ویکیپیدیا ckbwiki https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D8%AA%D9%BE%DB%8E%DA%A9 MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter میدیا تایبەت وتووێژ بەکارھێنەر لێدوانی بەکارھێنەر ویکیپیدیا لێدوانی ویکیپیدیا پەڕگە وتووێژی پەڕگە میدیاویکی وتووێژی میدیاویکی داڕێژە وتووێژی داڕێژە یارمەتی وتووێژی یارمەتی پۆل وتووێژی پۆل دەروازە لێدوانی دەروازە ویکیپرۆژە لێدوانی ویکیپرۆژە ڕەشنووس لێدوانی ڕەشنووس TimedText TimedText talk مۆدیوول لێدوانی مۆدیوول Event Event talk 0 45 1680781 1657944 2026-10-05T06:22:53Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680781 wikitext text/x-wiki {{Short description|شارێک لە هەرێمی کوردستان، عێراق}} {{Use dmy dates|date=مارس ٢٠٢٦}} {{Infobox settlement | name = هەڵەبجە | native_name = Helebce-هەڵەبجە | native_name_lang = ckb | image_skyline = | subdivision_type = وڵات | subdivision_name = [[عێراق]] | subdivision_type1 = هەرێم | subdivision_name1 = [[هەرێمی کوردستان]] | subdivision_type2 = پارێزگا | subdivision_name2 = [[پارێزگای هەڵەبجە]] | pushpin_map = Iraq | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = شوێنی هەڵەبجە لە عێراق | coordinates = {{coord|35|10|N|45|59|E|region:IQ_type:city|display=inline,title}} | elevation_m = 700 | population_total = 140,000 | population_as_of = 2022 | timezone = [[کاتی ستانداردی عەرەبی|AST]] | utc_offset = +3 }} '''هەڵەبجە''' شارێکە لە [[هەرێمی کوردستان]]ی [[عێراق]]، کە لە دامێنی [[چیاکانی زاگرۆس]] لە نزیک سنووری [[ئێران]] هەڵکەوتووە. شارەکە نزیکەی ٧٠٠ مەتر لە ئاستی دەریاوە بەرزە و ئاوی [[ڕووباری سیروان]] دەیبژێوێت. هەڵەبجە ناوەندی [[پارێزگای هەڵەبجە]]یە، کە لە نیسانی ٢٠٢٥دا لەلایەن [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق|پەرلەمانی عێراقەوە]] بە ڕەسمی وەک پارێزگایەکی تەواو ناسێنرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://amwaj.media/en/media-monitor/iraqi-lawmakers-vote-to-recognize-new-governorate|سەردێڕ=Iraqi lawmakers vote to recognize new governorate|وێبگە=Amwaj.media|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260218184322/https://amwaj.media/en/media-monitor/iraqi-lawmakers-vote-to-recognize-new-governorate|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[جووەکانی میزراحی]] ناسراو [[جووە کوردەکان]]ی هەڵەبجە، لەگەڵ خێزانەکانی گرووپی "سیانزە ماڵ" ([[جاف|هۆزی جاف]])، لە دامەزرێنەرانی شارەکە بوون و سەرەتا لە نزیک کانی [[نەواڵە]] نیشتەجێ بوون.<ref name="jinha">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://jinhaagency.com/so/zhyan/gky-jwwlkan-w-khanww-drynkany-hbj-brw-lnawchwwn-dchn-17600|سەردێڕ=گەڕەکی جوولەکان و خانووە دێرینەکانی هەڵەبجە بەرەو لەناوچوون دەچن|وێبگە=JINHA Agency|زمان=ku|ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١}}</ref> هەڵەبجە یەکێکە لە پیتۆڵترین ناوچەکانی عێراق، کە ساڵانە ٧٠٠ تا ٩٠٠ ملیمەتر بارانی لێ دەبارێت و لە ناوخۆدا بە ''بواینی'' (بواینى) ناسراوە، کە بە واتای "خاکی پیرۆز" دێت.<ref name="shafaq">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://shafaq.com/en/Report/Discover-Iraq-Halabja--Where-land-memory-and-resilience-intertwine|سەردێڕ=Discover Iraq: Halabja — Where land, memory, and resilience intertwine|وێبگە=Shafaq News|ڕێکەوت=١٦ی ئازاری ٢٠٢٦}}</ref> ئێستا شارەکە نزیکەی ١٤٠،٠٠٠ کەسی تێدا نیشتەجێیە، کە زۆرینەی هەرە زۆریان [[کورد]]ن. لە کاتێکدا زۆربەی دانیشتووانەکەی بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]] دەدوێن، زۆرێکیشیان دیالێکتی [[هەورامی]] دەپارێزن، کە ئەمەش پردێکی زمانەوانی لەگەڵ [[کوردستانی ڕۆژهەڵات|کوردستانی ئێران]] و [[پارێزگای کرماشان]]ی دراوسێ دروست دەکات لە پاڵ قسەکردن بە دیالێکتی سۆرانی لە شارەکدا بۆ جێبەجێکردنی کار و پیشەی ڕۆژانە.<ref name="shafaq"/> لە ڕووی مێژووییەوە، هەڵەبجەی ئێستا مەڵبەندی دەسەڵاتی [[جاف|هۆزی جاف]] بووە. شارەکە لە ئاستی نێودەوڵەتیدا بەهۆی [[کیمیابارانی هەڵەبجە]] لە ساڵی ١٩٨٨ ناسراوە، کە تێیدا هەزاران هاووڵاتی سڤیلی کورد لە هێرشێکی کیمیاییدا بە فەرمانی حکوومەتی [[عێراقی بەعسی]] لە سەردەمی [[سەددام حوسێن]] شەهید کران.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/16/newsid_4304000/4304853.stm|سەردێڕ=1988: Thousands die in Halabja gas attack|بڵاوکەرەوە=BBC News|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠١٣}}</ref> هەروەها شارەکە بەوە ناسراوە کە چەندین [[شاعیر]]، [[زانا ئیسلامییەکان|زانای ئایینی]] و [[کەسایەتیی سیاسی]] دیار لە مێژووی خۆیدا پێگەیاندووە.<ref name="nasih2024">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanchronicle.com/babat/3097|سەردێڕ=Halabja: A Chronicle of Endurance and Heritage|نووسەر=Nukhsha Nasih|ڕێکەوت=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=Kurdistan Chronicle|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251024141753/https://kurdistanchronicle.com/babat/3097|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ڕەگناسی (ئێتیمۆلۆژی) == سەبارەت بە بنچینەی ناوی "هەڵەبجە" چەندین بۆچوونی جیاواز هەن و مشتومڕیان لەسەرە، کە گرنگترینیان ئەمانەن:<ref name="etymology">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=هەڵەبجە مەملەکەتی ژیان|نووسەر=خەبات عەبدوڵڵا|زمان=ku}}</ref><ref name="kurdcollect">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://zamenpress.com/Details.aspx?jimare=80433|سەردێڕ=هەڵەبجە - مێژوو و کولتوور|وێبگە=Zamen Press|زمان=ku}}</ref> یەکەم بۆچوون ناوی هەڵەبجە بە مێژووی کۆنەوە دەبەستێتەوە. پاشای ئەکەدی [[سارگۆنی ئەکەدی]] (٢٣٣٤–٢٢٧٩ پ.ز) هێرشی کردە سەر ناوچەیەک کە ئەو کات بە ''هەرهەر'' (Har Har) دەناسرا، کە ناوچەکانی هەڵەبجە و [[شارەزوور]]ی دەگرتەوە. دوای داگیرکردنی، سارگۆن ناوەکەی گۆڕی بۆ ''کار شارووکین'' (شاری سارگۆن). مێژوونووسی کورد [[محەممەد ئەمین زەکی بەگ]] پێی وایە کە شاری ئێستای هەڵەبجە لەوانەیە هەمان ئەو شوێنە کۆنە بێت.<ref name="etymology"/> لە سەردەمی [[هۆرییەکان|هۆرییەکاندا]]، ئەم ناوچەیە لە دەقە بزمارییەکانی [[ئاشوورییەکان|ئاشووریدا]] بە ناوی ''کەرداخەر'' (یان ''خار خار'') هاتووە کە دەکەوێتە سەر [[ڕووباری سیروان]]. بەڵام هەندێک توێژەر ئەم پەیوەندییە لە ڕووی فۆنۆلۆژییەوە بە دوور دەزانن.<ref name="kurdcollect"/> [[پەڕگە:Rainbow Bee-eaters Juffs.JPG|وێنۆک|باڵندەی کەرخۆرە (زەنگوڵەبایە).|alt=Rainbow Bee-eaters Juffs]]بۆچوونی دووەم وایە کە بەهۆی باخ و سەوزایی و ئاوی ناوچەکەوە، خەڵکی پێیان وتووە ''عەجەب جا'' (عەجەب جا) واتە "شوێنێکی سەرسوڕهێنەر"، کە دواتر گۆڕاوە بۆ ''هەڵەبجە''.<ref name="kurdcollect"/> بۆچوونی سێیەم ناوەکە لە وشەی کوردیی ''هەڵوژە'' (هەڵوژە) وەردەگرێت، کە شوێنی هێلانەی باڵندەی کەرخۆرەیە؛ تا ئێستاش گوندەکانی دەوروبەری هەڵەبجە ناوی شارەکە بە ''هەڵەوجە'' گۆڕ دەکەن.<ref name="etymology"/> بۆچوونی چوارەم دەڵێت ناوەکە لە ''هەڵۆجێ'' (هەڵۆجێ) واتە "جێگەی هەڵۆ" هاتووە، کە ئاماژەیە بۆ میرێکی [[میرنشینی ئەردەڵان]] کە لە نێوان ساڵانی ١٦٠٠–١٦١٥ دەسەڵاتی لە ناوچەکەدا هەبووە.<ref name="kurdcollect"/> بۆچوونی پێنجەم، کە لەلایەن زانا [[جەمال بابان]] پاڵپشتی دەکرێت، ناوەکە لە ''ئەڵبجە'' (Albje) وەردەگرێت و ئاماژە بەوە دەکات کە لە [[کوردیی ناوەندی|دیالێکتی جافیدا]] پیتی ''ئەلف'' (ئ) زۆرجار دەگۆڕێت بۆ ''ه'' (ه)، و لە دەستنووسە مێژووییەکانیشدا ناوەکە بە ''ئەڵەبجە'' هاتووە.<ref name="kurdcollect"/> == مێژوو == هەڵەبجە یەکێکە لە کۆنترین ئەو شارانەی کە ژیان تێیاندا بەردەوام بووە لە [[هەرێمی کوردستان]]، کە مێژووەکەی بۆ سەردەمی گەلی [[لۆلۆیییەکان|لۆلۆیی]] یان [[لۆلۆییەکان]] دەگەڕێتەوە. وا بڕوا دەکرێت شاری دێرینی «[[خار خار]]» کە مێژووەکەی بۆ ٢٠٠٠ ساڵ پێش زایین دەگەڕێتەوە، هەمان شوێنی هەڵەبجەی ئێستا بێت.<ref name="uoh">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://uoh.edu.iq/en/halabja-city/|سەردێڕ=Halabja City|وێبگە=University of Halabja|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230220020149/https://uoh.edu.iq/en/halabja-city/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣}}</ref> لە ساڵی ٦٤١ی زایینی، شارەکە دوای [[فەتحی ئیسلامی]] بۆ سەر [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی]] کەوتە ژێر دەسەڵاتی ئیسلام.<ref name="uoh"/> لە سەردەمی [[خەلافەتی عەباسی]]دا، ناوچەکە کەوتە ژێر دەسەڵاتی میرنشینی [[حەسەنوەیهییەکان|حەسەنوەیهی]] (٩٥٩-١٠١٥ ز)، پاشان میرنشینی [[عەننازییەکان|عەننازی]] (١٠١٦-١١١٧ ز).<ref name="uoh"/> شێوازی ئێستای نیشتەجێبوون لە هەڵەبجە تەمەنی نزیکەی ٥٠٠ ساڵ دەبێت،<ref name="nasih2024"/> کە سەرچاوەکەی بۆ کۆچبەرانی ناوچەی [[هەورامان]] و [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] (باکووری ڕۆژئاوای [[ئێران]]) دەگەڕێتەوە.<ref name="nasih2024"/> [[پەڕگە:Battle of Chaldiran.jpg|وێنۆک|جەنگی چاڵدێران.]] هەڵەبجە لە ٢٤ی تشرینی دووەمی ١٨٦٩ بوو بە قەزا.<ref name="zamen">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.zamenpress.com/Details.aspx?jimare=80433|سەردێڕ=History of Halabja|وێبگە=Zamen Press}}</ref> یەکەم قایمقامی شارەکە «[[محەمەد بەگ]]» بوو لە بنەماڵەی [[جاف]]، کە لەلایەن بەرپرسانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]یەوە هەڵبژێردرا.<ref name="zamen"/> گەشەکردنی شارەکە لە سەردەمی عوسمانیدا خێرایی بەخۆوە بینی، بەتایبەت دوای [[جەنگی چاڵدێران]] لە ساڵی ١٥١٤. شارەکە لە دەوروبەری ساڵی ١٦٥٠ لە نزیک شوێنی ئێستای [[مزگەوتی تەکێ]] بنیات نراوەتەوە، پێشتر بەشێک بووە لە ناحیەی جوڵانبار ([[خورماڵ]]) پێش ئەوەی بکرێتە قەزا.<ref name="uoh"/> ڕێککەوتنێکی گشتی هەیە کە شارەکەی ئێستا لە سەردەمی عوسمانیدا دروستکراوە و دوای ساڵی ١٧٠٠ی زایینی گەشەی کردووە.<ref name="kurdcollect"/> بە تێپەڕبوونی کات، شارەکە [[کۆچەرییەکانی هەورامان]]، خانەدانەکانی [[قەڵای جەوانڕۆ]] لە [[جوانڕۆ]]ی ئێستا، و خێزانە دەستڕۆیشتووەکانی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی بۆ لای خۆی ڕاکێشا. هەڵەبجە بوو بە شوێنی تێکەڵبوونی ئایین و نەتەوە جیاوازەکان، کە تێیدا زۆرینەی [[موسڵمانان|موسڵمان]] لەگەڵ پێکهاتەکانی [[کاکەیی]]، [[زەردەشتییەکان|زەردەشتی]] و [[جووەکان|جوو]] پێکەوە دەژیان, ئەم پێکەوە ژیانە هەتا ئەمڕۆش بەردەوامی هەیە.<ref name="nasih2024"/> یەکەم قوتابخانە لە هەڵەبجە لە ساڵی ١٩١٩ دامەزرا.<ref name="uoh"/> بەپێی ئامارە بەریتانییەکان، ژمارەی دانیشتووانی شارەکە لە ساڵی ١٩٢٠دا نزیکەی ٦،٥٠٩ کەس بووە، و ناحیەکانی [[پێنجوێن]]، [[خورماڵ]]، ورماوە و [[دەربەندیخان]] لەژێر کارگێڕی ئەو شارەدا بوون.<ref name="uoh"/> هەڵەبجە مێژوویەکی درێژی هەیە وەک وێستگەیەکی گرنگ بۆ گەشتیاران لە نێوان باشوور و ناوەڕاستی عێراق و ناوچەکانی باکوور، هەروەها لەسەر ڕێڕەوی کاروانە بازرگانییەکان بووە کە بە [[تورکیا]] و [[ئەورووپا]] دەبەسترانەوە. زۆرێک لەو کاروانانە «[[خورما]]»یان دەگواستەوە، کە ئەمەش لە ناوی ناحیەی [[خورماڵ]]دا ڕەنگی داوەتەوە (بە واتای کۆگای خورما)، کە ئاماژەیە بۆ بازرگانیی خورما کە لەو سەردەمەدا باڵادەست بووە.<ref name="uoh"/> === دامەزراندن و نیشتەجێبوونی سەرەتایی === هۆزی [[جاف]] بە دامەزرێنەری هەڵەبجەی ئێستا دادەنرێن.<ref name="kurdcollect"/> بەپێی نەریتی ناوخۆیی، یەکەم خانوو لەلایەن بەگەکانی تاقمی «[[شێوەکەڵ]]»ەوە دروستکراون؛ لە نەوەکانی دوای ئەوانیشدا نەوەکانیان گەشەیان کرد بۆ «[[سیانزە ماڵ]]» (سێزدە ماڵ)، کە بە هۆزە دامەزرێنەرە ڕەسەنەکانی شارەکە دادەنرێن.<ref name="kurdcollect"/> دواتر [[جووەکانی میزراحی]] کە پاش چەند ساڵێک خۆیان ناو نا [[جووە کوردەکان]] گەیشتنە ناوچەکە و هەندێکیان بازرگانی لێهاتوو بوون، کە بەهۆی بازرگانیی سنوورییەوە ڕاکێشرابوون، لە تەنیشت هۆزەکانی جاف نیشتەجێ بوون و بەشدارییان کرد لە گەشەپێدانی هەڵەبجە وەک ناوەندێکی بازرگانی؛ ئەم خەڵکە بە زمانی [[جوو-ئارامیی نوێ]] (کە زۆرجار بە [[لیشانا دیدان]] یان [[هولاولا]] ناودەبرێت) قسەیان دەکرد.<ref name="kurdcollect"/> === مێژووی کارگێڕی و دیمۆگرافیا === هەڵەبجە لە ساڵی ١٨٨٩ بە فەرمی وەک «قەزا» (ناوچەی کارگێڕی) دامەزرا، و بوو بە دووەم قەزا کە لە عێراقدا دوای [[نەجەف]] پێکهێنرابێت، ئەمەش هاوکات بوو لەگەڵ دەستنیشانکردنی [[عوسمان پاشای جاف]] وەک یەکەم سەرۆک شارەوانیی شارەکە لەژێر ئیدارەی عوسمانیدا.<ref name="kurdcollect"/><ref name="uoh"/> تا ساڵی ١٩٣٠، شارەکە لە سێ گەڕەکی سەرەکی پێکهاتبوو: پاشا (ناوەندی ئێستای شار)، پیر محەمەد، و کانی ئاشقان.<ref name="kurdcollect"/> دوای دامەزراندنی دەوڵەتی عێراق لە ساڵی ١٩٢٠، قەزای هەڵەبجە ڕووبەرەکەی نزیکەی ٥،٠٠٠ کیلۆمەتر چوارگۆشە بوو و ٣٧٥ گوندی لەخۆدەگرت، لەوانە ناحیەکانی [[سیروان (ناحیە)|سیروان]]، [[شارەزوور]]، [[پێنجوێن]]، [[خورماڵ]]، و ورماوە.<ref name="kurdcollect"/> بەهۆی سیاسەتەکانی [[تەعریب]] و ڕاگواستنی زۆرەملێی گوندەکان لەلایەن حکوومەتی [[بەعس]]ەوە، تا سەرژمێریی ساڵی ١٩٨٧ تەنها ١٨ گوند مابوونەوە، لە کاتێکدا لە ساڵی ١٩٧٧دا ٢١٦ گوند بوون.<ref name="kurdcollect"/> شارەکە لە ئێستادا لە ٣٧ گەڕەک و ١٣٢ شەقام پێکهاتووە، ژمارەی دانیشتووانە تۆمارکراوەکەی ١١٧،٦٦١ کەسە، و خاوەنی ٤ ناحیە ([[خورماڵ]]، [[ناحیەی بیارە|بیارە]]، [[سیروان (ناحیە)|سیروان]]، و [[بەمۆ]])، ٨٣ کەرتی کارگێڕی، و ١٢٤ گوندە.<ref name="kurdcollect"/> === بیستەکانی سەدەی ڕابردوو و شۆڕشەکانی شێخ مەحموود === لە بیستەکانی سەدەی ڕابردوودا، هەڵەبجە ڕۆڵێکی بەرچاوی گێڕا لە پشتگیریکردنی شۆڕشەکانی [[شێخ مەحموودی حەفید]] دژی حوکمی بەریتانیا. دانیشتووانی شارەکە بە چالاکیی بەرگرییان لە شارەکە کرد دژی فڕۆکە بەریتانییەکان لەژێر فەرمانی ئەدمۆندز، کە بۆ سەرکوتکردنی ڕاپەڕینەکان ڕەوانە کرابوون. ئەم ڕووداوانە بە [[جەنگی ئەشکۆڵ]] لەسەر [[چیای شنروێ]] کۆتایییان هات.<ref name="uoh"/> === بەرگریی چینی کرێکار و ڕاپەڕینی ئایاری ١٩٨٧ === لە ساڵانی پێش کۆمەڵکوژییەکەی ١٩٨٨، هەڵەبجە ببووە ناوەندێکی سەرەکیی بەرگریی جەماوەری دژی [[جەنگی ئێران و عێراق]]. تا ساڵی ١٩٨٧، حکوومەتی عێراق ٤٥ گوندی دەوروبەری هەڵەبجەی خاپوور کردبوو، ئەمەش وای کرد ژمارەی دانیشتووانی شارەکە بگاتە نزیکەی ١١٠،٠٠٠ کەس، کە زۆربەیان هەڵاتووانی سوپا و خێزانەکانیان بوون.<ref name="libcom">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://libcom.org/article/1988-halabja-massacre|سەردێڕ=1988: The Halabja Massacre|وێبگە=Libcom.org|ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠٠٦|note=Published in Wildcat no.13, Summer/Autumn 1989}}</ref> لەنێوان ڕێکخراوە سیاسییەکاندا، [[حیزبی شیوعیی عێراق]] تاکە لایەن بوو کە لای هەڵاتووانی سوپا جێگەی بڕوا بوو، هەروەها تاکە لایەن بوو کە بە ئاشکرا هۆشداریی دا کە حکوومەت مەبەستیەتی هێرش بکاتە سەر هەڵەبجە.<ref name="libcom"/> [[پەڕگە:Children of Halabja, performing chants about peace, to Iraqi communist officials, written on the board "Bzhî âşti cîhan", meaning "Long live peace in the world".jpg|وێنۆک|منداڵانی هەڵەبجە لە شەستەکانی سەدەی ڕابردوودا، سرودی ئاشتی بۆ بەرپرسانی شیوعیی عێراقی دەڵێن، لەسەر تەختەکە نووسراوە «بژی ئاشتی جیهان».]] تەنها چەند هەفتەیەک پێش ڕاپەڕینەکە، لە ١٦ی نیسانی ١٩٨٧، ڕژێمی بەعس یەکەمین هێرشی [[چەکی کیمیایی|کیمیایی]] کردە سەر هاووڵاتیانی مەدەنیی کورد لە گوندی [[شێخ وەسانان]] لە دۆڵی [[بالیسان]]، کە تێیدا زیاتر لە ٣٠٠ کەس شەهید بوون؛ ئەمە وەک تاقیکردنەوەیەک بۆ هێرشە گەورەترەکان دەبینرا.<ref name="may13rudaw">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanchronicle.com/babat/3097|سەردێڕ=Halabja: A Chronicle of Endurance and Heritage|نووسەر=Nukhsha Nasih|وێبگە=Kurdistan Chronicle|ڕێکەوت=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251024141753/https://kurdistanchronicle.com/babat/3097|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ١٣ی ئایاری ١٩٨٧، بانگەوازێکی تۆمارکراو لە بڵندگۆی مزگەوتەکانەوە بڵاوکرایەوە و داوای لە هاووڵاتیان کرد بڕژێنە سەر شەقامەکان. دوو گرووپی خۆپیشاندەر یەکیان گرت و بوونە سەدان کەس، کە هەشت ژن لە کۆی ٢٠ ژنی سەرەتایی لەنێوانیاندا بوون.<ref name="may13rudaw"/> [[عەلی حەسەن مەجید]] (عەلی کیمیایی)، سکرتێری ئەوکاتی مەکتەبی باکووری [[حیزبی بەعس]]، فەرمانی دا هەرکەسێک لە خۆپیشاندانەکاندا بریندار بوو بە زیندوویی بخرێتە ژێر خاک، هەروەها «لیستێکی کوشتن»ی بۆ ١٦ ڕێکخەری خۆپیشاندانەکە ئامادە کرد.<ref name="may13rudaw"/> یەکێک لە بەشداربووان بە ناوی چنور قادر کە ئەوکات تەمەنی ٢٠ ساڵ بوو و لە ڕیزەکانی [[حیزبی شیوعی]] چالاک بوو، ناوی خۆی لە لیستەکەدا بینییەوە سەرەڕای ئەوەی بە جلی پیاوانەوە بەشداریی کردبوو؛ ئەو بە گۆڕینی پۆشاکەکەی لە ماڵێکی نزیکدا ڕزگاری بوو. لەو ١٦ کەسەی ناویان لە لیستەکەدا بوو، تەنها ئەو و هاوڕێیەکی ڕزگاریان بوو.<ref name="may13rudaw"/> ڕاپەڕینەکە بە تەقەی موشەکی هێلیکۆپتەر و هێزە [[ئوردن]]ییەکان سەرکوت کرا؛ ٢٠٠ کەس دەستگیر کران و بە زیندوویی نێژران. ڕاپەڕینی هاوشێوە بۆ چوار یان پێنج شاری تری کوردنشین گوازرایەوە.<ref name="libcom"/> ئەم ڕووداوانە لە فیلمێکی دیکۆمێنتاریدا بە ناوی «١٣ی ئایار» (٢٠١٨) لە دەرهێنانی سینەماکاری کورد [[تاریق تۆفیق]] خراونەتە ڕوو، کە لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی [[سلێمانی]] نمایش کرا.<ref name="may13rudaw"/> نەریتی سیاسیی چالاکیی [[شیوعی]] لە هەڵەبجە، لە ڕووی دامەزراوەییەوە لەلایەن [[حیزبی شیوعیی کوردستان–عێراق]] درێژەی پێدرا کە لە تشرینی یەکەمی ١٩٩٣ دامەزرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.amnesty.org/es/wp-content/uploads/2021/06/mde140011995en.pdf|سەردێڕ=IRAQ Human rights abuses in Iraqi Kurdistan since 1991|بڵاوکەرەوە=Amnesty International|ڕێکەوت=١٩٩٥}}</ref> === عادیلە خانم و هۆزی جاف === [[پەڕگە:First primary school for boys, during Lady Adela's rule in Halabja, late 1910s.jpg|وێنۆک|یەکەم قوتابخانەی سەرەتایی کوڕان لە هەڵەبجە لە کۆتایییەکانی ١٩١٠کاندا، لە سەردەمی دەسەڵاتی [[عادیلە خانم]].]] هەڵەبجە وەک ناوەندی سەرەکیی [[عوسمان پاشای جاف]] خزمەتی کردووە، کە پاشایەکی کورد و سەرۆکی [[هۆزی جاف]] بوو، کە گەورەترین کۆنفیدراسیۆنی هۆزە کوردییەکانە لە [[ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gunter|یەکەم=Michael M.|سەردێڕ=The A to Z of the Kurds|پەڕە=٢١١|بڵاوکەرەوە=Scarecrow Press|ڕێکەوت=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨٠٨١٠٨٦٣٣٤٧}}</ref> [[پەڕگە:Lady Adela the mayor of Halabja, and her family, 1920s.webp|وێنۆک|عادیلە خانمی قایمقامی هەڵەبجە و خێزانەکەی لە ١٩٢٠کاندا.]] هاوسەرەکەی، [[عادیلە خانم]] (عادیلە خانم، نزیکەی ١٨٤٧–١٩٢٤)، کە لە بنەماڵەی ئەریستۆکراتی [[ساحێبقڕان]] لە شاری [[سنە]] لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان لەدایکبووە، بوو بە یەکێک لە دیارترین سەرکردەکانی مێژووی کوردستان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Edmonds|یەکەم=Cecil John|سەردێڕ=Kurds, Turks, and Arabs: Politics, Travel, and Research in North-eastern Iraq, 1919–1925|ڕێکەوت=١٩٥٧|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٠٤-١٨٩٦٠-٠}}</ref> کاتێک [[شێخ مەحموودی حەفید]] لە ساڵی ١٩١٩ ڕاپەڕینی دژی ئەفسەرە سیاسییەکانی بەریتانیا دەستپێکرد، عادیلە خانم پەنای دا بەو ئەفسەرە بەریتانیانەی کە بۆ ناوچەی هۆزی جاف دەستنیشانکرابوون؛ [[پەڕگە:Lady Adela the ruler and mayor of Halabja, meeting with Major General Fraser in 1919.webp|وێنۆک|عادیلە خانم، فەرمانڕەوا و قایمقامی هەڵەبجە، لە کۆبوونەوەیەکدا لەگەڵ مەیجر جەنەراڵ فرەیزەر لە ساڵی ١٩١٩.]] بەریتانییەکان نازناوی «خان-بەهادور»یان پێبەخشی و بە «شازادەی ئازاکان» ناویان برد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.thejiyanarchives.com/obituary/lady-adela-jaff-1847-1924|سەردێڕ=Lady Adela Jaff|وێبگە=The Jiyan Archives|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> ئەو دوای مردنی عوسمان پاشای جاف لە ساڵی ١٩٠٩ بەردەوام بوو لە فەرمانڕەواییکردن، و وەک یەکەم فەرمانڕەوای مێژوویی ژن لە هەڵەبجە پێش سەردەمی نوێ دەناسرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/836019|سەردێڕ=Breaking Barriers: Nuxsha Nasih Inspiring Women Across Iraq|وێبگە=Kurdistan24|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> نووسەری بەریتانی [[گەتروود بێڵ]] لە ساڵی ١٩٢١ سەردانی هەڵەبجەی کردووە و لە نامەیەکی بەناوبانگدا وەسفی عادیلە خانمی کردووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://avauntmagazine.com/lady-adela-khanum-leader-of-the-kurds-jaff-tribe-kurdistan/|سەردێڕ=Lady Adela|وێبگە=avauntmagazine.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> هەروەها [[ڤلادیمیر مینۆرسکی]] کۆبوونەوەیەکی خۆی لەگەڵ ئەو خانمە لە ساڵی ١٩١٣دا تۆمار کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Minorsky|یەکەم=Vladimir|سەردێڕ=The Tribes of Western Iran|journal=The Journal of the Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland|پەڕەکان=٧٣–٨٠|ساڵ=١٩٤٥}}</ref> === کۆمەڵگەی جوو لە هەڵەبجە === هەڵەبجە لە مێژوودا باوەشی بۆ [[جووە کوردەکان|کۆمەڵگەیەکی جوو]] کردووەتەوە کە لە گەڕەکی جووەکانی شارەکەدا (گەڕەکی [[جوولەکە]]کان) نیشتەجێ ببوون.<ref name="diplo">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://diplomaticmagazine.net/detail/2702|سەردێڕ=پارێزگای هەڵەبجە|وێبگە=Diplomatic Magazine|زمان=ku}}</ref> دانیشتووانە جووەکان بە بازرگانی لێهاتوو دەناسران؛ خێزانەکانی پاشا و بەگی [[هۆزی جاف]] ڕێز و پاراستنێکی زۆریان لێ دەکردن، کە بەپێی ڕاپۆرتەکان ئەمە وای کردبوو [[جووە کوردەکان]]ی هەڵەبجە ئازادتر بن بەراورد بە زۆرێک لە شارۆچکە کوردنشینەکانی تر.<ref name="diplo"/> [[پەڕگە:Kurdish Jews of Halabja, Performing for officials of Monarch Iraq.png|وێنۆک|[[جووە کوردەکان]]ی هەڵەبجە، خەریکی نمایشی شانۆین بۆ بەرپرسانی [[شانشینی عێراق]]، لە گەڕەکی جوولەکەکان.]] کۆمەڵگەی جوو [[سینەگۆگ|سینەگۆگێکیان]] لە دووریی نزیکەی ١٠٠–١٥٠ مەتر لە مزگەوتی گەورەی شارەکەوە بنیات نا، کە دواتر لە ساڵی ١٩٥٤ بە ٥٥ [[دیناری عێراقی]] کڕدرا و گۆڕدرا بۆ مزگەوتی ئەحمەدی (بە ناوی [[ئەحمەد کوڕی حەنبەل]] ناونرا).<ref name="diplo"/> دوای دامەزراندنی دەوڵەتی [[ئیسرائیل]] لە سەرەتای پەنجاکانی سەدەی ڕابردوو، عێراق ڕەگەزنامەی لە دانیشتووانە جووەکانی وەرگرتەوە و ناچاری کردن کۆچ بکەن، هاوکات دەستی بەسەر زۆربەی موڵک و ماڵەکانیاندا گرت.<ref name="diplo"/> ==== هەوڵەکانی پاراستن ==== تا ساڵی ٢٠٢٠، پاشماوەی خانووە ڕەسەنەکان کە بە تەلارسازییە تایبەتەکەیان دەناسرێنەوە، هێشتا لە گەڕەکی جوولەکاندا ماونەتەوە، بەڵام بەهۆی پشتگوێخستنەوە بەرەو لەناوچوون دەچن.[[پەڕگە:Halabja Jewish Synagogue.jpg|وێنۆک|سینەگۆگی جووەکانی هەڵەبجە.]]<ref name="snn">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://snnc.co/en/17396|سەردێڕ=In Halabja, the Jewish Quarter is heading toward disappearance|نووسەر=Ali Hama Saeed|وێبگە=SNN|ڕێکەوت=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}}</ref> شوێنەوارناس هاوار نەجمەدین ئاماژە بەوە دەکات کە ڕووپێوییە مێژووییەکان دەریدەخەن نزیکەی ٨٥٠ دانیشتووی جوو لە شارەکەدا ژیاون، و جەختیش دەکاتەوە کە گەڕەکەکە دەکەوێتە ژێر یاسای پاراستنی شوێنەوار و کەلەپوور.<ref name="jinha"/> بەڕێوبەرایەتیی کەلەپووری هەڵەبجە داوای ١.٥ ملیار دیناری عێراقی کردووە بۆ کڕینەوە و نۆژەنکردنەوەی حەوت خانووی ماوە؛ هەرچەندە لەلایەن وەزارەتی شارەوانییەوە بە سەرەتایی ڕەزامەندی لەسەر دراوە، بەڵام تا کاتی ئامادەکردنی ڕاپۆرتەکە هیچ بودجەیەکی بۆ تەرخان نەکراوە.<ref name="snn"/> زانایان هۆشدارییان داوە کە ئەگەر هەنگاوی بەپەلە نەنرێت، لە گەڕەکی جوولەکان هیچ نامێنێتەوە تەنها ناوەکەی نەبێت.<ref name="snn"/> === کۆمەڵگەی کاکەیی (یارسانی) لە هەڵەبجە === لەنێو ئەو پێکهاتە ئایینییانەی کە لە مێژوودا لە هەڵەبجە هەبوون، پێکهاتەی [[کاکەیی]] یەکێکیانە، کە بە [[یارسان|یارسانی]] یان [[ئەهلی حەق]] ناسراون. لە باشووری [[کوردستان]] بە «کاکەیی» ناودەبرێن؛ لە [[ئێران]] و ڕۆژهەڵاتی کوردستانیش بە [[یارسان|یارسانی]] ناسراون.[[پەڕگە:Kakayis (Yarisanis) followers of Kakayi, or Yarsani religions, of Halabja, Kurdistan region of Iraq.jpg|وێنۆک|کاکەیییەکان (یارسانییەکان)ی هەڵەبجە.]] توێژەران کاکەیی وەک ڕێبازێکی ئایینیی کاریگەر بە [[تەسەووف|سۆفیگەرایەتی]] وەسف دەکەن کە لە پەیوەندی لەگەڵ ئایینی [[شیعەی دوازدە ئیمام]] گەشەی کردووە. یەکێک لە تایبەتمەندییە جیاکەرەوەکانی تیۆلۆژیای ئەوان بریتییە لە «[[دۆنادۆن]]» (دۆنادۆن)، کە گەشتی ڕۆحە لە جەستەیەکی یەک لە دوای یەکدا لە ڕێگەی قۆناغە ڕوحانییەکانەوە؛ ئەمە لە [[ڕێناس]] ([[گیانگوێزانەوە]]) جیاوازە، چونکە ئاماژەیە بۆ جووڵەیەکی ئاراستەکراو بەرەو [[سەرچاوەی خودایی]].<ref name="kakei-history">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.historyofkurd.com/2017/12/30/%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%D9%88-%D9%88-%D8%A8%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%A8%D8%A7%D9%88%DB%95%DA%95%DB%8C-%D8%A6%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%DA%A9%DB%95%DB%8C%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%B3/|سەردێڕ=مێژوو و بیروباوەڕی ئایینی کاکەیی (یارسان)|نووسەر=جوتیار نەریمان حسێن|وێبگە=مێژووی کورد|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|زمان=ku}}</ref> سەرچاوەی ئەم باوەڕە بۆ [[سوڵتان سەهاکی بەرزنجەیی]] (کۆچی دوایی نزیکەی ٦١٢ی کۆچی) دەگەڕێتەوە، کە بە ڕێکخەری پرەنسیپەکانی ئەم ئایینە دادەنرێت.<ref name="kakei-history"/> == هێرشی کیمیاییی ١٩٨٨ == {{سەرەکی|کیمیابارانی هەڵەبجە}} === پاشخان و ئامادەکارییەکان === لە هەفتەکانی پێش هێرشەکەدا، سەرۆک هۆزەکان و ئەفسەرانی سوپا بە نهێنی بۆ شاری [[سلێمانی]] گوازرانەوە. هەڵاتووانی سوپا دەستیان بەسەر شارۆچکەی [[سیروان (ناحیە)|سیروان]]ی نزیک هەڵەبجەدا گرتبوو؛ دواتر هێزی ئاسمانیی عێراق شارۆچکەکەی بە تەواوی خاپوور کرد.<ref name="libcom"/> ماوەیەکی کەم پێش هێرشە کیمیاییەکە، هەڵەبجە بۆ ماوەی سێ ڕۆژ لەلایەن تۆپخانەکانی ئێرانەوە بۆردومان کرا، پاشان لەلایەن هێزەکانی [[پاسداران|پاسدارانی ئێران]]ەوە داگیرکرا.<ref name="libcom"/> [[پەڕگە:Photographer Ramazan Öztürk as he arrived in Halabja to document the tragedy.jpg|وێنۆک|وێنەگر ڕەمەزان ئۆزتورک کاتێک گەیشتە هەڵەبجە بۆ بەدۆکۆمێنتکردنی کارەساتەکە.]] === هێرشەکە === [[کیمیابارانی هەڵەبجە]] لە ١٦ی ئازاری ١٩٨٨ ڕوویدا، کاتێک هەزاران هاووڵاتیی مەدەنیی کورد لە هێرشێکی کیمیاییی بەرفراواندا شەهید کران کە لەلایەن [[حکومەتی عێراق]]ەوە وەک بەشێک لە [[ئەنفال|شاڵاوەکانی ئەنفال]] بە سەرکردایەتیی [[عەلی حەسەن مەجید]] ئەنجامدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/16/newsid_4304000/4304853.stm|سەردێڕ=1988: Thousands die in Halabja gas attack|بڵاوکەرەوە=BBC News|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠١٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hiltermann|یەکەم=Joost R.|سەردێڕ=A Poisonous Affair: America, Iraq, and the Gassing of Halabja|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٩٧٨٠٥٢١٨٧٦٨٦٥|پەڕە=١٩٥}}</ref> [[پەڕگە:Halabja Chemical Genocide 1988, done by the Baath'ist regime of Iraq.jpg|وێنۆک|کۆمەڵکوژیی کیمیاییی هەڵەبجە ١٩٨٨، لەلایەن ڕژێمی بەعسی عێراقەوە ئەنجامدرا.]] کەناڵی بی-بی-سی بڵاویکردەوە کە تێکەڵەیەک لە [[گازی خەردەل]] و بریکارە دەمارییەکانی وەک [[تابون]]، [[سارین]]، و [[ڤی-ئێکس (بریکاری دەماری)|VX]] بەکارهێنراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2138447.stm|سەردێڕ=Kurds look back with fear|بڵاوکەرەوە=BBC News|ڕێکەوت=٢٢ی تەممووزی ٢٠٠٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠١٣}}</ref> لە نێوان ٣,٢٠٠ بۆ ٥,٠٠٠ کەس شەهید بوون و ٧,٠٠٠ بۆ ١٠,٠٠٠ کەسیش بریندار بوون، ئەمەش وایکرد کۆمەڵکوژیی هەڵەبجە ببێتە گەورەترین هێرشی [[چەکی کیمیایی]] لە مێژوودا کە دژی ناوچەیەکی مەدەنی نیشتەجێبوو ئەنجامدرابێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.fas.org/nuke/guide/iraq/cw/program.htm|سەردێڕ=Chemical Weapons Programs – Iraq Special Weapons Facilities|بڵاوکەرەوە=Federation of American Scientists|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130721033914/http://www.fas.org/nuke/guide/iraq/cw/program.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === دەرەنجامەکان و کاردانەوە نێودەوڵەتییەکان === لە ساڵی ٢٠١٠دا، [[دادگای باڵای تاوانەکانی عێراق]] بە فەرمی هێرشەکەی وەک کۆمەڵکوژییەکی [[کۆمەڵکوژی|جینۆساید]] دژی گەلی کورد پێناسە کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.upi.com/Top_News/Special/2010/03/08/1988-Kurdish-massacre-labeled-genocide/UPI-93471268062566/|سەردێڕ=1988 Kurdish massacre labeled genocide|بڵاوکەرەوە=United Press International|ڕێکەوت=٨ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171023160235/https://www.upi.com/Top_News/Special/2010/03/08/1988-Kurdish-massacre-labeled-genocide/UPI-93471268062566/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> لە هەمان ساڵدا [[پەرلەمانی کەنەدا]] هێرشەکەی وەک [[تاوان دژی مرۆڤایەتی]] شەرمەزار کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://karygiannismp.com/spip/article.php3?id_article=1345|سەردێڕ=House adopts Karygiannis Motion on Halabja Gassing as a Crime Against Humanity|ڕێکەوت=١٦ی ئازاری ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110713135718/http://karygiannismp.com/spip/article.php3?id_article=1345|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref> تا ئێستا کەمتر لە ١٥ کەسی تێوەگلاو ڕووبەڕووی لێپرسینەوەی یاسایی بوونەتەوە.<ref name="shafaq"/> هەندێک لە ڕزگاربووانی هێرشەکە تا ئێستاش بەدەست نەخۆشییەکانی [[شێرپەنجە]]، نەخۆشییە درێژخایەنەکانی کۆئەندامی هەناسە، لە کارکەوتنی زگماکی بەشێک یان ئەندامێکی جەستە، یان زەبرە دەروونییەکانەوە دەناڵێنن. توێژینەوەیەکی ساڵی ٢٠٢٢ دەریخستووە کە زیاتر لە ٧٠٪ی خاکی ناوچە زیانلێکەوتووەکان هێشتا شوێنەواری ژەهراویبوونیان تێدا ماوە.<ref name="shafaq"/> هەروەها ڕاپۆرتێکی وەزارەتی دەرەوەی بەریتانیا گەیشتە ئەو ئەنجامەی کە سەپاندنی سزاکان "زیان بە بەرژەوەندییەکانی بەریتانیا دەگەیەنێت."<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.publications.steveplatt.net/halabja.htm|سەردێڕ=Saddam's secret weapon (Channel 4, 1988)|بڵاوکەرەوە=Channel 4|ڕێکەوت=١٦ی ئازاری ١٩٨٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170423093543/http://www.publications.steveplatt.net/halabja.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی نیسانی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ساڵانە لە ١٦ی ئازاردا، شەقامەکان بە پانکارت و ئاڵای ڕەش دەڕازێنرێنەوە و قوتابیان بۆ ڕێزگرتن لە قوربانییەکان شیعر دەخوێننەوە.<ref name="shafaq"/> === مۆنۆمێنت و مۆزەخانەی ئاشتیی هەڵەبجە === لە ناوەندی شارەکەدا مۆنۆمێنتی ئاشتیی هەڵەبجە وەستاوە، کە ساڵانە زیاتر لە ١٠٠،٠٠٠ سەردانکەر بۆ لای خۆی ڕادەکێشێت.<ref name="shafaq"/>[[پەڕگە:Inside the Halabja Monument.jpg|وێنۆک|ناو مۆنۆمێنتی هەڵەبجە.]] لە تەنیشتیدا مۆزەخانەی ئاشتیی هەڵەبجە هەڵکەوتووە کە پێشانگای تێدایە بۆ بەدۆکۆمێنتکردنی هێرشەکە؛ گوڵزار ئازاد، بەڕێوەبەری مۆزەخانەکە، وەسفی کردووە بەوەی کە "شوێنێکە جیهان تێیدا فێری شەڕ، خۆڕاگری و هێزی یادەوەری دەبێت."<ref name="shafaq"/> دەروازەیەکی نوێی یادگاری کە لەسەر فەرمانی سەرۆکوەزیران [[محەممەد شیاع سودانی]] و بە تێچووی نزیکەی ١.٩٣٧ ملیار دیناری عێراقی (~١.٣٤ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی) دروستکراوە، لە ساڵی ٢٠٢٥دا لە کۆتایییەکانی تەواوبووندابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://en.964media.com/46258/|سەردێڕ=Halabja gateway project nearing completion|وێبگە=964 Media|ڕێکەوتی سەردان=٢٠٢٥}}</ref>[[پەڕگە:Halabja Monument.jpg|وێنۆک|مۆنۆمێنتی ئاشتی لە هەڵەبجە.]] == پارێزگای هەڵەبجە == {{سەرەکی|پارێزگای هەڵەبجە}} [[پارێزگای هەڵەبجە]] لە ١٤ی نیسانی ٢٠٢٥ بە فەرمی لەلایەن [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق]]ەوە وەک ١٩یەمین پارێزگای عێراق ناسێنرا، کە بەمەش کۆتایی بە چەندین دەیەی وابەستەیی بە [[پارێزگای سلێمانی]] هێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://amwaj.media/en/media-monitor/iraqi-lawmakers-vote-to-recognize-new-governorate|سەردێڕ=Iraqi lawmakers vote to recognize new governorate|وێبگە=Amwaj.media|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260218184322/https://amwaj.media/en/media-monitor/iraqi-lawmakers-vote-to-recognize-new-governorate|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پێشتر [[حکوومەتی هەرێمی کوردستان]] لە ١٣ی ئازاری ٢٠١٤دا بە شێوەیەکی یەکلایەنە هەڵەبجەی وەک چوارەمین پارێزگای هەرێم ناساندبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=KRG order turning Halabja into province sets off street celebrations|ناونیشان=https://amwaj.media/en/media-monitor/iraqi-lawmakers-vote-to-recognize-new-governorate|وێبگە=Amwaj.media|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260218184322/https://amwaj.media/en/media-monitor/iraqi-lawmakers-vote-to-recognize-new-governorate|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[پەڕگە:Topographic Map of Halabja.jpg|وێنۆک|نەخشەی تۆپۆگرافیی پارێزگای هەڵەبجە.]] پارێزگاکە ڕووبەری ٨٨٩ کیلۆمەتر چوارگۆشە دادەپۆشێت و لە پێنج ناحیە پێکدێت: هەڵەبجە (ناوەند)، [[سیروان (ناحیە)|سیروان]]، [[ناحیەی خورماڵ|خورماڵ]]، [[ناحیەی بیارە|بیارە]]، و [[بەمۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.niqash.org/en/articles/politics/5168/|سەردێڕ=A paper province: Halabja, symbol of Iraqi suffering, waits for its new beginning|یەکەم=Zhyar|دوایین=Mohammed|ڕێکەوت=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ئیش=Niqash|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160816184447/http://www.niqash.org/en/articles/politics/5168/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئابی ٢٠١٦|url-status=dead}}</ref> زیاتر لە ٥٠ گوندیش لە خۆ دەگرێت == بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان و هەڵەبجە == [[بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان]] لە ساڵی ١٩٨٧ لە شاری [[سنە]]ی ئێران لەلایەن [[شێخ عوسمان عەبدولعەزیز]] دامەزرا، کە بنکەی سەرەکیی پشتگیرییەکەی لە هەڵەبجە و ناوچەکانی دەوروبەری بوو؛ لە هەڵبژاردنەکانی ساڵی ٢٠٠١دا زیاتر لە ٥٠٪ی دەنگەکانی هەڵەبجەی بەدەستهێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://cisac.fsi.stanford.edu/mappingmilitants/profiles/islamic-movement-kurdistan|سەردێڕ=Islamic Movement of Kurdistan|وێبگە=Mapping Militants Project, Stanford University}}</ref> دوای ئەوەی نەیتوانی ڕێژەی پێویست لە هەڵبژاردنە پەرلەمانییەکانی ساڵی ١٩٩٢ی هەرێمی کوردستان ببڕێت، بزووتنەوەی ئیسلامی ژێرخانێکی سەربازیی جیاوازی بە پاڵپشتیی [[ئێران]] و [[سووریا]] پەرەپێدا، و هێرشی دەکردە سەر حکوومەتی هاوبەشی یەکێتی و پارتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://cisac.fsi.stanford.edu/mappingmilitants/profiles/islamic-movement-kurdistan|سەردێڕ=Islamic Movement of Kurdistan|وێبگە=Mapping Militants Project, Stanford University}}</ref> چەندین گرووپی جیاواز لە ناو بزووتنەوەی ئیسلامی جیابوونەوە، کە دیارترینیان [[ئەنسارولئیسلام]] بوو کە لە ساڵی ٢٠٠١ لەژێر سەرکردایەتیی [[مەلا کرێکار]] دامەزرا، کە «میرنشینێکی ئیسلامی»یان لە دەوروبەری [[ناحیەی بیارە|بیارە]] و [[تەوێڵە]] لە سنووری قەزای هەڵەبجە ڕاگەیاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hrw.org/news/2003/02/05/iraqi-kurdistan-human-rights-abuses-committed-ansar-al-islam|سەردێڕ=Iraqi Kurdistan: Human Rights Abuses Committed by Ansar al-Islam|بڵاوکەرەوە=Human Rights Watch|ڕێکەوت=٥ی شوباتی ٢٠٠٣}}</ref> لێکۆڵینەوەیەکی ڕێکخراوی [[هیومان ڕایتس وۆچ]] لە ساڵی ٢٠٠٢دا، چەندین حاڵەتی دەستگیرکردنی سەرەڕۆیانە، دەستبەسەرکردنی درێژخایەن، ئەشکەنجەدان و کوشتنی چەکدارانی دوای خۆبەدەستەودانی لەو ناوچانەدا بەدۆکۆمێنت کرد کە لەژێر کۆنتڕۆڵی ئەنسارولئیسلامدا بوون لە دەوروبەری هەڵەبجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hrw.org/news/2003/02/05/iraqi-kurdistan-human-rights-abuses-committed-ansar-al-islam|سەردێڕ=Iraqi Kurdistan: Human Rights Abuses Committed by Ansar al-Islam|بڵاوکەرەوە=Human Rights Watch|ڕێکەوت=٥ی شوباتی ٢٠٠٣}}</ref> مۆڵگەکانی ئەنسارولئیسلام لە ئازاری ٢٠٠٣دا لەلایەن هێرشە ئاسمانییەکانی ئەمریکا و هێزە زەمینییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە سەرەتای پرۆسەی ئازادیی عێراقدا تێکشکێنران. بزووتنەوەی ئیسلامی لە ساڵی ٢٠٠٣دا بە فەرمی لەلایەن حکوومەتی هەرێمی کوردستانەوە چەککرا و لەو کاتەوە تەنها وەک حیزبێکی سیاسی کار دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://cisac.fsi.stanford.edu/mappingmilitants/profiles/islamic-movement-kurdistan|سەردێڕ=Islamic Movement of Kurdistan|وێبگە=Mapping Militants Project, Stanford University}}</ref> == حوکمڕانیی سەردەم == [[پەڕگە:First Mayor of Halabja, Nuxsha Nasih.jpg|وێنۆک|نوخشە ناسح، پارێزگاری هەڵەبجە.]] دوای [[ڕاپەڕین|ڕاپەڕینی ساڵی ١٩٩١]]، هەڵەبجە ڕۆڵێکی سەرەکی گێڕا لە ڕووخانی ڕژێمی [[حیزبی بەعس|بەعس]] و پشتگیریکردنی دامەزراندنی [[حکوومەتی هەرێمی کوردستان]].<ref name="nasih2024"/> لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥، [[نوخشە ناسح]] وەک پارێزگاری بەوەکالەتی هەڵەبجە دەستنیشانکرا، و بوو بە یەکەم ژن کە پۆستێکی جێبەجێکردن لەسەر ئاستی پارێزگا لە مێژووی عێراقدا وەربگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Aziz|یەکەم=Kamaran|ڕێکەوت=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Breaking Barriers: Nuxsha Nasih Inspiring Women Across Iraq|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/836019|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Kurdistan24}}</ref> ئەو پێشتر لە ساڵی ٢٠١٦ەوە وەک قایمقامی هەڵەبجە خزمەتی کردبوو، کە بەوەش بووە دووەم ژن بەرزترین پۆستی سیاسی لە شارەکەدا وەربگرێت دوای [[عادیلە خانم]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/836019|سەردێڕ=Breaking Barriers: Nuxsha Nasih Inspiring Women Across Iraq|وێبگە=Kurdistan24|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٥دا، چالاکوانانی ژن لە هەڵەبجە بە ئاشکرا پشتگیریی خۆیان بۆ ژنانی شەڕڤانی کورد لە [[ڕۆژاوای کوردستان]] دووپاتکردەوە، ئەمەش دوای هێرشەکانی سەر گەڕەکەکانی [[شێخ مەقسوود]] و ئەشرەفییە لە [[حەلەب]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rojnews.news/?p=657943|سەردێڕ=چالاکوانانی ژن لە هەڵەبجە پشتیوانی ژنانی شەڕڤان دووپاتکردەوە|وێبگە=Rojnews|زمان=ku|ڕێکەوتی سەردان=٢٠٢٥}}</ref> [[پەڕگە:Protest in Halabja, against digital abuse.jpg|وێنۆک|خۆپیشاندان لە هەڵەبجە دژی توندوتیژی دیجیتاڵی.]] === پێکەوەژیانی ئایینی === سەرەڕای مەینەتییە مێژووییە گەورەکان، هەڵەبجە بە پێکەوەژیانی نێوان پێکهاتە ئایینییە جیاوازەکانی دەناسرێتەوە. گرووپە ئایینییە جیاوازەکان ڕێز لە دابونەریتی یەکتر دەگرن و بەشداری لە مەراسیمەکانی یەکتردا دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/a/8001132.html|سەردێڕ=پێکەوەژیانی ئاینی سیمایەکی شارستانی هەڵەبجەیە|وێبگە=Voice of America Kurdish|زمان=ku|ڕێکەوت=٦ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref> دانیشتووانی شارەکە «پێکەوەژیانی ئایینی» وەک سیمایەکی ناسنامەی شارستانیی هەڵەبجە وەسف دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/a/8001132.html|سەردێڕ=پێکەوەژیانی ئاینی سیمایەکی شارستانی هەڵەبجەیە|وێبگە=Voice of America Kurdish|زمان=ku|ڕێکەوت=٦ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref> پێکهاتەی کاکەیی هێشتا لە سنووری پارێزگای هەڵەبجەدا ماون، بەتایبەتی لە ناحیەی هاوار، هەروەها پەیڕەوانی ئایینی زەردەشتی لە تەنیشت زۆربەی دانیشتووانی موسڵمانی سوننەدا ئەرکە ئایینییەکانی خۆیان جێبەجێ دەکەن. === زمان === زۆربەی دانیشتووانی هەڵەبجە بە زاراوەی [[سۆرانی]] دەدوێن، کە زاراوەی باڵای [[زمانی کوردی]]یە لە [[هەرێمی کوردستان]]. شارەکە و ناوچەی [[هەورامان]]ی دەوروبەری، هاوکات شوێنی ئاخێوەرانی زمانی [[هەورامی]]یە (کە بە [[گۆرانی]]یش دەناسرێت)، کە یەکێکە لە کۆنترین جۆرە تۆمارکراوەکانی زمانی کوردی؛ ئەمەش پردێکی زمانەوانی لەگەڵ پارێزگای کرماشان لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان دروست دەکات.<ref name="shafaq"/> === پەروەردە و خوێندن === هەڵەبجە خاوەنی یەکێک لە بەرزترین ڕێژەکانی [[خوێندەواری]]یە لەسەر ئاستی عێراق، کە لە ٨٥٪ تێدەپەڕێت.<ref name="shafaq"/> [[زانکۆی هەڵەبجە]] لە ساڵی ٢٠١١ دامەزراوە و زیاتر لە ٦،٠٠٠ خوێندکاری تێدایە لە پسپۆڕییە جیاوازەکاندا، لە جۆرەکانی [[ئەندازیاری]]یەوە تاوەکو [[زانستە مرۆیەتییەکان]].<ref name="shafaq"/> [[پەڕگە:University of Halabja.jpg|وێنۆک|زانکۆی هەڵەبجە.]] [[پەڕگە:Ahmed Mukhtar Jaff High School.jpg|وێنۆک|ئامادەیی ئەحمەد موختار جاف.]] دابەشبوونی جوگرافیی خزمەتگوزارییە پەروەردەییەکان لە هەڵەبجەی نوێ لە توێژینەوەیەکی زانستیدا کە لە [[گۆڤاری توێژەر]] لە ساڵی ٢٠٢٥ ([[زانکۆی سلێمانی]]) بڵاوکراوەتەوە، لێکۆڵینەوەی تێدا کراوە و کەم و کورتییەکانی پلاندانانی پەروەردەیی بۆ ساڵانی ٢٠٢٢-٢٠٢٣ دەستنیشان کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Hameed Mohamed|یەکەم١=Shad|دوایین٢=Hamad Qadr|یەکەم٢=Didar|دوایین٣=Latif Muhammad|یەکەم٣=Sabah|سەردێڕ=Geographical analysis for the distribution of educational services in new Halabja in (2022–2023)|journal=Twejer Journal|بەرگ=٧|issue=4|پەڕەکان=٥٤٨–٥٨٣|ساڵ=٢٠٢٥|doi=10.31918/twejer.2574.19}}</ref> == ئابووری و کشتوکاڵ == [[کشتوکاڵ]] وەک کۆڵەکەی ئابووریی هەڵەبجە ماوەتەوە، کە زیاتر لە ٦٠٪ی دانیشتووانەکەی تێیدا سەرقاڵن.<ref name="shafaq"/> کاریگەرییەکانی هێرشە کیمیاییەکەی ساڵی ١٩٨٨ هێشتا لەسەر خاکەکە ماون: توێژینەوەیەکی ساڵی ٢٠٢٢ دەریخستووە کە زیاتر لە ٧٠٪ی خاکی ناوچە زیانلێکەوتووەکان شوێنەواری ژەهراویبوونیان تێدا ماوە.<ref name="shafaq"/> ڕێژەی [[بێکاری]] لەنێوان گەنجاندا بە ٣٥٪ دەخەمڵێندرێت. چەقی داهێنانی هەڵەبجە کە لە ساڵی ٢٠٢٢ دامەزراوە و لەلایەن دیاسپۆرا و ڕێکخراوە ناحکومییە نێودەوڵەتییەکانەوە بودجەی بۆ دابین کراوە، پشتگیریی کارساز گەنجەکان دەکات لە بوارەکانی بازرگانیی کشتوکاڵی و تەکنەلۆژیادا.<ref name="shafaq"/> === هەنار === ناوچەی هەڵەبجە بە چاندنی [[هەنار]] بەناوبانگە. یازدە جۆری جیاواز لەسەر ڕووبەری نزیکەی ٨،٥٠٠ [[دۆنم]] باخ دەچێندرێن، کە ساڵانە نزیکەی ٣٠،٠٠٠ تۆن بەرهەمیان هەیە.[[پەڕگە:Pomegranates of Halabja farmers, in Halabja pomegranate festival.jpg|وێنۆک|هەناری جووتیارانی هەڵەبجە، لە فێستیڤاڵی هەناری هەڵەبجە.]]<ref name="awene">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.awene.com/article?no=13653&auther=1545|سەردێڕ=ڤیستیڤاڵی هەنار و پایزی هەڵەبجە|وێبگە=Awene|زمان=ku|ڕێکەوتی سەردان=٢٠٢٤}}</ref> ساڵانە «فێستیڤاڵی هەنار و پایزی هەڵەبجە» لە ساڵی ٢٠١٧ەوە بەڕێوەدەچێت، کە تێیدا هەنار لە تەنیشت بەرهەمە ناوخۆییەکانی تری وەک گوێزی هەورامان، ڕۆنی زەیتوونی ڕەسەن، و خواردنە تەقلیدییە کوردییەکان وکاری دەستی نمایش دەکرێن.<ref name="awene"/>[[پەڕگە:Halabja Pomegranate Festival.jpg|وێنۆک|فێستیڤاڵی هەناری هەڵەبجە.]] === ڕۆنی زەیتوون === کارگەی ڕۆنی زەیتوونی ڕەسەن (Rasan)، کە لە ساڵی ٢٠١٨ لەلایەن گرووپی هەڵەبجەوە دامەزراوە، گەورەترین بەرهەمهێنەری [[ڕۆنی زەیتوون]]ە لەسەر ئاستی عێراق لە ڕووی قەبارەوە، کە بەرهەمی ڕۆژانەی دەگاتە ١٢٠ تۆن و توانای ساڵانەی ١٥٠،٠٠٠ لیترە.<ref name="kc">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanchronicle.com/babat/3097|سەردێڕ=From harvest to production|وێبگە=Kurdistan Chronicle|ڕێکەوتی سەردان=٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251024141753/https://kurdistanchronicle.com/babat/3097|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> هەرچەندە زیاتر بە ڕۆنەکەی ناسراوە، بەڵام کارگەی ڕەسەن دۆشاوی هەنار و سرکەش بەرهەم دەهێنێت. بەرهەمەکانی ڕەسەن بۆ [[ئەڵمانیا]] و [[بەریتانیا]] هەناردە دەکرێن، و گفتوگۆش بەردەوامە بۆ هەناردەکردن بۆ وڵاتی [[نۆرویژ]].<ref name="kc"/> == گەشتوگوزار == [[پەڕگە:Ahmed Awa Waterfall, Halabja, Tourism.jpg|وێنۆک|تاڤگەی ئەحمەد ئاوا لە هەڵەبجە.]] هەڵەبجە و ناحیەکانی دەوروبەری چەندین شوێنی سروشتیی بەناوبانگیان تێدایە، لەوانە تاڤگەی [[ئەحمەد ئاوا]] و هاوینەهەواری [[ئاوێسەر]].<ref name="kurdcollect"/>[[پەڕگە:Awesar Resort, Halabja, Kurdistan Region.jpg|وێنۆک|هاوینەهەواری ئاوێسەر لە هەڵەبجە.]] ناوچە شاخاوییەکانی [[هەورامان]] ناوەندێکی سەرەکیین بۆ گەشتوگوزاری ژینگەیی (Ecotourism) و گەشتوگوزاری کولتووری.<ref name="nasih2024"/> === مەراسیمی پیرشالیار === [[پەڕگە:Pir Shaliyar Ceremony, Hewraman.jpg|وێنۆک|ڕێوڕەسمی شاخاویی دێرین لە کاتی مەراسیمی پیرشالیاردا لەلایەن دەروێشەکانەوە، بۆ گەیشتن بە عیشقی خودایی.]] مەراسیمی [[پیرشالیار]]، کە ساڵانە لە گوندی هەورامانی تەخت بەڕێوەدەچێت، یەکێکە لە دیارترین فێستیڤاڵە کولتووری و ئایینییەکانی ناوچەی هەڵەبجە.<ref name="pirsh">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://knwe.org/KU/Details/15324|سەردێڕ=پیرشالیار|وێبگە=KNWE|زمان=ku|نووسەر=سەرکەوت فەیروز}}{{بەستەری مردوو|url=https://knwe.org/KU/Details/15324 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> وا بڕوادەکرێت پیرشالیار کەسایەتییەکی ئایینی دێرینی ناوچەی هەورامان بووبێت لەسەر ڕێبازی [[موغەکان]]؛ هەریەکە لە [[ڕەشید یاسمی]] و [[ئایەتوڵڵا مەردۆخ]] وەک پیرێکی زەردەشتی دەیناسێنن کە ناوەکەی بۆ سەردەمی ئایینی میهرپەرستی دەگەڕێتەوە.<ref name="pirsh"/> فێستیڤاڵەکە وەک یادکردنەوەی ئاهەنگی پیرشالیار بەڕێوەدەچێت، کە لەلایەن خەڵکی هەورامانەوە بۆی ڕێکخرا دوای ئەوەی کچی ئەمیری [[بوخارا]]ی چاککردەوە لە نابیستی و لە دەستچوونی توانای قسەکردن. [[پەڕگە:Pir Shaliyar Festival, Halabja, Kurdistan Region.jpg|وێنۆک|فێستیڤاڵی پیرشالیار، هەڵەبجە.]] مەراسیمەکە سێ ڕۆژ دەخایەنێت، کە تێیدا قوربانیکردنی ئاژەڵ، دابەشکردنی گوێز، [[زیکر]] (خوێندنەوەی ڕوحانیی سۆفیگەری)، و ئامادەکردنی شۆربایەکی تەقلیدی لەخۆدەگرێت کە دەوترێت هەمان ئەو پێکهاتەیەیە کە لە ژەمی ڕەسەنی ئاهەنگەکەدا پێشکەش کراوە.<ref name="pirsh"/> == ژینگە == ڕێژەی ڕووبەری سەوزایی لە ناوچە شارنشینەکانی هەڵەبجە گەیشتووەتە ٢١٪، لە کاتێکدا ئەم ڕێژەیە لە [[بەغدا]] تەنها ١٠٪ە؛ ئەم دەستکەوتە تا ڕادەیەکی زۆر لە ڕێگەی هەوڵە خۆبەخشییەکان و ڕێکخراوە ناحکوومییەکانەوە (NGO) بەدی هاتووە.<ref name="wadi">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://wadi-online.org/2022/01/30/greening-halabja/|سەردێڕ=Greening Halabja|وێبگە=WADI|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> سەرەڕای ئەوەش، لە کۆی ٢٥٥ کانی، ١١٦یان وشک بوون، هەروەها ٤،٨٦١ دار زیانیان بەرکەوتووە.<ref name="wadi"/> ڕێکخراوی ناوخۆیی NWE پڕۆژەی «با کوردستان سەوز بکەین»ی جێبەجێ کردووە، کە لەلایەن ڕێکخراوی ئەڵمانی-عێراقی وادی (WADI) و لە ڕێگەی وەزارەتی فیدراڵیی ئەڵمانیا بۆ پەرەپێدان و هاریکاریی ئابووری (BMZ) بودجەی بۆ دابین کراوە، کە نۆ قوتابخانەی لە سەرتاسەری هەڵەبجە و ناحیەکانی دەوروبەری کردووەتە ئامانج.<ref name="wadi"/> == کەسایەتییە دیارەکان == === سیاسەت و سەرکردایەتی === * [[عادیلە خانم]] (نزیکەی ١٨٤٧–١٩٢٤)، فەرمانڕەوای کوردی هۆزی جاف، کە لەلایەن بەریتانییەکانەوە بە "شازادەی ئازاکان" ناودەبرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.thejiyanarchives.com/obituary/lady-adela-jaff-1847-1924|سەردێڕ=Lady Adela Jaff|وێبگە=The Jiyan Archives|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> * [[ئەحمەد موختار جاف]] (١٨٩٨–١٩٣٤)، شاعیر و سیاسیی کورد، ئەندامی پەرلەمانی عێراق و قایمقامی هەڵەبجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://diplomaticmagazine.net/detail/2702|سەردێڕ=پارێزگای هەڵەبجە|وێبگە=Diplomatic Magazine|زمان=ku}}</ref> * [[نوخشە ناسح]] (لەدایکبووی ١٩٧٨)، یاسایی و سیاسیی کورد؛ دووەم ژنە قایمقامی هەڵەبجە و یەکەم ژن کە لە مێژووی عێراقدا پۆستی پارێزگار (بە وەکالەت) وەربگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Aziz|یەکەم=Kamaran|ڕێکەوت=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Breaking Barriers: Nuxsha Nasih Inspiring Women Across Iraq|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/836019|وێبگە=Kurdistan24}}</ref> * [[نارین بڕیار]] (لەدایكبووی ساڵی ٢٠٠٠، [[داڵاس]]، [[تێکساس]])، یەکەم کوردی-ئەمریکی و یەکەم ژنە کورد کە بۆ پۆستێکی گشتی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان هەڵبژێردرێت، وەک ئەندامی ئەنجومەنی شاری [[بێلڤیو، واشینگتن|بێلڤیو]] لە [[واشینگتن]] لە ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ هەڵبژێردرا. باوکی خەڵکی هەڵەبجەیە و ڕزگاربوویەکی کیمیابارانی ساڵی ١٩٨٨ ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanchronicle.com/babat/4396|سەردێڕ=Kurdish-American Woman Makes History in Bellevue Elections|نووسەر=Wladimir van Wilgenburg|وێبگە=Kurdistan Chronicle|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260414064251/https://www.kurdistanchronicle.com/babat/4396|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ئایین و زانست === * [[عەبدولکەریم مودەریس]] (نزیكەی ١٩٠٢–٢٠٠٥)، زانای ئایینی و فەقیهی ناودار، لە ساڵی ١٩٢٤ەوە لە هەڵەبجە وانەی وتووەتەوە و وەک موفتی عێراق خزمەتی کردووە؛ یەکەم کەس بووە قورئانی وەرگێڕاوەتە سەر [[زمانی کوردی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Al-Ghantousi|دوایین٢=Alhamid|سەردێڕ=The Mystic Scholar Sheikh Abdul Karim Bayara Al-Mudarris and His Efforts in Education|ناونیشان=https://www.jalhss.com/index.php/jalhss/article/view/182|وێبگە=Journal of Arts, Literature, Humanities and Social Sciences|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> === ئەدەب، هونەر و ڕۆشنبیری === لە وێژەی کوردیدا شاعیر، نووسەر، ئەکادیمی و ڕۆشنبیرانی هەڵەبجە زۆرن. هەندێک لەوانە: * [[مەولانا خالیدی نەقشبەندی]] * [[شێخ محەممەد عوسمان سیراجەدینی یەکەم]] * [[شێخ عەبدوڵڵای خەرپانی]] * [[گۆران|عەبدوڵڵا گۆران]] (١٩٠٤–١٩٦٢)، شاعیری پێشەنگی کورد کە شیعری نوێی هێنایە ناو ئەدەبی کوردی.