٠٢٦دا بێ دەستکاری مایەوە.<ref name="twz">{{cite news|title=Trump's Threat To Strike Iran's Pickaxe Mountain Bunker's "Front Door" Underscores Targeting Challenges|url=https://www.twz.com/news-features/trumps-threat-to-strike-irans-pickaxe-mountain-bunkers-front-door-underscores-targeting-challenges|work=The War Zone|date=2026|access-date=22 July 2026|archive-date=22 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722023149/https://www.twz.com/news-features/trumps-threat-to-strike-irans-pickaxe-mountain-bunkers-front-door-underscores-targeting-challenges|url-status=live}}</ref> لە تەممووزی ٢٠٢٦دا، لە سەردەمی [[جەنگی ٢٠٢٦ی ئێران|جەنگی ٢٠٢٦ی ئێراندا]]، ترەمپ بەردەوام دەیوت کە ویلایەتە یەکگرتووەکان ئەو شوێنە دەکاتە ئامانج، و ڕایگەیاند کە «بەم زووانە» و «زۆر بە توندی» ھێرشی دەکرێتە سەر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Vujanovic |first=David |سەردێڕ=What is Pickaxe Mountain? The suspected Iranian nuclear site Trump says is in US crosshairs |ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-17 |وێبگە=The National |زمان=en}}</ref><ref name="twz" /> شارەزایانی چەک پرسیاری ئەوەیان دەکرد کە ئایا تەنانەت چەکی {{convert|30000|lb|kg|adj=on}}ی [[بۆمبی دزەپێکەری گەورە|تێکشکێنەری بۆمبڕێژی جی‌بی‌یو-٥٧]]—گەورەترین بۆمب لە کەرەستەی سەربازیی ویلایەتە یەکگرتووەکاندا دەتوانێت دامەزراوەیەک کە لە تێكڕای ئەو قووڵییەدا و لە ژێر بەردی گرانیتدا دروست کراوە تێکبشکێنێت.<ref name="twz" /> لە ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٦دا، بەرپرسانی ھەواڵگریی ئیسرائیل پێشبینییان کرد کە ڕەنگە ئێران بەشێک لە یۆرانیۆمی پیتێنراوی خۆی بۆ ئەو شوێنە گواستبێتەوە.<ref name="israelhayom">{{cite news|title=Israeli intelligence assesses Iran moved enriched uranium to Pickaxe Mountain|url=https://www.israelhayom.com/2026/07/21/israeli-intelligence-assesses-iran-moved-enriched-uranium-to-pickaxe-mountain/|work=Israel Hayom|date=21 July 2026|access-date=22 July 2026}}</ref> بەرپرسانی ئێرانی هۆشیارییان دا لە دژی ھەر ھێرشێک؛ مەھدی محەممەدی، ڕاوێژکاری سەرۆکی پەرلەمان، چیای قوڵنگی وەک «قایمترین دامەزراوەی ئەتۆمی لە جیھاندا» وەسف کرد و هۆشیاری دا کە ھێرشکردنە سەری «ناوچەکە دەکاتە دۆزەخ».<ref>{{بیرخستنەوە |title=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=2026-08-28 |work=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Radio_Free_Europe/Radio_Liberty&oldid=1371810144 |access-date=2026-09-17 |language=en}}</ref> == ئەمانەش ببێنە == * [[بەرنامەی ئەتۆمیی ئێران]] * [[دامەزراوەی ئەتۆمیی نەتەنز]] * [[شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران]] == بۆ زیاتر خوێندنەوە == * {{cite news|agency=ڕۆیتەرز|title=چیای قوڵنگ چییە کە پەیوەندی بە ئێرانەوە هەیە کە لەلایەن ترەمپەوە هەڕەشەی لێدەکرێت؟|date=15 July 2026|url=https://www.reuters.com/world/what-is-pickaxe-mountain-iranian-nuclear-linked-site-threatened-by-trump-2026-07-15/}} * {{cite news|newspaper=نیویۆرک تایمز|title=چی دەزانیت دەربارەی چیای قوڵنگی ئێران|author=ئەنوشکا پاتیل|date=21 July 2026|url=https://www.nytimes.com/2026/07/21/world/middleeast/pickaxe-mountain-iran-nuclear.html}} * {{cite news|title=شاخی قوڵنگ چییە؟|author=فینیا سوای|date=22 July 2026|newspaper=ده ھیڵ|url=https://thehill.com/homenews/administration/5983210-trump-threatens-pickaxe-mountain-strike/}} * {{cite news|work=ئەسۆشییەتد پرێس|title=چی دەزانیت دەربارەی چیای قوڵنگی ئێران کە شوێنی پێگەیەکی ئەتۆمی ژێرزەمینییە کە لەلایەن ترەمپەوە هەڕەشەی لێدەکرێت|author=جۆن گامبرێل|date=21 July 2026|url=https://apnews.com/article/iran-us-war-pickaxe-mountain-nuclear-underground-what-to-know-2df2cbdbab7e21ba26e41cacdfa84e7c}} == سەرچاوەکان == <references />{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|چیاکان|کوردستان|ئێران|عێراق|تورکیا}} 8dmove0n20q3bk8aetfj6jwstqwvu73 3 304082 1669601 2026-09-17T21:33:41Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1669601 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٣٣، ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) 0yx9n6h6obghcryxc5b44xje49hwchl 2 304083 1669602 2026-09-17T21:43:36Z گرووپی قوتابخانە 23641 چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان، چاکسازیی مەودای ڕاستەقینە 1669602 wikitext text/x-wiki <div id="sports browsebar" style="margin-top:1px; margin-bottom:0.2em; text-align:center; font-size:80%;"> {{nowrap|[[Image:Sciences exactes.svg|45px]]&nbsp;[[دەروازە:زانست|زانست]]:}} {{nowrap|[[Image:P history-lightblue.png|30px]]&nbsp;[[دەروازە:مێژوو|مێژوو]]&nbsp;&nbsp;}} {{nowrap|[[Image:P philosophy.png|30px]]&nbsp;[[دەروازە:فەلسەفە|فەلسەفە]]&nbsp;&nbsp;}} {{nowrap|[[Image:Racine carrée bleue.svg|30px]]&nbsp;[[دەروازە:ماتماتیک|ماتماتیک]]&nbsp;&nbsp;}} {{nowrap|[[Image:Exceptional newcomer.svg|30px]]&nbsp;[[دەروازە:ژینناسی|ژینناسی]]&nbsp;&nbsp;}} {{nowrap|[[Image:Gnome-applications-science.svg|30px]]&nbsp;[[دەروازە:کیمیا|کیمیا]]&nbsp;&nbsp;}} {{nowrap|[[Image:Logo physics.svg|30px]]&nbsp;[[دەروازە:فیزیک|فیزیک]]&nbsp;&nbsp;}} {{nowrap|[[Image:Greek uc psi icon.svg|35px]]&nbsp;[[دەروازە:دەروونناسی|دەروونناسی]]&nbsp;&nbsp;}} {{nowrap|[[Image:Terrestrial globe.svg|45px]]&nbsp;[[دەروازە:جوگرافیا|جوگرافیا]]&nbsp;&nbsp;}} {{nowrap|[[Image:Nuvola apps display.png|30px]]&nbsp;[[دەروازە:تەکنۆلۆژیا|تەکنۆلۆژیا]]&nbsp;&nbsp;}} {{nowrap|[[Image:Jupiter and moon.png‏|30px]]&nbsp;[[دەروازە:گەردوون|گەردوون]]&nbsp;&nbsp;}} </div><noinclude> </noinclude> ph5n6oe9donrtcvsn26fw6k004z833w 0 304084 1669608 2026-09-17T22:30:38Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ھەنجیرۆک کەون | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar|هنجیروك القديم}}<br>{{lang-en| Old Hanjirok}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی...»ەوە 1669608 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ھەنجیرۆک کەون | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar|هنجیروك القديم}}<br>{{lang-en| Old Hanjirok}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.33882| 43.70531}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ھەنجیرۆک کەون''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.33882| 43.70531 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای بەردەڕەش|بەردەڕەش]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دارەتوو|دارەتوو]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٩٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٥٤٩ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ھەنجیرۆک کەون''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دارەتوو]] لە [[قەزای بەردەڕەش]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (١٢٢)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٣٢٠)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٩٢) [[خێزان]] و (٥٤٩) کەس، کە (٣٠٢) [[نێر]] و (٢٤٧) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای بەردەڕەش}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 6esea40t967k25to9f6eh6jruqwe861 0 304085 1669612 2026-09-17T22:33:26Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ھەنجیرۆک نوێ | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar|هنجیروك الجديد}}<br>{{lang-en| New Hanjirok}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_...»ەوە 1669612 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ھەنجیرۆک نوێ | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar|هنجیروك الجديد}}<br>{{lang-en| New Hanjirok}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.33009| 43.72026}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ھەنجیرۆک نوێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.33009| 43.72026 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای بەردەڕەش|بەردەڕەش]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دارەتوو|دارەتوو]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٧١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٣٨٤ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ھەنجیرۆک نوێ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دارەتوو]] لە [[قەزای بەردەڕەش]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (١٠٢)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٨٨)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٥٧) [[خێزان]] و (٣٨٤) کەس، کە (٢٠٧) [[نێر]] و (١٧٧) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای بەردەڕەش}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 2ut3tpguhcavho9682d3ls19aozls7t 0 304086 1669637 2026-09-17T22:37:30Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گۆمەزەردی نوێ | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar|كومةزرد الجديد}}<br>{{lang-en| New Gomazard}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی...»