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Hitchins|یەکەم=Keith|ڕێکەوت=٢٠٠٢|سەردێڕ=GORĀN, ʿABD-ALLĀH SOLAYMĀN|ناونیشان=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-iranica-online/*-COM_2332|journal=Encyclopædia Iranica}}</ref> * [[شێخ نەجمەدین نەقشبەندی]] * [[شێخ حسامەدین نەقشبەندی]] * [[شێخ عەلادین نەقشبەندی]] * [[ئەحمەد موختار جاف]] (١٨٩٨–١٩٣٤)، شاعیر و سیاسیی کورد، ئەندامی پەرلەمانی عێراق و قایمقامی هەڵەبجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://diplomaticmagazine.net/detail/2702|سەردێڕ=پارێزگای هەڵەبجە|وێبگە=Diplomatic Magazine|زمان=ku}}</ref> * [[تاهیر بەگی جاف]] * [[عەبدولکەریم مودەریس|مەلا عەبدولکەریم مودەریس]] * [[شێخ محەممەد عوسمان سیراجەدینی دووەم]] * [[مەلا حەسەن قازی]] * [[شێخ حەمە ئەمین کاردۆخی]] * [[حلمی عەلی شەریف]] * [[ساڵح هەژار]] * [[مستەفا زەڵمی|مەلا مستەفای زەڵمی]] * [[شێخ ئەمین نەقشبەندی]] * [[حەمە ئەمین هەورامی]] * [[عوسمان هەورامی]] * [[مەحموود یاروەیسی]] * [[بابا ڕەسوڵی عەبابەیلێ]] * [[شێخ مستەفای موفتی]] * [[نامیق]] * [[ع. ع. شەونم]] * [[ئەژی گۆران]] * [[جەفایی]] * [[کاردۆخی]] * [[عەزیزی فەتاح]] * [[مامۆستا هیوا]] * [[تارا جاف]] (لەدایكبووی ١٩٥٨)، گۆرانیبێژ و یاریزانی چەنگی کورد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/radio3/world/onyourstreet/mstara1.shtml|سەردێڕ=Tara Jaff on BBC Radio 3|بڵاوکەرەوە=BBC Radio 3}}</ref> * [[ئەیوب نووری]]، ڕۆژنامەنووسی کورد-کەنەدی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://reviewcanada.ca/magazine/2017/11/a-long-way-from-home/|سەردێڕ=A Long Way From Home|نووسەر=Ava Homa|وێبگە=Literary Review of Canada|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> * [[سەرکەوت هادی گۆرانی]] (ئایزێ)، ئەکتەر و فیلمساز لە فەڕەنسا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Germian|یەکەم=Roza|سەردێڕ=What motivation is behind daily live videos by Sarkaw Hadi Gorani|ناونیشان=https://www.sbs.com.au/language/kurdish/en/podcast-episode/what-motivation-is-behind-daily-live-videos-by-sarkaw-hadi-gorani/93rshef9w|وێبگە=SBS Kurdish|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> لە ژنە شاعیر و ناودارەکانیش: * [https://web.archive.org/web/20171227131626/http://kurdipedia.org/default.aspx?q=20170306224408138649&lng=1 کوردە نەقشبەندی] (کورەزای [[شێخ محەممەد عوسمان سیراجەدینی یەکەم]]) * [[خورشیدە بابان]] * حەمە ڕەشید هەورامی (ڕەشید بکر محمود)، نووسەر و خەباتگێڕ * مامۆستا پشکۆ نەجمەدین == کەشوهەوا == هاوینەکانی هەڵەبجە زۆر گەرم و زستانەکانی فێنکە. {{Weather box |location = هەڵەبجە |metric first = Yes |single line = Yes |Jan high C = 9.6 |Feb high C = 11.8 |Mar high C = 16.9 |Apr high C = 22.0 |May high C = 29.5 |Jun high C = 35.8 |Jul high C = 39.6 |Aug high C = 39.2 |Sep high C = 35.0 |Oct high C = 28.4 |Nov high C = 19.7 |Dec high C = 12.5 |year high C = 25.0 |Jan mean C = 4.8 |Feb mean C = 6.6 |Mar mean C = 11.2 |Apr mean C = 15.8 |May mean C = 22.0 |Jun mean C = 27.4 |Jul mean C = 31.2 |Aug mean C = 30.8 |Sep mean C = 26.4 |Oct mean C = 20.5 |Nov mean C = 13.3 |Dec mean C = 7.3 |year mean C = 18.1 |Jan low C = 0.1 |Feb low C = 1.4 |Mar low C = 5.6 |Apr low C = 9.7 |May low C = 14.5 |Jun low C = 19.0 |Jul low C = 22.8 |Aug low C = 22.5 |Sep low C = 17.9 |Oct low C = 12.7 |Nov low C = 7.0 |Dec low C = 2.2 |year low C = 11.3 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 144 |Feb precipitation mm = 146 |Mar precipitation mm = 132 |Apr precipitation mm = 85 |May precipitation mm = 35 |Jun precipitation mm = 0 |Jul precipitation mm = 0 |Aug precipitation mm = 0 |Sep precipitation mm = 0 |Oct precipitation mm = 28 |Nov precipitation mm = 79 |Dec precipitation mm = 124 |source 1 = <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://en.climate-data.org/location/47960/|سەردێڕ=Climate statistics for Halabja|بڵاوکەرەوە=Bureau of Meteorology|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> |date= 2017 }} == پەیوەندیی نێونەتەوەیی == === دەستەخوشک === * [[سەردەشت]]، [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rwmal.net/19424/|سەردێڕ=یادی کیمیابارانکردنی سەردەشت؛ دەستەخوشک و هاوزامی هەڵەبجە|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=ڕووماڵ|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230416155527/https://rwmal.net/19424/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شار، شارۆچکە و شارەدێیەکانی هەرێمی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|عێراق|پارێزگای هەڵەبجە}} {{پۆلی کۆمنز|Halabja}} [[پۆل:هەڵەبجە| ]] [[پۆل:پارێزگاکانی کوردستان|هەڵەبجە]] [[پۆل:پارێزگاکانی هەرێمی کوردستان|هەڵەبجە]] [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شارەکانی عێراق]] [[پۆل:شارەکانی کوردستان]] [[پۆل:قەزاکانی پارێزگای هەڵەبجە]] [[پۆل:پەرتبوونی کورد]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:چاندی کوردی]] [[پۆل:وێژەی کوردی]] [[پۆل:یارسان]] [[پۆل:پارێزگای ھەڵەبجە]] [[پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق]] [[پۆل:قەزاکانی پارێزگای ھەڵەبجە]] [[پۆل:ھەڵەبجە]] abxyrnfltr5kd01uk5wfwyvnejqbhan 0 86 1680496 1679967 2026-10-04T17:22:10Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:ئێران|ئێران]] 1680496 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ئز}} }} '''میرزا عەبدولقادر''' ناسراو بە '''مەحزون پاوەیی''' ([[١٨٥٠]]-[[١٩١٠]]) شاعیرێکی بەناوبانگی [[ھەورامی]] بووە. == ژیان == کوڕی کوێخا محەممەدی پاوەیە. لە ساڵی ١٨٥٠ (١٢٦٦ مانگی) لە [[پاوە]] لەدایکبووە. ناوی باوکی میرزا محەممەد کۆڕی کێخوا جەعفەرە. لە تەمەنی چواردە ساڵان دەستی کردووە بە شیعر ھۆنین، زۆربەی ساڵەکانی ژیانی بە گەڕان بە سەر بردووە و زۆربەی شارەکانی [[عێراق]] و [[تورکیا]] گەڕاوە، و ھەر لەم گەڕانە فێری زمانەکانی [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] و [[زمانی تورکی|تورکی]] و [[زمانی فارسی|فارسی]] بووە؛ و بە دوای ٦٢ ساڵ ژیانی پڕبار و پڕ لە سەختی لە ساڵی ١٩١٠ لە شاری [[کرماشان]] کۆچی دواییی کردووە. == بەرھەمەکان == چەندین بەرھەمی ھەیە کە یەکێک لەوانە جەنگنامەی [[کۆلە و ئاینەمەل]]ە کە بۆ یەکەم جار لەلایەن مینۆرسکی و لە ساڵی ١٩٤٣ بڵاوکراوەتەوە. لەم جەنگنامە شاعیر بە شێوازێکی سۆنبۆلیک باس لە شەڕی نێوان عوسمانی و ئێران دەکات کە لە نزیکی شاری پاوە ڕوویداوە. لەم جەنگنامە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عۆسمانیەکان]] بە کۆلە و ئێرانییەکان بە ئاینەمەل بەرامبەرکراون. یەکێکتر لە بەرھەمەکانی [[پرسیار و وەڵامی ئاسمان و زەمین]]ە، کە بە شێوازێکی ھونەرمەندانە ھۆنیویەتی. یەکێکتر لە بەرھەمەکانی [[مەسنەوی شەماڵ]]ە، کە شاعیر کاک ھادی سپەنجی لە سەرەتایی دیوانی ئەم شاعیرە نووسیوویەتی: ئەم بەرھەمە، بەرھەمی دەورانی لاوییەتی شاعیر بووە و کاتێ ئەم بەرھەمەیە ھۆنیوە لە زێدی خۆی دوور بووە و شەماڵی ناردووە بەرەو زێدی و ھەر وەھا بۆ لای دڵبەر. لەم پارچە شاعیر شاری خۆی بە باشترین شوێنی جیھان دەزانێت. ھەروەھا ھۆنراوەی عاشقانەی حەیدەر و سنۆبەر و کۆپلە ھۆنراوەکانی ([[ڕۆزەتۆسەفا]]) و مەنزوومەی (گۆل و بۆڵبۆڵ) و چەندین بەرھەمیتر، لەم شاعیرە بە جێماون، دیوانی ئەم شاعیرە لەلایەن کاک ھادی سپەنجی لە شاری پاوە کۆکراوە و بە چاپ دراوە، پێش لەوە لە [[بەغدا]] دیوانەکەی چاپکرابوو. ئیستا لە خوارەوە یەکێک لە پارچە شیعرەکانی ئەم شاعیرە دەخەینە ڕوو، لەم ھۆنراوە شاعیر داوا لە مەعشوقی دەکات بێت و دڵی ژێروبان بکات و ئەگەر شتێکی تری جۆدا لە خۆی لەناویا دی، بە تیری مۆژگان پارەپارەی کات، و بە وشەی ''تۆ'' بە جوانترین شێوە کایە دەکات. === سەوقات === {{شیعر}} {{ب|شیرینی دۆسان دۆعا و سڵامەن|سەوقاتی یاران نامەو پەیامەن}} {{ب|شیرەی مۆحێبەت مابەین یاران|وەشتەرەن جە تام شیرینی شاران}} {{ب|نۆقڵ‌و شیرینیم نەقڵ نامەی تۆن|ھەدیە و بەراتم رێزەی نامەی تۆن}} {{ب|باقی تەعارۆف رەسمی زیاڏەن|ئیسرافی مەعرووف لۆقمەی بێ‌دادەن}} {{ب|فەرموودەی مەعدووم سەرای خاک ماوان|دەک وە رەحمەت بۆ چ خاس فەرماوان}} {{ب|دەروون وە مەودای دووریت بیەن رێش|ھەی خاکم بە سەر سەوقاتم پەی چێش}} {{ب|من ھەر تۆم ھەنی نەک واچی تۆم بۆ|تۆم ھەن چەنی عام، نیەن چەنی تۆ}} {{ب|سا تۆ بۆ دیڏەم بێپەرواو بێ خەم|تۆتۆ، تۆی جەرگم جیا کەر جە ھەم}} {{ب|جا تۆتۆی دەروون بگێڵە پێشدا|ئەر تۆ دیت تۆیێ، غەیر جە تۆ تێش‌دا}} {{ب|توخوا وێت ئاسا باوەرەش وە بەر|وە مەودای مۆژگان پارەپارەش کەر}} {{ب|قادر چەنی تۆ دنیاش وە کارەن|بێ تۆ زیندەگیش چۆن ژەھر مارەن}} {{کۆتاییی شیعر}} == سەرچاوەکان == * کتێبی: سەربوردێکی ھەورامان و سەردانێکی تەوێڵە، نووسینی: عبدالرزاق عبدالرحمن محمد. لاپەڕە/٢٣٠. == بەستەرە دەرەکییەکان == {{شیعری کلاسیکی کوردی}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|شیعر|وێژەی کوردی|ئێران}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٥٠]] [[پۆل:مردووانی ١٩١٠]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:خەڵکی پاوە]] [[پۆل:شاعیرەکانی کوردیی ناوەندی]] [[پۆل:موسڵمانانی ئێرانی]] [[پۆل:موسڵمانانی کورد]] [[پۆل:ھەورامان]] [[پۆل:شاعیرانی ئێرانی]] rkyv9xxbjrld3vpzu450gb8b9tpmj32 0 160 1680906 1595980 2026-10-05T10:38:08Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1680906 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = مەریوان | ناوی_خۆماڵی = قەڵای مەریوان | ناوەکانی_تر = مەریوان حاشییە | جۆری_نیشتنگە = [[شار]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = MeriwanOSM.png | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = نەخشەی مەریوان لە [[ئۆوپن ستریت ماپ|OpenStreetMapدا]] | دەرزیی_نەخشە =Iran | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە =جێگەی لە [[ئێران]]دا | دەرزیی_نەخشە١ =ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ =جێگەی لە [[کوردستان]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کوردستان|کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[شارستانی مەریوان|مەریوان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی مەریوان|ناوەندی]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | بەرزایی_بە_م = ١٣٠٥ | ژمارەی_دانیشتووان = ١٩٥٬٢٦٣<ref>http://www.amar.org.ir/Default.aspx</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی و گۆرانی| بابانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ | وێبگە = }} '''مەریوان''' لە شارەکانی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]ە کە ناوەندی [[شارستانی مەریوان]]ی [[پارێزگای کوردستان]]ی [[ئێران]]ە. مەریوان لە [[باکوور|باکوورەوە]] بۆ [[بانھ]] و [[سەقز]]، لە [[ڕۆژھەڵات|ڕۆژھەڵاتەوە]] بۆ [[سنە]] و لە [[باشوور|باشوورەوە]] بۆ [[نۆدشە]] لە [[پارێزگای کرماشان]] ڕێگەی ھەیە. مەریوان لە [[ڕۆژاوا|ڕۆژاواوە]] تەنیا ١٦ کیلۆمەتر لە سنووری [[باشماخ]]ەوە کە لە خاڵە سنوورییە سەرەکییەکانی [[ھەرێمی کوردستان|ھەرێمی کوردستانی عێراق]]ە دوورە و ئەمە بووەتە ھۆی گەشەی ئابووریی دانیشتووانی ئەم شارە. ھەروەھا نزیک بوون بە [[زرێبار|گۆلی زرێبار]] و ناوچەی [[ھەورامان]] کە دوو ناوچەی گەشیتارین بوونەتە ھۆی بەناوبانگ بوونی ئەم شارە. بەپێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران|ئامارەکانی ساڵی ٢٠١١]]<ref name="آمار">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Default.aspx?tabid=1536 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140628043120/http://www.amar.org.ir/Default.aspx?tabid=1536 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٤}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140628043120/http://www.amar.org.ir/Default.aspx?tabid=1536 |date=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٤}}</ref> مەریوان ١١٠٤٦٤ کەس دانیشتووی ھەبووە. دانیشتووانی مەریوان بە زۆری بە شێوەزاری کوردی [[بابانی]] و کەمینەیەکیش بە شێوەزاری ئەردەڵانی قسە دەکەن کە ئەردەڵانییەکان لەبنەڕەتدا خەڵکی مەریوان نین، ئەردەڵانییەکان لە ناوچەی کۆماسی و کەڵاتەرزانەوە و ھەر وەھا بەپێی شێوەی قسەکردنی گوندەکانی خودی ناوچەی مەریوان دیار و ئاشکرایە کە شێوەزاری ڕەسەنی مەریوانی بابانییە، بەڵام چەند ساڵێکە بەھۆی ھاتنی ھەندێک لە دانیشتووانی گوندەکانی ئەردەڵانی زمان بۆ شاری مەریوان شێوەی قسەکردنی ھەندێک لە مەریوانییەکان و ئەردەڵانییەکان ھەندێک تێکەڵاو بووە بە یەکدییەوە و بووەتە ھۆی ئەوە کە شێوەی قسەکردنیان ھەندێک بگۆڕدرێت.<ref>گۆڤاری مەھاباد، ساڵی چاردە، ژمارە ١٦٣، ساڵی ١٣٩٣، گەشتێ بۆ مەریوان (بەشی یەکەم)، مەلا مستەفا ڕەشیدی زاواکێو</ref> == مێژوو == شاری ئەمڕۆی مەریوان مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدو پەنجا ساڵ لە مەوپێش ئەم شارە لە نزیکی سنووری دەوڵەتی عوسمانی دابووە کە لە ساڵی ١٨٦٥ زایینیدا بە فەرمانی ناسرەدین شای قاجار پاشای ئەو سەردەمەی ئێران لە نزیکی گۆلی زرێبار قەڵایەکی سەربازی دروست کرا کە تێچووەکەی چل ھەزار تمەنی ئەو کاتە بووە چوار ساڵ دوای ئەوە فەرھاد میرزا مامی ناسرەدین شا کە والی ئەیالەتی ئەردەڵان بوو قەڵا سەربازییەکەی ھەندێک بچووک کردەوە و لە جاران بە ھێزتری کرد و ناوی نا قەڵای شاەئاباد و لە نزیکی قەڵاکە شارۆچکەیەکان دروست کرد و چەند بنەماڵەیەکیان لە لادێکانی دەوروبەرەوە بۆ ھێنا دوای فەرھاد میرزا حاجی محەممەد عەلی خانی زەفەرولمولک قەڵاکەی گەورەتر کرد و کاروانسەرا و حەمام و کارێزی ئاوی تێدا دروست کرد ئەم ھەمو شتانە دوای ماوەیەک لە شەڕی ھۆزەکانی مەریواندا وێران بوو سەرچاوە مێژووییەکانی سەردەمی سەفەوی، [[قاجاڕەکان|قاجاڕ]] و [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] ئاماژەی زۆریان تێدایە بە ڕوودانی شەڕ لە مەریوان یا لە دەشتی مەریوان. زۆری ئەم شەڕانە لە نێوان ئێران و عوسمانی یا میرنشینە کوردییەکاندا ڕووی داوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=ماھشرف بنت ابوالحسن مستورە کردستانی. "تاریخ کردھای اردلان،" بە تصحیح سیامند خلیلی، انتشارات کردستان، سنندج، ١٣٩٤، شابک: 9789649801742}}</ref> مەریوان سنووری نێوان ئیمپراتۆریی قاجاڕ و عوسمانی بووە و زۆر جار شوێنی شەڕ و ناکۆکیی ھۆزە کوردەکان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=میرزا شکرالله سنندجی، تحفه ناصری در تاریخ و جغرافیای کردستان، مؤسسه انتشارات امیر کبیر، ١٩٨٧}}</ref> == دەریاچەی زرێبار == {{سەرەکی|زرێبار}} [[پەڕگە:Marivan-zarivar-Iran.jpg|وێنۆک|زرێبار]] '''زرێبار''' دەریاچەیەکی گەورەی سروشتیی [[ئاوی شیرین]]ە کە لە ٣ کیلۆمەتریی ڕۆژاوای شاری مەریواندایە. ئاوی زرێبار لە سەرچاوە ئاوییەکانی بنی خۆیەوە ھەڵدەقوڵێت و ھیچ ڕووبارێکی تر ناڕژێتە ناوی و ھەروەھا ساڕێژی ئاوەکەشی چەمی زرێبار پێک دێنێت کە بە دەشتی مەریواندا تێپەڕ دەبێت و دەڕژێتە سەر ڕووباری [[سیروان]]. زرێبار و سروشتی دەوروبەری کە دەشت و کێو و دارستان و گیانلەبەری جۆراوجۆری تێدایە، یەکێک لە سەیرانگا بەناوبانگە گەشتیارییەکانی [[کوردستان]] و [[ئێران]]ە. بەرزایییەکەی لە [[ئاستی دەریا]]کان ١٢٩٠ مەترە<ref>نەخشەی ١:١٠٠٠٠ شاری مەریوان، بەرھەمی «مسکن و شهرسازی استان کردستان»، ساڵی ٢٠٠٠.</ref> و درێژییەکەی (ئاڕاستەی باشووری-باکووری) زیاتر لە ٨ کیلۆمەترە و پانییەکەشی (ئاڕاستەی ڕۆژھەڵات-ڕۆژاوا) نزیکەی ٣ کیلۆمەترە.<ref>https://www.openstreetmap.org/#map=13/35.5368/46.1105&layers=C</ref> لە ھەندێک لە زستانە ساردەکاندا ڕووی زرێبار بە تەواوی سەھۆڵ دەبەستێت. == پێشانگا == <gallery> Mariwan, Baharan, 2015.jpg|مەریوان، گەڕەکی بەھاران، بەفرێکی قورس لە سەرەتای ٢٠١٥دا Mariwan, Baharan, 2015, Jan.jpg|مەریوان، گەڕەکی بەھاران، بەفرێکی قورس لە سەرەتای ٢٠١٥دا Kurdistan, Mariwan plains.jpg|دەشتی سێف، ٥ کیلۆمەتریی ڕۆژاوای مەریوان File:Mariwan, Sêf waterfall.jpg|قەڵبەزی سێف، ٥ کیلۆمەتریی ڕۆژاوای مەریوان. زرێوار.jpg|ھێمای خۆشمدەوێی مەریوان لە زرێوار ھاوینی ٢٠٢١. </gallery> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{کۆمنز|Category:Marivan}} {{شارەکانی کوردستان}} {{شارستانی مەریوان}} {{پارێزگای کوردستان}} {{پڕگەلھەترین شارەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|ئێران|جوگرافیا}} {{پۆلی کۆمنز|Marivan}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:مەریوان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەریوان]] [[پۆل:شارستانی مەریوان]] [[پۆل:شارەکانی ئێران]] [[پۆل:شارەکانی پارێزگای کوردستان]] [[پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:سنووری ئێران–عێراق]] gzngfg4dqqirqi0lp98qr3cgn0eb5b2 0 268 1680763 1642340 2026-10-05T05:48:09Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1680763 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:'Erebî-bo-Latînî_Kurdishacademy.org.jpg|وێنۆک|400px|چەپ|نموونەی دەقی وەرگێڕاو بە بگۆڕی کوردیش ئاکادمی]] [[پەڕگە:'Erebî-bo-Latînî_Ferheng.org.jpg|وێنۆک|400px|چەپ|نموونەی دەقی وەرگێڕاو بە بگۆڕی فەرھەنگ دات ئۆرگ]] '''بگۆڕی ئەلفوبێ''' بەرنامەیەکە کە ئەلفوبێکانی زمانی کوردی دەگۆڕێتەوە. ئەمە بە مانای وەرگێڕانی زاراوە نیە. دوو ئەلفوبێی کوردی کە زۆرتر بەکار دێن [[ئەلفوبێی عەرەبیی زمانی کوردی|ئەلفوبێی عەرەبی (سۆرانی)]] و ئەلفوبێی لاتینین. تا ئێستا لە زۆربەی فۆرماتەکاندا بەرنامەی بگۆڕەی ئەلفوبێ نوسراوە. == لە ‌عەرەبیەوە بۆ لاتینی == لەم حاڵەتەدا کێشەکان ئەمانەن: * بزوێنی کورتی i کە لە ئەلفوبێی عەرەبیدا نانووسرێت * پیتی «و» کە لە لاتینی دا سێ پیتی W و u و û نیشان ئەدات * پیتی «ی» کە لە لاتینی دا دوو پیتی y و î نیشان ئەدات == لە لاتینیەوە بۆ عەرەبی == == چەند بەرنامەی بگۆڕی ئەلفوبێ == * [https://web.archive.org/web/20090621154824/http://converters.kurdishacademy.org/index.php بگۆڕی ئاکادمیای زمانی کوردی] بگۆڕی سۆرانی-[http://kurdishacademy.org/?q=node/145 یەکگرتوو]، بەدرخان-یەکگرتوو- سریلیک-یەکگرتوو، عەلی فۆنت-یونیکۆد، یەکگرتوو-سۆرانی * [http://www.zkurd.org/?Besh=witar&kar=asayi&jimare=481 بگۆڕی سۆرانی-لاتینی، لاتینی-سۆرانی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081222225757/http://www.zkurd.org/?Besh=witar&kar=asayi&jimare=481 |date=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨ }} بەرھەمی [http://www.zkurd.org زانستپەروەرانی کورد] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170228013013/http://zkurd.org/ |date=٢٨ی شوباتی ٢٠١٧ }} * [https://web.archive.org/web/20090211213415/http://tools.ferheng.org/arablatin.php Veguherandina nivîsên kurdî-erebî ⇒ kurdî-latînî]، بەرھەمی ferheng.org ، عەرەبی بۆ لاتینی ، بەرنامەیەکی سەرھێڵە کە لە ژێر مافی GNU AGPL بڵاو بووەتەوە * [https://web.archive.org/web/20081217084045/http://www.namonet.com/latin2arabic.asp NamoEdit]، بەرھەمی NamoNet ، لاتینی بۆ عەرەبی ، بەرنامەیەکی سەرھێڵە * بەرنامەی [[پەڵک کوردینووس]] ([http://sourceforge.net/projects/kurdinus/ پەڕەی پرۆژە لە sourceforge.net]) {{کۆڵکە}} [[پۆل:نووسینی کوردی]] poyu3u278zmjxe4ljc7s40lgfp7w1al 0 276 1680436 1679094 2026-10-04T15:57:33Z Azad-xorasan 79388 /* کۆنگرەی دوھەمی حدک */ 1680436 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران | logo = Pdki logo.jpg | colorcode = سوور ڕەنگ=ئابی ئاسمانی | foundation = {{Start date and age|١٩٤٥|٨|١٦|df=y}} | ئایدیۆلۆژی = {{Nowrap|[[کوردایەتی]]<ref name="KA">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Neuberger|یەکەم١=Benyamin|editor1-last=Bengio|editor1-first=Ofra|سەردێڕ=Kurdish Awakening: Nation Building in a Fragmented Homeland |ناونیشان=https://archive.org/details/kurdishawakening0000unse|ڕێکەوت=٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=University Of Texas Press|ژپنک=٩٧٨-٠٢٩٢٧٥٨١٣١|پەڕە=[https://archive.org/details/kurdishawakening٠٠٠٠unse/page/٢٦٨ ٢٦٨]}}</ref><br />[[سۆسیالیزم]]<ref name="KA"/><br />[[دیموکراسیی کۆمەڵایەتی]]<ref name="KA"/><br />[[پێشکەوتووخوازی]]<ref name="KA"/><br />[[جیھانگەرایی]]<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Monshipouri|یەکەم=Mahmood|entry=Kurds|ساڵ=٢٠٠٨|سەردێڕ=Iran Today: An Encyclopedia of Life in the Islamic Republic|بەرگ=١|ژپنک=٩٧٨-٠٣١٣٣٤١٦٣٢|بڵاوکەرەوە=Greenwood Press|پەڕەکان=٢٢٣}}</ref><br />'''مێژوویی:'''<br />[[دژە-ئیمپریالیزم]]<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ڕێکەوت=١٩٩٢|نووسەر=David McDowall |بڵاوکەرەوە=Minority Rights Group|ژپنک=٩٧٨١٨٧٣١٩٤٣٠٠|سەردێڕ=The Kurds: A Nation Denied |ناونیشان=https://archive.org/details/kurdsnationdenie0000mcdo|پەڕە=[https://archive.org/details/kurdsnationdenie٠٠٠٠mcdo/page/٧٠ ٧٠]|وتەگێڕانەوە=The KDPI (which had moved to the left in the meantime) adopted an anti-imperialist position, declaring their opposition to the Shah's regime...}}</ref><br />Conservative traditionalism<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ڕێکەوت=٢٠١٤|نووسەر=Abbas Valli|بڵاوکەرەوە=I.B.Tauris|ژپنک=٩٧٨١٧٨٠٧٦٨٢٣٦|سەردێڕ=Kurds and the State in Iran: The Making of Kurdish Identity|پەڕە=٢٨}}</ref>}} | leader = | president = | chairperson = | secretary_general = [[مستەفا ھیجری]] | spokesperson = [[خالید عەزیزی]] | founder = [[قازی محەممەد]] | headquarters = {{plainlist| * [[کۆیە]]، [[ھەرێمی کوردستان]]<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|پەڕە=[https://archive.org/details/deterringterrori٠٠٠٠unse/page/٢٤٠ ٢٤٠]|authors=Andreas Wenger, Alex Wilner|ژپنک=٩٧٨٠٨٠٤٧٨٣٤٧٧|ساڵ=٢٠١٢|سەردێڕ=Deterring Terrorism: Theory and Practice|ناونیشان=https://archive.org/details/deterringterrori0000unse|بڵاوکەرەوە=Stanford University Press}}</ref> * [[مەھاباد]]، [[کۆماری کوردستان]] {{بچووک|(مێژوویی)}} }} | student_wing =[[یەکیەتیی خوێندکارانی دێموکراتی کوردستان]] | youth_wing = [[یەکیەتیی لاوانی دێموکراتی ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | womens_wing = [[یەکیەتیی ژنانی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] | color = [[شینی ئاسمانی]] | international = [[ئینتەرناسیۆنالی سۆشیالیستی]] {{small|(ئەندامی هەمیشەیی)}}{{ھن}}[[ھاوپەیمانیی پێشکەوتنخواز]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی گەلەکان و نەتەوە نافەرمییەکان]] | website = {{url|http://kurdistanmedia.com}} | country = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و [[ئێران]] | native_name = حزب دموکرات کردستان ایران{{ھن}}Hîzba Demokrata Kurdistana Îranê | national = {{plainlist| *[[ھاوپەیمانیی ھێزە سیاسییەکانی کوردستانی ئێران]] **{{بچووک|(٢٠٢٦–ئێستا)}} *[[ناوەندی ھاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران]] **{{بچووک|(٢٠١٨–ئێستا)}} *[[کۆنگرەی گەلەکان بۆ ئێرانی فێدراڵ]] **{{بچووک|(٢٠٠٥–ئێستا)}} *[[ئەنجومەنی نیشتمانیی خۆڕاگریی ئێران]] **{{بچووک|(١٩٨١–١٩٨٥)}}<ref name="NCRI">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Terrornomics|editor=David Gold|پەڕەکان=٦٧–٦٨|ژپنک=٩٧٨-١٣١٧٠٤٥٩٠٨|بڵاوکەرەوە=Routledge|ساڵ=٢٠١٦|chapter=An Analysis of the Role of the Iranian Diaspora in the Financial Support System of the ''Mujahedin-e-Khalq''|نووسەر=Mark Edmond Clark}}</ref> *[[بەرەی ھاوپەیمانیی پارتە ئازادیخوازەکان|بەرەی یەکگرتووی پارتە پێشکەوتنخوازەکان]] **{{small|(١٩٤٦–١٩٤٨)}}<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Abrahamian|یەکەم=Ervand|ساڵ=١٩٨٢|سەردێڕ=Iran Between Two Revolutions|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٩١-١٠١٣٤-٧|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press|پەڕەکان=[https://archive.org/details/iranbetweentwore٠٠abra_٠/page/٣٠١ ٣٠١]|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration|ناونیشان=https://archive.org/details/iranbetweentwore00abra_0/page/301}}</ref> }} | slogan = دیموکراسی بۆ ئێران و [[فێدراڵیزم|خۆبەڕێوەبەری]] بۆ کوردستان<ref name="merip">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.merip.org/mer/mer141/major-kurdish-organizations-iran|سەردێڕ=Major Kurdish Organizations in Iran|نووسەر=Martin Van Bruinessen|بڵاوکەرەوە=Middle East Research and Information Project|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170202011423/http://www.merip.org/mer/mer141/major-kurdish-organizations-iran|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |merger=پاش ١٦ ساڵ دابڕانی حدکا و [[حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک)|حدک]]، لە ٢١ی ئابی ٢٠٢٢ یەکیان گرتەوە |flag= [[پەڕگە:ئاڵای حدکا.jpg|وێنۆک]] }} '''حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران''' ({{بە فارسی|حزب دموکرات کردستان ایران}}، {{بە کورمانجی|Hîzba Demokrata Kurdistana Îranê}}) کە بە کورتە '''حدکا''' دەگوترێت، [[حیزبەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان|پارتێک]]ی چەکداری [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]ە کە ناوەندەکەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]ە.<ref name="WRI">{{بیرخستنەوە|دوایین١=Buchta|یەکەم١=Wilfried|سەردێڕ= Who rules Iran?: the structure of power in the Islamic Republic|بڵاوکەرەوە=The Washington Institute for Near East Policy, The Konrad Adenauer Stiftung| شوێن=Washington DC|ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٩٤٤٠٢٩-٣٩-٨|پەڕەکان=١٠٢, ١٠٤}}</ref> ئەو پارتە لە ئێران قەدەغە کراوە و بۆیە لەوێ مافی چالاکیی ئاشکرای نییە.<ref>United Kingdom: Home Office, Country Information and Guidance - Iran: Kurds and Kurdish political groups, July 2016, Version 2.0, available at: http://www.refworld.org/docid/578f67c34.html [accessed 18 March 2017] </ref> حیزبی دێموکرات داوای [[مافی چارەنووس]] بۆ گەلی کورد دەکات<ref name="merip"/> و بە وتەی خۆی خوازیاری [[ئۆتۆنۆمی]] لەناو سیستەمێکی [[فێدراڵیزم|فێدراڵی]]یە<ref name="WRI"/><ref>{{cite encyclopedia|title =QĀSEMLU, ʿABD-AL-RAḤMĀN|encyclopedia=Encyclopædia Iranica|publisher=Bibliotheca Persica Press|url =http://www.iranicaonline.org/articles/qasemlu|first=Carol|last=Prunhuber|editor-last=Yarshater|editor-first=Ehsan|editor-link=Ehsan Yarshater|access-date=August 1, 2016|date=February 18, 2012}}</ref>، بەڵام ھەندێک سەرچاوە بانگەشە دەکەن کە بە شوێنی [[سەربەخۆییخوازیی کوردان لە ئێران|جیابوونەوە]]یە.<ref name="stratfor">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.stratfor.com/analysis/iranian-kurds-return-arms|سەردێڕ=Iranian Kurds Return to Arms|بڵاوکەرەوە=[[Stratfor]]|ڕێکەوت=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوە|contribution=Freedom House|سەردێڕ=Freedom in the World 2011: The Annual Survey of Political Rights and Civil Liberties|بڵاوکەرەوە=Rowman & Littlefield Publishers|ساڵ=٢٠١١|ژپنک=٩٧٨١٤٤٢٢٠٩٩٦١|پەڕە=٣٢١}}</ref><ref name="APS">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Alex Peter Schmid|نووسەر٢=A. J. Jongman|سەردێڕ=Political terrorism: a new guide to actors, authors, concepts, data bases, theories, & literature|ساڵ=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Transaction Publishers|ژپنک=٩٧٨-١-٤١٢٨-٠٤٦٩-١|پەڕە=٥٧٩|entry=Kurdish Democratic Party of Iran}}</ref> لە ئێستادا [[مستەفا ھیجری]] سکرتێری گشتی،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=141185&Jor=1|سەردێڕ= مستەفا هیجری وەک سکرتێری گشتی حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران هەڵبژێردرایەوە|بڵاوکەرەوە= speemedia.com|ڕێکەوت= ٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٩ی ئابی ٢٠٢٦}}</ref> [[مستەفا مەولوودی]] جێگری سکرتێری گشتی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://kurdistanmedia.com/so/news/2026/03/164|سەردێڕ= مستەفا مەولوودی: ڕێژیم بەرەو نەمانی حەتمییە و کورد بۆ گۆڕانکارییەکان ئامادەیە|بڵاوکەرەوە= kurdistanmedia.com|ڕێکەوت= ٨ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان= ٩ی ئابی ٢٠٢٦}}</ref> و [[خالید عەزیزی]] وتەبێژی حدکایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://kurdistanmedia.com/so/news/2023/02/126|سەردێڕ= خالید عەزیزی: دەبێ هەوڵ بدرێت ڕێژیمی ئێران لە ناوەندەكانی مافی مرۆڤ و نەتەوە یەكگرتووەكان دەر بكرێت|بڵاوکەرەوە= kurdistanmedia.com|ڕێکەوت= ١٢ی شوباتی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان= ٩ی ئابی ٢٠٢٦}}</ref> [[پەڕگە:Democratic Party of Iranian Kurdistan - Erbil Office.png|وێنۆک|دەفتەری پەیوەندییەکانی ھەولێری حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] == کورتەیەک لە مێژووی حدکا == === ڕێبەران و بەشێک لە کەسایەتییە سیاسی‌یەکانی حدکا (''لە ژیان دا نەماون'') === {| class="wikitable" |- ! ڕێبەرانی حدک!! پێشەوا [[قازی محەممەد]]!! [[عەبدولڕەحمان قاسملوو]]!! [[سادق شەرەفکەندی]]!! |- |} {| class="wikitable" |- | [[ﺳﻪدﯾﻖ ﺋﻪﻧﺠﯿﺮی]] || [[ﻣﻪﻻڕەﺣﯿﻢ وﯾﺮدی]] (ﻣﯿﺮزا ﺋﻪﺣﻤﻪد) || [[ﺑﺎﭘﯿﺮﺷﮑﺎک]] (ﻧﺤﯚ) || [[دڵشاد ڕەﺳﻮوڵی]] || [[سمایل شەریفزادە]]|| [[سولەیمان موعینی]] |- | ﻣﻪﻻ ﺋﺎوارە ([[ﺋﻪﺣﻤﻪد ﺷﻪڵماﺷﯽ]] )|| ﻗﺎدری وﯾﺮدی || حوسێنی زێرینگەران ([[ﺣﻮسێنی فەرووھەر]]) || [[ﻋﻪﺑﺪوڵڵا ﺋﯿﺴﺤﺎﻗﯽ|ﺋﻪﺣﻤﻪد ﺗﻮﻓﯿﻖ]]([[ﻋﻪﺑﺪوڵڵا ﺋﯿﺴﺤﺎﻗﯽ|ﻋﻪﺑﺪوڵا ﺋﯿﺴﺤﺎﻗﯽ]]) || [[ﻋﻪزﯾﺰی ﯾﻮﺳﻔﯽ]] ||... |} === کۆنگرەی یەکەمی حدک === <big>(ﺋﻪﻧﺪاﻣﺎﻧﯽ ڕێبەری ﮐﯚﻧﮕﺮەی ﯾﻪﮐﻪﻣﯽ ﺣﯿﺰب - ٢ی ﺧﻪزەڵوەری١٣٢٤ (٢٣ی ﺋﻮﮐﺘﯚﺑﺮی ١٩٤٥)ﻟﻪ ﺷﺎری ﻣﻪھﺎﺑﺎد)</big> {| class="wikitable" |- |- |١- پێشەوا [[قازی محەممەد]] ||٢- [[محەممەد حوسێن سەیفی قازی|حەمەحوسێن خانی سەیف قازی]] ||٣- [[حاجی بابەشێخ|ﺣﺎﺟﯽ ﺑﺎﺑﻪشێخ ﺳﯿﺎدەت]]||٤- [[مەناف کەریمی|ﻣﻪﻧﺎف ﮐﻪرﯾﻤﯽ]] ||٥- ﺳﻪﯾﺪ ﻣﺤﻪﻣﻪدی ﺋﻪﯾﻮوﺑﯿﺎﻧﯽ ﺗﻪھﺎزادەی ﻣﻪرﮐﻪزی ||٦- ﻋﻪﺑﺪوﻟﺮەﺣﻤﺎن ﺋﯿﻠﺨﺎﻧﯽ زادە |- | ٧- ﺧﻪﻟﯿﻞ ﺧﻮﺳﺮەوی ||٨- ﮐﻪرﯾﻢ ﺋﻪﺣﻤﻪدﯾﻦ ||٩- ﺣﺎﺟﯽ ﻣﺴﺘﻪﻓﺎ داودی ||١٠- ﺣﺎﺟﯽ ﻣﺴﺘﻪﻓﺎ داودی ||١١- ﻣﻪﺣﻤﻮود واﻟﯽ زادە ||١٢- ﻣﺤﻪﻣﻤﻪدرەﺳﻮوڵ دڵشاد |- |١٣- ﺳﻪﯾﺪ ﻋﻪﺑﺪوڵڵا ﮔﻪﯾﻼﻧﯽ ||١٤-محەممەد یاھو||١٥- [[زﯾﺮۆﺑﻪﮔﯽ ھﻪرﮐﯽ|زﯾﺮۆﺑﻪﮔﯽ ﺑﻪھﺎدری ھﻪرﮐﯽ]] ||١٦- رەﺷﯿﺪﺑﻪﮔﯽ ﺟﻪھﺎﻧﮕﯿﺮی ||١٧- ﺳﻪدﯾﻘﯽ ﺣﻪﯾﺪەری ||١٨- ﻣﺴﺘﻪﻓﺎی ﺳﻮڵیاﻧﯿﺎن |- |١٩- ﺳﻤﺎﯾﻞ ﺋﯿﻠﺨﺎﻧﯽ زادە ||٢٠- ﻣﺤﻪﻣﻤﻪدﺋﻪﻣﯿﻦ ﺷﻪرەﻓﯽ ||٢١- وەھﺎب ﺑﻠﻮرﯾﺎن ||٢٢- ﺋﻪﺣﻤﻪد ﺋﯿﻼھﯽ ||٢٣- [[عەبدولڕەحمان زەبیحی|ﻋﻪﺑﺪوﻟﺮەﺣﻤﺎن زەﺑﯿﺤﯽ]]|| - |- |} === کۆنفرانسی یەکەم === <big>ﺋﻪﻧﺪاﻣﺎﻧﯽ ڕێبەراﯾﻪﺗﯽ ﮐﺎﺗﯿﯽ ﺣﯿﺰب ﻟﻪ ﮐﯚﻧﻔﺮاﻧﺴﯽ ﯾﻪﮐﻪم - ﻟﻪ ھﺎوﯾﻨﯽ ١٣٣٤ (١٩٥٥)</big> _{ﻟﻪﮐﯿﯚی ﻗﻪڵاتەڕەﺷﯽ ﭘﺸﺘﯽ ﮔﻮﻧﺪی ﺳﻪﯾﺪﺋﺎوای ﺑﺎﺑﯽ ﮔﻪورە ﻟﻪ ﻧﺎوﭼﻪی ﭘﯿﺮاﻧﺸﺎر} * [[ﻏﻪﻧﯽ ﺑﻠﻮرﯾﺎن]] * رەحمەتڵڵا ﺷﻪرﯾﻌﻪﺗﯽ * ﺳﻪﯾﺪ [[ﻋﻪﺑﺪوڵڵا ﺋﯿﺴﺤﺎﻗﯽ]] * ﻋﻪزﯾﺰ ﯾﻮﺳﻔﯽ * دوﮐﺘﻮر ﻋﻪﻟﯽ ﻣﻪوﻟﻪوی -<small>وەک راوێژکار</small> === کومیتەی ساخکەرەوە === <big>ﺋﻪﻧﺪاﻣﺎﻧﯽ ﮐﯚﻣﯿﺘﻪی ﺳﺎﺧﮑﻪرەوەی [[حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک)|حیزبی دێموکراتی کوردستان]] - ھﺎوﯾﻨﯽ ﺳﺎڵی ١٣٤٢(١٩٦٣)</big> _{زﯾﻨﻮێ شێخی} # '''*''' [[مەلا ئاوارە|ﺋﻪﺣﻤﻪد شەڵماﺷﯽ (ﻣﻪﻻ ﺋﺎوارە)]] # '''*''' [[ﺣﻪﺳﻪن ڕەﺳﺘﮕﺎر]] # '''*''' ﺣﻮسێن ﻣﻪدەﻧﯽ # '''*''' ﺳﻪﻋﯿﺪ ﮐﻮێستاﻧﯽ # '''*''' ﻗﺎدر ﺷﻪرﯾﻒ # '''*''' ﻣﻪﻻ ﺋﻪﺑﯚﺑﻪﮐﺮی ﻓﻪﻟﺴﻪﻓﯽ # '''*''' ﻣﻪﻻرەﺳﻮڵ پێشنماز -<small>راوێژﮐﺎری</small> # '''*''' ﻗﺎدری ﻗﺎزی (ﻧﺎﺳﺮاو ﺑﻪ ﻣﺎﻣﻪﻧﺪ) <small>راوێژﮐﺎری</small> === کۆنگرەی دوھەمی حدک === <big>ﺋﻪﻧﺪاﻣﺎﻧﯽ ڕێێبەری ﮐﯚﻧﮕﺮەی دووﯾﻪﻣﯽ ﺣﯿﺰب ﻟﻪ ﺳﻪرﻣﺎوەزی ١٣٤٣ ﻟﻪ ﮔﻮﻧﺪی ﺳﻮﻧﯽ ﻟﻪ ﺑﺎﺷﻮوری ﮐﻮردﺳﺘﺎن ١٩ ی ﻧﻮاﻣﺒﺮی ١٩٦٤</big> {| class="wikitable" |- |١- [[ﻋﻪﺑﺪوڵڵا ﺋﯿﺴﺤﺎﻗﯽ]] (ﺋﻪﺣﻤﻪد ﺗﻮﻓﯿﻖ)<small>ﺳﮑﺮتێر</small> ||٢- [[ﺳﻪدﯾﻖ ﺋﻪﻧﺠﯿﺮی]] ||٣- [[سولەیمان موعینی|ﺳﻮﻟﯿﻤﺎن ﻣﻮﻋﯿﻨﯽ]](ﻓﺎﯾﻖ) ||٤- [[ﺋﻪﻣﯿﺮ ﻗﺎزی]] ||٥- [[ﺑﺎﭘﯿﺮﺷﮑﺎک|ﺑﺎﭘﯿﺮ ﺷﮑﺎک]] (ﻧﺤﻮ) |- |٦- ﻣﻪﻻ رەﺷﯿﺪ ﺣﻮﺳﯿﻨﯽ ||٧- [[ﻋﻪزﯾﺰ ﯾﻮﺳﻔﯽ]] (ﺑﻪﻧﺪی ﺳﯿﺎﺳﯿﯽ) ||٨- [[ﻏﻪﻧﯽ ﺑﻠﻮرﯾﺎن]](ﺑﻪﻧﺪی ﺳﯿﺎﺳﯿﯽ) ||٩- [[ھەژار|ﻋﻪﺑﺪوﻟﺮەﺣﻤﺎن ﺷﻪرەﻓﮑﻨﺪی]](ھﻪژار) ||١٠- دوﮐﺘﻮر ﻋﻪﻟﯽ ﻣﻪوﻟﻪوی |- |١١- ﺳﻪﯾﺪ ﮐﺎﻣﯿﻞ ﺋﯿﻤﺎﻣﯽ ||١٢- ﺣﻪﺑﯿﺐ وەرزﯾﺮ ||١٣- دوﮐﺘﻮر رەﺣﯿﻢ ﻗﺎزی ||١٤- ﺳﻪﻧﺎر ﻣﺎﻣﻪدی ||١٥- ﻣﻪﻻ رەﺣﯿﻢ وەردی |} ﺋﻪﻧﺪاﻣﺎﻧﯽ ﮐﯚﻣﯿﺘﻪی ﭼﺎوەدێرﯾﯽ ﺑﻪرز<big>دەقی گەورە</big> {| class="wikitable" |- |١- رەﺋﻮف ﻣﻪلاﺣﻪﺳﻪن (رەﺋﻮوف ﺧﻪﺑﺎت) ||٢- ﻋﻪﺑﺪوڵڵا ﻣﻮﻋﯿﻨﯽ ||٣- رەﺷﯿﺪ ﻓﻪﻻﺣﯽ(رەﺷﻪی ﻗﺎﭼﺎﺧﭽﯽ) ||٤- ﻣﻪﻻ ﻗﺎدر ﻻﭼﯿﻨﯽ |- |٥- ﺳﻪﯾﺪ ﺣﺎﺟﯽ ﮐﻪڵەوی ||٦- ﻣﻪﻻ ﮐﻪرﯾﻢ ﺳﺎردەﮐﯚﺳﺎﻧﯽ ||٧- ﻣﻪﻻﻧﺠﻤﻪاﻟﺪﯾﻦ ﮐﯚﮐﻪﺑﯽ ||٨- ﻣﺴﺘﻪﻓﺎ ﺋﻪﺳﺤﺎﻗﯽ(ﺑﺮای ﺋﻪﺣﻤﻪد ﺗﻮﻓﯿﻖ) |- |٩- ﻋﻪﺑﺪوڵڵا ﻣﻪوﻟﻪوی ||١٠- ﺳﻪﯾﺪ ﺗﺎھﯿﺮ ﺋﯿﻤﺎﻣﯽ ||١١- ﺳﻪﯾﺪ رەﺳﻮڵ دھﻘﺎن(ﺳﻪﯾﺪ رەﺳﻮڵی ﺑﺎﺑﯽ ﮔﻪورە) || – |} == رووداوەکانی مێژووی حدکا == * ١٦ی ﺋﻮوﺗﯽ ١٩٤٥ رۆژی داﻣﻪزراﻧﯽ [[حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک)|حیزبی دێموکراتی کوردستان]] ﻟﻪ ﺷﺎری ﻣﻪھﺎﺑﺎد. ﻟﻪﺳﻪر ﺑﻨﺎﺧﻪی [[کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان|کۆمەڵەی ژ. ک]] * ٢٣ ی ﺋﯚﮐﺘﯚﺑﺮی ١٩٤٥ بێکھێنانی ﮐﯚﻧﮕﺮەی ﯾﻪﮐﻪﻣﯽ [[حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک)|حیزبی دێموکراتی کوردستان]] ﺑـﻪ ﺑﻪﺷـﺪاری ﻧﻮێنەراﻧﯽ زۆرﺑـﻪی ﻧﺎوﭼـﻪﮐﺎﻧﯽ ﮐﻮردﺳـﺘﺎن ﻟـﻪ ﺷـﺎری ﻣـﻪھﺎﺑﺎد.) [[قازی محەممەد|پێشەوا قازی ﻣﺤﻪﻣﻤﻪد]] پێشەوای ﺣﯿﺰب) * ٦ ی دﯾﺴﺎﻣﺒﺮی ١٩٤٥ دەرﭼﻮوﻧﯽ ﯾﻪﮐﻪم ﮔﻮﭬﺎری ﺋﻪدەﺑﯽ، ﺳﯿﺎﺳﯽ و ﮐﯚﻣﻪڵاﯾﻪﺗﯽ ﮐﻮردﺳﺘﺎن ﮐﻪ ﺑﯿﺮو ﺑﻮوﭼـﻮوﻧﯽ [[حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک)|حیزبی دێموکراتی کوردستان]] ﺑـﻮو ﻟـﻪ ﻻﯾـﻪن ﭼﺎﭘﺨﺎﻧـﻪی ﮐﻮردﺳـﺘﺎن ﻟـﻪ ﺷـﺎری ﻣﻪھﺎﺑﺎد. * ١٢ دﯾﺴﺎﻣﺒﺮی ١٩٤٥ ﺑﻪﺷﺪاری ﻧﻮێنەراﻧﯽ [[حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک)|حیزبی دێموکراتی کوردستان]] ﻟﻪ رێورەﺳﻤﯽ داﻣﻪزراﻧﯽ [[ﮐﯚﻣﺎری ﺋﺎزەرﺑﺎﯾﺠﺎن]] ﻟﻪ [[تەورێز|ﺷﺎری ﺗﻪورﯾﺰ]]. * ١٧ ی دﯾﺴﺎﻣﺒﺮی ١٩٤٥ رۆژی ﭼﻪک ﮐﺮدﻧﯽ [[ﺷﺎرەواﻧﯽ]] [[مەھاباد|ﻣﻪھﺎﺑﺎد]] ﺋﺎﺧﺮﯾﻦ ﺑﻨﮑﻪی ﺣﮑﻮﻣﻪﺗﯽ ﻧﺎوەﻧﺪی و [[ئاڵای کوردستان|ھﻪڵکردﻧﯽ ﺋﺎﻻی ﮐﻮردﺳﺘﺎن]] و داﻣﻪزراﻧﯽ [[ھﯿﺰی ﺳﭙﺎی ﻣﯿﻠﻠﯽ ﮐﻮردﺳﺘﺎن]]. * ١٠ ی ژاﻧﻮﯾﯿﻪی ١٩٤٦ ﭼﺎپ و بڵاو ﮐﺮدﻧﻪوەی ﯾﻪﮐﻪم ژﻣﺎرەی [[رۆژنامەی ﮐﻮردﺳﺘﺎن]] ﮐﻪ ھﻪﺗﺎ ئێستا ٥٨٨ ژﻣﺎرەی لێ دەرﭼﻮوە. * ٢٢ ی ژاﻧﻮﯾﯿﻪی ١٩٤٦ ڕاﮔﻪﯾﺎﻧﺪﻧﯽ [[کۆماری کوردستان]] ﻟﻪ ﺧﯚپێشاﻧﺪاﻧﯿﮏ دا ﺑـﻪ ﺑﻪﺷـﺪاری زﯾـﺎﺗﺮ ﻟـﻪ ٢٠ھـﻪزار ﮐـﻪس ﻟـﻪ ﻧﯚﯾﻨـﻪراﻧﯽ ﻧﺎوﭼـﻪ ﺟﯿﺎوازەﮐـﺎﻧﯽ ﮐﻮردﺳـﺘﺎن ﻟـﻪ [[ﻣﻪﯾـﺪاﻧﯽ ﭼـﻮارﭼﺮا]]ی ﻣﻪھﺎﺑﺎد،[[قازی محەممەد|پێشەوا قازی ﻣﺤﻪﻣﻤﻪد]] ﺑﻪ[[سەرۆک کۆمار|ﺳﻪرۆک ﮐﯚﻣﺎر]] ھﻪڵبژێردرا. * ١١ ی فێورﯾﯿﻪی ١٩٤٦ پێکھێناﻧﯽ ﺣﮑﻮوﻣﻪﺗﯽ ﮐﻮردﺳﺘﺎن و ھﻪﯾﺌﻪﺗﯽ رەﺋﯿﺴﻪی ﻣﯿﻠﻠﯽ ([[ﮐﺎﺑﯿﻨﻪی وەزﯾﺮان]]) ﺋﻪو ھﻪﯾﺌﻪﺗﻪ ﻟﻪ ١٤ وەزﯾﺮ پێک ھﺎﺗﺒﻮو. * ١٥ ی ﻣﺎرﺳﯽ ١٩٤٦ داﻣﻪزراﻧﯽ ﯾﻪﮐﻪم [[رێکخراوی ژﻧﺎﻧﯽ دێموﮐﺮاﺗﯽ ﮐﻮردﺳﺘﺎن]] ﻟﻪ ﺷﺎری ﻣﻪھﺎﺑﺎد - [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|رۆژھﻪڵاﺗﯽ ﮐﻮردﺳﺘﺎن]]. * ٢٣ ی ﺋﺎورﯾﻠﯽ ١٩٤٦ ﭘــﻪﯾﻤﺎﻧﯽ دۆﺳــﺘﺎﯾﻪﺗﯽ و ھﺎوﮐــﺎری ﻟــﻪ نێوان دوو ﺣﮑﻮﻣــﻪﺗﯽ [[ﮐﻮردﺳـﺘﺎن]] و [[ﺋﺎزەرﺑﺎﯾﺠﺎن]] ﻟــﻪ ﻻﯾــﻪ دوو ھﻪﺋﯿــﻪﺗﯽ رەﺳــﻤﯽ ﺑــﻪ ﺳــﻪرۆﮐﺎﯾﻪﺗﯽ [[قازی محەممەد|پێشەوا قازی ﻣﺤﻪﻣﻤﻪد]] و[[ﺟﻪﻋﻔﻪری ﭘﯿﺸﻪوەری]] ﻟﻪ ﺷﺎری [[تەورێز|ﺗﻪورێز]] ﺋﯿﻤﺰا ﮐﺮا. * ٣٠ ی ﺋﺎورﯾﻠﯽ ١٩٤٦ ﺑﯚ ﯾﻪﮐﻪم ﺟﺎر دەزﮔﺎی رادﯾﯚ ﮐﻪ پێیاندەﮔﻮت [[ﺋﯿﺴﺘﺎﺳﯿﯚﻧﯽ رادﯾﯚ]] ﻟﻪ رێ و رەﺳﻤﯽ ﺗﺎﯾﺒﻪت دا ﺑﻪ وﺗﺎری [[قازی محەممەد|پێشەوا قازی ﻣﺤﻪﻣﻤﻪد]] ﻟﻪ ﺷﺎری ﻣﻪھﺎﺑﺎد ﮐﺮاﯾﻪوە. * ١٦ ی ژوﯾﯿﻪی ١٩٤٦ ﺷﻪھﯿﺪ ﺑﻮوﻧﯽ [[ﻣﺤﻪﻣﻤﻪد ﻧﺎﻧﻪوازادە]] ﯾﻪﮐﻪﻣﯿﻦ ﻓﻪرﻣﺎﻧﺪەرو جێگری ﺳﯿﺎﺳﯽ وەزارەﺗﯽ ھێزی ﮐﻮردﺳﺘﺎن ﺑـﻪ ھـﯚی ﮐﻪوﺗﻨـﻪ ﺧـﻮارەوەی ﻓﺮۆﮐـﻪ ﻟـﻪ نێزﯾـﮏ ﮐـﻪﻟﯿﺨﺎن ﻧﺎوﭼـﻪی [[بانە]]. * ١٧ ی دﯾﺴﺎﻣﺒﺮی ١٩٤٦ ﮔﻪراﻧﻪوەی ﺋﻪرﺗﻪﺷﯽ [[محەممەد ڕەزا پەھلەوی|ﺷﺎ]] ﺑﯚ ﻣﻪھﺎﺑﺎد و ﮐﯚﺗﺎﯾﯽ ﺗﻪﻣﻪﻧﯽ ﯾﺎزدە ﻣﺎﻧﮕﻪی ﯾﻪﮐﻪم [[کۆماری کوردستان]]. * ١٤ ی فێورﯾﯿﻪی ١٩٤٧ ﻟﻪ سێدارەدانی ١٣ ﮐﻪس ﻟﻪ ﻓﻪرﻣﺎﻧﺪھر و [[پێشمەرگە|پێشمەرﮔﻪ]]ﮐﺎﻧﯽ [[کۆماری کوردستان]] دوای ھﻪرەس ھێناﻧﯽ ﮐﯚﻣﺎر ﻟﻪ ﺷﺎری [[سەقز|ﺳﻪﻗﺰ]] * ٣٠ ی ﻣﺎرﺳﯽ ١٩٤٧ ﻟﻪﺳﯿﺪارەداﻧﯽ پێشەوا [[قازی محەممەد|ﻗﺎزی ﻣﺤﻪﻣﻤﻪد]] ﺳﻪرۆک [[کۆماری کوردستان]] ﻟﻪ [[مەیدانی چوارچرا|ﻣﻪﯾﺪاﻧﯽ ﭼﻮارﭼﺮا]] ﻣﻪھﺎﺑﺎد.([[ڕۆژی شەھیدانی کوردستان|رۆژی شەھیدانی کوردستان]]) * ٣٠ ی ﻣﺎرﺳﯽ ١٩٤٧ ﻟﻪ سێدارەدانی [[ئەبوولقاسم قازی|ئەبولقاسم سەدر قازی]] ﻧﻮێنەری ﺧـﻪڵکی [[مەھاباد]] و دەوروﺑـﻪر ﻟـﻪ [[ﻣﻪﺟﻠﯿﺴـﯽ ﺷـﻮرای ﻣﯿﻠﻠـﯽ ئێران]] ﻟـﻪ ﺳـﻪردەﻣﯽ [[کۆماری کوردستان]] و ﺑـﺮا ﺑﭽـﻮﮐﯽ پێسەوا [[قازی محەممەد|ﻗﺎزی ﻣﺤﻪﻣﻤﻪد]] ﻟﻪ ﺷﺎری ﻣﻪھﺎﺑﺎد. * ٣٠ ی ﻣﺎرﺳﯽ ١٩٤٧ ﻟﻪ سێدارەداﻧﯽ [[محەممەد حوسێن سەیفی قازی|حەمەحوسێن خانی سەیف قازی]] وەزﯾﺮی ﺑﻪرﮔﺮی [[کۆماری کوردستان]]، جێگری ﺳﻪرۆک ﮐﯚﻣﺎر [[قازی محەممەد|پێشەوا قازی ﻣﺤﻪﻣﻤﻪد]] ﻟﻪ ﺷﺎری [[مەھاباد|ﻣﻪھﺎﺑﺎد]] * ٧ ی ﺋﺎورێلی ١٩٤٧ ﻟﻪ سێدارەدانی ٣ی ﺋﻪﻓﺴﻪری ﭘﺎﯾﻪﺑﻪرزی ﮐﯚﻣﺎری ﮐﻮردﺳﺘﺎن ﻟﻪ ﺷﺎری ﻣﻪھﺎﺑﺎد * ٢٠ ی ژوﺋﻪﻧﯽ ١٩٤٧ ﺋﯿﻌﺪاﻣﯽ ﭼﻮار ﺋﻪﻓﺴﻪری ﺳﻮﭘﺎی ﻣﯿﻠﻠﯽ ﮐﯚﻣﺎری ﮐﻮردﺳﺘﺎن.([[ﻣﺴﺘﻪﻓﺎ ﺧﯚﺷﻨﺎ]]و،[[ﻋﻪزەت ﻋﻪﺑﺪولاعەزیز]]،[[ﺧﻪﯾﺮوڵاﻋﻪﺑﺪولکەرﯾﻢ]]،[[ﻣﺤﻪﻣﻤﻪد ﻣﻪﺣﻤﻮود ﻗﻮدﺳﯽ]]) * ﺑﻪھﺎری ﺳﺎڵی ١٩٤٧ دەﺳﺖپێکردﻧﻪوەی ﺧﻪﺑﺎﺗﯽ دوو ﺑﺎرەی [[حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک)|حیزبی دێموکراتی کوردستان]] ﺑﻪ شێوەی ﺗﻪﺷﮑﯿﻼﺗﯽ. * زﺳﺘﺎﻧﯽ ﺳﺎڵی ١٩٥٢ ﺳﻪرﮐﻪوﺗﻨﯽ ﺑﻪرﭼﺎوی ﮐﺎﻧﺪﯾﺪای ﺣﯿﺰﺑﯽ دێموﮐﺮات ﻟﻪ ھﻪڵبژاردﻧﯽ [[دەورەی ﺣﻪﻓﺪەی ﻣﻪﺟﻠﯿﺴﯽ ﺷﻮرای ئێران]]. * [[ڕەشەمە|رەﺷﻪﻣﻪی]] ﺳﺎڵی ١٩٥٢ ڕاﭘﻪرﯾﻨﯽ ﺟﻮوﺗﯿﺎراﻧﯽ ﻧﺎوﭼﻪی ﻣﻮﮐﺮﯾﺎن ﺑﻪ دژی زۆﻟﻢ و زۆری [[ﺋﺎﻏﺎ]]و [[دەرەﺑﻪﮔ]]ﻪﮐﺎن ﺋﻪو ﺟﻮوڵاﻧﻪوەﯾﻪ ﻟﻪ ﻻﯾﻪن رﯾﮋﯾﻤﯽ ﺷﺎ ﺳﻪرﮐﻮت ﮐﺮا. * [[گوڵان|ﺑﺎﻧﻪﻣﻪر]]<nowiki/>ی ﺳﺎڵی ١٩٥٣ پێکھﺎﺗﻨﯽ ﮐﯚﻣﯿﺘﻪی ﺗﺎزەی [[حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک)|حدک]] ﻟﻪ ﻣﻪھﺎﺑﺎد ﺑﻪ ﻣﻪﺑﻪﺳﺘﯽ ﺑﻮژاﻧﻪوەو ﺳﺎخ ﮐﺮدﻧﻪوەی رێکخراوەﮐﺎﻧﯽ ﺣﯿﺰﺑﯽ. * ٥ ی ژوﺋﻪﻧﯽ ١٩٥٣ ﮐﯚﺑﻮﻧﻪوھی ﻻواﻧﯽ دێموﮐﺮاﺗﯽ ﮐﻮرد ﺑﯚ ھﻪڵبژاردﻧﯽ ﻧﻮێنەر ﺑﯚ ﻓﺴﺘﯿﻮاﻟﯽ ﺟﯿەﺎﻧﯽ ﻻوان ﻟﻪ ﺑﯚﺧﺎرﺳﺖ، ﻟﻪ [[ﺑﺎﻏﯽ ﻣﯿﮑﺎﺋﯿﻞ]] ﻟﻪ ﺷﺎری [[مەھاباد|ﻣﻪھﺎﺑﺎد]] ﮐﻪﻟﻪ ﻻﯾـﻪن ھﯿـﺰی ﭼﻪﮐـﺪاری رژﯾﻢ ﭘﻪﻻﻣﺎر دران ﮐﻪ ﺑﻮو ﺑﻪ ھﯚی ﺷﻪھﯿﺪ ﺑﻮوﻧﯽ ﻻوﯾﮏ و ﭼﻪﻧﺪ ﻻوﯾﺶ دەﺳﺘﮕﯿﺮ ﮐﺮان. * ٢٤ ی ژوﯾﯿﻪی ١٩٥٣ ﺑﻪرێوەﭼﻮوﻧﯽ ﻣﺘﯿﻨﮕﯽ ﮔﻪورە ﻟﻪ [[مەھاباد|ﺷﺎری ﻣﻪھﺎﺑﺎد]] ﺑﻪﺑﯚﻧﻪی ھﻪﻻﺗﻨﯽ [[محەممەد ڕەزا پەھلەوی|ﺷﺎ]] ﺑﻪرەو [[بەغدا|ﺑﻪﻏﺪا]] و [[ڕۆما|رۆم]]. * ١٩ ی ﺋﻮوﺗﯽ ١٩٥٣ ﮐﻮدﺗﺎی ﻧﯿﺰاﻣﯽ دژی ﺣﮑﻮوﻣﻪﺗﯽ ﻣﯿﻠﻠﯽ دوﮐﺘﻮر [[ﻣﺤﻪﻣﻤﻪد ﻣﻮﺳﻪدﯾﻖ]]. * ﺳﺎڵی ١٩٥٤ ﮐﯚﭼﯽ دواﯾﯽ ﺣﺎﺟﯽ ﺳﻪﯾﺪ ﺑﺎﺑﻪ شێخی ﺳﯿﺎدەت رەﺋﯿﺴﯽ ھﻪﯾﺌﻪﺗﯽ رەﺋﯿﺴﻪی ﻣﯿﻠﻠﯿﯽ(ﺳﻪرۆک وەزﯾﺮ)[[کۆماری کوردستان]] ﻟﻪ دﯾﯽ ﺗﻮرﺟﺎن. * ژوﺋﻪﻧﯽ ١٩٥٥ ﮐﯚﻧﻔﺮاﻧﺴﯽ ﯾﻪﮐﻪﻣﯽ ﺣﯿﺰب و ھﻪڵبژاردﻧﯽ ﺋﻪﻧﺪاﻣﺎﻧﯽ رێبەری ﺣﯿﺰب ﻟﻪ کێوی ﻗﻪڵاﺗﻪرەش ﭘﺸﺘﯽ ﮔﻮﻧﺪی ﺳﻪﯾﺪﺋﺎوای ﺑﺎﺑﻪﮔﻪورە ﻟﻪﻧﺎوﭼﻪی ﭘﯿﺮاﻧﺸﺎر. * ﻧﻮاﻣﺒﺮی ١٩٥٩ ھێرﺷﯽ ﺑﻪربڵاوی ﺳﺎواک ﺑﯚ ﺳﻪر ڕێکخراوەﮐﺎﻧﯽ ﺣﯿﺰب ﮐﻪ ﻧﺰﯾﮑﻪی ٢٥٠ ﮐﻪس ﻟﻪ ﺳﻪراﻧﺴﻪری ﮐﻮردﺳﺘﺎن ﮔﯿﺮان و زۆرﯾﺸﯿﺎن ﭘﻪرەوازەی ﺑﺎﺷﻮوری ﮐﻮردﺳﺘﺎن ﺑﻮون. * ﭘﺎﯾﯿﺰی ﺳﺎڵی ١٩٦٣ پێک ھﺎﺗﻨﯽ ﮐﯚﻣﯿﺘﻪی ﺳﺎﺧﮑﻪرەوەی [[ﺣﯿﺰﺑﯽ دێمۆکراتی ﮐﻮردﺳﺘﺎن]] ﻟﻪ زﯾﻨﻮێ شێخی. * ٢١ ی ﻣﺎرﺳﯽ ١٩٦٤ ھێرﺷﯿﮑﯽ ﮔﻪورەی دﯾﮑﻪی ﺳﺎواک ﺑﯚ ﺳﻪر ڕێکخراو و ﺋﻪﻧﺪاﻣﺎﻧﯽ ﺣﯿﺰب و ﺑﻪشێکی ﺑﻪرﭼﺎو ﮔﯿﺮان و رەواﻧﻪی ﭼﺎﻟﻪ رەﺷﻪﮐﺎﻧﯽ رێژﯾﻤﯽ ﺷﺎ ﮐﺮان. * ١٩ ی ﻧﻮاﻣﺒﺮی ١٩٦٤ پێک ھﺎﺗﻨﯽ [[کۆنگرە]] دووھﻪﻣﯽ ﺣﯿﺰب ﻟﻪ ﮔﻮﻧﺪی ﺳﻮﻧﯽ ﺑﺎﺷﻮوری ﮐﻮردﺳﺘﺎن(ﺳﮑﺮتێری ﮔﺸﺘﯿﯽ [[ﻋﻪﺑﺪوڵڵا ﺋﯿﺴﺤﺎﻗﯽ|ﺋﻪﺣﻤﻪد ﺗﻮﻓﯿﻖ]]) * ﺳﺎڵی ١٩٦٦ ﺷﻪھﯿﺪ ﺑﻮوﻧﯽ [[ﺳﻪدﯾﻖ ﺋﻪﻧﺠﯿﺮی]] ﺋﻪﻧﺪاﻣﯽ ﮐﯚﻣﯿﺘﻪی ﻧﺎوەﻧﺪی ﮐﯚﻧﮕﺮھی دووھﻪﻣﯽ ﺣﯿﺰﺑﯽ دێمۆﮐﺮات. ﻟﻪ [[باشووری کوردستان|ﺑﺎﺷﻮوری ﮐﻮردﺳﺘﺎن]]. * ﺳﺎڵی ١٩٦٧ ﺷﻪھﯿﺪ ﺑﻮوﻧﯽ ﻣﻪﻻرەﺣﯿﻢ وﯾﺮدی ﻧﺎﺳﺮاو ﺑﻪ ﻣﯿﺮزا ﺋﻪﺣﻤﻪد ﺋﻪﻧﺪاﻣﯽ ﮐﯚﻣﯿﺘﻪی ﻧﺎوەﻧﺪی [[کۆنگرە]] دووھﻪﻣﯽ ﺣﯿﺰب ﻟﻪ [[باشووری کوردستان|ﺑﺎﺷﻮوری ﮐﻮردﺳﺘﺎن]]. * ﺳﺎڵەﮐﺎﻧﯽ ١٩٦٨ -٦٧ تێکۆﺷﺎﻧﯽ ﭼﻪﮐﺪاری ﺳﯿﺎﺳﯽ ﻟﻪ ﻻﯾﻪن ﮐﯚﻣﯿﺘﻪی ﺷﺆڕشگێری ﺣﯿﺰب، ﺋﻪو ﺟﻮوڵاﻧﻪوەی ١٨ ﻣﺎﻧﮕﯽ ﺧﺎﯾﺎﻧﺪ ﺑﻪداﺧﻪوە زۆرﺑﻪی ﺑﻪرێوەﺑﻪراﻧﯽ ﺷﻪھﯿﺪ ﮐﺮان. * ﺳﺎڵی ١٩٦٧ ﺷﻪھﯿﺪﺑﻮوﻧﯽ [[ﺑﺎﭘﯿﺮﺷﮑﺎک]](ﻧﺤﯚ) ﺋﻪﻧﺪاﻣﯽ ﮐﯚﻣﯿﺘﻪی ﻧﺎوەﻧﺪی [[کۆنگرە]] دووھﻪﻣﯽ ﺣﯿﺰﺑﯽ دێموﮐﺮات ﺑﻪدەﺳﺖ ھێزەﮐﺎﻧﯽ ئێران ﻟﻪ ﻧﺎوﭼﻪی [[سەڵماس|ﺳﻪﻟﻤﺎس]]. * ﺳﭙﺘﺎﻣﺒﺮی ﺳﺎڵی ١٩٦٨ ﮔﯿﺮاﻧﯽ ﺳﻪدان ﮐﻪس ﻟﻪ ﺋﻪﻧﺪام و ﻻﯾﻪﻧﮕﺮاﻧﯽ ﺣﯿﺰب ﻟﻪ ھﻪﻣﻮو ﺷﻮێنەﮐﺎﻧﯽ ﮐﻮردﺳﺘﺎن، ﮐﻪ ﺑﻪدوای ﺋﻪﺷﮑﻪﻧﺠﻪی زۆر ﻟﻪ ﭘﺎدﮔﺎﻧﯽ ﺟﻪﻟﺪﯾﺎن ﭼﻪﻧﺪﯾﻦ ﮐﻪﺳﯿﺎن لێ ﺋﯿﻌـﺪام ﮐﺮان. * ﺳﺎڵی ١٩٦٨ ﺷﻪھﯿﺪ ﮐﺮدﻧﯽ دڵشادی ڕەﺳﻮوڵی ﺋﻪﻧﺪاﻣﯽ ﮐﯚﻣﯿﺘﻪی ﻧﺎوەﻧـﺪی [[حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک)|ﺣﯿﺰﺑﯽ دێمۆکراتی ﮐﻮردﺳﺘﺎن]]، [[کۆنگرە]] ﯾﻪﮐـﻪم و جێگری وەزﯾـﺮی ﻓﻪرھـﻪﻧﮓ ﻟـﻪ [[کۆماری کوردستان]]. ﻟـﻪ [[باشووری کوردستان|ﺑﺎﺷﻮوری ﮐﻮردﺳﺘﺎن]]. * ٢ ی ﻣﺎی ١٩٦٨ ﺷﻪھﯿﺪ ﺑﻮوﻧﯽ تێکۆﺷﻪرو ﭼﺎﻻﮐﻮاﻧﯽ ﺳﯿﺎﺳﯽ و ﺋﻪﻧﺪاﻣﯽ رێبەری ﺣﯿﺰب [[سمایل شەریفزادە|ﺳﻤﺎﺋﻞ ﺷﻪرﯾﻒ زادە]] و ھﻪﭬﺎﻻﻧﯽ ﺑﻪدەﺳﺖ رێژﯾﻢ ﭘﻪھﻠﻪوی. * ١٥ ی ﻣﺎی ١٩٦٨ ﺷﻪھﯿﺪ ﺑﻮوﻧﯽ تێکۆﺷﻪرو ﭼﺎﻻﮐﻮاﻧﯽ ﺳﯿﺎﺳﯽ و ﺋﻪﻧﺪاﻣﯽ رێبەری ﺣﯿﺰب ﺳﻮﻟﻪﯾﻤﺎن ﻣﻮﻋﯿﻨﯽ ﺑﻪ دەﺳﺖ ﺳﻪرﮐﺮداﯾﻪﺗﯽ ﺷﯚرﺷﯽ ﮐﻮردﺳﺘﺎﻧﯽ [[عێراق]] ﻟﻪ دﯾﻠﻤﺎن. * ٢ ی ﺳﭙﺘﺎﻣﺒﺮی ١٩٦٨ ﻟﻪسێدارەداﻧﯽ ﺷﺎﻋﯿﺮو تێکۆﺷﻪری ﺳﯿﺎﺳﯽ وﺋﻪﻧﺪاﻣﯽ رێبەری ﺣﯿﺰب [[مەلا ئاوارە|ﻣﻪﻻ ﺋﺎوارە(ﺋﻪﺣﻤﻪد ﺷﻪڵماﺷﯽ)]]ﻟﻪ ﺷﺎری [[سەردەشت|ﺳﻪردەﺷﺖ]] ﻟﻪﻻﯾﻪن ﺣﮑﻮﻣﻪﺗﯽ ﭘﺎﺷﺎﯾﻪﺗﯽ [[ئێران]]. * ١ ی ﻣﺎی ١٩٧١ ﺋﺎﻣﺎدە ﮐﺮدﻧﯽ ﮔەڵالەی ﮐﯚﻣﯿﺴﯿﻮﻧﯽ ﭘﻪﯾﺮەو و ﭘﺮۆﮔﺮام ﺑﻪ ﺑﺮﯾﺎری رێبەرراﯾـﻪﺗﯽ ﺣﯿـﺰب ﺑـﯚ ﺑـﺎس و راوێژ ﺑـﺪرێ ﺑـﻪ ﺋﻪﻧـﺪاﻣﺎﻧﯽ ﺣﯿـﺰب ﮐـﻪ ھـﻪم ﺑﯿـﺮو ﺑﯚﭼـﻮوﻧﯽ ﺧﯚﯾـﺎن ﺑﺪەﻧﻪ دەﺳﺘﻪی رێبەراﯾﻪﺗﯽ و ھﻪم ﻟﻪ ﮐﯚﻧﻔﺮاﺳﯽ سێھەم دا ﺑﻪ ﺋﺎﻣﺎدھی زﯾﺎﺗﺮوە ﺑﺎﺳﯽ ﻟﻪ ﺳﻪر ﺑﮑﻪن. * ١٣ ی ﻣﺎی ١٩٧١ ﮐﯚﺑﻮﻧﻪوەی ﮐﯚﻣﯿﺘﻪی رێبەراﯾﻪﺗﯽ ﺣﯿﺰب ﺑﯚ ﭼﺎرە ﺳﻪری ﺋـﻪو ﻧـﺎﮐﯚﮐﯽ و ﺋﺎﻟﯚزﯾﯿـﻪ ﻓﮑﺮﯾﯿـﻪی ﮐـﻪ ﺑـﯚ ﺋﻪﻧـﺪاﻣﺎﻧﯽ ﺣﯿـﺰب ھـﺎﺗﺒﻮو پێش، ﻟـﻪ ﮐﯚﺑﻮوﻧﻪوﯾـﻪک دا دوای راوێژو لێکداﻧﻪوﯾﻪﮐﯽ زۆر ﭼﻪﻧﺪ ﺑﺮﯾﺎری ﮔﺮﯾﻨﮓ دران. * ژوﺋﻪﻧﯽ ﺳﺎڵی ١٩٧١ پێک ھﺎﺗﻨﯽ ﮐﯚﻧﻔﺮاﻧﺴﯽ سێھەﻣﯽ ﺣﯿﺰب، ﻟﻪ ﺷﺎری [[کۆیە]] ﻟﻪ [[باشووری کوردستان|ﺑﺎﺷﻮوری ﮐﻮردﺳﺘﺎن]] ﺋﻪو ﮐﯚﻧﻔﺮاﻧﺴـﻪ ﮐﯚﻧﻔﺮاسێکی ﺑﻪﮐـﻪﻟﮏ ﺑـﻮو و ﺣﯿﺰﺑـﯽ ھێناوەﺗـﻪوە ﺳـﻪر رەوﺗﯽ ﺋﺎﺳـﺎﯾﯽ ﺧﯚی. * ژوﺋﻪﻧﯽ ﺳﺎڵی ١٩٧١ ﻟﻪ ﮐﯚﻧﻔﺮاﻧﺴﯽ سێھەم دا ﻧﺎوی [[حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک)|ﺣﯿﺰﺑﯽ دێمۆکراتی ﮐﻮردﺳﺘﺎن]] ﮔﯚردرا و ﺑﯚ ﺣﯿﺰﺑﯽ دێموﮐﺮاﺗﯽ ﮐﻮردﺳﺘﺎﻧﯽ(ئێران) ﻟﻪ [[کۆیە]] ﺑﺎﺷﻮوری ﮐﻮردﺳﺘﺎن. * ١٥ ی ژوﯾﯿﻪی ١٩٧١ ﺑﺮﯾﺎری دەﻓﺘﻪری ﺳﯿﺎﺳﯽ ﺣﯿﺰب ﻟﻪ ﺳﻪر ﺑﻪﺷﺪاری و ﺑﻪرێوەﺑﺮدﻧﯽ رادﯾﯚ ﺷﯚڕﺷﮕﯿﺮاﻧﯽ ئێران ﺑﻪو ﺷﻪرﺗﻪی ڕێگا ﺑﺪرێ ﺳﯿﺎﺳﻪﺗﯽ ﺣﯿﺰب بڵاو ﺑﮑﺎﺗﻪوە. * ٢٥ ی ژوﺋﻪﻧﯽ ١٩٧١ ﮐﯚﻣﯿﺘﻪی ﻧﺎوەﻧﺪی ﺣﯿﺰب ﺑﺮﯾﺎری دا ﮐﻪ پێوەﻧﺪی ﺑﻪ [[ﻋﻪﺑﺪوڵڵا ﺋﯿﺴﺤﺎﻗﯽ|ﺋﻪﺣﻤﻪد ﺗﻮﻓﯿﻖ]] ﺑﮕﯿﺮێ و داوای ھﺎﺗﻨﻪوە و ژێردیسپلێنی ﺣﯿﺰﺑﯽ لێ ﺑﮑـﺮێ، ﻧـﺎوﺑﺮاو ﻟـﻪ وھڵاﻣـﺪا ﮔﻮﺗﺒـﻮوی ﮐـﻪ ﻧـﻪ ﺋﻪو ﮐﯚﻧﻔﺮاﻧﺴﻪ و ﺋﻪو ڕێبەراﯾﻪﺗﯿﻢ ﺑﻪ ڕێبەری ﺣﯿﺰب ﻗﻪﺑﻮوڵە. * ٥ ی ﺋﻮوﺗﯽ ١٩٧١ دەﻓﺘﻪری ﺳﯿﺎﺳﯽ ﺣﯿﺰب ﻣﻪﺋﻤﻮورﯾﻪﺗﯽ داوە ﺑﻪ ﻣﺎﻣﯚﺳﺘﺎ [[عەبدوڵڵا حەسەنزادە|ﻋﻪﺑﺪوڵا ﺣﻪﺳﻪنزادە]] ﮐﻪ ﺑﯚ ﺟﺎری دووھﻪم پێوەﻧﺪی ﺑﻪ [[ﻋﻪﺑﺪوڵڵا ﺋﯿﺴﺤﺎﻗﯽ|ﺋﻪﺣﻤﻪد ﺗﻮﻓﯿﻖ]] ﺑﮕـﺮێ ﮐـﻪ واز ﻟـﻪ ﻣﻮﺧﺎﻟﻪﻓـﻪﺗﯽ ﺣﯿـﺰب و ڕێبەراﯾﻪﺗﯽ ﺣﯿﺰب بھێنی. ﺑﻪﻻم ﺋﻪﺟﺎرھش ھﯿﭻ ﺋﺎﮐﺎمێکی ﻧﺎبێت. * ١٤ ی ﺋﯚﮐﺘﯚﺑﺮی ١٩٧١ ﺑﯚ سێھەم ﺟﺎر پێوەﻧﺪی ﺑﻪ ﺋﻪﺣﻤﻪد ﺗﻮﻓﯿﻖ دەﮔﯿﺮێ و داوای لێ دەﮐﺮێ ﺑﮕﻪرێتەوە نێو ﺣﯿﺰب ﺑﻪڵام ﺋﻪوﺟﺎرەش ھﯿﭻ ﺳﻮودێکی ﻧﻪﺑﻮو. * ﺳﭙﺘﺎﻣﺒﺮی ١٩٧١ دﯾﺪار و ﭼﺎوپێکﻪوﺗﻨﯽ ﻧﻮێنەری دەﻓﺘﻪری ﺳﯿﺎﺳﯽ ﺣﯿﺰب دەﮔﻪڵ [[ﺣﯿﺰﺑﯽ ﮐﯚﻣﻮﻧﯿﺴﺘﯽ ﻟﻮﺑﻨﺎن]] و [[ﺣﯿﺰﺑﯽ ﺳﻮﺳﯿﺎﻟﯿﺴﺘﯽ پێشکەوﺗﻨﺨﻮازی ﻟﻮﺑﻨﺎن]]. * ﻣﺎﻧﮕﯽ ژاﻧﻮﯾﯿﻪی ١٩٧٢ ﻟﻪ ﮐﯚﺑﻮﻧﻪوھی ﮐﯚﻣﯿﺘﻪی ﻧﺎوەﻧﺪی ﺣﯿﺰب ﺑﺮﯾﺎر درا [[ﻋﻪﺑﺪوڵڵا ﺋﯿﺴﺤﺎﻗﯽ|ﺋﻪﺣﻤﻪد ﺗﻮﻓﯿﻖ]] ﺳﮑﺮتێری ﮔﺸﺘﯽ ﮐﯚﻧﮕﺮە ی دووھﻪم ﻟﻪ ﺣﯿﺰب وەﻻ ﺑﻨﺮێ. * ٢٢ ی ﻣﺎرﺳﯽ ١٩٧٣ ﺷﻪھﯿﺪ ﺑﻮوﻧﯽ ﻗﺎدری وﯾﺮدی ﺋﻪﻧﺪاﻣﯽ ﮐﯚﻣﯿﺘﻪی ﻧﺎوەﻧﺪی ﮐﯚﻧﻔﺮاﻧﺴﯽ سێھەمی ﺣﯿﺰﺑﯽ دێمۆﮐﺮات ﻟﻪ ﻧﯿﻮ ﺷﺎری [[بانە|ﺑﺎﻧﻪ]] ﻟﻪ ﮔﻪڵ ھێزی ﻧﯿﺰاﻣﯽ رێژﯾﻤﯽ ﺷﺎ. * ٢ ی ﺋﺎورﯾﻠﯽ ١٩٧٣ ﮐﯚﭼﯽ دواﯾﯽ حوسێنی زێرینگەران ([[ﺣﻮسێنی فەرووھەر]])، ئەﻧﺪاﻣﯽ ژﻣﺎرە ١ی ﮐﯚمەڵەی ژێ-کاف و ئەفسەر و ﭼـﺎﻻکێکی ھێزیی دێموﮐﺮات ﺑـﻮوە لە ﺗـﺎران لە ﮔﯚڕﺳـﺘﺎﻧﯽ بەھەشتی زەھﺮا نێژراوە. * ﺳﭙﺘﺎﻣﺒﺮی ﺳﺎڵی ١٩٧٣ پێک ھــﺎﺗﻨﯽ ﮐــﯚﻧﮕﺮەی سێھەمی ﺣﯿــﺰب ﺑــﻪ ﺑﻪﺷــﺪاری ٤٩ ﮐــﻪس و ﭘﻪﺳــﻨﺪ ﮐﺮدﻧــﯽ ﺑﻪرﻧﺎﻣــﻪو ﭘﯿــﺮەوی ﻧﯿﻮﺧــﯚی ﺗــﺎزە و ھــﻪڵبژادﻧﯽ ﮐﯚﻣﯿﺘــﻪی ﻧﺎوەﻧــﺪی ﻟﻪﺷــﺎری ﺑﻪﻏﺪا.(ﺳﮑﺮتێری ﮔﺸﺘﯿﯽ [[عەبدولڕەحمان قاسملوو]]) * ﺳﭙﺘﺎﻣﺒﺮی ﺳﺎڵی ١٩٧٣ ﭘﻪﺳﻨﺪ ﮐﺮدﻧﯽ ﺋﺎﻣﺎﻧﺠﯽ دوارۆژی ﺣﯿﺰب ([[ﮐﯚﻣﻪڵێکی دادﭘﻪروەری ﺳﯚﺳﯿﺎﻟﯿﺴﺘﯽ]] ﯾﻪ) ﻟﻪ [[کۆنگرە]] سێھەﻣﯽ ﺣﯿﺰب ﻟﻪﺷﺎری[[ﺑﻪﻏﺪا]]. * ﺳﺎڵی ١٩٧٣ ﺷﻪھﯿﺪ ﮐﺮدﻧﯽ[[ﺋﻪﺣﻤﻪد ﺗﻮﻓﯿﻖ]]([[ﻋﻪﺑﺪوڵا ﺋﯿﺴﺤﺎﻗﯽ]])ﺳﮑﺮتێری ﮔﺸﺘﯽ ﺣﯿﺰﺑﯽ دێمۆﮐﺮاﺗﯽ ﮐﻮردﺳﺘﺎن(ﮐﯚﻧﮕﺮھی دووھﻪم)ﺑﻪ دەﺳﺖ رێژﯾﻤﯽ [[حیزبی بەعس|ﺑﻪﻋﺴﯽ]] [[عێراق]]. * ٢ ی ﻓﯿﯚرﯾﯿﻪی ١٩٧٤ دەﺳﺖ پێکردﻧﯽ ﮐﻼﺳﯿﯽ ﺳﯿﺎﺳﯿﯽ ﺑﯚ ﺋﻪﻧﺪاﻣﺎﻧﯽ رێبەری ﺣﯿﺰب ﺑﻪ ﻣﻪﺑﻪﺳﺘﯽ ﺑﺎﺷﺘﺮ ﺷﺎرەزا ﮐﺮدن ﻟﻪ ﮐﺎرو ﺗﯿﮑﯚﺷﺎﻧﯽ ﺳﯿﺎﺳﯽ و ﺗﻪﺷﮑﯿﻼﺗﯽ. * ﻣﺎرﺳﯽ ١٩٧٤ ﻟﻪﺳﻪر داوەﺗﻨﺎﻣﻪی [[پارتی دیموکراتی کوردستان|ﭘﺎرﺗﯽ دێموﮐﺮاﺗﯽ ﮐﻮردﺳﺘﺎﻧﯽ عێراق]] ﺑﯚ ﺑﻪﺷﺪاری ﻟﻪ [[کۆنگرە]] ٨ ی ﺋـﻪو ﭘﺎرﺗـﻪ ﮐـﯚری ﻧﻮێنەراﯾـﻪﺗﯽ ﺑـﻪ ﺋﺎﻣـﺎدە ﮐﺮدﻧـﯽ وﺗـﺎرێکی پڕ نێوەرۆک ﮐـﻪ ﺑﻪداﺧﻪوە ﻟﻪ ﻻﯾﻪن ﺳﻪرۆﮐﺎﯾﻪﺗﯽ [[کۆنگرە]] رێگای ﺑﻪ ﻧﻮێنەراﻧﯽ ﺣﯿﺰب ﻧﻪدرا وﺗﺎری ﺧﯚﯾﺎن ﺑﺨﻮێنەوە. * ﻣﺎﻧﮕﯽ ﺋﻮوﺗﯽ ١٩٧٤ ﮐﯚﺑﻮوﻧﻪوەی ﮐﯚری رێبەراﯾﻪﺗﯽ ﺣﯿﺰب([[عەبدولڕەحمان قاسملوو]]، [[کەریم حیسامی|ﮐﻪرﯾﻢ ﺣﯿﺴﺎﻣﯽ]] و [[ﺣﻪﻣﻪدەﻣﯿﻦ ﺳﯿﺮاﺟﯽ]])دەﮔﻪڵ رێبەراﻧﯽ [[حیزبی توودەی ئێران|ﺣﯿﺰﺑﯽ ﺗﻮددەی ئێران]] (ﺋﯿﺮەج ﺋﻪﺳﮑﻪﻧﺪەری، ﮐﯿﺎﻧﻮوری و [[عەلی گەلاوێژ|ﻋﻪﻟﯽ ﮔﻪﻻوێژ]]) ﻟﻪ [[بەرلین|ﺑﯿﺮﻟﯿﻦ]] [[ئەڵمانیا|ﺋﺎڵمان]]. * ١٥ی ژاﻧﻮﯾﯿﻪی ١٩٧٥ ﺣﮑﻮوﻣﻪﺗﯽ عێراق ﺑﻪ ﺣﯿﺰﺑﯽ ڕاﮔﻪﯾﺎﻧﺪ ﮐﻪ ﯾﺎن دەبێ ﻟﻪﺳﻪر ﺑﺎرزاﻧﯽ ﺑﻨﻮوﺳﻦ وﺑﻪ ﭘﯿـﺎوی ﺋـﻪﻣﺮﯾﮑﺎ ﺑﻨﺎﺳـﯿﻨﻦ ﯾـﺎن رۆژﻧﺎﻣﻪﮐـﻪﺗﺎن داﺧـﻪن. ﺣﯿـﺰب ﺑﺮﯾـﺎری د ا رۆژﻧﺎﻣﻪﮐـﻪ ﭼﺎپ ﻧﻪﮐﺎ و ھیچ دژی ﺑﺎرزاﻧﯽ و ﺑﺰووﺗﻨﻪوەی ﮐﻮرد ﻧﻪﻧﻮوﺳﻦ. * ٨ی ژوﺋﻪﻧﯽ ١٩٧٦ ﻧﺎﻣﻪی ﮐﯚﻣﯿﺘﻪی ﻧﺎوەﻧﺪی ﺣﯿﺰب ﺑﯚ ﮐﯚﻣﯿﺘﻪی ﻧﺎوەﻧﺪی [[پارتی دیموکراتی کوردستان|ﭘﺎرﺗﯽ دێموﮐﺮاﺗﯽ ﮐﻮردﺳـﺘﺎن]]، ﻟﻪو ﻧﺎﻣﻪﯾـﻪ دا وێرای رەﺧﻨـﻪ ﮔـﺮﺗﻦ ﻟـﻪ ﺳـﻪر ھﻪڵوێستەﮐﺎﻧﯽ ﭘـﺎرﺗﯽ دەرﺣـﻪق ﺑـﻪ ﺣﯿﺰﺑﯽ ئێمە. ھێندێک پێشنیاری ﺑﻪﮐﻪڵکیشی ﺑﯚ رێک و پێک ﮐﺮدﻧﯽ پێوەﻧﺪی دوو ﻻﯾﻪﻧﻪ ھێناﺑﻮوە ﮔﯚڕێ. * ٢٧ی ژوﺋﯿﻪی ١٩٧٧ زەﺧﺘﯽ ﺣﮑﻮوﻣﻪﺗﯽ عێراق، ھﻪڵ و ﻣﻪرﺟﯽ دژوار و ھﻪﺳﺘﯿﺎر ﮐﯚﻣﯿﺘﻪی ﻧﺎوەﻧﺪی ﻧﺎﭼﺎر دەﮐـﺎ ﮐﯚﻣﯿﺘـﻪی ﻧﺎوەﻧـﺪی بچێتە ﻓﻪراﻧﺴـﻪ وﮐﯚﺑﻮوﻧـﻪوەی ﮐﯚﻣﯿﺘـﻪی ﻧﺎوەﻧـﺪی ﺣﯿـﺰب ﻟﻪ ﺷﺎری [[ﺷﺎﻧﯿﻮﻣﻮن ﻟﯿﭭﻮ]] ﻟﻪ ﻣﺎڵی [[کریس کۆچێرا|ﮐﺮﯾﺲ ﮐﻮﭼﺮا]] ﺑﮕﺮی. * ٤ی ژوﺋﻪﻧﯽ ١٩٧٨ ﮐﯚﭼﯽ دواﯾﯽ [[ﻋﻪزﯾﺰی ﯾﻮﺳﻔﯽ]] ﺋﻪﻧﺪاﻣﯽ پێشووی ﮐﯚﻣﯿﺘﻪی ﻧﺎوەﻧﺪی، ﺑﻪﻧﺪﮐﺮاوی ﺳﯿﺎﺳﯽ دوای تێپەرﮐﺮدﻧﯽ ١٩ﺳﺎل ﺑﻪﻧﺪ ﺑﻪ ﻧﻪﺧﯚﺷﯽ دڵ ﻟﻪ ﺗﺎران. * ٧ی ژوﺋﻪﻧﯽ ١٩٧٨ ﺧﯚپێشاﻧﺪاﻧﯽ ﮔﻪورە ﻟﻪ ﻣﻪھﺎﺑﺎد ﺑﻪ ﺑﯚﻧﻪی سێ رۆژاﻧﻪی ﻧﺎﺷﺘﻨﯽ ﺗﻪرﻣﯽ [[ﻋﻪزﯾﺰی ﯾﻮﺳﻔﯽ]]، ﺋﻪم ﺧﯚپێشاﻧﺪاﻧﻪ ﺳﻪرەﺗﺎی دەﺳﺖ پێکردﻧﯽ زﻧﺠﯿﺮە ﺧﯚپێشاﻧﺪاﻧﻪﮐﺎﻧﯽ دواﯾﯽ ﺧﻪڵکی ﮐﻮردﺳﺘﺎن ﺑﻪدژی رﯾﮋﯾﻤﯽ ﺷﺎ ﺑﻮو. ﭘﺎﯾﯿﺰی ساڵی ١٩٧٩ ﮔﻪراﻧﻪوھی ﺑﻪشێک ﻟﻪ رێبەراﯾﻪﺗﯽ و ﮐﺎدرەﮐﺎﻧﯽ ﺣﯿﺰب ﺑﯚ نێوﺧﯚی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|رۆژھﻪڵاﺗﯽ ﮐﻮردﺳﺘﺎن]]. * ١١ ی فێورﯾﯿﻪی ١٩٧٩ ﺳﻪرﮐﻪوﺗﻨﯽ راﭘﻪرﯾﻨﯽ ﮔﻪلاﻧﯽ [[ئێران]] و رووﺧﺎﻧﯽ رێژﯾﻤﯽ ﭘﺎﺷﺎﯾﻪﺗﯽ ﻟﻪ [[ئێران]]. * ١٩ی فێورﯾﯿﻪی ١٩٧٩ دەﺳﺖ ﺑﻪ ﺳﻪرداﮔﺮﺗﻨﯽ ﭘﺎدﮔﺎﻧﯽ ﻣﻪھﺎﺑﺎد ﻟﻪ ﻻﯾﻪن ﺣﯿﺰﺑﯽ دێموﮐﺮات ﺑﻪ ﯾﺎرﻣﻪﺗﯽ ﺋﻪرﺗﻪﺷﯽ ﯾﻪ ﺷﺆڕشگێرەﮐﺎن. * ٢ی ﻣﺎرﺳﯽ ١٩٧٩ ﺧﯚپێشاﻧﺪاﻧﯽ ﮔﺸﺘﯽ ﺳﻪدھﻪزار ﮐﻪﺳﯽ ﻟﻪ [[ﺳﺘﺎدﯾﻮﻣﯽ وەرزﺷﯽ ﻣﻪھﺎﺑﺎد]]، ﻟﻪم ﺧﯚپێشاﻧﺪاﻧﻪ دا ﺣﯿﺰب تێکۆﺷﺎﻧﯽ ﺋﺎﺷﮑﺮای ﻧﯚی ﺑﻪ رەﺳﻤﯽ راﮔﻪﯾﺎﻧﺪ. * ٢١ ی ﻣﺎرﺳﯽ ١٩٧٩ ﺳﺎزﮐﺮدﻧﯽ ﺷﻪر ﻟﻪ ﺳﻨﻪ ﻟﻪ ﻻﯾﻪن ﭘﯿﻼﻧﮕﯿﺮاﻧﯽ ﮐﻮﻧﻪ ﭘﻪرﺳﺘﯽ ﮐﯚﻣﺎری ﺋﯿﺴﻼﻣﯽ ﮐﻪ ﭼﻪﻧﺪ رۆژی ﺧﺎﯾﺎﻧﺪ و ﺑﻪ [[ﻧﻪورۆزی ﺧﻮێناوی ﺳﻨﻪ]] ﻧﺎوەدەر ﮐﺮاوە. * ٢٨ ی ﻣﺎرﺳﯽ ١٩٧٩ ﭼﻮوﻧﯽ ھﻪﯾﺌﻪتێکی ﺣﯿﺰﺑﯽ دێموﮐﺮات ﺑﻪ ﺳﻪرۆﮐﺎﯾﻪﺗﯽ دکتور [[عەبدولڕەحمان قاسملوو]] ﺑﯚ ﻻی ﺋﺎﯾﻪﺗﯚڵڵا [[ڕووحوڵڵا خومەینی|ﺧﻮﻣﻪﯾﻨﯽ]] ﺑﯚ ﭼﺎرەﺳﻪر ﻣﻪﺳﻪﻟﻪی ﮐﻮرد ﻟﻪﺷﺎری [[قوم|ﻗﻮم]]. * ٣٠ی ﻣﺎرﺳﯽ ١٩٧٩ ﺗﻪﺣﺮﯾﻢ و ﺑﺎﯾﮑﻮت ﮐﺮدﻧﯽ رﯾﻔﺮاﻧﺪوم و دﯾﺎری ﮐﺮدﻧﯽ ﺳﯿﺴﺘﻤﯽ ﺣﮑﻮوﻣﻪﺗﯽ [[ئێران]] ﻟﻪ ﻻﯾﻪن ﺣﯿﺰب و ﺑﻪﺷﯽ ھﻪرە زۆری ﺧﻪڵکی [[کوردستان|ﮐﻮردﺳﺘﺎن]]. * ٣١ی ﻣﺎرﺳﯽ ١٩٧٩ دﯾﺪار و ﭼﺎوپێکەوﺗﻨﯽ ھﻪﯾﺌﻪﺗﯽ ﺣﯿﺰﺑﯽ دێموﮐﺮاﺗﯽ ﮐﻮردﺳﺘﺎﻧﯽ ئێران ﻟﻪ ﮔﻪڵ ﻣﯿﮫﺪی ﺑﺎزرﮔﺎن ﺳﻪرۆک وەزﯾﺮاﻧﯽ [[ئێران]] ﻟﻪ ﺗﺎران. * ٢٠ ی ﺋﺎورﯾﻠﯽ ١٩٧٩ ﺳﺎز ﮐﺮدﻧﯽ ﺷﻪر ﻟﻪ ﻻﯾﻪن ﺑﻪﮐﺮێگیراواﻧﯽ رێژﯾﻤﻪوە ﻟﻪ ﻧﻪﻏﻪدە ﻟﻪ ﻣﺘﯿﻨﮕﯽ ﺣﯿﺰب دێموﮐﺮات دا. * ١٩ی ژوﺋﻪﻧﯽ ١٩٧٩ ﺑﻪﺷﺪاری ﻧﻮێنەری ﺣﯿﺰب ﻟﻪﮐﯚﻧﻔﺮاﻧﺴﯽ"وﯾﺴﺘﯽ ﺧﻪڵکی ئێران ﻟﻪﻗﺎﻧﻮوﻧﯽ ﺑﻨﻪرەﺗﯽ "ﺑﻪ ﺑﻪﺷﺪاری ٤٨ دەﺳﺘﻪ وﺣﯿﺰب و رێکخراوی ﺳﯿﺎﺳﯽ ﻟﻪزاﻧﺴﺘﮕﻪی ﺗﺎران. * ١٦ ی ﺋﻮوﺗﯽ ١٩٧٩ رێورەسمێکی ﺋﺎﺷﮑﺮا ٢٥ی ﮔﻪﻻوێژ ٣٤ ﻣﯿﻦ ﺳﺎﻟﺮۆژی داﻣﻪزراﻧﯽ [[حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک)|حیزبی دێموکراتی کوردستان]] ﻟﻪ ﮐﯚﺷﮑﯽ ﻻوان ﻟﻪ ﺷﺎری [[مەھاباد]]. * ١٩ ی ﺋﻮوﺗﯽ ١٩٧٩ راﮔﻪﯾﺎﻧﺪﻧﯽ ﺟﯿﮫﺎدی ﺧﻮﻣﻪﯾﻨﯽ دژی ﮔﻪلی ﮐﻮرد ﺑﻪ، ھﻪڵوەﺷﺎوە ڕاﮔﻪﯾﺎﻧﺪﻧﯽ ﺣﯿﺰب ﻟﻪ ﻻﯾﻪن [[ڕووحوڵڵا خومەینی|ﺧﻮﻣﻪﯾﻨﯽ]] و ﺳﻪﭘﺎﻧﺪﻧﯽ ﺷﻪرﯾﮑﯽ ﺳﻪراﻧﺴﻪری([[ﺷﻪری سێ ﻣﺎﻧﮕﻪ]]) * ١٩ی ﺋﻮوﺗﯽ ١٩٧٩ ﻧﺎﻣــﻪی ﺳــﻪرﺋﺎواڵەی ﮐﯚﻣﯿﺘــﻪی ﻧﺎوﻧــﺪی ﺣﯿــﺰب ﺑــﯚ ﮐــﯚڕو ﮐﯚﻣــﻪڵاﻧﯽ ﺑﻪﺷــﻪر دۆﺳــﺖ و ﺋــﺎزادﯾﺨﻮازی ﺟﯿﮫــﺎن ﺳــﻪﺑﺎرەت زۆڵم و زۆری ﺣﮑﻮوﻣــﻪﺗﯽ ﻧﺎوەﻧــﺪی دژی ﺧــﻪڵکی ﮐﻮردﺳﺘﺎن. * ٢ ی ﺳﭙﺘﺎﻣﺒﺮی ١٩٧٩ ﺟﯿﻨﺎﯾﻪﺗﯽ ﺳﺎﻣﻨﺎک و درەﻧﺪاﻧﻪی ﭼﻪﮐﺪاراﻧﯽ رێژﯾﻢ و ﻗﻪﻻﭼﯚ ﮐﺮدﻧﯽ ٦٧ ﮐﻪس ﻟﻪ داﻧﯿﺸﺘﻮاﻧﯽ [[قاڕنێ|ﮔﻮﻧﺪی ﻗﺎرﻧﯽ]] == سەرکردەکان == * [[قازی محەممەد]] (١٩٤٥–١٩٤٧) * [[ﻋﻪﺑﺪوڵڵا ﺋﯿﺴﺤﺎﻗﯽ|ئەحمەد تۆفیق]] (١٩٤٧–١٩٧٣) * [[عەبدولڕەحمان قاسملوو]] (١٩٧٣–١٩٨٩) * [[سادق شەرەفکەندی]] (١٩٨٩–١٩٩٢) * [[عەبدوڵڵا حەسەنزادە]] (١٩٩٣–٢٠٠٤)<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Historical Dictionary of the Kurds|نووسەر=Michael M. Gunter|ساڵ=٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Scarecrow Press|ژپنک=٩٧٨٠٨١٠٨٧٥٠٧٤|پەڕە=١٧٦}}</ref> * [[مستەفا ھیجری]] (٢٠٠٤–ئێستا) == جیابوونەوە و یەکگرتنەوە == [[پەڕگە:Protests against Hassan Rouhani's state visit to France (2).jpg|وێنۆک|بەشداریکردنی ھەوادارانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە کۆبوونەوەی ناڕەزایەتیی سەردانی حەسەن ڕۆحانی بۆ فەڕەنسا]] بەھۆی ناکۆکی لەسەر شێوازی بەڕێوەبردنی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦، کۆمەڵێک لە ئەندامان بە فەرمی لە کۆنفرانسێکی میدیایی لە شاری ھەولێر جیابوونەوەی خۆیان لەو حیزبە ڕاگەیاند و [[حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک)|حیزبی دێموکراتی کوردستان]]یان دامەزراند.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Olson|یەکەم=Robert|ڕێکەوت=1994-10|سەردێڕ=The Kurdish Question Four Years on: The Policies of Turkey, Syria, Iran and Iraq|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.1111/j.1475-4967.1994.tb00128.x|journal=Middle East Policy|بەرگ=٣|issue=3|پەڕەکان=١٣٦–١٤٤|doi=10.1111/j.1475-4967.1994.tb00128.x|issn=1061-1924}}</ref> ڕۆژی یەکشەممە ٢١ی ئابی ٢٠٢٢، بە ئامادەبوونی [[مستەفا ھیجری]]، لێپرسراوی گشتیی حدکا و [[خالید عەزیزی]]، سکرتێری گشتیی حدک واژۆیان لەسەر یەکگرتنەوەی ھەروو حیزب کرد، لە ژێرناوی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران. بەو ھۆیەوە لەدوای ١٦ ساڵان ئەو دوو حیزبە یەکیان گرتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=هەردوو حیزبی دیموکراتی رۆژهەڵاتی کوردستان یەکیان گرتەوە|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/2108202226|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> == ئەندامانی ناوەندی بەڕێوەبەریی گشتی == دوای یەکگرتنەوەی حدک و حدکا، حیزبەکە لەلایەن ناوەندی بەڕێوەبەرییەوە بەڕێوە دەچێت کە پێك دێت لە ١٢ کەس. مستەفا هیجری: بەرپرسی ناوەندی بەڕێوەبەریی حدکا خالید عەزیزی: [[وتەبێژ]]ی ناوەندی بەڕێوەبەریی حدکا == لقی سەربازی == [[پەڕگە:Kurdish PDKI Peshmerga (11521015405).jpg|وێنۆک|پێشمەرگەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] لقی سەربازیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، ناوی ھێزی پێشمەرگەی کوردستانە و لە پێشمەرگە چەکدارەکان پێکدێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [http://www.kurdistanukurd.com/ سایتی کوردستان و کورد] * [https://web.archive.org/web/20130514211717/http://www.kurdistanukurd.com/ku/balga/Barnama-Peraw.pdf بەرنامەو پێڕەوی نێوخۆی حدک، پەسندکراوی کۆنگرەی 15] * [http://www.shehid.com/ سایتی شەھیدانی حدک] * [http://www.kurdistanukurd.com/ku/kteb/KDP67SAl.pdf کورتە مێژووی ٦٧ ساڵەی حیزبی دێموکراتی کوردستان]{{بەستەری مردوو|url=http://www.kurdistanukurd.com/ku/kteb/KDP67SAl.pdf |date=شوباتی ٢٠٢١ }}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}_{ئامادەکردنی رەحمان نەقشی} [http://www.kurdistanukurd.com/ku/kteb/korta%20mejuyi%20hizb.pdf کورتە مێژووی حیزبی دێموکراتی کوردستان ئێران]{{بەستەری مردوو|url=http://www.kurdistanukurd.com/ku/kteb/korta%20mejuyi%20hizb.pdf |date=شوباتی ٢٠٢١ }}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}_{نوسینی دکتور عبدولرەحمان قاسملوو، عەبدووڵڵا حەسەنزادە} * [https://web.archive.org/web/20121028104715/http://www.giareng.com/modules.php?name=News&file=article&sid=4132 ئەرشیوی رۆژنامەی کوردستان - ماڵپەری گیارەنگ] == بەستەری دەرەکی == * [https://www.kurdwomen.org ماڵپەڕی «یەکیەتیی ژنانی دێموکراتی کوردستان»] {{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان}} {{حیزبەکانی ئۆپۆزیسیۆنی ئێران}} {{حیزبە سۆسیالیست و چەپەکانی کوردستان}} {{کۆماری کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|کوردستان|ئێران|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|HDKI}} [[پۆل:حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] [[پۆل:شۆڕشی ئیسلامیی ئێران]] [[پۆل:حیزبەکان، دامەزرانی ١٩٤٥]] [[پۆل:حیزبەکانی ئێران]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٤٥ لە ئێران]] [[پۆل:حیزبە سۆشیالیستەکان لە ئێران]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی کوردستان]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی ئێران]] [[پۆل:حیزبەکانی سیستەمە تاک حیزبییەکان]] [[پۆل:حیزبە ناسیۆنالیستە کوردەکان]] h6y32pnlqed1qv0jdtenmy0asinvzdh 0 802 1680426 1675971 2026-10-04T15:02:45Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680426 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = قەسری شیرین | ناوی_خۆماڵی = قەسر | ناوەکانی_تر = قصر شیرین | جۆری_نیشتنگە = [[شار]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ایران | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای کرماشان|کرماشان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەسر (شارستان)|قەسری شیرین]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = ٣٣٣ | ژمارەی_دانیشتووان = ١٨،٤٧٣ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[کوردیی باشووری|باشووری]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]، [[شیعە]])، [[یارسان]] | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٨٣٥٤٢٢ | وێبگە = }} '''قەسر''' یان '''قەسر شیرین''' شارێکە لە [[قەسر (شارستان)|ناوچەی ناوەندی]]ی [[شارستانی قەسری شیرین]]، پارێزگای [[پارێزگای کرماشان|کرماشان]]، [[کوردستانی ئێران]].<ref name="Kermanshah Province Structure">{{cite report|title=Approval of the organization and chain of citizenship of the elements and units of the national divisions of Bakhtran province, centered in the city of Bakhtran|language=fa|website=rc.majlis.ir|via=Research Center of the System of Laws of the Islamic Council of Farabi Mobile Library|url=https://rc.majlis.ir/fa/law/show/113024|archive-url=https://web.archive.org/web/20130206215420/https://rc.majlis.ir/fa/law/show/113024|publisher=Ministry of the Interior, Defense Political Commission of the Government Board|last=Habibi|first=Hassan|archive-date=6 February 2013|date=19 November 2013|orig-date=Approved 21 June 1369|id=Proposal 3233.1.5.53; Letter 93808/907; Notification 82832/T122K|access-date=29 January 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130206215420/https://rc.majlis.ir/fa/law/show/113024|archivedate= ٦ی شوباتی ٢٠١٣}}</ref> ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١٦دا ١٨,٤٧٣ کەس بووە. [[ناوچەی ئازادی بازرگانی]]یە و [[کورد]]نشینە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Language distribution: Kermanshah Province|ناونیشان=http://iranatlas.net/index.html?module=module.language-distribution.kermanshah#|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=Iran Atlas}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://en.otaghiranonline.ir/news/33691 |سەردێڕ=Iran launches new free trade zone on border with Iraq |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئازاری ٢٠٢٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260329064757/https://en.otaghiranonline.ir/news/33691 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==مێژوو== ===سەردەمی ساسانی=== کارە مێژوویی و وێژەیییەکان دروستکردنی شارەکە بۆ خەسرەو پەروێزی ساسانی دەگەڕێننەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://fa.tripyar.com/iran/%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%87/%D9%82%D8%B5%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86/%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C/%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C/%D8%A7%D8%A8%D9%86%DB%8C%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C/%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D9%82%D8%B5%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86.html |سەردێڕ=بناهای تاریخی قصرشیرین}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=W-22DQAAQBAJ&dq=qasr+e+shirin+khosrow+parviz+build&pg=PA373 |سەردێڕ=Symbols in Arts, Religion and Culture: The Soul of Nature |ژپنک=٩٧٨١٤٤٣٨٥٧٢٨٤|دوایین١=Chwalkowski |یەکەم١=Farrin |ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Cambridge Scholars}}</ref> ===جەنگی ئێران و عێراق (١٩٨٠–١٩٨٨)=== قەسری شیرین تا ساڵی ١٢٧٠ی زایینی شارۆچکەیەکی بچووک بوو. لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]، وەک شارێکی سنووری بۆ ھەردوو سەربازانی ئەڵمانی و عوسمانی، ھەروەھا سەربازانی ئینگلیزی و ڕووسی خزمەتی دەکرد. قەسری شیرین لە کاتی جەنگی ئێران و عێراقدا تووشی وێرانکاری بوو، بەڵام دواتر دوای کۆتایی ھاتنی جەنگەکە نۆژەنکرایەوە. لە ئێستادا، شارەکە گەشەکردنێکی بەرچاوی بەخۆوە بینیوە و گۆڕاوە بۆ ناوچەیەکی بەرفراوان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=www.sirang.com |یەکەم=Sirang Rasaneh |سەردێڕ=Qasr-e Shirin city, Kermanshah - ITTO |ناونیشان=https://itto.org/iran/city/QasreShirin/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی شوباتی ٢٠٢٤ |وێبگە=itto.org {{!}} Iran Tourism & Touring |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240421150841/https://itto.org/iran/city/QasreShirin/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ===ئاوەدانکردنەوەی دوای جەنگ–ئێستا=== لە ساڵی ١٩٩٢دا، پڕۆسەی ئاوەدانکردنەوەی دوای جەنگ دەستی پێکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://qavanin.ir/Law/PrintText/95063|سەردێڕ=نسخه چاپی تامين اعتبار و اختصاص مبلغ 34405 ميليون ريال جهت انجام پروژه‌هاي بازسازي به دستگاههاي مجري پروژه‌هاي بازسازي استان باختران|وێبگە=qavanin.ir|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ناونیشان=https://www.researchgate.net/publication/342708950|سەردێڕ=Learning From Past; Assessment of the Post-War Reconstruction of Qasr-e-Shirin in Iran|ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|doi=10.22068/ijaup.30.2.136|journal=International Journal of Architectural Engineering & Urban Planning|بەرگ=٣٠|issue=2 |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|دوایین١=Kovacs |یەکەم١=Fereshteh}}</ref> لە حوزەیرانی ٢٠٠٦دا، ھەڵکۆڵینە شوێنەوارییەکان لە [[کۆشکی خەسرەو|قەڵای شیرین]] بووە ھۆی دۆزینەوەی سەکۆی قەڵاکە کە وەک شوێنی دانیشتنی پاشا بەکارھاتبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.chnpress.com/news/?section=2&id=6433 |سەردێڕ=CHN &#124; News |وێبگە=Chnpress.com |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070907185702/http://www.chnpress.com/news/?section=2&id=6433 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دامەزراندنی [[ناوچەی ئازادی بازرگانی|ناوچەی ئازادی بازرگانی-پیشەسازیی قەسری شیرین]] لە ٥ی ئایاری ٢٠٢١ پەسەند کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://en.eghtesadonline.com/Section-iran-economy-67/35116-new-free-trade-zones-conditional-opportunity |سەردێڕ=New Free Trade Zones: A Conditional Opportunity |وێبگە=En.eghtesadonline.com |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220819210704/https://www.en.eghtesadonline.com/Section-iran-economy-67/35116-new-free-trade-zones-conditional-opportunity |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==دانیشتووانناسی== {{Historical populations | title = مێژووی دانیشتووانی قەسری شیرین | percentages = pagr | 1956| ٢٣,٩٠١ | 1964| ١٩,٩٠٤ | 1976| ٢٣,٢٢٤ | 1986| ٠ | 1990| ٠ | 1996| ١٢,٧٢٦ | 2006<ref name="2006 Kermanshah Province"/>| ١٥,٤٣٧ | 2011<ref name="2011 Kermanshah Province"/>| ١٧,٩٥٩ | 2016<ref name="2016 Kermanshah Province"/>| ١٨,٤٧٣ }} === زمان === پێکھاتەی زمانیی شارەکە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Language distribution: Kermanshah Province|ناونیشان=http://iranatlas.net/index.html?module=module.language-distribution.kermanshah#eyJ0IjoieCIsImkiOiJkMWQwODUxNzZjMzk0YmZhOGRmNzhiZWRlMTRkODhkMSIsInMiOjE2NzY3MjU0Njg0NTZ9|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=Iran Atlas}}</ref>{{bar box|title=پێکھاتەی زمانیی قەسری شیرین|titlebar=#ddd|left1=زمان|right1=لە سەد|float=|bars={{bar percent|[[کوردیی باشووری]]|blue|٨٠}} {{bar percent|[[کوردیی ناوەندی]]|gold|١٠}} {{bar percent|[[گۆرانی]]|red|١٠}}}} ===دانیشتووان=== لە کاتی سەرژمێریی گشتیی ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی شارەکە ١٥,٤٣٧ کەس بووە لە ٣,٨٩٣ خێزاندا.<ref name="2006 Kermanshah Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006): Kermanshah Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/05.xls|access-date=25 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20110920094844/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/05.xls|format=Excel|archive-date=20 September 2011}}</ref> سەرژمێریی دواتر لە ساڵی ٢٠١١دا ١٧,٩٥٩ کەسی لە ٤,٧٥١ خێزاندا سەرژمێری کرد.<ref name="2011 Kermanshah Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011): Kermanshah Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=irandataportal.syr.edu|via=Iran Data Portal, Syracuse University|url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Kermanshah.xls|archive-url=https://web.archive.org/web/20230118172226/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Kermanshah.xls|archive-date=18 January 2023|access-date=19 December 2022|format=Excel}}</ref> سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦ ژمارەی دانیشتووانی شارەکەی بە ١٨,٤٧٣ کەس لە ٥,٤٧٣ خێزاندا پێوھاوە.<ref name="2016 Kermanshah Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Kermanshah Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_05.xlsx|access-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220403212203/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_05.xlsx|format=Excel|archive-date=3 April 2022}}</ref> ==کەش و ھەوا== قەسری شیرین خاوەنی کەش و ھەوایەکی نیمچە وشکی گەرمە (BSh) بەپێی پۆلێنکردنی کەش و ھەوای کوپن. قەسری شیرین ھاوینێکی زۆر گەرم و وشک بەخۆوە دەبینێت کە تێیدا تێکڕای پلەی گەرمی لە تەممووز و ئابدا لە ٣٥ پلەی سەدی تێدەپەڕێت، لەگەڵ بەرزترین پلەی گەرمی ڕۆژانە کە لەسەرووی ٤٠ پلەی سەدییە. بەرزترین پلەی گەرمی تۆمارکراو ٥٠.٨ پلەی سەدی بووە لە تەممووزی ٢٠١٠دا. زستانان مامناوەند بۆ فێنکن و بەستن بە تێکڕا ٤.٦ ڕۆژ لە ساڵێکدا ڕوودەدات. نزمترین پلەی گەرمی تۆمارکراو -٥.٠ پلەی سەدی بووە لە کانوونی دووەمی ٢٠٠٧دا.<ref name=Climate>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Statistics of the province - Qasr-e Shirin |ناونیشان=https://www.kermanshahmet.ir/met/amar |بڵاوکەرەوە=Kermanshah meteorological Office |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|زمان=Persian}}</ref> شارەکە بە بەرھەمداریی کشتوکاڵی ناسراوە بەھۆی خاکە دەوڵەمەندەکەی و ئاوی زۆری ڕووباری ئەڵوەن، کە بە ناو شارەکەدا تێپەڕ دەبێت. کەش و ھەوا لە زستاندا مامناوەندە بەڵام لە ماوەی ھاویندا گەرم و وشکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.accuweather.com/en/ir/qasr-e-shirin/209387/weather-forecast/209387 |سەردێڕ=Qasr-e Shirin Weather - AccuWeather Forecast for Kermanshah Iran |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی شوباتی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120202021535/http://www.accuweather.com/en/ir/qasr-e-shirin/209387/weather-forecast/209387 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەنجامی توێژینەوەیەک کە لە ساڵی ٢٠١٨دا ئەنجامدراوە لەسەر دیاریکردنی کاریگەریی گۆڕانی کەش و ھەوا لەسەر ماسیگرانی قەسری شیرین، دەریخستووە کە گۆڕانی کەش و ھەوا کاریگەرییەکی گەورەی ھەبووە لەسەر لەدەستدانی ماسی، کورتکردنەوەی خولی بەرھەمھێنان، و کەمیی بەرھەمھێنانی ماسی.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ناونیشان=http://rdsj.torbath.ac.ir/article_65524.html?lang=en |سەردێڕ=Determining Vulnerability of fish farmers towards Climate Change a case of Qasr e-shirin Township | journal=Journal of Rural Development Strategies |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠١٨|بەرگ=٥| issue=1 |پەڕەکان=٣٣–٥٠|دوایین١=Zarafshani |یەکەم١=Kiumars |دوایین٢=Amirian |یەکەم٢=Shahnaz}}</ref> گەردەلوولە تۆزاوییەکان لە ساڵانی دواییدا خەڵکیان بێزار کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/84709610/%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D9%81%D9%82%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%B4%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%AF%D8%B1%D8%AF-%D9%8 calculation-%D8%AE%D8%A7%DA%A9-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%B5%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D9%87-%DB%B7%DB%B0-%D9%85%D8%AA%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4-%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA |سەردێڕ=دید افقی ناشی از گرد و خاک در قصرشیرین به ۷۰ متر کاهش یافت |وێبگە=Irna.ir|ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> {{Weather box | name = | width = auto | collapsed = | open = | metric first = yes | single line = yes | trace = | location = قەسری شیرین | temperature colour = | Jan record high C =٢٥.٤ | Feb record high C =٢٨.١ | Mar record high C =٣٤.٦ | Apr record high C =٣٨.٧ | May record high C =٤٤.٣ | Jun record high C =٤٨.٥ | Jul record high C =٥٠.٨ | Aug record high C =٤٩.٨ | Sep record high C =٤٧.٨ | Oct record high C =٤٣.١ | Nov record high C =٣٧.٠ | Dec record high C =٣٠.٤ | year record high C = <!-- Average monthly absolute maximum temperatures --> | Jan avg record high C = | Feb avg record high C = | Mar avg record high C = | Apr avg record high C = | May avg record high C = | Jun avg record high C = | Jul avg record high C = | Aug avg record high C = | Sep avg record high C = | Oct avg record high C = | Nov avg record high C = | Dec avg record high C = | year avg record high C = <!-- Average high temperatures --> | Jan high C =١٥.٦ | Feb high C =١٦.١ | Mar high C =٢٠.٠ | Apr high C =٢٥.٣ | May high C =٣٢.٣ | Jun high C =٣٩.٠ | Jul high C =٤٢.٧ | Aug high C =٤٣.٧ | Sep high C =٤٠.١ | Oct high C =٣٤.٦ | Nov high C =٢٥.٦ | Dec high C =١٨.٦ | year high C = <!-- Mean daily temperature --> | Jan mean C =١٠.٥ | Feb mean C =١٠.٩ | Mar mean C =١٤.٤ | Apr mean C =١٨.٨ | May mean C =٢٥.٣ | Jun mean C =٣١.٢ | Jul mean C =٣٤.٤ | Aug mean C =٣٥.٣ | Sep mean C =٣٢.٠ | Oct mean C =٢٦.٧ | Nov mean C =١٩.٣ | Dec mean C =١٣.٠ | year mean C = <!-- Average low temperatures --> | Jan low C =٥.٠ | Feb low C =٥.٦ | Mar low C =٨.٠ | Apr low C =١٢.٢ | May low C =١٧.٨ | Jun low C =٢٢.٤ | Jul low C =٢٥.١ | Aug low C =٢٥.٨ | Sep low C =٢٢.٩ | Oct low C =١٨.٧ | Nov low C =١٢.٧ | Dec low C =٧.٤ | year low C = | Jan record low C =-٥.٠ | Feb record low C =-٤.٢ | Mar record low C =-٣.٠ | Apr record low C =-٠.٤ | May record low C = ٧.٨ | Jun record low C =١٢.٢ | Jul record low C =١٦.٦ | Aug record low C =١٨.٢ | Sep record low C =١٣.٤ | Oct record low C =٩.٤ | Nov record low C = ٠.٥ | Dec record low C =-٤.٨ | year record low C = | precipitation colour = green | Jan precipitation mm =٥٤.٨ | Feb precipitation mm =٧٠.٢ | Mar precipitation mm =٤١.٥ | Apr precipitation mm =٤٥.٦ | May precipitation mm =١٩.٠ | Jun precipitation mm =٠.٤ | Jul precipitation mm =٠.١ | Aug precipitation mm =٠.١ | Sep precipitation mm =٠.١ | Oct precipitation mm =٥.٩ | Nov precipitation mm =٦٣.٥ | Dec precipitation mm =٥٧.٥ | year precipitation mm = | Jan rain days =٧.٨ | Feb rain days =٩.٦ | Mar rain days =٦.٨ | Apr rain days =٧.٦ | May rain days =٦.٢ | Jun rain days =٠.٣ | Jul rain days =٠.١ | Aug rain days =٠.١ | Sep rain days =٠.١ | Oct rain days =١.٦ | Nov rain days =٦.٥ | Dec rain days =٧.٧ | year rain days = | humidity colour = | time day = | daily = | Jan humidity =٦٥.٧ | Feb humidity =٦٦.٤ | Mar humidity =٥٧ | Apr humidity =٥٠.٦ | May humidity =٣٧ | Jun humidity =٢١.٥ | Jul humidity =١٩.٩ | Aug humidity =٢٠ | Sep humidity =٢٠.٩ | Oct humidity =٢٨.٨ | Nov humidity =٥٠.٣ | Dec humidity =٦٣.٣ | year humidity = | Jan sun =١٧٢.٩ | Feb sun =١٧٥.٤ | Mar sun =٢٠٢.٥ | Apr sun =٢٢٣.٤ | May sun =٢٦٥.٨ | Jun sun =٣٢٨.٦ | Jul sun =٣٣٩.٢ | Aug sun =٣٤٣.١ | Sep sun =٣٢٨.٨ | Oct sun =٢٦٥.٥ | Nov sun =٢١٠.٧ | Dec sun =١٧٧.٤ | year sun = |source = <ref name="Climate" /> (ئازاری ١٩٩٧–ئازاری ٢٠٢٢) }} ==شوێنە کۆنەکان== * [[بان قەڵا]] * [[چوارقاپی]] * [[کۆشکی خەسرەو]] * [[حووشکوڕی]] * [[کارەوانسەرای عەبباسیی قەسری شیرین]] * [[چەمی شاویار]] * [[قەڵای جوامیر]] * [[حاجی قەڵاسی]] == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای کرماشان]] * [[شارستانی قەسری شیرین]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای کرماشان}} {{شارەکانی کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Qasr-e Shirin}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|کوردستان|پارێزگای کرماشان|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی قەسری شیرین]] [[پۆل:شارەکانی ئێران]] [[پۆل:شارەکانی پارێزگای کرماشان]] [[پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] b9epcaczxf6t1erfckc6hlx8lx0l24c 0 1794 1680502 1630994 2026-10-04T17:54:00Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680502 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مووسڵ | ناوی_فەرمی = ܡܘܨܠ - Māwṣil - الموصل - Mosul | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[شار]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = {{Photomontage | photo1a = | photo2a = St. Thomas Church-Mosul.jpg | photo2b = اثار الحضر.jpg | photo3a = Mosul river.jpg | photo3b = Mosul - The river's gate.jpg | photo4a = Views around the Mosul Museum in the old city of Mosul in 2019 during the summer, following war with the Islamic State 01.jpg | photo4b = | spacing = 2 |size = 300 }} | شرۆڤەی_وێنە = چەند دیمەنێکی شاری مووسڵ | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری مووسڵ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = مووسڵ | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]] دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = 1 | پۆتانەکان = {{coord| 36.36768 |N| 43.15667 |E|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای نەینەوا|نەینەوا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای مووسڵ|مووسڵ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = پارێزگار | ناوی_سەرۆک = نوفڵ حەمادی | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = ١٨٠ | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٢٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٫٦٨٣٫٠٠٠ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢١]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ =٩٤١١ | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = مووسڵاوی | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی باکووری|کورمانجی]] و [[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])، [[زمانی تورکمانی|تورکمانی]]، [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]، [[زمانی سوریانی|سوریانی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]] و [[شیعە]])، [[مەسیحی]]، [[یارسان]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +3:30 | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +4:30 <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = [/https://ninava.gov.iq] | پەراوێزەکان = }} '''مووسڵ''' (بە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]: ''الموصل''، [[زمانی سوریانی|سوریانی]]: ''ܡܘܨܠ'') شارێکی گەورەی باکووری [[عێراق]] و نزیک [[ھەرێمی کوردستان]]ە، وە ناوەندی [[پارێزگای نەینەوا]]یە. ئەم شارە لە دوای [[بەغدا]]ی پایتەخت بە دووەم گەورەترین شاری [[عێراق]] دادەنرێت لە رووی دانیشتوان و ڕووبەرەوە، کە ژمارەی دانیشتووانەکەی زیاتر لە ٣.٧ ملیۆن کەسە. مووسڵ نزیکەی ٤٠٠ کم (٢٥٠ میل) دوورە لە باکووری بەغدا لەسەر ڕووباری دیجلە ھەڵکەوتووە. ناوچەی گەورەی مووسڵ لە شارە کۆنەکەی لای ڕۆژئاواوە گەشەی کردووە و ڕووبەرێکی بەرچاو لە ھەردوو "کەناری چەپ" (لای ڕۆژھەڵات) و "کەناری ڕاست" (لای ڕۆژئاوا) دەگرێتەوە، وەک خەڵکی ناوچەکە پێی دەڵێن دوو کەناری ڕووبارەکە، مووسڵ کەلاوەکانی شاری نەینەوای دێرینی ئاشووری لە لای ڕۆژھەڵاتەوە گەمارۆ داوە. موسڵ نزیکەی ٤٠٠ کم لە بەغداوە دوورە.<ref> https://weather.gladstonefamily.net/site/ORBM </ref> مووسڵ و دەوروبەری دانیشتووانێکی ھەمەچەشنی نەتەوەیی و ئایینیان ھەیە؛ زۆرینەیەکی زۆری دانیشتووانەکەی [[عەرەب]]ن، لەگەڵ [[ئاشوورییەکان]]، [[تورکمان]]ەکان، و [[کورد]]ەکان، و کەمینە نەتەوەییە بچووکەکانی دیکە کە باقی دانیشتوانی شارەکە پێکدەھێنن. [[ئیسلام]]ی [[سوننە]] گەورەترین ئایینە، بەڵام ژمارەیەکی بەرچاو [[مەسیحی]] ھەیە، ھەروەھا لایەنگرانی مەزھەبەکانی دیکەی ئیسلام و ئایینە جۆراوجۆرەکانی دیکەی کەمینەکان.<ref>https://www.macrotrends.net/cities/21536/mosul/population#:~:text=The%20metro%20area%20population%20of,a%203.32%25%20increase%20from%202017 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240113183840/https://www.macrotrends.net/cities/21536/mosul/population#:~:text=The%20metro%20area%20population%20of,a%203.32%25%20increase%20from%202017 |date=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ }}.</ref> مووسڵ بە یەکێک لە شارە گەورەکانی جیھانی عەرەبی دادەنرێت لە ڕووی مێژوویی و کولتوورییەوە گرنگە. بەھۆی شوێنی ستراتیژی مووسڵەوە بە شێوەیەکی نەریتی وەک ناوەندێکی بازرگانی و گەشتە نێودەوڵەتییەکان خزمەت دەکات. زاراوەی عەرەبی باکووری میزۆپۆتامیا، بەگشتی بە موسڵاوی ناسراوە، بە ناوی شاری موسڵەوە ناونراوە و لە ناوچەکەدا بە شێوەیەکی بەرفراوان قسەی پێدەکرێت. دەوڵەتی مۆدێرنی [[عێراق]] لە سەرەتای بیستەکانی سەدەی بیستەمدا دروست نەدەبوو، ئەگەر مووسڵ نەچووبایە پاڵ ئەو دەوڵەتە، کە لە دوای [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیھانی یەکەمەوە]] بووەتە بابەتی گرژییەکی توندی نێوان [[بەریتانیای مەزن|بەریتانیا]] و [[فەڕەنسا|فەرەنسا]]. وە لە نێوان دەسەڵاتدارانی ئینتیدابی [[فەڕەنسا|فەرەنسا]] و [[تورکیا]] کە تا ساڵی ١٩٢٦ دەستبەرداری مووسڵ نەبوو، دوای واژۆکردنی پەیمانی ئەنقەرە.<ref> https://syriaca.org/place/139 </ref> لە ڕووی مێژووییەوە بەرھەمە گرنگەکانی ناوچەکە بریتین لە مەڕمەڕی مووسڵ و [[نەوت]]. [[زانکۆی مووسڵ]] و کۆلێژی پزیشکی بەناوبانگە، کە یەکێکە لە گەورەترین ناوەندەکانی پەروەردە و توێژینەوە لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوین|ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]]. مووسڵ لەگەڵ [[دەشتی نەینەوا]] کە لە نزیکەوەیە، یەکێکە لە ناوەندە مێژووییەکانی گەلی ئاشوور.<ref> https://www.nytimes.com/2017/12/10/world/middleeast/iraq-isis-mosul.html </ref> == ناو == * ناوی شارەکە بۆ یەکەمجار لەلایەن [[زەینەفۆن]]ەوە لە لۆگەکانی گەشتەکانیدا لە ئاشوری ھەخامەنی لە ساڵی ٤٠١ پێش زایین ئاماژەی پێکراوە، لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی ھەخامەنی فارسدا. لەوێدا، سەرنج دەداتە شارۆچکەیەکی بچووکی ئاشوری "Mépsila" ([[زمانی یۆنانیی کۆن|یۆنانی کۆن]]: Μέψιλα) لەسەر [[دیجلە]] لە دەوروبەری ئەو شوێنەی کە ئەمڕۆ موسڵ لێیە. لەوانەیە سەلامەتتر بێت کە مێپسیلای زینۆفۆن لەگەڵ شوێنی [[ئەسکی مووسڵ]] بناسرێتەوە، یان "موسڵی کۆن"، نزیکەی ٣٠ کم (١٩ میل) لە باکووری موسڵی مۆدێرن، کە شەش سەدە دوای راپۆرتەکەی زینۆفۆنە، ناوەندی ئیمپراتۆریەتی ساسانی لە بود-ئەردەشیر دروستکرا. لە ھەر حاڵەتێکدا بێ گومان "مێپسیلا" ڕەگ و ڕیشەی ناوی مۆدێرنە. * بەم شێوە و ڕێنووسی ئێستای عەرەبی، زاراوەی مووسڵ، یان باشتر بڵێین "مەوسیل"، بە واتای "خاڵی بەستنەوە" دێت- یان، بە شێوەیەکی تر، "شاری یەکگرتن"، لە [[زمانی عەرەبی]]دا. لە لای رۆژھەڵاتی مووسڵ کەلاوەکانی شاری دێرینی نەینەوا ھەیە و تا ئێستاش [[ئاشوورییەکان]] بە تەواوی شارەکە دەڵێن نەینەوا. ھەروەھا مووسڵ نازناوی ئەلفەیحە ("بەھەشت")ی لێنراوە، الخضراء ("سەوز")، و الحەدبا ("ھەمپێکراو"). ھەندێک جار پێی دەوترێت "مرواری باکوور" و "شاری ملیۆنێک سەرباز".<ref> https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2015/04/11/mosul-beckons </ref> * بە بڕوای ئەلبەڵدانی، یەعقووتی حەمەوی، موسڵ: شارە بەناوبانگ و مەزنەکە یەکێکە لە بنکەکانی وڵاتانی [[ئیسلام]]، کە بە بەراورد لە قەبارە و گەورەییدا، لە زۆریدا لە دروستکردن و فراوانی ڕووبەردا و وە کلیلی [[خۆراسان]]، و لێیەوە ئاماژە بە [[ئازەربایجان]] دەکات و ناوی مووسڵ بووە چونکە بەیەک گەیاندنی نێوان [[جزیر]] و [[عێراق]]. وە دەگوترا بەیەک گەیاندنی نێوان [[دیجلە]] و [[فورات]]، وە دەگوترا بەیەک گەیاندنی نێوان وڵاتی [[شنگال]] و حەدیسە. دەگوترا ئەو پاشایەی دروستی کردووە ناوی مووسڵ بووە. شارێکی دێرینە لە لێواری [[دیجلە]] و بەرامبەری لە لای ڕۆژھەڵاتەوە، نەینەوا. وە لە ناوەڕاستی شاری موسڵ گۆڕی جەرجیس پێغەمبەرە و خەڵکی سیر دەڵێن: یەکەم کەس کە موسڵی ناساند، ڕەوەند بن یوسف ئەلزەھداق بوو. وشەی موصل لە وشەی (اصل)ەوەیە و لە ڕستەی شوێنی بەستنەوەی کردارەوە سەرچاوەی گرتووە. وە وشەی (موسڵ) بە واتای شوێنێک دێت کە تێیدا ھەموو شتێک بە بازرگانی و فرۆشتنەوە دەبەسترێتەوە.<ref> https://al-maktaba.org/book/23735/2256 </ref> * واتای وردی ناوی نەینەوا نازانرێت، کە ناوی ئەو شارەیە لەسەردەمی ئەکەدییەکان، بەڵام ئەگەری زۆرە پەیوەندی بە خوداوەندی عەشتارەوە ھەبێت، کە خوداوەندی بەپیتی بوو لە میزۆپۆتامیا و ناوە دێرینەکەی نینا بووە. گریمانەیەکی دیکە ئەوەیە کە ناوی شارەکە بۆ زمانی ئارامی دەگەڕێتەوە، کە وشەی نۆنا (נונא) بە واتای [[ماسی]] دێت. ھەموو شارەکە تا ئێستاش ھەندێک جار بە نەینەوا (ܢܝܢܘܐ) یان ئاتور (ܐܬܘܪ) بۆ سریانیەکان ناسراوە. بۆ یەکەم جار باسکردنی ناوە مۆدێرنەکە دەگەڕێتەوە بۆ زینۆفۆن، مێژوونووسی یۆنانی، لە سەدەی پێنجەمی پێش زایین، کە باسی بوونی شارۆچکەیەکی بچووکی کردووە لە ژێر ناوی مپسیلا (بە [[یۆنان]]ی: Μέπσιλα)، بەڵام ئەوەی ئەم ناوە سەر بە ھەمان شارە مۆدێرنەیە، جێگەی گومانە چونکە لە کەناری رۆژھەڵاتی رووباری [[دیجلە]]دا ھەبووە. لە لایەکی دیکەوە ئەگەری ئەوە ھەیە کە وشەکە لە بنەچەی عەرەبی بێت، بە واتای “ئەوەی دوو شت بەیەکەوە دەبەستێتەوە”، چونکە لە نێوان [[جزیر]] و [[عێراق]] دا بەستراوەتەوە.<ref> https://al-maktaba.org/book/23735/2256 </ref> * ھەروەھا شارەکە چەندین نازناوی ھەیە کە بەو نازناوە ناسراوە؛ وەک ئوم الربیعین بەھۆی کەشوھەوای سووک تێیدا لە [[بەھار]] و [[پاییز|پایزدا]]، وە کۆتر بەھۆی بەرزی [[دیجلە]] کاتێک بەناودا تێدەپەڕێت، یان لەبەر منارەی '''ئەلجامیع نوری'''.<ref> https://www.jewishencyclopedia.com/articles/11549-nineveh </ref> == دانیشتوانناسی == بە وتەی سەڵاحەدین خودە بەخش، جوگرافیناسە عەرەبەکە ئیبن حەوقال لە ساڵی ٣٥٨ (٩٦٩ی زایینی) لە موسڵ بووە. ناوی لێنا "شارۆچکەیەکی جوان کە بازاڕی نایابی ھەیە، دەورە دراوە بە قەزای بەپیت کە زۆرترین ئاھەنگیان بۆ دەگێڕدرا ئەو دەوری نەینەوا بوو کە پێغەمبەر یونس تێیدا نێژرا. لە سەدەی چوارەم [دەھەم]دا دانیشتووان بە شێوەیەکی سەرەکی لە [[کورد]] پێکھاتبوون، و قەزا بێشومارەکانی دەوروبەری موسڵ، داگیرکردنی ھەموو دییر ڕەبیعەت، بە وردی لەلایەن ئیبن ھاوکالەوە ژماردراوە."<ref> https://books.google.iq/books?id=ot1RzQEACAAJ&redir_esc=y </ref> لە ساڵی ١٨١٣دا، جەیمس پلەی فەیر، نووسەری کتێبی سیستمێک لە جوگرافیا: کۆن و مۆدێرن نووسیویەتی، "موسڵ بە شێوەیەکی سەرەکی [[کورد]]ەکانی[Curds] تیادەژی، کە ڕەگەزێکی ھۆشیار و کۆششکارن". بەڵام موسڵ لە مێژووی خۆیدا نەتەوەی جۆراوجۆری ھەبووە. لە ساڵی ١٩٢٣ نیوەی دانیشتووانەکەی [[کورد]] بوون. لە سەدەی بیستەمدا موسڵ ئاماژە بوو بۆ تێکەڵبوونی کولتوورە نەتەوەیی و ئایینییەکانی [[عێراق]]. زۆرینەیەکی [[عەرەب]]ی [[سوننە]] لە ناوچە شارییەکان ھەبوو، وەک ناوەندی شاری مووسڵ لە ڕۆژئاوای [[دیجلە]]؛ لە سەرانسەری [[دیجلە]] و زیاتر لە باکوور لە ناوچەکانی پەراوێزی شارەکان، ھەزاران [[ئاشوورییەکان]]، [[کورد]]، [[تورکمان]]، [[شەبەک]]، [[ئێزیدی]]، [[ئەرمەنی (ڕوونکردنەوە)|ئەرمەنی]] و [[مەندی]] باقی دانیشتوانی موسڵیان پێکھێناوە. [[شەبەک]]ەکان لە پەراوێزی ڕۆژھەڵاتی شارەکەدا چڕبوونەوە.<ref> https://www.encyclopedia.com/places/asia/iraq-political-geography/mosul#Mosul </ref> === لە ڕووی مێژووییەوە === {|border="1" cellpadding="5" |- ! scope="col" | مێژوو ! scope="col" | ژمارەی دانیشتوان ! scope="col" | سەرچاوە |- |١٢٣٥ ھ / ١٨٢٠ م |٥٠٠٠٠ | بێکینگھام |- |١٢٤٥ ھ / ١٨٣٠ م |٢٠٠٠٠ خێزان |شێسنی |- |١٣١١ ھ / ١٨٩٤ م |٦١٠٠٠ |کینییە |- |١٣١٢ ھ / ١٨٩٤-٩٥ م |١٦١٠٦ (تەنھا نێر) |ساڵنامەی [[ویلایەتی مووسڵ]]، ١٣١٢ ھ |- |١٣٢٥ ھ / ١٩٠٧ م |٣٦٦٥٥ | ساڵنامەی [[ویلایەتی مووسڵ]]، ١٣٢٥ ھ |- |١٣٣٢ ھ / ١٩١٤ م |٧٠٠٠٠ |حکومەتی بەریتانیا |- |١٣٣٧ ھ / ١٩١٩ م |لە نێوان ٨٠ بۆ٩٠ ھەزار |حکومەتی بەریتانیا |} === سەرژمێری === ژمارەی دانیشتوانی موسڵ بەپێی خەمڵاندنەکانی ساڵی ٢٠٠٣ نزیکەی ١٫٤٠٠٫٠٠٠ کەسە، لە کاتێکدا پێدەچێت ژمارەی دانیشتوانی مووسڵ ٣٫٥ ملیۆن کەس بێت. دووەم گەورەترین شاری [[عێراق]]ە، دوای ئەوەی چەند ساڵێک لەمەوبەر [[بەسرە]]ی تێپەڕاند. [[پەڕگە:Mosul pop.svg|وێنۆک| ژمارەی دانیشتووانی خەمڵێنراو بۆ ماوەی ساڵی ١٩٥٠ تا ٢٠١٥]] ژمارەی دانیشتوانی مووسڵ لە سەرەتای سەدەی بیستەمەوە نزیکەی ٢٠٫٣ ھێندە زیادی کردووە، لە کاتێکدا لە ماوەی سەدەی نۆزدەھەمدا تەنیا ١٫٧ ھێندە زیادی کردبوو؛ ژمارەی دانیشتوانی شارەکە لە سەرەتای سەدەی نۆزدەھەمەوە لە ٣٥ ھەزار کەسەوە بەرزبووەوە بۆ ناوەڕاستی سەدەی نۆزدەھەم بۆ ٤٠ ھەزار کەس. پاشان لە ساڵی ١٩٠٠دا گەیشتە ٦٠ ھەزار کەس و دوای ئەوە سێ ھێندە زیادی کرد و لە ساڵی ١٩٦٥دا گەیشتە ١٧٨ ھەزار کەس. چارەکی سێھەمی سەدەی بیستەم خێراترین قۆناغی گەشەی دانیشتوانی موسڵ بوو کە ژمارەی دانیشتووان زیاتر لە نۆ ھێندە زیادی کرد. ڕێژەی گەشەی دانیشتوانی شاری موسڵ ساڵانە گەیشتە ٣٠٪، ئەمەش وایکرد ژمارەی دانیشتووانەکەی لە نێوان ساڵانی ١٩٥٠ بۆ ١٩٧٧ سێ ساڵ جارێک نزیکەی دوو ھێندە زیاد بکات.<ref> https://books.mongabay.com/population_estimates/full/Mosul-Iraq.html </ref> === نەتەوەکان === [[عەرەب]]ی [[سوننە]] زۆربەی دانیشتوانی شاری مووسڵ پێکدەھێنن و لەگەڵ [[کورد]]([[موسڵمان]] و [[ئێزیدی]] و [[شەبەک]]) کە زۆربەیان سەر بە مەزھەبی [[سوننە]]ن لەوێ بڵاوبوونەتەوە. کوردەکان زیاتر دەکەونە لای ڕۆژھەڵاتی شارەکە، یان ئەوەی پێی دەوترێت کەناری چەپ، سەبارەت بە باقی نەتەوەکانی دیکە تورکمان، یان مەسیحی، سابی، مەندائی، ئەوان پێکەوە ڕێژەیەکی کەم پێکدەھێنن کە لە ٥٪ی کۆی دانیشتوانی مووسڵ تێناپەڕێنێت. مووسڵ قەڵایەکی بچووک بوو کە لە ڕابردوودا لە کەناری ڕاستی دیجلە سەری ھەڵدا، لەو شوێنەی کە بە مەحلاتی قەڵا ناسراوە. ئەم ناوچەیە بە زمانی سریانی بە "حەسنە ئیبرایا" ناسرابوو، بە واتای قەڵای پەڕینەوە. ئەم قەڵایە لە سەردەمی [[ئیسلام]]یدا فراوانتر بوو، مووسڵ بوو بە پەڕینەوەیەک کە ھەموو زیارەتکارێک پێیدا تێدەپەڕێت. پەیوەندی نێوان [[مێزۆپۆتامیا]] و دەوروبەریەتی. === ئایین === مووسڵ ژمارەی دانیشتووانەکەی زۆرینەیان [[سوننە]]ن. ئەم شارە دانیشتووانێکی دێرینی [[جوو]]ی ھەبوو. وەک ھاوتاکانیان لە شوێنەکانی دیکەی [[عێراق]]، زۆربەیان لە ساڵانی ١٩٥٠-١٩٥١ بە زۆر لە دەرکران. زۆربەی جولەکەکانی عێراق ڕوویان لە ئیسرائیل کردووە، ھەندێکیشیان ڕوویان لە ئەمریکا کردووە. لە ساڵی ٢٠٠٣ لە کاتی جەنگی عێراقدا، حاخامێک لە سوپای ئەمریکادا کەسێکی جێھێڵراوی دۆزیەوە، کەنیسەی وێران لە موسڵ کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی ١٣.<ref>http://www.almosul.org/History/MosulHistory/MosulJews_HuertaCC.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101119025208/http://www.almosul.org/History/MosulHistory/MosulJews_HuertaCC.htm |date=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠ }}</ref> لە سەردەمی داگیرکاریی داعشدا، کەمینە ئاینییەکان کرانە ئامانج بۆ ئەوەی موسڵمان بکرێن، پارەی باجی (جیزیا) بدەن، جێبھێڵن، یان بکوژرێن. گۆشەگیری سەر مەسیحییەکان لە موسڵ و دەشتەکانی دەوروبەری نەینەوا [[کۆمەڵگە]]یەکی مەسیحییان لابرد کە لە سەدەی یەکەمەوە لە ناوچەکەدا نیشتەجێ بوون.<ref> https://www.hrw.org/news/2014/07/19/iraq-isis-abducting-killing-expelling-minorities </ref> == مێژوو == === سەردەمی کۆن و سەرەتای سەدەکانی ناوەڕاست === [[File:Saint Elijah's Monastery 1.JPG|300px|thumb| دێری مار ئێلیا باشووری مووسڵ، کۆنترین خانەقای [[عێراق]]ە لە کەنیسەی ئاشوری ڕۆژھەڵات، مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی شەشەم. لە ساڵی ٢٠١٤ لەلایەن [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|داعشەوە]] وێران کرا]] ئەو ناوچەیەی موسڵی لێیە ھەر لە سەدەی بیست و پێنجەمی پێش زایین بەشێکی دانەبڕاوی ئاشوور بووە. دوای ئیمپراتۆریەتی ئەکەدی (٢٣٣٥-٢١٥٤ پێش زایین) کە ھەموو گەلانی میزۆپۆتامیای لە ژێر یەک دەسەڵاتدا یەکخست، موسڵ دیسانەوە بوو بە بەشێکی بەردەوامی ئاشوور لە نزیکەی ٢٠٥٠ پێش زایین لە ڕێگەی ڕووخانی ئیمپراتۆریەتی نوێی ئاشووری لە نێوان ساڵانی ٦١٢ بۆ ٥٩٩ پێش زایین. مووسڵ بۆ ماوەی ١٣ سەدەی دیکە لە چوارچێوەی پارێزگای جیۆپۆلیتیکی ئاشووردا مایەوە (وەک بەشێک لە ئاشوری ھەخامەنی، سێلوقی، ئاشووری ڕۆمانی و ئاسۆریستانی ساسانی) تا فەتحەکانی سەرەتای موسڵمانان لە ناوەڕاستی سەدەی حەوتەمدا. دوای فەتحەکانی موسڵمانان، ناوچەکە وردە وردە لێشاوی گەلانی عەرەب و کورد و تورکی موسڵمانی بەخۆیەوە بینی، ھەرچەندە ئاشورییە ڕەسەنەکان بەردەوامن لە بەکارھێنانی ناوی ئاتورا بۆ پارێزگای کەنیسەکە. نەینەوا یەکێک بوو لە کۆنترین و گەورەترین شارەکانی سەردەمی دێرین، و ھەر لە ساڵی ٦٠٠٠ پێش زایین شوێنی نیشتەجێ بووە. ئەم شارە لە ئیمپراتۆریەتی ئاشووری کۆن (٢٠٢٥-١٧٥٠)، و لە سەردەمی شەمشی-عەدادی یەکەم (١٨٠٩-١٧٧٦ پێش زایین) وەک ناوەندێکی پەرستنی خوداوەندی عەشتار ڕیزبەندی کرا، لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی ئاشووری ناوەڕاستدا (١٣٦٥-١٠٥٦ پێش زایین) بەم شێوەیە ماوەتەوە. لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی ئاشووری نوێ (٩١١-٦٠٥ پێش زایین) نەینەوا لە قەبارە و گرنگیدا گەشەی کرد، بە تایبەتی لە سەردەمی توکولتی-نینورتای دووەم و ئاشورناسیرپاڵی دووەم (٨٨٣-٨٥٩ پێش زایین) بەدواوە؛ شاری کەلھو(کاڵای ئینجیلی، نەمرودی مۆدێرن)ی وەک پایتەختی خۆی ھەڵبژارد لەبری پایتەختی نەریتی کۆن ئاشور، دواتر ئیمپراتۆر-پاشاکانی ئاشووری یەک لە دوای یەک، وەک شەلمەنەسەری سێیەم، عەداد-نیراری سێیەم، تیغلەت-پیلەسەر سێیەم، شەلمانسەر پێنجەم و سەرگۆنی دووەم، بەردەوام بوون لە فراوانکردنی شارەکە. لە دەوروبەری ساڵی ٧٠٠ پێش زایین پاشا سەنحەریب شاری نەینەوا دەکاتە پایتەختی نوێی ئاشووری. کاری بیناسازی گەورە ئەنجامدرا و نەینەوا بابلی گرتەوە، کەلھو و ئاشور لە قەبارە و گرنگیدا، ئەمەش وایکردووە گەورەترین شار بێت لە جیھاندا. ژمارەیەک لە زانایان پێیان وایە باخچە ھەڵواسراوەکانی بابل لە ڕاستیدا لە نەینەوا بوون. <ref>Dalley, Stephanie, (2013) The Mystery of the Hanging Garden of Babylon: an elusive World Wonder traced, Oxford University Press. {{ISBN|978-0-19-966226-5}}</ref> تەپۆڵکەی کویونجیک لە موسڵ شوێنی کۆشکەکانی پاشا [[سەنحاریب]]ە، و جێنشینەکانی ئێسارھادۆن، ئاشوربانیپاڵ، (کە کتێبخانەی ئاشوربانیپاڵیان دامەزراند)، ئاشور-ئێتیل-ئیلانی، سین-شومو-لیسیر و سین-شار-ئیشکون. ئیمپراتۆریەتی ئاشوور لە ساڵی ٦٢٦ پێش زایین دەستی بە ھەڵوەشاندنەوە کرد، بەھۆی دە ساڵ شەڕی ناوخۆیی بێ بەزەییانە، کە بووە ھۆی لاواز بوونی. ئاشوور کە بەھۆی جەنگەوە وێران بوو، لە ساڵی ٦١٦ پێش زایین لەلایەن ھاوپەیمانییەکی بەرفراوانی ڕەعیەتەکانی پێشوویەوە ھێرش کرایە سەر، دیارترینیان پەیوەندییە بابلییەکانیان لە باشووری میزۆپۆتامیا، لەگەڵ [[ماد]]ەکان، فارسەکان، کلدانییەکان، سکیتییەکان، سیمێریەکان و سەگارتییەکان. نەینەوا کەوت دوای گەمارۆدان و شەڕێکی تاڵ ماڵ بە ماڵ لە ساڵی ٦١٢ پێش زایین لە سەردەمی سین-شار-ئیشکون، کە لە بەرگریکردن لە پایتەختەکەی کوژرا. جێنشینی ئەو، عاشور-ئۆبەلی دووەم، شەڕی کرد بۆ دەربازبوون لە نەینەوا و پایتەختێکی نوێی ئاشووری لە [[حەڕان]] (ئێستا لە [[باکووری کوردستان]]) پێکھێنا. موسڵ (ئەوکات شارۆچکەی مەپسیلەی ئاشوری بوو، لەلایەن دانیشتوانی پێشووەوە لە وێرانەکانی پایتەختی پێشوویانەوە دامەزراند) دواتر جێگەی نەینەوا گرتەوە وەک سەری پردی دیجلەی ئەو ڕێگایەی کە ئاشووری بەیەکەوە دەبەستەوە و ئەنادۆڵ لەگەڵ ئیمپراتۆریەتی میدیای کورتخایەن و ئیمپراتۆریەتی ھەخامەنیدی دوای ئەو (٥٤٦-٣٣٢ پێش زایین)، کە بەشێک بوو لە پارێزگای جیۆپۆلیتیکی ئاتورا (ئاشوور)، کە ناوچەکە و ئاشوور بەگشتی بووژانەوەیەکی بەرچاوی ئابووری بەخۆیەوە بینی. مووسڵ دوای فەتحەکانی ئەسکەندەر لە ساڵی ٣٣٢ پێش زایین بوو بە بەشێک لە ئیمپراتۆریەتی سەلوق. لە کاتێکدا لە سەردەمی ھێلینیستەکانەوە کەمێک لەبارەی شارەکەوە دەزانرێت، پێدەچێت موسڵ سەر بە سەتراپی سەلوقەکانی سوریا بووبێت، زاراوەی یۆنانی بۆ ئاشوور ("سوریا" لە بنەڕەتدا بە واتای ئاشوور دێت نەک نەتەوەی مۆدێرن لە سوریا)، کە ئیمپراتۆریەتی پارتی نزیکەی ١٥٠ پێش زایین داگیری کرد. مووسڵ جارێکی دیکە دەستی گۆڕی لەگەڵ سەرھەڵدانی ئیمپراتۆریەتی ساسانی لە ساڵی٢٢٥ و بوو بە بەشێک لە پارێزگای ساسانی ئاسۆریستان. ئایینی [[مەسیحی]] لە ناو خەڵکی ڕەسەنی ئاشووری لە موسڵ ھەر لە سەدەی یەکەمدا بڵاوبووەوە، ھەرچەندە ئایینی کۆنی میزۆپۆتامیا تا سەدەی چوارەم بەھێز ماوەتەوە. لە سەدەی شەشەمدا بووە شوێنی ئەسقەفەکانی کەنیسەی ئاشوری ڕۆژھەڵات. لە ساڵی ٦٣٧ (سەرچاوەی تر دەڵێن ٦٤١)، لە سەردەمی خەلیفە عومەردا، موسڵ لەلایەن ئوتبەی کوڕی فەرقاد ئەلسلێمی لە کاتی لەشکرکێشی و فەتحەکانی سەرەتای عەرەبی موسڵمانان لکێندرایە سەر خەلافەتی رەشیدون، دوای ئەوە ئاشوور وەک یەکەیەکی جیۆپۆلیتیک ھەڵوەشایەوە. === سەدەی نۆیەم تا ١٥٣٥ === [[File:Siège de Mossoul (1261-1262).jpeg|thumb|300px| مینیاتورێکی فارسی کە گەمارۆدانی موسڵ لە ساڵی ١٢٦١-١٢٦٣ نیشان دەدات لە: ڕەشید-ئەلدین ھەمەدانی، جامیعەلتەواریخ، بیبلیۆتیکی نیشتمانی فەرەنسا.]] لە کۆتایی سەدەی نۆیەمدا شانشینەکانی تورک ئیسحاق کوڕی کونداج و کوڕەکەی محەمەدی دەستیان بەسەر موسڵدا گرت، بەڵام لە ساڵی ٨٩٣ موسڵ جارێکی دیکە کەوتە ژێر کۆنترۆڵی ڕاستەوخۆی خەلافەتی عەباسی. لە سەرەتای سەدەی دەیەمدا موسڵ کەوتە ژێر کۆنترۆڵی بنەماڵەی ڕەسەنی عەرەبی حەمدانی. لە موسڵەوە حەمدانیەکان لە ژێر دەستی عەبدوڵڵای کوڕی حەمدان و کوڕەکەی ناسر ئەلدەوڵە بۆ چەند دەیەیەک کۆنترۆڵی خۆیان بەسەر میزۆپۆتامیای سەرەوەدا فراوانتر کرد، سەرەتا وەک حاکمی عەباسیەکان و دواتر وەک فەرمانڕەوای سەربەخۆی دیفاکتۆ. دوای سەدەیەک لەلایەن بنەماڵەی ئوقایلەوە جێگەیان گرتەوە. ئیبن حەوقەل کە لە ساڵی ٩٦٨ سەردانی موسڵی کردووە، بە شارۆچکەیەکی جوان وەسفی کردووە کە بە شێوەیەکی سەرەکی کورد تێیدا نیشتەجێیە. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bosworth |یەکەم=Edmund |سەردێڕ=Historic Cities of the Islamic World |ناونیشان=https://archive.org/details/historiccitiesis00bosw |بڵاوکەرەوە=Brill |ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٩٧٨٩٠٤٧٤٢٣٨٣٦|پەڕەکان=[https://archive.org/details/historiccitiesis٠٠bosw/page/n٤٢٨ ٤١٤]}}</ref> موسڵ لە سەدەی یازدەھەمدا لەلایەن ئیمپراتۆریەتی سەلجوقەوە داگیرکرا. دوای ماوەیەک لە ژێر [[ئەتابەگ]]ی نیمچە سەربەخۆ وەک مەودود، لە ساڵی ١١٢٧ بوو بە ناوەندی دەسەڵاتی شانشینی زەنگی. سەڵاحەدین لە ساڵی ١١٨٢دا گەمارۆی شارەکەی دا بەڵام سەرکەوتوو نەبوو بەڵام لە ساڵی ١١٨٦ کۆنترۆڵی کرد. لە سەدەی ١٣دا لەلایەن مەغۆلەکانەوە بە سەرۆکایەتی ھولاگو خان دەستی بەسەردا گیرا، بەڵام لە وێرانکاری ئاسایی ڕزگاری بوو لەبەرئەوەی حاکمەکەی بەدر ئەلدین لوعلو یارمەتی خانی دا لە ھەڵمەتەکانی دواتردا لە [[سووریا|سوریا]]. دوای شکستی مەغۆلەکان لە شەڕی عەین جەلوت لە دژی مەملوکەکان، کوڕی بەدردین لایەنگری ئەم دووەمیان بوو؛ ئەمەش بووە ھۆی وێرانبوونی شارەکە. دواتر ھەندێک گرنگی وەرگرتەوە بەڵام ھەرگیز شکۆمەندی سەرەتایی خۆی نەگەڕایەوە. مووسڵ لەو کاتەوە لەلایەن ئیلخانایەتی مەغۆل و سوڵتانی جەلایریدەوە فەرمانڕەوایی کرا و لە وێرانکارییەکانی تەیمور ڕزگاری بوو. لە ساڵی ١١٦٥دا بنیامینی تودەلە بە موسڵدا تێپەڕی؛ نووسیویەتی کە کۆمەڵگەیەکی بچووکی جولەکەی لە موسڵ دۆزیەوە کە بە ٧ ھەزار کەس مەزەندە دەکرێت، بە سەرۆکایەتی ڕابی زەکای، پێدەچێت پەیوەست بێت بە ھێڵی داودەوە. لە ساڵی ١٢٨٨-٨٩، دەربەدەر لە موسڵ بوو و وەرەقەیەکی پشتیوانی بۆ مایمۆنید واژۆ کرد. لە سەرەتای سەدەی شازدەھەمدا موسڵ لە ژێر دەستی فیدراسیۆنی تورکمانی ئاق قۆیونلودا بوو، بەڵام لە ساڵی ١٥٠٨ لەلایەن بنەماڵەی سەفەوی ئێرانەوە داگیرکرا. <ref name="jews_of_musul_1981">עזרא לניאדו, יהודי מוצל, מגלות שומרון עד מבצע עזרא ונחמיה, המכון לחקר יהדות מוצל, טירת-כרמל: ה'תשמ"א.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Davidson |یەکەم=Herbert A. |سەردێڕ=Moses Maimonides: The Man and His Works |ناونیشان=https://archive.org/details/mosesmaimonidesm0000davi |بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٠-١٩-٥١٧٣٢١-X|شوێن=New York |پەڕە=[https://archive.org/details/mosesmaimonidesm٠٠٠٠davi/page/٥٦٠ ٥٦٠]}}</ref> === سەردەمی عوسمانی === {{سەرەکی|ئەیالەتی مووسڵ|ویلایەتی مووسڵ}} [[File:Conquest of Mosul by Mustafa Pasha in 1631, a Turkish soldier in the foreground holding a severed head.jpg|alt=|thumb| داگیرکردنی موسڵ (نەینەوا) لەلایەن مستەفا پاشا لە ساڵی ١٦٣١، سەربازێکی تورک لە پێشەوە سەرێکی بڕاوەی بەدەستەوەیە. ل.، سی. (ستیچەر) ١٦٣١ -١٦٥٠]] ئەوەی لە ساڵی ١٥١٧ وەک ھێرشی ناڕێک دەستی پێکرد لە ساڵی ١٥٣٨ کۆتایی پێھات، کاتێک سوڵتانی عوسمانی سولەیمانی شایستە موسڵی زیاد کرد بۆ ئیمپراتۆریەتەکەی بە گرتنی لە ڕکابەرە سەرەکییەکەی، کە سەفەوییەکان بوو. لەو کاتەوە موسڵ بە پاشایەک بەڕێوە دەچوو. موسڵ بەھۆی ھێڵی دیوارەکانیەوە ناوبانگی دەرکەوت، کە لە حەوت دەروازە پێکھاتبوو بە تاوەری گەورە، نەخۆشخانەیەکی بەناوبانگ (مەریزستان) و بازاڕێکی داپۆشراو (قەیسەرییە)، و قوماشەکانی و پیشە گەشەسەندووەکانی. [[مێزۆپۆتامیا]] لەلایەن ئیمپراتۆریەتی عوسمانیەوە لە ساڵی ١٥٥٥ بە ئاشتی ئەماسیا بەدەست ھێنرابوو، بەڵام تا پەیمانی زەھاو لە ساڵی ١٦٣٩ کۆنترۆڵی عوسمانییەکان بەسەر [[مێزۆپۆتامیا]]دا یەکلاکەرەوە نەبوو. دوای ئاشتی ئەماسیا، سەفەوییەکان زۆربەی [[مێزۆپۆتامیا]]یان گرتەوە بۆ جارێکی دیکە لە سەردەمی پاشا عەباسی یەکەم (١٥٨٨-١٦٢٩). لە نێو حاکمە تازە دەستبەکاربووەکانی سەفەوی [[مێزۆپۆتامیا]] لەو ساڵانەدا قاسم سوڵتان ئەفشار، ساڵی ١٣٩٦ بوو. کە لە ساڵی ١٦٢٢ وەک پارێزگاری موسڵ دەستنیشانکرا. پێش ساڵی ١٦٣٨، عوسمانییەکان موسڵیان بە "ھێشتا بە قەڵایەکی سادە دادەنا، گرنگی بەھۆی پێگەی ستراتیژییەوە وەک سەکۆیەکی ھێرشبەرانە بۆ ھەڵمەتەکانی عوسمانییەکان بۆ ناو [[عێراق]]، ھەروەھا مۆڵگەیەکی بەرگری و پۆستێکی نمایشکردن کە پاسەوانی نزیکبوونەوەکانی ئەنادۆڵ و کەناراوەکانی سوریا دەکات. پاشان لەگەڵ داگیرکردنەوەی [[بەغدا]] لەلایەن عوسمانییەکان لە ساڵی(١٦٣٨)، لیوای مووسڵ بوو بە ویلایەتێکی سەربەخۆ. سەرەڕای ئەوەی بەشێک بووە لە ئیمپراتۆریەتی عوسمانی، لە ماوەی چوار سەدەی دەسەڵاتی عوسمانیدا مووسڵ بە "سەربەخۆترین قەزا" دادەنرا لەناو [[ڕۆژھەڵاتی ناوین|ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا]]، بە پەیڕەوکردنی مۆدێلی ڕۆمانی حوکمڕانی ناڕاستەوخۆ لە ڕێگەی کەسایەتییە دیارەکانی ناوخۆییەوە. "کلتوری موسڵ بە درێژایی ھێڵەکانی عوسمانی-تورک کەمتر گەشەی کردووە بە بەراورد بە ھێڵەکانی [[عێراق]]ی-[[عەرەب]]؛ و [[زمانی تورکی]]، زمانی فەرمی دەوڵەت، بە دڵنیاییەوە زمانی باڵادەست نەبوو لە پارێزگاکەدا”. ھاوتەریب لەگەڵ پێگەی خۆی وەک ڕێڕەوێکی بازرگانی سەقامگیری سیاسی لە نێوان [[دەریای ناوین|دەریای ناوەڕاست]] و [[کەنداوی فارس]]، موسڵ لە ماوەی سەدەی ١٧ و سەرەتای سەدەی ١٨دا گەشەیەکی بەرچاوی بەخۆیەوە بینی. وەک پەرەسەندنی بنەماڵەی مەملوک لە بەغدا، لەم ماوەیەدا "بنەماڵەی جەلیلی خۆیان وەک ئاغای بێ مشتومڕی موسڵ جێگیر دەکرد" و "یارمەتی بەستنەوەی موسڵیان دەدا بە کەسێکی پێش عوسمانی، پێش تورکمان، پێش مەغۆل، میراتی کولتووری عەرەبی کە بڕیار بوو شارۆچکەکە بخاتە سەر ڕێگای وەرگرتنەوەی بەشێک لەو شکۆمەندی و ناوبانگانەی کە لە سەردەمی زێڕینی بەدردین لولودا بەدەستی ھێنابوو." لەگەڵ بنەماڵەی ئەلعومەری و تاسین ئەلموفتی، جەلیلییەکان "ئاغایەکی بچووک و مامناوەندی شارەکان و نوخبەیەکی نوێی زەویدار"یان پێکھێنا، کە دەستی کرد بە ئاوارەکردنی کۆنترۆڵی ھۆزە گوندنشینەکانی پێشوو. ئەم جۆرە خێزانانە لە ڕێگەی پڕۆژەی تایبەتەوە خۆیان جێگیر دەکەن، چەسپاندنی کاریگەری و سەروەت و سامانەکانیان لە ڕێگەی کرێی زەوی و باج لەسەر بەرھەمھێنان. ھەروەھا لەلایەن بەرپرسانی ھەڵبژێردراوەوە، تەلارسازی کۆمەڵایەتی موسڵ کاریگەری زۆری لەسەر بوو لەلایەن باوکانی دۆمینیکانەوە کە لە ساڵی ١٧٥٠ گەیشتنە موسڵ، لەلایەن پاپا بینیدیکت چواردەھەمەوە نێردراوە (موسڵ دانیشتووانێکی زۆری مەسیحی ھەبوو، کە زۆربەیان ئاشوری ڕەسەن بوون). لە ساڵی ١٨٧٣دا راھیبەکانی دۆمینیکان بەدوایاندا ھاتن، کە قوتابخانە و کلینیکی تەندروستی و چاپخانە و ھەتیوخانە و وۆرک شۆپیان دامەزراند بۆ فێرکردنی کچان بۆ دروومان و چەرمووکردن. کۆمەڵێک لە خوشکانی دۆمینیکان کە لە سەدەی نۆزدەھەمدا دامەزراون، تا ئێستاش لە سەرەتای سەدەی بیست و یەکەمدا ماڵی دایکیان لە موسڵ ھەبووە. زیاتر لە ١٢٠ خوشکی عێراقی ئاشوری سەر بەم کۆبوونەوەیە بوون. لە سەدەی نۆزدەھەمدا حکومەتی عوسمانی دەستی کرد بە وەرگرتنەوەی کۆنترۆڵی ناوەندی بەسەر پارێزگاکانی دەرەوەی خۆیدا. ئامانجیان "گێڕانەوەی یاسای عوسمانی، و گەنجکردنەوەی سەربازی" بوو. وە بۆ زیندووکردنەوەی "بنکەیەکی باجی پارێزراو بۆ حکومەت". بە مەبەستی دووبارە دامەزراندنەوەی دەسەڵات، لە ساڵی ١٨٣٤ سوڵتان ھەڵبژاردنی گشتی بۆ پارێزگار ھەڵوەشاندەوە، و دەستی کرد بە "بێلایەنکردنی خێزانە ناوخۆییەکانی وەک جەلیلیەکان و چینەکەیان" و دانانی پارێزگاری نوێ و غەیرە مەسلاوی راستەوخۆ. ھاوتەریب لەگەڵ یەکگرتنەوەی لەناو دەسەڵاتی حکومەتی ناوەندیدا، موسڵ پێویست بوو لەگەڵ یاسای نوێی چاکسازی عوسمانیدا بگونجێت، لەوانەش ستانداردکردنی ڕێژەی باج، یەکخستنی باجی ناوخۆیی و یەکخستنی ئامێری کارگێڕی لەگەڵ حکومەتی ناوەندی.<ref> http://www.domlife.org/Justice/Iraq/PerspectivesJanuary06.htm </ref> ئەم پرۆسەیە لە ساڵی ١٨٣٤ بە دەستبەکاربوونی بەیرەکتار مەھمەت پاشا، ساڵی ١٨٣٤ دەستی پێکرد. کە بڕیار بوو بۆ چوار ساڵی داھاتوو حوکمڕانی موسڵ بکات. دوای دەسەڵاتی ئەو، حکومەتی عوسمانی (بە ئاواتی ئەوەی ھێشتا کاریگەری خێزانە ناوخۆییە بەھێزەکان کۆنتڕۆڵ بکات) زنجیرەیەک حاکمی بە یەک لە دوای یەک بە خێرایی دامەزراند، بڕیار "تەنھا بۆ ماوەیەکی کورت پێش ئەوەی بنێردرێت بۆ شوێنێکی تر بۆ حوکمڕانی، ئەمەش وایکردووە ھیچ کامیان نەتوانێت بنکەیەکی گەورەی دەسەڵاتی ناوخۆیی بەدەستبھێنێت”. گرینگیی مووسڵ وەک ناوەندێکی بازرگانی پاش کردنەوەی کەناڵی سوێس کەمی کرد، کە وایکرد کە کاڵاکان لە ڕێگەی دەریاوە گەشت بکەن بۆ ھیندستان و بگەڕێنەوە نەک لە ڕێگەی وشکانییەوە لە ڕێگەی موسڵەوە. مووسڵ پایتەختی [[ویلایەتی مووسڵ]] بوو، یەکێک بوو لە سێ ویلایەتی (پارێزگا)ی عێراقی عوسمانی، بۆ ماوەیەکی کورت لە ساڵی ١٦٢٣، کاتێک فارس دەستی بەسەر شارەکەدا گرت. لە جەنگی یەکەمی جیھانیدا ئیمپراتۆریەتی عوسمانی لایەنگری [[ئەڵمانیا]] بوو، ئیمپراتۆریەتی نەمسا و مەجارستان و بولگاریا لە دژی ئیمپراتۆریەتی بەریتانیا و فەرەنسا و ئیمپراتۆریەتی ڕووسیا. لە باکووری میزۆپۆتامیا و باکووری سووریا و باشووری ڕۆژھەڵاتی تورکیا عوسمانییەکان پشتیوانی چەکداری کورد و تورکمان و [[چەرکەس]] و ھەندێک گرووپی عەرەبییان بەدەستەوە بوو، لە کاتێکدا بەریتانی و ڕووسەکان لە ڕووی سەربازییەوە لەلایەن ئاشوورییەکان و ئەرمەنییەکانەوە پشتیوانی دەکران (بەتایبەت لە دوای جینۆسایدی ئەرمەنەکان و جینۆسایدی ئاشوورییەکان)، و ھەندێک گروپی عەرەبی. عوسمانییەکان شکستیان ھێنا و لە ساڵی ١٩١٨ ئینگلیزەکان مووسڵ و تەواوی [[عێراق]]یان داگیر کرد.<ref> https://books.google.iq/books?id=GYC93sfHXAEC&pg=PA138&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false </ref> === ١٩١٨ تا ١٩٩٠ === لە کۆتایی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] لە ئۆکتۆبەری ١٩١٨، دوای وەستانی ئاگربەستی مودرۆس، ھێزەکانی [[بەریتانیای مەزن|بەریتانیا]] مووسڵیان داگیرکرد. دوای جەنگ شارەکە و دەوروبەری بوو بە بەشێک لە عێراقی داگیرکراوی بەریتانیا (١٩١٨-١٩٢٠) و پاشان عێراقی ئیجباری (١٩٢٠-١٩٣٢). ئەم کارە لەلایەن [[تورکیا]]وە کێبڕکێی لەسەر کرا، کە بەردەوام بوو لە داواکردنی ناوچەکە بە بیانووی ئەوەی لە کاتی واژۆکردنی ئاگربەستدا لە ژێر کۆنترۆڵی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]]یەکاندا بوو. لە [[پەیمانی لۆزان]]دا، ناکۆکی لەسەر مووسڵ بەجێھێڵدرا بۆ چارەسەرکردنی داھاتوو لەلایەن [[کۆمەڵەی نەتەوەکان]]. لە ساڵی ١٩٢٦دا گرتنی مووسڵ لەلایەن عێراقەوە پشتڕاست کرایەوە بە ڕێککەوتنی نێوەندگیریی [[کۆمەڵەی نەتەوەکان]] لە نێوان [[تورکیا]] و [[بەریتانیای مەزن|بەریتانیا]]. [[ویلایەتی مووسڵ]]ی پێشووی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] بوو بە [[پارێزگای نەینەوا]]ی [[عێراق]]، بەڵام ناوی مووسڵ وەک ناوەندی پارێزگاکە مایەوە. بە دۆزینەوەی نەوت لەم ناوچەیە بەختی مووسڵ بوژایەوە، لە کۆتاییەکانی ١٩٢٠ بەدواوە. بوو بە پەیوەندییەک بۆ گواستنەوەی [[نەوت]] لە ڕێگەی بارھەڵگر و بۆرییەوە بۆ [[تورکیا]] و [[سووریا|سوریا]]. پاڵاوگەی قیارە لە ماوەی نزیکەی کاتژمێرێک لە شارەکەوە دوورە دروستکراوە و بۆ بەرھەمھێنانی قیر بۆ پڕۆژەکانی دروستکردنی ڕێگاوبان. لە کاتی [[شەڕی ئێران و عێراق|جەنگی ئێران و عێراقدا]] زیانی پێگەیشت بەڵام لەناونەچوو. کردنەوەی [[زانکۆی مووسڵ]] لە ساڵی ١٩٦٧ بووە ھۆی پەروەردەکردنی زۆر کەس لە شارەکە و دەوروبەری. دوای [[ڕاپەڕین]]ەکانی ساڵی ١٩٩١ لەلایەن [[کورد]]ەوە، مووسڵ نەکەوتە چوارچێوەی ئەو ناوچەیەی کە لە ژێر دەسەڵاتی [[کورد]]دا بوو، بەڵام لە [[ناوچەکانی دژەفڕینی عێراق]] جێگیرکرا کە سەپێندرابوو بەسەر عێراقدا و لە نێوان ساڵانی ١٩٩١ بۆ ٢٠٠٣ لەلایەن [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] و [[بەریتانیای مەزن|بەریتانیاوە]] چاودێری دەکران. ھەرچەندە ئەمە ڕێگری لە ھێزەکانی سەدام کرد کە جارێکی دیکە ئۆپەراسیۆنی سەربازی بەرفراوان لە ناوچەکەدا ئەنجام بدەنەوە، ئەمە نەبووە ڕێگر لە رژێمەکەی لە جێبەجێکردنی [[سیاسەت]]ێکی جێگیر لە "[[عەرەباندن]]" کە بەھۆیەوە دیمۆگرافیای ھەندێک ناوچەی [[پارێزگای نەینەوا]] وردە وردە گۆڕدری. سەرەڕای ئەم بەرنامەیە، مووسڵ و شارۆچکەکانی دەوروبەری و گوندەکان پێکھاتەکەی لە [[عەرەب]] و [[کورد]] و [[ئاشوورییەکان|ئاشووری]] و [[ئەرمەنی (ڕوونکردنەوە)|ئەرمەنی]] و [[تورکمان]] و [[شەبەک]] و چەند [[جوو]]یەک مانەوە، و دانیشتوانی گۆشەگیری ئێزیدییەکان، مەندییەکان، کاولیە و چەرکەسییەکان. سەدام توانی بەشێک لە سوپای ٥ لەناو مووسڵدا بە سەربازگە بکات، فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مووسڵی لە ژێر کۆنترۆڵی سەربازیدا دانابوو، لەوانەیە ئەمە لەبەر ئەوە بووبێت کە زۆربەی ئەفسەر و ژەنەراڵەکانی سوپای [[عێراق]] خەڵکی مووسڵ بوون. === ٢٠٠٣ داگیرکاری ئەمریکا === [[پەڕگە:Street fighting Mosul.jpg|وێنۆک| شەڕێکی سەر شەقام لە مووسڵ، مانگی یەکی ٢٠٠٨]] کاتێک پلانی داگیرکردن بۆ سەر عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣ داڕێژرابوو، ئەمریکا لە سەرەتادا بەنیازی دانانی بنکەی ھێزەکانی لە [[تورکیا]] بوو و ھێرشکردنە سەر باکووری عێراق بۆ گرتنی مووسڵ، بەڵام پەرلەمانی تورکیا رەتیکردەوە مۆڵەتی ئۆپەراسیۆنەکە بدات. کاتێک شەڕی عێراق لە مانگی ئازاری ٢٠٠٣ ھەڵگیرسا، چالاکییە سەربازییەکانی ئەمریکا لە ناوچەکەدا تەنیا لە بۆردومانی ستراتیژیدا قەتیس بوو لەگەڵ ھێزە تایبەتەکانی فڕۆکەوانی لە دەوروبەری. مووسڵ لە ١١ی نیسانی ٢٠٠٣ کەوت، کاتێک فەیلەقی پێنجەمی سوپای عێراق، دڵسۆزی سەدام، شارەکەی جێھێشت و دوو ڕۆژ دوای ڕووخانی [[بەغدا]] خۆی ڕادەست کرد. ھێزە تایبەتەکانی سوپای ئەمریکا لەگەڵ [[پێشمەرگە]]ی [[کورد]] بە خێرایی شارەکەیان کۆنترۆڵ کرد. دواتر دەست بە تاڵانکاری بەرفراوان کرا پێش ئەوەی ڕێککەوتنێک بکرێت بۆ ڕادەستکردنی بە ھێزەکانی ئەمریکا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2003/WORLD/meast/07/22/sprj.irq.sons/index.html |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئایاری ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220515094912/https://edition.cnn.com/2003/WORLD/meast/07/22/sprj.irq.sons/index.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ٢٢ی تەمموزی ٢٠٠٣، کوڕەکانی [[سەددام حوسێن|سەددام حسێن]]، [[عودەی سەددام حوسێن]] و [[قوسەی سەددام حوسێن]]، لە شەڕێکی دەستەویەخەدا لەگەڵ ھێزەکانی ھاوپەیمانان لە مووسڵ کوژران دوای ھەوڵێکی شکستخواردوو بۆ گرتنیان. ھەروەھا مووسڵ لە قۆناغی داگیرکاریی ئۆپەراسیۆنی ئازادی عێراقدا وەک بنکەی ئۆپەراسیۆنی فیرقەی ١٠١ی ئاسمانی سوپای ئەمریکا بوو. لە ماوەی سەرۆکایەتییەکەیدا، فیرقەی ١٠١ی ئاسمانی توانی بە شێوەیەکی بەرفراوان ڕووپێووی شارەکە بکات و بە ڕاوێژکاری لەلایەن کەتیبەی ٤٣١ی کاروباری مەدەنی، ڕێکخراوە ناحکومییەکان، و خەڵکی مووسڵ، دەستی بە کاری ئاوەدانکردنەوە کرد بە دامەزراندنی خەڵکی مووسڵ لە بواری ئاسایشدا، کارەبا، حوکمڕانی ناوخۆیی، [[ئاوی خواردنەوە]]، [[ئاوی پیس]]، فڕێدانی زبڵ، ڕێگاوبان، پرد، و بایەخدان بە ژینگە.<ref> https://www.globalsecurity.org/military/world/iraq/mosul.htm </ref> لە ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٤ زنجیرەیەکی تەقینەوەی ئۆتۆمبێلی بۆمبڕێژکراو بووە ھۆی کوژرانی ٦٢ کەس کە زۆربەیان پۆلیس بوون. لە ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤، لە ھێرشێکی خۆکوژیدا بۆ سەر ھۆڵێکی نانخواردن لە بنکەی ئۆپەراسیۆنی پێشەوە (FOB) مارێز لە تەنیشت فڕۆکەخانەی سەرەکی سەربازی ئەمریکا لە مووسڵ، ١٤ سەربازی ئەمریکی و چوار کارمەندی ئەمریکی کۆمپانیای ھالیبێرتۆن و چوار سەربازی عێراقی کوژران. [[پنتاگۆن]] بڵاویکردەوە، لەو ھێرشەدا ٧٢ کارمەندی دیکە برینداربوون، کە لەلایەن خۆکوژێکەوە ئەنجامدراوە کە جلی تەقینەوە و جلوبەرگی دەزگا ئەمنییەکانی عێراقی لەبەردا ببوو. گروپی ئیسلامیی سوپای ئەنسار سوننە (بەشێکی لە [[ئەنسارولئیسلام]]ەوە پەرەی سەندووە) لە بەیاننامەیەکی ئۆنلایندا بەرپرسیارێتی ھێرشەکەیان گرتە ئەستۆ.<ref>https://www.stripes.com/news/w%C3%BCrzburg-hospital-team-is-home-from-iraq-1.28212 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201126022248/https://www.stripes.com/news/w%C3%BCrzburg-hospital-team-is-home-from-iraq-1.28212 |date=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ }}</ref> لە کانوونی دووەمی ٢٠٠٧ [[عێراق]] [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی مووسڵ]]ی کردەوە. گەشتێکی ھێڵی ئاسمانی عێراقی ١٥٢ حاجی ھەڵگرتبوو بۆ [[بەغدا]]، یەکەم گەشتی [[بازرگانی]] بوو لەوەتەی ھێزەکانی ئەمریکا ناوچەی دژە فڕینیان لە ساڵی ١٩٩٣ ڕاگەیاند، ھەرچەندە گەشتی بازرگانی زیاتر بە قەدەغەیی مابووەوە. لە ٢٣ی ژانویەی ٢٠٠٨دا تەقینەوەیەک لە باڵەخانەیەکی شوقەدا ڕوویدا و ٣٦ کەس گیانیان لەدەستدا. ڕۆژی دواتر خۆکوژێک بە جلی ئەفسەری پۆلیسەوە بەڕێوەبەری پۆلیسی ناوچەکەی تیرۆر کرد، کە ناوی عەمید سەلاح محەمەد ئەلجبووری بوو، بەڕێوەبەری پۆلیسی [[پارێزگای نەینەوا]] بوو، لەکاتی سەردانی کردنی بۆ شوێنی تەقینەوەکەی ناو شووقەکە چوو بوو.<ref>https://www.forbes.com/feeds/afx/2007/12/04/afx4401017.html{{بەستەری مردوو|url=https://www.forbes.com/feeds/afx/2007/12/04/afx4401017.html |date=ئایاری ٢٠٢٢ }}</ref> لە مانگی ئایاری ٢٠٠٨ ھێزەکانی سوپای عێراق بە سەرپەرشتی فەریق ریاز جەلال تۆفیق، فەرماندەی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی مووسڵ، کە لەلایەن ئەمریکاوە پاڵپشتی دەکران، بە ھیوای ھێنانەدی سەقامگیری و ئاسایش بۆ شارەکە، ھێرشی سەربازیی بەناوی ھەڵمەتی نەینەوا دەستپێکرد. نوێنەرانی مووسڵ لە [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق]]، رۆشنبیرانی ئەو شارە، و گروپە مرۆییە پەیوەندیدارەکانی دیکە لەسەر پێویستییەکی خێرا بۆ چارەسەرکردنی بارودۆخە ناسازەکانی شارەکە ڕێککەوتن، بەڵام ھێشتا پێیان وابوو چارەسەرەکە سیاسی و کارگێڕییە. ھەروەھا پرسیاریان لەوە کرد کە ئایا ھێرشێکی سەربازی بەرفراوان لەو شێوەیە گیانی خەڵکی بێتاوان رزگار دەکات.<ref> https://www.foxnews.com/printer_friendly_wires/2008Jan24/0,4675,Iraq,00.html </ref> ھەموو ئەم ھۆکارانە شارەکەیان لە بناغە مێژوویی و زانستی و فیکرییەکانی لە نێوان ساڵانی ٢٠٠٣ بۆ ٢٠٠٨ بێبەش کرد، کاتێک زۆرێک لە زانا، پرۆفیسۆر، ئەکادیمی، پزیشک، پیشەیی تەندروستی، ئەندازیار، [[پارێزەر]]، ڕۆژنامەنووس، پیاوانی ئایینی (ھەم [[موسڵمان]] و [[مەسیحی]])، مێژوونووسان، ھەروەھا پیشەیی و ھونەرمەندان، یان کوژران یان ناچاربوون شارەکە بەجێبھێڵن لەژێر ھەڕەشەی تەقەکردن، رێک وەک ئەوەی لەو ساڵانەدا لە شوێنەکانی دیکەی [[عێراق]] روویدا.<ref> https://www.nytimes.com/2008/05/11/world/middleeast/11iraq.html </ref><ref>http://almosul.org/Action4Mosul/Almosul_Dirk.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131011204327/http://almosul.org/Action4Mosul/Almosul_Dirk.pdf |date=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref><ref>http://almosul.org/Contents/HR/0_FP_HR.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060629172718/http://almosul.org/Contents/HR/0_FP_HR.htm |date=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٦ }}</ref> === کۆچی مەسیحیەکان === لە ساڵی ٢٠٠٨دا زۆرێک لە [[مەسیحی]]یە [[ئاشوورییەکان|ئاشووریەکان]](نزیکەی ١٢ ھەزار کەس) لە شارەکە ھەڵھاتن، دوای شەپۆلێکی کوشتن و ھەڕەشە لە [[کۆمەڵگا]]کەیان. کوشتنی دەیان ئاشووری، ھەڕەشەی ئەوە بوو کە کەسانی دیکە دەکوژرێن ئەگەر [[موسڵمان]] نەبن، وێرانبوونی خانووەکانیان بووە ھۆی کۆچکردنی خێرای دانیشتوانی [[مەسیحی]]. ھەندێکیان بەرەو [[سووریا]] و [[تورکیا]] ھەڵھاتن؛ ھەندێکی تریان لە کڵێسا و خانەقاکاندا پەنایان پێدرا. تۆمەت لە نێوان [[سوننە]]کاندا ئاڵوگۆڕ کرا و ھەندێک گروپی [[کورد]]ی لە پشت ئەم کۆچکردنە نوێیەوە بوون. ھەندێک ئیدیعا پەیوەندییان بە ھەڵبژاردنی پارێزگاکانی ژانویەی ٢٠٠٩، و داواکارییەکانی مەسیحییە ئاشورییەکان بۆ نوێنەرایەتی فراوانترکرد لە ئەنجومەنی پارێزگاکان.<ref> http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7696242.stm </ref><ref> https://www.latimes.com/world/middleeast/la-fg-iraq-mosul-front-20141005-story.html </ref> موسڵ لە ٤ی حوزەیرانی ٢٠١٤ ھێرشی کرایە سەر. دوای شەش رۆژ لە شەڕ، لە ١٠ی حوزەیران [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام]] لە میانەی ھێرشی حوزەیرانی ٢٠١٤ بۆ باکووری [[عێراق]] کۆنترۆڵی شارەکەی کرد. تا مانگی ئاب، ئیدارەی نوێی داعشی شارەکە ناکارامە بوو، بە بەردەوامی بڕینی کارەبا و [[پیسبوونی ئاو]]، داڕمانی ژێرخانی شارەکە و شکستھێنانی چاودێری تەندروستی.<ref>https://edition.cnn.com/2008/WORLD/meast/10/11/iraq.violence/index.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081024224051/http://edition.cnn.com/2008/WORLD/meast/10/11/iraq.violence/index.html |date=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ }}</ref><ref> https://www.theguardian.com/commentisfree/2014/aug/29/islamic-state-isis-mosul-encircled-fear-trapped-in-dark-ages </ref><ref> http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2014/09/iraq-islamic-state-baghdad-war.html </ref> === سەردەمی داعش === [[پەڕگە:Humvee down after isis attack.jpg|وێنۆک|لە١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٤ لە کاتی شەڕی مووسڵدا ئوتومبێلێکی جۆری "ھامڤی" تێکشکا]] لە ١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٤، دەوڵەتی ئیسلامی مووسڵی گرت، دوای ئەوەی ئەو ھێزە عێراقیانەی لەوێ جێگیر بوون کشانەوە. کەمیی سەرباز و شەڕی ناوخۆیی لە نێوان ئەفسەرە باڵاکان و سەرکردە سیاسییەکانی عێراقدا یاری بە دەستی داعش کرد و ترس و دڵەڕاوکێی زیاتر کرد کە بووە ھۆی جێھێشتنی شارەکە. لە ماوەی دوو ڕۆژی داھاتوودا نیو ملیۆن کەس بە پێ یان بە ئۆتۆمبێل ھەڵھاتن. بەپێی رۆژنامەی رۆژئاوا و لایەنگری حکومەتی عێراق، دانیشتوانی موسڵ بە دیفاکتۆ زیندانی بوون. لە کاتێکدا داعش بە قۆرخکردنی توندوتیژیی توندوتیژی فەرمانڕەوایی موسڵی دەکرد و چەندین کردەوەی تیرۆری ئەنجامدا، ھەندێک لە زانایان دەڵێن حکومەتێکی بیرۆکراسی کارامەی بەرزیشی ھەبوو کە لە رێگەی دیوانە ئاڵۆزەکانەوە دەوڵەتێکی زۆر کارا لە سنوورەکانی موسڵ بەڕێوە دەبرد.<ref> https://www.bbc.com/news/world-middle-east-37679325 </ref> عەلی غەیدان، فەرماندەی پێشووی ھێزە زەمینییەکانی [[عێراق]]، مالیکی تۆمەتبار کرد بەوەی کە فەرمانی کشانەوەی لە شارەکە دەرکردووە. دوای ماوەیەکی کورت، مالیکی داوای باری نائاسایی نیشتمانی کرد لە ١٠ی حوزەیران دوای ھێرشەکەی سەر مووسڵ کە لە شەوێکدا دەستی بەسەردا گیراوە. سەرەڕای قەیرانی ئەمنی، پەرلەمانی [[عێراق]] رێگەی نەدا مالیکی باری نائاسایی رابگەیەنێت؛ زۆرێک لە یاسادانەران بایکۆتی دانیشتنەکەیان کرد لەبەرئەوەی دژی فراوانکردنی دەسەڵاتەکانی [[سەرۆک وەزیران]] بوون، لەوەتەی دەسەڵاتەکەی لەلایەن ھەردوو شیکەرەوەی عێراقی و ڕۆژئاواوە بە تائیفی وەسف کراوە، ھەروەھا تۆمەتەکانی گەندەڵی، لەگەڵ سەدان ملیار دۆلار کە گوایە لە خەزێنەی حکومەتدا لەناو دەچێت.<ref> https://www.bbc.com/news/world-middle-east-40558836 </ref> دوای زیاتر لە دوو ساڵ لە داگیرکردنی مووسڵ لەلایەن داعشەوە، ھێزە عێراقییەکان، بە یارمەتی ھێزەکانی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] و [[فەڕەنسا|فەرەنسا]] ھێرشێکی ھاوبەشیان بۆ کۆنترۆڵکردنەوەی لە ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ دەستپێکرد. شەڕی مووسڵ بە کلیلی دەستێوەردانی سەربازی لە دژی داعش دادەنرا. ھێرشێکی سەربازی بۆ کۆنترۆڵکردنەوەی شارەکە گەورەترین بڵاوکردنەوەی ھێزە عێراقییەکان بوو لە دوای لەشکرکێشی ساڵی ٢٠٠٣ لەلایەن ھێزەکانی ئەمریکا و ھاوپەیمانانەوە. لە ٩ی تەمموزی ٢٠١٧، حەیدەر عەبادی، سەرۆکوەزیرانی عێراق، وەک ئامادەکارییەک بۆ راگەیاندنی رزگارکردن و نۆژەنکردنەوەی تەواوەتی مووسڵ دوای سێ ساڵ لە کۆنترۆڵکردنی داعش گەیشتە ئەوێ. ڕۆژی دواتر بەیاننامەیەکی فەرمی درا. شەڕەکە بۆ یەک دوو ھەفتەی دیکە لە شاری کۆن بەردەوام بوو پێش ئەوەی ھێزە [[عێراق]]ییەکان لە ٢١ی تەمموزی ٢٠١٧دا بە تەواوی کۆنترۆڵی مووسڵ بکەن.<ref> https://www.bbc.com/news/world-middle-east-40549333 </ref> == ئابووری == [[پەڕگە:Stamp IQ 1970 15fils.jpg|وێنۆک|مۆرێکی پۆستەی عێراقی بە بڕی ١٥ فلس کە لە ساڵی ١٩٧٠ دەرچووە بۆ ناساندنی کارگەی شەکری موسڵ]] مووسڵ لە سەدەی ١٦دا وەک ناوەندێکی بازرگانی گەشەی کرد بەھۆی ئەو پەیوەندییانەی کە لەگەڵ شارۆچکەکانی دراوسێدا ھەیبوو. کەلوپەلی [[خۆراک]]ی لە شارەکانی [[زاخۆ]] و [[ھەولێر]] و [[کەرکووک]]ەوە ھاوردە دەکرد. ھەروەھا بەناوبانگ بوو بە ھاوردەکردنی خووری لە [[گیەڵان|گێڵان]] لە فارس و بۆ ماوەیەکی دیاریکراو لە سەردەمی دەسەڵاتی [[سەفەوییەکان]] بەسەر ناوچەیەکی بەرفراوانی [[عێراق]]دا تا [[حەسکیف]]. بەڵام کۆنترۆڵی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]] بەسەریدا ڕەوتی بازرگانی گۆڕی، بۆیە لە بەعلەبەکەوە ئەو قوماشانەی لێی دروستدەکرا ھاوردەی کرد و ھەناردەی [[ئەورووپا]] دەکرد، لە [[ئەورووپا]] جۆری قوماشەکە بە مووسلی ناسرابوو. ئەم بووژانەوەی بازرگانییە ھاوکات بوو لەگەڵ زیادبوونی ژمارەی دانیشتووان و کۆچبەران بە ڕێژەی ٣٠٪. دەرکەوتنی [[حەلەب]] لە [[سووریا]] وەک ناوەندێک بۆ ھەناردەکردنی [[ئاوریشم]] بۆ [[ئەورووپا]] وایکرد بازرگانانی مووسڵ باج لەسەر ئاوریشمی [[ئێران]]ی زیاد بکەن کە لەم ڕێگەیەوە ھەناردە دەکرا. لە سەردەمی جەنگی [[سەفەوییەکان]] و [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانیدا]] کە لە کۆتایی سەدەی شانزەھەمەوە تا ساڵی ١٦٣٩ز بەردەوام بوو، دەشتەکانی دەوروبەری مووسڵ بەدەست بوونی سوپای عوسمانیەوە دەیان ناڵاند کە لەو ناوچانەدا جێگیر بوو بوون. ھەروەھا جۆری ئابووریش گۆڕانی بەسەردا ھات و مووسڵ بوو بە ناوەندێک بۆ دابینکردنی دارایی [[سوپا]] بە پێداویستییەکانییەوە. بەگشتی ئەو قۆناغە شاھیدی دابەزینی ئابووری مووسڵ بوو، یەکێک لە ھۆکارەکانی ئەوە بوو کە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]] [[ھۆز]]ە [[عەرەب]] و [[کورد]]ەکانیان پڕچەککرد بوو بە مەبەستی بەرەنگاربوونەوەی [[سەفەوییەکان]]، بۆیە ھەڵیان دەکوتایە سەر ئەو کاروانە بازرگانیانەی کە جاران سەردانی مووسڵیان دەکرد.<ref> https://books.google.iq/books?id=XUBTxmEmsxAC&redir_esc=y </ref> کۆنتڕۆڵکردنی بنەماڵەی ئەلجەلیلی بەسەر [[ویلایەتی مووسڵ]] لە [[سەدەی ١٨یەم]]دا بووە ھۆی بڵاوبوونەوەی سەلامەتی لە ناوچەکەدا، ھەروەھا چەندین کاری بیناسازییان ئەنجامدا وەک دروستکردنی دوکان و قەیسەری (بازاڕی داخراو). بنەماڵەی ئەلجەلیلی گوندەکانی دەشتە بەپیتەکانی دەوروبەری شارەکەیان دابەش کرد بە شێوازی [[تاپۆ]] کە باج و بەرھەمی کشتوکاڵییان لێ وەردەگرت. قەرەقوش و بەرتەڵە سەر بە بنەماڵەی ئەلجەلیلی بوون، لە کاتێکدا بنەماڵەی ئەلعومەری خاوەنی شاری کەرەملێس بوون. مووسڵ بوو بە یەکێک لە گرنگترین ھەناردەکارانی دانەوێڵەی ناوچەکە و بازرگانەکانی زۆربەی ئەو بەرھەمانەیان ھەناردەی شارە گەورەکانی نزیکی دەکرد وەک [[بەغدا]] و [[حەلەب]] و [[ئامەد]]. لە بەرامبەردا مووسڵ فستق و خووری لە چیاکانی [[کوردستان]]ەوە ھاوردە دەکرد، ھەروەھا ئاسنی لە [[ئامەد]]ەوە ھاوردە دەکرد.<ref> https://books.google.iq/books?id=XQnTJTtoXMYC&redir_esc=y </ref> ھێڵێکی بازرگانی نوێ لە نیوەی دووەمی سەدەی بیستەمدا دەرکەوت، کە ھێڵێکی [[ڕووبار]]ە لە ڕێگەی ڕووباری [[دیجلە]] کە لە مووسڵەوە درێژ دەبێتەوە بۆ [[بەسرە]] لە ڕێگەی [[بەغدا]]وە. ئەو بەرھەمانەی کە بۆ ئەو شارانە دروست دەکران و ھاوردە دەکران، بە تایبەت خووری و [[پەتاتە]] لە ڕێگەی [[بەسرە]]وە ھەناردەی [[ئەورووپا]] و [[ھیندستان]] دەکرا. کردنەوەی [[نۆکەندی سوێز]] لە ساڵی ١٨٧٠ و ھاتنی کەشتییە ھەڵمییەکانی [[بەریتانیای مەزن|بەریتانیا]] یارمەتیدەر بوو بۆ گەشەسەندنی خێرای ئەم بازرگانییە. مووسڵ دوای داگیرکاریی بەریتانییەکان بۆ سەر [[عێراق]]، بە یەکێک لە ناوەندەکانی ھەناردەکردنی نەوت لە باکوور ناسرابوو. ھەروەھا زۆرێک لە خەڵکەکەی لە ئاژەڵداری و پیشە دەستییەکانەوە ڕوویان لە کەرتی خزمەتگوزاری کرد. کشتوکاڵ لەوێ فراوان و ھەمەچەشن بوو دوای تەواوبوونی ھەندێک پڕۆژەی ئاودێری لەسەر [[بەنداوی مووسڵ]] (پێشتر بەنداوی سەدام) و ڕووباری [[زێی گەورە]] و ئێستا بەرھەمی پیشەسازی وەک گەنمەشامی و پەتاتە لە ژێر سیستەمی ئاودێری تەقلیدی و مۆدێرن دەچێنرێت. شاری مووسڵ لە نەوەدەکانی سەدەی بیستەمەوە بەدەست چەقبەستوویی ئابوورییەوە دەناڵێنێت، لەبەرئەوەی ئەمە ھاوکات بوو لەگەڵ کۆچی پیشەیی کرێکاری و کادیرانی ئەکادیمی بۆ دەرەوەی وڵات. لە ناوبانگترین بازاڕەکانی شاری مووسڵ بریتین لە:(بازاڕی ئەلنەبی یونس، بازاڕی ئەلسەرخانە، باب سەرای و باب التوب). === ژێرخانی ئابووری === [[File:منطقة غابات الموصل.JPG|thumb| دیمەنی ڕووباری [[دیجلە]] لە شاری مووسڵ]] [[بەنداوی مووسڵ]] لە ساڵانی ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا بۆ دابینکردنی کارەبا و ئاو بۆ مووسڵ دروستکراوە. سەرەڕای ئەمەش ھێشتا بڕینی ئاو باو و ئاساییە.