ەوە 1669637 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گۆمەزەردی نوێ | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar|كومةزرد الجديد}}<br>{{lang-en| New Gomazard}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.42156| 43.68508}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گۆمەزەردی نوێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.42156| 43.68508 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای بەردەڕەش|بەردەڕەش]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دارەتوو|دارەتوو]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤٠٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٨١ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گۆمەزەردی نوێ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دارەتوو]] لە [[قەزای بەردەڕەش]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (١٢) [[خێزان]] و (٨١) کەس، کە (٤٢) [[نێر]] و (٣٩) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای بەردەڕەش}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] sjalodixkhcqf71o465kl8hd4gwxmm8 0 304087 1669651 2026-09-17T22:40:41Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گۆمەزەردی کەون | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar|كومةزرد القديم}}<br>{{lang-en| Old Gomazard}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنە...»ەوە 1669651 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گۆمەزەردی کەون | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar|كومةزرد القديم}}<br>{{lang-en| Old Gomazard}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.43476| 43.68234}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گۆمەزەردی کەون''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.43476| 43.68234 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای بەردەڕەش|بەردەڕەش]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دارەتوو|دارەتوو]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤٠٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١١٣٥ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گۆمەزەردی کەون''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دارەتوو]] لە [[قەزای بەردەڕەش]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٢٤١)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٦٥٦)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (١٩١) [[خێزان]] و (١١٣٥) کەس، کە (٥٦٣) [[نێر]] و (٥٧٢) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای بەردەڕەش}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] e8zuzxqynyen01jn3iglgr6x0bsz72w 0 304088 1669652 2026-09-17T22:45:21Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گردەپانی کەون | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar|كردبان القديم}}<br>{{lang-en| Old Grdapan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئ...»ەوە 1669652 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گردەپانی کەون | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar|كردبان القديم}}<br>{{lang-en| Old Grdapan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.41553| 43.63580}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گردەپانی کەون''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.41553| 43.63580 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای بەردەڕەش|بەردەڕەش]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دارەتوو|دارەتوو]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٤٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٤٤٦ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گردەپانی کەون''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دارەتوو]] لە [[قەزای بەردەڕەش]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٣٧١)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (١٠٢٠)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٦٤) [[خێزان]] و (٤٤٦) کەس، کە (٢٢٧) [[نێر]] و (٢١٩) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای بەردەڕەش}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] rkic1vjqko4yx35bmvy8napk77w1h09 0 304089 1669653 2026-09-17T22:47:56Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گردەپانی نوێ | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar|كردبان الجديد}}<br>{{lang-en| New Grdapan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئا...»ەوە 1669653 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گردەپانی نوێ | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar|كردبان الجديد}}<br>{{lang-en| New Grdapan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.41903| 43.64059}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گردەپانی نوێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.41903| 43.64059 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای بەردەڕەش|بەردەڕەش]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دارەتوو|دارەتوو]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٤٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٨٨٩ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گردەپانی نوێ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دارەتوو]] لە [[قەزای بەردەڕەش]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٤٧٣) [[خێزان]] و (٢٨٨٩) کەس، کە (١٣٧٢) [[نێر]] و (١٤١٧) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای بەردەڕەش}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] dgo9z4265rybf2oxd7k6y9ttuyrcnxa 0 304090 1669654 2026-09-17T22:52:08Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دووگوندان گچکە | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar|دوكندان الصغير}}<br>{{lang-en| Little Dugundan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێ...»ەوە 1669654 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دووگوندان گچکە | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar|دوكندان الصغير}}<br>{{lang-en| Little Dugundan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.47893| 43.70140}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی دووگوندان گچکە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.47893| 43.70140 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای بەردەڕەش|بەردەڕەش]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دارەتوو|دارەتوو]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤٤٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٥٥٩ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دووگوندان گچکە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دارەتوو]] لە [[قەزای بەردەڕەش]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٢٥٥)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (١٦٩)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٧٧) [[خێزان]] و (٥٥٩) کەس، کە (٢٨٢) [[نێر]] و (٢٧٧) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای بەردەڕەش}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] q4vuuc5q97qiu3d1pk2g7krfnio2h64 1669663 1669654 2026-09-17T23:26:09Z MFTG 21816 /* top */ 1669663 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دووگوندان گچکە | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar|دوكندان الصغير}}<br>{{lang-en| Little Dugundan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.47893| 43.70140}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی دووگوندان گچکە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.47893| 43.70140 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای بەردەڕەش|بەردەڕەش]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دارەتوو|دارەتوو]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤٤٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٥٥٩ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دووگوندان گچکە''' یان '''دووگندان گچکە''' یان '''دووگونان گچکە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دارەتوو]] لە [[قەزای بەردەڕەش]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٢٥٥)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (١٦٩)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٧٧) [[خێزان]] و (٥٥٩) کەس، کە (٢٨٢) [[نێر]] و (٢٧٧) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای بەردەڕەش}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 0btzuqgyhwt4m92bj1qg311gf5diwqz 0 304091 1669655 2026-09-17T22:55:05Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دووگوندان گەورە | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar|دوكندان الكبير}}<br>{{lang-en| Great Dugundan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێ...»ەوە 1669655 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دووگوندان گەورە | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar|دوكندان الكبير}}<br>{{lang-en| Great Dugundan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.48186| 43.68958}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی دووگوندان گەورە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.48186| 43.68958 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای بەردەڕەش|بەردەڕەش]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دارەتوو|دارەتوو]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤٥١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١١٥٧ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دووگوندان گەورە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دارەتوو]] لە [[قەزای بەردەڕەش]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٢٤٤)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٤٥٠)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (١٨٩) [[خێزان]] و (١١٥٧) کەس، کە (٥٧٤) [[نێر]] و (٥٨٣) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای بەردەڕەش}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] g7060jpvxn813g95k0te052ub8loviq 1669664 1669655 2026-09-17T23:27:11Z MFTG 21816 /* top */ 1669664 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دووگوندان گەورە | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar|دوكندان الكبير}}<br>{{lang-en| Great Dugundan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.48186| 43.68958}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی دووگوندان گەورە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.48186| 43.68958 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای بەردەڕەش|بەردەڕەش]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دارەتوو|دارەتوو]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤٥١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١١٥٧ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دووگوندان گەورە''' یان '''دووگندان گەورە''' یان '''دووگونان گەورە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دارەتوو]] لە [[قەزای بەردەڕەش]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٢٤٤)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٤٥٠)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (١٨٩) [[خێزان]] و (١١٥٧) کەس، کە (٥٧٤) [[نێر]] و (٥٨٣) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای بەردەڕەش}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] l0ujke4wedpirxs71tu0n37jmpdpsys 0 304092 1669656 2026-09-17T23:00:33Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بارەوان گەورە | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar|باروان الكبير}}<br>{{lang-en| Great Barawan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_...»ەوە 1669656 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بارەوان گەورە | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar|باروان الكبير}}<br>{{lang-en| Great Barawan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.49027| 43.78842}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی بارەوان گەورە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.49027| 43.78842 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای بەردەڕەش|بەردەڕەش]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دارەتوو|دارەتوو]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٣٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٧٩٣ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''بارەوان گەورە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دارەتوو]] لە [[قەزای بەردەڕەش]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٤٠)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٢٤٠)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (١٢٦) [[خێزان]] و (٧٩٣) کەس، کە (٣٨٢) [[نێر]] و (٤١١) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای بەردەڕەش}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] rtqgp1mvllrsidis3ewi55sb9pun1ez 1669662 1669656 2026-09-17T23:25:09Z MFTG 21816 /* top */ چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان 1669662 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بارەوان گەورە | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar|باروان الکبیر}}<br>{{lang-en| Great Barawan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.49027| 43.78842}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی بارەوان گەورە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.49027| 43.78842 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای بەردەڕەش|بەردەڕەش]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دارەتوو|دارەتوو]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٣٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٧٩٣ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''بارەوان گەورە''' یان '''بەھراوە گەورە''' یان '''بەھراوە فەقێ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دارەتوو]] لە [[قەزای بەردەڕەش]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٤٠)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٢٤٠)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (١٢٦) [[خێزان]] و (٧٩٣) کەس، کە (٣٨٢) [[نێر]] و (٤١١) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای بەردەڕەش}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 2ykxzyzylzl94pg67cmvqhqg7i6kltk 0 304093 1669657 2026-09-17T23:03:38Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بارەوان گچکە | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar|باروان الصغير}}<br>{{lang-en| Lower Barawan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئ...»ەوە 1669657 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بارەوان گچکە | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar|باروان الصغير}}<br>{{lang-en| Lower Barawan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.51788| 43.79112}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی بارەوان گچکە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.51788| 43.79112 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای بەردەڕەش|بەردەڕەش]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دارەتوو|دارەتوو]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٥٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٦٤ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''بارەوان گچکە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دارەتوو]] لە [[قەزای بەردەڕەش]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٢٢) [[خێزان]] و (١٦٤) کەس، کە (٧٣) [[نێر]] و (٩١) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای بەردەڕەش}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] ppvbtnvnpdqisa3n8cbyxhqwfuy015j 1669661 1669657 2026-09-17T23:23:56Z MFTG 21816 /* top */ چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان 1669661 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بارەوان گچکە | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar|باروان الصغیر}}<br>{{lang-en| Lower Barawan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.51788| 43.79112}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی بارەوان گچکە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.51788| 43.79112 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای بەردەڕەش|بەردەڕەش]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دارەتوو|دارەتوو]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٥٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٦٤ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''بارەوان گچکە''' یان '''بەھراوە گچکە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دارەتوو]] لە [[قەزای بەردەڕەش]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٢٢) [[خێزان]] و (١٦٤) کەس، کە (٧٣) [[نێر]] و (٩١) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای بەردەڕەش}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] bjfdl34rjzccaeqtij9h31i5tngh73q 0 304094 1669660 2026-09-17T23:22:30Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئیسماوە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|إسماوة}}<br>{{lang-en| Ismawa}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی...»