<ref> https://www.rferl.org/a/mosul-disease-water-electricity-shortage/26650210.html </ref> پێنج پرد لە سەر [[دیجلە]] درووستکراون لە مووسڵ کە لە باکوورەوە بۆ باشوور بەم ناوانە ناسراون: * پردی ئەلشوھەداء(یان "پردی سێیەم"). * پردی پێنجەم. * پردی کۆن (یان "پردی ئاسن"، یان "پردی یەکەم"). * پردی ئەلحوڕیە (بە واتای"پردی ئازادی"، ناسراو بە "پردی دووەم"). * پردی چوارەم.<ref> https://www.bbc.com/news/world-middle-east-38442811 </ref> لە کاتی شەڕی موسڵ (٢٠١٦-٢٠١٧) لە نێوان داعش و سوپای عێراق بە پاڵپشتی ھاوپەیمانییەکی نێودەوڵەتی، دوو پرد بەھۆی ھێرشە ئاسمانییەکانی ھاوپەیمانان لە ئۆکتۆبەری ٢٠١٦دا 'زیانیان بەرکەوتووە'، دوو پردی دیکە لە مانگی نۆڤەمبەردا، و پردی کۆن لە سەرەتای مانگی کانوونی دووەمدا 'لەکەڵک کەوت'. بەگوێرەی ھەواڵێکی [[بی بی سی]]، لە کۆتایی مانگی کانوونی دووەمی ئەمساڵدا پردەکان کراونەتە ئامانج بۆ پەکخستنی دووبارە دابینکردنەوەی ھێزەکانی داعش لە رۆژھەڵاتی مووسڵ لەبەرەی رۆژئاوای مووسڵەوە. لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠١٧دا، کەناڵی [[سی ئێن ئێن]] بڵاویکردەوە کە داعش خۆی ھەموو پردەکانی 'وێرانکردووە' بۆ خاوکردنەوەی پێشڕەویی ھێزە زەمینییەکانی [[عێراق]]، بە ئاماژەدان بە فەرماندەی عێراقی لیوا عەبدول[[ئەمیر]] رەشید یارەڵڵا.<ref> https://edition.cnn.com/2017/01/13/middleeast/iraq-mosul-troops-advance/ </ref> لە دوا قۆناغەکانی شەڕی کۆنتڕۆڵکردنەوەی مووسڵدا، لیس گراند ڕایگەیاند کە بەپێی ھەڵسەنگاندنێکی سەرەتایی، چاککردنەوەی ژێرخانی بنەڕەتی زیاتر لە یەک ملیار دۆلار تێدەچێت. ئاماژەی بەوەشکردووە، لە کاتێکدا دەتوانرێت لە دوو مانگدا سەقامگیری لە ڕۆژھەڵاتی مووسڵ بەدەست بھێنرێت، لە ھەندێک قەزاکانی مووسڵ ڕەنگە ساڵانێک بخایەنێت، لە کۆی ٤٤ ناحیە شەش ناحیە نزیکەی بە تەواوی وێران بوون. ھەموو قەزایەکی مووسڵ زیانێکی سووک یان مامناوەندی لێکەوتەوە. بەپێی نەتەوە یەکگرتووەکان، ١٥ لە کۆی ٥٤ ناحیەی نیشتەجێبوون لە نیوەی ڕۆژئاوای مووسڵ زیانێکی زۆریان بەرکەوتووە لە کاتێکدا لانیکەم ٢٣ ناحیەی مامناوەند زیانیان بەرکەوتووە.<ref> https://www.reuters.com/article/idUSKBN19Q28F </ref> == ڕامیاری == یەکەم ھەڵبژاردنی خۆجێی لە ساڵی ٢٠٠٥ لە موسڵ بەڕێوەچوو، دۆخی ئەمنی جگە لەو ھەڵوێستە نەرێنییە پێشوەختەی کە دانیشتوانی شارەکە گرتبوویانەبەر، بووە ھۆی بەشداریکردن لەم ھەڵبژاردنانەدا. بەشێوازێکی زۆر گەورە بایکۆتی ھەڵبژاردنیان کرد، ئەمەش وایکرد رێژەی بەشداریکردنیان کەم بێت کە لە ٢٠٪ تێنەپەڕی لە تەواوی پارێزگاکەدا، وە گەورەترین براوەی ئەو ھەڵبژاردنانە [[ھاوپەیمانیی کوردستان]] بوو کە لە کۆی ٤١ ئەندام لە [[پارێزگای نەینەوا]] ٣٤ ئەندامی بەدەستھێنا، ئەندامانی [[عەرەب]] لە چوار ئەندام زیاتر نەبوون. لە ٣١ی کانوونی دووەم ھەڵبژاردنی ئەنجوومەنی پارێزگاکان لە سەرتاسەری [[عێراق]] بەڕێوەچوو، لە پارێزگای نەینەوا لیستی نیشتمانی ئەلحەدبا زۆرینەی دەنگەکانی بەدەستھێنا و لە کۆی ٣٧ کورسی ١٩ کورسی بەدەستھێنا، ھاوکات یەکێتیی کوردستانیش ١٠ کورسی بەدەستھێنا دوای ئەوەی زاڵ بوو بەسەر ئەنجوومەنی پێشوودا بە داگیرکردنی ٣٤ کورسی لە کۆی ٤١ کورسی بەھۆی دوودڵیی... ھاوڵاتیان لە نەینەوا بۆ بەشداریکردن لە ھەڵبژاردنەکانی پێشوو کە لە ساڵی ٢٠٠٥ ئەنجامدرا، پشکی حزبی ئیسلامی عێراق لە ھەڵبژاردنەکانی رابردوودا تەنھا 3 کورسی بوو، مەسیحییەکان و ئێزدییەکان و شەبەکەکان بۆ ھەر پێکھاتەیەک کورسییەکیان دەستکەوت کە بە سیستەمی پشک ناسراوە. بەھۆی ئەنجامی ھەڵبژاردنەکانەوە، لیستی ئەلحەدبا توانی کۆنترۆڵی ئیدارەی [[شارەوانی]] پارێزگاکە بکات و ئەسیل نوجەیفی بوو بە پارێزگاری نەینەوا. لە لیستەکەدا جەخت لەسەر "ناسنامەی عەرەبی و ئیسلامی"ی پارێزگاکە کراوەتەوە و پەیوەندییەکەی لەگەڵ [[کورد]]دا بە گرژی تایبەتمەند بووە.<ref> https://web.archive.org/web/20200403173048/http://books.google.co.uk/books?id=Gpr3OyvZszIC&lpg=PA2&dq=Iraq:%20Politics،%20Governance،%20and%20Human%20Rights%20By%20Kenneth%20Katzman%20(au)&pg=PA21#v=onepage&q&f=false </ref> == جوگرافیا == مووسڵ ٢٢٣ مەتر لە [[ئاستی دەریا]]وە بەرزە لە ناوچەی [[مێزۆپۆتامیا]]ی سەرەوە لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوین|ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]]. لە باشووری رۆژئاوای مووسڵ [[بیابانی سووریا]] و لە رۆژھەڵاتیش چیای [[زاگرۆس]] ھەیە. === کەشوھەوا === مووسڵ کەشوھەوایەکی گەرمی نیمچە وشکی ھەیە (BSh)، نزیکە لە کەشوھەوای [[دەریای ناوین|دەریای ناوەڕاست]] (Csa)، لەگەڵ [[ھاوین]]ەکانی زۆر گەرم و درێژخایەن و وشکە، [[پاییز]] و [[بەھار]]ی کورت و سووکە، و [[زستان]]ی تەڕ و تاڕادەیەک فێنکە. {{Weather box | width = auto | location = Mosul | metric first = Y | single line = Y | Jan record high C = ٢١٫١ | Feb record high C = ٢٦٫٩ | Mar record high C = ٣١٫٨ | Apr record high C = ٣٥٫٥ | May record high C = ٤٢٫٩ | Jun record high C = ٤٤٫١ | Jul record high C = ٤٧٫٨ | Aug record high C = ٤٩٫٣ | Sep record high C = ٤٦٫١ | Oct record high C = ٤٢٫٢ | Nov record high C = ٣٢٫٥ | Dec record high C = ٢٥٫٠ | Jan high C = ١٢٫٤ | Feb high C = ١٤٫٨ | Mar high C = ١٩٫٣ | Apr high C = ٢٥٫٢ | May high C = ٣٢٫٧ | Jun high C = ٣٩٫٢ | Jul high C = ٤٢٫٩ | Aug high C = ٤٢٫٦ | Sep high C = ٣٨٫٢ | Oct high C = ٣٠٫٦ | Nov high C = ٢١٫١ | Dec high C = ١٤٫١ |Jan mean C = ٧٫٣ |Feb mean C = ٩٫١ |Mar mean C = ١٣٫١ |Apr mean C = ١٨٫٢ |May mean C = ٢٤٫٥ |Jun mean C = ٣٠٫٣ |Jul mean C = ٣٤٫٠ |Aug mean C = ٣٣٫٤ |Sep mean C = ٢٨٫٧ |Oct mean C = ٢٢٫١ |Nov mean C = ١٤٫٢ |Dec mean C = ٩٫٠ | Jan low C = ٢٫٢ | Feb low C = ٣٫٤ | Mar low C = ٦٫٨ | Apr low C = ١١٫٢ | May low C = ١٦٫٢ | Jun low C = ٢١٫٣ | Jul low C = ٢٥٫٠ | Aug low C = ٢٤٫٢ | Sep low C = ١٩٫١ | Oct low C = ١٣٫٥ | Nov low C = ٧٫٢ | Dec low C = ٣٫٨ | Jan record low C = -١٧٫٦ | Feb record low C = -١٢٫٣ | Mar record low C = -٥٫٨ | Apr record low C = -٤٫٠ | May record low C = ٢٫٥ | Jun record low C = ٩٫٧ | Jul record low C = ١١٫٦ | Aug record low C = ١٤٫٥ | Sep record low C = ٨٫٩ | Oct record low C = -٢٫٦ | Nov record low C = -٦٫١ | Dec record low C = -١٥٫٤ | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = ٦٢٫١ | Feb precipitation mm = ٦٢٫٧ | Mar precipitation mm = ٦٣٫٢ | Apr precipitation mm = ٤٤٫١ | May precipitation mm = ١٥٫٢ | Jun precipitation mm = ١٫١ | Jul precipitation mm = ٠٫٢ | Aug precipitation mm = ٠٫٠ | Sep precipitation mm = ٠٫٣ | Oct precipitation mm = ١١٫٨ | Nov precipitation mm = ٤٥٫٠ | Dec precipitation mm = ٥٧٫٩ | Jan precipitation days = ١١ | Feb precipitation days = ١١ | Mar precipitation days = ١٢ | Apr precipitation days = ٩ | May precipitation days = ٦ | Jun precipitation days = ٠ | Jul precipitation days = ٠ | Aug precipitation days = ٠ | Sep precipitation days = ٠ | Oct precipitation days = ٥ | Nov precipitation days = ٧ | Dec precipitation days = ١٠ |Jan sun = ١٥٨ |Feb sun = ١٦٥ |Mar sun = ١٩٢ |Apr sun = ٢١٠ |May sun = ٣١٠ |Jun sun = ٣٦٣ |Jul sun = ٣٨٤ |Aug sun = ٣٦٩ |Sep sun = ٣٢١ |Oct sun = ٢٦٧ |Nov sun = ١٨٩ |Dec sun = ١٥٥ | source 1 = [[World Meteorological Organisation]] (UN)<ref name="WMO">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=World Weather Information Service – Mosul |ناونیشان=http://worldweather.wmo.int/154/c01467.htm |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=United Nations |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئایاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190522101915/http://worldweather.wmo.int/154/c01467.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | source 2 = ''Weatherbase'' (extremes only)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mosul, Iraq Travel Weather Averages |ناونیشان=http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=80604 |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Weatherbase |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210123120646/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=80604 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | date = October 2014}} == تەلارە مێژوویی و ئاینییەکان == مووسڵ دەوڵەمەندە بە شوێنە مێژووییە کۆنەکان و تەلارە دێرینەکان: [[مزگەوت]]، [[قەڵا]]، [[کڵێسا]]، [[دێر]]، و [[فێرگە]]، زۆربەیان تایبەتمەندی تەلارسازی و کاری دیکۆراتیان ھەیە کە گرنگن. ناوەندی شارەکە بە تۆڕەڕێی شەقام و خانووی سەدەی نۆزدەھەمی تێدا زاڵە. بازاڕەکان بە تێکەڵاوی ئەو کەسانە ناسراون کە لەوێدا کار دەکەن: عەرەب، کورد، ئاشووری، جوولەکە عێراقییەکان، جولەکەکانی کورد، تورکمانی عێراقی، ئەرمەنی، ئێزیدی، مەندی، ڕۆمانی و شەبەک.<ref> https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2014/07/25/ISIS-destroys-tombs-of-two-prophets-in-Mosul </ref> [[مۆزەخانەی مووسڵ]] چەندین دۆزینەوە لە شوێنە دێرینەکانی شارە کۆنەکانی پایتەختی ئاشووری نەینەوا و نەمرودی تێدایە. لە دەوری حەوشەیەک داڕێژراوە و ڕووبەرێکی مەڕمەڕی موسڵی تێدایە کە نمایشی ژیانی موسڵی تێدایە کە بە شێوەی تابلۆی وێنا کراوە. لە ٢٦ی شوباتی ٢٠١٥ چەکدارانی داعش شوێنەوارە دێرینەکانی مۆزەخانەکەیان لەناوبرد.<ref> https://www.theguardian.com/world/2014/jul/28/islamic-state-destroys-ancient-mosul-mosque </ref> === مزگەوت و مەزارگە === [[File:Grand mosque of Mosul .jpg|thumb|260x260px|مزگەوتی گەورەی مووسڵ]] * مزگەوتی ئومەوی: یەکەم مزگەوتە لە شارەکەدا، لە ساڵی ٦٤٠ی زایینی لەلایەن ئوتبە بن فەرقاد ئەلسەلامی دروستکراوە دوای ئەوەی لە سەردەمی خەلیفە [[عومەر کوڕی خەتتاب]]دا موسڵی داگیرکرد. تاکە بەشێکی ڕەسەن کە تا ئەم دواییانە ھەیبوو، منارەی خشتی ورد و سەرنجڕاکێش بوو کە بەرزییەکەی ٥٢م بوو کە وەک تاوەری مەیلداری پیزا بوو، پێی دەوترێت ئەلحەدبا. لە شەڕی مووسڵدا تا ڕادەیەکی زۆر وێران بووە.<ref> https://christiannews.net/2014/07/27/muslim-militants-blow-up-tombs-of-biblical-jonah-daniel-in-iraq/ </ref> * مزگەوتی گەورەی مووسڵ(نوریدین): لەلایەن نوریدین زەنگیەوە لە ساڵی ١١٧٢ز لە تەنیشت مزگەوتی ئومەوی دروستکراوە. [[ئیبن بەتووتە]] (گەشتیاری گەورەی مەغریب) لەوێ نافورەیەکی مەڕمەڕیی دۆزیەوە و میحرابێک (ئەو شوێنەی کە ئاماژەیە بۆ ئاراستەی مەککە) کە نووسراوێکی کوفیی لەسەرە. لە شەڕی مووسڵدا وێران کرا. * مزگەوتی موجاھیدین: مێژووی مزگەوتەکە دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی ١٢ی زایینی، و بەھۆی قوبە و میھحرابەکەیەوە کە بە وردی دروستکراوە، جیاوازی پێداوە.<ref> https://www.huffpost.com/entry/isis-jonah-tomb_n_5620520 </ref> * مزگەوت و مەزارگەی پێغەمبەر یوونس: دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی شارەکە، و گۆڕی پێغەمبەر [[یوونس]]ی لەخۆگرتبوو، مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی ھەشتەمی پێش زایین، لەگەڵ ددانێکی نەھەنگەکە کە قوتی دا و دواتر ئازادی کرد. لە تەمموزی ٢٠١٤ لەلایەن داعشەوە بە تەواوی ڕووخێندرا. * مزگەوت و مەزارگەی پێغەمبەر جیرجیس: مزگەوت و مەزارگەی کۆتایی سەدەی ١٤ بۆ ڕێزلێنان لە پێغەمبەر جیرجیس (جۆرج) لەسەر گۆڕستانی قوڕەیش دروستکراوە. لە تەمموزی ٢٠١٤ لەلایەن داعشەوە وێران کرا.<ref> https://www.rudaw.net/english/middleeast/iraq/060320151 </ref> * مەزارگەی پێغەمبەر دانیال: گۆڕێک کە دەگەڕێتەوە بۆ پێغەمبەر دانیال لە تەمموزی ٢٠١٤ لەلایەن داعشەوە وێرانکرا. * مزگەوتی حەمو قەدۆ: مزگەوتێکی سەردەمی عوسمانییە لە ناوچەی مەیدانی ناوەڕاست کە لە ساڵی ١٨٨١ دروستکراوە، و بە فەرمی ناوی مزگەوتی عەبدوڵا ئیبن چەلەبی ئیبن عەبدولقادری لێنراوە. لە مانگی ئازاری ٢٠١٥ لەلایەن داعشەوە وێرانکرا، چونکە گۆڕێکی تێدابوو کە ڕۆژانی پێنجشەممە و ھەینی موسڵمانانی ناوچەکە ڕێزی لێدەگرت و سەردانیان دەکرد.<ref> https://www.npr.org/2007/11/21/16493810/chaplains-struggle-to-protect-monastery-in-iraq </ref> === کڵێسا و دێرەکان === [[File:Mor-mattai.png|thumb| دێری مار ماتای لە [[کڵێسای ئۆرسۆدۆکسی سوریانی]]]] [[File:Church St. Thomas in Mosul.jpg|thumb| کڵێسای سانت تۆماس، مووسڵ]] مووسڵ زۆرترین ڕێژەی مەسیحییەکانی ھەبووە لە ھەموو شارەکانی عێراقی دەرەوەی ناوچەی [[کورد]]ی، و چەندین کڵێسای کۆن و سەرنجڕاکێشی تێدایە، کە ھەندێکیان لە بنەڕەتدا مێژووەکەیان دەگەڕێتەوە بۆ سەدەکانی سەرەتای ئایینی [[مەسیحی]]. زۆرجار کڵێسا کۆنەکانی ئاشووری شاراوەن و دەرگای چوونە ژوورەوەیان لە دیوارە ئەستوورەکاندا ئاسان نییە بدۆزرێتەوە. ھەندێکیان بۆ نۆژەنکردنەوە قورسن. * شەمعۆن ئەلسەفا (سان پیتەر، مار پەترۆس): ئەم کەنیسەیە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی ١٣یە و ناوی لە شەمعۆن ئەلسەفا یان سانت پەترۆسەوە ناونراوە (مار پەترۆس بە زمانی ئارامی ئاشووری). پێشتر ناوی دوو نێردراوی پەترۆس و پۆڵسی لەسەر بوو و راھیبە دڵ پیرۆزەکانی تێدا نیشتەجێ بوو. * کڵێسای سانت تۆماس (مار تۆما بە زمانی ئارامی ئاشووری): یەکێکە لە کۆنترین کڵێسا مێژووییەکان، ناوی بە ناوی سانت تۆماس نێردراوی خوداوە ناونراوە کە لە ڕۆژھەڵاتدا ئینجیلی بانگەشە دەکرد، لەنێویاندا [[ھیندستان]]. کاتی درووستکردنی بە وردی نازانرێت، بەڵام پێش ساڵی ٧٧٠ی زایینی بووە. * کڵێسای مار پێسیۆن: مار پێسیۆن کە لەلایەن ئامۆزاکەیەوە لە دێرێکدا پەروەردە بووە، لە ساڵی ٤٤٦ی زایینیدا شەھید بووە. یەکەم کەنیسەی کاسۆلیکی کلدانییە لە مووسڵ، دوای یەکگرتنی زۆرێک لە [[ئاشوورییەکان]] لەگەڵ [[ڕۆما]] لە سەدەی ١٧دا. مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی ١٠، و ٣ م لە خوار ئاستی شەقامەکانەوەیە. ئەم کەنیسەیە تووشی وێرانکاری بوو، چەندین جار ئاوەدان کراوەتەوە. ھۆڵێک لەسەر یەکێک لە سێ بەشەکەی لە ساڵی ١٩٤٢ دروستکرا. لە ئەنجامدا زۆربەی سیما ھونەریەکانی زیانێکی زۆریان بەرکەوتووە. * کەنیسەی کۆنی تاھیرە (بێگەرد): نزیک باش تەپەیە، بە یەکێک لە دێرینترین کڵێساکانی مووسڵ دادەنرێت. ھیچ بەڵگەیەک یارمەتیدەر نییە بۆ دیاریکردنی ڕووبەرەکەی. دەکرێت یان پاشماوەی کڵێسای سەرەوە بێت یان کڵێسای وێرانکراوی مار زێنا. مێژووی کڵێسای ئەلتاھیرە دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی حەوتەم، و ٣ م لە خوار ئاستی شەقامەکانەوەیە. دواجار لە ساڵی ١٧٤٣دا دووبارە دروستکرایەوە.<ref> https://www.ibtimes.co.uk/iraq-isis-destroys-19th-century-ottoman-mosque-central-mosul-1490786 </ref> * کڵێسای ئەلتەھرە: کڵێسای کاسۆلیکی سریانی لە ساڵی ١٨٦٢ تەواو بوو. * کەنیسەی مار حودنی: ناوی مار ئاحودەمە(حودەنی) مافریانی تکریتی لێنراوە کە لە ساڵی ٥٧٥ی زایینیدا شەھید بوو. مار حودینی کەنیسەیەکی کۆنی تایتانیەکانە لە مووسڵ. مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی دەیەم، ٧ م لە خوار ئاستی شەقامەکانەوەیە و بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٧٠ دووبارە دروستکرایەوە. خەڵک دەتوانن ئاوی کانزایی لە بیری حەوشەکەی وەربگرن. ئەو زنجیرەی کە لە دیوارەکەدا جێگیر کراوە، وا بیردەکرێتەوە کە چارەسەری نەخۆشی سەرئێشە دەکات. * دێری سانت جۆرج (مار گورگیس): یەکێکە لە کۆنترین کڵێساکانی مووسڵ کە بە ناوی سانت جۆرجەوە ناونراوە کە دەکەوێتە باکووری مووسڵ، پێدەچێت لە کۆتایی سەدەی ١٧دا دروستکرابێت. زیارەتکاران لە ناوچە جیاوازەکانی باکوورەوە ساڵانە لە بەھاردا سەردانی دەکەن، کاتێک خەڵکێکی زۆریش بۆ پشوو دەچنە دەرەوە دەچنە ئەم جێگەیە. نزیکەی ٦ م لە خوار ئاستی شەقامەکانەوەیە. کڵێسایەکی مۆدێرن لەسەر کڵێسا کۆنەکە لە ساڵی ١٩٣١ دروستکرا، کە بەشێکی زۆری شوێنەوارە گرنگەکانی فەوتا. تاکە شوێنەوار کە ماوەتەوە چوارچێوەی دەرگایەکی مەڕمەڕن کە بە نووسراوێکی نەخشێنراوی ئێسترانجێلا (سوریانی) ڕازاوەتەوە، و دوو شوێنی تایبەت، کە مێژووەکەیان دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی ١٣ یان ١٤. * مار ماتێ: ئەم دێرە دەکەوێتە نزیکەی ٢٠کم(١٢ میل) رۆژھەڵاتی مووسڵ لەسەر لوتکەی شاخێکی بەرز(چیای مەقلوب). لەلایەن مار ماتێوە دروستکراوە کە دەروێشێکە لەگەڵ چەند دەروێشێکی دیکە لە ساڵی ٣٦٢ی زایینیدا ھەڵاتووە لە دێری زوکنین لە نزیک شاری [[ئامەد]](دیاربەکر) لە بەشی باشووری ئاسیای بچووک ([[تورکیا]]ی ئێستا) و باکووری [[عێراق]] لە سەردەمی ئیمپراتۆر جولیان لادەر (٣٦١-٣٦٣ی زایینی). کتێبخانەیەکی بەنرخی ھەیە کە کتێبە پیرۆزەکانی سوریانی تێدایە. * دێری مار بێھنام: ھەروەھا پێی دەوترێت دێر ئەلجوب(دێری کانیاو) و لە سەدەی ١٢ یان ١٣ دروستکرا، دەکەوێتە [[دەشتی نەینەوا]] لە نزیک نەمرود نزیکەی ٣٢ کم(٢٠ میل) باشووری ڕۆژئاوای مووسڵ. دێرەکە، بینایەکی گەورەی قەڵایە، لە تەنیشت گۆڕی مار بێھنام بەرز دەبێتەوە، شازادەیەکە کە لەلایەن ساسانییەکانەوە کوژرا، ڕەنگە لە ماوەی سەدەی چوارەمی زایینیدا بووبێت. * دێری سانت ئیلیا (دایر مار ئیلیا): مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی شەشەم، کۆنترین خانەقای [[مەسیحی]] بوو لە [[عێراق]]، تا لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠١٦ لەلایەن داعشەوە لەناوچوو.<ref> https://www.bbc.com/news/world-middle-east-40564159 </ref> بینا مێژووییە مەسیحییەکانی تر: * کەنیسەی ڕۆمانی کاسۆلیک (لەلایەن باوکانی دۆمینیکانەوە لە شەقامی نەینەوا لە ساڵی ١٨٩٣ دروستکراوە). * مار مایکل * مار ئیلیا * مار ئۆراھا * دێری ڕەبان ھۆرمیزد، خانەقای نۆتردام دێس سێمێنس، نزیک شارۆچکەی ئەلقوش. === شوێنەکانی تر === * قەڵای باش تاپیا: قەڵایەکی وێرانە کە بە بەرزی بەسەر [[دیجلە]]دا دەڕوانێت، کە یەکێک بوو لە پاشماوە دەگمەنەکانی دیوارە کۆنەکانی مووسڵ تا لە ساڵی ٢٠١٥ لەلایەن داعشەوە تەقێنرایەوە. * قەرە سێرای(کۆشکی ڕەش): پاشماوەی کۆشکی سەدەی ١٣ی سوڵتان بەدرەدین لوعلوعە.<ref> https://www.stripes.com/news/civilians-return-to-mosul-as-iraqi-forces-mop-up-residual-isis-fighters-1.479136 </ref> ==ھونەر== === وێنەکێشان === [[File:احد البيوت التراثية في مدينة الموصل.jpg|thumb| خانوویەکی کۆن لە مووسڵ.]] ئەوەی پێی دەوترێت قوتابخانەی مووسڵ بۆ نیگارکێشان، ئاماژە بە شێوازێکی نیگارکێشی مینیاتور دەکات کە لە کۆتایی سەدەی ١٢ تا سەرەتای سەدەی ١٣ لە باکووری عێراق لە ژێر سەرپەرشتی بنەماڵەی زەنگید (١١٢٧-١٢٢٢) پەرەی سەندووە. لە تەکنیک و شێوازدا قوتابخانەی مووسڵ هاوشێوەی تابلۆی تورکەکانی سەلجوق بوو، کە لەو سەردەمەدا عێراقی کۆنترۆڵ کردبوو، بەڵام هونەرمەندانی موسڵ هەستێکی تیژتریان بە ڕیالیزم هەبوو لەسەر بنەمای بابەت و ڕادەی وردەکارییەکانی ناو تابلۆکە نەک لەسەر نوێنەرایەتیکردن لە سێ ڕەهەنددا، کە ڕووی نەدا. زۆربەی ئایکۆنۆگرافیای موسڵ سەلجوق بوو- بۆ نموونە بەکارهێنانی فیگەرەکان کە بە قاچ بڕاو لە دۆخی پێشەوە دانیشتبوون. بەڵام هەندێک توخمی هێمادار وەک هیلال و مارەکان لە رێپەرتۆری کلاسیکی [[مێزۆپۆتامیا]] وەرگیراون. زۆربەی تابلۆکانی مووسڵ وێناکردنی دەستنووس بوون- بە شێوەیەکی سەرەکی بەرهەمی زانستی، کتێبی ئاژەڵان و شیعری لیریک. تابلۆیەکی پێشەوە، ئێستا لە (Bibliothèque nationale) لە پاریس هەڵگیراوە، مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ کۆپییەکی کۆتایی سەدەی ١٢ی ڕیسالە پزیشکییەکانی گالێن، کیتاب الدریاک ("کتێبی دژە ژەهرەکان")، نموونەیەکی باشە بۆ کارەکانی پێشووی قوتابخانەی مووسڵ. چوار فیگەر نیشان دەدات کە دەوری فیگەرێکی ناوەندی و دانیشتوویان داوە کە هالۆیەکی شێوە هیلالی بەدەستەوەیە. تابلۆکە بە چەندین ڕەنگی تەواو جیاوازە؛ سوور و شین و سەوز و زێڕین. پیتەکانی کوفیی شینە. کاریگەری کۆی گشتی بە باشترین شێوە بە مەزن وەسف دەکرێت. پێشەنگێکی دیکەی ناوەڕاستی سەدەی ١٣ کە لە (Nationalbibliothek)، ڤیەنا بەڕێوەچوو، بۆ کۆپییەکی دیکەی هەمان دەق پێشنیاری کوالیتی نیگارکێشانی دواتری مووسڵ دەکات. ڕیالیزم لە وێناکردنی ئامادەکردنی ژەمی فەرمانڕەوایەک و سوارچاکەکانی سەرقاڵی چالاکیی جۆراوجۆردا هەیە، و تابلۆکە بەقەد تابلۆی قوتابخانەی سەرەتایی موسڵ ڕەنگاوڕەنگە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا بە جۆرێک کەمتر ڕۆحی هەیە. پێکهاتەکە وردترە بەڵام کەمتر سەرکەوتووە. تا ئەم کاتە قوتابخانەی بەغدا کە شێوازی قوتابخانەکانی سووری و سەرەتای موسڵی تێکەڵ کردبوو، دەستی کردبوو بە زاڵبوون. لەگەڵ داگیرکردنی مەغۆلەکان لە ناوەڕاستی سەدەی ١٣دا قوتابخانەی موسڵ کۆتایی هات، بەڵام دەستکەوتەکانی لە هەردوو قوتابخانەی مەملوک و مەغۆلەکانی نیگارکێشانی بچووکدا کاریگەر بوون. == خوێندن == موسڵ چەندین زانکۆ و پەیمانگای ھەیە. لەوانە [[زانکۆی مووسڵ]] کە گەورەترین زانکۆی مووسڵە، زانکۆی نەینەوا، کۆلێژی زانکۆی ئەلحەدبا، زانکۆی تەکنیکی باکوور.<ref> https://www.bbc.com/news/business-46208714 </ref> ھەروەھا موسڵ چەندین قوتابخانەی ئامادەیی ھەیە کە ھەندێکیان ھاوبەشی پەروەردەن لە کاتێکدا ھەندێکی تریان جیاکردنەوەی ڕەگەزن.<ref> https://blogs.unicef.org/blog/responding-iraq-learning-crisis/ </ref> بریتین لە ئەمانە بەڵام سنووردار نین بە:<ref> https://reliefweb.int/report/iraq/education-will-help-us-build-future </ref> * قوتابخانەی الحفسة * دواناوەندی الحاج بۆ کچان * ئامادەیی کورتوبا بۆ کچان * قوتابخانەی ناوەندی الموحوبین بۆ کچان و کوڕان * ئامادەیی المستەقبەل بۆ کوڕان *ئامادەیی الموتەمەیزات بۆ کچان * ئامادەیی ئەلموتەمەعین بۆ کوڕان * ئامادەیی الرصالة الئیسلامی (الرصالة) بۆ کوڕان * ئامادەیی ئەلشەرقییە بۆ کوڕان == گواستنەوە == === شەمەندەفەر === یەکەم شەمەندەفەر لە نێوان [[بەغدا]] و مووسڵ لە ساڵی ١٩٤٠ی زایینیدا درووستکرا، بەو پێیەی موسڵ لەسەر ھێڵی ئاسنی بەرلین-بەغدا بوو. ھەروەھا وێستگەیەکی شەمەندەفەر لە موسڵ دروستکرا، ناوچەی دەوروبەری ناوی حەی مەحەتە بوو. بەھۆی شەڕ و ئاڵۆزی پەیوەندییەکانی نێوان [[عێراق]] و دراوسێکانی، زۆربەی گەشتەکانی مووسڵ بەرەو باشوور و بەرەو [[بەغدا]] ڕۆیشتوون، لەسەر حیسابی [[سووریا]] و [[تورکیا]]. بەڵام خزمە تگوزاری نێودە وڵە تی گەڕایە وە ، لە ساڵی ٢٠٠١ی زایینیدا و لە سە رەتای ساڵی ٢٠١٠ی زایینیدا(بەرە و [[دیلۆک|گازی ئانتەپ]] لە ڕێگای [[سووریا]]وە )، بەڵام دوای چەند مانگێک وەستا. === پردەکان === [[پەڕگە:Black and white photograph of the old bridge of Mosul, February 2014 (23).jpg|وێنۆک|دیمەنێک لە یەکێک لە پردەکانی ناو شارەکە]] مووسڵ پێنج پردی ھەیە کە ھەردوو بەشی شارەکە بەیەکەوە دەبەستنەوە، کۆنترینیان مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی ئینتیدابی بەریتانیا، بەڕێوەبەرایەتی ڕێگاوبان و پردەکانی [[پارێزگای نەینەوا|پارێزگای مووسڵ]] ڕایگەیاند، بەم نزیکانە دەست بە دروستکردنی پردی شەشەم دەکەن. === فڕۆکەخانە === [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی مووسڵ]] ھەیە کە نزیکەی ٥کم لە ناوەندی شارەوە دوورە، فڕۆکەخانەکە لە ساڵی ١٩٢٠ لەلایەن ھێزی ئاسمانی شاھانەی بەریتانیا دروستکراوە، فڕۆکەخانەکە لەلایەن حکومەتی عێراقەوە بەڕێوەدەبرێت و یەکێکە لە بارەگاکانی کۆمپانیای ھێڵی ئاسمانی عێراق.<ref>http://www.alfayhaa.tv/news/economy/86633.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121005055742/http://www.alfayhaa.tv/news/economy/86633.html |date= ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ }}</ref> == ناو و نازناو == === مووسڵ === ڕۆژھەڵاتناسی دۆمینیکانی ژان مۆریس فیی ١٩١٤-١٩٩٥ کە یەکێکە لەو کەسانەی کە زۆرترین ئارەزووی مووسڵ و میرات و مێژوو و زمان و شوێنەوارەکانی کردووە، دەبینێت کە ناوی یەکەمی(مەشپێل) بووە؛ ناوێکی بابلییە کە واتای وێران بووە، کاتێک لە ڕووخانی نەینەوا لە ساڵی ٦١٢ پێش زایین لەناوچوو. وە کاتێک یۆنانیەکان داگیریان کرد، پیتی “شین”یان گۆڕی بە “سین” بۆ ئەوەی ببێتە “موسپڵ”، دواتر ئەم ناوە گەشەی کرد بۆ “موسڵ” بەھۆی زۆر بەکارھێنانی و گونجانی پیتەکانی “سین” و “صاد”. سەبارەت بە زینفۆن کە لە ناوەڕاستی سەدەی پێنجەمی پێش زایین بە مووسڵدا تێپەڕیوە، ناوی ناوە "موسیلا". زۆربەی مێژوونووسان لەسەر ئەوە کۆکن کە ناوی موسڵ لە ھاتنی لە نێوان دوو ھەرێم یان دوو شوێنەوە ھاتووە، بەڵام لە نێوان خۆیاندا جیاواز بوون لەو دوو شوێنەی کە لە نێوانیاندا بەیەکەوە گرێدرابوون، زۆریان ئاماژە بە ناوی مووسڵ دەکەن، چونکە دەکەوێتە نێوان [[دیجلە]] و [[فورات]]، ھەندێکی دیکەش پێیان وایە کەوتووەتە نێوان [[عێراق]] و [[جزیر]]ە و ھەندێکی دیکەش پێیان وایە کەوتووەتە نێوان ڕۆژھەڵات و ڕۆژئاوا، باکوور و باشوور. دەوترێت لە پێوەندی لەگەڵ ئەو پاشایەی کە دروستی کردووە، بەم شێوەیە ناونراوە. === الحدباء === زۆر کەس بە ھەڵە ناوی مووسڵ دەگەڕێننەوە بۆ الحدباء بۆ منارە مەیلدارەکەی مزگەوتی ئەلنوری، ناوە دروستەکەی حەدباء لە پێچاوپێچی ڕووباری [[دیجلە]] و کشانی ڕێڕەوەکەیەوە ھاتووە کە لە باکووردا تێدەپەڕێت بە شارەکەدا. ھەندێکی تر ئەم ناوە دەگەڕێننەوە بۆ بەرزی زەوییە بەرزەکان لە "تل قلیعات". ئەبو الحزم المکی ابن ڕەیان المقسینی الموسلی کە لە ساڵی ٦٠٣ کۆچی کۆچی دوایی کردووە دەفەرموێت: {{شیعر}} {{ب|وقد اضحت لی الحدباء داراً|وأھل مودتی یلوی العقیق}} {{ب|أرض یحن إلیھا من یفارقھا|ویحمد العیش فیھا من یدانیھا}} {{کۆتاییی شیعر}} === الفیحاء === بەھۆی جوانی بەھارەکەی و زۆری گوڵەکانیەوە ناوی (الفەیحاء) بوو. السیرا الرفا الموصلی کە لە ساڵی ٣٦٠ کۆچی کۆچی دوایی کردووە فەرمووی؛ {{شیعر}} {{ب|سقی ربا الموصل الفیحاء من بلدٍ|جود من المزن یحکی جود أھلیھا}} {{کۆتاییی شیعر}} === أم الربیعین === ھەروەھا بەھۆی نەرمی و [[شیرینی]] کەشوھەوای وەرزی بەھار و پایز و لێکچوونیان، نازناوی ئوم الربیعین(دایکی دوو بەھارە)ی لێنرا. === الخضراء === ھەروەھا بەھۆی سەوزی و جوانی ڕووی خاکەکەیەوە پێی دەوترێت سەوز. === البیضاء === ھەندێک ناویان لێنابوو "البیضاء" چونکە لە ڕابردوودا شارەکە لە مەڕمەڕ و گەچی سپی دروستکرا بوو. شاعیر دەڵێت، یرثی مالک أبن أشقر الأزدی لە شەڕی مەیدانی مووسڵ بە سەرکەوتنی ساڵی ١٩٨ی کۆچی ماتەمینی دەگێڕێت. {{شیعر}} {{ب|ألیس أبو الصخر الفتی مالک|فتی الرمح والسیف الحسام المصلب}} {{ب|عن الموصل البیضاء قد رد تغلبُ|وقد أشرف منھا علی شر مرقب}} {{کۆتاییی شیعر}} === الحصنین === ئاماژەیە بۆ قەڵای ڕۆژھەڵات کە لەسەر گردی ئەلتەوبە دروستکراوە، کە کەلاوە دێرینەکانی نەینەوا لەسەری ھەڵکەوتووە، ھەروەھا قەڵای ڕۆژئاوا لەسەر گردی قلێعات کە مووسڵ لەسەری دروستکراوە. عەرەبەکان لە ڕۆژانی فەتحی ئیسلامیدا بەم ناوە ناویان ھێناوە. === حسنا عبرایا === قەڵای عیبری کە ناوێکی ئارامییە بە واتای قەڵای پەڕینەوە دێت، بە واتای قەڵای ڕۆژئاوا دێت کە [[ئاشوورییەکان]] دروستیان کردووە، پەڕینەوەیەک بووە بەرەو ڕۆژئاوا. === نو أردشیر === ناوێکە فارسەکانی ساسانی بە موسڵیان داوە دوای ئەوەی قەڵایان کرد و کردیان بە ناوەندێکی سەربازی، تەلارسازییەکەیدا، ئەردەشیری یەکەم، ٢٢٤-٢٤١ز دۆزرایەوە و ناوی خەرزەتی ئەردەشیر بوو. === خولان === ناوێکە لە لایەن عەرەبەکانەوە ھاتووە، ھەروەک ئەلمەقدیسی لە کتێبی “باشترینی بەشداریکردن لە مەعریفەی ھەرێمەکاندا” ئاماژەی پێکردووە. === مسبیلا === گەشتیار یۆنانی زینۆفۆن، لە گەشتەکەیدا لە ساڵی (٤٠١) پێش زایین، بە ناوی (مسبیلا) ئاماژەی بە مووسڵ کردووە، کە لە وشەی ئاشووری (مشبەلو) وەرگیراوە، کە بە واتای خاکی خوارەوە یان خاکی نزم یان نزم دێت.<ref> http://wwwallafblogspotcom.blogspot.com/2010/10/blog-post_7181.html </ref> == وەرزش == شارەکە یەک تیپی تۆپی پێی ھەیە کە توانای کێبڕکێی ھەیە لە پلەی یەکەمی تۆپی پێی عێراقدا ئەویش '''یانەی مووسڵە'''. یاریگای [[زانکۆی مووسڵ]] یاریگای سەرەکی یانەی مووسڵە و دەتوانێت تا ٢٠ ھەزار کەس لەخۆبگرێت. [[File:ملعب جامعة الموصل.jpg|thumb| یاریگای زانکۆی مووسڵ]] [[زانکۆی مووسڵ]] کۆلێژی پەروەردەی وەرزشی و زانستی وەرزشی لەخۆدەگرێت کە وانە بە خوێندکارانی بەکالۆریۆس و دەرچووان دەداتەوە و لە سێ بەشی زانستیدا توێژینەوە ئەنجام دەدات.<ref> https://www.uomosul.edu.iq/en/physicalEducation </ref> == کەسانی ناودار == * [[زەھا حەدید]]، تەلارسازێکی دیار و یەکەم ژن کە خەڵاتی پریتزکەری بەدەستھێناوە. لەلایەن شاژنە [[ئێلیزابێتی دووەم]]ەوە ناوی لێنراوە "دام". * ئەلجەلیلی، حسێن پاشا، سوپای بەرزکردەوە و سەرکردایەتی کرد بۆ بەرگریکردن لە مووسڵ لە بەرامبەر نادرشا، شای فارسی لە ساڵی ١٧٤٣. * ئەلجەلیلی، ئیسماعیل، پزیشکی چاو کە نەخۆشی جەلیلی دۆزیەوە و لێکۆڵینەوەی لەسەر کرد. * سەیار ئەلجەمیل، مێژوونووس و شرۆڤەکاری سیاسی. * بێھنام ئەبو ئەلسووف، شوێنەوارناس، مرۆڤناس، مێژوونووس و نووسەری بە ڕەچەڵەک [[مەسیحی]]. * [[تارق عەزیز]]، جێگری سەرۆکوەزیرانی ١٩٧٩-٢٠٠٣ (ناوی ڕاستەقینەی مایکل یوخانا) کە لە [[ئاشوورییەکان]]ە. * [[مونیر بەشیر]]، مۆسیقاژەنی [[ئاشوورییەکان|ئاشووری]] کە لە ماوەی سەدەی بیستەمدا چەندین سەرکەوتنی لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا بەدەستھێنا. * [[ئەسینات بارزانی]]، یەکەم حاخامی ژنی [[جوو]]. * [[ڤیان دەخیل]]، ئەندامی پەرلەمانی [[ئێزیدی]] لە [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق]]. * [[ھاوار مەلا محەممەد]]، یاریزانی تۆپی پێی عێراقی بۆ ھەڵبژاردەی نیشتیمانی کە [[کورد]]ە. * پۆڵس فەرەج ڕەحۆ، قەشە سەرەکییەکەی مووسڵی کاسۆلیکی کلدانی ئاشوری، ساڵی ٢٠٠٨ تیرۆرکرا. * تەھا یاسین ڕەمەزان، جێگری پێشووی سەرۆک کۆماری عێراق، کە [[کورد]] بوو. * ھورمز ڕەسام، شوێنەوارناس و دیپلۆماتکاری [[ئاشوورییەکان|ئاشووری]] سەدەی نۆزدەھەم. * [[کازم ساھر]]، گۆرانیبێژی پۆپی عەرەبی [[عێراق]]ی، گۆرانیبێژ، و مۆسیقاژەن. * عەدنان کوچەر، زانای عێراقی. * سەڵاحەدین ئەلسەباغ، ئەفسەری سوپای عێراقی عەرەبی. * سەڵاح سەلیم عەلی، نووسەر و وەرگێڕی عێراقی نەرویجی، نووسەری کتێبی ئیبسنی عەرەبی. * ئیگناتیۆس گابرێل یەکەم تاپوونی، پاتریاکی ئاشووری ئەنتیکە و ھەموو ڕۆژھەڵات بۆ کەنیسەی کاسۆلیکی سوریانی لە نێوان ساڵانی ١٩٢٩ بۆ ١٩٦٨، باوکی کڵێسای دووەمی ئەنجومەنی ڤاتیکان و یەکەم پرێلاتی ڕێوڕەسمی ڕۆژھەڵات کە لە سەردەمی پاپا پیۆسی نۆیەمەوە بەرزکرایەوە بۆ کۆلێژی کاردیناڵەکان. * بێھنام عەفاس، نووسەر و لێکۆڵەری عێراقی-نیوزلەندی لە رۆڵی زانا و مژدەبەری [[مەسیحی]]. * [[غازی یاوەر]]، سەرۆکی کاتی [[عێراق]] لە ماوەی ٢٠٠٤–٢٠٠٥. * ئیگناتیۆس زاکای یەکەم، پاتریاکی ئاشوری ئەنتیکە و ھەموو ڕۆژھەڵات بۆ کەنیسەی ئۆرتۆدۆکسی سریانی. * چاوی موسڵ، بە عەرەبی(عین الموصل) بلۆگێکی ھەواڵییە کە لەلایەن مێژوونووس و ڕۆژنامەنووسی ھاووڵاتی عومەر محەمەدەوە دروستکراوە و پارێزگاری لێدەکرێت. * لۆریس ئۆھان چۆبانیان، ئاوازدانەر و مامۆستای ئەرمەنی-ئەمریکی و مامۆستا لە زانکۆی باڵدوین واڵاس. == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای نەینەوا]] * [[قەزای مووسڵ]] * [[زانکۆی مووسڵ]] * [[دەشتی نەینەوا]] * [[عێراق]] * [[ئەیالەتی مووسڵ]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{شارەکانی کوردستان}} {{پڕگەلھەترین شارەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} {{پۆلی کۆمنز|Mosul}} [[پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق]] [[پۆل:مانگیلەی بەپیت]] [[پۆل:ئاشوور]] [[پۆل:شارەکانی عێراق]] [[پۆل:مووسڵ]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ]] [[پۆل:پارێزگاکانی عێراق]] 8msfdf9inne5wox4lrfdk8q4y3mn8q4 0 3979 1680511 1671342 2026-10-04T18:55:38Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680511 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = مەعرووف جیاووک | native_name = معروف جياووك | birth_date = ١٨٨٥ | birth_place = [[بەغدا]]، [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] | death_date = ٢١ی کانوونی دووەمی ١٩٥٨ (٧٣ ساڵ ژیاوە) | death_place = [[بەغدا]]، [[عێراق]] | resting_place = گۆڕستانی شێخی چۆڵی (تەعجیل)، [[ھەولێر]] | nationality = [[کورد]] | education = بەکالۆریۆس لە یاسا (الحقوق) | alma_mater = دارولفنوونی عوسمانی (ئەستەمبوڵ) | occupation = مافناس، ڕۆژنامەنووس، دادوەر، جێگری سەرۆکی پەرلەمان، متەسەڕیف (پارێزگار)، نووسەر | party = حیزبی سەربەخۆیی کوردستان، [[حیزبی ھیوا]] | spouse = پاکیزە خانم، پاکیزە خانی چیچۆ (و هاوسەری تر) | children = ۱۰ بۆ ۱۲ کوڕ، ٤ بۆ ٦ کچ | parents = عەلی ئەسغەر، ڕەحمەخانی بابان | image = مارف مەعرووف جیاوک.jpg }} '''مەعرووف جیاووک''' (ناوی تەواوی: '''مەعرووف کوڕی عەلی ئەسغەر کوڕی حاجی مەولوود ئەسعەد بەدیعولزەمان'''؛ ١٨٨٥ [[بەغدا]] – ٢١ی کانوونی دووەمی ١٩٥٨ بەغدا) مافناس، ڕۆژنامەنووس، کارگێڕ، دادوەر، نووسەر، پەرلەمانتار و کەسایەتییەکی دیاری سیاسی و ڕووناکبیریی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی [[کوردستان]] و دیوانی دادوەری و کارگێڕیی [[عێراق]] بوو.<ref>کەریم شارەزا، کەسایەتییە ناودارەکانی هەولێر / مافناس و کارگێڕ و نووسەر و کوردپەروەر مەعرووف جیاووک ١٨٨٥-١٩٥٨، گۆڤاری هەولێر، ژمارە ٢، بەهاری ١٩٩٩، ل١٨٣.</ref> لە ڕووداوە سیاسی و نەتەوەییەکانی نیوەی یەکەمی سەدەی بیستەمدا ڕۆڵێکی بنچینەیی گێڕاوە، بەتایبەت لە بەرپەرچدانەوەی پڕۆژەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیا|بریتانیا]] بەرامبەر کوردستان و ورووژاندنی مافەکانی کورد لە [[پەرلەمانی عێراق]]. [[پەڕگە:مەعرووف_جیاوک.jpg|وێنۆک|ناسنامەی لقی حقووقی دارولفنوونی عوسمانیی مەعرووف جیاووک، ١٩١٩]] == بنەچە و ڕەچەڵەکی بنەماڵەی جیاووک == رەچەڵەکی بنەماڵەی جیاووک دەگەڕێتەوە بۆ هۆزی [[باڵەک]]. بەر لە نزیکەی ٨٠٠ ساڵ، چوار برا لە هۆزی باڵەکی (کە لە ناوچەی ڕواندز و دەوروبەری تا [[حەکاری (ناوچەی مێژوویی)|هەکاری]] نیشتەجێ بوون) هاتنە ناوچەیەکی قەدپاڵی چیایەکی نزیک گەلی عەلی بەگ لە سەرووی [[شارۆچکەی خەلیفان|خەلیفان]]، لەسەر ڕێگای کۆنی (خەلیفان - بارزان) و لەوێ گوندێکیان ئاوەدان کردەوە بەناوی [[سرێشمە، خەلیفان|سرێشمە]] لە [[پارێزگای ھەولێر|پارێزگای هەولێر]].<ref>دکتۆر ئازاد عوبێد صالح، سەربردەی ژیان و کەسایەتی مەعروف جیاووک، ئینسکلۆپیدیای هەولێر، لاپەڕە ٤٣٩٣.</ref> ئەو چوار برایە ناویان (عەباس، ئەلیاس، موسا، حەسەن) بوو، کە لە دواییدا بوونە چوار بنەماڵە بەناوەکانی: * '''ماڵە باس''' (عەباس) * '''ماڵە لاس''' (ئەلیاس) * '''ماڵە مووس''' (موسا) * '''ماڵە حەسەن''' (حەسەن) ماڵە حەسەن بە '''جیاووک''' ناسران. لە دواییدا هەندێک خەڵکی غەوارە تێکەڵییان کرد وەک (ماڵە خوباسک) و (ماڵە موریک). پاش گەشەسەندنی گوندی سرێشمە، هەندێکیان کۆچیان کرد بۆ گوندەکانی نزیک هەولێر و لە گوندی «[[بەرحوشتر]]» نیشتەجێ بوون. لە بنەماڵەی ماڵە حەسەنی جیاووک زانا و ئەدیبی زۆر هەڵکەوتن، وەک: فەقێ داوود، مەلا مەولوود، فەقێ سلێمان، فەقێ ئیمام، فەقێ وەلی، و حاجی مەولوود ئەسعەد (باپیری مەعرووف جیاووک) کە یەکێک بوو لە زانا ناودارەکانی باشووری کوردستان و دەستنووسی بە زمانی عەرەبی لەبارەی ڕێزمانی عەرەبییەوە هەبوو، هەروەها بەڕێوەبەری قوتابخانەی ڕوشدییە بوو لە [[مووسڵ]].<ref>دکتۆر ئازاد عوبێد صالح، هەمان سەرچاوە.</ref> فەقێ وەلی جیاووک لەگەڵ منداڵەکانی لە ساڵی ١٢٥٢ک / ١٨٣٦ز هاتۆتە [[ھەولێر|هەولێر]] و لە هەولێر و دەوروبەری بوونەتە خاوەن زەویوزار و حەسار و گوند، وەک گوندی [[دارەتوو]]، کارێزی تەیموور بەگ و خانووی کورتەک. ئەو حەسارەی نزیک عوزێر پێغەمبەر کە پێشتر نەخۆشخانە بوو، موڵکی حاجی داوود جیاووک بوو. حاجی مەولوود ٤ کوڕ و ٥ کچی هەبووە؛ یەکێک لە کوڕەکانی ناوی '''عەلی ئەسغەر''' (باوکی مەعرووف) بوو. عەلی ئەسغەر لە سەردەمی عوسمانییەکاندا وانەبێژ و پێشنوێژ (ئیمام طابووری) بوو لە سوپای عوسمانی، هەروەها لە ئامادەییی ڕوشدیەی سەربازی و پاشایەتی مامۆستای زمانەکانی عەرەبی، تورکی و فارسی بووە. پەڕتووکێکی زانستیی داناوە بەناوی «الفوائد المعروفیة فی علم النحو واللغة العربیة» کە بەناوی کوڕەکەیەوە (مەعرووف) ناوینابوو. عەلی ئەسغەر لە سەردەمی سوڵتان [[عەبدولحەمیدی دووەم]] بەهۆی کاری ئیمامیی سەربازی زوو شوێنی دەگۆڕدرا؛ لە کاتێکدا لە [[سلێمانی]] بوو، هاوسەرگیری لەگەڵ '''ڕەحمەخانی بابان''' کرد و سێ کوڕیان بوو: (مەعرووف، عارف، عیرفان)، کە مەعرووف کوڕی نۆبەرە بوو. == ژیانی سەرەتایی و خوێندن == مەعرووف جیاووک لە ساڵی ١٨٨٥ لە شاری [[بەغدا]] لەدایک بووە. خوێندنی ئایینی لەسەر دەستی باوکی و چەند زانایەکی تر تەواو کردووە. خوێندنی سەرەتایی و ڕوشدیەی لە بەغدا لە ساڵی ١٩٠٢ تەواو کرد. لە ساڵی ١٩٠٩ز لەگەڵ [[ڕەشید عالی گەیلانی]] و [[نووری سەعید]]، هەرسێکیان بە سواری وڵاغ چوونەتە [[ئەستەمبوڵ]] بۆ تەواوکردنی خوێندنی باڵا؛ ڕەشید عالی و مەعرووف لە کۆلێجی ماف (الحقوق) لە «دارولفنوونی عوسمانی» و نوری سەعید لە کۆلێجی سەربازی وەرگیران.<ref>نەهرۆ محەممەد عەبدولقادر، هەولێر لە نێوان ساڵانی ١٩١٨-١٩٢٦، لاپەڕە ٣٩.</ref> لە کاتی خوێندنیدا بەهۆی رووداوێکی نەخوازراو و ئارەزووکردنی بۆ کورسی نوێنەرایەتی، ناچار بوو ئەستەمبوڵ بەجێبهێڵێت و بگوازرێتەوە بەغدا. ماوەیەک کرایە بەڕێوەبەری ناحیەی (تەدمور - [[دێرەزوور]]) لە [[سووریا]] و لەوێ یەکەم هاوسەرگیریی لەگەڵ خانمێک بەناوی پاکیزە کرد. * لە ١٨ی کانوونی دووەمی ١٩١٢، ڕۆژنامەی «الحقوق»ی بە هەردوو زمانی عەرەبی و تورکی لە بەغدا دەرکرد. * لە ساڵی ١٩١٣ز لەلایەن وەزارەتی مەعاریفەوە کرا بە یاریدەدەری بەڕێوەبەر لە خانەی مامۆستایان (دار المعلمين) لە [[بەسرە]]. == جەنگی جیهانیی یەکەم == لە ٢٦ی تشرینی یەکەمی ١٩١٤، پاش گرتنی شاری [[بەسرە]] لەلایەن سوپای بریتانیاوە لە [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانیی یەکەمدا]]، مەعرووف جیاووک بە دیل گیرا و لەلایەن ئینگلیزەکانەوە بۆ وڵاتی '''بۆرما ([[میانمار]])''' لە [[ڕۆژھەڵاتی ئاسیا|ڕۆژهەڵاتی ئاسیا]] دوورخرایەوە. لە بۆرما پێنج ساڵ لە زیندان و ئۆردوگا بووە و لەوێ تووشی نەخۆشیی سەختی مێشکەتا («الحمى الدماغية») بوو، بە شێوەیەک کە دوو ساڵ لەنێو جێگەدا لە نێوان ژیان و مردندا مایەوە. پاش چاکبوونەوەی لە ساڵی ١٩١٩ گەڕایەوە بەغدا، بەڵام جەستەی هێندە لاواز و گۆڕابوو کە ئەگەر بە کوردی هاواری نەکردبایە، کەسە نزیکەکانی نەیانده‌ناسینیەوە.<ref>دکتۆر ئازاد عوبێد صالح، سەربردەی ژیان و کەسایەتی مەعروف جیاووک، ئینسکلۆپیدیای هەولێر، لاپەڕە ٤٣٩٤.</ref> دوای ئەوەی تەندروستی هاتەوە جێی خۆی، سەرلەنوێ دەستی کردەوە بە خوێندن لە خوێندنگەی ماف کە بریتانییەکان بەهۆی پێویستییان بە دادوەر لەسەر بنەمایەکی نوێ دایانمەزراندبووەوە. == پلە و پۆستە دادوەری و کارگێڕییەکان == مەعرووف جیاووک لە میانی ژیانی وەزیفیدا زنجیرەیەک پۆستی دادوەری، ئیداری و پەرلەمانیی گرنگی وەرگرتووە: * '''١٨ی تەمووزی ١٩٢٠:''' بۆ ماوەیەکی کورت کاری پارێزەری کردووە. * '''١٩٢٣:''' کراوەتە دادوەر (حاکم). * '''١٩٢٤:''' بووەتە دادوەری بەرایی هەولێر. * '''١٩٢٥:''' بووەتە دادوەری پێکهاتن لە [[دیوانییە]]. * '''١٩٢٦:''' بووەتە دادوەری سزای [[مووسڵ]]. * '''١٩٢٧:''' بووەتە دادوەر لە موسەیبە. * '''١٩٢٨:''' بە نوێنەری هەولێر لە ئەنجومەنی نوێنەران (پەرلەمان) هەڵبژێردرا و بووە جێگری یەکەمی سەرۆکی پەرلەمانی عێراق. دواتر لەلایەن خەڵکی هەولێر دوو جاری تر داوایان لێ کرد خۆی بپڵێوێتەوە، بەڵام بەهۆی ئەوەی پاڵێوراوی سەربەخۆی گەل بوو نەک سەر بە دەسەڵات، دەرنەچوێنرا. * '''١٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٣١:''' بە دادوەری شارستانی لە عێراق دامەزرا. * '''٢١ی تشرینی یەکەمی ١٩٣١:''' لەسەر داوای شای عێراق ([[فەیسەڵی یەکەم]]) کرایە دادوەری تاکی پلە یەک لە [[کەربەلا]]. * '''١٩٣٣:''' بووەتە دادوەری بەرایی [[کەرکووک]]. * '''١٩٣٤:''' بووەتە جێگری یەکەمی سەرۆکی دادگای بەرایی کەرکووک. * '''١٩٣٦:''' بووەتە پشکنەری دادوەران و جێگری سەرۆکی دادگای بەرایی لە [[حللە]]. * '''١٩٣٨:''' بووەتە پشکنەری داواکاری گشتی (مفتش مدعي عام). * '''١٩٤١:''' بووەتە دادڕێژەری یاسایی (مدون قانونی) و پاشان ئەندامی دادگای پێداچوونەوە (محكمة التمييز). * '''١٩٤٤ – ١٩٤٦:''' کرایە موتەسەریفی (پارێزگاری) [[سلێمانی]]. * '''١٩٤٦:''' دەستی لەکارکێشایەوە لە موتەسەریفی سلێمانی و لە هەمان ساڵدا بووە بەڕێوەبەری گشتیی ئینحیساری تووتن تا کانوونی دووەمی ١٩٤٧، کە دواتر بەیەکجاری وازی لە کاری میری هێنا. == خەباتی سیاسی و هەڵوێستە نیشتمانییەکان == === هەڵوێست بەرامبەر پەیماننامەی ١٩٣٠ و داگیرسانی ڕاپەڕینی بەردەرکی سەرا === بەر لەوەی پەیماننامەی ساڵی ١٩٣٠ لە نێوان عێراق و بەریتانیا مۆر بکرێت، نوێنەرانی کورد بە گومانەوە لە پەیماننامەکەیان دەڕوانی. یەکەم دەنگی ناڕەزایی لە ناو هۆڵی پەرلەمانی عێراقدا لەلایەن مەعرووف جیاوکەوە بەرز بووەوە. لە ١٣ی شوباتی ١٩٣٠ بە ڕاشکاوی لە پەرلەماندا پرسیاری کرد: «ئایا مافەکانی کورد لەو پەیمانە نوێیەدا دەپارێزرێ کە لەگەڵ بەریتانیادا مۆر دەکرێت؟».<ref>د. کەمال مەزهەر، کورد و کوردستان لە بەڵگەننامە نهێنییەکانی حکوومەتی بەریتانیادا، وەرگێڕانی عەبدوڵڵا زەنگەنە.</ref> لە ٨ی ئابی ١٩٣٠، کاتێک وەفدێکی هاوبەشی حکوومەتی عێراق و بەریتانیا (پێکهاتوو لە [[جەعفەر عەسکەری]] وەکیلی سەرۆک وەزیران و وەکیلی مەندوبی سامی) سەردانی [[ھەولێر|هەولێریان]] کرد بۆ ڕازیکردنی سەرکردایەتیی کورد، مەعرووف جیاووک بە ڕاشکاوی ڕووبەڕووی وەفدەکە بووەوە و وتی: {{Blockquote|text=جەعفەر پاشا چاکی ئەزانێ ئێمە لەگەڵ عەرەبا مومکین نییە بە سوورەتی تەوحید (پەنجەکانی خستە ناو یەکتر) بژین، فەقەت بە سوورەتێک (پەنجەکانی جووت کرد) قابییلە وەکو ئۆستریا و مەجارستان بژین.|author=مەعرووف جیاووک (٨ی ئابی ١٩٣٠)}} ئەم هەڵوێستە بوێرانەیە لە ژمارە (٢٥٧)ی ڕۆژی ١٤ی ئابی ١٩٣٠ی ڕۆژنامەی «ژیان» لە سلێمانی بڵاو بووەوە. دەنگدانەوەیەکی گەورەی دروست کرد کە دواجار بووە چەخماخەی داگیرسانی خۆپیشاندانە مەزنەکەی ٦ی ئەیلوولی ١٩٣٠ لە [[بەردەرکی سەرا]] لە سلێمانی.<ref>ڕۆژنامەی ژیان، ژمارە ٢٥٧، ١٤ی ئابی ١٩٣٠.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=gilkend |سەردێڕ=معروف جیاووک چه‌خماخه‌ى ڕاپه‌ڕینى بەرده‌ركى سه‌را بوو |ناونیشان=https://gilkend.com/b/3653 |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-20 |وێبگە=gilkend.com}} {{بەستەری مردوو|url=https://gilkend.com/b/3653 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> === بەرپەرچدانەوەی پڕۆژەی دابەشکردنی کوردستان === لە قۆناغێکدا هێزە [[کۆلۆنیاڵیزم|کۆڵۆنیالیستەکان]] هەوڵیان دا [[باشووری کوردستان|کوردستانی باشوور]] بهێننە سەر دوو پارچەی کارتۆنی کە سنوورەکەیان زێی بادینان بێت، و پارچەی دووەم بەهۆی چۆڵکردنی لە خەڵک، دانیشتووانی تری لە [[ئێران|ئێرانەوە]] بۆ بهێنرێت. هەروەها پڕۆژەیەکی تر هەبوو بۆ پێکهێنانی دەوڵەتێکی کوردی بەمەرجێک سەرۆکەکەی دەستبەرداری ئیسلام بێت یان «[[بنیامین مارشەمعوون|مار شەمعوون]]» ببێتە سەرۆکی. مەعرووف جیاووک سەرکردەی بەرپەرچدەرەوەی سەرەکیی ئەم پڕۆژانە بوو و شکستی پێ هێنان. === دامەزراندنی یانەی فەرمانبەرانی هەولێر (١٩٢٨) === لە ساڵی ١٩٢٨، بە هەوڵ و ماندووبوونی مەعرووف جیاووک یەکەم «یانەی فەرمانبەرانی هەولێر» دامەزرا.<ref>نجاة یاسین النجار، تأریخ بلدیة اربیل رۆسائها و مجالسها عام (١٨٧٥-٢٠١٤)م، ص٤٣.</ref> ئەمەش دوای ئەوەی بینرا فەرمانبەرە عەرەبەکان دەستیان کراوەتر بوو و فەرمانبەرە کوردەکانیش پەرتەوازە بوون. لە ڕۆژی کردنەوەی یانەکەدا، بە ئامادەبوونی کەسایەتیی دیاری هەولێر [[مەلا فەندی|مەلا ئەفەندی]] و شاعیری گەورە [[فایەق بێکەس]]، جیاووک وتارێکی نیشتمانیی خوێندەوە و [[فایەق بێکەس|فایەق بێکەسیش]] شیعرێکی پێشکەش کرد. === پشتگیریی خەڵکی ئامێدی (١٩٣٠) === شارۆچکەی [[ئامێدی]] مێژوویەکی دێرینی هەبوو و پایتەختی [[میرنشینی بادینان]] بوو. لە ٢٦ی ئاداری ١٩٣٠، پیاوماقووڵانی ئامێدی سکاڵایەکیان بە ئیمزاوە ئاڕاستەی مەعرووف جیاووک کرد بۆ ئەوەی ڕێگری بکات لە بڕیاری حکوومەت بۆ فەرامۆشکردنی شاری ئامێدی و گواستنەوەی مەڵبەندی قەزاکە بۆ گوندی «[[بێباد]]». جیاووک بەهانایانەوە چوو و ڕێگری لەو هەنگاوە کرد.<ref>دکتۆر ئازاد عوبێد صالح، سەربردەی ژیان و کەسایەتی مەعروف جیاووک، ئینسکلۆپیدیای هەولێر، لاپەڕە ٤٤٠٠.</ref> === پەیوەندی لەگەڵ شێخ مەحموودی حەفید === لە کاتی موتەسەریفبوونی لە سلێمانی و دواتریش، جیاووک پەیوەندییەکی زۆر بەهێزی لەگەڵ [[شێخ مەحموودی حەفید]] هەبوو. تەنانەت کاتێک شێخ مەحموود لە بەغدا (لە گەڕەکی صڵێخ) دەستبەسەر بوو، جیاووک ڕۆژانی هەینی لەگەڵ عەبدولڕەزاق حەسەنی سەردانی دەکرد. لە بەهاری ١٩٥٦، شێخ مەحموود سەردانی ماڵی جیاوکی کرد لە بەغدا و بە شکۆمەندییەوە پێشوازیی لێکرا. لەگەڵ ئەوەشدا، جیاووک کەسێکی یاسایی بوو؛ کاتێک شێخ قادری برای شێخ مەحموود زێدەڕۆیی کردبووە سەر زەویی شارەوانی و شوورەی دەورە دابوو، جیاووک فەرمانی دا هەر بە شەوە شوورەکەیان ڕوخاند و شێخ قادریشی دەستبەسەر کرد تا ئەوکاتەی شێخ مەحموود نامەی بۆ نووسی و کێشەکەی یاسایی کردەوە. === نامەگۆڕینەوە لەگەڵ جەمال عەبدولناسر (١٩٥٣) === دوای [[شۆڕشی ٢٣ی تەممووز (میسر)]] و ڕووداوەکانی لادانی محەممەد نەجیب و لەسێدارەدانی ئەندامانی [[ئیخوان موسلمین]] لەلایەن [[جەمال عەبدولناسر]]ەوە، مەعرووف جیاووک لە بەغداوە نامەیەکی توندی ناڕەزایەتی بۆ عەبدولناسر نارد و تێیدا نووسی: {{Blockquote|text=بێگباشی جەمال عەبدولناسر- قاهیرە سەرهەڵدان لەسەر سەرۆک نەجیب و ئیخوان مسلمینەکان ، جێگای پەشێویە ولە سێدارەدانی بێ تاوانان وزیندانی کردنی نەبەردان ، سەرەرای دەستپێشخەری وداوای زاناکانی جیهان و سەرکردەکانی ، کارەسات وفەرق و جودایی و ئیهانەیە قەرەبۆ ناکڕێتەوەو وپێغەمبەری مەزنی دلگران کردوە وگشت زانایەکانی ئیسلامی پەست کردوە و ئەوەش ویستی (غلادسۆ) و (زایونیەکانە).. باوەرداران برانە و ستایش کردنی ئیخوانەکان سیاسەتە و ئەوەی زولم بکات تووشی توورەیی خودای دلۆڤان دەبیت، نابی مرۆڤ بۆ دونیا لەخۆ بایی بیت چونکە ئەگەر دونیا ئەمرۆ یەکێکی هینایە پێکەنین ، سبەینێ دەیگرێینیت و خوداش نزای زولم لێکراوەکان رەت ناکاتەوە و پادداشتی چاکەکەرەوەکانیش دەکات .|author=مەعرووف جیاووک (بەغدا، گەڕەکی الطوب)}} جەمال عەبدولناسر بە نامەیەکی تایبەت وەڵامی جیاوکی دایەوە و تێیدا پاساوی بۆ بڕیارەکانی هێنایەوە کە محەمەد نەجیب لە ڕێبازی شۆڕش لایداوە. == بەرهەم و پەڕتووکەکان == مەعرووف جیاووک بە هەردوو زمانی کوردی و عەرەبی پەڕتووکی گرنگی بڵاوکردۆتەوە: # '''نووسینی کوردی / بەرگی ئیمڵای کوردی''' (چاپخانەی النجاح، بەغدا، ١٩٣٠) – دەربارەی ڕێنووس و فۆنەتیکی زمانی کوردی. # '''القضية الكردية''' (بەشی یەکەم ١٩٢٥/١٩٣٥، بەشی دووەم ١٩٣٩) – بە زمانی عەرەبی دەربارەی مێژوو و کێشەی کورد کە وەڵامێک بوو بۆ بیروبۆچوونەکانی قەشە ئەنستانس ماری ئەلکەرمەلی. # '''نیابەتی''' (مطبعة الزمان، بەغدا، ١٩٣٧/١٩٣٨) – دەربارەی خولی نوێنەرایەتیی لە پەرلەمانی عێراق. # '''هەزار بێژ و پەندی کوردی''' (چاپخانەی النجاح، بەغدا، ١٩٣٨/١٩٣٩) – کۆکردنەوەی پەند و قسەی نەستەقی کوردی. # '''مأساة بارزان المظلومة / کارەساتی بارزانی زوڵملێکراو''' (چاپخانەی ئۆفسێت، بەغدا، ١٩٥٤) – دەربارەی شۆڕش و ڕووداوە سیاسییەکانی ناوچەی بارزان. === شیکاریی پەڕتووکی «مأساة بارزان المظلومة» === ئەم پەڕتووکە یەکێکە لە گرنگترین سەرچاوە مێژوویییەکان لە شیکردنەوەی رووداوەکانی ناوچەی بارزان لە ساڵانی (١٩٣١، ١٩٣٢، ١٩٤٤، ١٩٤٥). جیاووک تێیدا پەردە لەسەر سیاسەتی دووڕووانەی بریتانیا هەڵدەمالێت کە لە سەرەوە لەگەڵ خەڵک بوون و لە بنەوەش حکوومەتی عێراقیان هان دەدا بۆ لێدانی کورد. لە پەڕتووکەکەدا بەڵگەنامەی نهێنیی ئۆپەراسیۆنی سەربازیی نیسانی ١٩٣٢ی بریتانیا و عێراق بڵاوکراوەتەوە. هەروەها ئاماژە بە خستنەخوارەوەی فرۆکەیەکی بریتانی لە ڕێکەوتی ٢٩ی نیسانی ١٩٣٢ لەلایەن چەکدارانی بارزانەوە دەکات، کە تێیدا [[ئەحمەد بارزانی|شێخ ئەحمەدی بارزان]] ڕێزی لە فرۆکەوانە دیلەکە گرت و داوای پزیشکی لە ئینگلیزەکان کرد بۆ چارەسەرکردنی برینەکەی. [[File:مەعرووف و جیاوک و مستەفا بارزانی.jpg|وێنۆک|مستەفا بارزانی و مەعرووف جیاووک نوێنەری هەولێر لەپەرلەمانی عێراق، ١٩٣٥]] == کۆچی دوایی == باری تەندروستی مەعرووف جیاووک لە ساڵی ١٩٥٣وە تێکچوو. بۆ چارەسەر دوو جار لەلایەن کوڕەکانییەوە بڕدرایە شاری [[لەندەن]] (جاری یەکەم لە ١٩٥٣ و جاری دووەم لە ١٩٥٧). سەرئەنجام، لە کاتژمێر ٤:٣٠ی دوانیوەڕۆی ڕۆژی سێشەممە، '''٢١ی کانوونی دووەمی ١٩٥٨''' لە شاری بەغدا لە تەمەنی ٧٣ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد. بەپێی وەسیەتی خۆی، تەرمەکەی گواسترایەوە بۆ شاری [[ھەولێر|هەولێر]] و لە ڕۆژی پێنجشەممە ٢٣ی کانوونی دووەمی ١٩٥٨، بە ئامادەبوونی سەدان کەس لە خەڵکی هەولێر، متەسەڕیفی ئەوکاتەی هەولێر ([[خالید نەقشبەندی]]) و سەرۆکی فەرمانگەکان، لە گۆڕستانی شێخی چۆڵی (تەعجیل) بەخاک سپێردرا.<ref>دکتۆر ئازاد عوبێد صالح، سەربردەی ژیان و کەسایەتی مەعروف جیاووک، ئینسکلۆپیدیای هەولێر، لاپەڕە ٤٣٩٩.</ref> کاتی تەرمەکەیان هێنا بۆ گۆڕستان، سیدارە ڕەشەکەی لەسەر دارەمەیتەکەی هەڵواسرابوو. لەسەر بەردی مەڕمەڕی ئارامگەکەی ئەم دێڕانە هەڵکەندراون: {{Blockquote|text=الفاتحة - مەعروف جیاووک لێرە نێژراوە و ئەڵێ ئەی کورد بەخووی چاک و زانستی و یەکێتی، کامەران ئەبی. لەساڵی ١٨٨٥ لەدایک بووە و لەساڵی ١٩٥٨ لە ڕۆژی سێشەممە ٢١ی مانگی کانوونی دووەم ئەکا، گیانی بەخاک سپاردووە.|author=نووسینی سەر کێلی گۆڕی مەعرووف جیاووک}} == خێزان و منداڵەکان == لەبارەی ژمارەی هاوسەرگیرییەکانی مەعرووف جیاووک بەهۆی گواستنەوەی زۆری شوێنی کاری، ڕای جیاواز هەیە (دەوترێت ۱۰، ۱۱ یان ۱۲ هاوسەرگیری کردووە)؛ لەوانە دوو هاوسەری خەڵکی [[مێردین|ماردین]]، یەکێکی [[ئەلبانیا|ئەلبانی]]، چواریان عەرەب، و چواریشیان خەڵکی باشووری کوردستان و هەولێر بوون (خێزانە هەولێرییەکەی لە بنەماڵەی چیچۆ بوو). دەربارەی منداڵەکانیشی ڕای جیاواز هەیە (۱۰ کوڕ و ٤ کچ، یان ۱۲ کوڕ و ٦ کچ). جیاووک منداڵەکانی لەسەر ڕێبازی کوردایەتی گۆش دەکرد و لە ماڵەوە فێری سروودی نیشتمانیی دەکردن وەک: «ئەی کوردینە، ئەی مەردینە... با دەست لەناو دەست کەین هەموو». == شاعیران و مەعرووف جیاووک == بەهۆی دڵسۆزی و خەباتی نەتەوەیی، دەیان شاعیر و وێژەوانی کورد شیعریان لەسەر مەعرووف جیاووک نووسیوە: * '''[[موفتی پێنجوێنی]]''' ( لەساڵی ١٩٤٥ز شیعرێکی بەناو ( بۆ مەعروف جیاووک) نووسیووە، بەبۆنەی کردنەوەی قوتابخانە لە [[پێنجوێن|پێنجوین]]): <poem style="margin-right: 2em; font-style: italic;"> سوپاسی خوا ئەکەین و شوکری عیززەت کچی پێنجوێن بە مەکتەب گەییە عیززەت </poem> * '''[[قانع]]''' (لە شیعری «دەورەی ژیانم»دا): <poem style="margin-right: 2em; font-style: italic;"> شازدە سەرخێزان دەوریان داوم منیش بۆ نانی شەوی داماوم ئێستا جیاووک هیممەت ئەنوێنێ هەژار و فەقیری وڵات ئەژیێنێ چونکە بەڕاستی میللەت پەروەرە بۆ لیواکەمان وەک تاجی سەرە ئیتر هەر بژی سێبەری خاکمان موتەسەریفی تەواو دڵ پاکمان </poem> * '''[[حوسێن حوزنی موکریانی]]''' (لە گۆڤاری زاری کرمانجی): <poem style="margin-right: 2em; font-style: italic;"> سزایە بۆ بەقای ناوتان بکەن ئایندەیی کوردان لە بۆ تیمسالی میللەت ئەتۆی خێوی شەرەف و وجدان بژی هەر تۆ بژی ئەی فەخری کوردان فەخری کوردستان بە بوونتان سەربڵندین ئەی جیاووک هەر بژی بۆمان </poem> * '''[[نەجمەدین مەلا]]''' (بەبۆنەی کۆچی دوایی جیاووک): <poem style="margin-right: 2em; font-style: italic;"> کێ بی بپرسی دادی مەزڵوومین مەحکەمەی تەمییز، زویر، بووەو، غەمگین </poem> * '''[[شێخ سەلام عازەبانی|شێخ سەلامی گردعازەبانی]]''' (لە شیعری «شێوەنی جیاووک»): <poem style="margin-right: 2em; font-style: italic;"> میرم تۆ نامری ئاسارت دیارە زۆر پایەدارە قەومی کورد یەکسەر بۆ تۆ خەمبارە لەژین بێزارە میری شیرینم مەعرووف جیاووک بۆ کورد بووی باووک </poem> == پەراوێزەکان == {{سەرچاوەکان}} == سەرچاوەکان == * دکتۆر ئازاد عوبێد صالح، «سەربردەی ژیان و کەسایەتی مەعروف جیاووک»، ئینسکلۆپیدیای هەولێر، بەرگی دەیەم، لاپەڕە ٤٣٩٣–٤٤٢٢. * کەریم شارەزا، «مافناس و کارگێڕ و نووسەر و کوردپەروەر مەعرووف جیاووک ١٨٨٥-١٩٥٨»، گۆڤاری هەولێر، ژمارە ٢، بەهاری ١٩٩٩. * د. کەمال مەزهەر، «کورد و کوردستان لە بەڵگەنامە نهێنییەکانی حکوومەتی بەریتانیادا»، وەرگێڕانی عەبدوڵڵا زەنگەنە، بەغدا، ١٩٨٤. * نجاة یاسین النجار، «تأریخ بلدیة اربیل رۆسائها و مجالسها عام (١٨٧٥-٢٠١٤)م». * نەجاتی عەبدوڵڵا، «ڕاپەڕینەکانی بارزان لە بەڵگەنامە نهێنییەکانی هەردوو حکوومەتی فرەنسا و بریتانیا ١٩٣١-١٩٤٩»، بەرگی یەکەم. * مەعرووف جیاووک، «مأساة بارزان المظلومة»، بەغدا، ١٩٥٤. [[پۆل:خەڵکی ھەولێر]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٥]] [[پۆل:مردووانی ١٩٥٨]] [[پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] [[پۆل:دادوەرانی عێراقی]] qgprs3rdv4rzc520ogbcxawsweowdb1 0 4179 1680816 1113733 2026-10-05T07:36:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، تورکیا-کۆلکە) 1680816 wikitext text/x-wiki {{بێ سەرچاوە}} [[پەڕگە:Medtv.jpeg|چەپ]] '''مەد تیڤی''' (MED TV) یەکەمین تەلەڤیزیۆنی کوردی لەسەر سەتەلایت بوو. مەد تیڤی لە ١٥ی [[گوڵان]]ی ١٩٩٥ لە [[لەندەن]] دەستی بە وەشانی بەرنامەکانی کرد. لە شەوی کرانەوەیدا، [[ناسر ڕەزازی]] یەکەم میوانی مەد تیڤی بوو. تەلەڤیزیۆنی مەد تیڤی ڕۆژانە شەش کاتژمێر بە زمانەکانی [[کوردی]]، [[تورکی]]، [[ئاشووری]]، و [[عەرەبی]] بەرنامەی بڵاودەکردەوە و لە [[ئەورووپا]]، [[باکووری ئەفریقا]] و [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]]دا سەیر دەکرا. == بەرگرتن لە وەشان == مەد تیڤی لە لایەن [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] دامەزراو کە لە سەردەمی خۆی ھەنگاوێکی گەورە بۆ [[چاندی کوردی|چاندی کوردی]] و خەباتی سیاسی و جەماوەریەکی بوو. ھەر لە دەستپێکی وەشانییەوە، مەد تیڤی ڕووبەڕووی پەستانەکانی دەوڵەتی [[تورکیا]] بووەوە. تورکیا بە پرووپاگەندە و جاڕدانی دوور لە ڕاستییەوە توانی مەد تیڤی لە پێش چاوی ڕای گشتی و دەوڵەتەکانی [[ئەورووپا]] ڕەش بکات. لە مانگی نیسانی ساڵی ١٩٩٩دا بە دوای گیرانی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]، کۆمیسیۆنی تەلەڤیزیۆنی [[بەریتانیا]] مۆڵەتنامەکەی مەد تیڤیی بەتاڵکردەوە و بڵاوکردنەوەی بەرنامەکانی ڕاوەستاند. بەڵام بە شۆن سێ مانگدا، لە مانگی تیرمەھی ساڵی ١٩٩٩دا [[مەدیا تیڤی]] دەستی بە وەشانی خۆی کردن و جێی مەد تیڤیی پڕکردەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تەلەڤیزیۆن|کوردستان|تورکیا}} {{کەناڵە ئاسمانییە کوردییەکان}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:میدیای بەکۆمەڵ بە زمانی کوردی]] [[پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کوردی]] [[پۆل:وێستەگە و کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان لە ١٩٩٥ دامەزراون]] d82uotb31bnovaxfi3387tlfk5nlgoo 0 4181 1680822 1517318 2026-10-05T07:37:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، زمان-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680822 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Medyatv.jpg|وێنۆک|مەدیا تیڤی]] دوای ئەوە [[مەد تیڤی]] - یەکەم تەلەڤیزیۆنی کوردیی سەر ساتەلایت - چیدی ڕێی پێ نەدرا چالاکیی ھەبێت، لە تیرمەھی ساڵی ١٩٩٩دا، سێ مانگ پاش داخستی [[مەد تیڤی]]، مەدیا تیڤی دەستی بە وەشانی خۆی کرد. بەڵام مەدیا تیڤی لە ٢٠٠٤دا ڕاگیرا و لە جێی ئەو [[ڕۆژ تیڤی]] ھاتە مەیدانەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تەلەڤیزیۆن|دەیەی ١٩٩٠|زمانی کوردی|کوردستان}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{زمان-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کوردی]] {{کەناڵە ئاسمانییە کوردییەکان}} gi59kcan1gp1p7t7u5iin72inj46p8x 0 4518 1680354 1476249 2026-10-04T13:09:34Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680354 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = عەبدوڵڵا ئۆجەلان | وێنە = Abdullah Öcalan.png | ناوی کاتی لەدایکبوون =عەبدوڵڵا عومەر ئۆجەلان | شوێنی لەدایکبوون = گوندی [[ئامەرا]]، [[پارێزگای ڕحا|ڕحا]]، [[باکووری کوردستان]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = {{ڕێکەوتی لەدایکبوون و تەمەن|١٩٤٨|٤|٤}} | نیشتەجێ = زیندانیی [[ئیمرالی|دوورگەی ئیمرالی]] تورکیا | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = ئاپۆ | نەژاد =[[کورد]] | پیشە = سەرکردە{{ھن}}نووسەر | ساڵانی چالاکی = ١٩٩٩–١٩٧٨ | ئایین = ئیسلام (سونە) | سەرناو = سەرۆکی [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] | جێگر = [[موراد قەرەیلان]] | حیزب = {{flagicon image|Flag of Kurdistan Workers Party (PKK).svg}} [[پارتی کرێکارانی کوردستان]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag of Koma Civakên Kurdistanê.svg}} [[کۆما جڤاکێن کوردستان]] | ھاوسەر = [[کەسیرە یڵدرم]] {{-}} (١٩٧٨–١٩٨٨) | دایک و باوک =عومەر (باوک){{ھن}}ئیڤەیش (دایک)<ref name="لە نێوان ئۆجەلان و ئەردۆغان">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۹ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰|سەردێڕ=لە نێوان ئۆجەلان و ئەردۆغان|ناونیشان=https://m.youtube.com/watch?v=E7PDYKPXfuY&feature=youtu.be|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=۳ی شوباتی ۲۰۲۱|وێبگە=بزاف-Bzav}}</ref> |باوان=عومەر (باوک){{ھن}}ئیڤەیش (دایک)<ref name="لە نێوان ئۆجەلان و ئەردۆغان"/>}} '''عەبدوڵڵا ئۆجەلان''' ناسراو بە '''ئاپۆ'''<ref name="US State Dept">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Political Violence against Americans 1999|بڵاوکەرەوە=[[Bureau of Diplomatic Security]]|ژپنک=٩٧٨-١-٤٢٨٩-٦٥٦٢-١|پەڕە=[https://books.google.com/books?id=B٦aqciIXBdQC&pg=PA١٢٣&dq=Abdullah+%C٣%٩٦calan+Apo&hl=en&sa=X&ei=FfrhUajbHcW٣٤AOvv٤CYCQ&ved=٠CDgQ٦AEwAg#v=onepage&q=Abdullah%٢٠%C٣%٩٦calan%٢٠Apo&f=false ١٢٣]|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٠٠}}</ref><ref>{{cite encyclopedia|title=Kurdistan Workers' Party (PKK)|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/325238/Kurdistan-Workers-Party-PKK#ref1106877|encyclopedia=[[زانیارینامەی بریتانیکا]]|accessdate=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٢}}</ref> (لەدایکبووی ٤ی نیسانی ١٩٤٩ لە دێی [[ئامەرا]]ی قەزای [[خەلفەتی]] پارێزگای [[پارێزگای ڕحا|ڕحا]])، کەسایەتی ڕامیاری و زیندانیی ڕامیاری کوردی خەڵکی [[باکووری کوردستان]]<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠١٣|سەردێڕ=Locked in a fateful embrace: Turkey's PM and his Kurdish prisoner|ئیش=The Guardian|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2013/mar/01/turkey-pm-kurdish-prisoner-peace|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٦ی ئازاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=Turkey slams honorary citizenship for Ocalan|ئیش=ANSA.it|ناونیشان=https://www.ansa.it/english/news/2020/03/06/turkey-slams-honorary-citizenship-for-ocalan_70a9d3ee-fee9-4207-b49c-989e86255987.html|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢١}}</ref> و ھەروەھا دامەزرێنەر و ڕێبەری پێشووی [[پارتی کرێکارانی کوردستان]]ە.<ref name="USTerrorList2">{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=https://2001-2009.state.gov/s/ct/rls/crt/2006/82738.htm|ئیش=Country Reports on Terrorism|سەردێڕ=Chapter 6—Terrorist Groups| ڕێکەوت=٢٧ی نیسانی ٢٠٠٥| بڵاوکەرەوە=[[وەزارەتی کاروباری دەرەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٠٨}}</ref><ref name="DoS">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Powell |یەکەم=Colin |سەردێڕ=2001 Report on Foreign Terrorist Organizations |ناونیشان=https://2001-2009.state.gov/s/ct/rls/rpt/fto/2001/5258.htm |ئیش=Foreign Terrorist Organizations |بڵاوکەرەوە=Bureau of Public Affairs, U.S. State Department |شوێن=Washington, DC |ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠١|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Traynor|یەکەم١=Ian|دوایین٢=Istanbul|یەکەم٢=Constanze Letsch|ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠١٣|سەردێڕ=Locked in a fateful embrace: Turkey's PM and his Kurdish prisoner|زمان=en-GB|ئیش=The Guardian|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2013/mar/01/turkey-pm-kurdish-prisoner-peace|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢٠|issn=0261-3077|وتەگێڕانەوە="We have to manage public opinion. Öcalan is a political prisoner who still has influence over his organisation." – [[Hüseyin Çelik]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٠ی ئازاری ٢٠١٩|سەردێڕ=AMs criticise Kurdish leader's treatment|زمان=en-GB|ئیش=BBC News|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/uk-wales-politics-47646773|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢٠}}</ref> ئۆجەلان لە ساڵی ١٩٧٩ ھەتا ١٩٩٨ لە [[سووریا]] نیشتەجێ بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣ی ئازاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=Jailed PKK leader Abdullah Ocalan granted rare family visit|ئیش=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو]]|ناونیشان=https://www.rudaw.net/english/middleeast/turkey/030320202|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> ئەو لە دامەزراندنی پەکەکە لە ساڵی ١٩٧٨ بەشدارییەکی زۆر گرنگی ھەبوو و ئەو پارتەی لە [[ناکۆکیی تورکیا و کورد (١٩٧٨ - ئێستا)|ناکۆکیی نێوان تورکیا و کورد]] بەشدار کرد. لە زۆرتری سەردەمی ڕێبەری خۆی لە [[سووریا]] نیشتەجێ بوو کە ھەتا کۆتایییەکانی دەیەی ١٩٩٠ پەناگەی پەکەکە لەوێ بوو. == ژیان == === خێزان === ئۆجەلان لەدایکبووی [[ئامەرا]]یە،<ref name="BIRTH">{{بەستەری مردوو|date=August 2010|bot=RjwilmsiBot}}</ref> گوندێک کە دەکەوێتە شاری [[خەلفەتی]]، [[پارێزگای ڕحا]] لە [[باکووری کوردستان]]/ڕۆژھەڵاتی تورکیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=A Short Biography|ناونیشان=http://www.pkkonline.com/en/index.php?sys=article&artID=22|وێبگە=Partiya Karkerên Kurdistan / Kurdistan Workers Party|ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924073807/http://www.pkkonline.com/en/index.php?sys=article&artID=22|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|df=dmy-all}}</ref> بەپێی ھەندێک سەرچاوە ئۆجەلان لە ڕۆژی ٤ی نیسانی ١٩٤٨ لەدایکبووە، بەڵام ھیچ سەرچاوەیەکی فەرمی ئەوەی نەسەلەماندووە، و خودی خۆشی لەبارەی ڕۆژی لەدایکبوونییەوە نازانێت، ساڵی لەدایکبوونیشی بە نزیکی ١٩٤٦ یان ١٩٤٧ دانراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.chris-kutschera.com/A/Ocalan%20Last%20Interview.htm|سەردێڕ=Abdullah Ocalan's Last Interview|دوایین=Kutschera|یەکەم=Chris|ساڵ=١٩٩٩|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131017171527/http://www.chris-kutschera.com/A/Ocalan%20Last%20Interview.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|df=dmy-all}}</ref> ئۆجەلان لەخێزانەکەیدا برا گەورەی حەوت [[خوشک و برا]] بووە.<ref>Aliza Marcus, ''Blood and Belief,'' New York University Press, 2007. (p.16)</ref> بەپێی ھەندێک سەرچاوە ھەروەھا جارێکیش لەسەر زاری خودی ئۆجەلان ئەوە ئاشکرابووە کە داپیرە و دایکی بە ڕەگەز کورد بوون.<ref>Blood and Belief: The Pkk and the Kurdish Fight for Independence, by Aliza Marcus, p.15, 2007</ref><ref>Perceptions: journal of international affairs – Volume 4, no.1, SAM (Center), 1999, p.142</ref> بەقسەی ئەمیکەم ناچمانی مامۆستای زانکۆی بار ئیلان لە [[ئیسرائیل]]، ئەوکاتەی چاوی بە ئۆجەلان کەوتووە لە ساڵی ١٩٩١ ئەوا ناوبراو [[زمانی کوردی|کوردی]] نەدەزانی. ناچمانی لەمبارەیەوە دەڵێت «ئەو (ئۆجەلان) بەمنی وت کە ئەو بە تورکی قسەدەکات، بە تورکی فرمان دەدات و بە تورکیش بیردەکاتەوە.»<ref>Turkey: Facing a New Millennium: Coping With Intertwined Conflicts, Amikam Nachmani, p.210, 2003</ref> برای ئۆجەلان، [[عوسمان ئۆجەلان|عوسمان]] ئەویش ماوەیەک فەرماندەبووە لە ھێزەکانی [[پارتی کرێکارانی کوردستان|پەکەکە]]، دوای وازھێنانی چووەتە [[باشووری کوردستان]].<ref name="CK">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ناونیشان=http://www.chris-kutschera.com/A/pkk_dissidents.htm |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٠٥|دوایین=Kutschera |یەکەم=Chris |سەردێڕ=PKK dissidents accuse Abdullah Ocalan |journal=The Middle East Magazine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090207012503/http://www.chris-kutschera.com/A/pkk_dissidents.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی شوباتی ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |df=dmy-all}}</ref> براکەی دیکەی، محەممەد ئۆجەلان ئەندامی [[پارتی ناوچە دێموکراتیکەکان]] (بەدەپە) بووە.<ref>[https://archive.today/20120701122531/http://archive.hurriyetdailynews.com/n.php?n=bdp-wants-autonomy-for-kurds-in-new-constitution-2011-09-04 "BDP wants autonomy for Kurds in new Constitution"], ''[[Hürriyet Daily News]]'', 4 September 2011</ref> عومەر ئۆجەلان و دیلەک ئۆجەلان، لە خزمانی ئەودا ئەوانیش ئەندام پەرلەمانی [[پارتی دیموکراتی گەلان|ھەدەپە]] بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://m.bianet.org/english/politics/194777-hdp-mp-dilek-ocalan-sentenced-to-2-years-6-months-in-prison|سەردێڕ=HDP MP Dilek Öcalan Sentenced to 2 Years, 6 Months in Prison|ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=Bianet}}{{بەستەری مردوو|url=https://m.bianet.org/english/politics/194777-hdp-mp-dilek-ocalan-sentenced-to-2-years-6-months-in-prison |date=ئازاری ٢٠٢٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://anfenglish.com/news/hdp-urfa-candidate-Oecalan-we-are-a-house-for-all-peoples-27302|سەردێڕ=HDP Urfa candidate, Öcalan: We are a house for all peoples|وێبگە=ANF News|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200301070341/https://anfenglish.com/news/hdp-urfa-candidate-Oecalan-we-are-a-house-for-all-peoples-27302|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://anfenglish.com/features/different-identies-enter-parliament-with-the-hdp-27719|سەردێڕ=Different identities enter Parliament with the HDP|وێبگە=ANF News|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200301070342/https://anfenglish.com/features/different-identies-enter-parliament-with-the-hdp-27719|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === خوێندن === ئۆجەلان لە دواناوەندیی/پەیمانگایەکی ھونەری (بەتورکی: Ankara Tapu-Kadastro Meslek Lisesi) لە [[ئەنقەرە]] خوێندنوویەتی. دواتر لە بەشی خانووبەرە و موڵکی ئامەد کاری کردووە. دوای مانگێک دەچێتە ناوچەی باقرکۆی لە [[ئەستەمبوڵ]]، دواتریش دەچێتە بەشی یاسا لەزانکۆی [[زانکۆی ئەستەمبوڵ]] بەڵام دوای ساڵێک دەگوازرێتەوە بۆ [[زانکۆی ئەنقەرە]] بۆ خوێندنی زانستە سیاسییەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-513250 |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|سەردێڕ=Too many questions, but not enough answers |بڵاوکەرەوە=[[Hürriyet]] |ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ١٩٩٩|ئیش=[[Turkish Daily News]] |یەکەم=Fehmi |دوایین=Koru |authorlink=Fehmi Koru |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090213080434/http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-513250 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی شوباتی ٢٠٠٩}}</ref> گەڕانەوەی ئۆجەلان شتێکی ئاسایی نەبوو لەوکاتە ڕوویدا بەھۆی کەسێتی ناوبراوەوە ئەمەش لەبەرئەوەی ئۆجەلان ئەندامی گەنجانی شۆڕشگێر بوو کە گرووپێکی ماڕکسی-لێنینی بوون، دەسەڵاتی ئەوکاتە دەیویست ئەو کەسانە دابەش بکات. لە گەنجیدا موسڵمانێکی زۆر ئایینی بوو و نەجیب فازڵ کیساکورەکی خۆشدەویست.<ref>''Uğur Mumcu (Haziran 2020). Kürt Dosyası. SBF'de Şafak Bildirisi Dağıtılıyor. Uğur Mumcu Araştırmacı Gazetecilik Vakfı. page 7.'' <nowiki>ISBN 9786054274512</nowiki>''.''</ref> دواتر سەرۆککۆماری تورکیا سولەیمان دەمیرەل لەو بڕیارەی پەشیمان بوویەوە ئەمەش کاتێک کە [[پارتی کرێکارانی کوردستان|پەکەکە]] دامەزرا وەک ھێزێکی کاریگەرتر لەوان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.taraf.com.tr/haber.asp?id=13608|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|سەردێڕ='Pilot Necati' sivil istihbaratçıymış|ئیش=[[Taraf]]|نووسەر=Nevzat Cicek|ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٠٨|زمان=tr|وتەگێڕانەوە=Abdullah Öcalan'ın İstanbul'dan Ankara'ya gelmesine keşke izin verilmeseydi. O zamanlar Dev-Genç'i bölmek için böyle bir yol izlendi... Kürt gençlerini Marksistler'in elinden kurtarmak ve Dev-Genç'in bölünmesi hedeflendi. Bunda başarılı olundu olunmasına ama Abdullah Öcalan yağdan kıl çeker gibi kaydı gitti. Keşke Tuzluçayır'da öldürülseydi!|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080809132845/http://www.taraf.com.tr/haber.asp?id=13608|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئابی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|df=dmy-all}}</ref> لە ١٩٧٢، ئۆجەلان دەستگیرکرا بەھۆی بەشداریکردنی لە ناڕەزایییەکان لە کووشتنی لەکەسایەتی شۆڕشگێری ماڕکسی [[ماھیر چایان]]، بۆ ماوەی ٧ مانگ لە زیندانی ماماک ڕاگیرا.<ref name=":02">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://tr.boell.org/sites/default/files/ays-tarihvakfi-18x24-boll-r7-eng.pdf|سەردێڕ=Who is who in Turkish politics|وێبگە=Heinrich Böll Stiftung|پەڕەکان=١١–١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191115005654/https://tr.boell.org/sites/default/files/ays-tarihvakfi-18x24-boll-r7-eng.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> لە ساڵی ١٩٧٣، یەکێتیی دیموکراتی ئەنقەڕە بۆ خوێندنی باڵا دامەزرا، دوای ماوەیەکی کەم لە دامەزراندنی کۆمەڵەکە ئەوا ئۆجەلان ھەڵبژێردرا بۆ دەستەی بۆڕدی کۆمەڵەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Jongerden|یەکەم=Joost|دوایین٢=Akkaya|یەکەم٢=Ahmet Hamdi|ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠١٢|سەردێڕ=The Kurdistan Workers Party and a New Left in Turkey: Analysis of the revolutionary movement in Turkey through the PKK's memorial text on Haki Karer|ناونیشان=http://journals.openedition.org/ejts/4613|journal=European Journal of Turkish Studies. Social Sciences on Contemporary Turkey|زمان=en|issue=14|issn=1773-0546|ڕێکەوتی سەردان= ٤ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200216022147/https://journals.openedition.org/ejts/4613|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە کانوونی یەکەمی ١٩٧٤ کۆمەڵەکە داخرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Jongerden|یەکەم=Joost|دوایین٢=Akkaya|یەکەم٢=Ahmet Hamdi|ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠١٢|سەردێڕ=The Kurdistan Workers Party and a New Left in Turkey: Analysis of the revolutionary movement in Turkey through the PKK’s memorial text on Haki Karer|ناونیشان=http://journals.openedition.org/ejts/4613|journal=European Journal of Turkish Studies. Social Sciences on Contemporary Turkey|زمان=en|issue=14|issn=1773-0546|ڕێکەوتی سەردان= ٤ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200216022147/https://journals.openedition.org/ejts/4613|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سیاسەت == === دامەزراندنی پەکەکە === لە ساڵی ١٩٧٨، ئۆجەلان [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] دامەزراند کەئەمەش لەناوەڕاستی مەلملانێی چەپ و ڕاستڕەوەکانی تورکیا بوو، کە ئەم ململانێیە بە [[کودەتای ١٩٨٠ی تورکیا]] کۆتایی ھات. ئۆجەلان پەکەکەی دامەزراند لەدژی حکوومەتی تورکیا ئەمەش بۆئەوەی وڵاتێکی سەربەخۆی بۆ کورد دروستبکات.<ref name="BIRTH"/><ref name="cnn-apology">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.cnn.com/WORLD/meast/9905/31/ocalan.02/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20011209065557/http://www.cnn.com/WORLD/meast/9905/31/ocalan.02/ |سەردێڕ=Kurdish leader Ocalan apologizes during trial |ئیش=CNN |ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ١٩٩٩|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە تەممووزی ١٩٧٩ دەچێتە سووریا، لەوێ دەمێنێتەوە تاکوو تشرینی یەکەمی ١٩٩٨ ئەمەش کاتێک حکوومەتی سووریا بڕیاریدا چیتر داڵدەی نەدات لەوڵاتەکەی.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Andrew Mango|سەردێڕ=Turkey and the War on Terror: For Forty Years We Fought Alone (Contemporary Security Studies)|ڕێکەوت=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Routledge|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٣٥٠٠٢-٠|پەڕە=٣٤|ناونیشان=http://bookzz.org/ireader/889212|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150925130201/http://bookzz.org/ireader/889212|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٥|df=dmy-all}}</ref> === دەستگیرکردن و دادگایی === تا ساڵی ١٩٩٨ ئۆجەلان لە وڵاتی [[سووریا]] بوو، لە ساڵی ١٩٩٣ بۆ ماوەیەک لەلایەن دەزگای ھەواڵگری گشتی سووریا دەستبەسەربوو بەڵام دواتر ئازادکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=(unknown original Turkish title)|trans-title={{!(}}https://hdl.handle.net/2027/uiug.30112106671198?urlappend=%3Bseq=214 PKK Leader Abdullah Ocalan Arrested in Syria{{)!}}|journal=[[Günaydın (newspaper)|Günaydın]]|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٣|id=FBIS-WEU-93-240|پەڕە=٧٢|زمان=Turkish|بڵاوکەرەوە=translated by [[Foreign Broadcast Information Service]]}}</ref> دواتر کە پەیوەندییەکانی نێوان تورکیا و سووریا تێکچوو، تورکیا ھەڕەشەی لە سووریا کرد بە وەی کە پشتگیری لە پەکەکە دەکەن،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر٢=BB Coskun |نووسەر١=G. Bacik|سەردێڕ=The PKK problem: Explaining Turkey's failure to develop a political solution|journal=Studies in Conflict & Terrorism|ڕێکەوت=٢٠١١|بەرگ=٣٤|issue=3|ناونیشان=https://wiki.zirve.edu.tr/sandbox/groups/economicsandadministrativesciences/wiki/52058/attachments/387bf/Week4.pdf?sessionID=cb5e8fbb6733b16789a0ffb6bbc66d7c647ec52c|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٦}}{{بەستەری مردوو|date=October 2016 |bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> بۆیە سووریا ئۆجەلانی ناچار کرد کە سووریا یەجێ بھێلێت بێ ئەوەی بیداتە دەست دەسەڵاتدارانی تورکی. پاش ئەوە ئۆجەلان ڕوویکردە [[ڕووسیا]]، پاشان ڕوویکردە چەند وڵاتێکی تر لەوانە [[ئیتالیا]] و [[یۆنان]]، لە ساڵی ١٩٩٨ لەو کاتەی کە لە [[یۆنان]] بوو. لە ساڵی ١٩٩٩، حکوومەتی تورکی داوای ڕادەستکردنی ئۆجەلانی لە حکوومەتی ئیتالیا کرد.<ref>Italian diplomacy tries to free herself from the tangle in which it is located, between Turks and Kurds, " internationalizing " the crisis:{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Buonomo|یەکەم١=Giampiero|سەردێڕ=Ocalan: la suggestiva strategia turca per legittimare la pena capitale|journal=Diritto&Giustizia Edizione Online|ڕێکەوت=٢٠٠٠|ناونیشان=https://www.questia.com/projects|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects#!/project/89262141|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئابی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}{{خۆتۆمارکردن پێویستە|via=[[Questia]]}}</ref> ئەوکاتە ئۆجەلان لەلایەن بریتا بوھلەر، [[پارێزەر]]ی ئەڵمانی و شارەزا لە یاسای نێودەوڵەتیی پشتگیری دەکرا، بریتا داوای دەکرد کە ئەو تۆمەتانەی لەسەر ئۆجەلانن دەبێت لەدادگا بسەلمێندرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=WELT|ناونیشان=https://www.welt.de/print-welt/article565718/Von-der-RAF-Sympathisantin-zur-Anwaeltin-Oecalans.html|سەردێڕ=Von der RAF-Sympathisantin zur Anwältin Öcalans|ڕێکەوت=٣ی شوباتی ١٩٩٩|ئیش=DIE WELT|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠٢٠}}</ref> ئۆجەلان لە ١٥ی شوباتی ١٩٩٩ لە [[کینیا]] دەستگیر کرا لە ئۆپەراسیۆنێکی ھاوبەش لە نێوان دەزگای سیخوڕی مەرکەزی ئەمریکی [[دەزگای ھەواڵگریی ناوەندی|سی ئای ئەی]]<ref name="nytimes-capture">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E03E3D8143DF933A15751C0A96F958260|سەردێڕ=U.S. Helped Turkey Find and Capture Kurd Rebel|ئیش=[[نیویۆرک تایمز]]|نووسەر=Weiner, Tim |ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ١٩٩٩|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> و دەزگای سیخوڕی تورکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی نیشتمانی (تورکیا)|میت]] و دەزگای سیخوڕی ئیسرائیلی [[موساد]]، ئەمەش ئەوکاتەبوو ئۆجەلان لە باڵیۆزخانەی یۆنان بەڕێگاوەبووە بچێتە فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی جۆمۆ کینیاتا. پاشان لە ڕێگەی ئاسمانەوە گوازرایەوە بۆ تورکیا بۆ دادگاییکردنی. جۆرج کۆستولاس، کونسڵی یۆنانی کە ئۆجەلانی پاراستبوو، ئەوەی ڕاگەیاند کە ژیانی لەمەترسیدابووە لەدوای ئۆپەراسیۆنەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.sabah.com.tr/2007/07/17/haber,025EFB746B684ED8B16B1759BE71DE6F.html |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|سەردێڕ=Türkiye Öcalan için Kenya'ya para verdi |ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠٠٧|ئیش=Sabah |زمان=tr |یەکەم=Ferhat |دوایین=Ünlü |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080112170002/http://www.sabah.com.tr/2007/07/17/haber%2C025EFB746B684ED8B16B1759BE71DE6F.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەقسەکردنی بۆ پێشکەشکار و ڕۆژنامەوان جان دوندەر لەکەناڵی ئێن تیڤی تورکی، یەکێک لە کاربەدەستەکان و جێگری سکرتێری میت، جەواد ئونیش ئەوەی ڕاگەیاند کە ئۆجەلان لەلایەن ئەمریکییەکانەوە قۆڵبەستکرا و ڕادەستی دەسەڵاتی تورکیا کراوە بۆدادگاییکردن<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://haber.vatanim.com.tr/haberdetay.asp?detay=Kurt_sorununun_cozumu_teroru_bitirir_203724_1&Newsid=203724|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|سەردێڕ=Öcalan bağımsız devlete engeldi|ڕێکەوت=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|ئیش=[[Vatan]]|وتەگێڕانەوە=Öcalan yakalandığında ABD, bağımsız bir devlet kurma isteğindeydi. Öcalan, konumu itibariyle, araç olma işlevi bakımından buna engel bir isimdi. ABD bölgede yeni bir Kürt devleti kurabilmek için Öcalan'ı Türkiye'ye teslim etti.|زمان=tr|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081018140436/http://haber.vatanim.com.tr/haberdetay.asp?detay=Kurt_sorununun_cozumu_teroru_bitirir_203724_1&Newsid=203724|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|df=dmy-all}}</ref> ئەمەش بۆ کار و چالاکییەکانی ناوبراو بووە بۆ دامەزراندنی دەوڵەتێکی سەربەخۆی کوردی. لەدوای دەستگیرکردنی ئۆجەلان، بە ھەزاران کورد لە وڵاتانی جیھان ئیدانە و گردبوونەوەیان ڕێکخست لەبەردەم باڵیۆزخانەکانی یۆنان و ئیسرائیل. کوردانی ئەڵمانیا ھەڕەشەیان لێکرا کە دیپۆرتدەکرێنەوە ئەگەر بەردەوامبن لە گردبوونەوە بۆ پشتگیرکردنی ئۆجەلان. ئەم ھەڕەشەیەش لەدوای ئەوە ھات کە سێ کورد کووژران و ١٦ کەسیش برینداربوون لە ھێرشی ١٩٩٩ی کونسڵخانەی ئیسرائیل لە [[بەرلین]].<ref name=PROTESTS>[http://www.cnn.com/WORLD/europe/9902/17/ocalan.protest.01/ "Kurds seize embassies, wage violent protests across Europe"], CNN.com, 17 February 1999</ref><ref name="PROTESTS-ATHENS">[[Yannis Kontos]], [http://www.akakurdistan.com/kurds/stories/kontos/ "Kurd Akar Sehard Azir, 33, sets himself on fire during a demonstration outside the Greek Parliament in Central Athens, Greece, on Monday, 15 February 1999"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180919101706/http://www.akakurdistan.com/kurds/stories/kontos/|date=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}, ''Photostory'', July 1999</ref> لە کاتی دەستگیرکردنیەوە، ئۆجەلان خراوە زیندانێکی تاکەکەسیی لە دوورگەی [[ئیمرالی]] لە [[دەریای مەڕمەڕە]] لە تورکیا، ئۆجەلان تاکە زیندانی ئەو شوێنەبوو و زیندانییەکانی دیکە گواسترانەوە بۆ زیندانییەکانی دیکەی تورکیا، ھەروەھا زیاتر لە ١٠٠٠ چەکدار بۆ پاسەوانیکردن لە ئۆجەلان دانران. دادگاییکردنی ئۆجەلان لەلایەن سێ قازی سەربازی دەستیپێکرد، ئۆجەلان بەتۆمەتی [[خیانەت]]ی نیشتمانی و جوداخوازی لەڕۆژی ٢٩ی حوزەیرانی ١٩٩٩ فەرمانی لەسێدارەدانی بۆ دەرچوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://news.google.com/newspapers?nid=1988&dat=19990629&id=uEYiAAAAIBAJ&sjid=pKwFAAAAIBAJ&pg=1200,5352234&hl=en|سەردێڕ=The Argus-Press – Google News Archive Search|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠١٦}}</ref> ھەروەھا فەرمانی بانکردنی لە کارکردنی حکوومی بۆ ھەمیشەیی بۆدەرچوو.<ref name="bbcnews-verdict">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/monitoring/380845.stm|سەردێڕ=Text of the Ocalan verdict|ئیش=[[بی بی سی نیووز]]|ڕێکەوت=٢٩ی حوزەیرانی ١٩٩٩|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨}}</ref> لە کانوونی دووەمی ٢٠٠٠، بڕیاریدا فەرمانی لەسێدارەدانی ئۆجەلان دوابخات تاکوو دادگای [[مافەکانی مرۆڤ]] لە یەکێتیی ئەورووپا پێداچوونەوە بۆ بڕیارەکە دەکات.<ref name="cnn-excecutiondelay">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://archives.cnn.com/2000/WORLD/meast/01/12/ocalan.01/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060526031932/http://archives.cnn.com/2000/WORLD/meast/01/12/ocalan.01/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئایاری ٢٠٠٦|سەردێڕ=Turkey delays execution of Kurdish rebel leader Ocalan|بڵاوکەرەوە=CNN|ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٠|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060526031932/http://archives.cnn.com/2000/WORLD/meast/01/12/ocalan.01/ |date=٢٦ی ئایاری ٢٠٠٦}}</ref> لە ئابی ٢٠٠٢، تورکیا سزای لەسێدارەدانی لەوڵاتەکەی نەھێشت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/turkey-abolishes-death-penalty-171956.html|سەردێڕ=Turkey abolishes death penalty|ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠٠٢|وێبگە=The Independent}}</ref> ھەربۆیە لە تشرینی یەکەمدا سزای ئۆجەلان گۆڕدرا بۆ زیندانی ھەتاھەتایە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/?id=NAXfDgAAQBAJ&pg=PT433&lpg=PT433&dq=öcalans+sentence+commuted+to+life+in+prison#v=onepage&q=öcalans%20sentence%20commuted%20to%20life%20in%20prison&f=false|سەردێڕ=International and Transnational Criminal Law|دوایین=Luban|یەکەم=David|ڕێکەوت=١١ی تەممووزی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Wolters Kluwer Law & Business|ژپنک=٩٧٨١٤٥٤٨٤٨٥٠٩|زمان=en}}</ref> دوابەدوای ئەم ڕووداوانە، ئۆجەلان لە زیندانی ئیمرالی بەتاکەکەسی مایەوە. لە تشرینی دووەمی ٢٠٠٩، دەسەڵاتی تورکیا ئەوەی ڕاگەیاند کە ئۆجەلان دەگوازنەوە بۆ بەشێکی دیکەی ھەمان زیندان و لەوێوە دەتوانێت حەفتانە بۆ دە کاتژمێر چاوی بە زیندانییەکانی دیکەی پەکەکە بکەوێت. ئەم بەشە زیندانە بەمدواییانە دروست کرا ئەمەش کاتێکبوو کە لیژنەی نەھێشتنی [[ئەشکەنجە]]دانی ئەورووپا سەردانی دوورگەی ئیمرالی کرد و ڕەخنەی لە ڕەوشی ئۆجەلان گرت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://thescotsman.scotsman.com/world/Company-at-last-for-Kurdish.5833050.jp |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Company at last for Kurdish inmate alone for ten years |ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩|ئیش=The Scotsman |یەکەم=Ibon |دوایین=Villelabeitia |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110813195513/http://thescotsman.scotsman.com/world/Company-at-last-for-Kurdish.5833050.jp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئابی ٢٠١١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/features/2009/11/10/feature-02|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Turkey building new prison for PKK members|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩|ئیش=Southeast European Times|یەکەم=Esra|دوایین=Erduran|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091119150253/http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/features/2009/11/10/feature-02|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٥، دادگای مافەکانی مرۆڤی یەکێتیی ئەورووپا ئەوەی ڕاگەیاند کە تورکیا پێشێڵی بەندەکان ٣٬٥ و ٦ی ڕێککەوتننامەی [[مافەکانی مرۆڤ]]ی لەیەکێتیی ئەورووپا کردووە بەوەی کە ئۆجەلانی دەستگیرکردووە بەزیندانیکردنی ھەتاھەتایی بەبێ ئەوەی لە دادگایەکی دادپەروەرانە دادگایی بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://cmiskp.echr.coe.int/tkp197/view.asp?action=html&documentId=773602&portal=hbkm&source=externalbydocnumber&table=F69A27FD8FB86142BF01C1166DEA398649|سەردێڕ=HUDOC Search Page|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥}}</ref> دادگای تورکیا داوای ئۆجەلانیشی ڕەتکردەوە لەبارەی دووبارە دادگاییکردنەوەی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.dailysabah.com/turkey/2013/03/29/justice-minister-abdullah-ocalan-will-in-no-way-be-given-a-retrial|سەردێڕ=There will absolutely be no retrial for Abdullah Öcalan|وێبگە=DailySabah|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠١٩}}</ref> === باروودۆخی زیندان === لە ٢٧ی تەممووزی ٢٠١١ تاکوو ٢ی ئایاری ٢٠١٩، پارێزەرانی ئاپۆ نەیاندەتوانی ئەو ببینن.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://anfdeutsch.com/aktuelles/Oecalan-anwaelte-kontaktverbot-faktisch-in-kraft-11430|سەردێڕ=Öcalan-Anwälte: Kontaktverbot faktisch in Kraft|وێبگە=ANF News|زمان=de|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190517074613/https://anfdeutsch.com/aktuelles/Oecalan-anwaelte-kontaktverbot-faktisch-in-kraft-11430|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئایاری ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە تەممووزی ٢٠١١ تاکوو کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ پارێزەرەکانی ئۆجەلان زیاتر لە ٧٠٠ داواکارییان بەرزکردەوە بۆ سەردانیکردنی ئەو، بەڵام ھەمووی ڕەتکرانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://anfenglish.com/human-rights/lawyers-appeal-to-visit-Oecalan-rejected-for-the-710th-time-23510|سەردێڕ=Lawyers' appeal to visit Öcalan rejected for the 710th time|ئیش=ANF News|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠١٨|زمان=en|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181226184202/https://anfenglish.com/human-rights/lawyers-appeal-to-visit-Oecalan-rejected-for-the-710th-time-23510|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەموو ئەوانە ناڕەزایی خەڵکی کوردی لێکەوتەوە لەوڵاتە جیھانییەکان بۆئەوەی کۆمەڵگای نێودەوڵەتی ئاگاداری ڕەوشی ئۆجەلان بن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://anfenglish.com/news/demonstrations-for-Oecalan-in-europe-28818|سەردێڕ=Demonstrations for Öcalan in Europe|وێبگە=ANF News|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181226133949/https://anfenglish.com/news/demonstrations-for-Oecalan-in-europe-28818|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٢، سەدان لە زیندانییە سیاسییە کوردەکان مانگرتنیان لەخواردن ڕاگەیاند لەپێناو چاککردنی باروودۆخی زیندانی ئۆجەلان، ھەروەھا بۆ [[مافی خوێندن]] بەزمانی کوردی. مانگرتنەکە ٦٨ ڕۆژی خایاند، بەردەوامبوو تاکوو لەسەر داوای ئۆجەلان مانگرتنەکەیان شکاند.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=White |یەکەم١=Paul |سەردێڕ=The PKK |ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Zed Books |شوێن=London |ژپنک=٩٧٨١٧٨٣٦٠٠٣٧٣|پەڕە=٨٨}}</ref> ئۆجەلان ماوەی دوو ساڵان دیداری خەڵکی لێ قەدەغەکرابوو لە ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ تاکوو ١١ی ئەیلوولی ٢٠١٦ کاتێک براکەی [[محەممەد ئۆجەلان]] سەردانیکرد لە [[جێژنی قوربان|جەژنی قوربان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.spiegel.de/politik/ausland/abdullah-oecalan-inhaftierter-pkk-chef-darf-nach-zwei-jahren-besuch-empfangen-a-1111890.html|سەردێڕ=Inhaftierter PKK-Chef: Erstmals seit zwei Jahren Familienbesuch für Öcalan|ڕێکەوت=١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ئیش=Spiegel Online|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> لە٦ی ئەیلوولی ٢٠١٨، سەردانیکردنی پارێزەرەکانی لێ قەدەغەکرا بۆماوەی شەش مانگان لەبەر سزاکەی پێشووی کە لەساڵانی ٢٠٠٥–٢٠٠٩ بەسەریدا سەپێنرابوو، لەڕاستیدا ئەم سزایەش بەبۆنەی ئەوەبوو پارێزەرەکانی ئۆجەلان گفتووگۆیەکەیان لەگەڵ ئۆجەلان بۆڕای گشتی بڵاوکردبوویەوە و کە لەپەیامەکەشیدا ڕێبەرایەتیکردنی پەکەکەی لەخۆ گرتبوو.<ref name=":3"/> دواتر جارێکی دیکە ئۆجەلان سەردانیکردنی لێ قەدەغەکرایەوە تاکوو ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩، کاتێک براکەی بۆ دودووەمجار مۆڵەتی پێدرا کەسەردانی بکات. براکەی ئەوەی ئاشکراکرد کە تەندروستی ئۆجەلان باشبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.kurdistan24.net/en/news/5c5849bf-3f4b-48fb-8c79-0f61260c3a8c|سەردێڕ=PKK's Ocalan visited by family in Turkish prison, first time in years|دوایین=Kurdistan24|وێبگە=Kurdistan24|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190830191129/https://www.kurdistan24.net/en/news/5c5849bf-3f4b-48fb-8c79-0f61260c3a8c|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> قەدەغەکردنی سەردانی پارێزەرەکانی لە نیسانی ٢٠١٩ ھەڵگیرا، ئۆجەلان لە ٢ی ئایاری ٢٠١٩ چاوی بە پارێزەرەکانی کەوت.<ref name=":3"/> == گرتن و دادگایی == ئۆجەلان لە ساڵی ١٩٩٩، لەلایەن [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی نیشتمانی (تورکیا)|دەزگای میت]] (ھەواڵگری تورک) بە ھاوکاری [[دەزگای ھەواڵگریی ناوەندی|سی ئای ئەی]] لەشاری [[نایرۆبی]] لە [[کینیا]] دەستگیردەکرێت و دەگەڕێندرێتەوە بۆ تورکیا و زیندانی دەکرێت بۆ ھەتاھەتایە لەژێر بەندی ١٢٥ی دەستووری تورکیا بەتێوەگلانی بۆ چالاکییەکانی لە ڕێکخراوە چەکدارییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/vol53no1/fiasco-in-nairobi.html|سەردێڕ=Fiasco in Nairobi|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئایاری ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090506033648/https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/vol53no1/fiasco-in-nairobi.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ibtimes.com/abdullah-ocalan-famed-kurdish-leader-double-agent-working-turkish-intelligence-against-his-own-party|سەردێڕ=Abdullah Ocalan: Is the Famed Kurdish Leader a Double Agent Working for Turkish Intelligence against His Own Party, the PKK?|ئیش=International Business Times|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠١٦|ڕێکەوت=٢٢ی شوباتی ٢٠١٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.gazetevatan.com/abdullah-ocalan-i-kim-yakaladi--188558-gundem/|سەردێڕ=Abdullah Öcalan'ı kim yakaladı?|ڕێکەوت=١٠ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160625140404/http://www.gazetevatan.com/abdullah-ocalan-i-kim-yakaladi--188558-gundem/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر١=Miron Varouhakis |سەردێڕ=Greek Intelligence and the Capture of PKK Leader Abdullah Ocalan in 1999 |ناونیشان=https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/vol53no1/pdfs/U-%20Varouhakis-The%20Case%20of%20Ocalan.pdf |وێبگە=cia.gov |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئازاری ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304080848/https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/vol53no1/pdfs/U-%20Varouhakis-The%20Case%20of%20Ocalan.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> حوکمدانی ئۆجەلان بۆ [[زیندانی ھەتاھەتایی]] بۆئەوە دەگەڕێتەوە تورکیا لە سزای لەسێدارەدان کشاوەتەوە بەمەبەستی بردنەوەی ئەو داوایەی کە تورکیا ببێتە ئەندام لە [[یەکێتیی ئەورووپا]]. ئۆجەلان لەماوەی ١٩٩٩ بۆ ٢٠٠٩، لەزیندانی تاکەکەسی ژیانی بەسەربردووە<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/303045.stm |ئیش=BBC News | سەردێڕ=Prison island trial for Ocalan | ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ١٩٩٩}}</ref> لە دوورگەی [[ئیمرالی]] لە [[دەریای مەڕمەڕە]].<ref>Marlies Casier, Joost Jongerden, ''Nationalisms and Politics in Turkey: Political Islam, Kemalism and the Kurdish Issue'', Taylor & Francis, 2010, [https://books.google.com/books?id=_sG-NVapmrkC&pg=PA146&dq=Öcalan+İmralı&hl=tr&ei=XF3gTLC4AYWSuwO7xsW8Dg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CEIQ6AEwBjgU#v=onepage&q=Öcalan%20İmralı&f=false p. 146.]</ref><ref>Council of Europe, ''Parliamentary Assembly Documents 1999 Ordinary Session (fourth part, September 1999), Volume VII'', Council of Europe, 1999, [https://books.google.com/books?id=EkgXi4vNFjAC&pg=PA18&dq=#v=onepage&q&f=false p. 18]</ref> بیرکردنەوەکانی ئێستای ئۆجەلان بۆئەوەن کە بەکارھێنانی چەک بۆ پرسی چارەسەری کورد ئەوا ڕابردووبووە و لەئێستادا دەبێت دەستکرێت بە چارەسەری دۆزی کورد لەڕێگای چارەسەری سیاسییەوە.<ref name="MKK">Mag. Katharina Kirchmayer, ''The Case of the Isolation Regime of Abdullah Öcalan: A Violation of European Human Rights Law and Standards?'', GRIN Verlag, 2010, [https://books.google.com/books?id=E8ACMAY1rRgC&pg=PA37&dq=#v=onepage&q&f=false p. 37]</ref> پێکدادان و ناکۆیییەکانی نێوان پەکەکە و حکوومەتی تورکیا بووە ھۆی کووژرانی ٤٠ ھەزار کەس، لەنێویشاندا ئەندامانی پەکەکە، سەربازانی تورکیا، خەڵکی سڤیلی کورد و تورک ھەن.<ref name=hurriyet9914612>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |ناونیشان=http://www.hurriyet.com.tr/gundem/9914612.asp?gid=0&srid=0&oid=0&l=1 |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ |سەردێڕ=Bir dönemin acı bilançosu |ئیش=[[Hürriyet]] |ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ |زمان=tr |archive-date=٢٧ی شوباتی ٢٠١٧ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170227143421/http://www.hurriyet.com.tr/gundem/9914612.asp?gid=0&srid=0&oid=0&l=1 |url-status=dead}}</ref> لە زیندان ئۆجەلان چەند کتێبێکی نووسی. ژنلۆجی، کە ناسراوە بە زانستی ژنان وەک فۆڕمێک بۆ فێمێنیزم لالەیان ئۆجەلانەوە پێشنیار کراوە.<ref name="reuters-argentieri">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| ناونیشان = http://blogs.reuters.com/great-debate/2015/02/03/the-pro-woman-ideology-battling-islamic-state/ | ڕێکەوت = ٣ی شوباتی ٢٠١٥| ڕێکەوتی سەردان = ٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦| یەکەم = Benedetta | دوایین = Argentieri |ئیش= [[ڕۆیتەرز]] | سەردێڕ = One group battling Islamic State has a secret weapon – female fighters | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20190822043827/http://blogs.reuters.com/great-debate/2015/02/03/the-pro-woman-ideology-battling-islamic-state/ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئابی ٢٠١٩ | ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == کتێبەکان == {{وتاری سەرەکی|کتێبناسیی عەبدوڵڵا ئۆجەلان}} # [[ھونەری سەرۆکایەتی]] # [[سووربوون لەسەر سۆسیالیزم سووربوونە لەسەر بە مرۆڤ بوون]] # [[لە دەوڵەتی ڕاھیبی سۆمەرەوە بەرەو شارستانییەتی دیموکراسییانە]]، (لە ٢ بەرگ) # [[بەرگریکردن لە گەلێک]] # [[ئیسلام و نیشتمانپەروەری]] # [[وەرچەرخانی مەزن]] # [[دادگای مێژوو]] # [[داستانی ژیانەوە]] # [[ڕۆڵی ڕۆشنبیران لە شۆڕشی نەتەوەییدا]] # [[ژنۆلۆژی]] # [[ئایدۆلۆژیای ژن ئایدۆلۆژییەکی کۆمەڵایەتییە]] # [[کێشەی دیموکراتیزەبوون لە تورکیا]] # [[مێژوو لە حەوزی دیجلە - فوڕاتدا]] # [[نەخشەرێگای ئۆجەلان بۆ چارەسەرکردنی کێشەی کورد]] # [[عەشقی کورد]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سەرجەم کتێبەکانی ئۆجەلان بە پیدی ئێف|ناونیشان=http://kota-hal.blogspot.com/2016/11/blog-post_22.html|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=Kotahal}}</ref> # [[مانیفێستۆی شارستانێتی دیموکراتیک]] (لە ٥ بەرگ) # چۆن دەبێت بژی؟ (لە ٢ بەرگ)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Abdullah Öcalan - Nasıl Yaşamalı. 1-Weşanên Serxwebûn (2008) {{!}} PDF |ناونیشان=https://www.scribd.com/document/795574172/Abdullah-Ocalan-Nas%C4%B1l-Ya%C5%9Famal%C4%B1-1-We%C5%9Fanen-Serxwebun-2008 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=Scribd |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Abdullah Öcalan}} {{بزووتنەوەی ژنان لە کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|فەلسەفە|کوردستان|تورکیا|سۆشیالیزم}} [[پۆل:عەبدوڵڵا ئۆجەلان| ]] [[پۆل:خەڵکی خەلفەتی]] [[پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:کوردەکانی باکووری کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٨]] [[پۆل:سیاسەتوانانی کورد]] [[پۆل:سیاسییەکانی پارتی کرێکارانی کوردستان]] [[پۆل:ئەندامانی پارتی کرێکارانی کوردستان]] [[پۆل:کۆمۆنیستە کوردەکان]] [[پۆل:فێمینیستە کوردەکان]] [[پۆل:پیاوە فێمینیستەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٩]] [[پۆل:کوردەکانی تورکیا]] [[پۆل:سۆسیالیستەکان]] [[پۆل:بیردۆزە مارکسییەکان]] [[پۆل:کۆمۆنیستە تورکیاییەکان]] [[پۆل:تورکیاییەکانی بە ڕەچەڵەک کورد]] [[پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ٢١ەم]] pcq0ft78c5oz4mvaq2i9dal4wwdmzps 0 4836 1680551 1290170 2026-10-04T19:39:39Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەکنۆلۆژیا-کۆلکە) 1680551 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە}} [[زانست]] پەیکەرێکە پێکھاتوو لە [[زانین]] سەبارەت بە [[سروشت|جیھانی سروشتی]] کە لەلایەن کۆمەڵەیەکی جیھانی لە لێکۆڵەرانی کەڵکوەرگر لە [[پێڕەوی زانستی]]، کە پێداگرە لەسەر ڕوانین، ڕاڤە و پێشبینیی جیھانی ڕاستەقینە لەڕێگەی تاقیکردنەوەوە، بەرھەمھاتووە. شۆپاندنی چاوگەکانی زانستی نوێ بەھۆی زۆر دەقی گرنگەوە کە لە جیھانی کۆنەوە ماون گەنگازە. وشەی ''[[زانستیار]]'' ''(scientist)'' تاڕادەیەک تازەیە - یەکەمجار لە سەدەی نۆزدەھەمدا بەکارھێنرا - و لە دەقە کۆنەکاندا وەبەرچاوناکەوێت. پێشتر تۆژەرانی سروشت بە خۆیانیان دەوت [[فەلسەفەی سروشتی|فەیلەسووفی سروشتی]]. ئەگەرچی تۆژینەوەی ئەزموونیی جیھانی سروشتی لە سەردەمانی کۆنەوە شرۆڤەکراوە (بۆ نموونە، لەلایەن [[تالیس]]، [[ئەرەستوو]] و دیترانەوە) و لە [[سەدەکانی ناوین]]یشەوە [[پێڕەوی زانستی]] بەکارگیراوە (بۆ نموونە، لەلایەن [[ئیبن ئەلھەیسەم]]، [[ئەبوو ڕەیحانی بیروونی]] و [[ڕاجر بەیکن]]‌ەوە)، بەڵام ھەڵھاتنی خۆری زانستی نوێ دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی نوێ، لە درێژەی ئەو شتەی کە پێی دەڵێن [[شۆڕشی زانستی]]، کە لە سەدەکانی ١٦و ١٧ لە ئەورووپادا ڕوویدا. ''پێڕەوی زانستی'' بناخەی زانستی نوێیە و ھەندێک کەسان - بەتایبەت فەیلەسووفانی زانست و زانستیاران - تۆژینەوەگەلێک کە پێشتر بۆ سروشت کراوە بە ''پێش-زانستی'' ناودەبەن. {{تووڵی دەروازە|زانست|مێژووی زانست|تەکنۆلۆژیا}} {{پۆلی کۆمنز|History of science}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی زانست]] [[پۆل:زانست]] [[پۆل:خوێندنەکانی زانست]] [[پۆل:مێژوو]] 88tp3sdvj7pa91bek2q6q3574tgphu9 0 5054 1680356 1516966 2026-10-04T13:33:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (خۆراک-کۆلکە) 1680356 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{taxobox |name = Clove |image =Syzygium_aromaticum_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-030.jpg |regnum = [[Plantae]] |phylum = [[Angiosperm]]s |unranked_classis = [[Eudicot]]s |unranked_ordo = [[Rosid]]s |ordo = [[Myrtales]] |familia = [[Myrtaceae]] |genus = ''[[Syzygium]]'' |species = '''''S. aromaticum''''' |binomial = ''Syzygium aromaticum'' |binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) Merrill & Perry |}} '''مێخەک''' (''Syzygium aromaticum''، ''Eugenia aromaticum'' یان ''Eugenia caryophyllata'') خونچەی وشککراوی دارێکە کە خۆماڵیی ناوچەی [[ئیندۆنیزیا]]یە کە لە زۆربەی وڵاتانی جیھاندا وەک چێشتەخۆشکە بەکاردەبردرێت. لە [[کوردستان]]دا زۆرتر بۆ بۆنخۆشکردن بەکاری دەبەن. مێخەک و چەپکەمێخەک لە [[گۆرانی]]یە [[فولکلۆر]]ەکانی کوردیدا زۆر دەبیسرێت. [[پەڕگە:Mêxek.jpg|وێنۆک|ڕاست|چەپکەمێخەکێک لە کوردستاندا]] {{Commons|Syzygium aromaticum}} {{تووڵی دەروازە|ڕوەک|خۆراک}} {{خۆراک-کۆلکە}} [[پۆل:گژوگیاکانی ئیندۆنیزیا]] [[پۆل:ڕوەکەکان، بەکارگیراو لە ئایورڤێدا]] [[پۆل:بەھارات]] ilbtmng0nl09w7o5lvcy8dao2gp556s 0 5671 1680564 1604009 2026-10-04T21:00:34Z مامۆستا 39489 1680564 wikitext text/x-wiki {{Coord|49|N|32|E|scale:10000000_source:GNS|display=title}} {{Infobox country | conventional_long_name = ئوکراینا | common_name = Ukraine | native_name = {{native name|uk|Україна|italics=off}} | image_flag = Flag of Ukraine.svg | image_coat = Lesser Coat of Arms of Ukraine.svg | national_anthem = {{lang|uk|Державний Гімн України}}{{ھن}}{{transl|uk|دێرژاڤنی ھیمن ئوکراینی}}{{ھن}} «[[Shche ne vmerla Ukrainy i slava, i volia|سروودی نیشتمانیی ئوکراینا]]»{{parabr}}{{center|[[پەڕگە:National anthem of Ukraine, instrumental.oga]]}} | image_map = Ukraine - disputed (orthographic projection).svg | map_caption = {{vunblist|ھەڵکەوتەی ئوکراینا (سەوز)| [[ناوچە داگیرکراوەکانی ئوکراینا|ناوچە داگیرکراوەکان لەلایەن ڕووسیا]] (سەوزی ڕووناک)}} | capital = [[کیێڤ]] | coordinates = {{coord|49|N|32|E|scale:10000000_source:GNS|display=inline,title}} | largest_city = پایتەخت <!-- Please discuss on talk before changing any languages. -->| official_languages = [[زمانی ئوکراینی|ئوکراینی]] | regional_languages = {{hlist|[[زمانی بیلاڕووسی|بیلاڕووسی]]|[[زمانی بولگاری|بولگاری]]|[[زمانی تاتارەکانی کریمیا|تاتاریی کریمیا]]|[[زمانی گاگاوزی|گاگاوزی]]|[[یۆنانیی نوێ|یۆنانی]]|[[عیبریی نوێ|عیبری]]|[[زمانی مەجاری|مەجاری]]|[[زمانی پۆڵەندی|پۆڵەندی]]|[[زمانی ڕۆمانی|ڕۆمانی]]|[[زمانی ڕووسی|ڕووسی]]|[[زمانی سلۆڤاکی|سلۆڤاکی]]|[[زمانی ییدیش|ییدیش]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://zakon4.rada.gov.ua/laws/show/5029-17 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140214125040/http://zakon4.rada.gov.ua/laws/show/5029-17 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی شوباتی ٢٠١٤|سەردێڕ=Закон України, Про засади державної мовної політики (Відомості Верховної Ради (ВВР), 2013, № 23, ст.218)|trans-title=Law of Ukraine, On Principles of State Language Policy, (Bulletin of the Verkhovna Rada (VVR), 2013, No. 23, p.218) (Current version — Revision from 1 February 2014) |بڵاوکەرەوە= Verkhovna Rada of Ukraine |لە=Стаття 7. Регіональні мови або мови меншин України paragraph 2 [Article 7. Regional or minority languages of Ukraine paragraph 2] |ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی نیسانی ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://conventions.coe.int/Treaty/Commun/ListeDeclarations.asp?NT=148&CM=8&DF=23/01/05&CL=ENG&VL=1 |سەردێڕ=List of declarations made with respect to treaty No. 148 (Status as of: 21/9/2011) |بڵاوکەرەوە=[[Council of Europe]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئایاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120522083136/http://conventions.coe.int/Treaty/Commun/ListeDeclarations.asp?NT=148&CM=8&DF=23%2F01%2F05&CL=ENG&VL=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>}} | ethnic_groups = {{unbulleted list | ٧٧٫٨٪ [[ئوکراینییەکان]] | ١٧٫٣٪ [[ڕووسەکان]] | ٤٫٩٪ ئەوانەی تر }} | ethnic_groups_year = ٢٠٠١ | ethnic_groups_ref = <ref name="Ethnic composition of the population of Ukraine, 2001 Census"/> | demonym = [[ئوکراینییەکان|ئوکراینی]] | government_type = [[کۆمار]]ی [[ڕێکخستەی نیمچە-سەرۆکایەتی|نیمچە سەرۆکایەتی]]ی [[حکوومەتی یەکگرتوو|یەکگرتوو]] | leader_title1 = [[سەرۆک کۆماری ئوکراینا|سەرۆک کۆمار]] | leader_name1 = [[ڤلۆدیمیر زێلێنسکی]] | leader_title2 = [[سەرۆک وەزیران]] | leader_name2 = [[دێنیس شمیھال]] | leader_title3 = [[سەرۆکی ڤێرخۆڤنا ڕادا|سەرۆک پەرلەمان]] | leader_name3 = [[ڕووسلان ستێفانچووک]] | legislature = [[ڤێرخۆڤنا ڕادا]] | sovereignty_type = [[مێژووی ئوکراینا|پێکھاتەکان]] | established_event1 = [[کیێڤی ڕووس]] | established_date1 = ٨٧٩ | established_event3 = [[شانشینی گالیسیا-ڤۆلینیا|شانشینی ڕووتینیا]] | established_date3 = ١١٩٩ | established_event4 = [[کازاک ھێتمانات]] | established_date4 = ١٨ی ئابی ١٦٤٩ | established_event5 = [[کۆماری گەلی ئوکراینا]] | established_date5 = ١٠ی حوزەیرانی ١٩١٧ | established_event6 = [[چوارەمین یوونیڤێرسالی ئەنجومەنی ناوەندیی ئوکراینا|ڕاگەیاندنی سەربەخۆییی کۆماری گەلی ئوکراینا]] | established_date6 = ٢٢ی کانوونی دووەمی ١٩١٨ | established_event7 = [[کۆماری گەلی ئوکراینای ڕۆژاوا]] | established_date7 = ١ی تشرینی دووەمی ١٩١٨ | established_event8 = [[یاسای یەکگرتوویی]] | established_date8 = ٢٢ی کانوونی دووەمی ١٩١٩ | established_event9 = [[بەیاننامەی سەربەخۆییی ئوکراینا]] | established_date9 = ٢٤ی ئابی ١٩٩١ | established_event10 = [[ڕێفراندۆمی سەربەخۆییی ئوکراینا (١٩٩١)|ڕێفراندۆم]] | established_date10 = ١ی کانوونی یەکەمی ١٩٩١ | established_event11 = [[یاسای بنەڕەتیی ئوکراینا|یاسای بنەڕەتیی ھەنووکە]] | established_date11 = ٢٨ی حوزەیرانی ١٩٩٦ | established_event12 = [[شۆڕشی ٢٠١٤ی ئوکراینا|شۆڕشی مەیدان]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://zakon.rada.gov.ua/go/1240-20|سەردێڕ=Про Заяву Верховної Ради України у зв'язку з сьомою річницею початку Євромайдану та подій Революції Гідності|وێبگە=Офіційний вебпортал парламенту України}}</ref> | established_date12 = ١٨–٢٣ شوباتی ٢٠١٤ | area_km2 = ٦٠٣٬٦٢٨ | area_rank = ٤٥ەم <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | area_sq_mi = or 233,013/ 223,013<!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = ٧ | population_estimate = {{decrease}} ٤١٬١٦٧٬٣٣٦<ref name="auto">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ukrstat.org/en/operativ/operativ2020/ds/kn/xls/kn1220_ue.xls|سەردێڕ=Population (by estimate) as of 1 January 2022.|وێبگە=ukrcensus.gov.ua|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئازاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210306154326/https://ukrstat.org/en/operativ/operativ2020/ds/kn/xls/kn1220_ue.xls|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> {{ھن}}(بێجگە لە [[کریمیا]]) | population_census = ٤٨٬٤٥٧٬١٠٢<ref name="Ethnic composition of the population of Ukraine, 2001 Census">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://2001.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/nationality/ |سەردێڕ=Population by ethnic nationality, 1 January, year |وێبگە=ukrcensus.gov.ua |بڵاوکەرەوە=Ukrainian Office of Statistics |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111217151026/http://2001.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/nationality/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١}}</ref> | population_estimate_year = کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ | population_estimate_rank = ٤٦ەم | population_census_year = ٢٠٠١ | population_density_km2 = ٧٣٫٨ | population_density_sq_mi = ١٩١ <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = ١١٥ەم | GDP_PPP = {{increase}} ٥٨٤$ بیلیۆن<ref name="IMFWEOUA">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.imf.org/external/datamapper/profile/UKR|سەردێڕ=WORLD ECONOMIC OUTLOOK (OCTOBER 2021) |بڵاوکەرەوە=[[International Monetary Fund]] |وێبگە=IMF.org}}</ref> | GDP_PPP_year = ٢٠٢١ | GDP_PPP_rank = ٤٨ەم | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} ١٤٬١٥٠$<ref name="IMFWEOUA"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = ١٠٨ەم | GDP_nominal = {{increase}} ١٨١$ بیلیۆن<ref name="IMFWEOUA"/> | GDP_nominal_year = ٢٠٢١ | GDP_nominal_rank = ٥٦ەم | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} ٤٬٣٨٠$<ref name="IMFWEOUA"/> | GDP_nominal_per_capita_rank = ١١٩ەم | Gini = ٢٦٫٦ <!--number only--> | Gini_year = ٢٠١٩ | Gini_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref =<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI |سەردێڕ=GINI index (World Bank estimate) – Ukraine |بڵاوکەرەوە=[[World Bank]] |وێبگە=data.worldbank.org |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئابی ٢٠٢١}}</ref> | Gini_rank = | HDI = ٠٫٧٧٩ <!--number only--> | HDI_year = ٢٠١٩ <!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref =<ref name="HDI">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=United Nations Development Programme|ژپنک=٩٧٨-٩٢-١-١٢٦٤٤٢-٥|پەڕەکان=٣٤٣–٣٤٦|ناونیشان=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> | HDI_rank = ٧٤ەم | currency = [[ھریڤنای ئوکراینی|ھریڤنا]] (₴) | currency_code = UAH | time_zone = [[کاتی ئەورووپای ڕۆژھەڵات|EET]] | utc_offset = +٢<ref name="timechange">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://ua.korrespondent.net/ukraine/events/1273613-rishennya-radi-ukrayina-30-zhovtnya-perejde-na-zimovij-chas|سەردێڕ=Рішення Ради: Україна 30 жовтня перейде на зимовий час|script-title=uk:Рішення Ради: Україна 30 жовтня перейде на зимовий час|trans-title=Rada Decision: Ukraine will change to winter time on 30 October |زمان=uk |بڵاوکەرەوە=korrespondent.net |ڕێکەوت=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١}}</ref> | utc_offset_DST = +٣ | time_zone_DST = [[کاتی ھاوینەی ئەورووپای ڕۆژھەڵات|EEST]] | drives_on = ڕاست | calling_code = [[ژمارەی تەلەفۆن لە ئوکراینا|+٣٨٠]] | cctld = {{unbulleted list |[[.ua]] |[[.укр]]}} | religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap; |٨٧٫٣٪ [[مەسیحییەت]]|١١٫٠٪ [[بێ دینی]]|٠٫٨٪ ئەوانەی تر |٠٫٩٪ بێ وەڵام}} | religion_year = ٢٠١٨ | religion_ref =<ref>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://razumkov.org.ua/uploads/article/2018_Religiya.pdf|script-title=uk:Особливості Релігійного І Церковно-Релігійного Самовизначення Українських Громадян: Тенденції 2010–2018|trans-title=Features of Religious and Church – Religious Self-Determination of Ukrainian Citizens: Trends 2010–2018|ڕێکەوت=٢٢ی نیسانی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=[[Razumkov Center]] in collaboration with the All-Ukrainian Council of Churches|پەڕەکان=١٢, ١٣, ١٦, ٣١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180426194313/http://razumkov.org.ua/uploads/article/2018_Religiya.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی نیسانی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|زمان=uk|شوێن=Kyiv}}{{ھن}}Sample of 2,018 respondents aged 18 years and over, interviewed 23–28 March 2018 in all regions of Ukraine except Crimea and the occupied territories of the Donetsk and Lugansk regions.</ref> }} '''ئوکراینا''' ({{بە ئوکراینی|Україна}}) وڵاتێکە لە [[ئەورووپای ڕۆژھەڵات]] کە دووەم گەورەترین وڵاتی ئەورووپایە. ئەو وڵاتە ھاوسنوورە لەگەڵ [[ڕووسیا]] لە ڕۆژھەڵات و باکووری ڕۆژھەڵات،{{efn|Ukraine also has ''[[de facto]]'' borders to its south with [[Crimea]], which [[Annexation of Crimea by the Russian Federation|Russia annexed from it in 2014]]. Ukraine still continues to [[territorial dispute|claim the peninsula as its integral part]] and is [[United Nations General Assembly Resolution 68/262|supported internationally]] on the issue. See [[political status of Crimea]] for details.}} [[بیلاڕووس]] لە باکوور، [[پۆڵەندا]]، [[سلۆڤاکیا]] و [[مەجارستان]] لە ڕۆژاواوە، [[ڕۆمانیا]] و [[مۆلدۆڤا]] لە باشووری ڕۆژاوا و [[دەریای ڕەش]] و [[دەریای ئازۆڤ]] لە باشوورەوە ھاوسنوورە. ڕووبەری وڵاتەکە ٦٠٣٬٦٢٨ کیلۆمەتر چۆارگۆشەیە. و ھەشتەم چڕترین وڵاتی ئەورووپایە. ئوکراینا ئەندامە لە [[یەکێتیی وڵاتە سەربەخۆکان]]. لە نێوان ساڵانی ١٩٢٣ ھەتا ١٩٩١ زۆربەی ئوکراینا بەشێک لە [[یەکێتیی سۆڤیەت]] بوو. شاری [[کیێڤ]] پایتەخت و گەورەترین شاری ئوکراینایە. == دانیشتووان == بەپێی ئامارەکانی ساڵی ٢٠٢٢ ژمارەی دانیشتووانی ئوکراینا ٤٣٬٧٣٣ ملیۆن کەس بووە کە دەکاتە ٠٫٥٦٪ خەڵکی جیھان. تەمەنی مامناوەندی خەڵکی ئەم وڵاتە ٤١ ساڵە، ھەروەھا ٦٩٪ دانیشتووانی وڵات لە شارەکان دەژین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Population by Country (2022) – Worldometer|ناونیشان=https://www.worldometers.info/world-population/population-by-country/|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=www.worldometers.info|زمان=en}}</ref> == ئایین == {{bar box | title=ئایینەکان لە ئوکراینا<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران}}</ref> | titlebar=#ddd | left1='''ئایینەکان''' | right1='''ڕێژە''' | float=left | bars= {{bar percent|ئۆرسۆدۆکس|blue|٦٦٫٠}} {{bar percent|بێ ئایین|brown|١١٫٠}} {{bar percent|کاتۆلیک|yellow|١٠٫٠}} {{bar percent|سوننە|green|٢٫٠}} {{bar percent|پرۆتێستانت|red|٢٫٠}} {{bar percent|ئەوانی تر|purple|٩٫٠}}}} == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Commons category|Ukraine}} {{دەوڵەتانی ئەورووپا}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئەورووپا|ئوکراینا|وڵاتەکان|دەیەی ١٩٩٠|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} {{ئوکراینا-کۆلکە}} [[پۆل:ئوکراینا|*]] [[پۆل:ئەورووپای ڕۆژھەڵات]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:کۆمارەکان]] [[پۆل:وڵاتانی ئەندامی ئەنجومەنی ئەورووپا]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٩١]] g3bqbl8a89tfkz8jr0rt5uk7zv2fj27 0 7874 1680762 1642343 2026-10-05T05:47:59Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1680762 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە}} لە [[کۆمەڵناسی|کۆمەڵناسیدا]]، '''بژاردە''' یان '''ئێلیت''' (لە وشەی لاتینیی ''eligere''-ەوە ھاتووە بە واتای "ھەڵبژاردن") گرۆیەکی کۆمەڵایەتیی تا ڕادەیەک بچووکە لەناو [[کۆمەڵگە|کۆمەڵگەیەکی]] گەورەدا کە ئەندامانی ناوازەن و تازیاریگەلێکیان ھەیە کە ئەوانەی پلەکانی خوارتر ئاواتەخوازی ئەو تازیارییانەن. == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگا|سیاسەت}} {{کۆمەڵناسی-کۆلکە}} [[پۆل:وشە سیاسییەکان]] [[پۆل:باری کۆمەڵایەتی]] pdmniqgml4e5ps7tevig7qr2pmwqnxf 0 8119 1680758 1589367 2026-10-05T05:40:43Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680758 wikitext text/x-wiki {{نیشانەی وتاری ھەڵبژێردراو}} {{Infobox country | conventional_long_name = کۆماری ھیندستان | common_name = ھیند | native_name = भारत गणराज्य | image_flag = Flag of India.svg | alt_flag = Horizontal tricolour flag bearing, from top to bottom, deep saffron, white, and green horizontal bands. In the centre of the white band is a navy-blue wheel with 24 spokes. | image_coat = Emblem of India.svg | symbol_width = 60px | alt_coat = Three lions facing left, right, and toward viewer, atop a frieze containing a galloping horse, a 24-spoke wheel, and an elephant. Underneath is a motto: "सत्यमेव जयते". | symbol_type = [[State Emblem of India|State emblem]] | other_symbol = "[[ڤاندێ ماتەرەم]]"{{ھن}}"کڕنووشت بۆ دەبەم، دایە"{{lower|0.2em|{{efn|"[…] ''Jana Gana Mana'' is the National Anthem of India, subject to such alterations in the words as the Government may authorise as occasion arises; and the song ''Vande Mataram'', which has played a historic part in the struggle for Indian freedom, shall be honoured equally with ''Jana Gana Mana'' and shall have equal status with it."