ەوە 1669660 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئیسماوە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|إسماوة}}<br>{{lang-en| Ismawa}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.56034| 43.56543}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ئیسماوە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.56034| 43.56543 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای بەردەڕەش|بەردەڕەش]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ڕۆڤیا|ڕۆڤیا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٣٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٣٥٥٤ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ئیسماوە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ڕۆڤیا]] لە [[قەزای بەردەڕەش]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٢١٣)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٥٣١)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٦٠٤) [[خێزان]] و (٣٥٥٤) کەس، کە (١٨٠٥) [[نێر]] و (١٧٤٩) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای بەردەڕەش}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] tfxju3wqoe9bnqbn21n5fqdyiif8rz3 3 304095 1669666 2026-09-17T23:35:33Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1669666 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٢٣:٣٥، ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) herlx84er833rxxi3vqoi5wmkqibr84 3 304096 1669720 2026-09-18T02:27:44Z Max 56520 Max پەڕەی [[لێدوانی بەکارھێنەر:SHB2000]]ی گواستەوە بۆ [[لێدوانی بەکارھێنەر:SHB]]: لە کاتی گۆڕینی ناوی بەکارھێنەر «[[Special:CentralAuth/SHB2000|SHB2000]]» بۆ «[[Special:CentralAuth/SHB|SHB]]»، پەڕە بە شێوەی خۆگەڕ گوازرایەوە 1669720 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[لێدوانی بەکارھێنەر:SHB]] 93ymela933fwxl1orhshnjfrzygb88a 0 304097 1669830 2026-09-18T08:07:27Z Bilalinfo 57400 زیادکردنی وتاری نوێ 1669830 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands|name=دوورگەی لارک|native_name={{Nobold|{{lang|fa|جزیره لارک}}}}|image=Larak fr.jpg|pushpin_map=Persian Gulf#Iran|location=[[گەرووی ھورمز]]|coordinates={{coord|26|51|12|N|56|21|20|E}}<ref>{{cite web |url=http://www.getamap.net/maps/iran/hormozgan/_larakisland/ |title=Larak Island Map, Weather and Photos|website=GetAMap |access-date=26 May 2013}}</ref>|waterbody=خەلیجی فارس|area_km2=49|elevation_m=138|country={{IRN}}|country_admin_divisions_title=[[Provinces of Iran|Province]]|country_admin_divisions=[[Hormozgan]]|country_admin_divisions_title_1=[[Counties of Iran|County]]|country_admin_divisions_1=[[Qeshm County]]|country_admin_divisions_title_2=[[Bakhsh (administrative division)|District]]|country_admin_divisions_2=[[Central District (Qeshm County)|Central]]|country_admin_divisions_title_3=[[Dehestan (administrative division)|Rural district]]|country_admin_divisions_3=[[Larak Rural District]]|country_largest_city=[[Larak Shahri]]|country_largest_city_population=466|module={{Infobox lighthouse | embed = yes | qid = Q106097403 | construction = concrete tower | shape = cylindrical tower with balcony and lantern<ref>{{Cite rowlett|irn|accessdate=2016-10-01}}</ref><ref>[http://msi.nga.mil/NGAPortal/MSI.portal?_nfpb=true&_st=&_pageLabel=msi_pub_detail&CCD_itemID=112&pubConstant=NGALOL NGA List of Lights – Pub.112] Retrieved 1 October 2016</ref> | marking = unpainted tower }}}} '''دوورگەی لارک''' دوورگەیەکی بچووکی [[ئێران|ئێرانییە]] کە دەکەوێتە بەرامبەر ساحڵی [[بەندەر عەباس]] لە [[ئێران]]، لە ڕۆژھەڵاتی دوورگەی قشم و باشووری دوورگەی ھورمز. تەسکترین بەشی [[گەرووی ھورمز]] کە {{convert|24|mi}}یە، دەکەوێتە نێوان ئەم دوورگە ئێرانییە و دوورگەی سەلامە (کوین گەورە)ی عومان.<ref name="Joyner1990">{{cite book|last=Joyner|first=Christopher C.|url=https://books.google.com/books?id=ZXZIz7M1Bt4C&pg=PA3|title=The Persian Gulf War: Lessons for Strategy, Law, and Diplomacy|date=1 January 1990|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-313-26710-9|page=3}}</ref> دوورگەی لارک بەشێکە لە [[پارێزگای ھورمزگان]]. == جوگرافیا و دیمۆگرافیا == دوورگەی لارک ناوچەیەکی خوێیییە، کە ڕووەکەی لە بەردەخۆڵ، خوێی بەردین و ئۆکسیدی ئاسن پێکھاتووە.{{sfn|Anonby|Yousefian|2011|p=41}} ژمارەیەک گردی تێدایە، کە بەرزییان دەگاتە {{convert|138|m|ft}}.<ref>{{cite web |date=8 January 2026 |url=https://surfiran.com/mag/larak-island-travel-guide/ |access-date=8 April 2026 |title=Explore Larak Island: What You Need to Know for Your Journey |publisher=Surfiran}}</ref> دوورگەکە وەک گوندەواری لارک بەڕێوە دەبرێت، لەناو بەخشی ناوەندی لە [[شارستانی قەشم]]. تاقە ئاوەدانی لەسەر دوورگەکە لە ئێستادا لارک شەھرییە، لە ساحڵی باکووری ڕۆژھەڵات. ژمارەی دانیشتووانی ٤٦٦ کەس و ٩٨ خێزانە. ئاوەدانییەکی تر، لارک کووھی، لەسەر گردەکانی ناوەوەی دوورگەکە بوو، بەڵام لە ناوەڕاستی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا چۆڵ کرا. ئاوەدانی لە سەلـمی لە ساحڵی ڕۆژئاوا و لە مەوڕۆنا لە ساحڵی باکووری ڕۆژئاوا ھەبووە، بەڵام ئەوانیش چۆڵ کراون.{{sfn|Anonby|Yousefian|2011|pp=41–43}} لارکی، کە دیالێکتێکی زمانی کۆمزارییە، لە دوورگەی لارک قسەی پێ دەکرێت. توێژینەوەیەک لە ساڵی ١٩٧٧ دەریخست کە لارکی زمانی سەرەکی بووە لە لارک شەھری، لە کاتێکدا عەرەبی لە لارک کووھی قسەی پێ کراوە.{{sfn|Anonby|Yousefian|2011|p=43}} ئاخێوەرانی لارکی زیاتر کاری دەریاوانی و ماسیگری دەکەن، لەگەڵ کەمێک ئاژەڵداری ([[بزن]]) و بازرگانی. لە ڕابردوودا بەرھەمھێنانی [[خورما]] و [[جۆ]]، و ھەناردەکردنی [[خوێ]] ھەبووە.{{sfn|Anonby|Yousefian|2011|p=44}} == ڕووەک و ئاژەڵان == دوورگەکە ڕووەکی زۆر کەمی تێدایە، تەنیا چەند دارێکی ئەکاسیای نزم، خورما، دەوەن و گیا. لە سەردەمێکدا حەشیمەتێک لە [[ئاسک|ئاسکی کێوی]] تێدا بووە.{{sfn|Anonby|Yousefian|2011|p=41}} دەریای دەوروبەری دوورگەکە یەکێکە لە جۆراوجۆرترین ناوچەکانی شیوە مەرجانییەکان لە ژینگەی کەنداوی فارسدا، کە ٣٧ جۆر لە مەرجانی بەردین لە ئاوەکانیدا دەستنیشان کراون.<ref>{{cite journal |author1=J. Vajed Samiei |author2=K. Dab |author3=P. Ghezellou |author4=A. Shirvani |date=3 April 2013 |title=Some scleractinian corals (Scleractinia: Anthozoa) of Larak Island, Persian Gulf |journal=Zootaxa |volume=3636 |issue=1 |pages=101–43 |doi=10.11646/zootaxa.3636.1.5 |pmid=26042286}}</ref> == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20130402153516/http://www.chtn.ir/WebForms/Fa/News/NewsInfo.aspx?ID=21612 زمانی لارک] * [https://www.ibiblio.org/lighthouse/photos/NearEast/LarakIslandIRN.jpg وێنەی فانۆسی دەریایی باکووری دوورگەی لارک] * [https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-iranica-online/larak-COM_11223 لارک، لە ئەنسایکڵۆپیدیای ئیرانیکا] == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|چیاکان|کوردستان|ئێران|عێراق|تورکیا}} 5idvm854dzdb8u6xt82cisyv3yx0mo5 1669831 1669830 2026-09-18T08:09:33Z Bilalinfo 57400 1669831 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands|name=دوورگەی لارک|native_name={{Nobold|{{lang|fa|جزیره لارک}}}}|image=Larak fr.jpg|pushpin_map=Persian Gulf#Iran|location=[[گەرووی ھورمز]]|coordinates={{coord|26|51|12|N|56|21|20|E}}<ref>{{cite web |url=http://www.getamap.net/maps/iran/hormozgan/_larakisland/ |title=Larak Island Map, Weather and Photos|website=GetAMap |access-date=26 May 2013}}</ref>|waterbody=کەنداوی فارس|area_km2=49|elevation_m=138|country={{IRN}}|country_admin_divisions_title=[[Provinces of Iran|Province]]|country_admin_divisions=[[Hormozgan]]|country_admin_divisions_title_1=[[Counties of Iran|County]]|country_admin_divisions_1=[[Qeshm County]]|country_admin_divisions_title_2=[[Bakhsh (administrative division)|District]]|country_admin_divisions_2=[[Central District (Qeshm County)|Central]]|country_admin_divisions_title_3=[[Dehestan (administrative division)|Rural district]]|country_admin_divisions_3=[[Larak Rural District]]|country_largest_city=[[Larak Shahri]]|country_largest_city_population=466|module={{Infobox lighthouse | embed = yes | qid = Q106097403 | construction = concrete tower | shape = cylindrical tower with balcony and lantern<ref>{{Cite rowlett|irn|accessdate=2016-10-01}}</ref><ref>[http://msi.nga.mil/NGAPortal/MSI.portal?_nfpb=true&_st=&_pageLabel=msi_pub_detail&CCD_itemID=112&pubConstant=NGALOL NGA List of Lights – Pub.112] Retrieved 1 October 2016</ref> | marking = unpainted tower }}}} '''دوورگەی لارک''' دوورگەیەکی بچووکی [[ئێران|ئێرانییە]] کە دەکەوێتە بەرامبەر ساحڵی [[بەندەر عەباس]] لە [[ئێران]]، لە ڕۆژھەڵاتی دوورگەی قشم و باشووری دوورگەی ھورمز. تەسکترین بەشی [[گەرووی ھورمز]] کە {{convert|24|mi}}یە، دەکەوێتە نێوان ئەم دوورگە ئێرانییە و دوورگەی سەلامە (کوین گەورە)ی عومان.<ref name="Joyner1990">{{cite book|last=Joyner|first=Christopher C.|url=https://books.google.com/books?id=ZXZIz7M1Bt4C&pg=PA3|title=The Persian Gulf War: Lessons for Strategy, Law, and Diplomacy|date=1 January 1990|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-313-26710-9|page=3}}</ref> دوورگەی لارک بەشێکە لە [[پارێزگای ھورمزگان]]. == جوگرافیا و دیمۆگرافیا == دوورگەی لارک ناوچەیەکی خوێیییە، کە ڕووەکەی لە بەردەخۆڵ، خوێی بەردین و ئۆکسیدی ئاسن پێکھاتووە.{{sfn|Anonby|Yousefian|2011|p=41}} ژمارەیەک گردی تێدایە، کە بەرزییان دەگاتە {{convert|138|m|ft}}.<ref>{{cite web |date=8 January 2026 |url=https://surfiran.com/mag/larak-island-travel-guide/ |access-date=8 April 2026 |title=Explore Larak Island: What You Need to Know for Your Journey |publisher=Surfiran}}</ref> دوورگەکە وەک گوندەواری لارک بەڕێوە دەبرێت، لەناو بەخشی ناوەندی لە [[شارستانی قەشم]]. تاقە ئاوەدانی لەسەر دوورگەکە لە ئێستادا لارک شەھرییە، لە ساحڵی باکووری ڕۆژھەڵات. ژمارەی دانیشتووانی ٤٦٦ کەس و ٩٨ خێزانە. ئاوەدانییەکی تر، لارک کووھی، لەسەر گردەکانی ناوەوەی دوورگەکە بوو، بەڵام لە ناوەڕاستی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا چۆڵ کرا. ئاوەدانی لە سەلـمی لە ساحڵی ڕۆژئاوا و لە مەوڕۆنا لە ساحڵی باکووری ڕۆژئاوا ھەبووە، بەڵام ئەوانیش چۆڵ کراون.{{sfn|Anonby|Yousefian|2011|pp=41–43}} لارکی، کە دیالێکتێکی زمانی کۆمزارییە، لە دوورگەی لارک قسەی پێ دەکرێت. توێژینەوەیەک لە ساڵی ١٩٧٧ دەریخست کە لارکی زمانی سەرەکی بووە لە لارک شەھری، لە کاتێکدا عەرەبی لە لارک کووھی قسەی پێ کراوە.{{sfn|Anonby|Yousefian|2011|p=43}} ئاخێوەرانی لارکی زیاتر کاری دەریاوانی و ماسیگری دەکەن، لەگەڵ کەمێک ئاژەڵداری ([[بزن]]) و بازرگانی. لە ڕابردوودا بەرھەمھێنانی [[خورما]] و [[جۆ]]، و ھەناردەکردنی [[خوێ]] ھەبووە.{{sfn|Anonby|Yousefian|2011|p=44}} == ڕووەک و ئاژەڵان == دوورگەکە ڕووەکی زۆر کەمی تێدایە، تەنیا چەند دارێکی ئەکاسیای نزم، خورما، دەوەن و گیا. لە سەردەمێکدا حەشیمەتێک لە [[ئاسک|ئاسکی کێوی]] تێدا بووە.{{sfn|Anonby|Yousefian|2011|p=41}} دەریای دەوروبەری دوورگەکە یەکێکە لە جۆراوجۆرترین ناوچەکانی شیوە مەرجانییەکان لە ژینگەی کەنداوی فارسدا، کە ٣٧ جۆر لە مەرجانی بەردین لە ئاوەکانیدا دەستنیشان کراون.<ref>{{cite journal |author1=J. Vajed Samiei |author2=K. Dab |author3=P. Ghezellou |author4=A. Shirvani |date=3 April 2013 |title=Some scleractinian corals (Scleractinia: Anthozoa) of Larak Island, Persian Gulf |journal=Zootaxa |volume=3636 |issue=1 |pages=101–43 |doi=10.11646/zootaxa.3636.1.5 |pmid=26042286}}</ref> == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20130402153516/http://www.chtn.ir/WebForms/Fa/News/NewsInfo.aspx?ID=21612 زمانی لارک] * [https://www.ibiblio.org/lighthouse/photos/NearEast/LarakIslandIRN.jpg وێنەی فانۆسی دەریایی باکووری دوورگەی لارک] * [https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-iranica-online/larak-COM_11223 لارک، لە ئەنسایکڵۆپیدیای ئیرانیکا] == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|چیاکان|کوردستان|ئێران|عێراق|تورکیا}} m8yr89u831401oyznitt3s0o1h81hrh 3 304098 1669834 2026-09-18T09:42:09Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1669834 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٩:٤٢، ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) 6squerlmjci791ntsixtqy804q41h8g 0 304099 1669835 2026-09-18T09:44:37Z Lireza dosti 79165 پەڕەی دروست کرد بە «'''جه‌واد ره‌مه‌زانی''' گۆرانیبێژێکی خه‌ڵکی [[مه‌شهه‌ده‌]]. ئه‌و سه‌ره‌تا لای مامۆستا ئه‌میر نیزام فێری ڤیۆلین بوو، پاشان له‌ ساڵی ٢٠٢٠دا رەدێفی مۆسیقای خوێندووه. == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەک...»ەوە 1669835 wikitext text/x-wiki '''جه‌واد ره‌مه‌زانی''' گۆرانیبێژێکی خه‌ڵکی [[مه‌شهه‌ده‌]]. ئه‌و سه‌ره‌تا لای مامۆستا ئه‌میر نیزام فێری ڤیۆلین بوو، پاشان له‌ ساڵی ٢٠٢٠دا رەدێفی مۆسیقای خوێندووه. == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{کۆمنز}} * https://www.last.fm/music/Javad%2BRamezani * https://music.apple.com/artist/1552645913 * https://www.allmovie.com/artist/javad-ramezani-an24132213 * https://biamusic.ir/artist/javad-ramezani/ * https://www.google.com/goto?url=CAESYwHrOzAVsZ3J2NA9Zysw0hWe6GnXhC_aKwOzzoJrOej3cJyO9Y-lvpe2Fc_Zjctt9fB6knviOYxf4I6Hhb-LYz2V4D2bFcKgyxsQt1E5fgTj9FnAIwrBY5_QilSwqTKA_HAuhA * https://ahaang.com/%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A2%D9%87%D9%88/ {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:خەڵکی مەشھەد]] r2balc6m67abfq3nh6fwcpl0xz3yv3i 0 304100 1669836 2026-09-18T09:49:29Z حوسێن 42516 پەڕەی دروست کرد بە «{{Speciesbox |name = Liquorice | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{Cite journal |last=Helen Chadburn (Royal Botanic Gardens, Kew) |last2=Jack Plummer (RBG Kew) |date=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ |title=IUCN Red List of Threatened Species: Glycyrrhiza glabra |url=https://www.iucnredlist.org/species/203353/88313725 |journal=IUCN Red List of Threatened Species |access-date=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦}}</ref...»ەوە 1669836 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name = Liquorice | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{Cite journal |last=Helen Chadburn (Royal Botanic Gardens, Kew) |last2=Jack Plummer (RBG Kew) |date=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ |title=IUCN Red List of Threatened Species: Glycyrrhiza glabra |url=https://www.iucnredlist.org/species/203353/88313725 |journal=IUCN Red List of Threatened Species |access-date=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦}}</ref> |image = Illustration Glycyrrhiza glabra0.jpg |image_caption = |taxon = Glycyrrhiza glabra |authority = [[کارڵ لینایۆس]]<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Glycyrrhiza glabra L. GRIN-Global |ناونیشان=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomydetail?id=17820 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |وێبگە=npgsweb.ars-grin.gov}}</ref> |display_parents = 2 |synonyms = {{collapsible list | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Glycyrrhiza brachycarpa'' {{small|(Boiss.)}} *''Glycyrrhiza glandulifera'' {{small|Waldst. & Kit.)}} *''Glycyrrhiza hirsuta'' {{small|(Pall.)}} *''Glycyrrhiza pallida'' {{small|(Boiss.)}} *''Glycyrrhiza violacea'' {{small|(Boiss.)}} }} |synonyms_ref = <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Glycyrrhiza violacea {{!}} International Plant Names Index |ناونیشان=https://www.ipni.org/n/496975-1 |ناونیشانی ئەرشیڤ= |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |وێبگە=www.ipni.org |زمان=en}}</ref> }} '''مێکووک''' یان '''بەلەک''' (ناوی زانستی: Glycyrrhiza glabra) [[ڕوەکی گوڵدار|ڕوەکێکی گوڵداری]] [[ڕوەکی فرەساڵە|فرەساڵەی]] خێزانی [[پاقلەیان|پاقلەیانە]]. خۆجێی [[ڕۆژاوای ئاسیا]]، [[باکووری ئەفریقا]] و [[باشووری ئەورووپا|باشووری ئەورووپایە]].<ref name=":1" /> چێژەدەرێکی شیرین و بۆنخۆش لە ڕەگەکەیەوە دەر دەکێشرێ.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Licorice Root: Usefulness and Safety |ناونیشان=https://www.nccih.nih.gov/health/licorice-root |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |وێبگە=NCCIH |زمان=en}}</ref> گوشاوەکەی لە [[ھێربالیزم]] و [[پزیشکیی کۆن|پزیشکیی نەریتی]] دا بە کار ھاتووە،<ref name=":2" /> و وەک [[تەواوکەری خۆراکی|تەواوکەرێکی خۆراکی]] دەبازێڕێنرێ.<ref name=":2" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Licorice Uses, Benefits & Dosage |ناونیشان=https://www.drugs.com/npp/licorice.html |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |وێبگە=Drugs.com |زمان=en}}</ref> == وەسف == مێکووک گژوگیایەکی فرەساڵەیە، تا ١ مەتر بەرز دەبێ. [[گەڵا|گەڵاکانی]]، بە ٩ تا ١٧ [[گەڵاچە|گەڵاچەوە]]، پەڕاسان و ٧ تا ١٥ سانتیمەتر درێژن. [[گوڵ|گوڵەکانی]] ئەرخەوانی بەرەو شینی سپیباون و ٨ تا ١٢ میلیمەتر درێژن. [[میوە|بەرەکەی]]، کە ٢٠ تا ٣٠ میلیمەتر درێژە، درێژکۆڵەیە و چەندین [[تۆو]] لە خۆ دەگرێ.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|title=Dictionary of gardening|date=1992|publisher=Macmillan Press ; Stockton Press|isbn=978-0-333-47494-5|editor-last=Huxley|editor-first=Anthony Julian|location=London : New York|editor-last2=Griffiths|editor-first2=Mark|editor-last3=Royal Horticultural Society (Great Britain)}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|}} {{Taxonbar|from=Q257106}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ڕوەک|خۆراک|پزیشکی}} [[پۆل:مێکووک]] [[پۆل:بەھارات]] [[پۆل:بەھاراتە ھیندییەکان]] [[پۆل:ڕوەکە پزیشکییەکان]] [[پۆل:ڕوەکەکان، وەسفکراوی ١٧٥٣]] f5ua2tudckj6010264wtr2tb7lxd3j5 10 304101 1669837 2026-09-18T09:51:21Z حوسێن 42516 پەڕەی دروست کرد بە «{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Glycyrrhiza |parent=Inverted repeat-lacking clade |refs= *{{cite journal | doi = 10.1016/j.ympev.2015.04.016 | title = A multilocus phylogenetic analysis reveals the monophyly of a recircumscribed papilionoid legume tribe Diocleae with well-supported generic relationships | year = 2015 | last1 = De Queiroz | first1 = Luciano Paganucci | last2 = Pastore | first2 = José Floriano B. | las...»