{{harv|Constituent Assembly of India|1950}}.<!--end efn:-->}}{{sfn|National Informatics Centre|2005}}<!--end lower:--><ref name="india.gov.in"/>}} | other_symbol_type = سروودی نیشتیمانی | national_motto = "ساتیامێڤ جایەتی" (ڕاستی سەردەکەوێت) | national_anthem = {{native phrase|bn|"[[جانا گانا مانا]]"|italics=off|paren=omit}}<ref name="india.gov.in">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=National Symbols &#124; National Portal of India |ناونیشان=https://india.gov.in/india-glance/national-symbols |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170204121208/https://india.gov.in/india-glance/national-symbols |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=India.gov.in |وتەگێڕانەوە=The National Anthem of India Jana Gana Mana, composed originally in Bengali by Rabindranath Tagore, was adopted in its Hindi version by the Constituent Assembly as the National Anthem of India on 24 January 1950.}}</ref><ref name="tatsama">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.news18.com/news/india/national-anthem-of-india-a-brief-on-jana-gana-mana-498576.html |سەردێڕ=National anthem of India: a brief on 'Jana Gana Mana' |بڵاوکەرەوە=[[News18 India|News18]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190417194530/https://www.news18.com/news/india/national-anthem-of-india-a-brief-on-jana-gana-mana-498576.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref>{{ھن}}"Thou Art the Ruler of the Minds of All People"{{lower|0.2em|{{sfn|Wolpert|2003|p=1}}<ref name="india.gov.in"/>}}{{ھن}} <div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">{{center|[[پەڕگە:Jana Gana Mana instrumental.ogg]]}}</div> | national_languages = نییە<ref name="Times News Network">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Theres-no-national-language-in-India-Gujarat-High-Court/articleshow/5496231.cms |سەردێڕ=There's no national language in India: Gujarat High Court |دوایین=Khan |یەکەم=Saeed |ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|newspaper=[[The Times of India]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140318040319/http://timesofindia.indiatimes.com/india/Theres-no-national-language-in-India-Gujarat-High-Court/articleshow/5496231.cms |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئازاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠١٤}}</ref><ref name="NoneNtl">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Learning-with-the-Times-India-doesnt-have-any-national-language/articleshow/5234047.cms |سەردێڕ=Learning with the Times: India doesn't have any 'national language' |newspaper=The Times of India |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171010085454/https://timesofindia.indiatimes.com/india/Learning-with-the-Times-India-doesnt-have-any-national-language/articleshow/5234047.cms |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref><ref name="Press Trust of India">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.thehindu.com/news/national/hindi-not-a-national-language-court/article94695.ece |سەردێڕ=Hindi, not a national language: Court |دوایین=Press Trust of India |ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|newspaper=[[The Hindu]] |شوێن=Ahmedabad |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140704084339/http://www.thehindu.com/news/national/hindi-not-a-national-language-court/article94695.ece |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤}}</ref> | image_map = India (orthographic projection).svg | map_width = 250px | alt_map = Image of a globe centred on India, with India highlighted. | map_caption = ئەو ناوچانەی لەژێر کۆنتڕۆڵی ھیندستاندان بە ڕەنگی سەوزی تۆخن، ئەو ناوچانەی کە ھیندستان بە ھی خۆی دەزانێت بەڵام لەژێر کۆنتڕۆڵی ئەودا نین ئەوا بە ڕەنگی سەوزی کاڵ ڕەنگکراون. | capital = [[نیوودێلھی]] | coordinates = {{Coord|28|36|50|N|77|12|30|E|type:city_region:IN}} | largest_city = {{plainlist| * [[مومبای]] (وەک شار) * [[دەلھی|دێلھی]] (وەک گەورەشار) }} | official_languages = {{hlist |[[زمانی ھیندی|ھیندی]]|[[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]{{efn|According to [[Part XVII of the Constitution of India]], [[Standard Hindi|Hindi]] in the [[Devanagari]] script is the [[official language]] of the Union, along with [[Indian English|English]] as an additional official language.{{sfn|Ministry of Home Affairs 1960}}{{sfn|National Informatics Centre|2005}}<ref name="india.gov.in2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Profile &#124; National Portal of India |ناونیشان=https://india.gov.in/india-glance/profile |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130830064815/http://india.gov.in/india-glance/profile |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=India.gov.in}}</ref> [[States and union territories of India|States and union territories]] can have a different official language of their own other than Hindi or English.}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Constitutional Provisions – Official Language Related Part-17 of the Constitution of India |ناونیشان=http://rajbhasha.nic.in/UI/pagecontent.aspx?pc=MzU%3d |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161108170457/http://www.rajbhasha.nic.in/UI/pagecontent.aspx?pc=MzU= |ڕێکەوتی [[ئەرشیڤ]]= ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|وێبگە=[[National Informatics Centre]] |زمان=hi}}</ref>}} | regional_languages = {{collapsible list |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;font-size:100%; |title = [[Languages with official status in India#State level|State level]] and [[Eighth Schedule to the Constitution of India|{{nowrap|Eighth Schedule}}]]<ref name="langoff">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Report of the Commissioner for linguistic minorities: 50th report (July 2012 to June 2013) |ناونیشان=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160708012438/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تەممووزی ٢٠١٦ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India}}</ref> |{{hlist | [[زمانی ئاسامی|ئاسامی]] | [[زمانی بەنگلا|بەنگالی]] | [[زمانی بۆدۆ|بۆدۆ]] | [[زمانی دۆگری|دۆگری]] | [[زمانی گوجەراتی|گوجەراتی]] | [[زمانی ھیندی|ھیندی]] | [[زمانی کانادا|کانادا]] | [[زمانی کەشمیری|کەشمیری]] | [[کۆکبۆرۆک]] | [[زمانی کۆنکانی|کۆنکانی]] | [[زمانی مایسیلی|مایسیلی]] | [[مالەیالم]] | [[زمانی مانیپوری|مانیپوری]] | [[زمانی ماراسی|ماراسی]] | [[زمانی میزۆ|میزۆ]] | [[زمانی نیپاڵی|نیپاڵی]] | [[زمانی ئۆدیا|ئۆدیا]] | [[زمانی پەنجابی|پەنجابی]] | [[زمانی سانسکریت|سانسکریت]] | [[زمانی سانتالی|سانتالی]] | [[زمانی سیندی|سیندی]] | [[زمانی تامیلی|تامیل]] | [[زمانی تێلووگوو|تێلووگوو]] | [[زمانی ئوردوو|ئوردوو]] }} }} | languages_type = ژمارەی زمانەکانی ھیندستان | languages = [[پێڕستی زمانەکانی ھیندستان|٤٤٧ زمان]]{{efn|Different sources give widely differing figures, primarily based on how the terms "language" and "dialect" are defined and grouped. Ethnologue, produced by the Christian evangelist organisation SIL International, lists 461 tongues for India (out of 6,912 worldwide), 447 of which are living, while 14 are extinct.<ref name="Ethnologue">{{بیرخستنەوەی وێب|ساڵ=٢٠١٤|editor-last=Lewis, M. Paul |editor2-last=Simons, Gary F. |editor3-last=Fennig, Charles D. |سەردێڕ=Ethnologue: Languages of the World (Seventeenth edition): India |ناونیشان=http://www.ethnologue.com/country/IN |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=SIL International |شوێن=Dallas, Texas |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141219040403/http://www.ethnologue.com/country/IN}}</ref><ref name="Ethnologue2">[http://archive.ethnologue.com/15/ethno_docs/distribution.asp?by=area Ethnologue : Languages of the World (Seventeenth edition) : Statistical Summaries] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141217151950/http://archive.ethnologue.com/15/ethno_docs/distribution.asp?by=area|date=17 December 2014}}. Retrieved 17 December 2014.</ref>}} | demonym = [[خەڵکی ھیند|ھیندی]] | membership = {{cslist|[[نەتەوە یەکگرتووەکان]]|[[ڕێکخراوەی دانوستانی جیھانی]]|[[بریکس]]|[[ڕێکخراوەی ھاوکارییەکانی ناوچەییی باشووری ئەفریقا]]|[[ڕێکخراوەی ھاوکاریی شانگھای]]|[[گرووپی ٤]]|[[گرووپی پێنج]]|[[گرووپی ٨+٥]]|[[گرووپی ٢٠]]|[[گەلانی کۆمۆنوێلت]]}} | government_type = [[فێدراڵیزم|فیدرالیزم]]، [[سیستمی پەرلەمانی|پەرلەمانی]]، [[دەستووری وڵات]] | leader_title1 = [[سەرۆککۆماری ھیندستان|سەرۆک کۆمار]] | leader_name1 = [[دراوپادی مورمو]] | leader_title2 = [[جێگری سەرۆککۆماری ھیندستان|جێگری سەرۆککۆمار]] | leader_name2 = [[جاگدیب دانخکار]] | leader_title3 = [[سەرۆک وەزیرانی ھیندستان|سەرۆک وەزیران]] | leader_name3 = <span><span>[[نارێندرا مۆدی]]</span></span> | leader_title4 = | leader_name4 = | leader_title5 = | leader_name5 = | leader_title6 = | leader_name6 = | legislature = پەرلەمان | upper_house = ڕاجییە سەبھا | lower_house = لۆک سەبھا | sovereignty_type = [[بزووتنەوەی سەربەخۆییی ھیندستان|سەربەخۆیی]] لە [[شانشینی یەکگرتوو]] | sovereignty_note = | established_event1 = [[شانشینی ھیندستان|شانشین]] | established_date1 = ١٥ی ئابی ١٩٤٧ | established_event2 = [[کۆمار]] | established_date2 = ٢٦ی کانوونی دووەمی ١٩٥٠ | area_km2 = 3,287,263<ref name="india.gov.in"/> | area_footnote = {{efn|"The country's exact size is subject to debate because some borders are disputed. The Indian government lists the total area as {{convert|3287260|km2|sqmi|abbr=on}} and the total land area as {{convert|3060500|km2|sqmi|abbr=on}}; the United Nations lists the total area as {{convert|3287263|km2|sqmi|abbr=on}} and total land area as {{convert|2973190|km2|sqmi|abbr=on}}."{{harv|Library of Congress|2004}}.}} | area_rank = ٧ەمین | area_sq_mi = ١٬٢٦٩٬٣٤٦ | percent_water = ٩٫٦ | population_estimate = | population_census = ١٬٢١٠٬٨٥٤٬٩٧٧<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Population Enumeration Data (Final Population) |ناونیشان=http://www.censusindia.gov.in/2011census/population_enumeration.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160522213913/http://www.censusindia.gov.in/2011census/population_enumeration.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئایاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٦|وێبگە=2011 Census Data |بڵاوکەرەوە=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=A – 2 Decadal Variation in Population Since 1901 |ناونیشان=http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/A-2_Data_Tables/00%20A%202-India.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160430213141/http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/A-2_Data_Tables/00%20A%202-India.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٦|وێبگە=2011 Census Data |بڵاوکەرەوە=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India}}</ref> | population_estimate_year = {{UN Population|Year}} | population_estimate_rank = 2nd | population_census_year = ٢٠١١ | population_census_rank = 2nd | population_density_rank = 19th | GDP_PPP = {{decrease}} {{nowrap|$٨٫٦٨٣ تریلیۆن دۆلار}}<ref name="imf2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=World Economic Outlook Database, October 2020 |ناونیشان=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2020/October/weo-report?c=534,&s=NGDP_RPCH,NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,PPPSH,PCPIPCH,&sy=1980&ey=2020&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=IMF.org |بڵاوکەرەوە=[[International Monetary Fund]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201015050429/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2020/October/weo-report?c=534,&s=NGDP_RPCH,NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,PPPSH,PCPIPCH,&sy=1980&ey=2020&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1}}</ref> | GDP_PPP_year = ٢٠٢٠ | GDP_PPP_rank = 3rd | GDP_PPP_per_capita = {{decrease}} $٦٬٢٨٣<ref name=imf2/> | GDP_PPP_per_capita_rank = ١١٨ەمین | GDP_nominal = {{decrease}} {{nowrap|$٢٫٥٩ تریلیۆن دۆلار}}<ref name=imf2/> | GDP_nominal_year = ٢٠٢٠ | GDP_nominal_rank = ٦ەمین | GDP_nominal_per_capita = {{decrease}} $١٬٨٧٦<ref name=imf2/> | GDP_nominal_per_capita_rank = ١٣٩ەمین | Gini = ٣٣٫٩<!--number only--> | Gini_year = ٢٠١٣ | Gini_change = <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref =<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Income Gini coefficient |ناونیشان=http://hdr.undp.org/en/content/income-gini-coefficient |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610232357/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2172.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠ |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|وێبگە=[[United Nations Development Programme]] |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | Gini_rank = ٧٩ەمین | HDI = ٠٫٦٤٥ <!--number only--> | HDI_year = ٢٠١٩ <!--Please use the year to which the HDI [[Human Development Index]] data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref =<ref name="UNHDR">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Human Development Report 2020 |ناونیشان=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=[[United Nations Development Programme]] |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201215063955/http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf}}</ref> | HDI_rank = {{ordinal|131}} | currency = [[ڕووپیەی ھیندی]] (₹) | currency_code = INR | time_zone = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset = +٠٥:٣٠ | utc_offset_DST = | DST_note = ''[[Daylight saving time|DST]] is not observed'' | time_zone_DST = | date_format = {{ubl | {{nowrap|{{abbr|dd|day}}-{{abbr|mm|month}}-{{abbr|yyyy|year}}}}{{efn|See [[Date and time notation in India]].}} }} | electricity = 230 V–50 Hz | drives_on = [[Left- and right-hand traffic|چەپ]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=List of all left- & right-driving countries around the world |ناونیشان=https://www.worldstandards.eu/cars/list-of-left-driving-countries/ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=worldstandards.eu |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210121171256/https://www.worldstandards.eu/cars/list-of-left-driving-countries/}}</ref> | calling_code = [[Telephone numbers in India|+91]] | cctld = [[.in]] ([[.in#Internationalized domain names and country codes|others]]) | englishmotto="Truth Alone Triumphs"{{lower|0.2em|{{sfn|National Informatics Centre|2005}}}} | religion_year = ٢٠١١ | religion = {{ubl | 79.8% [[Hinduism in India|Hinduism]] | 14.2% [[Islam in India|Islam]] | 2.3% [[Christianity in India|Christianity]] | 1.7% [[Sikhism in India|Sikhism]] | 0.7% [[History of Buddhism in India|Buddhism]] | 0.4% [[Jainism in India|Jainism]] | 0.23% [[Irreligion in India|Unaffiliated]] | 0.65% others<ref name="Census2011religion"/> }} ''See [[Religion in India]]'' | official_website = <!-- do not add www.gov.in – The article is about the country, not the government – from Template:Infobox country, "do not use government website (e.g. usa.gov) for countries (e.g. United States) --> | today = }} '''ھیندستان''' یان '''کۆماری ھیند''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: India؛ بە [[زمانی ھیندی|ھیندی]]: भारत)<ref>–{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=The Essential Desk Reference |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=yjcOAQAAMAAJ&pg=PA76 |پەڕە=٧٦|ساڵ=٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١٢٨٧٣-٤}} "Official name: Republic of India."; –{{بیرخستنەوە|نووسەر=John Da Graça|سەردێڕ=Heads of State and Government|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=M0YfDgAAQBAJ&pg=PA421|پەڕە=٤٢١|ساڵ=٢٠١٧|شوێن=London|بڵاوکەرەوە=[[Macmillan Publishers|Macmillan]]|ژپنک=٩٧٨-١-٣٤٩-٦٥٧٧١-١}} "Official name: Republic of India; Bharat Ganarajya (Hindi)"; –{{بیرخستنەوە|نووسەر=Graham Rhind|سەردێڕ=Global Sourcebook of Address Data Management: A Guide to Address Formats and Data in 194 Countries|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=iGdQDwAAQBAJ&pg=PA302|پەڕە=٣٠٢|ساڵ=٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=[[Taylor & Francis]]|ژپنک=٩٧٨-١-٣٥١-٩٣٣٢٦-١}} "Official name: Republic of India; Bharat."; –{{بیرخستنەوە|دوایین=Bradnock|یەکەم=Robert W.|سەردێڕ=The Routledge Atlas of South Asian Affairs|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=zzjbCgAAQBAJ&pg=PA108|پەڕە=١٠٨|ساڵ=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[Routledge]]|ژپنک=٩٧٨-١-٣١٧-٤٠٥١١-٥}} "Official name: English: Republic of India; Hindi:Bharat Ganarajya"; –{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Penguin Compact Atlas of the World|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=pLw-ReHIgvQC&pg=PA140|پەڕە=١٤٠|ساڵ=٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=[[Penguin Group|Penguin]]|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٥٦٦-٩٨٥٩-١}} "Official name: Republic of India"; –{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Merriam-Webster's Geographical Dictionary|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Co_VIPIJerIC&pg=PA515|پەڕەکان=٥١٥–٥١٦|ساڵ=١٩٩٧|edition=3rd|بڵاوکەرەوە=[[Merriam-Webster]]|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٧٧٧٩-٥٤٦-٩}} "Officially, Republic of India"; –{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Complete Atlas of the World, 3rd Edition: The Definitive View of the Earth|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=O5moCwAAQBAJ&pg=PA54-IA10|پەڕە=٥٤|ساڵ=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[DK Publishing]]|ژپنک=٩٧٨-١-٤٦٥٤-٥٥٢٨-٤}} "Official name: Republic of India"; –{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Worldwide Government Directory with Intergovernmental Organizations 2013|ڕێکەوت=١٠ی ئایاری ٢٠١٣|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=CQWhAQAAQBAJ&pg=PA726|پەڕە=٧٢٦|بڵاوکەرەوە=[[CQ Press]]|ژپنک=٩٧٨-١-٤٥٢٢-٩٩٣٧-٢}} "India (Republic of India; Bharat Ganarajya)"</ref> وڵاتێکە لە [[باشووری ئاسیا]]، دووەم پڕدانیشتووانترین وڵاتی جیھانە. حەوتەمین گەورەوڵاتی جیھانە لەڕووی ڕووبەرەوە و گەورەترین وڵاتی دیموکراسییە لە جیھان لەڕووی دانیشتووانەوە. لە باشوورەوە بە [[ئۆقیانووسی ھیند|زەریای ھیندی]] لکاوە، ھەروەھا لە باشووری ڕۆژاوا بە [[دەریای عەرەب]]ییە. ھیندستان لە ڕۆژاواوە ھاوسنوورە لەگەڵ [[پاکستان]]،{{efn|The [[Government of India]] also regards [[Afghanistan]] as a bordering country, as it considers all of [[Kashmir]] to be part of India. However, this is [[Kashmir conflict|disputed]], and the region bordering Afghanistan is administered by Pakistan. Source: {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ministry of Home Affairs (Department of Border Management) |ناونیشان=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/BMIntro-1011.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150317182910/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/BMIntro-1011.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠١٥ |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨}}}} ھەروەھا ھەریەکە لە [[چین]]، [[نیپال]] و [[بووتان]] دەکەونە باکوور؛ [[بەنگلادێش]] و [[میانمار]]یش دەکەونە ڕۆژھەڵات، ھەروەھا ھیند لە زەریای ھیندییەوە دراوسێی [[سریلانکا]] و [[ماڵدیڤ]]ە. لەپاڵ ئەوانەش سنووری ئاویی ھاوبەشی لەگەڵ [[تایلەند]] و [[ئیندۆنیزیا|ئیندەنووسیا]] ھەیە. مرۆڤ نزیکەی ٥٥ ھەزار ساڵ لەمەوبەر لە [[ئەفریقا]]وە ھاتە [[نیمچەکیشوەری ھیندی]].<ref name="Combined-1">(a) {{بیرخستنەوە|دوایین=Dyson|یەکەم=Tim|سەردێڕ=A Population History of India: From the First Modern People to the Present Day|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=3TRtDwAAQBAJ&pg=PA1|پەڕە=١|ساڵ=٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٨٨٢٩٠٥-٨}}; (b) {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Michael D. Petraglia |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Qm9GfjNlnRwC&pg=PA10 |سەردێڕ=The Evolution and History of Human Populations in South Asia: Inter-disciplinary Studies in Archaeology, Biological Anthropology, Linguistics and Genetics |دوایین٢=Bridget Allchin |ڕێکەوت=٢٢ی ئایاری ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=[[Springer Science + Business Media]] |ژپنک=٩٧٨-١-٤٠٢٠-٥٥٦٢-١|پەڕە=٦|بەستەری نووسەر٢=Bridget Allchin}}; (c) {{بیرخستنەوە|دوایین=Fisher|یەکەم=Michael H.|سەردێڕ=An Environmental History of India: From Earliest Times to the Twenty-First Century|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=kZVuDwAAQBAJ&pg=PA23|پەڕە=٢٣|ساڵ=٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]]|ژپنک=٩٧٨-١-١٠٧-١١١٦٢-٢}}</ref> مانەوەیان لەم ناوچەیە لە فۆرم و گرووپی جیاواز وای کرد ناوچەکە جیاواز دەرکەوێت، بەجۆرێک لەدوای ئەفریقا دووەم ناوچەیە کە زۆرترین ژمارەی جیاوازی جینی مرۆڤی لێ بێت.<ref name="Dyson2018-28a">{{بیرخستنەوە|دوایین=Dyson |یەکەم=Tim |سەردێڕ=A Population History of India: From the First Modern People to the Present Day |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=3TRtDwAAQBAJ&pg=PA28 |پەڕە=٢٨|ساڵ=٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٨٨٢٩٠٥-٨|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201210053055/https://books.google.com/books?id=3TRtDwAAQBAJ&pg=PA28}}</ref> نزیکەی ٩٠٠٠ ساڵ لەمەوبەر، ژیان لە نیمچەکیشوەری ھیندی جێگیریی وەرگرت، لەم نێوانەدا دەرکەوتنی شارستانیی دۆڵی ئیندوس لە میلینیۆمی پێش زایینن ھەبوو.<ref name="Combined-2">(a) {{بیرخستنەوە|دوایین=Dyson |یەکەم=Tim |سەردێڕ=A Population History of India: From the First Modern People to the Present Day |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=3TRtDwAAQBAJ&pg=PA4 |پەڕەکان=٤–٥|ساڵ=٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٨٨٢٩٠٥-٨}}; (b) {{بیرخستنەوە|دوایین=Fisher|یەکەم=Michael H.|سەردێڕ=An Environmental History of India: From Earliest Times to the Twenty-First Century|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=kZVuDwAAQBAJ&pg=PA23|پەڕە=٣٣|ساڵ=٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]]|ژپنک=٩٧٨-١-١٠٧-١١١٦٢-٢}}</ref> لە ١٢٠٠ ساڵ بەر لە زایین، زمانی [[زمانی سانسکریت|سانسکریت]] بنچینەیەکی سەرەتایی دروست بوو، و دواتر لە باکووری ڕۆژاوای ھیندستان بڵاوبوویەوە.<ref name="Combined-33">(a) {{بیرخستنەوە|دوایین=Dyson |یەکەم=Tim |سەردێڕ=A Population History of India: From the First Modern People to the Present Day |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=3TRtDwAAQBAJ&pg=PA14 |پەڕەکان=١٤–١٥|ساڵ=٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٨٨٢٩٠٥-٨}}; (b) {{بیرخستنەوە|دوایین=Robb|یەکەم=Peter|سەردێڕ=A History of India|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=GQ-2VH1LO_EC&pg=PA46|پەڕە=٤٦|ساڵ=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=[[Macmillan Publishers|Macmillan]]|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣٠-٣٤٥٤٩-٢}}{{بەستەری مردوو|url=https://books.google.com/books?id=GQ-2VH1LO_EC&pg=PA46 |date=شوباتی ٢٠٢٣}}; (c) {{بیرخستنەوە|دوایین=Ludden|یەکەم=David|سەردێڕ=India and South Asia: A Short History|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=EbFHAQAAQBAJ&pg=PA19|پەڕە=١٩|ساڵ=٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[Oneworld Publications]]|ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٠٧٤-١٠٨-٦}}</ref> لە لایەکی دیکەوە زمانی ڕیجڤدا دەرکەوت کە بەکاردەھات بۆ تۆمارکردن و وێنەکردن لە ئایینی [[ھیندوویزم|ھیندووئیزم]] لە ھیندستان.<ref name="Combined-33"/> لە باکوور و ڕۆژاوای ھیند، [[زمانە دراڤیدییەکان]] چیتر نەمان.<ref name="Combined-4">(a) {{بیرخستنەوە|دوایین=Dyson |یەکەم=Tim |سەردێڕ=A Population History of India: From the First Modern People to the Present Day |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=3TRtDwAAQBAJ&pg=PA25 |پەڕە=٢٥|ساڵ=٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٨٨٢٩٠٥-٨}}; (b){{بیرخستنەوە|دوایین=Dyson|یەکەم=Tim|سەردێڕ=A Population History of India: From the First Modern People to the Present Day|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=3TRtDwAAQBAJ&pg=PA16|پەڕە=١٦|ساڵ=٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]]|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٨٨٢٩٠٥-٨}}</ref> لە ٤٠٠ ساڵ بەر لە زایین، سیستمی چینایەتی و پۆلێنکردن لە ئایینی ھیندووئیزم دەرکەوت،<ref name="Dyson2018-16a">{{بیرخستنەوە|دوایین=Dyson |یەکەم=Tim |سەردێڕ=A Population History of India: From the First Modern People to the Present Day |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=3TRtDwAAQBAJ&pg=PA16 |پەڕە=١٦|ساڵ=٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٨٨٢٩٠٥-٨}}</ref> ھاوکات ھەریەکە لە ئایینەکانی [[بودیزم|بوودیزم]] و [[جاینیزم]] دەرکەوتن، کە ئەوان فەرمانە کۆمەڵایەتییەکانیان بەبێ گەڕانەوە بۆ پۆلین و بنەچەی کەسەکان دەسەپاند.<ref name="Fisher2018-59">{{بیرخستنەوە|دوایین=Fisher |یەکەم=Michael H. |سەردێڕ=An Environmental History of India: From Earliest Times to the Twenty-First Century |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=kZVuDwAAQBAJ&pg=PA59 |پەڕە=٥٩|ساڵ=٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ژپنک=٩٧٨-١-١٠٧-١١١٦٢-٢|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210323150035/https://books.google.com/books?id=kZVuDwAAQBAJ&pg=PA59}}</ref> [[ئیمپراتۆریەتیی ماوریا]] و [[ئیمپراتۆریەتیی گوپتا]] لەیەکەمین دەسەڵاتدارە سیاسییەکانی ناوچەکە بوون،<ref name="Combined-5">(a) {{بیرخستنەوە|دوایین=Dyson |یەکەم=Tim |سەردێڕ=A Population History of India: From the First Modern People to the Present Day |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=3TRtDwAAQBAJ&pg=PA16 |پەڕەکان=١٦–١٧|ساڵ=٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٨٨٢٩٠٥-٨}}; (b){{بیرخستنەوە|دوایین=Fisher|یەکەم=Michael H.|سەردێڕ=An Environmental History of India: From Earliest Times to the Twenty-First Century|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=kZVuDwAAQBAJ&pg=PA67|پەڕە=٦٧|ساڵ=٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]]|ژپنک=٩٧٨-١-١٠٧-١١١٦٢-٢}}; (c){{بیرخستنەوە|دوایین=Robb|یەکەم=Peter|سەردێڕ=A History of India|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=GQ-2VH1LO_EC&pg=PA56|پەڕەکان=٥٦–٥٧|ساڵ=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=[[Macmillan Publishers|Macmillan]]|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣٠-٣٤٥٤٩-٢}}{{بەستەری مردوو|url=https://books.google.com/books?id=GQ-2VH1LO_EC&pg=PA56 |date=شوباتی ٢٠٢٣}}; (d) {{بیرخستنەوە|دوایین=Ludden|یەکەم=David|سەردێڕ=India and South Asia: A Short History|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=EbFHAQAAQBAJ&pg=PA29|پەڕەکان=٢٩–٣٠|ساڵ=٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[Oneworld Publications]]|ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٠٧٤-١٠٨-٦|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201027195506/https://books.google.com/books?id=3TRtDwAAQBAJ&pg=PA16}}</ref> دواتر سەردەمی دەسەڵاتیان بە داھێنانەکانیانەوە کۆتایی ھات،<ref name="Combined-6">(a) {{بیرخستنەوە|دوایین=Ludden |یەکەم=David |سەردێڕ=India and South Asia: A Short History |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=EbFHAQAAQBAJ&pg=PA28 |پەڕەکان=٢٨–٢٩|ساڵ=٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[Oneworld Publications]] |ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٠٧٤-١٠٨-٦}}; (b) {{بیرخستنەوە|نووسەر=Glenn Van Brummelen|سەردێڕ=Medieval Science, Technology, and Medicine: An Encyclopedia|پەڕەکان=٤٦–٤٨|ساڵ=٢٠١٤|editor=Thomas F. Glick|chapter=Arithmetic|chapter-url=https://books.google.com/books?id=77y2AgAAQBAJ&pg=PA46|بڵاوکەرەوە=[[Routledge]]|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٥-٤٥٩٣٢-١|editor2=Steven Livesey|editor3=Faith Wallis|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی شوباتی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210226130359/https://books.google.com/books?id=77y2AgAAQBAJ&pg=PA46}}</ref> لەپاڵ ئەوەش شکۆ و بوونی ژنیان نەھێشت لە کایەی [[سیاسەت]]،<ref name="Combined-7">(a) {{بیرخستنەوە|دوایین=Dyson |یەکەم=Tim |سەردێڕ=A Population History of India: From the First Modern People to the Present Day |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=3TRtDwAAQBAJ&pg=PA20 |پەڕە=٢٠|ساڵ=٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٨٨٢٩٠٥-٨}}; (b) {{harvnb|Stein|2010|p=90}}; (c){{بیرخستنەوە|دوایین=Ramusack|یەکەم=Barbara N.|سەردێڕ=Women in Asia: Restoring Women to History|پەڕەکان=٢٧–٢٩|ساڵ=١٩٩٩|editor=Barbara N. Ramusack, Sharon L. Sievers|chapter=Women in South Asia|chapter-url=https://books.google.com/books?id=CNi9Jc22OHsC&pg=PA27|بڵاوکەرەوە=[[Indiana University Press]]|ژپنک=٠-٢٥٣-٢١٢٦٧-٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201126191250/https://books.google.com/books?id=CNi9Jc22OHsC&pg=PA27}}</ref> ھەروەھا سیستەمی پۆلێنکردن و چینایەتی ھیندووئیزم بەڕێکخراوییەوە خستە ناو بیرووباوەڕەکانی بەڕێوەبردن.{{efn|" A Chinese pilgrim also recorded evidence of the caste system as he could observe it. According to this evidence the treatment meted out to untouchables such as the Chandalas was very similar to that which they experienced in later periods. This would contradict assertions that this rigid form of the caste system emerged in India only as a reaction to the Islamic conquest.{{sfn|Kulke|Rothermund|2004|p = 93}}}}{{sfn|Kulke|Rothermund|2004|p=٩٣}} لە باشووری ھیند، شا و فەرمانڕەواکانی ناوەڕاستی ھیند ھەستان بە ھاوردەکردنی کەلتووری دین و زمانی [[زمانە دراڤیدییەکان|دراڤیدییەکان]] بۆ شانشینەکانی باشووری ڕۆژھەڵاتی ھیندستان.<ref name="AsherAsher2006-17">{{بیرخستنەوە|دوایین=Asher |یەکەم=Catherine B. |سەردێڕ=India Before Europe |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ZvaGuaJIJgoC&pg=PA17 |پەڕە=١٧|ساڵ=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٨٠٩٠٤-٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |دوایین٢=Talbot |یەکەم٢=Cynthia |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200830220209/https://books.google.com/books?id=ZvaGuaJIJgoC&pg=PA17}}</ref> لە [[سەدەکانی ناوین]]، ھەریەکە لە ئایینەکانی [[مەسیحی]]، [[ئیسلام]] و [[ئایینی زەردەشتی|زەردەشتی]] گەیشتنە باشوور و ڕۆژاوای ھیندستان.<ref name="Combined-8">(a) {{بیرخستنەوە|دوایین=Ludden |یەکەم=David |سەردێڕ=India and South Asia: A Short History |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=EbFHAQAAQBAJ&pg=PA54 |پەڕە=٥٤|ساڵ=٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[Oneworld Publications]] |ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٠٧٤-١٠٨-٦|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210723143254/https://books.google.com/books?id=EbFHAQAAQBAJ&pg=PA54}}; (b) {{بیرخستنەوە|دوایین١=Asher|یەکەم١=Catherine B.|سەردێڕ=India Before Europe|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ZvaGuaJIJgoC&pg=PA78|پەڕەکان=٧٨–٧٩|ساڵ=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]]|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٨٠٩٠٤-٧|دوایین٢=Talbot|یەکەم٢=Cynthia|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210723143232/https://books.google.com/books?id=ZvaGuaJIJgoC&pg=PA78}}; (c) {{بیرخستنەوە|دوایین=Fisher|یەکەم=Michael H.|سەردێڕ=An Environmental History of India: From Earliest Times to the Twenty-First Century|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=kZVuDwAAQBAJ&pg=PA76|پەڕە=٧٦|ساڵ=٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]]|ژپنک=٩٧٨-١-١٠٧-١١١٦٢-٢|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201101081605/https://books.google.com/books?id=EbFHAQAAQBAJ&pg=PA54}}</ref> دواتر سوپای موسڵمانەکان لە [[ئاسیای ناوەندی|ناوەڕاستی ئاسیاوە]] بەرەو باکووری ھیندستان بەپچڕ پچڕ ھەنگاویان نا،<ref name="Combined-9">(a) {{بیرخستنەوە|دوایین=Ludden |یەکەم=David |سەردێڕ=India and South Asia: A Short History |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=EbFHAQAAQBAJ&pg=PA68 |پەڕەکان=٦٨–٧٠|ساڵ=٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[Oneworld Publications]] |ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٠٧٤-١٠٨-٦|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210723143255/https://books.google.com/books?id=EbFHAQAAQBAJ&pg=PA68}}; (b) {{بیرخستنەوە|دوایین١=Asher|یەکەم١=Catherine B.|سەردێڕ=India Before Europe|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ZvaGuaJIJgoC&pg=PA19|پەڕەکان=١٩, ٢٤|ساڵ=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]]|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٨٠٩٠٤-٧|دوایین٢=Talbot|یەکەم٢=Cynthia}}</ref> لە ئەنجامدا [[شانشینی دەلھی]] دامەزرا، بەمەش باکووری ھیندستان بوو بە بەشێک لە شارستانییەتی ئیسلامی لە [[سەردەمی زێڕینی ئیسلام]].<ref name="Combined-10">(a) {{بیرخستنەوە|دوایین=Dyson |یەکەم=Tim |سەردێڕ=A Population History of India: From the First Modern People to the Present Day |ڕێکەوت=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=0UVvDwAAQBAJ&pg=PA48 |پەڕە=٤٨|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٢٥٦٤٣٠-٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210723143352/https://books.google.com/books?id=0UVvDwAAQBAJ&pg=PA48}}; (b) {{بیرخستنەوە|دوایین١=Asher|یەکەم١=Catherine B.|سەردێڕ=India Before Europe|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ZvaGuaJIJgoC&pg=PA53|پەڕە=٥٢|ساڵ=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]]|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٨٠٩٠٤-٧|دوایین٢=Talbot|یەکەم٢=Cynthia|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210723143319/https://books.google.com/books?id=ZvaGuaJIJgoC&pg=PA53}}</ref> لە سەدەی پازدەیەم، ئیمپراتۆرییەتی ڤیجایاناگارا لە باشووری ھیندستان دامەزرا کە ڕێبەرایەتی لە کولتووری ھیندوو دەکرد.<ref name="AsherAsher2006-74">{{بیرخستنەوە|دوایین=Asher |یەکەم=Catherine B. |سەردێڕ=India Before Europe |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ZvaGuaJIJgoC&pg=PA74 |پەڕە=٧٤|ساڵ=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٨٠٩٠٤-٧|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |دوایین٢=Talbot |یەکەم٢=Cynthia |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی شوباتی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210213122028/https://books.google.com/books?id=ZvaGuaJIJgoC&pg=PA74}}"</ref> لە ناوچەی [[پەنجاب، ھیند|پەنجابیش]]، ئەوا [[سیکیزم|سیکییەکان]] سەریان ھەڵدا.<ref name="AsherAsher2006-267">{{بیرخستنەوە|دوایین=Asher |یەکەم=Catherine B. |سەردێڕ=India Before Europe |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ZvaGuaJIJgoC&pg=PA267 |پەڕە=٢٦٧|ساڵ=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٨٠٩٠٤-٧|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |دوایین٢=Talbot |یەکەم٢=Cynthia |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210225052347/https://books.google.com/books?id=ZvaGuaJIJgoC&pg=PA267}}</ref> لە ساڵی ١٥٢٦، دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆلی ھیند|ئیمپراتۆرییەتی مەغۆل]] ھات و دوو سەدەی ئاشتی بۆ وڵاتەکە ھێنا،<ref name="AsherAsher2006-152">{{بیرخستنەوە|دوایین=Asher |یەکەم=Catherine B. |سەردێڕ=India Before Europe |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ZvaGuaJIJgoC&pg=PA152 |پەڕە=١٥٢|ساڵ=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٨٠٩٠٤-٧|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |دوایین٢=Talbot |یەکەم٢=Cynthia |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئازاری ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210322082244/https://books.google.com/books?id=ZvaGuaJIJgoC&pg=PA152}}</ref> لەدوای خۆشییەوە کۆمەڵێک تەلار و کۆشکی گرانبەھای جێھێشت.{{efn|"Shah Jahan eventually sent her body 800&nbsp;km (500 mi) to Agra for burial in the Rauza-i Munauwara ("Illuminated Tomb") – a personal tribute and a stone manifestation of his imperial power. This tomb has been celebrated globally as the Taj Mahal."<ref name="Fisher2018-106"/>}}<ref name="Fisher2018-106">{{بیرخستنەوە|دوایین=Fisher |یەکەم=Michael H. |سەردێڕ=An Environmental History of India: From Earliest Times to the Twenty-First Century |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=kZVuDwAAQBAJ&pg=PA106 |پەڕە=١٠٦|ساڵ=٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ژپنک=٩٧٨-١-١٠٧-١١١٦٢-٢|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200926214444/https://books.google.com/books?id=kZVuDwAAQBAJ&pg=PA106}}</ref> دوا بەدوای ئەوەش، دەسەڵاتی کۆلۆنیالیزمی بەریتانی لە ھیندستان پەرەی سەند لەڕێی ھاتنە پێشەوەی دەسەڵاتی کۆمپانی بەریتانی لە ھیند، بەمەش ھیندستان بووە وڵاتێکی [[ئابووری]] کۆلۆنی بەڵام بە لەدەستدانی [[سەروەری]]یەکەی.<ref name="Combined-11">(a) {{بیرخستنەوە|دوایین=Asher |یەکەم=Catherine B. |سەردێڕ=India Before Europe |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ZvaGuaJIJgoC&pg=PA289 |پەڕە=٢٨٩|ساڵ=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٨٠٩٠٤-٧|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |دوایین٢=Talbot |یەکەم٢=Cynthia |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210723143335/https://books.google.com/books?id=ZvaGuaJIJgoC&pg=PA289}}; (b) {{بیرخستنەوە|دوایین=Fisher|یەکەم=Michael H.|سەردێڕ=An Environmental History of India: From Earliest Times to the Twenty-First Century|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=kZVuDwAAQBAJ&pg=PA120|پەڕە=١٢٠|ساڵ=٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]]|ژپنک=٩٧٨-١-١٠٧-١١١٦٢-٢|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210723143233/https://books.google.com/books?id=kZVuDwAAQBAJ&pg=PA120}}</ref> دواتر شێوازی دەسەڵاتەکە بوو بە دەسەڵاتی شاھانەی بەریتانیا ناسراو بە بریتش ڕاج، ئەمەش لە ساڵی ١٨٥٨ دەستی پێکرد. بەڵێنی ئینگلیزەکان بۆ پێدانی ماف بە ھیندییەکان بەھێواشی جێبەجێ دەکرا،<ref name="Combined-12">{{بیرخستنەوە|دوایین=Taylor |یەکەم=Miles |سەردێڕ=Crowns and Colonies: European Monarchies and Overseas Empires |پەڕەکان=٣٨–٣٩|ساڵ=٢٠١٦|editor-last=Aldrish, Robert |chapter=The British royal family and the colonial empire from the Georgians to Prince George |chapter-url=https://books.google.com/books?id=iR3GDQAAQBAJ&pg=PA39 |بڵاوکەرەوە=[[Manchester University Press]] |ژپنک=٩٧٨-١-٥٢٦١-٠٠٨٨-٧|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |editor2-last=McCreery, Cindy |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210525083413/https://books.google.com/books?id=iR3GDQAAQBAJ&pg=PA39}}; (b) {{بیرخستنەوە|دوایین=Peers|یەکەم=Douglas M.|سەردێڕ=India Under Colonial Rule: 1700–1885|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=dyQuAgAAQBAJ&pg=PA76|پەڕە=٧٦|ساڵ=٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170331025906/https://books.google.com/books?id=dyQuAgAAQBAJ&pg=PA76|بڵاوکەرەوە=[[Routledge]]|ژپنک=٩٧٨-١-٣١٧-٨٨٢٨٦-٢|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لەپاڵ ئەوەش گۆڕانکاری دروست بوو لەڕووی پیشەسازی و شێوازی ژیان، خوێندن و خزمەتگوزارییەکان.<ref name="EmbreeHay1988">{{بیرخستنەوە|دوایین=Embree |یەکەم=Ainslie Thomas |سەردێڕ=Sources of Indian Tradition: Modern India and Pakistan |پەڕە=٨٥|ساڵ=١٩٨٨|chapter=Nationalism Takes Root: The Moderates |chapter-url=https://books.google.com/books?id=XoMRuiSpBp4C&pg=PA85 |بڵاوکەرەوە=[[Columbia University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-٠٦٤١٤-٩|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |دوایین٢=Hay |یەکەم٢=Stephen N. |دوایین٣=Bary |یەکەم٣=William Theodore De |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201219151603/https://books.google.com/books?id=XoMRuiSpBp4C&pg=PA85}}</ref> لەو دەمەدا، بیر و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی و سەربەخۆیی لەنێو ھیندییەکان دروست بوو، لە ئەنجامی دروستکردنی ناڕەزایی ھێمن و ئاشتیانە تێبینی ئەوە کرا بەرە بەرە دەسەڵاتی شاھانەی بەریتانی لە وڵاتەکە لاواز بوو.<ref name="Marshall2001-179-181">{{بیرخستنەوە|دوایین=Marshall |یەکەم=P. J. |سەردێڕ=The Cambridge Illustrated History of the British Empire |ناونیشان={{Google books|S2EXN8JTwAEC|پەڕە=PA١٧٩|plainurl=yes}} |پەڕەکان=١٧٩–١٨١|ساڵ=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٠٠٢٥٤-٧}}</ref> لە ساڵی ١٩٤٧، ئینگلیز ھیندستانی دابەشی دوو وڵاتی سەربەخۆ کرد، بەشێکی زۆرە ھیندوو خستەوە سەر ھیندستان، بەشەکەی دیکەش کە زۆرینەی موسڵمان بوون کردی بە وڵاتێکی نوێ لە ژێر ناوی [[پاکستان]]، لە ئەنجامی ئەم ڕاگواستنە نەزانراوە ئەوا خەڵکێکی زۆر ژیانیان لەدەست دا.<ref name="Copland2001-71-72-78">{{harvnb|Copland|2001|pp=71–78}}</ref><ref name="MetcalfMetcalf2006-222">{{harvnb|Metcalf|Metcalf|2006|p=222}}</ref> ھیند لەوەتەی ساڵی ١٩٥٠ بووەتە وڵاتێکی کۆماری سێکولار، بە سیستمی پەرلەمانیی دیموکراسی بەڕێوەدەچێت. وڵاتێکی [[پلووراڵیزم (فەلسەفەی سیاسی)|ھەمەچەشنی سیاسییە]]، ھەمەجۆر لە زمان و پێکھاتە نەتەوەیییە جیاوازەکان. ژمارەی دانیشتووانی ھیند لە ٣٦١ ملیۆن کەس لە ساڵی ١٩٥٠ گەشەی کرد بۆ ١٫٢١١ ملیار کەس لە ساڵی ٢٠١١.<ref name="Dyson2018-219">{{بیرخستنەوە|دوایین=Dyson |یەکەم=Tim |سەردێڕ=A Population History of India: From the First Modern People to the Present Day |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=3TRtDwAAQBAJ&pg=PA219 |پەڕەکان=٢١٩, ٢٦٢|ساڵ=٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٨٨٢٩٠٥-٨|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئازاری ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210322015821/https://books.google.com/books?id=3TRtDwAAQBAJ&pg=PA219}}</ref> لە ھەمان کاتدا، داھاتی تاک لە ساڵێک لە ٦٤ دۆلاری ئەمریکی بەرزبوویەوە بۆ ١٬٤٩٨ دۆلاری ئەمریکی، ھەروەھا ڕێژەی خوێندەواری لە ١٦٫٦٪ بەرزبوویەوە بۆ ٧٤٪. ھیند لە وڵاتێکی نەبوونەوە لە ساڵی ١٩٥١ دەستی پێکرد،<ref name="Fisher2018-8">{{بیرخستنەوە|دوایین=Fisher |یەکەم=Michael H. |سەردێڕ=An Environmental History of India: From Earliest Times to the Twenty-First Century |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=kZVuDwAAQBAJ&pg=PA8 |پەڕە=٨|ساڵ=٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ژپنک=٩٧٨-١-١٠٧-١١١٦٢-٢|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200625100259/https://books.google.com/books?id=kZVuDwAAQBAJ&pg=PA8}}</ref> ئەمڕۆ بووەتە وڵاتێکی ئابووریی خێرا گەشەسەندوو بەتایبەتیش لە بوار و خزمەتگوزارییە تەکنۆلۆژییەکان، ھاوکات لەگەڵ گەشەسەندی چینی ناوەڕاست لە وڵاتەکە.<ref name="MetcalfMetcalf2012-265">{{بیرخستنەوە|دوایین=Metcalf |یەکەم=Barbara D. |سەردێڕ=A Concise History of Modern India |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=mjIfqyY7jlsC&pg=PA265 |پەڕەکان=٢٦٥–٢٦٦|ساڵ=٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ژپنک=٩٧٨-١-١٠٧-٠٢٦٤٩-٠|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |دوایین٢=Metcalf |یەکەم٢=Thomas R. |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی شوباتی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200214003433/https://books.google.com/books?id=mjIfqyY7jlsC}}</ref> ھیندستان پڕۆگرامی بۆشاییی ئاسمانیی ھەیە، ھەروەھا لەڕێی [[بۆلیوود|فیلم]]، گۆرانی ھەروەھا گوتنەوەی وانەی ڕۆحانی و [[یۆگا]] توانیویانە کولتووری خۆیان بە جیھان ئاشنا بکەن.<ref name="MetcalfMetcalf2012-266">{{بیرخستنەوە|دوایین=Metcalf |یەکەم=Barbara D. |سەردێڕ=A Concise History of Modern India |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=mjIfqyY7jlsC&pg=PA266 |پەڕە=٢٦٦|ساڵ=٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ژپنک=٩٧٨-١-١٠٧-٠٢٦٤٩-٠|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |دوایین٢=Metcalf |یەکەم٢=Thomas R. |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210216064749/https://books.google.com/books?id=mjIfqyY7jlsC&pg=PA266}}</ref> ھیندستان بەشێوەی بەرچاو توانیویەتی ڕێژەی ھەژاری لە وڵاتەکەی کەم بکاتەوە، ھەرچەندە لەژێر سیستمێکی نایەکسانیی [[ئابوور]]یدا دەژی.<ref name="Dyson2018-216-a2">{{بیرخستنەوە|دوایین=Dyson |یەکەم=Tim |سەردێڕ=A Population History of India: From the First Modern People to the Present Day |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=3TRtDwAAQBAJ&pg=PA216 |پەڕە=٢١٦|ساڵ=٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٨٨٢٩٠٥-٨|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی شوباتی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210217001702/https://books.google.com/books?id=3TRtDwAAQBAJ&pg=PA216}}</ref> ھیندستان یەکێکە لەو وڵاتانەی کە خاوەنی چەکی ئەتۆمییە و ھەروەھا لە ڕیزەکانی پێشەوەی بەھێزترین سوپاکانی جیھان دەبیندرێت. ھیند کێشەی ھەیە لەگەڵ دراوسێیەکانی ([[پاکستان]] و [[چین]]) لەسەر خاکی کەشمیر، ئەم کێشەیە لەوەتەی ناوەڕاستی سەدەی بیستەم چارەسەر نەکراوە.<ref name="kashmir-disputes">(a) {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Kashmir, region Indian subcontinent |ناونیشان=https://www.britannica.com/place/Kashmir-region-Indian-subcontinent |ئیش=Encyclopaedia Britannica |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190813203817/https://www.britannica.com/place/Kashmir-region-Indian-subcontinent |وتەگێڕانەوە=Kashmir, region of the northwestern Indian subcontinent … has been the subject of dispute between India and Pakistan since the partition of the Indian subcontinent in 1947. |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئابی ٢٠١٩|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}; (b) {{بیرخستنەوە|دوایین١=Pletcher|یەکەم١=Kenneth|سەردێڕ=Aksai Chin, Plateau Region, Asia|ناونیشان=https://www.britannica.com/place/Aksai-Chin|encyclopedia=Encyclopaedia Britannica|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190402090308/https://www.britannica.com/place/Aksai-Chin|وتەگێڕانەوە=Aksai Chin, Chinese (Pinyin) Aksayqin, portion of the Kashmir region, … constitutes nearly all the territory of the Chinese-administered sector of Kashmir that is claimed by India|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠١٩|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}; (c){{cite encyclopedia|chapter=Kashmir|encyclopedia=Encyclopedia Americana|publisher=[[Scholastic Library Publishing]]|chapter-url=https://books.google.com/books?id=l_cWAQAAMAAJ&pg=PA328|year=2006|isbn=978-0-7172-0139-6|page=328|author=C. E Bosworth|title=Encyclopedia Americana: Jefferson to Latin|quote=KASHMIR, kash'mer, the northernmost region of the Indian subcontinent, administered partly by India, partly by Pakistan, and partly by China. The region has been the subject of a bitter dispute between India and Pakistan since they became independent in 1947|ڕێکەوتی بەدەستھێنان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200120131124/https://books.google.com/books?id=l_cWAQAAMAAJ&pg=PA328}}</ref> لەنێو ئالنگارییە کۆمەڵایەتییەکاندا، ھیند کێشەی [[نایەکسانیی جێندەری]]، [[بەدخۆراکی]] منداڵان،<ref name="NarayanJohn2018-lead">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Narayan |یەکەم=Jitendra |دوایین٢=John |یەکەم٢=Denny |دوایین٣=Ramadas |یەکەم٣=Nirupama |ساڵ=٢٠١٨|سەردێڕ=Malnutrition in India: status and government initiatives |journal=[[Journal of Public Health Policy]] |بەرگ=٤٠|issue=1 |پەڕەکان=١٢٦–١٤١|doi=10.1057/s41271-018-0149-5 |issn=0197-5897 |pmid=٣٠٣٥٣١٣٢|s2cid=53032234}}</ref> و [[مەترسیەکانی پیسبونی ھەوا|پیسبوونی ئاووھەوا]]ی ھەیە.<ref name="BalakrishnanDey2019-lead">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Balakrishnan |یەکەم=Kalpana |دوایین٢=Dey |یەکەم٢=Sagnik |displayauthors=etal |ساڵ=٢٠١٩|سەردێڕ=The impact of air pollution on deaths, disease burden, and life expectancy across the states of India: the Global Burden of Disease Study 2017 |journal=The Lancet Planetary Health |بەرگ=٣|issue=1 |پەڕەکان=e٢٦–e٣٩|doi=10.1016/S2542-5196(18)30261-4 |issn=2542-5196 |pmc=٦٣٥٨١٢٧|pmid=٣٠٥٢٨٩٠٥}}</ref> ھیند زەوییەکی ھەمەچەشنی ھەیە، کە لە چوار جۆر پێکھاتە پێکھاتووە، تێیدا ٢١٫٤٪ لەو ڕێژەیە ھی دارستانەکانییەتی. ژیانی جەنگڵی ھیندی کە زۆربەی کات ھاوتەریب کراوە لەگەڵ کولتووری ھیندی، ئەوا بەشێک لەو دارستانانە پێکدێنێت.<ref name="WoodroffeThirgood2005">{{بیرخستنەوە|دوایین=Karanth |یەکەم=K. Ullas |سەردێڕ=People and Wildlife, Conflict Or Co-existence? |پەڕە=٣٧٤|ساڵ=٢٠٠٥|editor-last=Rosie Woodroffe |chapter=An ecology-based policy framework for human-tiger coexistence in India |chapter-url=https://books.google.com/books?id=6vNzRzcjntAC&pg=PA374 |بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٥٣٢٠٣-٧|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |دوایین٢=Gopal |یەکەم٢=Rajesh |editor2-last=Simon Thirgood |editor3-last=Alan Rabinowitz |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210216065534/https://books.google.com/books?id=6vNzRzcjntAC&pg=PA374}}</ref> == وشەڕەتناسی == بەپێی [[فەرھەنگی ئینگلیزیی ئۆکسفۆرد]] (چاپی سێیەمی ٢٠٠٩) وشەی ھیندستان/ئیندیا لە وشەیەکی کلاسیکی لاتینی «ئیندیا» ھاتووە، کە بۆ ناوھێنانی [[باشووری ئاسیا]] و ئەو ناوچەیە بەدیارینەکراوی بەرەو ڕۆژھەڵات ھاتتووە؛ دواتریش وشەکە بەجۆراوجۆری بەکارھاتووەتەوە لەوانە ''ئیندیا (Ἰνδία)'' لە زمانی [[گریکی کوەینە]]، ''ئیندوس (Ἰνδός)'' لە [[زمانی یۆنانیی کۆن|زمانی ئیغریقی]]''، ھیندوش (Hiⁿdūš)'' لە [[زمانی پارسیی کۆن|زمانی فارسیی کۆن]]، کە ئاماژەیەکە بۆ ھەرێمی ڕۆژھەڵات لە [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی]].<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=India (noun) |ناونیشان=https://www.oed.com/view/Entry/94384#eid677811 |ساڵ=٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=[[Oxford English Dictionary]], 3rd Edition |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی نیسانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210415040513/https://www.oed.com/view/Entry/94384#eid677811}} (subscription required)</ref><ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Thieme |یەکەم=P. |سەردێڕ=W. B. Henning memorial volume |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=e3UBAAAAMAAJ |پەڕەکان=٤٤٧–٤٥٠|ساڵ=١٩٧٠|editor-last=Mary Boyce |chapter=Sanskrit ''sindu-/Sindhu-'' and Old Iranian ''hindu-/Hindu-'' |بڵاوکەرەوە=[[Lund Humphries]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥٣٣١-٢٥٥-٠|editor2-last=Ilya Gershevitch}}</ref> لە زمانی گریکی کۆندا، ئیندۆی وەک ناوھێنانی خەڵکی ئیندوس بەکارھاتووە.{{sfn|Kuiper|2010|p=٨٦}} دەستەواژەی بھارەت (Bhārat)، لە داستانی شیعری ھیندی و دەستووری وڵاتی ھیند بەکارھاتووە،<ref name="Clementin-Ojha2">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Clémentin-Ojha |یەکەم=Catherine |ساڵ=٢٠١٤|سەردێڕ='India, that is Bharat…': One Country, Two Names |ناونیشان=http://samaj.revues.org/3717 |journal=South Asia Multidisciplinary Academic Journal |بەرگ=١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150928035644/http://samaj.revues.org/3717 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٥}}</ref>{{sfn|Ministry of Law and Justice 2008}} ئەم ناوە بەپێی زمانە جیاوازەکانی ھیندستان بەشێوازی جیاواز ھاتووە، یەکێک لەوانەش بھارەتاڤارشایە کە ئاماژەیە بۆ ناوچەی [[ڕووباری گەنگ|دۆڵی گەنگ]].<ref name="Jha2014">{{بیرخستنەوە|دوایین=Jha |یەکەم=Dwijendra Narayan |سەردێڕ=Rethinking Hindu Identity |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=dqDgBQAAQBAJ&pg=PA11 |پەڕە=١١|ساڵ=٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[Routledge]] |ژپنک=٩٧٨-١-٣١٧-٤٩٠٣٤-٠}}</ref><ref name="Singh2017">{{بیرخستنەوە|دوایین=Singh |یەکەم=Upinder |سەردێڕ=Political Violence in Ancient India |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=dYM4DwAAQBAJ&pg=PA253 |پەڕە=٢٥٣|ساڵ=٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=[[Harvard University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٦٧٤-٩٨١٢٨-٧|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200726023550/https://books.google.com/books?id=dYM4DwAAQBAJ&pg=PA253}}</ref> ناوی بھارەت لە ناوەڕاستی سەدەی نۆزدەھەمدا بەکارھێنانی زۆرتر بوو بۆ ناوھێنانی وڵاتەکە (ھیندستان) لە ئاستی ناوخۆییدا.<ref name="Clementin-Ojha2"/><ref name="Barrow">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Barrow |یەکەم=Ian J. |ساڵ=٢٠٠٣|سەردێڕ=From Hindustan to India: Naming change in changing names |journal=South Asia: Journal of South Asian Studies |بەرگ=٢٦|پەڕەکان=٣٧–٤٩|doi=10.1080/085640032000063977 |ژمارە=١|s2cid=144039519}}</ref> ھیندوستان ناوێکی [[زمانی پاڵەوی]]یە بۆ ھیندستان، کە ھەر لەسەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆلی ھیند]] بەشێوەی فراوان بەکارھاتووە. ھیندوستان ئاماژەی بۆ ئەو ناوچەیەی کە دەکەوێتە باکووری ھیندستانی ئەمڕۆ لەگەڵ پاکستان، یانیش بەنزیکی تەواوی ھیندستان لە خۆ دەگرێت.<ref name="Clementin-Ojha2"/><ref name="Barrow"/>{{sfn|Encyclopædia Britannica}} == مێژوو == === مێژووی دێرین === {{multiple image|perrow=1/1|total_width=300|align=right|image_style=border:none;|image1=1500-1200 BCE Rigveda, manuscript page sample i, Mandala 1, Hymn 1 (Sukta 1), Adhyaya 1, lines 1.1.1 to 1.1.9, Sanskrit, Devanagari.jpg|caption1=سکریپتێکی ڕیگڤێدا لە سەدەی نۆزدەھەم، کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ١٥٠٠–١٢٠٠ ساڵ پێش زایین، سکریپتەکە بە ستایلی سەدەی چواردەھەم نووسراوەتەوە.<ref name="Lowe2015">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lowe |یەکەم=John J. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=L07CBwAAQBAJ&pg=PA2 |سەردێڕ=Participles in Rigvedic Sanskrit: The syntax and semantics of adjectival verb forms |بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ساڵ=٢٠١٥|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-١٠٠٥٠٥-٣|پەڕەکان=١–٢|وتەگێڕانەوە=It consists of 1,028 hymns (suktas), highly crafted poetic compositions originally intended for recital during rituals and for the invocation of and communication with the Indo-Aryan gods. Modern scholarly opinion largely agrees that these hymns were composed between around 1500&nbsp;BCE and 1200&nbsp;BCE, during the eastward migration of the Indo-Aryan tribes from the mountains of what is today northern Afghanistan across the Punjab into north India. |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی نیسانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210417170309/https://books.google.com/books?id=L07CBwAAQBAJ&pg=PA2}}</ref>|image2=Battle at Lanka, Ramayana, Udaipur, 1649-53.jpg|caption2=وێنەیەک کە مانوسکریپتێکی سانسکریتی سەرەتاکانی ھاوچەرخی داستانی ڕامایانا پشاندەدات، کە سەرنجی خستووەتە سەر جلووبەرگەکان. دەورووبەری ٤٠٠–٣٠٠ ساڵ پێش زایین.<ref name="Lowe2017-epic">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lowe |یەکەم=John J. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=nSgmDwAAQBAJ&pg=PA58 |سەردێڕ=Transitive Nouns and Adjectives: Evidence from Early Indo-Aryan |بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ساڵ=٢٠١٧|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٨٧٩٣٥٧-١|پەڕە=٥٨|وتەگێڕانەوە=The term ‘Epic Sanskrit’ refers to the language of the two great Sanskrit epics, the Mahābhārata and the Rāmāyaṇa. … It is likely, therefore, that the epic-like elements found in Vedic sources and the two epics that we have are not directly related, but that both drew on the same source, an oral tradition of storytelling that existed before, throughout, and after the Vedic period. |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201020234603/https://books.google.com/books?id=nSgmDwAAQBAJ&pg=PA58}}</ref>}}نزیکەی ٥٥ ھەزار ساڵ لەمەوبەر، یەکەم مرۆڤی ھاوچەرخ یان [[مرۆڤ|ھۆمۆ ساپینس]] لە [[ئەفریقا]]وە گەیشتە [[نیمچەکیشوەری ھیندی]].<ref name="Dyson2018">{{بیرخستنەوە|دوایین=Dyson |یەکەم=Tim |سەردێڕ=A Population History of India: From the First Modern People to the Present Day |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=3TRtDwAAQBAJ&pg=PA1 |پەڕە=١|ساڵ=٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٨٨٢٩٠٥-٨|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210723143234/https://books.google.com/books?id=3TRtDwAAQBAJ&pg=PA1}} Quote: "Modern human beings—''Homo sapiens''—originated in Africa. Then, intermittently, sometime between 60,000 and 80,000 years ago, tiny groups of them began to enter the north-west of the Indian subcontinent. It seems likely that initially they came by way of the coast. … it is virtually certain that there were ''Homo sapiens'' in the subcontinent 55,000 years ago, even though the earliest fossils that have been found of them date to only about 30,000 years before the present. (page 1)"</ref><ref name="PetragliaAllchin">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Michael D. Petraglia |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Qm9GfjNlnRwC&pg=PA10 |سەردێڕ=The Evolution and History of Human Populations in South Asia: Inter-disciplinary Studies in Archaeology, Biological Anthropology, Linguistics and Genetics |دوایین٢=Bridget Allchin |ڕێکەوت=٢٢ی ئایاری ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=[[Springer Science + Business Media]] |ژپنک=٩٧٨-١-٤٠٢٠-٥٥٦٢-١|پەڕە=٦|بەستەری نووسەر٢=Bridget Allchin |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210723143329/https://books.google.com/books?id=Qm9GfjNlnRwC&pg=PA10}} Quote: "Y-Chromosome and Mt-DNA data support the colonization of South Asia by modern humans originating in Africa. … Coalescence dates for most non-European populations average to between 73–55 ka."</ref><ref name="Fisher2018">{{بیرخستنەوە|دوایین=Fisher |یەکەم=Michael H. |سەردێڕ=An Environmental History of India: From Earliest Times to the Twenty-First Century |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=kZVuDwAAQBAJ&pg=PA23 |پەڕە=٢٣|ساڵ=٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ژپنک=٩٧٨-١-١٠٧-١١١٦٢-٢|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210723143302/https://books.google.com/books?id=kZVuDwAAQBAJ&pg=PA23}} Quote: "Scholars estimate that the first successful expansion of the ''Homo sapiens'' range beyond Africa and across the Arabian Peninsula occurred from as early as 80,000 years ago to as late as 40,000 years ago, although there may have been prior unsuccessful emigrations. Some of their descendants extended the human range ever further in each generation, spreading into each habitable land they encountered. One human channel was along the warm and productive coastal lands of the Persian Gulf and northern Indian Ocean. Eventually, various bands entered India between 75,000 years ago and 35,000 years ago (page 23)"</ref> نەوەی سەرەتایی لە مرۆڤی ھاوچەرخ تاکوو ٣٠ ھەزار ساڵ لەمەوبەر لە باشووری ئاسیا ماونەتەوە.{{sfn|Petraglia|Allchin|2007|p=٦}} بەڵگەکان لەسەر مانەوەی مرۆڤ لە ناوچەکە بۆ دوای ٦٥٠٠ ساڵ بەر لە زایین دەگەڕێنەوە، بەڵگەکان ھەریەکە لە کشتووکاڵکردن، چاندن و بەخوێکردنی ئاژەڵ و زەخیرەکردن لە خۆدەگرن، دۆزینەوەی ئەم بەڵگانەش دەگەڕێتەوە بۆ ناوچەی مێھرگارە کە لە ئێستادا دەکەوێتە [[بەلۆچستان]]، [[پاکستان]].{{sfn|Coningham|Young|2015|pp=١٠٤–١٠٥}} ھەموو ئەمانەش بۆ شارستانی دۆڵی سیند دەگەڕێتەوە، کە یەکەم چاندی ژیانی مرۆڤ بووە لە شاردا و لەناوچەی باشووری ئاسیا.{{sfn|Coningham|Young|2015|pp=104–105}}{{sfn|Kulke|Rothermund|2004|pp=٢١–٢٣}} کە ماوەی ٢٥٠٠ بۆ ١٩٠٠ ساڵ بەر لەزایین دەگرێتەوە، ئەم ناوچەیەش لە ئێستادا دەکەوێتە پاکستان و بەشی ڕۆژاوای ھیندستان.{{sfn|Possehl|2003|p=٢}} لەم ناوچەیە چەندین شار و شوێنەواری لێبووە لەوانە مۆھینجۆ دارۆ، ھارپا، دۆلاڤیرا و کالیبانگان.{{sfn|Singh|2009|p=١٨١}} لە ماوەی ساڵانی ٢٠٠٠ بۆ ٥٠٠ ساڵ پێش زایین، زۆربەی ناوچەکە لە قۆناغی سەردەمی مسەوە ڕاگواسترایەوە بۆ [[سەردەمی ئاسن]].{{sfn|Singh|2009|p=٢٥٥}} [[ڤێداکان]] بەکۆنترین دەقی پەیوەندیدار بە [[ھیندوویزم|ھیندووئیزم]] دادەنرێت،{{sfn|Singh|2009|pp=١٨٦–١٨٧}} کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ئەو سەردەمە.{{sfn|Witzel|2003|pp=٦٨–٦٩}} زۆربەی مێژوونووسان لەسەر ئەوە کۆکن کە لەو سەردەمە چەند شەپۆڵێکی کۆچکردنی ئیندۆ-ئاریانی لە باکووری ڕۆژاواوە ڕووی کردووەتە نیمچەکیشوەرەکە.{{sfn|Singh|2009|pp=١٨٦–١٨٧}} سیستمی تائیفی ھەر لەو سەردەمە دروست بوو، کە تێیدا لە شێوەی ھەڕەمی پیاوی ئایینی، جەنگاوەر و جووتیار ئازادی لەخۆگرتبوو، بەبێ ھەژمارکردنی خەڵکی ڕەسەنی ناوچەکە کە بەھۆی ناپاکی و تاوانەکانیانەوە دوورخرابوونەوە.{{Sfn|Kulke|Rothermund|2004|pp=٤١–٤٣}} بەپێی شوێنەوارە بەردییەکانی ھیند، ئەوا بەڵگەی ئەوە بەدەست ھاتوون کە لەو سەردەمە بەجۆرێک لە جۆرەکان ڕێکخستنی سیاسیی بوونی ھەبووە.{{sfn|Singh|2009|p=٢٥٥}} لە کۆتایییەکانی سەردەمی ڤێداکەکان، واتە لە دەورووبەری ٦ سەدە بەر لەزایین، ویلایەت و دەسەڵاتی بچووک لە دەوری ڕووباری گەنگ <nowiki>دروست بوون</nowiki> لە بەشی باکووری ڕۆژاوای {{multiple image|perrow=2|total_width=300|align=left|image_style=border:none;|image1=India in 250 BCE Joppen.jpg|caption1=نەخشەی ئیمپراتۆری ئەشۆکا، دەورووبەری ٢٥٠ ساڵ پێش زایین.|image2=India in 350 CE Joppen.jpg|caption2=نەخشەی ھیندستان، دەورووبەری ٣٥٠ ساڵ پێش زایین.|image3=Cave 26, Ajanta.jpg|caption3=ئەشکەوتی ئەجانتا، مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ پێنج سەدە پێش زایین.}}ھیندستان، ژمارەی ئەو کۆمەڵانە لە ١٦ کۆمەڵە خۆیان دەبینییەوە و پێشیان دەگوترا مەھاجاناپاداس.{{sfn|Singh|2009|pp=260–265}}{{sfn|Kulke|Rothermund|2004|pp=٥٣–٥٤}} لەگەڵ بە شارستانیی بوونی ناوچەکە، دوو ئایینی دیکە دوور لە ڤێداکییەکان <nowiki>دروست بوون</nowiki> و بوون بە ئایینی سەربەخۆ ئەوانیش [[جاینیزم]]{{sfn|Singh|2009|pp=٣١٢–٣١٣}} و [[بودیزم|بوودیزم]] بوون. بوودیزم لەسەر وانە و پەندەکانی [[گاوتاما بوودا]] دروست بوو، ئەم ئایینە سەرنجی خەڵکی لە ھەموو چین و ئاستەکان ڕاکێشا، ماوەی ژیانی بوودا بووە سەرەتای نووسینەوە و تۆمارکردنی مێژوو لە ھیندستان.{{sfn|Kulke|Rothermund|2004|pp=54–56}}{{sfn|Stein|1998|p=21}}{{sfn|Stein|1998|pp=٦٧–٦٨}} لە سەدەی سێیەمی پێش زایین، ئیمپراتۆری ماوریان دروست بوو،{{sfn|Singh|2009|p=٣١٩}} ئەم ئیمپراتۆرییەتە ژمارەی ویلایەتەکانی کەم کردەوە لەپێناو گرتنە دەسەڵاتی باشتر. ماوریان دەسەڵاتی بەسەر زۆربەی ناوچەکانی ھیند ھەبوو، جگە لە چەند ناوچەیەک لە قووڵایی باشوور.{{sfn|Stein|1998|pp=78–79}}{{sfn|Kulke|Rothermund|2004|p=٧٠}} پاشاکانی ماوریان بەوە ناسراوبوون بە دروستکردن یان بەڕێوەبردنی سیستمی ژیانی خەڵک. [[ئاشۆکا]] یەکێک بوو لە پاشاکانی ماوریان کە ئایینی بوودیزیمی بەناو ھیندا زیاتر بڵاوکردەوە.{{sfn|Singh|2009|p=367}}{{sfn|Kulke|Rothermund|2004|p=٦٣}} بەگوێرەی ئەدەبیاتی سەنگام، زمانی تامیلی لە نێوان ٢٠٠ ساڵ پێش زایین بۆ ساڵی ٢٠٠ی زایین دەگەڕێتەوە. لەو سەردەمانە ئەوا باشوور لەلایەن دەسەڵاتدارەکانی چێراس، چۆلاس و پاندیاس بەڕێوەبراوە و بەچڕیش لە پەیوەندی بازرگانیدا بوون لەگەڵ [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی|ئیمپراتۆری ڕۆمانی]]، ھەروەھا بەشی [[ڕۆژاوای ئاسیا|ڕۆژاوا]] و [[باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا]].{{sfn|Singh|2009|pp=408–415}}{{sfn|Stein|1998|pp=٨٩–٩٠}} لە باکووری ھیندستان، ھیندووئیزم دەسەڵاتی نێرینە و پیاوسالاری فراوانترکرد، کە بووە ھۆی ژێردەستەیی بوونی ژنان.{{sfn|Stein|1998|pp=٩٢–٩٥}} لە سەدەی چوارەم و پێنجەمینی زایین، ئیمپراتۆری گوپتە کە دەسەڵاتی لە دەورووبەری ڕووباری گەنج بوو، سیستمێکی گەورەی دروست کرد بۆ بەڕێوەبردن و باج؛ ئەم سیستمە دواتر بووە نموونە یان مۆدێلێک بۆ شانشینەکانی ھیندستان.{{sfn|Singh|2009|p=545}}{{sfn|Kulke|Rothermund|2004|pp=٨٩–٩١}} لەژێر دەسەڵاتی گوپتەدا، سەردەمێکی نوێی ھیندووئیزم لەسەر بنەمای دڵسۆزیی بوون دروست بوو.{{sfn|Stein|1998|pp=٩٨–٩٩}} ئەم گۆڕانکارییەش لەسەر پەیکەرەکان و تەلارسازیی ئەو ماوەیە ڕەنگی دایەوە.{{sfn|Singh|2009|p=٥٤٥}} === مێژووی ناوەڕاست === {{multiple image|perrow=2|total_width=300|align=left|image_style=border:none;|title=|image1=India in 1022 Joppen.jpg|caption1=نەخشەی ھیندستان لە ساڵی ١٠٢٢.|image2=Gopuram Corner View of Thanjavur Brihadeeswara Temple..JPG|caption2=پەرستگای بریھادیشوارا، لە ساڵی ١٠١٠ تەواوکرا.}} مێژووی ناوەڕاستی ھیندستان ماوەی ساڵانی ٦٠٠ بۆ ١٢٠٠، ئەو سەردەمە بە ھەبوونی شانشینی ناوچەیی و کەلتووری ھەمەچەشن دەناسرێتەوە.{{sfn|Stein|1998|p=١٣٢}} لە ساڵانی ٦٠٦ بۆ ٦٤٧، ھەرشە پاشا و فەرمانڕەوای ناوچەی ئیندو-گەنگ ویستی دەسەڵاتی فەرمانڕەوایییەکەی فراوانبکات بۆ باشووری وڵات، بەڵام لەوێ لەلایەن دەسەڵاتداریی چالوکیا شکێنرا.{{sfn|Stein|1998|pp=١١٩–١٢٠}} دوای خۆشی ئەوا جێگرەوەکەی ویستی ھەمان کار بکات، بەڵام لەلایەن پالا، پاشای بەنگال شکێنرا.{{sfn|Stein|1998|pp=١١٩–١٢٠}} کاتێک چالوکیایییەکان ویستیان دەسەڵاتی خۆیان لە باشوور زیاتر فراوان بکەن، ئەوا ئەوانیش لەلایەن دەسەڵاتداریی پالاڤا ڕێگرییان لێکرا.{{sfn|Stein|1998|pp=١١٩–١٢٠}} بەم جۆرە ھیچ یەکێک لەو پاشایانە نەیانتوانی دەسەڵاتی فەرمانڕەوایییەکەیان لەو سەردەمە {{multiple image|perrow=2|total_width=300|align=right|image_style=border:none;|title=|image1=India in 1398 Joppen.jpg|caption1=نەخشەی ھیندستان لە ساڵی ١٣٩٨، لە سەردەمی شانشینی دەلھی (لەسەر نەخشەکە نووسراوە ئیمپراتۆری ئەفغان).|image2=Qutb minar ruins.jpg|caption2=[[قوتب منار]]، ئەو منارەی لەسەردەمی شانشینی دەلھی دروست کرا، بەرزییەکەی ٧٣ مەترە.}}فراوانتر بکەن بەراورد بەو ناوچە جوگرافییەی خۆیان.{{sfn|Stein|1998|p=١٣٢}} لەو سەردەمە سیستمی پۆلینکردن و چینایەتی پەرەی سەند.{{sfn|Stein|1998|pp=١٢١–١٢٢}} لە ناو دەسەڵاتە شاھانەیییە بچووک و گەورەکان، خەڵکیان ڕاکێشا بۆ ناو پایتەختەکەیان و ئەمەش وای کرد کە سوودی ئابووری لێ وەرگرن.{{sfn|Stein|1998|p=١٢٤}} لەو سەردەمە، دروستکردنی پەرستگاکان زۆربەی شار و شوێنەکانی گرتەوە.{{sfn|Stein|1998|p=١٢٤}} دوابەدوای سەدەکانی ھەشتەم و نۆیەم، [[باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا]] لە ھیندستان دابڕا و بووە ھۆی دروستبوونی وڵاتەکانی [[میانمار]]، [[تایلەند]]، [[لاوس]]، [[کەمبۆدیا]]، [[ڤیێتنام|ڤییەتنام]]، [[فلیپین]]، [[مالیزیا]] و جاڤا (ئێستا [[ئیندۆنیزیا|ئیندەنووسیا]]).{{sfn|Stein|1998|pp=١٢٧–١٢٨}} بازرگان، زانا و بەشێک لە لایەنی چەکداریی ھیندی لەم ڕاگواستنەی باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا بەشداربوون، ھەر لەو دەمە ئەو وڵاتانە دەقە ئایینییەکانی ھیندووئیزم و بوودیزمیان بۆ زمانەکانی خۆیان وەرگێڕا.{{sfn|Stein|1998|pp=١٢٧–١٢٨}} لە دوای سەدەی دەیەم، ڕەوەند و خێلە موسڵمانەکانی [[ئاسیای ناوەندی|ناوەڕاستی ئاسیا]] لەڕێی ئەسپەوە وەک سوپایەکی ئایینی یەکگرتوو ھێرشیان بردە ناوچەکانی باشووری ئاسیا و باکووری ڕۆژاوا، ئەمەش وای کرد لە ساڵی ١٢٠٦ شانشینی دەلھی دابمەزرێت لەو ناوچەیە.{{sfn|Ludden|2002|p=٦٨}} شانشینەکە زیاتر دەسەڵاتی بەسەر باکووری ھیندستاندا ھەبوو، لە ماوەی مانەوەشیدا چەندینجار ھەڵمەت و ھێرشی بردە سەر باشووری ھیند. وێڕای ئەوەی سەرەتا بوونی دەسەڵاتێکی موسڵمانانە لەناوچەکە بۆ خەڵکێکی زۆرینە ناموسڵمان دژوار بوو بەتایبەت لە [[یاسا]]کان.{{sfn|Asher|Talbot|2008|p=47}}{{sfn|Metcalf|Metcalf|2006|p=٦}} بەڵام شانشینی دەلھی بووە ھۆی پاراستنی وڵات لە لەناوچوونێکی گەورە، ھاوشێوەی ئەو لە ناوچوونەی لە ڕۆژاوا و ناوەڕاستی ئاسیا ڕوویدا، ئەمەش بە بەرپەچدانەوەی ھێرشەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|ئیمپراتۆری مەغۆل]] بوو.{{sfn|Ludden|2002|p=67}}{{sfn|Asher|Talbot|2008|pp=٥٠–٥١}} ھێرشەکانی شانشینی دەلھی و لاوازکردنی دەسەڵاتدارانی باشووری ھیند، ڕێگە خۆشکەربوون بۆ ھاتنە کایەوەی ئیمپراتۆری ڤیجایانگارە.{{sfn|Asher|Talbot|2008|p=٥٣}} ئەم ئیمپراتۆرە ماوەیەکی درێژ بەکاریگەریی مایەوە لە باشووری ھیندستان.{{sfn|Asher|Talbot|2008|p=٥٣}} === سەرەتای مێژووی ھاوچەرخ === {{multiple image|perrow=2/1|total_width=360|align=left|image_style=border:none;|image1=India in 1525 Joppen Hi Def.jpg|caption1=ھیندستان لە ساڵی ١٥٢٥، ئەوکاتەی لەژێر فەرمانڕەوایی ئیمپراتۆری مەغۆل بوو.|image2=India in1605 Joppen Hi Def.jpg|caption2=ھیندستان لە ساڵی ١٦٠٥، لە سەردەمی فەرمانڕەوایی [[ئەکبەری مەزن]]|image3=Agra Fort DistantTaj.JPG|caption3=دیمەنێکی [[تاج مەحەل]] لە دوورەوە.}}لە سەرەتاکانی سەدەی شازدە، باکووری ھیندستان لەژێر دەسەڵاتی فەرمانڕەوا موسڵمانەکاندا بوو،{{sfn|Robb|2001|p=٨٠}} بەڵام بۆجارێکی دیکە دەسەڵاتی ئەو ناوچەیە گۆڕا،{{sfn|Stein|1998|p=١٦٤}} کۆمەڵەیەکی دیکەی موسڵمان لە ئاسیای ناوەڕاست ھاتن و [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆلی ھیند|ئیمپراتۆری مەغۆلی ھیند]]یان دامەزراند. مەغۆلەکان دەسەڵاتێکی ناوەندیی و یەکگرتوویان لەناوچەکە چەسپاند.{{sfn|Asher|Talbot|2008|p=١٥٢}} [[ئەکبەری مەزن]] یەکێک بوو لە دیارترین پاشاکانی ئەو دەمە.{{sfn|Metcalf|Metcalf|2006|p=١٧}} کۆڵەکەی ئابووری سەردەمی مەغۆل پشت بەستوو بوو بە [[وەرزێری|کشتووکاڵ]].{{sfn|Asher|Talbot|2008|p=١٥٨}} جووتیاران و دەستڕەنگینانی کاری دەستی بازاڕێکی باشیان ھەبوو.{{sfn|Asher|Talbot|2008|p=١٥٢}} بەرپابوونی ئاشتی لە ناوچەکە و بەتایبەت لە سەدەی حەڤدەھەم ئەوا وای کرد ئابووری ھیند گەشەی باش بەخۆیەوە ببینێت.{{sfn|Asher|Talbot|2008|p=١٨٦}} تاقمە کۆمەڵایەتییەکانی باکوور و ڕۆژاوای ھیند لە ناویاندا ماراتاس، ڕاجپوت و سیکییەکان ئارەزووی خۆبەڕێوبەرییان زیادبوو لە سەردەمی دەسەڵاتیی مەغۆل، ئەو کۆمەڵانە لەڕێی ھەوڵ و تێکۆشانییانەوە توانیان بوونی خۆیان بسەلمێنن و ھێزی چەکداری خۆشیان دابمەزرێنن.{{sfn|Metcalf|Metcalf|2006|pp=٢٣–٢٤}} فراوانکردنی پێگەی بازرگانی لە سەردەمی مەغۆل وای کرد کە دەستە و خانەدانی زیاتر لە باشوور و ڕۆژھەڵاتی ئاسیا سەرھەڵبدەن.{{sfn|Metcalf|Metcalf|2006|pp=٢٣–٢٤}} دواتر ھەر لەگەڵ ڕووخانی ئیمپراتۆری مەغۆل، زۆرێک لەو خانەدانانە توانیان لەشوێنی خۆیانن دەسەڵات وەربگرن و کارووباری خۆیان بەڕێوەببەن.{{sfn|Asher|Talbot|2008|p=٢٥٦}} لە سەرەتاکانی سەدەی ھەژدەھەم، کاتێک ھێڵەکانی بازرگانی و سیاسیی لە ناوچەکە زیاتر بەرەو لێڵی دەچوون، ژمارەیەک کۆمپانیای بازرگانی ئەورووپی، لە ناویاندا کۆمپانیای بەریتانی 'ئێست ئیندیا کۆمپەنی' خۆی گەیاندە کەنارەکانی ھیند.{{sfn|Asher|Talbot|2008|p=286}}{{sfn|Metcalf|Metcalf|2006|pp=٤٤–٤٩}} ئێست ئیندیا کۆمپەنی کۆنتڕۆڵی دەریای کرد، لەپاڵ ئەوەشدا ڕۆڵی ھەبوو لە پەرەپێدان و مەشقی سەربازی و تەکنەلۆژی، کۆمپانیاکە بووە ھۆی زۆربوونی سەرچاوەی زیاتر بۆ بە بەھێزبوونی لایەنی سەربازی بەمەش سەرنجی خانەدانەکانی بەلای خۆیدا ڕاکێشا؛ ئەم ھۆکارانە وایان کرد کە کۆمپانیاکە لە ساڵی ١٧٦٥ دەسەڵاتی درێژبێتەوە بۆ ناوچەی بەنگال لەبەرامبەر کۆمپانیا ئەورووپییەکاننی دیکە.{{sfn|Robb|2001|pp=98–100}}{{sfn|Asher|Talbot|2008|p=286}}{{sfn|Ludden|2002|pp=128–132}}{{sfn|Metcalf|Metcalf|2006|pp=٥١–٥٥}} بەتێپەڕبوونی کات، دەسەڵاتەکە تەشەنەی کرد بۆ تەواوی بەنگال و پاشان لە دەیەی ١٨٢٠ گەیشتە زۆربەی خاکی ھیند.{{sfn|Metcalf|Metcalf|2006|pp=٦٨–٧١}} لەو سەردەمە ھیند چیتر وەک جاران نەبووە پێگەیەکی گرنگ بۆ ھەناردەکردنی بەرھەم، بەڵکوو بووە ناوەندێک بۆ پاڵپشتیکردنی [[ئیمپراتۆریەتیی بەریتانی|ئیمپراتۆری بەریتانی]] لەڕێی پێدانی ماددەی خام. زۆرێک لە مێژوونووسان ھەر ئەو سەردەمە بە دەستپێکی [[کۆلۆنیالیزم]]ی بەریتانی دادەنێن لەسەر خاکی ھیندستان.{{sfn|Asher|Talbot|2008|p=٢٨٦}} ھەر لەو سەردەمە کۆمپانیاکە خۆی خزاندە ناو بوارەکانی دوور لە ئابووری وەک پەروەردە، چاکسازی کۆمەڵایەتی و کەلتوور.{{sfn|Asher|Talbot|2008|p=٢٨٩}} === مێژووی ھاوچەرخ === {{multiple image|perrow=1|total_width=360|image_style=border:none;|image1=British Indian Empire 1909 Imperial Gazetteer of India.jpg|caption1=نەخشەی ١٩٠٩ی ھیندستان، ئەو دەمەی ھیندستان لە ژێردەستی ئیمپراتۆری بەریتانی بوو.}} مێژوونووسان دەستپێکی چەرخی مێژووی ھاوچەرخی ھیندستان لە نێوان ١٨٤٨ بۆ ١٨٨٥ دەگەڕێننەوە. ساڵی ١٨٤٨ ھاوکاتە لەگەڵ پێدانی پلەی پارێزگاری گشتی بە لۆرد دالھاوسی لە ناو ئێست ئیندیا کۆمپەنی، دوابەدوای ئەوە وڵات بەرەو قۆناغی نوێبوونەوە ھەنگاوی نا. ئەم قۆناغەش ھەریەکە لە دانانی سەروەریی وڵات، چاودێریکردنی دانیشتووان، پەروەردەکردنی ھاووڵاتیان بوو، لەپاڵ ئەوانەشدا ھێنانی تەکنەلۆژیای نوێ لە نێویاندا ھێڵی شەمەندەفەر و تەلەگراف، ئەمەش نزیک بوو لەوکاتەی کە ئەم تەکنەلۆژیایانە گەیشتبوونە ئەورووپا.{{sfn|Robb|2001|pp=151–152}}{{sfn|Metcalf|Metcalf|2006|pp=94–99}}{{sfn|Brown|1994|p=83}}{{sfn|Peers|2006|p=٥٠}} لەپاڵ ئەوانەشدا، لە دەورووبەری ساڵی ١٨٥٧، یاخیبوون لە دژی کۆمپانیا سەری ھەڵدا و گرووپە سەربەخۆخوازەکان لە باکوور و ناوەڕاستی ھیند دژ بە یاساکانی باجی زەوی و سیستمەکە چالاکیان دەستی پێکرد.{{sfn|Metcalf|Metcalf|2006|pp=100–103}}{{sfn|Brown|1994|pp=٨٥–٨٦}} ھەرچەندە کە گرووپە یاخیبوویییەکان لە ساڵی ١٨٥٨ سەرکووت کران، بەڵام ئەم ڕووداوانە بوونە ھۆی ھەڵوەشانەوەی ئێست ئیندیا کۆمپەنی، لەو دەمەوە ھیندستان بەفەرمی کەوتە ژێر دەسەڵاتی حکوومەتی بەریتانی.{{sfn|Metcalf|Metcalf|2006|pp=103–108}}{{sfn|Stein|1998|p=٢٣٩}} دوای دەیەک، ژیان لە سەرتاسەری جوگرافیای ھیندستانی گرتەوە، لەلەلایەکی دیکەشەوە ساڵی ١٨٨٥ حیزبی کۆنگرێسی نیشتمانی ھیند دامەزرا.{{sfn|Robb|2001|p=183}}{{sfn|Sarkar|1983|pp=1–4}}{{sfn|Copland|2001|pp=ix–x}}{{sfn|Metcalf|Metcalf|2006|p=١٢٣}} {{multiple image|perrow=1|total_width=240|image_style=border:none;|align=right|image1=Nehru Gandhi AP 18050506381948 (cropped).jpg|caption1=[[مەھاتما گاندی|مەھاتما غاندی]] و [[جەواھرلەعل نەھرۆ]] لە ٦ی تەممووزی ١٩٤٦، مومبای.}}لەگەڵ گەشەی خێرای تەکنەلۆژیا و بەبازرگانیکردنی کەرتی کشتووکاڵ ئەوا لە سەدەی نۆزدەھەمدا، ئابووری گەڕایەوە بۆ ھیندستان. زۆرێک لە جووتیاران پشتیان بەساغ کردنەوەی بەرووبوومەکانیان دەبەست لە شوێن و بازاڕە دوورە دەستەکان.{{sfn|Stein|1998|p=٢٦٠}} سەرباری ئەوانەش، لەو سەردەمە ژمارەی خەڵکی برسی زیادیان کرد.{{sfn|Bose|Jalal|2011|p=١١٧}} ھێڵەکانی شەمەندەفەر لەو سەردەمە کاریگەربوون بۆ ژیاندنەوەی خەڵکی لە برسیێتی ھەروەھا بۆ کارئاسانی و کەمکردنەوەی تێچووی گواستنەوەی شتومەک بەکاردەھاتن.{{sfn|Metcalf|Metcalf|2006|p=97}}{{sfn|Metcalf|Metcalf|2006|p=126}}{{sfn|Metcalf|Metcalf|2006|p=٩٧}} لەدوای تەواوبوونی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]، کە تێیدا بە نزیکەیی ١ ملیۆن ھیندی وەک بەشێک لە سوپای ئینگلیز بەشداربوون،{{sfn|Metcalf|Metcalf|2006|p=١٦٣}} ئەوا سەردەمێکی نوێ لە ھیند دەستی پێکرد. ئەو سەردەمە بە سەردەمی چاکسازی بەریتانی ناودەبردرێت، ھاوکات لەلایەن ھیندییەکان بە داواکردنی خۆبەڕێوبەری بەڕێگای ئاشتیانە دەناسرێتەوە، ئەمەش ئەوکاتەبوو کە [[مەھاتما گاندی|غاندی]] بووە سیمبوڵی وڵات.{{sfn|Metcalf|Metcalf|2006|p=١٦٧}} لە ماوەی سییەکاندا، بەریتانیا دەسەڵاتێکی بچووکی بەخشییە ھیندییەکان، لەم ھەڵبژاردنەکەشدا حیزبی کۆنگرێس براوە بوو.{{sfn|Metcalf|Metcalf|2006|pp=١٩٥–١٩٧}} دەیەی دواتر، ھیند دووچاری قەیرانەکان بوویەوە ھەر لەڕێی بەشداریکردنیان لە [[جەنگی جیھانیی دووەم]]، ھاوکات دروستبوونی ڕەوتی [[ناسیۆنالیزم]]ی موسڵمانان. ھەموو ئەو ڕووداوانەی ئەو دەیە وایان کرد کە لە ساڵی ١٩٤٧، ھیندستان دابەش ببێت بۆ دوو وڵاتی بەناوەکانی ھیندستان و پاکستان.{{sfn|Metcalf|Metcalf|2006|p=٢٠٣}} بەشێوەیەکی بنچینەیی ھیندستان لە ساڵی ١٩٥٠ بەشێوەیەکی تەواو و دەستووریی سەربەخۆیی وەرگرت، ھیند بوو بە وڵاتێکی کۆماری [[دنیاگەرایی|سێکولار]] و [[دیموکراسی]].{{sfn|Metcalf|Metcalf|2006|p=٢٣١}} تا ئەمڕۆش وەک وڵاتێکی دیموکراسی، ئازادی تاک و دادگایەکی باڵای چالاک و میدیای سەربەخۆ ماوەتەوە.{{sfn|Metcalf|Metcalf|2006|pp=٢٦٥–٢٦٦}} بە [[لیبرالیزم|لیبرالکردنی]] ئابووری لە دەیەی نەوەدەکان، ھیندستانی کردە وڵاتێکی ئابووریی خێرا گەشەکردوو، ھەروەھا بووە ھۆی دروستبوونی شاری گەورە بەتایبەت بۆ چینی ناوەند،{{sfn|United States Department of Agriculture}} لە پاڵ ئەوەشدا بوو بە وڵاتێکی گرنگ لە پێگە جوگرافییەکەیدا. [[فیلم]]ی ھیندی، مۆسیقا و چالاکییە ڕۆحانییەکانی وەک یۆگا بوونە کلیلێک بۆ ئەوەی کە کەلتووری ھیندی بە جیھاندا بڵاوبکرێتەوە.{{sfn|Metcalf|Metcalf|2006|pp=٢٦٥–٢٦٦}} لەگەڵ ئەوانەشدا، ھیندستان ھێشتا دەناڵێنێت بەدەست ھەژاری لە ناو خەڵکی شار و گوند؛{{sfn|Metcalf|Metcalf|2006|pp=٢٦٥–٢٦٦}} ئایین و کێشە چینایەتییەکان؛{{sfn|Metcalf|Metcalf|2006|pp=٢٦٦–٢٧٠}} کێشەی چەپە توندڕەوەکان و ماویزمییەکان؛{{sfn|Metcalf|Metcalf|2006|p=٢٥٣}} داخوازی جیابوونەوەی جامو کەشمیر.{{sfn|Metcalf|Metcalf|2006|p=٢٧٤}} {| class="infobox borderless" |+ ھێمایە فەرمییە نەتەوەیییەکانی ھیند |- ! '''ئاژەڵی نەتەوەیی''' | | [[پەڕگە:2005-bandipur-tusker.jpg|50px]] |- ! '''باڵندەی نەتەوەیی''' | | [[پەڕگە:Pavo muticus (Tierpark Berlin) - 1017-899-(118).jpg|50px]] |- ! '''درەختی نەتەوەیی''' | | [[پەڕگە:Banyan tree on the banks of Khadakwasla Dam.jpg|50px]] |- ! '''گوڵی نەتەوەیی''' | | [[پەڕگە:Sacred lotus Nelumbo nucifera.jpg|50px]] |- ! '''شوێنەواری ئاژەڵی نەتەوەیی''' | | [[پەڕگە:Panthera tigris.jpg|50px]] |- ! '''National aquatic marine mammal''' | | [[پەڕگە:PlatanistaHardwicke.jpg|50px]] |- ! '''جانەوەری نەتەوەیی''' | | [[پەڕگە:King-Cobra.jpg|50px]] |- ! '''شوێنەواری مامالی نەتەوەیی''' | | [[پەڕگە:Hanuman Langur.jpg|50px]] |- ! '''میوەی نەتەوەیی''' | | [[پەڕگە:An Unripe Mango Of Ratnagiri (India).JPG|50px]] |- ! '''پەرستگای نەتەوەیی''' | | [[پەڕگە:New Delhi Temple.jpg|50px]] |- ! '''ڕووباری نەتەوەیی''' | | [[پەڕگە:River Ganges.JPG|50px]] |- ! '''چیای نەتەوەیی''' | | [[پەڕگە:Nanda Devi 2006.JPG|50px]] |- |} == جوگرافیا == [[پەڕگە:KedarRange.jpg|وێنۆک|زنجیرە چیای ھیمالایا نیمچە دوورگەی ھیندی لە بانی تبت جیا دەکاتەوە|ڕاست]]پلێتی جوگرافیای ھیندستان ٧٥ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر دروست بووە، دواتر بەرەبەرە بەھۆی ڕووداوە سروشتییەکانەوە فراوان و درێژتر بووەتەوە.{{sfn|Ali|Aitchison|2005}}{{sfn|Ali|Aitchison|2005}}{{sfn|Ali|Aitchison|2005}} ھاوکات لەگەڵ ئەم ڕووداوە سروشتیانەوە، [[ئۆقیانووسی ھیند|زەریای ھیندی]] و زنجیرە چیاکانی [[ھیمالایا]] <nowiki>دروست بوون</nowiki>.{{sfn|Ali|Aitchison|2005}} بەشی باشووری ھیندستان، بەسرووشتی ترین پێگەی جوگرافیی وڵاتەکە ماوەتەوە.{{sfn|Dikshit & Schwartzberg|p=٨}} ھیندستان قەراغی زەریای بە درێژایی ٧٬٥١٧ کیلۆمەتر ھەیە.{{sfn|Kumar|Pathak|Pednekar|Raju|2006}} نزیکەی ٤٣٪ لەو کەنارە ئاوییانە لمین، ھەروەھا ١١٪ بەردی ڕەقن.{{sfn|Kumar|Pathak|Pednekar|Raju|2006}} زۆرینەی ئەو ڕووبارانەی لە ھیمالایا ھەڵقووڵاون، لە نێویاندا [[ڕووباری گەنگ]] و براھماپوترا دەڕژێنە [[کەنداوی بەنگال]].{{sfn|Dikshit & Schwartzberg|p=15}}<ref name="BasuSJ2017-text">{{بیرخستنەوە|دوایین=Basu |یەکەم=Mahua |سەردێڕ=Fundamentals of Environmental Studies |ڕێکەوت=٢٠١٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=nXmLDgAAQBAJ&pg=PA78 |پەڕە=٧٨|بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ژپنک=٩٧٨-١-٣١٦-٨٧٠٥١-٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |دوایین٢=SJ |یەکەم٢=Xavier Savarimuthu |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210723143259/https://books.google.com/books?id=nXmLDgAAQBAJ&pg=PA78}}</ref> ڕووبارە لاوەکییەکانیش وەک گۆداڤاری، مەھەندی. کاڤەری و کریشنا ڕۆڵیان ھەیە لە کەمکردنەوەی ڕوودانی لافاو، لە کۆتاییدا ئەوانیش دەڕژێنە کەنداوی بەنگال.{{sfn|Dikshit & Schwartzberg|p=١٦}} ھەروەھا ڕووبارەکانی نارمادا و تاپتی دەڕژێنە [[دەریای عەرەب]]ی.{{sfn|Dikshit & Schwartzberg|p=١٧}} ئاووھەوای ھیندستان بەچڕی کەوتووەتە ژێر کاریگەری ھیمالایا و بیابانی تار، ھەردووکیان کاریگەری زۆریان لەسەر وەرزی ھاوین، زستان و بارانبارین ھەیە.{{sfn|Chang|1967|pp=٣٩١–٣٩٤}} چیاکانی ھیمالایا ڕێگری لەو شەپۆلی بایە دەکەن کە لە ئاسیای ناوەڕاست دێت، بەمەش وڵاتەکە گەرمتر دەکەنەوە.{{sfn|Posey|1994|p=118}}{{sfn|Wolpert|2003|p=٤}} بیابانی تار ڕۆڵێکی کاریگەر دەبینێت لە کۆکردنەوەی ھەور لە باشووری ڕۆژھەڵات بەمەش وای کردووە کە وەرزی ھاویندا بارانێکی چڕ ببارێت لەماوەی مانگەکانی حوزەیران بۆ تشرینی یەکەم.{{sfn|Chang|1967|pp=٣٩١–٣٩٤}} ھیندستان بێ بەش نەبووە لە گۆڕانەکانی ئاووھەوا، لە ماوەی ساڵانی ١٩٠١ بۆ ٢٠١٨، پلەی گەرمی ٠٫٧ سلیزی بەرزتر بووەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sharma |یەکەم=Vibha |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Average temperature over India projected to rise by 4.4 degrees Celsius: Govt report on impact of climate change in country |ناونیشان=https://www.tribuneindia.com/news/nation/average-temperature-over-india-projected-to-rise-by-4-4-degrees-celsius-govt-report-on-impact-of-climate-change-in-country-99583 |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Tribune India |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200921173504/https://www.tribuneindia.com/news/nation/average-temperature-over-india-projected-to-rise-by-4-4-degrees-celsius-govt-report-on-impact-of-climate-change-in-country-99583}}</ref> خاکی ھیندستان بەرەو وشکبوونەوە و بەبیابان بوون دەچێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Gupta |یەکەم=Vivek |دوایین٢=Jain |یەکەم٢=Manoj Kumar |ڕێکەوت=٢٠١٨|سەردێڕ=Investigation of multi-model spatiotemporal mesoscale drought projections over India under climate change scenario |ناونیشان=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S002216941830773X |journal=Journal of Hydrology |زمان=en |بەرگ=٥٦٧|پەڕەکان=٤٨٩–٥٠٩|bibcode=2018JHyd..567..489G |doi=10.1016/j.jhydrol.2018.10.012 |issn=0022-1694 |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201108000546/https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S002216941830773X}}</ref> == ھەمەجۆری زیندەیی == [[پەڕگە:Panthera tigris tigris Tidoba 20150306.jpg|link=[[:en:پەڕگە:Panthera tigris tigris Tidoba 20150306]].jpg|وێنۆک|ھیندستان زۆرترین پڵنگی کێوی ھەیە لە جیھان، بە ھەبوونی نزیکەی ٣٠٠٠ پڵنگ.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=India's tiger census shows rapid population growth |ڕێکەوت=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-49148174 |ئیش=BBC News |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190801021152/https://www.bbc.com/news/world-asia-india-49148174 |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئابی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>]] ھیندستان وڵاتێکی مێگایە لە ھەمەجۆری زیندەیی، بەو مانایەی کە یەکێکە لەو ١٧ وڵاتەی کە زۆرترین ھەمەجۆری زیندەیی تێدایە.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Megadiverse Countries |بڵاوکەرەوە=Biodiversity A–Z and UN Environment World Conservation Monitoring Centre}}</ref> ھیندستان شوێنگای ٨٫٦٪ جۆرە جیاوازەکانی [[گوانداران]]ە، ١٣٫٧٪ جۆرەکانی [[مەل|باڵندەکان]]، ٧٫٩٪ [[خشۆک]]ەکان، ٦٪ لە جۆری [[وشکاوی]]یەکان، ھەروەھا ١٢٫٢٪ جۆرەکانی [[ماسی]]یە. ڕووبەری دارستانی ھیندستان خۆی لە ٩٩٬٢٧٨ کیلۆمەتر دووجا (ھاوتای ٣٨٬٣٣١ میل چوارگۆشە)، ئەمەش دەکاتە ٢١٫٦٧٪ ڕووبەری وڵاتەکە.<ref name="indiaforest">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Forest Cover in States/UTs in India in 2019 |ناونیشان=http://www.frienvis.nic.in/Database/Forest-Cover-in-States-UTs-2019_2478.aspx |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210513084744/http://www.frienvis.nic.in/Database/Forest-Cover-in-States-UTs-2019_2478.aspx}}</ref> ١٧٢ ئاژەڵ لە ھیندستان خراونەتە لیستی ئەو ئاژەڵانەی کە مەترسی لە ناوچوونیان لەسەرە، لە ناویاندا پڵنگی بەنگالی و دۆلفینی ڕووباری گەنگ ھەن.{{sfn|Mace|1994|p=4}}<ref name="LovetteFitzpatrick2016">{{بیرخستنەوە|دوایین=Lovette |یەکەم=Irby J. |سەردێڕ=Handbook of Bird Biology |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=OGyQDAAAQBAJ&pg=PA599 |پەڕە=٥٩٩|ساڵ=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[John Wiley & Sons]] |ژپنک=٩٧٨-١-١١٨-٢٩١٠٥-٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠٢١ |دوایین٢=Fitzpatrick |یەکەم٢=John W. |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210723143245/https://books.google.com/books?id=OGyQDAAAQBAJ&pg=PA599}}</ref> == دانیشتووان == بەپێی ئامارەکانی ساڵی [[٢٠١٤]] ژمارەی دانیشتووانی وڵاتی ھیندستان١٬٢٦٧٬٤٠١٬٨٥٠ کەس بووە کە دەکاتە ١٧٫٥٠٪ لەسەدی ڕێژەی خەڵکی جیھان. تەمەنی مامناوەندی خەڵکی ئەم وڵاتە ٢٦٫٦ ساڵە. ھەروەھا ٣٢ لەسەدی دانیشتووانی وڵات لە شارەکان دەژین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Countries in the world (ranked by 2014 population) |ناونیشان=http://www.worldometers.info/world-population/population-by-country/ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠١٥ |بڵاوکەرەوە=ماڵپەڕی Worldometers |زمان=ئینگلیزی}}</ref> لە ڕووی ژمارەی دانیشتووانەوە ھندستان دووەم وڵاتی جیھانە و بە گەورەترین وڵاتی دیموکراسی جیھان ناسراوە. لە ناو خۆی وڵات بەردەوامبوونی تێکھەڵچوون و ئاڵۆزی لە نێوان لایەنە ئەتنی و ئایینییەکاندا گورزی کاریگەری لە ژیانی سیاسی وەشاندووە و ھەندێک جار ئەم ڕووداوانە، دیموکراسی و عەلمانییەتی وڵاتی ڕووبەڕووی مەترسی گەورە دەکەنەوە. == سیاسەت و حکوومەت == === سیاسەت === {{multiple image|perrow=1|total_width=220|image_style=border:none;|align=right|image1=Rajagopal speaking to 25,000 people, Janadesh 2007, India.jpg|caption1=بزووتنەوە کۆمەڵایەتییەکان بەشێکی لە مێژینەن لە پڕۆسەی دیموکراسی لە ھیندستان. وێنەی ئامادەبوونی ٢٥٬٠٠٠ کەسی بێ زەوی لە ویلایەتی مادیا پرادیش. ئامادەبووەکان گوێ لە ڕاجاگۆپال پی ڤی دەگرن ئەمەش پێش ئەوەی ٣٥٠ کیلۆمەتر ببڕن بۆ دەربڕینی ناڕەزایییەکان لە گوالیۆر بەرەو نیودەلھی لەپێناو داواکارییەکانیان لە پڕۆسەی چاکسازیکردن لە زەوی.<ref name="Johnston2019">{{بیرخستنەوە|دوایین=Johnston |یەکەم=Hank |سەردێڕ=Social Movements, Nonviolent Resistance, and the State |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=hSiFDwAAQBAJ&pg=PT83 |پەڕە=٨٣|ساڵ=٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=[[Routledge]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٤٢٩-٨٨٥٦٦-٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201219151559/https://books.google.com/books?id=hSiFDwAAQBAJ&pg=PT83}}</ref>|direction=|alt1=}}ھیندستان بە گەورەترین وڵاتی [[دیموکراسی]] دادەنرێت لەڕووی دانیشتووانەوە.{{sfn|United Nations Population Division}} ھیند وڵاتێکی خاوەن پەرلەمانی کۆماریی و فرە حیزبە،{{sfn|Burnell|Calvert|1999|p=١٢٥}} ھەشت حیزبی گەورەیە لە ئاستی وڵاتدا، لە ناو ئەو حیزبانەش پارتی کۆنگرێسی نیشتماننی و پارتی جەنەتا بھاراتیا (بی جەی پی) ھەن، ھاوکات نزیکەی ٤٠ حیزبی لۆکاڵی و ناوچەیی ھەن. پارتی کۆنگرێس وەک حیزبێکی چەپی ناوەڕاست ھەژمار دەکرێت لەناو کەلتووری ھیندا،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Saez |یەکەم=Lawrence |دوایین٢=Sinha |یەکەم٢=Aseema |ساڵ=٢٠١٠|سەردێڕ=Political cycles, political institutions and public expenditure in India, 1980–2000 |ناونیشان=https://archive.org/details/sim_british-journal-of-political-science_2010-01_40_1/page/91 |journal=[[British Journal of Political Science]] |بەرگ=٤٠|issue=1 |پەڕەکان=٩١–١١٣|doi=10.1017/s0007123409990226 |s2cid=154767259}}</ref> لەبەرامبەردا پارتی بی جەی پی وەک پارتێکی ڕاستڕەو دادەنرێت.{{sfn|Malik|Singh|1992|pp=318–336}}{{sfn|BBC|2012}}{{sfn|Banerjee|2005|p=٣١١٨}} ھەر لەدوای سەربەخۆی بوونی ھیندستان لە دەیەی پەنجاکانی سەدەی بیستەم و لەدوای ھەشتاکانەوە ئەوا حیزبی کۆنگرێس وەک حیزبی سەرەکی لە ھیندستان بەدەسەڵات و خاوەن زۆرینەی پەرلەمان بوو. لەگەڵ ئەوەشدا، چەندین جار بەناچاری حکوومەتی ھاوبەشی دروست کردووە لەگەڵ پارتی بی جەی پی،{{sfn|Sarkar|2007|p=٨٤}} ھەروەھا لەگەڵ حیزبە ناوچەیییەکانی دیکەشدا و حکوومەتێکی ھاوپەیمانیان سازداوە.{{sfn|Chander|2004|p=١١٧}} {{multiple image|perrow=1|total_width=220|image_style=border:none;|align=left|image1=Barack Obama at Parliament of India in New Delhi addressing Joint session of both houses 2010.jpg|caption1=ئامادەبوونی [[باراک ئۆباما]]، سەرۆککۆماری ئەمریکا لە ناو پەرلەمانی ھیندستان، تشرینی دووەمی ٢٠١٠.}} لە سێ ھەڵبژاردنی گشتیی کۆماری ھیندا، لە ساڵانی ١٩٥١، ١٩٥٧ ھەروەھا ١٩٦٢ حیزبی کۆنگرێس بە سەرکردایەتی [[جەواھرلەعل نەھرۆ]] بەئاسانی سەرکەوتنی گەورەی بەدەست ھێنا. لەدوای مردنی نەھرۆ، لە ساڵی ١٩٦٤ لال بھادور شاستری بووە [[سەرۆک وەزیران]]ی ھیند؛ بەڵام ئەوەیان زۆری نەخایاند بەھۆی مردنە کتوپڕەکەی شاستری لە ساڵی ١٩٦٦. دواتر، کچەکەی نەھرۆ واتە [[ئیندریا گاندی|ئیندریا غاندی]] ڕێبەرایەتی پارتەکەی کرد بۆ بردنەوە لە ھەڵبژاردنەکانی ١٩٦٧ و ١٩٧١. لەسەردەمی ئیندریا، ھیندستان کەوتە قۆناغی باری لەناکاو، کە لە ئەنجامدا ئیندریا دەستی لەکارکێشایەوە. لە ئەنجامدا، پارتی ئۆپۆزسیۆن واتە جاناتا پارتی بۆ ماوەی دوو ساڵ لە ھیند ھاتنە سەر دەسەڵات، دواتر لە ساڵی ١٩٨٠ جارێکی دیکە پارتی کۆنگرێس دەسەڵاتی گرتەوە دەست بەبوونەوە سەرۆکوەزیرانی ئیندریا غاندی. دواتر لە ساڵی ١٩٨٤، ئیندریا تیرۆر کرا و حیزبەکەش ڕاجیڤ غاندی ھێنایە شوێنی کە کوڕی ئیندریا بوو، بۆ ساڵی دواتر ڕاجیڤ و حیزبەکەی بوونە براوەی ھەڵبژاردنەکان. لە ساڵی ١٩٨٩، جارێکی دیکە پارتی کۆنگرێس دەسەڵاتی لێ وەرگیرایەوە ئەوەش کاتێک بوو ھاوپەیمانییەتی بەرەی نیشتمانی بەڕێبوەبەرایەتی پارتی جەناتا دال و بەرەی چەپ توانیان ھەڵبژاردنەکان ببەنەوە، بەڵام ئەم حکوومەتەش زۆر کورت بوو و تەنیا دوو ساڵی خایاند.{{sfn|Bhambhri|1992|pp=١١٨, ١٤٣}} دوابەدوای ئەوە، لە ساڵی ١٩٩١ ھەڵبژاردن ئەنجام درایەوە، ئەمجارەیان ھیچ حیزب و کۆمەڵەیەک بەتەنیا نەبوونە خاوەنی زۆرینە. حیزبی کۆنگرێس وەک تاکە حیزبێک کە زۆرترین دەنگی بەدەستھێنا بوو ئەوا توانی حکوومەتێکی کەمینە پێکبھێنێت بە سەرکردایەتی پی ڤی نارسیمھا ڕاو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.hindu.com/2004/12/24/stories/2004122408870100.htm |سەردێڕ=Narasimha Rao Passes Away |ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤|ئیش=[[The Hindu]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090213181659/http://www.hindu.com/2004/12/24/stories/2004122408870100.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی شوباتی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دوابەدوای بەڕێکردنی دوو ساڵی پڕ لە ئاژاوەی سیاسی، لە ئەنجامدا لە ساڵی ١٩٩٦ ھەڵبژاردنێکی نوێ کرا. کۆمەڵێک لایەن و ھاوپەیمانی بچووک بەیەکەوە ھاوپەیمانییەکی بەھێزیان دروست کرد. حیزبی بی جەی پی توانی لەو ساڵەدا حکوومەت پێکبھێنێت. ئەم ھاوپەیمانییە بووە یەکەم ھاوپەیمانی کە بتوانن پێنج ساڵ حکوومەت بەڕێوەببەن بەبێ بەشداری حیزبی کۆنگرێس.{{sfn|Dunleavy|Diwakar|Dunleavy|2007}} دواتر لە ھەڵبژاردنی ٢٠٠٤، ھیچ حیزبێک بەتەنھا نەیتوانی زۆرینەی کورسییەکان مسۆگەر بکات، بەڵام حیزبی کۆنگرێس توانی زۆرینەی دەنگەکان کۆبکاتەوە و لەڕێی ھاوپەیمانی پێشکەوتنخوازیی یەکگرتوو توانی حکوومەتێکی نوێ پێکبھێنێت. ئەو ھاوپەیمانییە پشتگیری چەپەکانی ھەبوو بەتایبەت ئەوانەی ئۆپۆزسیۆن بوون لە دژی حیزبی بی جەی پی. لە ھەڵبژاردنی ٢٠٠٩، ئەمجارەیان ھاوپەیمانییەکە دیسان حکوومەتی پێکھێنا، بەڵام لەگەڵ زۆربوونی کورسییەکانی ئەوا چیتر پێویستی بە پشتگیری حیزبە کۆمۆنیستییەکان نەبوو.{{sfn|Kulke|Rothermund|2004|p=٣٨٤}} لەو ساڵەدا، مەنمۆھان سینگ توانی ببێتە یەکەم سەرۆکوەزیرانی ھیند لەدوای نەھرۆ کە لە دوو خولی پێنج ساڵەی یەک لەدوای یەک وەک سەرۆکوەزیران ھەڵبژێردرێت. دواتر لە ھەڵبژاردنەکانی ٢٠١٤، حیزبی بی جەی پی توانی زۆرینەی دەنگ و کورسییەکان بەدەستبھێنێت و بەتەنھا حکوومەت پێکبھێنێت، ئەمەش یەکەم حیزب بوو کە لە دوای ساڵی ١٩٨٤ بتوانێت ئەو سەرکەوتنە بەدەست بھێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.dnaindia.com/india/report-bjp-first-party-since-1984-to-win-parliamentary-majority-on-its-own-1988981 |سەردێڕ=BJP first party since 1984 to win parliamentary majority on its own |ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٤|newspaper=[[Daily News and Analysis|DNA]] |agency=IANS |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140521032413/http://www.dnaindia.com/india/report-bjp-first-party-since-1984-to-win-parliamentary-majority-on-its-own-1988981 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠١٤}}</ref> سەرۆکوەزیران [[نارێندرا مۆدی]]، کە پێشتر سەرۆکوەزیرانی ویلایەتی گوجەرات بوو کرا بە سەرۆکوەزیرانی ھیندستان. لە ڕۆژی ٢٠ی تەممووزی ٢٠١٧، [[ڕام ناس کۆڤیند|ڕام نات کۆڤیند]] وەک ١٤ەمین سەرۆکی ھیندستان ھەڵبژێردرا، لە ڕۆژی ٢٥ی تەممووز سوێندی یاسایی خوارد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠١٧|سەردێڕ=Election commission |ناونیشان=http://eci.nic.in/eci_main1/current/Result_20072017.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170811012217/http://eci.nic.in/eci_main1/current/Result_20072017.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئابی ٢٠١٧|وێبگە=eci.nic.in}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Oath |ناونیشان=http://indiatoday.intoday.in/story/ram-nath-kovind-elected-india-14th-president/1/1006696.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170721045522/http://indiatoday.intoday.in/story/ram-nath-kovind-elected-india-14th-president/1/1006696.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠١٧|وێبگە=India Today}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://indianexpress.com/article/india/ram-nath-kovind-swearing-in-live-updates-india-14th-president-rashtrapati-bhawan-pranab-mukherjee-narendra-modi-4765871/ |سەردێڕ=Highlights: Ram Nath Kovind takes oath as India's 14th President |ڕێکەوت=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٧|newspaper=[[The Indian Express]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170811010120/http://indianexpress.com/article/india/ram-nath-kovind-swearing-in-live-updates-india-14th-president-rashtrapati-bhawan-pranab-mukherjee-narendra-modi-4765871/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠١٧}}</ref> === حکوومەت === [[پەڕگە:Rashtrapati Bhavan Wide New Delhi India.jpg|وێنۆک|ڕاشتراپاتی بھاڤان، شوێنی فەرمی سەرۆکی ھیندستان، لەلایەن تەلارسازی بەریتانی ئێدوین لووتینس و ھەربەرت باکەر دروست کراوە لە ماوەی ساڵانی ١٩١١ بۆ ١٩٣١ لەماوەی دەسەڵاتی شاھانەی بەریتانیا.<ref name="Bremner2016٧">{{بیرخستنەوە|دوایین=Bremner |یەکەم=G. A. |سەردێڕ=Architecture and Urbanism in the British Empire |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=mjRADQAAQBAJ&pg=PA117 |پەڕە=١١٧|ساڵ=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-١٠٢٢٣٢-٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210317112541/https://books.google.com/books?id=mjRADQAAQBAJ&pg=PA117}}</ref>]] ھیندستان وڵاتێکی [[حکوومەتی فێدراڵ|فیدراڵیی]] و سیستمی پەرلەمانییە، ئەمەش لەناو دەستووری ھیند نووسراوەتەوە. ھیند وڵاتێکی دیموکراسییە کە بە دەنگی زۆرینە بڕیار لەسەر یاساکان دەدرێت، ھەروەھا مافی کەمینەکانیش بەیاسا پارێزگاریی لێدەکرێت. فیدڕالیبوونی ھیند بە دابەشبوونی دەسەڵات بەسەر ویلایەت و ھەرێمە یەکگرتووەکان پێناسە دەکرێت. دەستووری ھیند لە ڕۆژی ٢٦ی کانوونی دووەمی ١٩٥٠ کارایە،{{sfn|Pylee|2003|a|p=٤}} لە ناویدا ئاماژە بەوە کراوە کە ھیندستان «خاوەن سەروەرییە، کۆمارێکی دیموکراتە؛» ئەم بەشەیان لە ساڵی ١٩٧١ دەستکاری کرا بۆ «وڵاتێکی [[سەروەری|خاوەن سەروەری]]، [[سۆشیالیزم|سۆسیالیست]]، [[دنیاگەرایی|سێکولار]]، کۆمارێکی دیموکرات».{{sfn|Dutt|1998|p=٤٢١}} فۆڕمی پێشووتری حکوومەتی ھیندستان لەسەر ئەوە بنیاتنرابوو کە دەسەڵاتی ناوەندی بەھێزبێت و دەسەڵاتی خۆجێی ویلایەتەکان لاوازبێت، بەڵام دوایی لە دەیەی ١٩٩٠ بەپێچەوانەوە دەسەڵاتی فیدرالی زیاتر کرا ئەمەش ڕاشتراپاتی بھاڤان، شوێنی فەرمی سەرۆکی ھیندستان، لەلایەن تەلارسازی بەریتانی ئێدوین لووتینس و ھەربەرت باکەر دروست کراوە لە ماوەی ساڵانی ١٩١١ بۆ ١٩٣١ لەماوەی دەسەڵاتی شاھانەی بەریتانیا.<ref name="Bremner2016">{{بیرخستنەوە|دوایین=Bremner |یەکەم=G. A. |سەردێڕ=Architecture and Urbanism in the British Empire |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=mjRADQAAQBAJ&pg=PA117 |پەڕە=١١٧|ساڵ=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-١٠٢٢٣٢-٦}}</ref> بووە ھۆی گۆڕان لە سیاسەت، ئابووری و کۆمەڵایەتی.{{sfn|Echeverri-Gent|2002|pp=19–20}}{{sfn|Sinha|2004|p=٢٥}} حکوومەتی ھیندستان لە سێ لق پێکدێت؛<ref name="Bremner2016٧"/> * دەسەڵاتی جێبەجێکردن: سەرۆکی ھیندستان دەسەڵاتی سەرۆکی دەوڵەتی ھەیە،{{sfn|Sharma|2007|p=٣١}} سەرۆک بۆ ماوەی پێنج ساڵ لەلایەن ئەندامانی [[دەسەڵاتی یاسادانان]] ھەڵدەبژێردرێت.{{sfn|Gledhill|1970|p=112}}{{sfn|Sharma|2007|p=١٣٨}} سەرۆکوەزیرانی ھیندستان وەک سەرۆکی حکوومەت و بەڕێوەبردن ئەوا خاوەنی زۆرترین دەسەڵاتی جێبەجێکردنە.{{sfn|Sharma|1950}} سەرۆکوەزیران لەلایەن سەرۆکی وڵاتەوە پەسەند دەکرێت، بەرلەوەش سەرۆکوەزیران لەلایەن ئەو حیزبە یان ھاوپەیمانەوە کاندید دەکرێت کە خاوەن زۆرترین کورسییە لەناو پەرلەمان.{{sfn|Sharma|1950}} دەستەی جێبەجێکاران لە ھیندستاندا پێکدێت لە سەرۆک، جێگری سەرۆک، و یەکێتیی ئەنجومەنی وەزیران بەسەرۆکایەتی سەرۆکوەزیرانی وڵات.{{sfn|Sharma|2007|p=٣١}} * دەسەڵاتی یاسادانان: پێکدێت لە دوو ئەنجومەن. ئەنجومەنەکان لەسەر شێوازی سیستمی وێستمینستەر بەڕێوەدەبردرێن، خانەی باڵا پێی دەگوترێت ڕاجیا سابھا (ئەنجومەنی وڵات) و خانەی نزم پێی دەڵێن لۆک سابھا (خانەی گەل).{{sfn|Gledhill|1970|p=١٢٧}} ڕاجیا سابھا لە ٢٤٥ ئەندام پێکدێت، ئەندامانی ئەو خانەیە بۆ ماوەی شەش ساڵان لە خزمەتی کارکردندا دەبن.{{sfn|Sharma|2007|p=١٦١}} زۆربەی ئەندامانی ئەنجومەنەکە بەناڕاستەوخۆ لەلایەن ویلایەت و ھەرێمە یەکگرتووەکانەوە ھەڵدەبژێردرێن.{{sfn|Sharma|2007|p=١٦٢}} ھەموو ئەندامان جگە لە دووان لە کۆی ٥٤٥ ئەندام لە لۆک سابھا ڕاستەوخۆ لەلایەن خەڵکەوە ھەڵدەبژێردرێن، ئەندامانی ھەڵبژێردراو بۆ ماوەی پێنج ساڵ لە کارەکەیان خزمەت دەکەن.{{sfn|Sharma|2007|p=١٤٣}} دوو ئەندامیش لەو ئەنجومەنە تایبەت کراوە بۆ کەمینەی ئەنگلۆ-ھیندی، ئەم خاڵەیان لە دەستووری وڵات لە بەندی ژمارە ٣٣١ جێگیر کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=Cabinet approves scrapping of 2 seats reserved for Anglo-Indians in Parliament |ناونیشان=https://www.nationalheraldindia.com/india/seats-reserved-for-anglo-indians-in-parliament-to-be-scrapped-after-cabinet-approval |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |وێبگە=National Herald |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی شوباتی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210220040422/https://www.nationalheraldindia.com/india/seats-reserved-for-anglo-indians-in-parliament-to-be-scrapped-after-cabinet-approval}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Explained: Anglo-Indian quota, its history, MPs |ناونیشان=https://indianexpress.com/article/explained/anglo-indian-quota-history-mps-6164232/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201101113541/https://indianexpress.com/article/explained/anglo-indian-quota-history-mps-6164232/}}</ref> * دەسەڵاتی دادوەری: ھیندستان سێ پایە لە دەسەڵاتی دادوەریی یەکگرتوو و سەربەخۆی ھەیە. === دابەشبوونە کارگێڕییەکان === {{سەرەکی|ویلایەتەکان و دەڤەرە یەکگرتووەکانی ھیندستان}} ھیندستان وەک یەکێتییەکی فیدڕاڵی لە ٢٨ ویلایەت و ٨ ھەرێمی یەکگرتوو پێکدێت.{{sfn|Library of Congress|2004}} ھەموو ویلایەتەکان، لەپاڵ ھەرێمە یەکگرتووەکانی جامو و کەشمیر، پودوچێری و ھەرێمی پایتەختی نەتەوەیی دەلھی ئەنجومەنی یاسادانان و حکوومەتی خۆجێییان ھەیە. پێنج ھەرێمەکەی دیکەش ڕاستەوخۆ لەلایەن [[حکوومەتی ناوەندی]]یەوە بەڕێوەدەبردرێن.{{sfn|Sharma|2007|p=49}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=India |ناونیشان=http://www.clgf.org.uk/regions/clgf-asia/india/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190715203036/http://www.clgf.org.uk/regions/clgf-asia/india/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=[[Commonwealth Local Government Forum]]}}</ref> {{columns-list| # [[ئاندرە پرەدێش|ئاندرا پرادیش]] # [[ئەروناچال پرادیش]] # [[ئەسام]] # [[بیھار]] # [[چھاتیسگار]] # [[گۆوا]] # [[گوجەرات|گوجارات]] # [[ھاریانا]] # [[ھیماچال پرادیش]] # [[جھارکاند]] # [[کارناکاتا]] # [[کێرالا]] # [[مادیا پرادیش]] # [[مەھاراشترا]] # [[مانیپور]] # [[میغالایا]] # [[میزۆرام]] # [[ناگالاند]] # [[ئۆدیشا]]<!--Do not change this per [[WP:COMMONNAME]]. --> # [[پەنجاب، ھیند|پەنجاب]] # [[ڕاجستان]] # [[سیکیم]] # [[تامیل نادو]] # [[تالانگانا]] # [[تریپورا]] # [[ئوتەر پرادیش]] # [[ئوتەرکەند]] # [[بەنگالی ڕۆژاوا]] {{ordered list |type=upper-alpha | [[دوورگەکانی ئەندەمان و نیکۆبار]] | [[چەندیگەر]] | [[دادرا و نەگەر ھەڤیلی و دامان و دیو]] | [[جاموو و کەشمیر]] | [[لادەک]] | [[لاکشادویپ]] | [[دەلھی|دێلھی]] | [[پودوچێری]] }}|colwidth=20em}} == پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان == {{multiple image|perrow=1|total_width=220|image_style=border:none;|align=left|image1=Jawaharlal Nehru, Nasser and Tito at the Conference of Non-Aligned Nations held in Belgrade.jpg|caption1=لە ماوەی دەیەی ١٩٥٠ و ١٩٦٠، ھیندستان ڕۆڵی سەرەکی گێڕا لە بزووتنەوەی وڵاتانی بێلایەن.<ref name="Dinkel2018">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dinkel |یەکەم=Jürgen |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=YqOODwAAQBAJ |سەردێڕ=The Non-Aligned Movement: Genesis, Organization and Politics (1927–1992) |ڕێکەوت=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=[[Brill Publishers|BRILL]] |ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٣٣٦١٣-١|پەڕەکان=٩٢–٩٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201028010756/https://books.google.com/books?id=YqOODwAAQBAJ}}</ref> وێنەکە لە چەپەوە بۆ ڕاست؛ [[جەمال عەبدولناسر]] سەرۆکی [[کۆماری عەرەبیی یەکگرتوو]] ([[میسری]] ئێستا)، جۆسیپ برۆز تیتۆی [[یووگۆسلاڤیا]] و [[جەواھرلەعل نەھرۆ]] لە [[بێلگراد]]، ئەیلوولی ١٩٦١..}}لە ماوەی دەیەی ١٩٥٠، ھیندستان پشتگیری لە ھەڵوەشاندنەوەی کۆلۆنیالیزم لە [[ئەفریقا]] و [[ئاسیا]]ی دەکرد، ھەروەھا ڕۆڵێکی سەرەکی بینی لە ناو بزووتنەوەی وڵاتانی بێلایەن.{{sfn|Rothermund|2000|pp=٤٨, ٢٢٧}} دوای ئەوەی لە سەرەتادا پەیوەندییەکی دۆستایەتی باشی لەگەڵ چین دروست کرد، بەڵام لە ساڵی ١٩٦٢ جەنگ کەوتە نێوان ھیند و چین، لەئەنجامی جەنگەکەش چین سەرکەوت. لەلایەکی دیکەشەوە ھەر لە سەرەتاوە، ھیند کێشەی ھەبوو لەگەڵ پاکستانی دراوسێی، ئەوان بەیەکەوە چوار جار بە سەختی کەوتنە جەنگەوە ئەوەش لە ساڵانی ١٩٤٧، ١٩٦٥، ١٩٧١ ھەروەھا ١٩٩٩ بوو. زۆرینەی ئەم جەنگانە لەسەر کێشەی خاکی کەشمیر بوون، جگە لە جەنگی ١٩٧٩ کە تێیدا ھیندستان شەڕی کرد بۆ سەربەخۆیی بەنگلادێش.{{sfn|Gilbert|2002|pp=٤٨٦–٤٨٧}} لە کۆتایی دەیەی ١٩٨٠، سوپای ھیندستان دووجار بانگێشت کرا بۆ ئەوەی دەستێوەردان لەسەر کێشەی وڵاتانی نزیک بکات ئەوانیش لە نێوان ساڵانی ١٩٨٧ بۆ ١٩٩٠، بۆ دروستکردن و بەردەوامیدان بە ئاشتی لە [[سریلانکا]]، جاری دووەمیش لە ساڵی ١٩٨٨ بوو بۆ ڕێگریکردن لە ھەوڵێکی کودەتا لە وڵاتی [[ماڵدیڤ]]. لە دوای جەنگی ١٩٦٥ لەگەڵ پاکستان، ھیندستان پەیوەندییە سەربازی و ئابوورییەکانی لەگەڵ [[یەکێتیی سۆڤیەت]] پتەوکرد؛ لە کۆتایی شەستەکان ئەوا یەکێتیی سۆڤیەت بوو بە گەورەترین دابینکەری چەک بۆ ھیند.{{sfn|Sharma|1999|p=٥٦}} لەپاڵ پەیوەندییە توندووتۆڵەکەی لەگەڵ [[ڕووسیا]]، ھیند پەیوەندییەکی نزیکی ھەیە لەگەڵ [[ئیسرائیل]] و [[فەڕەنسا]]. لەم چەند ساڵانەی دوایی، ھیند ڕۆڵێکی گرنگی ھەبوو لە یەکێتیی ھەماھەنگی وڵاتی باشووری ئاسیا و [[ڕێکخراوەی دانوستانی جیھانی|ڕێکخراوی بازرگانی جیھانی]]. ھیند ١٠٠٬٠٠٠ چەکدار و پۆلیسی ھەبووە کە خزمەتیان کردبێت لە ناو ٣٥ کاری ئاشتیخوازی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]]. ھیند بەشداربووە لە کۆڕ و کۆبوونەوەکانی کۆڕبەندی ڕۆژھەڵاتی ئاسیا، کۆڕبەندی وڵاتانی گی ٨+٥ ھەروەھا کۆمەڵێک کۆبوونەوەی وڵاتانی زلھێز.{{sfn|Alford|2008}} ھیند لە پەیوەندییەکی نزیکی ئابووریدایە لەگەڵ وڵاتانی ئەمریکای باشوور،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Jorge Heine |دوایین٢=R. Viswanathan |ڕێکەوت=بەھاری ٢٠١١|سەردێڕ=The Other BRIC in Latin America: India |ناونیشان=http://www.americasquarterly.org/india-latin-america |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170525115121/http://www.americasquarterly.org/india-latin-america |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠١٧|وێبگە=[[Americas Quarterly]]}}</ref> ئاسیا و ئەفریقا.{{sfn|Ghosh|2009|pp=282–289}}{{sfn|Sisodia|Naidu|2005|pp=١–٨}} تاقیکردنەوەی ناوەکیی چین لە ساڵی ١٩٦٤، بووە ھۆی ھەڕەشەیەک بۆ ھیند بەوەی ئەگەری ھەبوو پشتگیری پاکستانی پێ بکەن لەکاتی جەنگی ١٩٦٥. ئەم ڕووداوە وای کرد کە ھیندستان گەشە بە چەکی ناوەکی بدات.{{sfn|Perkovich|2001|pp=٦٠–٨٦, ١٠٦–١٢٥}} لە ساڵی ١٩٧٤، ھیندستان یەکەمین تاقیکردنەوەی بە [[وزەی ناوەکی]] کرد، ھەروەھا لە ساڵی ١٩٩٨ تاقیکردنەوەیەکی دیکەی لە ژێرزەمین کرد. سەرباری ڕەخنەکان و گەمارۆی چەک ئەوا ھیندستان واژووی لەسەر ئەو ڕێککەوتنانە نەکرد کە دەربارەی قەدەغەکردنی تاقیکردنەوەی چەک کراون.{{sfn|Kumar|2010}} ھیندستان کۆمەڵێک پڕۆگرامیشی ھەیە بۆ پەرەپێدانی سیستمی مووشەک و فڕۆکەی جەنگی.<ref name="The Times of India">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Make-in-India-Plan-to-develop-5th-generation-fighter-aircraft/articleshow/45802270.cms |سەردێڕ=Make-in-India: Plan to develop 5th-generation fighter aircraft |دوایین=Pandit |یەکەم=Rajat |ڕێکەوت=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ئیش=The Times of India |agency=TNN |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210225144214/https://timesofindia.indiatimes.com/india/Make-in-India-Plan-to-develop-5th-generation-fighter-aircraft/articleshow/45802270.cms}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Abhijit Iyer-Mitra and Pushan Das |سەردێڕ=The Advanced Medium Combat Aircraft:A Technical Analysis |ناونیشان=http://dhqxnzzajv69c.cloudfront.net/wp-content/uploads/2015/12/IssueBrief_105.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |وێبگە=[[Observer Research Foundation]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210119215112/https://www.orfonline.org/wp-content/uploads/2015/12/IssueBrief_105.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="Hindu 2011">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.thehindu.com/news/national/article2514142.ece |سەردێڕ=India, Russia Review Defence Ties |ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ئیش=[[The Hindu]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111007183650/http://www.thehindu.com/news/national/article2514142.ece |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> {{multiple image||perrow=1|total_width=220|image_style=border:none;|align=left|image1=Modi Nieto Mexico June 2016.jpg|caption1=سەرۆکوەزیران [[نارێندرا مۆدی]] لەکاتی وتووێژکردن لەگەڵ [[ئنریکی پێنا نیتۆ]]، سەرۆکی مەکسیک. وێنەکە لە کاتی سەردانیکردنی مۆدی بوو بۆ [[مەکسیک]]، ٢٠١٦.