ەوە 1669837 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Glycyrrhiza |parent=Inverted repeat-lacking clade |refs= *{{cite journal | doi = 10.1016/j.ympev.2015.04.016 | title = A multilocus phylogenetic analysis reveals the monophyly of a recircumscribed papilionoid legume tribe Diocleae with well-supported generic relationships | year = 2015 | last1 = De Queiroz | first1 = Luciano Paganucci | last2 = Pastore | first2 = José Floriano B. | last3 = Cardoso | first3 = Domingos | last4 = Snak | first4 = Cristiane | last5 = De c. Lima | first5 = Ana Luísa | last6 = Gagnon | first6 = Edeline | last7 = Vatanparast | first7 = Mohammad | last8 = Holland | first8 = Ailsa E. | last9 = Egan | first9 = Ashley N. | journal = Molecular Phylogenetics and Evolution | volume = 90 | pages = 1–19 | pmid = 25934529 }} *{{cite journal |doi=10.1016/j.ympev.2021.107235|title=Phylogenomic framework of the IRLC legumes (Leguminosae subfamily Papilionoideae) and intercontinental biogeography of tribe Wisterieae|year=2021|last1=Duan|first1=Lei|last2=Li|first2=Shi-Jin|last3=Su|first3=Chun|last4=Sirichamorn|first4=Yotsawate|last5=Han|first5=Li-Na|last6=Ye|first6=Wen|last7=Lôc|first7=Phan Ke|last8=Wen|first8=Jun|last9=Compton|first9=James A.|last10=Schrire|first10=Brian|last11=Nie|first11=Ze-Long|last12=Chen|first12=Hong-Feng|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution|volume=163|article-number=107235|pmid=34146677}}<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} je8iszutjkt32wbvuxef890z4xzvxvh 10 304102 1669838 2026-09-18T09:52:17Z حوسێن 42516 پەڕەی دروست کرد بە «{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Inverted repeat-lacking clade |parent=Hologalegina |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }}»ەوە 1669838 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Inverted repeat-lacking clade |parent=Hologalegina |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} jprkmckfht5f48eyksfiq43crplr8w4 10 304103 1669839 2026-09-18T09:53:10Z حوسێن 42516 پەڕەی دروست کرد بە «{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Hologalegina |parent=Non-protein amino acid-accumulating clade |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }}»ەوە 1669839 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Hologalegina |parent=Non-protein amino acid-accumulating clade |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} 1mzpmedrn3wc8uom1kw3zonhrxk0fez 10 304104 1669840 2026-09-18T09:53:59Z حوسێن 42516 پەڕەی دروست کرد بە «{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=cladus |link=Non-protein amino acid-accumulating clade |parent=Meso-Papilionoideae |extinct= <!--leave blank or delete this line for "not extinct"; put "yes" for "extinct" --> |refs= {{cite journal |doi=10.1016/j.sajb.2013.06.017|title=Towards a new classification of Leguminosae: Naming clades using non-Linnaean phylogenetic nomenclature|year=2013|last1=Wojciechowski|first1=Martin F.|journal=South A...»ەوە 1669840 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=cladus |link=Non-protein amino acid-accumulating clade |parent=Meso-Papilionoideae |extinct= <!--leave blank or delete this line for "not extinct"; put "yes" for "extinct" --> |refs= {{cite journal |doi=10.1016/j.sajb.2013.06.017|title=Towards a new classification of Leguminosae: Naming clades using non-Linnaean phylogenetic nomenclature|year=2013|last1=Wojciechowski|first1=Martin F.|journal=South African Journal of Botany|volume=89|pages=85–93}}<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} od4q1t0sc09mz1g15w8n9h190j5o8rk 10 304105 1669841 2026-09-18T09:54:52Z حوسێن 42516 پەڕەی دروست کرد بە «{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=cladus |link=Meso-Papilionoideae |parent=Faboideae |refs={{cite journal | last=Wojciechowski | first=Martin F. | title=Towards a new classification of Leguminosae: Naming clades using non-Linnaean phylogenetic nomenclature | journal=South African Journal of Botany | publisher=Elsevier BV | volume=89 | year=2013 | issn=0254-6299 | doi=10.1016/j.sajb.2013.06.017 | doi-access = free | pages=85–93}} }}»ەوە 1669841 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=cladus |link=Meso-Papilionoideae |parent=Faboideae |refs={{cite journal | last=Wojciechowski | first=Martin F. | title=Towards a new classification of Leguminosae: Naming clades using non-Linnaean phylogenetic nomenclature | journal=South African Journal of Botany | publisher=Elsevier BV | volume=89 | year=2013 | issn=0254-6299 | doi=10.1016/j.sajb.2013.06.017 | doi-access = free | pages=85–93}} }} sm2c6uwz8jyctvtbf6dppid2hy2bbt1 10 304106 1669842 2026-09-18T09:56:00Z حوسێن 42516 پەڕەی دروست کرد بە «{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=subfamilia |link=Faboideae |parent=Fabaceae |always_display=yes |refs= }}»ەوە 1669842 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=subfamilia |link=Faboideae |parent=Fabaceae |always_display=yes |refs= }} gvuphwm776a2u13fqdvndkbflkiskol 0 304107 1669843 2026-09-18T09:59:18Z حوسێن 42516 دروستکردنی ڕەوانەکەر بۆ [[مێکووک]] (ئامرازی دروستکەری ڕەوانەکەر) 1669843 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[مێکووک]] imu5fl0q6h5q9onf3o02skpzrsbwl7m 0 304108 1669844 2026-09-18T10:07:24Z حوسێن 42516 دروستکردنی ڕەوانەکەر بۆ [[مۆر]] (ئامرازی دروستکەری ڕەوانەکەر) 1669844 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[مۆر]] h7jwlbqqa4wy7aew0471wyl9pv42khi 0 304109 1669891 2026-09-18T11:34:38Z Saad Goran 41181 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نووسەر |ناو = ژاوێن شاڵی |وێنە = |سەردێڕ = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٨٦ |شوێنی لەدایکبوون = [[سلێمانی]]، [[عێراق]] |پیشە = شاعیر، ڕۆژنامەنووس |نەتەوە = [[کورد]] |ساڵانی چالاکی = ٢٠٠٨ - ئێستا |کارە دیارەکان = پایزی عومری...»ەوە 1669891 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نووسەر |ناو = ژاوێن شاڵی |وێنە = |سەردێڕ = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٨٦ |شوێنی لەدایکبوون = [[سلێمانی]]، [[عێراق]] |پیشە = شاعیر، ڕۆژنامەنووس |نەتەوە = [[کورد]] |ساڵانی چالاکی = ٢٠٠٨ - ئێستا |کارە دیارەکان = پایزی عومری من، نە تۆ مایتەوە نە باران }} '''ژاوێن شاڵی''' (لەدایکبووی ١٩٨٦ لە [[سلێمانی]]) شاعیر و ڕۆژنامەنووسێکی ھاوچەرخی کوردە.<ref name="wishe">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژاوێن شاڵی: نووسین تاكە شتە دڵخۆشم دەكات |ناونیشان=https://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=85374&Jor=5 |وێبگە=wishe.net |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> خاوەنی چەندین پەرتووکی چاپکراوەیە لە بوارەکانی شیعر و ڕۆژنامەوانیدا و بەرھەمەکانی بۆ چەندین زمانی بیانی وەرگێڕدراون.<ref name="circumference">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=I had to follow pages of the age |ناونیشان=https://circumferencemag.com/i-had-to-follow-pages-of-the-age/ |وێبگە=circumferencemag.com |ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠١٤ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> لە ئێستادا لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] نیشتەجێیە.<ref name="wishe"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|وێژەی کوردی|وێژە|شیعر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شاعیرە کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شاعیرانی کورد]] [[پۆل:ژنانی کورد]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی سلێمانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦]] [[پۆل:زیندووان]] nocn4ao9dyz950c787th73rf0ozr2a6 1669893 1669891 2026-09-18T11:46:03Z Saad Goran 41181 ژیان و کار 1669893 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نووسەر |ناو = ژاوێن شاڵی |وێنە = |سەردێڕ = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٨٦ |شوێنی لەدایکبوون = [[سلێمانی]]، [[عێراق]] |پیشە = شاعیر، ڕۆژنامەنووس |نەتەوە = [[کورد]] |ساڵانی چالاکی = ٢٠٠٨ - ئێستا |کارە دیارەکان = پایزی عومری من، نە تۆ مایتەوە نە باران }} '''ژاوێن شاڵی''' (لەدایکبووی ١٩٨٦ لە [[سلێمانی]]) شاعیر و ڕۆژنامەنووسێکی ھاوچەرخی کوردە.<ref name="wishe">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژاوێن شاڵی: نووسین تاكە شتە دڵخۆشم دەكات |ناونیشان=https://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=85374&Jor=5 |وێبگە=wishe.net |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> خاوەنی چەندین پەرتووکی چاپکراوەیە لە بوارەکانی شیعر و ڕۆژنامەوانیدا و بەرھەمەکانی بۆ چەندین زمانی بیانی وەرگێڕدراون.<ref name="circumference">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=I had to follow pages of the age |ناونیشان=https://circumferencemag.com/i-had-to-follow-pages-of-the-age/ |وێبگە=circumferencemag.com |ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠١٤ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> لە ئێستادا لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] نیشتەجێیە.<ref name="wishe"/> == ژیان و کار == ژاوێن شاڵی لە شاری سلێمانی لەدایک بووە.<ref name="wishe"/> لە کایەی ئەدەبی و ڕۆژنامەوانیدا چالاک بووە و یەکەمین دیوانی شیعریی خۆی بە ناوی «پایزی عومری من» لە ساڵی ٢٠٠٨دا لە [[سلێمانی]] چاپ و بڵاو کردووەتەوە.<ref name="voa2011">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=فه‌رهه‌نگ و تۆره‌ی کوردی: ژاوێن شاڵی |ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/amp/ferhengwtore-oct15-131875373/975991.html |وێبگە=dengiamerika.com |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> لە دەوروبەری ساڵی ٢٠١٦دا کۆچی کردووە بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.<ref name="wishe"/> شاڵی بۆ ماوەیەک ئەندامی دەستەی بەڕێوەبردنی [[بنکەی ڕووناکبیریی گەلاوێژ]] بووە لە سلێمانی و بەشدارییەکی کارای لە ئامادەکردنی فێستیڤاڵە کلتوورییەکانی ئەو بنکەیەدا ھەبووە.<ref name="k24">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژاوێن شاڵی: قەیرانی دارایی و رامیاری چالاكیيه‌ ئەدەبیيه‌كان و چاپكردنی كتێبى لاوازكردووە |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/15001 |وێبگە=kurdistan24.net |ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠١٦ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> وەک چالاکوانێکی کایەی ڕۆشنبیری، ھەمیشە ڕەخنەی لە کاریگەريی قەیرانی دارایی و سیاسی گرتووە لەسەر بوارەکانی ڕۆشنبیری و پێی وابووە کە ئەو قەیرانانە راستەوخۆ پڕۆژە ئەدەبییەکان و چاپکردنی پەرتووکیان لە کوردستان لاواز کردووە.<ref name="k24"/> لە چوارچێوەی بەستنەوەی ئەدەبی کوردی بە جیھانەوە، بەرھەمەکانی ژاوێن شاڵی جێگەی سەرنجی ناوەندە ئەدەبییە نێودەوڵەتییەکان بوون. لە ساڵی ٢٠١٤دا گۆڤاری (Circumference)ی ئەمریکی، دوو شیعری شاڵی بە ناوەکانی «لە دوێنێدا» و «شەوێکی بێماڵ» (A Night With No Country) بڵاو کردەوە، کە لەلایەن ئارەش ساڵح و ھۆلی مەیسۆن بەدرا وەرگێڕدرابوونە سەر زمانی ئینگلیزی.<ref name="circumference"/> ھەروەھا شیعرەکانی لە ئەنتۆلۆژیای «نوستن لە حەوشەدا: نووسەرانی ھاوچەرخی کورد لە تاراوگە» (Sleeping in the Courtyard: Contemporary Kurdish Writers in Diaspora) کە لەلایەن چاپەمەنیی زانکۆی ئارکانساسەوە چاپ کراوە، شانبەشانی چەندین نووسەری ناسراوی کورد جێگەیان کراوەتەوە.<ref name="henarpress">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Kurdish Literary Database |ناونیشان=https://henarpress.org/database |وێبگە=henarpress.org |ڕێکەوت=٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref><ref name="jstor">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Sleeping in the Courtyard |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/jj.29214642 |وێبگە=jstor.org |ڕێکەوت=٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> لەگەڵ ئەوەشدا، لە چەندین چالاکیی ئەدەبیی و کولتووری لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەشدار بووە.<ref name="fairfax">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=People and Places - Week of June 30, 2023 |ناونیشان=https://www.fairfaxtimes.com/articles/people_and_places/people-and-places---week-of-june-30-2023/article_21ea7b20-16ac-11ee-9946-8346965f0b9e.html |وێبگە=fairfaxtimes.com |ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> لە سەرەتای مانگی تەممووزی ساڵی ٢٠١٣دا، ژاوێن شاڵی بەشداریی لە فێستیڤاڵی ئەدەبیی «کەڤاڵ» بۆ شیعر و چیرۆک کرد کە لە ھۆڵی کتێبخانەی زەیتوون لە شاری [[ھەولێر]] بەڕێوە چوو. لەم فێستیڤاڵەدا شاڵی توانی بە ھاوبەشی لەگەڵ شاعیری کورد بەھار حوسەینی، پلەی یەکەم و خەڵاتی فێستیڤاڵەکە لە بەشی خوێندنەوەی شیعردا بەدەست بھێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=موفقیت شاعران و داستان‌نویسان کُردستان ایران در جشنواره‌ی ادبی اربیل/ گفت‌وگو+عکس |ناونیشان=https://kurdpa.net/fa/interview/2013-07-04-15857 |وێبگە=kurdpa.net |ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠١٣ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|وێژەی کوردی|وێژە|شیعر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شاعیرە کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شاعیرانی کورد]] [[پۆل:ژنانی کورد]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی سلێمانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦]] [[پۆل:زیندووان]] rkaucnpmatfvei0e0p8r5yvutfsd9h8 1669894 1669893 2026-09-18T11:53:40Z Saad Goran 41181 شێوازی ئەدەبی 1669894 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نووسەر |ناو = ژاوێن شاڵی |وێنە = |سەردێڕ = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٨٦ |شوێنی لەدایکبوون = [[سلێمانی]]، [[عێراق]] |پیشە = شاعیر، ڕۆژنامەنووس |نەتەوە = [[کورد]] |ساڵانی چالاکی = ٢٠٠٨ - ئێستا |کارە دیارەکان = پایزی عومری من، نە تۆ مایتەوە نە باران }} '''ژاوێن شاڵی''' (لەدایکبووی ١٩٨٦ لە [[سلێمانی]]) شاعیر و ڕۆژنامەنووسێکی ھاوچەرخی کوردە.<ref name="wishe">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژاوێن شاڵی: نووسین تاكە شتە دڵخۆشم دەكات |ناونیشان=https://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=85374&Jor=5 |وێبگە=wishe.net |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> خاوەنی چەندین پەرتووکی چاپکراوەیە لە بوارەکانی شیعر و ڕۆژنامەوانیدا و بەرھەمەکانی بۆ چەندین زمانی بیانی وەرگێڕدراون.<ref name="circumference">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=I had to follow pages of the age |ناونیشان=https://circumferencemag.com/i-had-to-follow-pages-of-the-age/ |وێبگە=circumferencemag.com |ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠١٤ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> لە ئێستادا لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] نیشتەجێیە.<ref name="wishe"/> == ژیان و کار == ژاوێن شاڵی لە شاری سلێمانی لەدایک بووە.<ref name="wishe"/> لە کایەی ئەدەبی و ڕۆژنامەوانیدا چالاک بووە و یەکەمین دیوانی شیعریی خۆی بە ناوی «پایزی عومری من» لە ساڵی ٢٠٠٨دا لە [[سلێمانی]] چاپ و بڵاو کردووەتەوە.<ref name="voa2011">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=فه‌رهه‌نگ و تۆره‌ی کوردی: ژاوێن شاڵی |ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/amp/ferhengwtore-oct15-131875373/975991.html |وێبگە=dengiamerika.com |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> لە دەوروبەری ساڵی ٢٠١٦دا کۆچی کردووە بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.<ref name="wishe"/> شاڵی بۆ ماوەیەک ئەندامی دەستەی بەڕێوەبردنی [[بنکەی ڕووناکبیریی گەلاوێژ]] بووە لە سلێمانی و بەشدارییەکی کارای لە ئامادەکردنی فێستیڤاڵە کلتوورییەکانی ئەو بنکەیەدا ھەبووە.<ref name="k24">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژاوێن شاڵی: قەیرانی دارایی و رامیاری چالاكیيه‌ ئەدەبیيه‌كان و چاپكردنی كتێبى لاوازكردووە |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/15001 |وێبگە=kurdistan24.net |ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠١٦ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> وەک چالاکوانێکی کایەی ڕۆشنبیری، ھەمیشە ڕەخنەی لە کاریگەريی قەیرانی دارایی و سیاسی گرتووە لەسەر بوارەکانی ڕۆشنبیری و پێی وابووە کە ئەو قەیرانانە راستەوخۆ پڕۆژە ئەدەبییەکان و چاپکردنی پەرتووکیان لە کوردستان لاواز کردووە.<ref name="k24"/> لە چوارچێوەی بەستنەوەی ئەدەبی کوردی بە جیھانەوە، بەرھەمەکانی ژاوێن شاڵی جێگەی سەرنجی ناوەندە ئەدەبییە نێودەوڵەتییەکان بوون. لە ساڵی ٢٠١٤دا گۆڤاری (Circumference)ی ئەمریکی، دوو شیعری شاڵی بە ناوەکانی «لە دوێنێدا» و «شەوێکی بێماڵ» (A Night With No Country) بڵاو کردەوە، کە لەلایەن ئارەش ساڵح و ھۆلی مەیسۆن بەدرا وەرگێڕدرابوونە سەر زمانی ئینگلیزی.<ref name="circumference"/> ھەروەھا شیعرەکانی لە ئەنتۆلۆژیای «نوستن لە حەوشەدا: نووسەرانی ھاوچەرخی کورد لە تاراوگە» (Sleeping in the Courtyard: Contemporary Kurdish Writers in Diaspora) کە لەلایەن چاپەمەنیی زانکۆی ئارکانساسەوە چاپ کراوە، شانبەشانی چەندین نووسەری ناسراوی کورد جێگەیان کراوەتەوە.<ref name="henarpress">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Kurdish Literary Database |ناونیشان=https://henarpress.org/database |وێبگە=henarpress.org |ڕێکەوت=٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref><ref name="jstor">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Sleeping in the Courtyard |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/jj.29214642 |وێبگە=jstor.org |ڕێکەوت=٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> لەگەڵ ئەوەشدا، لە چەندین چالاکیی ئەدەبیی و کولتووری لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەشدار بووە.<ref name="fairfax">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=People and Places - Week of June 30, 2023 |ناونیشان=https://www.fairfaxtimes.com/articles/people_and_places/people-and-places---week-of-june-30-2023/article_21ea7b20-16ac-11ee-9946-8346965f0b9e.html |وێبگە=fairfaxtimes.com |ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> لە سەرەتای مانگی تەممووزی ساڵی ٢٠١٣دا، ژاوێن شاڵی بەشداریی لە فێستیڤاڵی ئەدەبیی «کەڤاڵ» بۆ شیعر و چیرۆک کرد کە لە ھۆڵی کتێبخانەی زەیتوون لە شاری [[ھەولێر]] بەڕێوە چوو. لەم فێستیڤاڵەدا شاڵی توانی بە ھاوبەشی لەگەڵ شاعیری کورد بەھار حوسەینی، پلەی یەکەم و خەڵاتی فێستیڤاڵەکە لە بەشی خوێندنەوەی شیعردا بەدەست بھێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=موفقیت شاعران و داستان‌نویسان کُردستان ایران در جشنواره‌ی ادبی اربیل/ گفت‌وگو+عکس |ناونیشان=https://kurdpa.net/fa/interview/2013-07-04-15857 |وێبگە=kurdpa.net |ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠١٣ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == شێوازی ئەدەبی == شیعرەکانی ژاوێن شاڵی زۆرجار بەدواداچوونن بۆ گومانکردن لە خود و دەوروبەر، هەروەها تێمای یاخیبوون، غوربەت و پەیوەندیی نێوان تاریکایی و ڕووناکاییان پێوە دیارە.<ref name="voa2019">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژیان لە فەرهەنگدا : ژاوێن شاڵی |ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/amp/4730869.html |وێبگە=dengiamerika.com |ڕێکەوت=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> بە بڕوای ئەو، شیعر دەبێت پرسیاری هاوچەرخانە لاى خوێنەر دروست بکات و ئەگەر زمان و خەیاڵ و مۆسیقا لە شیعر داببڕێندرێت، دەقەکە هیچ بەهایەکی نامێنێت.<ref name="voa2014">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژیان له‌ فه‌رهه‌نگدا: ژاوێن شاڵی |ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/amp/2534264.html |وێبگە=dengiamerika.com |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> لای شاڵی، پرۆسەی نووسین گەڕانێکی بەردەوامە بە دوای حەقیقەت و وەڵامدانەوەی پرسیارە گەورەکانی ژیاندا. نووسەر و شاعیر دڵشاد عومەر کاکی لەسەر شیعرەکانی ئاماژە بەوە دەکات کە ژاوێن شاڵی «ئەوینێکی جوان دەکات لە نێو شیعردا.»<ref name="voa2011"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شاعیرانی کورد}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|وێژەی کوردی|وێژە|شیعر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:خەڵکی سلێمانی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] [[پۆل:ژنانی کورد]] [[پۆل:شاعیرانی کورد]] [[پۆل:شاعیرە کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦]] fwf3mf2bj9uwdunpys4umdflaaqabmt 1669895 1669894 2026-09-18T11:56:47Z Saad Goran 41181 بەرھەمەکان 1669895 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نووسەر |ناو = ژاوێن شاڵی |وێنە = |سەردێڕ = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٨٦ |شوێنی لەدایکبوون = [[سلێمانی]]، [[عێراق]] |پیشە = شاعیر، ڕۆژنامەنووس |نەتەوە = [[کورد]] |ساڵانی چالاکی = ٢٠٠٨ - ئێستا |کارە دیارەکان = پایزی عومری من، نە تۆ مایتەوە نە باران }} '''ژاوێن شاڵی''' (لەدایکبووی ١٩٨٦ لە [[سلێمانی]]) شاعیر و ڕۆژنامەنووسێکی ھاوچەرخی کوردە.<ref name="wishe">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژاوێن شاڵی: نووسین تاكە شتە دڵخۆشم دەكات |ناونیشان=https://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=85374&Jor=5 |وێبگە=wishe.net |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> خاوەنی چەندین پەرتووکی چاپکراوەیە لە بوارەکانی شیعر و ڕۆژنامەوانیدا و بەرھەمەکانی بۆ چەندین زمانی بیانی وەرگێڕدراون.<ref name="circumference">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=I had to follow pages of the age |ناونیشان=https://circumferencemag.com/i-had-to-follow-pages-of-the-age/ |وێبگە=circumferencemag.com |ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠١٤ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> لە ئێستادا لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] نیشتەجێیە.<ref name="wishe"/> == ژیان و کار == ژاوێن شاڵی لە شاری سلێمانی لەدایک بووە.<ref name="wishe"/> لە کایەی ئەدەبی و ڕۆژنامەوانیدا چالاک بووە و یەکەمین دیوانی شیعریی خۆی بە ناوی «پایزی عومری من» لە ساڵی ٢٠٠٨دا لە [[سلێمانی]] چاپ و بڵاو کردووەتەوە.<ref name="voa2011">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=فه‌رهه‌نگ و تۆره‌ی کوردی: ژاوێن شاڵی |ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/amp/ferhengwtore-oct15-131875373/975991.html |وێبگە=dengiamerika.com |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> لە دەوروبەری ساڵی ٢٠١٦دا کۆچی کردووە بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.<ref name="wishe"/> شاڵی بۆ ماوەیەک ئەندامی دەستەی بەڕێوەبردنی [[بنکەی ڕووناکبیریی گەلاوێژ]] بووە لە سلێمانی و بەشدارییەکی کارای لە ئامادەکردنی فێستیڤاڵە کلتوورییەکانی ئەو بنکەیەدا ھەبووە.<ref name="k24">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژاوێن شاڵی: قەیرانی دارایی و رامیاری چالاكیيه‌ ئەدەبیيه‌كان و چاپكردنی كتێبى لاوازكردووە |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/15001 |وێبگە=kurdistan24.net |ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠١٦ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> وەک چالاکوانێکی کایەی ڕۆشنبیری، ھەمیشە ڕەخنەی لە کاریگەريی قەیرانی دارایی و سیاسی گرتووە لەسەر بوارەکانی ڕۆشنبیری و پێی وابووە کە ئەو قەیرانانە راستەوخۆ پڕۆژە ئەدەبییەکان و چاپکردنی پەرتووکیان لە کوردستان لاواز کردووە.<ref name="k24"/> لە چوارچێوەی بەستنەوەی ئەدەبی کوردی بە جیھانەوە، بەرھەمەکانی ژاوێن شاڵی جێگەی سەرنجی ناوەندە ئەدەبییە نێودەوڵەتییەکان بوون. لە ساڵی ٢٠١٤دا گۆڤاری (Circumference)ی ئەمریکی، دوو شیعری شاڵی بە ناوەکانی «لە دوێنێدا» و «شەوێکی بێماڵ» (A Night With No Country) بڵاو کردەوە، کە لەلایەن ئارەش ساڵح و ھۆلی مەیسۆن بەدرا وەرگێڕدرابوونە سەر زمانی ئینگلیزی.<ref name="circumference"/> ھەروەھا شیعرەکانی لە ئەنتۆلۆژیای «نوستن لە حەوشەدا: نووسەرانی ھاوچەرخی کورد لە تاراوگە» (Sleeping in the Courtyard: Contemporary Kurdish Writers in Diaspora) کە لەلایەن چاپەمەنیی زانکۆی ئارکانساسەوە چاپ کراوە، شانبەشانی چەندین نووسەری ناسراوی کورد جێگەیان کراوەتەوە.<ref name="henarpress">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Kurdish Literary Database |ناونیشان=https://henarpress.org/database |وێبگە=henarpress.org |ڕێکەوت=٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref><ref name="jstor">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Sleeping in the Courtyard |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/jj.29214642 |وێبگە=jstor.org |ڕێکەوت=٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> لەگەڵ ئەوەشدا، لە چەندین چالاکیی ئەدەبیی و کولتووری لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەشدار بووە.<ref name="fairfax">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=People and Places - Week of June 30, 2023 |ناونیشان=https://www.fairfaxtimes.com/articles/people_and_places/people-and-places---week-of-june-30-2023/article_21ea7b20-16ac-11ee-9946-8346965f0b9e.html |وێبگە=fairfaxtimes.com |ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> لە سەرەتای مانگی تەممووزی ساڵی ٢٠١٣دا، ژاوێن شاڵی بەشداریی لە فێستیڤاڵی ئەدەبیی «کەڤاڵ» بۆ شیعر و چیرۆک کرد کە لە ھۆڵی کتێبخانەی زەیتوون لە شاری [[ھەولێر]] بەڕێوە چوو. لەم فێستیڤاڵەدا شاڵی توانی بە ھاوبەشی لەگەڵ شاعیری کورد بەھار حوسەینی، پلەی یەکەم و خەڵاتی فێستیڤاڵەکە لە بەشی خوێندنەوەی شیعردا بەدەست بھێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=موفقیت شاعران و داستان‌نویسان کُردستان ایران در جشنواره‌ی ادبی اربیل/ گفت‌وگو+عکس |ناونیشان=https://kurdpa.net/fa/interview/2013-07-04-15857 |وێبگە=kurdpa.net |ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠١٣ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == شێوازی ئەدەبی == شیعرەکانی ژاوێن شاڵی زۆرجار بەدواداچوونن بۆ گومانکردن لە خود و دەوروبەر، ھەروەھا تێمای یاخیبوون، غوربەت و پەیوەندیی نێوان تاریکایی و ڕووناکاییان پێوە دیارە.<ref name="voa2019">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژیان لە فەرهەنگدا : ژاوێن شاڵی |ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/amp/4730869.html |وێبگە=dengiamerika.com |ڕێکەوت=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> بە بڕوای ئەو، شیعر دەبێت پرسیاری ھاوچەرخانە لاى خوێنەر دروست بکات و ئەگەر زمان و خەیاڵ و مۆسیقا لە شیعر داببڕێندرێت، دەقەکە ھیچ بەھایەکی نامێنێت.<ref name="voa2014">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژیان له‌ فه‌رهه‌نگدا: ژاوێن شاڵی |ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/amp/2534264.html |وێبگە=dengiamerika.com |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> لای شاڵی، پرۆسەی نووسین گەڕانێکی بەردەوامە بە دوای حەقیقەت و وەڵامدانەوەی پرسیارە گەورەکانی ژیاندا. نووسەر و شاعیر دڵشاد عومەر کاکی لەسەر شیعرەکانی ئاماژە بەوە دەکات کە ژاوێن شاڵی «ئەوینێکی جوان دەکات لە نێو شیعردا.»<ref name="voa2011"/> == بەرھەمەکان == * '''پایزی عومری من''' – کۆمەڵە شیعر (٢٠٠٨).<ref name="voa2011"/> * '''نە تۆ مایتەوە نە باران''' – کۆمەڵە شیعر، بڵاوکراوەی یەکێتیی نووسەرانی کورد لە هەولێر (٢٠١٣).<ref name="circumference"/> * '''مەزھەر خالقی - سروشت لە زایەڵەی میلۆدییەکدا''' – نامیلکە و توێژینەوەی ئەدەبی، بڵاوکراوەی بنکەی ڕووناکبیریی گەلاوێژ (٢٠١٢). == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شاعیرانی کورد}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|وێژەی کوردی|وێژە|شیعر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:خەڵکی سلێمانی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] [[پۆل:ژنانی کورد]] [[پۆل:شاعیرانی کورد]] [[پۆل:شاعیرە کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦]] tr4thrvvi56a0ptm9qaa1n13a3nt7t3