}}دوابەدوای تەواوبوونی [[شەڕی سارد|جەنگی سارد]]، ھیندستان پەیوەندییەکانی لە بوارەکانی ئابووری، ستراتیژی و ھاریکاری سەربازی فراوان کرد لەگەڵ ھەریەکە لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] و [[یەکێتیی ئەورووپا]].{{sfn|Europa 2008}} لە ساڵی ٢٠٠٨، ئەمریکا و ھیندستان ڕێککەوتنێکیان لەسەر وزەی ناوەکی سڤیل کرد. ھیندستان شەشەمین وڵاتی جیھانە کە بووبێتە خاوەنی چەکی ناوەکی.{{sfn|The Times of India 2008}} ھیندستان خاوەن ڕێککەوتننامەیە لەگەڵ ھەریەکە لە وڵاتانی ڕووسیا،{{sfn|British Broadcasting Corporation 2009}} فەڕەنسا،{{sfn|Rediff 2008 a}} بەریتانیا{{sfn|Reuters|2010}} و کەنەدا{{sfn|Curry|2010}} لەسەر ھەماھەنگیکردن لە بواری وزەی ناوەکی. سەرۆکی ھیندستان خاوەن بڕیارە بەسەر سوپای نیشتمانیی ھیندستان؛ بەھەبوونی ١٫٣٩٥ سەربازی چالاک ئەوا ھیندستان لە دوای چین بە دووەم خاوەن گەورەترین ھێزی چەکداری دادەنرێت لە جیھان. ئەو ھێزە پێکدێت لە سوپای ھیند، سوپای دەریوانی، ھێزی ئاسمانیی ھیند و پاسەوانانی کەنار.{{sfn|Central Intelligence Agency}} بوودجەی فەرمی ھیند بۆ بواری بەرگری لە ساڵی ٢٠١١ بریتی بوو لە ٣٦٫٠٣ ملیار دۆلاری ئەمریکی ھاوتا بە ١٫٨٣ [[تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی]].{{sfn|Behera|2011}} بۆ ساڵانی دواتر ٢٠١٢–٢٠١٣ بوودجەکە گەیشتە ٤٠٫٤٤ ملیار دۆلاری ئەمریکی.{{sfn|Behera|2012}} بەگوێرەی ڕاپۆرتێکی پەیمانگای نێونەتەوەییی توێژینەوەی ئاشتیی ستۆکھۆڵم ئەوا خەرجی ساڵانەی ھیندستان لە کڕینی چەک بریتییە لە ٧٢٫٧ ملیار دۆلاری ئەمریکی.{{sfn|Stockholm International Peace Research Institute 2008|p=١٧٨}} لە ساڵی ٢٠١١، بوودجەی ساڵانە بە ڕێژەی ١١٫٦٪ زیادکراوە، ھەرچەند ئەوە ئەو بەشە بوودجەیە لەخۆ ناگرێت کە تەرخانکراوە بۆ بواری سەربازیی و لەلایەن لق و یەکەکانی دیکەی حکوومەت دەدرێت.{{sfn|Shukla|2011}} لە ساڵی ٢٠١٢، ھیندستان بووە گەورەترین وڵاتی ھاوردەکردنی چەک؛ لە ساڵانی ٢٠٠٧ بۆ ٢٠١١، ئەوا ١٠٪ بوودجەی سەربازیی دراوە بە کڕینی چەک لە بازاڕی جیھاندا.{{sfn|Stockholm International Peace Research Initiative 2012}} زۆرینەی ڕەھای ئەم کڕینانە لە دژی پاکستانن ھەروەھا لە بەرامبەر فراوانبوونی کاریگەرییەکانی چین بوو لە زەریای ھیندی.{{sfn|Miglani|2011}} لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٨، ھیندستان واژووی لەسەر ڕێککەوتنێکی ٥٫٤٣ ملیار دۆلاری کرد لەگەڵ ڕووسیا، ئەمەش بۆ وەرگرتنی [[ئێس-٤٠٠]]، کە بەھێزترین و پێشکەوتووترین سیستەمی بەرگریی مووشەکییە لە ڕووسیا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://m.timesofindia.com/india/india-russia-s-400-missile-deal-all-you-need-to-know/articleshow/66066460.cms |سەردێڕ=India Russia S-400 missile deal: All you need to know |ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|newspaper=[[The Times of India]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181005130114/https://m.timesofindia.com/india/india-russia-s-400-missile-deal-all-you-need-to-know/articleshow/66066460.cms |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئابووری == بە گوێرەی ڕاپۆرتی [[سندووقی نێونەتەوەییی پارە]]، ئابووری ھیند لە ساڵی ٢٠٢٠ بەھاکەی ٢٫٧ تریلیۆن دۆلاری ئەمریکی بووە؛ بەمەش شەشەمین گەورە وڵاتی جیھانە لەڕووی بازاڕی ئاڵووگۆڕی پارە،<ref name="GDP IMF">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=World Economic Outlook Database, April 2021 |ناونیشان=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/April/weo-report?c=512,914,612,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPD,&sy=2021&ey=2021&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=IMF.org |بڵاوکەرەوە=[[International Monetary Fund]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210513122544/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/April/weo-report?c=512,914,612,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPD,&sy=2021&ey=2021&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1}}</ref> بە گەشەکردنی [[تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی]] لە ڕێژەی ٥٫٨٪ بۆ دوو دەیە، بۆ ٦٫١٪ لە ساڵی ٢٠١١–٢٠١٢ ئەوا ھیندستان بەیەکێک لە گەورەترین وڵات لە ڕووی خێرایی گەشەکردن لە بواری ئابووریدا دادەنرێت.{{sfn|Nayak|Goldar|Agrawal|2010|p=xxv}}{{sfn|International Monetary Fund 2011a|p=٢}} لەگەڵ ئەوەشدا، ھیندستان لە پلەی ١٣٩ی وڵاتانی جیھان دێت لە ڕووی داھاتی تاک.{{sfn|International Monetary Fund}} تا ساڵی ١٩٩١، ھیندستان لەڕێی سیستمێکی ئابووری [[سۆشیالیزم|سۆسیالیزم]] بەڕێوەدەچوو. لە ساڵی ١٩٩١، ئابووری وڵاتەکە کەوتە قەیران بەمەش بەناچاری ڕوویان کردە سیستمی ئابووری [[لیبرالیزم|لیبرال]]؛{{sfn|Wolpert|2003|p=xiv}} ھەر لەو کاتەوە بەھێواشی وڵات بەئاراستەی بازاڕی ئازاد چوو،{{sfn|Organisation for Economic Co-operation and Development 2007}}{{sfn|Gargan|1992}} ئەمەش لەڕێی لەئامێزگرتنی بازرگانی دەرەکی و ناوخۆ بوو.{{sfn|Alamgir|2008|pp=٢٣, ٩٧}} ھیندستان لەوەتەی ١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٥ بووەتە ئەندام لە [[ڕێکخراوەی دانوستانی جیھانی]].{{sfn|WTO 1995}} ھێزی کار لە ھیند خۆی لە ٥١٣٫٧ ملیۆن کەس دەدات، بەپێی ئامارەکانی ٢٠١٦ ئەوا لەم ڕووەوە لە پلەی دووەمدا دێت.{{sfn|Central Intelligence Agency}} سێکتەری خزمەتگوزاریی ٥٥٫٦٪ داھاتی ناوخۆ پێکدێنێت، پیشەسازیش ٢٦٫٣٪ ھەروەھا کشتوکاڵ ١٨٫١٪. ھیندستان بڕی ٧٠ ملیار دۆلاری لەبازاڕدا گۆڕیوەتەوە، ئەمەش لەڕێی ٢٥ ملیۆن ڕەوەندی ھیندی لە دەرەوەی وڵاتەوە کراوە، ھیندستان لەم ڕووەوە لەپێشەنگی ھەموو وڵاتانی جیھاندا دێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sakib Sherani |ڕێکەوت=١٧ی نیسانی ٢٠١٥|سەردێڕ=Pakistan's remittances |ناونیشان=http://www.dawn.com/news/1176411 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151216104527/http://www.dawn.com/news/1176411 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|وێبگە=dawn.com}}</ref> زۆرینەی بەرھەمە کشتووکاڵییەکانی ھیند پێکدێت لە برنج، گەنم، چا، پەتاتە و قامیشی شەکر.{{sfn|Library of Congress|2004}} ھەروەھا زۆرینەی بەرھەمە پیشەسازییەکان خۆیان لە پۆلینەکاننی ڕستن و چنین، گواستنەوە و گەیاندن، کیمیا، دەرمان، بایۆتێک، خواردنەمەنی، ئاسن، کەلوپەلی گواستنەوە، چیمەنتۆ، نەوت، ئامێر و نەرمەواڵەی کۆمپیوتەر دەبینێتەوە.{{sfn|Library of Congress|2004}} لە ساڵی ٢٠٠٦، بەشداری بازرگانی دەرەوە بەرزبوویەوە بۆ ٢٤٪، ئەمەو پێشتر لە ساڵی ١٩٨٥ بریتی بوو لە ٦٪.{{sfn|Organisation for Economic Co-operation and Development 2007}} لە ساڵی ٢٠١١، ھیندستان ڕیزبەندی دەیەم وڵاتی جیھانی گرت لەڕووی ھاوردەکردنەوە و نۆیەمین وڵاتیشە لە ڕووی ھەناردەکردنەوە.{{sfn|World Trade Organization 2010}} زۆربەی ھەناردەکان خۆیان لە بەرھەمەکانی {{multiple image|perrow=1|total_width=220|image_style=border:none;|align=left|image1=Cherry Resort inside Temi Tea Garden, Namchi, Sikkim.jpg|caption1=باخێکی چاندنی چا لە سیکیم. ھیندستان دووەم گەورە بەرھەمھێنەری چایە لە جیھان، وڵاتێکە کە ١ ملیار چایە خۆری ھەیە.}}نەوت، ڕستن و چنین، زێڕ و خشڵ، نەرمەواڵەی کۆمپیوتەر، بەرھەمەکانی ئەندازیاری، کیمیا و بەرھەمی جلدی کە لەڕێی کارگەکانەوە دروست کراون پێکدێت.{{sfn|Library of Congress|2004}} لەلایەکی دیکەشەوە ئەو بەرھەمانەی کە ھاوردەکراون زیاتر خۆیان لە نەوت، ئامێر، تۆو بۆ چاندنی کشتوکاڵی ھەروەھا ماددەی کیمیایی دەبینێتەوە.{{sfn|Library of Congress|2004}} لە وەتەی ساڵی ٢٠١٣، ھیندستان لە دوای چین بووەتە دووەم گەورەترین وڵات لە ڕووی ھەناردەکردنی بەرھەمی ڕستن و چنین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=UN Comtrade |ڕێکەوت=٤ی شوباتی ٢٠١٥|سەردێڕ=India world's second largest textiles exporter |ناونیشان=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-06-02/news/50272849_1_textiles-exports-india-calender-year |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140605121831/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-06-02/news/50272849_1_textiles-exports-india-calender-year |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢ی حوزەیرانی ٢٠١٤|وێبگە=economictimes: [[TechCrunch]]}}</ref> لەم چەند ساڵەی دوایی، ئابووری ھیند بەبەردەوامیی گەشەی بەخۆیەوە دیوە بەتایبەت لە ساڵی ٢٠٠٧ بەڕێژە گەیشتە ٧٫٥٪،{{sfn|Organisation for Economic Co-operation and Development 2007}} بەمەش ڕێژەی مووچەی وەرگرتن بۆ ھەر کاتژمێرێک لە یەکەم دەیەی سەدەی بیست و یەک بۆ دوو ھێندە بەرز بوویەوە.{{sfn|Bonner|2010}} دەورووبەری ٤٣١ ملیۆن ھاووڵاتی ھیندی لە دوای ١٩٨٥ توانیویانە دۆخی ھەژاری تێپەڕبکەن؛ وا پلان دانراوە کە ژمارەی چینی ناوەڕاست لە ھیند بۆ ساڵی ٢٠٣٠ بگاتە ٥٨٠ ملیۆن کەس.{{sfn|Farrell|Beinhocker|2007}} ھیندستان لە سێکتەری بانکدا لە پلەی ٢٤ەمی جیھاندا، لە تەکنەلۆژیای زانیاریدا ١٥ەمینە، ھەروەھا لە پلەی ٣٩ەیمینی وڵاتانی داھێنان دێت، لەم ڕیزبەندییانە لەپێشەوەی زۆر وڵاتی ئابووری بەھێزدایە.{{sfn|Schwab|2010}} ھەر لە ڕێی گەشەکردنی ئابووریدا، لەوەتەی ساڵی ١٩٩١ داھاتی ساڵانەی تاکی ھیندی بە جێگیری لە ٣٢٩ دۆلار خۆی دەبینێتەوە، دواتر کە ئابووری بە لیبرال کرا ئەوا لە ساڵی ٢٠١٠ گەیشتە ١٬٢٦٥ دواتر لە ساڵی ٢٠١٦ گەیشتە ١٬٧٢٣ دۆلاری ئەمریکی. ھەرچەندە ئەم ژمارانە کەمترن بەراورد بە وڵاتانی گەشەکردووی ئاسیا وەک مالیزیا، ئیندەنووسیا، فلیپین، تایلەند و سری لانکا، وا چاوەڕێ دەکرێت لەم ڕوانگەیەوە ھەروا بەردەوام بێت، لەگەڵ ئەوەشدا چاوەڕێ دەکرێت تاکوو ساڵی ٢٠٥٠ ئەوا داھاتی تاک بەرزبوونەوەی باشتر بەخۆیەوە ببینێت.{{sfn|Hawksworth|Tiwari|2011}}{{sfn|Hawksworth|Tiwari|2011}} بەپێی ڕاپۆرتی بانکی جیھانی، لەسەر ھیندستان پێویستە کاربکات بۆ گەشەپێدانی بوارەکانی گواستنەوە، کشتووکاڵ، خوێندن، ئاساییشی وزە، کەرتی تەندروستی حکوومەت و کار ئەمەش لەپێناو بەردەوامیی و گەشەکردنی زیاتری ئابوورییەکەی.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=India Country Overview September 2010 |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٠|ناونیشان=http://www.worldbank.org.in/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/INDIAEXTN/0,,contentMDK:20195738~menuPK:295591~pagePK:141137~piPK:141127~theSitePK:295584,00.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110522115104/http://www.worldbank.org.in/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/INDIAEXTN/0,,contentMDK:20195738~menuPK:295591~pagePK:141137~piPK:141127~theSitePK:295584,00.html |بڵاوکەرەوە=[[World Bank]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئایاری ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەپێی ڕاپۆرتی تێچووی ژیان لە ساڵی ٢٠١٧دا کە لەلایەن یەکەی ھۆشمەندی ئابووری ئامادەکراوە، ئەوا چوار شاریان لە ھیندستان بوون ئەوانیش ھەریەکە لە [[بەنگالۆر|بەنگەلۆر]] (سێیەم)، [[مومبای]] (پێنجەم)، [[چێنای]] (پێنجەم) و [[نیوودێلھی|نیودەلھی]] (ھەشتەم).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.economist.com/blogs/graphicdetail/2017/03/daily-chart-13 |سەردێڕ=Measuring the cost of living worldwide |ڕێکەوت=٢١ی ئازاری ٢٠١٧|newspaper=[[The Economist]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170525140627/http://www.economist.com/blogs/graphicdetail/2017/03/daily-chart-13 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref> === پیشەسازییەکان === پیشەسازیی تەکنەلۆژیای گەیاندن لە ئاستی جیھاندا لە ڕیزی دووەم گەورەترین وڵاتدایە، بەجۆرێک ١٫٢ ملیار بەشداربووی ھەیە. لەم ڕێگایەوە ٦٫٥٪ [[تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی]] لە ھیندستان پێکدێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Indian Telecom Industry – Telecom Sector, FDI, Opportunities |ناونیشان=https://www.investindia.gov.in/sector/telecom |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210518111147/https://www.investindia.gov.in/sector/telecom |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئایاری ٢٠٢١}}</ref> لە دوای چارەگی سێیەمی ٢٠١٧، ھیندستان پێشی ئەمریکای دایەوە و بووە دووەم گەورە بازاڕی مۆبایلە زیرەکەکان لە جیھان، لەمەشدا دوای چین دێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://telecom.economictimes.indiatimes.com/news/indian-smartphone-market-grows-23-to-overtake-us-in-q3-samsung-xiaomi-drive-shipments/61255184 |سەردێڕ=Indian smartphone market grows 23% to overtake US in Q3; Samsung, Xiaomi drive shipments |دوایین=Khan |یەکەم=Danish |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ئیش=[[The Economic Times]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171031155522/https://telecom.economictimes.indiatimes.com/news/indian-smartphone-market-grows-23-to-overtake-us-in-q3-samsung-xiaomi-drive-shipments/61255184 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> ھیندستان لە پیشەسازی ئوتومبێلدا لە ڕیزی دووەم خێرا گەشەندووترین وڵاتی جیھاندایە، فرۆشی ناوخۆ بەڕێژەی ٢٦٪ لە ماوەی ساڵانی ٢٠٠٩–٢٠١٠ زیادی کرد،{{sfn|Business Line 2010}} ھەروەھا ڕێژەی ھەناردەکردن ٣٦٪ زیادی کرد لە ماوەی ساڵانی ٢٠٠٨–٢٠٠٩.{{sfn|Express India 2009}} لە کۆتایییەکانی ٢٠١١، ھیندستان لە سێکتەری تەکنەلۆژیای زانیاریدا ٢٫٨ ملیۆن کەسی وەک فەرمانبەر دامەزراند، ھەر لەو سێکتەرەدا بڕی قازانجی گەڕاوە خۆی لە ١٠٠ ملیار دۆلار دەدات کە دەکاتە ٧٫٥٪ داھاتی وڵات.{{sfn|Nasscom 2011–2012}} پیشەسازی دەرمان لە ھیندستان، یەکێکە لە گرنگترین بازاڕەکانی دەرمانسازیی لە جیھاندا. وا چاوەڕێ دەکرێت قازانجی بازاڕی دەرمان لە چەند ساڵی داھاتوو بگاتە ٥٠ ملیار دۆلار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-07-10/news/32618700_1_biotech-industry-global-biotechnology-r-d-spending |سەردێڕ=Indian biotech industry at critical juncture, global biotech stabilises: Report |دوایین=Vishal Dutta |ڕێکەوت=١٠ی تەممووزی ٢٠١٢|ئیش=[[The Economic Times]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130116214810/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-07-10/news/32618700_1_biotech-industry-global-biotechnology-r-d-spending |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.expresspharmaonline.com/20120115/market03.shtml |سەردێڕ=Indian pharmaceutical industry – growth story to continue |ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Express Pharma |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130116214756/http://pharma.financialexpress.com/20120115/market03.shtml |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھیند لە ڕیزی ١٢ لە گەورە وڵاتانی بواری بایۆتێکە.<ref>Biotechnology and Pharmaceutical Sector in India: sector briefing by the UK Trade and Investment 2011, utki.gov.uk</ref>{{sfn|Yep|2011}} لە ماوەی ساڵانی ٢٠١٢–٢٠١٣، ھیندستان لە سێکتەری بایۆتێک بە ڕێزەی ١٥٫١٪ گەشەکردنی بەخۆیەوە دیوە، کە قازانجی گەڕاوە نزیک بووەتەوە لە ٢٠٤٫٤ ملیار ڕووپییە بۆ ٢٣٥٫٢٤ ملیار ڕووپییە (ھاوتای ٣٫٩٤ ملیار دۆلاری ئەمریکی).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠١٤|سەردێڕ=Differding Consulting Publi 6 |ناونیشان=http://www.differding.com/page/biotechnology_in_india_2013_biospectrum_able_survey/f1.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140223203715/http://www.differding.com/page/biotechnology_in_india_2013_biospectrum_able_survey/f1.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی شوباتی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٤ی نیسانی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Differding.com}}</ref> === وزە === توانای بەرھەمھێنانی کارەبا لە ھینندستان خۆی لە ٣٠٠ گێگاوات دەدات، کە تێیدا ٤٢ لەو گێگاواتانە دەتوانن نوێ ببنەوە.<ref name="Par">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=India's total power capacity crosses 300 gw mark |ناونیشان=https://www.ndtv.com/india-news/indias-total-power-generation-capacity-crosses-300-gw-mark-1438906 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170616181350/http://www.ndtv.com/india-news/indias-total-power-generation-capacity-crosses-300-gw-mark-1438906 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٧|وێبگە=[[NDTV India|NDTV]]}}</ref> بەکارھێنانی ڕێژەیەکی زۆر لە [[خەڵووز]] لە ھیند، کاریگەری نەرێنی لەسەر ژینگەی وڵاتەکە جێھێشتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-52614770 |سەردێڕ=India's carbon emissions fall for first time in four decades |ڕێکەوت=١٢ی ئایاری ٢٠٢٠|ئیش=BBC News |زمان=en-GB |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210125143650/https://www.bbc.com/news/world-asia-india-52614770}}</ref><ref name="USAID2018">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=USAID |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=Greenhouse Gas Emissions in India |ناونیشان=https://www.climatelinks.org/sites/default/files/asset/document/India%20GHG%20Emissions%20Factsheet%20FINAL.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201112013343/https://www.climatelinks.org/sites/default/files/asset/document/India%20GHG%20Emissions%20Factsheet%20FINAL.pdf}}</ref><ref name="UNEP2019">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=UN Environment Programme |ڕێکەوت=٢٠١٩|سەردێڕ=Emissions Gap Report 2019 |ناونیشان=http://www.unenvironment.org/resources/emissions-gap-report-2019 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=UNEP – UN Environment Programme |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی شوباتی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210213175815/https://www.unenvironment.org/resources/emissions-gap-report-2019}}</ref> بەکارھێنانی وزە بۆ بوارەکانی کارەبا، چێشتلێنان و سووتەمەنی شل لە پێداویستییە لەپێشنەیییەکانن بۆ ھیند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=India 2020 – Analysis |ناونیشان=https://www.iea.org/reports/india-2020 |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=IEA |زمان=en-GB |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210316072614/https://www.iea.org/reports/india-2020}}</ref> === ئالنگارییە کۆمەڵایەتییەکان === وێڕای گەشەکردنی خێرا و بەردەوامیی ھیند لەبواری ئابووریدا، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا بەردەوام بووە لە کێشە و ئالنگارییە کۆمەڵایەتییەکان کە بەھۆی خراپی ئابوورییەوە بەردەوامیی ھەبووە. بەپێی ئامارەکانی ٢٠٠٦، {{multiple image|perrow=1|total_width=220|align=left|image_style=border:none;|image1=Female health workers in India (34332433890).jpg|caption1=کارمەندانی تەندروستی لە ھیندستان، ساڵی ٢٠٠٦ لە کاتی ڕووبەڕووبەنەوەی ڤایرۆسی پۆلیۆ. دوای تێپەڕینی سێ ساڵ، ڕێکخراوی تەندروستی جیھانیی ڕای گەیاند کە ھیندستان لەو ڤایرۆسە ڕزگاری بووە.<ref name="who-chan-14-feb-2014">{{بیرخستنەوە|دوایین=Chan |یەکەم=Margaret |سەردێڕ=Address at the "India celebrates triumph over polio" event |ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠١٤|ناونیشان=https://www.who.int/dg/speeches/2014/india-polio-free/en/ |شوێن=New Delhi, India |بڵاوکەرەوە=[[World Health Organization]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |دوایین٢=Director-General, World Health Organization |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201204152030/https://www.who.int/dg/speeches/2014/india-polio-free/en/}}</ref>|direction=|alt1=}}ھیندستان زۆرترین ژمارەی خەڵکی ھەیە کە لەخوار ھێڵی ھەژاریدان، پلەبەندکردنی ئەم ھێڵە بەپێی پرەنسیپەکانی [[بانکی جیھانی|بانکی جیھانییە]] کە بۆ ئاستی ھەژاری دای ناوە لە جیھاندا، بەپێی ئەو پلەبەندییە ئەوا ھەرکەسێک لە ڕۆژێکدا داھاتی ١٫٢٥ دۆلار کەمتر بێت ئەوا دەچێتە ناو بازنەی ھەژارییەوە.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Inclusive Growth and Service Delivery: Building on India's Success |ڕێکەوت=٢٩ی ئایاری ٢٠٠٦|ناونیشان=http://siteresources.worldbank.org/SOUTHASIAEXT/Resources/DPR_FullReport.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120514143037/http://siteresources.worldbank.org/SOUTHASIAEXT/Resources/DPR_FullReport.pdf |بڵاوکەرەوە=[[World Bank]] |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠٠٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئایاری ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەم ڕێژەیەش لە ھیندستان بەردەوام لە کەمبوونەوەدایە، بەجۆرێک لە ساڵی ١٩٨١ ڕێژەی ھەژاری خۆی لە ٦٠٪ دانیشتووان دەدا، دواتر لە ساڵی ٢٠٠٥ دابەزی بۆ ٤٢٪.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=New Global Poverty Estimates – What It Means for India |ناونیشان=http://www.worldbank.org.in/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/INDIAEXTN/0,,contentMDK:21880725~pagePK:141137~piPK:141127~theSitePK:295584,00.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120506043711/http://www.worldbank.org.in/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/INDIAEXTN/0,,contentMDK:21880725~pagePK:141137~piPK:141127~theSitePK:295584,00.html |بڵاوکەرەوە=[[World Bank]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئایاری ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دوای پێداچوونەوەکانی بانکی جیھانی، لە ساڵی ٢٠١١ ڕێژەی ھەژاری دابەزی بۆ ٢١٪.{{efn|In 2015, the World Bank raised its international poverty line to $1.90 per day.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kenny |یەکەم=Charles |دوایین٢=Sandefur |یەکەم٢=Justin |ڕێکەوت=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=Why the World Bank is changing the definition of the word "poor" |ناونیشان=https://www.vox.com/2015/10/7/9465999/world-bank-poverty-line |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170114175442/http://www.vox.com/2015/10/7/9465999/world-bank-poverty-line |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی شوباتی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=[[Vox Media|Vox]]}}</ref>}}<ref name="WB2015">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Poverty headcount ratio at $1.90 a day (2011 PPP) (% of population) |ناونیشان=http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.DDAY?locations=IN |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170215021227/http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.DDAY?locations=IN |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی شوباتی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=World Bank}}</ref> ٣٠٫٧٪ منداڵانی خوار تەمەن پێنج ساڵان لە ھیندستان لە خوار کێشی ئاساییدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=India's rank improves to 55th position on global hunger index |ناونیشان=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-10-13/news/54970880_1_nutrition-mission-india-ghi |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141019030848/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-10-13/news/54970880_1_nutrition-mission-india-ghi |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|وێبگە=[[India Times]]}}</ref> بەپێی ڕاپۆرتی ساڵی ٢٠١٥ی ڕێکخراوی خواردن و کشتووکاڵ، ڕێژەی ١٥٪ دانیشتووانی ھینندستان دوورن لە خواردنی تەندروست.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.thehindu.com/news/national/india-is-home-to-194-million-hungry-people-un/article7255937.ece |سەردێڕ=India is home to 194 million hungry people: UN |دوایین=Internet Desk |ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠١٥|newspaper=[[The Hindu]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161202044027/http://www.thehindu.com/news/national/india-is-home-to-194-million-hungry-people-un/article7255937.ece |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی ئایاری ٢٠١٥|سەردێڕ=India home to world's largest number of hungry people: report |ناونیشان=http://www.dawn.com/news/1184959/india-home-to-worlds-largest-number-of-hungry-people-report |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150529132938/http://www.dawn.com/news/1184959/india-home-to-worlds-largest-number-of-hungry-people-report |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئایاری ٢٠١٥|وێبگە=dawn.com}}</ref> بەپێی ڕاپۆرتێکی دامەزراوەی واک فری لە ساڵی ٢٠١٦ەدا، نزیکەی ١٨٫٣ ملیۆن کەس کە ھاوتایە لەگەڵ ١٫٤٪ ژمارەی دانیشتووانی ھیندستان لە فۆڕمێکی کۆیلەبووندا دەژین، وەک فۆڕمەکانی کرێکاری و کارکردن لەبەرامبەر قەرز، کارکردنی منداڵان، کڕین و فرۆشتنی مرۆڤ، [[سواڵ]]کردنی بەزۆر و جۆری دیکە لە کۆیلایەتی ھەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.globalslaveryindex.org/country/india/ |سەردێڕ=India – Global Slavery Index 2016 |بڵاوکەرەوە=[[Walk Free Foundation]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170503143524/http://www.globalslaveryindex.org/country/india/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئایاری ٢٠١٧ |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠١٦|سەردێڕ=Bonded labourers, sex workers, forced beggars: India leads world in slavery |ناونیشان=http://www.hindustantimes.com/india/india-has-the-largest-population-of-modern-day-slaves/story-PVP1mAQlFqLwOXFtE9EsII.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171001212900/http://www.hindustantimes.com/india/india-has-the-largest-population-of-modern-day-slaves/story-PVP1mAQlFqLwOXFtE9EsII.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|وێبگە=hindustantimes.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/india-ranks-fourth-in-global-slavery-survey/articleshow/52528778.cms |سەردێڕ=India ranks fourth in global slavery survey |ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠١٦|newspaper=[[The Times of India]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171001170950/http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/india-ranks-fourth-in-global-slavery-survey/articleshow/52528778.cms |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> بەپێی ئامارەکانی ساڵی ٢٠١١، نزیکەی ١٠٫١ ملیۆن منداڵ ھەن لە ھیندستان کە خەریکی کارکردنن، ئەم ژمارەیە بەراورد بە ساڵی ٢٠٠١ نزیکەی ٢٫٦ ملیۆن منداڵی کەمکردووە، بەجۆرێک لەو ساڵەدا ژمارەکە خۆی لە ١٢٫٦ ملیۆن منداڵ دەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Child labour in India |ناونیشان=http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---asia/---ro-bangkok/---sro-new_delhi/documents/publication/wcms_557089.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171201030715/http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---asia/---ro-bangkok/---sro-new_delhi/documents/publication/wcms_557089.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=[[International Labour Organization]]}}</ref> لە دوای ساڵی ١٩٩١، نایەکسانی داھات و ئابووری لەنێو ویلایەتەکانی ھیندستان گەشەی کرد.{{sfn|Pal|Ghosh|2007}} لەپاڵ ئەوەشدا گەندەڵی لە وڵات بەرەو کەمبوونەوە دەچێت، بەپێی ئامارەکان ھیندستان لە ڕیزبەندی ٧٨ دێت لە کۆی ١٦٠ وڵات لە ڕووی شەفافییەوە ئەمەش بەپێی ئامارەکانی ٢٠١٨، پێشتر لە ساڵی ٢٠١٤ لە پلەی ٨٥ دابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=India improves its ranking on corruption index |ناونیشان=http://www.thehindubusinessline.com/economy/india-improves-its-ranking-on-corruption-index/article8159155.ece |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180820162154/https://www.thehindubusinessline.com/economy/india-improves-its-ranking-on-corruption-index/article8159155.ece |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|وێبگە=[[The Hindu]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Corruption Perceptions Index 2018 |ناونیشان=https://www.transparency.org/files/content/pages/CPI_2018_Executive_Summary_EN.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190421141719/https://www.transparency.org/files/content/pages/CPI_2018_Executive_Summary_EN.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠١٩|وێبگە=transparency.org |بڵاوکەرەوە=[[Transparency International]]}}</ref> == ڕاگەیاندن == دوای کۆتایی ھاتنی قۆرخکردنی ڕاگەیاندن لەلایەن حکوومەتەوە، ئەم پیشەیە زۆر پێشکەوتووە و ڕێژەی کەناڵە ئەھلییەکان لە ھندستان لە زیادبووندان و کەناڵەکانی تایبەت بە ھەواڵ بینەرێکی زۆریان ھەیە. ھەندێک لەم کەناڵانە ٢٤ کاتژمێر بەرنامە بڵاو دەکەنەوە. چەند کەناڵی دیکەش مۆڵەتی فەرمییان بۆ بڵاوکرنەوەی بەرنامەکانیان بەدەست ھێناوەو وا بڕیارە بەم زوانە دەست بەکاربن. ڕادیۆ ئەھلییەکانیش لە زیادبووندان، بەڵام تەنیا ڕادیۆی میری "ئال ئیندیا " ڕێگەی پێدراوە ھەواڵ بڵاو بکاتەوە. چاپەمەنییەکانی ھندستان یەکجار چالاک و لەسەر پێن، لەگەڵ پەرەسەندنی چینی مام ناوەندی [[کۆمەڵگا]]شدا خوێنەر و ژمارەی [[ڕۆژنامە]]کانیش لە زیادبووندایە. ڕێژەی بەکارھێنەرەکانی تۆڕی ئینتەرنێت لە ساڵی ٢٠٠٧ نزیکەی ٤٢ ملیون کەس بووە. {{چینی ناوەند}}<gallery> پەڕگە:KedarRange.jpg|ھیمالایا پەڕگە:Rashtrapati Bhavan Wide New Delhi India.jpg|Rashtrapati Bhavan پەڕگە:Taj Mahal, Agra, India edit3.jpg|[[تاج مەحەل]] پەڕگە:New Delhi Jama Masjid.jpg|Jمزگەوتی جاما پەڕگە:Raj Path.jpg|دەلھی پەڕگە:UB City.jpg|بانگالۆری </gallery> {{کۆتایی}} == دیمۆگرافیا و زمان == {{multiple image|perrow=2|total_width=440|caption_align=center|align=left|title=ھیندستان بەپێی چڕی دانیشتووان، ئایین و زمان|image1=India Population Density 1909.jpg|caption1={{font|size=100%|text=وێنەی بۆ چڕی دانیشتووان لەسەر نەخشەی ھیندستان، بەپێی ئامارەکانی حکوومەت بۆ ساڵی ١٩٠١.}}|image2=2011 Census India population density map, states and union territories.svg|caption2={{font|size=100%|text=چڕی دانیشتووانی ھیند بۆ ھەر ویلایەتێک، بەپێی ئامارەکانی حکوومەت بۆ ساڵی ٢٠١١.}}|image3=Brit IndianEmpireReligions3.jpg|caption3={{font|size=100%|text=دابەشبوونی ئایینەکان بەپێی ژمارەی زۆرینەیان، بە پشتبەستن بە ئامارەکانی فەرمی ساڵی ١٩٠١.}}|image4=South Asian Language Families.png|caption4={{font|size=100%|text=خێزانی زمانەکانی باشووری ئاسیا.}}|footer=}}لە ڕاپۆرتی سەرژمێری ساڵی ٢٠١١دا، ھیندستان دووەم وڵاتی پڕ لە دانیشتووانە لە جیھاندا، کە ژمارەی دانیشتووانی دەگاتە ١٬٢١٠٬١٩٣٬٤٢٢ کەس،{{sfn|Provisional Population Totals Paper 1 of 2011 India|p=١٦٠}} لە ساڵانی ٢٠٠١ بۆ ٢٠١١ بە ڕێژەی ١٧٬٦٤٪ زیادی کردووە،{{sfn|Provisional Population Totals Paper 1 of 2011 India|p=١٦٥}} ھەروەھا بە بەراورد بە ٢١٫٥٤٪ گەشەی لە دەیەی پێشوو (١٩٩١–٢٠٠١){{sfn|Provisional Population Totals Paper 1 of 2011 India|p=١٦٥}} ڕێژەی جێندەری مرۆڤ، بەپێی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١، ٩٤٠ مێیە لە ھەر ھەزار نێرێک.{{sfn|Provisional Population Totals Paper 1 of 2011 India|p=١٦٠}} تێکڕای تەمەنی ناوەڕاست لە ھیندستان، ٢٧٫٦ ساڵ بوو لە ساڵی ٢٠١٦.{{sfn|Central Intelligence Agency}} یەکەم سەرژمێریی دانیشتووان دوای کۆلۆنیالیزم، لە ساڵی ١٩٥١ ئەنجام درا، ئەوکاتە ھیند لە ٣٦١ ملیۆن کەس پێکدەھات.{{sfn|Provisional Population Totals Paper 1 of 2011 India|p=١٦٠}} ئەو پێشکەوتنە پزیشکیانەی لە ٥٠ ساڵی ڕابردوودا کراون و ھەروەھا زیادبوونی بەرھەمی دارایی کشتوکاڵی کە لەلایەن «شۆڕشی ھیندستانی سەوز»ەوە کرا، بووە ھۆی ئەوەی کە دانیشتووانی ھیندستان بە خێرایی گەشە بکەن.{{sfn|Rorabacher|2010|pp=٣٥–٣٩}} تێکڕای چاوەڕوانیی تەمەن و ژیان لە ھیندستان لە ٦٨ ساڵیدایە، ٦٩٫٦ ساڵ بۆ ژنان، ٦٧٫٣ ساڵ بۆ پیاوان.{{sfn|Provisional Population Totals Paper 1 of 2011 India|p=١٦٥}} لە دەوروبەری ٥٠ [[پزیشک]] ھەیە بۆ ھەر ١٠٠٬٠٠٠ ھیندییەک.{{sfn|Dev|Rao|2009|p=٣٢٩}} کۆچکردن لە لادێوە بۆ ناوچە شارنشینەکان، داینەمۆیەکی گرنگ بووە لە مێژووی ئەم دوایییەی ھیندستاندا. ژمارەی ئەو کەسانەی لە ناوچە شارەکاندا دەژین لە نێوان ساڵانی ١٩٩١ بۆ ٢٠٠١ بە ڕێژەی ٣١٫٢٪ زیادی کردووە.{{sfn|Garg|2005}} لەگەڵ ئەوەش بەپێی ئامارەکانی ٢٠٠١، زیاتر لە ٧٠٪ خەڵک لە گوندەکان دەژین.{{sfn|Dyson|Visaria|2005|pp=115–129}}{{sfn|Ratna|2007|pp=٢٧١–٢٧٢}} ئاستی شارنشینەکان لە سەرژمێری ساڵی ٢٠٠١ دا زیاتر لە ٢٧٫٨١٪ بوو، لە سەرژمێری ساڵی ٢٠١١ بەرز بووەوە بۆ ٣١٫١٦٪. خاوبوونەوەی ڕێژەی گەشەی گشتی دانیشتووان بەھۆی دابەزینی ڕێژەی گەشەبوو لەناوچە لادێیییەکان ئەمەش لەوەتەی ساڵی ١٩٩١ەوە دەبینرێت.{{sfn|Chandramouli|2011}} بەپێی سەرژمێرییەکانی حکوومەت بۆ ساڵی ٢٠١١، ٥٣ ملیۆن و نیو شارنشین لە ھیندستان ھەن؛ کە زۆرترینیان لە شارەکانی [[مۆمبای]]، [[دەلھی]]، [[کەلکەتە|کۆلکەتا]]، چێنای، [[بەنگالۆر|بەنگالور]]، ھایدرئاباد و ئەحمەدئابادن. ڕێژەی خوێندەواری لە ساڵی ٢٠١١ دا، ٧٤٫٠٤٪ بووە: ٦٥٬٤٦٪ لە ڕەگەزی مێ و ٨٢٫١٤٪ لە ڕەگەزی نێر.{{sfn|Provisional Population Totals Paper 1 of 2011 India|p=١٦٣}} جیاوازیی خوێندەواری لادێ-شار، کە ٢١٫٢ خاڵ بوو لە ساڵی ٢٠٠١ دا، دابەزی بۆ ١٦٫١ خاڵ لە ڕێژەی سەدی بۆ ساڵی ٢٠١١. گەشەکردنی ڕێژەی خوێندەواری لادێیی دوو ھێندەی ناوچە شارنشینەکانە.{{sfn|Chandramouli|2011}} کێرالا خوێندەوارترین ویلایەتە بە ٩٣٫٩١٪ خوێندەواری؛ لەکاتێکدا [[بیھار]] کەمترینە بە ڕێژەی ٦٣٫٨٢٪ خەمڵێندراوە.{{sfn|Provisional Population Totals Paper 1 of 2011 India|p=١٦٣}} {{multiple image|perrow=1|total_width=220|caption_align=center|image_style=border:none;|align=right|image1=Interior of San Thome Basilica.jpg|caption1={{font|size=100%|font=|text=دیوی ژوورەوەی کڵێسای سان تۆمە باسیلیکا، لە شاری چێنای، تامیل نادو. وابڕوا دەکرێت کە ئایینی کریستیان لە سەددەی دووەم ھاتبێتە ھیندستان.}}}}ھیندستان لە دوو خێزانی سەرەکی زماندا دەژین: ھیندوئاریان (نزیکەی ٧٤٪ی دانیشتووان قسەی پێ دەکەن) و دراڤیدیان (٢٤٪ی دانیشتووان قسەی پێ دەکەن) ئەو زمانانەی تر کە لە ھیندستان قسەی پێ دەکەن لە خێزانی زمانی ئۆسترۆزیاتیک و چینی-تبتییەوە ھاتوون. ھیندستان ھیچ زمانێکی نەتەوەیی نییە.{{sfn|Dharwadker|2010|pp=١٦٨–١٩٤, ١٨٦}} زمانی ھیندی بە گەورەترین ژمارەی قسەکەران ھەژمار دەکرێت، زمانی فەرمی حکوومەتە.{{sfn|Ottenheimer|2008|p=303}}{{sfn|Mallikarjun|٢٠٠٤}} ئینگلیزی بە شێوەیەکی فراوان لە بازرگانی و کارگێڕیدا بەکار دەھێنرێت{{sfn|Ministry of Home Affairs 1960}} گرنگە لە پەروەردەدا، بە تایبەتی وەک لە ناوەندەکانی خوێندنی باڵا. ھەر ویلایەتێکی وڵاتەکە یەک زمانی فەرمی یان زیاتری ھەیە، دەستووریش بەگشتی ٢٢ زمانی ناساندووە. === ئایین === بە پشتبەستن بە ئامارە فەرمییەکانی ٢٠١١، ھیندستان گەورەترین ژمارەی شوێنکەوتوەکانی سەر بە ئایینی [[ھیندوویزم|ھیندوویزمن]] بە ڕێژەی %٧٩٫٨٠، شوێنکەوتوانی ئایینی [[ئیسلام]] بە ڕێژەی %١٤٫٢٣، [[مەسیحی|کریستیانی]] %٢٫٣٠، [[سیکیزم|سیخیم]] %١٫٧٢، بوودیزم %٠٫٧٠، [[جاینیزم|جانیزم]] %٠٫٣٦، و ئەوانی تر %٠٫٩.<ref name="Census2011religion">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=C −1 Population by religious community – 2011 |ناونیشان=http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW00C-01%20MDDS.XLS |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150825155850/http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW00C-01%20MDDS.XLS |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠١٥ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[Office of the Registrar General & Census Commissioner]]}}</ref> ھیندستان سێیەم گەورەترین ژمارەی [[موسڵمان]]ی ھەیە، گەورەترین وڵاتی زۆرینە موسڵمانە لەناو ئەو وڵاتانەی کە ئیسلام زۆرینە نییە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.thehindu.com/features/friday-review/religion/global-muslim-population-estimated-at-157-billion/article30568.ece |سەردێڕ=Global Muslim population estimated at 1.57&nbsp;billion |ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ئیش=[[The Hindu]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130601012428/http://www.thehindu.com/features/friday-review/religion/global-muslim-population-estimated-at-157-billion/article30568.ece |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی حوزەیرانی ٢٠١٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=India Chapter Summary 2012 |ناونیشان=http://www.uscirf.gov/sites/default/files/resources/2012ARChapters/india%202012%20two-pager.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140407100620/http://www.uscirf.gov/sites/default/files/resources/2012ARChapters/india%202012%20two-pager.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی نیسانی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[United States Commission on International Religious Freedom]]}}</ref> {{bar box | title=ئایینەکان لە ھیندستان<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری |یەکەم=سەعی |سەردێڕ=جوگرافیا |بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی |ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران}}</ref> | titlebar=#ddd | left1='''ئایینەکان''' | right1='''ڕێژە''' | float=left | bars= {{bar percent|ھیندوو|orange|٨٠٫٠}} {{bar percent|ئیسلام (سوننە)|green|١٥٫٠}} {{bar percent|ئەوانی تر|purple|٥٫٠}}}} == چاند == [[پەڕگە:Unjha umiya mandir.jpg|link=[[:en:پەڕگە:Unjha umiya mandir]].jpg|وێنۆک|300x300پیکسڵ|پەرستگای ئومییە، پەرستگایەکی ھیندوو لە [[گوجەرات|گوجارات]]، ھیندستان.]] مێژووی [[چاند|کەلتووری]] ھیندی زیاتر لە ٤٥٠٠ ساڵە،{{sfn|Kuiper|2010|p=١٥}} لەماوەی سەردەمی ڤێدادا (دەورووبەری ساڵانی نێوان ١٧٠٠ بۆ ٥٠٠ ساڵ پێش زایین)، بناغەکانی [[فەلسەفەی ھیندوو]]، میتۆلۆژیا، تیۆلۆژی، و ئەدەب دامەزران، زۆرێک لە باوەڕ و ڕاھێنە ڕۆحانییەکان کە تاکوو ئەمڕۆش ھەن، لەوانە [[دارما]]، [[کارما]]، [[یۆگا|یوگا]] و مۆکشا لەو دەمە <nowiki>دروست بوون</nowiki>.{{sfn|Kuiper|2010|p=٨٦}} ھیندستان بە جیاوازی ئایینییەوە ناسراوە، بەبوونی ئایینەکانی [[ھیندوویزم|ھیندووئیزم]]، [[بودیزم|بوودیزم]]، [[سیکیزم|سیخیزم]]، [[ئیسلام]]، [[مەسیحی]] و [[جاینیزم|جەینیزم]] لە نێو ئایینە گەورەکانی وڵاتەکەن.{{sfn|Heehs|2002|pp=٢–٥}} ئایینی ھەرە سەرەکی، ھیندووئیزمە، لەلایەن خوێندنگا جۆراوجۆرە مێژوویییەکانی فکرییەوە شێوەیان بۆ کراوە لەوانە؛ ئاپانیشادش،{{sfn|Deutsch|1969|pp=٣, ٧٨}} یۆگا سوتراس، بزووتنەوەی باکتی{{sfn|Heehs|2002|pp=٢–٥}} و بە فەلسەفەی بوودی.{{sfn|Nakamura|1999}} === نمایشی ھونەریی و ڕاگەیاندن === مۆسیقای ھیندی ڕەنگی داوەتەوە بەسەر کۆمەڵێک شێوازی ھەرێمیی و نەریتییەکان. بەمانایەکی دیکە، جوگرافیا گەورەکەی ھیندستان وای کردووە مۆسیقای ھیندی دابەشبێت بەسەر ویلایەتەکانی ئەو وڵاتە. مۆسیقای کلاسیک دوو ژانەر و جۆر لە خۆ دەگرێت: باکووری ھیندوستانیی و باشووری قوتابخانەکانی کارناتیک.{{sfn|Massey|Massey|1998}} لەلایەکی دیکەشەوە ھەندێ فۆرمی مۆسیقی لۆکاڵیش ھەن لەوانە: [[فیلمی]] و میوزیکی فۆلۆکلۆریی ھیندی. بەھەمان شێوە سەمای ھیندیش دابەشبوونی ناوچەیی بەخۆیەوە بینیوە لەوانە [[بانگرا]] لە ویلایەتی [[پەنجاب، ھیند|پەنجاب]]، بیھو لە ویلایەتی ئەسام، جومایر ھەروەھا چھاو لە ویلایەتەکانی جارکەند، ئۆدیشا و [[بەنگالی ڕۆژاوا]]، گابرا و داندیا لە ویلایەتی گوجەرات، گوومەر لە ویلایەتی [[ڕاجستان]] ھەروەھا لاڤانی لە ویلایەتی [[مەھاراشترا]]. لەلایەن ئەکادیمیای نەتەوەیی ھیندستان بۆ مۆسیقا، سەما و دراما ھەشت جۆرە سەمای دیکە دەست نیشان کردووە کە لەگەڵ گێڕانەوەی چیڕۆکە [[میتۆلۆژیا]]کان ئەنجام دەدرێت، ئەوانیش بریتین لە بھارەتانایتام (لە ویلایەتی تامیل ناندوو)، کاتاک (لە ویلایەتی ئوتار پرادیش)، کاتاکالی و مۆھینیاتام (لە ویلایەتی کێرالا)، کوچیپودی (لە ویلایەتی دەندرا پرادیش)، مانیپوری (لە ویلایەتی مانیپور)، ئۆدیسی (لە ویلایەتی ئۆدیشا) و ھەروەھا ساتریا (لە ویلایەتی ئەسام).{{sfn|Encyclopædia Britannica b}} [[شانۆ]] لە ھیندستان تێکەڵەیەکە لە مۆسیقا، سەما و دیالۆگی نووسراو.{{sfn|Lal|2004|pp=٢٣, ٣٠, ٢٣٥}} بەزۆریش پشتی بەستووە میتۆلۆژیای ھیندوو، لەپاڵ ئەوەشدا سوودی لەھەندێ چیڕۆکی خۆشەویستی، کۆمەڵایەتی و ڕووداوی سیاسیی بینیوە لە سەردەمەکانی ناوەڕاست. شانۆی ھیندیش کەوتووەتە ژێر کاریگەری جوگرافیای ھیند و بەسەر ویلایەتەکانی ئەو وڵاتە دابەش بووە.{{sfn|Karanth|2002|p=٢٦}} ھیندستان ناوەندێکی فێرکردنی ھەیە بۆ شانۆ لەژێر ناوی قوتابخانەی نەتەوەیی دراما، ئەو ناوەندە دەکەوێتە نیودەلھی و بەشێوەیەک لەژێر وەزارەتی کەلتوور، لە حکوومەتی ھیندستان کاردەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Sunday Tribune – Spectrum |ناونیشان=http://www.tribuneindia.com/2009/20090315/spectrum/main1.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171010083957/http://www.tribuneindia.com/2009/20090315/spectrum/main1.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|وێبگە=www.tribuneindia.com}}</ref> پیشەسازی سینەمای ھیندی ساڵانە پڕبینەرترین فیلمەکانی جیھان بەرھەم دەھێنێت.{{sfn|Dissanayake|Gokulsing|2004}} سینەماش بەپێی زمان، ناوچە و ویلایەتەکان دابەش بووە بەسەر ئەسامی، بەنگالی، جۆجپوری، ھیندی، کەنادا، مەیلامی، پەنجابی، گوجاراتی، ماراتی، ئۆدیا، تامیل، ھەروەھا تێلوگۆ.{{sfn|Rajadhyaksha|Willemen|1999|page=٦٥٢}} سینەمای ھیندی کە ناسراوە بە بۆلیوود، ئەوا زۆرترین قازانجی کەرتی سینەمای بردووە بەڕێژەی ٤٣٪ بەراورد بە سینەمای زمانەکانی دیکە، لەدوای ئەویش ئەوا سینەماکانی باشووری ھیندستان کە ھەردوو زمانەکانی تامیل و تێلووگۆ دەگرێتەوە ئەوا ٣٦٪ بازاڕیان بەدەست ھێناوە.<ref name="deloitte">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Digital March Media & Entertainment in South India |ناونیشان=http://www2.deloitte.com/content/dam/Deloitte/in/Documents/technology-media-telecommunications/in-tmt-economic-contribution-of-motion-picture-and-television-industry-noexp.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Deloitte |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160114100635/http://www2.deloitte.com/content/dam/Deloitte/in/Documents/technology-media-telecommunications/in-tmt-economic-contribution-of-motion-picture-and-television-industry-noexp.pdf}}</ref> ساڵی ١٩٥٩، پەخشی تەلەڤیزیۆنیی گەیشتە ھیندستان، لەوسادا تەنیا وەک ناوەندێکی دەوڵەت ھەبوو.<ref>Sunetra Sen Narayan, ''Globalization and Television: A Study of the Indian Experience, 1990–2010'' ([[Oxford University Press]], 2015); 307 pages</ref>{{sfn|Kaminsky|Long|2011|pp=٦٨٤–٦٩٢}} دواتر لە ساڵانی نەوەدەکانی سەدەی بیستەم، پاوانخوازیی دەوڵەت بەسەر پەخشی تیڤی نەما، لەو سەردەمە ژمارەیەکی زۆر کەناڵی سەتەلایت دامەزران و تەلەڤیزیۆن بوو بە کەلتوورێک لە ناو کۆمەڵگای ھیند.{{sfn|Mehta|2008|pp=١–١٠}} لە ڕۆژگاری ئەمڕۆشدا، تەلەڤیزیۆن گەورەترین ناوەندی گەیاندنە لە ھیندستان؛ پیشەسازیی تەلەڤیزیۆن لە ھیندستان بۆ ساڵی ٢٠١٢ خۆی لە خاوەنی ٥٥٤ ملیۆن کڕیار دەبینییەوە، لە نێویاندا ٤٦٢ ملیۆنیان لەڕێی سەتەلایت یان کێبڵەوە بەشدارن. ئەمەش جیاوازییەکی زۆر دادەنرێت لەبەرامبەر ھۆکارەکانی دیکەی ڕاگەیاندن وەک چاپەمەنییەکان (٣٥٠ ملیۆن)، ڕادیۆ (١٥٦ ملیۆن)یان ئینتەرنێت (٣٧ ملیۆن).{{sfn|Media Research Users Council 2012}} === وێژە و تەلارسازی === زۆرێک لە تەلارسازییە ھیندییەکان، لە نێویاندا تاج مەحەل، ھەروەھا کارە تەلارسازییەکانی دیکە لە سەردەمی مەغۆل و تەلارسازیی لە باشووری ھیند تێکەڵکێشکراون لەگەڵ نەریت و بنەما کۆنەکانی ھیندی.{{sfn|Kuiper|2010|pp=٢٩٦–٣٢٩}} پەرستاگاکانی ھیندووئیزم کەوتوونە ژێر کاریگەری سروشتی شیلیپا شاستراس.{{sfn|Lang|Moleski|2010|pp=١٥١–١٥٢}} [[تاج مەحەل]] لە ماوەی نێوان ساڵانی ١٦٣١ بۆ ١٦٤٨ لەسەر داوای شاجەھان دروست کرا بۆ بیرەوەریی مومتاز مەحەل، یەکێک لە ژنەکانی شا. لە ئێستادا، تاج مەحەل لە پێرستی [[میراتی جیھانیی یوونێسکۆ]]دا ھەیە، بەیەکێکیش لە گەوھەرەکانی ھونەری ئیسلامیی لە ھیندستان دادەنریت، ھەروەھا لە ئاستی جیھاندا وەک شوێنەوار و شاکارێکی جیھانیی دادەنرێت.{{sfn|United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organisation}} کۆنترین ئەدەبیات (وێژە)ی ھیندی دەگەڕێتەوە بۆ نێوان ساڵانی ١٥٠٠ ساڵ پێش زایین بۆ ساڵی ١٢٠٠، ئەم ئەدەبیاتانە بە [[زمانی سانسکریت]]ی نووسرابوون.{{sfn|Hoiberg|Ramchandani|2000}} لە سەرەکیترین ئەدەبایتیش ئەوانە لە خۆدەگرێت، ڕیگڤێدا (بەنزیکی ١٥٠٠ بۆ ١٢٠٠ ساڵ بەر لەزایین)، داستانی [[مەھابارەتە|مەھاباراتە]] (بەنزیکی ٤٠٠ ساڵ پێش زایین بۆ ساڵی ٤٠٠ زایین)، ھەروەھا ڕامایانا (بەنزیکەیی ٣٠٠ ساڵ پێش زایین و دواتر).{{sfn|Johnson|2008}}{{sfn|MacDonell|2004|pp=1–40}}{{sfn|Kālidāsa|Johnson|2001}} ئەدەبیاتی تامیل و سەنگام بەنزیکەیی لە نێوان ساڵانی ٦٠٠ بۆ ٣٠٠ ساڵ بەر لە زایین <nowiki>دروست بوون</nowiki>. شیعر بەشێکی سەرەکی بوو لە ئەدەبیاتی ئەو سەردەمە.{{sfn|Zvelebil|1997|p=12}}{{sfn|Hart|1975}}{{sfn|Encyclopædia Britannica|2008}}{{sfn|Ramanujan|1985|pp=ix–x}} لە سەدەی ١٤ بۆ ١٨، ئەدەبیاتی کۆنی ھیندی تووشی گۆڕانکاریی و نوێخوازی بوویەوە ئەمەش لەگەڵ ھاتنی شاعیرانی وەک [[کەبیر]]، تولسیداس و گورو نانداک بوو. ئەو سەردەمە بە سەردەمێکی دیار لە خەیاڵ و دەربڕین دادەنرێت، ھەر لەو سەردەمەشدا ئەدەبیاتی ھیندی لە کلاسیک و فۆلکلۆرەوە بازیدا.{{sfn|Das|2005}} لە سەدەی ١٩، نووسەرانی ھیندی زیاتر تیشکیان دەخستە سەر کێشە کۆمەڵایەتییەکان و وردەکارییە دەروونییەکان. دواتر لە سەدەی ٢٠، ئەدەبیاتی ھیندی کەوتە ژێر کاریگەری فەیلەسووف، شاعیر و نووسەری بەنگالی [[ڕابیندرانات تاگۆر]]،{{sfn|Datta|2006}} کە یەکێک بووە لە وەرگرانی [[خەڵاتی نۆبێل]] لە وێژە. === خواردن === {{multiple image|perrow=2/2/2|total_width=440|align=left|image_style=border:none;|image4=Vindalho.jpg|caption4=ڤیندالوو لەگەڵ گۆشتی بەراز لە [[گۆوا]]|image3=Hyderabadi Chicken Biryani.jpg|caption3=بریانی مریشک لە حەیدەرئاباد.|image6=Odia Mutton Curry (Mansha Tarkari) Rotated.jpg|caption6=خوانی موتۆن کاری لە شاری ئۆدیشا.|image2=Assamese Thali.jpg|caption2=خواردنی تالی لەسەر شێوازی ویلایەتی ئاسام.|image1=South Indian Thali Cropped.jpg|caption1=ژەمە خواردنێکی سەوزەیی لە باشووری ھیند، پێی دەڵێن تالی.|image5=Tiffin wallah lunch.jpg|caption5=ژەمێکی ھیندی کە لە ماڵەوە سازکراوە و براوەتە شوێنی کارکردن لەڕێی ئەو کەسانەی کە خواردن دەگەیەنن.}}خواردنی ھیندی پێکھاتووە لە جۆرەھا ڕەچەتەی خواردنی کلتووری و ناوچەیی، بە ڕەچاوکردنی مەودای ھەمەجۆریی لە جۆری [[خاک]]، [[ئاووھەوا]]، [[چاند|کولتوور]]، [[گرووپی ڕەگەزی|گروپە ڕەگەزییەکان]] و داگیرکارییەکان ئەوا ئەم خواردنانە بەشوەیەکی بەرچاو جیاوازن لەیەکتری، ئەوەش بە بەکارھێنانی [[بەھارات]]، [[ڕوەک|گیا]]، [[سەوزە]] و [[میوە]]ی ناوخۆی وڵاتەکە. شێوازی دروستکردنی خواردنی ھیندی کەوتووەتە ژێر کاریگەریی ئایینەکانیش، بە دیاریکراویش لە شێوازی ھەڵبژاردن و نەریتە کۆنەکانی [[ھیندۆسی|ھیندووئیزم]].<ref name="Dias1996">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dias |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=SRx9I2BqSpMC&pg=PA215 |سەردێڕ=Steward, The |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٦|بڵاوکەرەوە=[[Orient Blackswan]] |ژپنک=٩٧٨-٨١-٢٥٠-٠٣٢٥-٠|پەڕە=٢١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130528051431/https://books.google.com/books?id=SRx9I2BqSpMC&pg=PA215 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لەلایەکی دیکەشەوە، شێوازی ئیسلامییش کاریگەری خستە سەر خواردنی ھیندی بەتایبەتیش لە سەردەمی مەغۆل. دواتر بە گەیشتنی پورتوگالییەکان بۆ کەنارەکانی باشووری ڕۆژاوای ھیندستان ھەروەھا حووکمرانی بەریتانیاش لە ھیند بازنەی کاریگەرییەکان بەسەر خوانی ھیندی فراوانتر بوو. ئەم سێ لایەنە کاریگەرییەکانی لەسەر ژەمەکانی پیلاف (جۆرێکە لە برنج) و بریانی؛ ڤیندالۆ و تیفین و کاری مەتن دروست کرد.<ref name="GestelandGesteland2010">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gesteland |یەکەم=Richard R. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=tXqDRS4IN1IC |سەردێڕ=India: Cross-cultural Business Behavior: for Business People, Expatriates and Scholars |دوایین٢=Gesteland |یەکەم٢=Mary C. |ڕێکەوت=٢٣ی شوباتی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=[[Copenhagen Business School Press]] DK |ژپنک=٩٧٨-٨٧-٦٣٠-٠٢٢٢-٦|پەڕە=١٧٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130528060247/https://books.google.com/books?id=tXqDRS4IN1IC |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پێشتر، لە ئەنجامی [[ئاڵوگۆڕکردنی کۆڵۆمبی]] تەماتە، گەنمەشامی، پاقلە، بندوق، ئەنەناس، دەوەن و لە ھەموویان بەرچاوتر کاغەزی چیلی بۆ ھیندستان ھێنرا. ھەریەکێک لەمانە بەبەردەوامی بەکاردەھاتن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.hindu.com/seta/2008/10/16/stories/2008101650731500.htm |سەردێڕ=Potato: historically important vegetable |دوایین=D Balasubramanian |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|ئیش=[[The Hindu]] |شوێن=Chennai, India |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120712125030/http://www.hindu.com/seta/2008/10/16/stories/2008101650731500.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تەممووزی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە بەرامبەردا، بازرگانی بەھاراتی ھیندستان و [[ئەورووپا]] بووە ھۆی ھاندانێک بۆ دەستپێکی [[سەردەمی دۆزینەوە]] لە ئەووروپا.<ref name="cornillez1999">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Cornillez |یەکەم=Louise Marie M. |ڕێکەوت=بەھاری ١٩٩٩|سەردێڕ=The History of the Spice Trade in India |ناونیشان=http://www.english.emory.edu/Bahri/Spice_Trade.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/6B95O9T3p?url=http://www.english.emory.edu/Bahri/Spice_Trade.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠١٦|وێبگە=english.emory.edu}}</ref> دانەوێڵەکان لە ھیندستان توانای گەشەکردنیان ھەیە، ئەوەش بەپشت بەستنێکی تەواو بە وەرزی بارانبارین لە وڵاتەکە و دابەشبوونی جۆری دانەوێڵەکان بەسەر ناوچە جیاوازەکان.<ref name="sen-colleen-p133">{{بیرخستنەوە|دوایین=Sen |یەکەم=Colleen Taylor |سەردێڕ=Feasts and Fasts: A History of Food in India |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=VN_vCgAAQBAJ&pg=PA164 |پەڕەکان=١٦٤–١٦٥|ساڵ=٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[Reaktion Books]] |ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٠٢٣-٣٩١-٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201219151559/https://books.google.com/books?id=VN_vCgAAQBAJ&pg=PA164}}</ref> بە گشتی دابەشکردنی ناوچەی جوگرافیی دانەوێڵەیەکان لە ھیندستان، بە پشت بەستن بە باران دیاری کرابوو، ئەمەش تاوەکوو گەیشتنی ئاودێری دەستکرد بەردەوامیی ھەبوو.<ref name="sen-colleen-p133"/> [[برنج]]، کە ئاوێکی زۆری پێویستە، بە شێوازە کۆنەکان گەشەی کردووە لەو ناوچەکانی کە ڕێژەی بارانبارینی زۆربووە بەتایبەت لە باکووری ڕۆژھەڵات و کەناری ڕۆژاوای وڵات. [[گەنم]] لە ناوچەکانی بارانبارینی مامناوەند چاندراوە، وەک دەشتەکانی باکووری ھیندستان.<ref name="sen-colleen-p133"/><ref name="roger-cambridge-20002">{{بیرخستنەوە|دوایین=Roger |یەکەم=Delphine |سەردێڕ=The Cambridge World History of Food |بەرگ=٢|پەڕەکان=١١٤٠–١١٥٠|ساڵ=٢٠٠٠|editor-last=Kiple, Kenneth F. |chapter=The Middle East and South Asia (in Chapter: History and Culture of Food and Drink in Asia) |chapter-url=https://books.google.com/books?id=Vr2qnK_QOuAC&pg=PA1140 |شوێن=Cambridge and New York |بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٤٠٢١٥-٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |editor2-last=Ornelas, Kriemhild Coneè |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200722205820/https://books.google.com/books?id=Vr2qnK_QOuAC&pg=PA1140}}</ref> بنچینەی ژەمە باوەکانی ھیند بریتییە لە بەرھەمی دانەوێڵەی کوڵاو لەگەڵ قاپێک خواردنی تیژ (توون).<ref name="Davidson2014-p4093">{{بیرخستنەوە|دوایین=Davidson |یەکەم=Alan |سەردێڕ=The Oxford Companion to Food |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=RL6LAwAAQBAJ&pg=PA409 |پەڕە=٤٠٩|ساڵ=٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٦٧٧٣٣-٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئازاری ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210313185036/https://books.google.com/books?id=RL6LAwAAQBAJ&pg=PA409}}</ref><ref name="Davidson2014-p4093"/><ref name="Davidson2014-p4093"/> تایبەتمەندییەکی دیار لە خواردنی ھیندیدا ئەوەیە بوونی ژمارەیەکی زۆر و جیاواز سەوزەیە، ھەر خواردنێک تایبەتمەندییەک لە جوگرافیا و کلتووری ئەو وڵاتە وەرگرتووە.<ref name="Davidson2014-p4102">{{بیرخستنەوە|دوایین=Davidson |یەکەم=Alan |سەردێڕ=The Oxford Companion to Food |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=RL6LAwAAQBAJ&pg=PA410 |پەڕە=٤١٠|ساڵ=٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٦٧٧٣٣-٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئابی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200801063515/https://books.google.com/books?id=RL6LAwAAQBAJ&pg=PA410}}</ref> بوونی [[ئەھیمسا]]، فەلسەفەی دوورکەوتنەوە لە تووندوتیژی بەرامبەر بە ھەموو شتێکی ژیان بووە فرمانێک لە سەرەتاکانی مێژووی ھیند، بەتایبەتیش لە نێو ڕێبازەکانی ئوپانیشادیک [[ھیندۆسی|ھیندوو]]، [[بودیزم|بوودیزم]] و [[جاینیزم]] وا دەردەکەوێت کە ئەمە ھۆکارێکی دیار بێت لە بڵاوبوونی سەوزەخۆرەکان لە نێوان بەشێک لە شوێنکەوتووانی ئایینی ھیندوو، بە تایبەتی لە باشووری ھیندستان، گوجارات، ھیندی زمانەکان لە باکوور و ناوەڕاستی ھیندستان ھاوکات لەنێو شوێنکەوتووانی جاینیزم ھەمان شت ھەیە.<ref name="Davidson2014-p4102"/> لەناو ئەو گرووپانەدا، ھەست بە نائارامییەکی بەھێز دەکرێت لە خواردنی [[گۆشت]]دا، ئەمەش وای کردووە کە لە ھیندستان ڕێژەی خواست لەسەر گۆشت کەمتر ببێتەوە.<ref name="SahakianSaloma2016-502">{{بیرخستنەوە|دوایین=Sahakian |یەکەم=Marlyne |سەردێڕ=Food Consumption in the City: Practices and patterns in urban Asia and the Pacific |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=TBIxDQAAQBAJ&pg=PT50 |پەڕە=٥٠|ساڵ=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Taylor & Francis]] |ژپنک=٩٧٨-١-٣١٧-٣١٠٥٠-١|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |دوایین٢=Saloma |یەکەم٢=Czarina |دوایین٣=Erkman |یەکەم٣=Suren |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210225050738/https://books.google.com/books?id=TBIxDQAAQBAJ&pg=PT50}}</ref> بە پێچەوانەی [[چین]]، کە لە ساڵانەی گەشەی ئابووریدا ڕێژەی گۆشت بە شێوەیەکی بەرچاو زیادی کردووە، لە بەرامبەردا ھیندستان بەرھەمھێنانی شیرەمەنی زیاتر کردووە.<ref name="OECDNations2018">{{بیرخستنەوە|دوایین=OECD |سەردێڕ=OECD-FAO Agricultural Outlook 2018–2027 |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=JuBiDwAAQBAJ&pg=PA21 |پەڕە=٢١|ساڵ=٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=[[OECD Publishing]] |ژپنک=٩٧٨-٩٢-٦٤-٠٦٢٠٣-٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |دوایین٢=Food and Agriculture Organization of the United Nations |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئازاری ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210315173405/https://books.google.com/books?id=JuBiDwAAQBAJ&pg=PA21}}</ref> لە ھەزاران ساڵی ڕابردوودا، گرنگترین تەکنیکی ھاوردەکردنی خواردن بۆ ھیندستان لە ماوەی ئیمپراتۆرییەتی مەغۆل ڕوویدا. چاندنی برنج زۆر زووتر بڵاوبووەوە لە ھیندستانەوە بەناو ناوەڕاست و ڕۆژاوای ئاسیا؛ لەگەڵ ئەوەشدا، لە کاتی دەسەڵاتداریی مەغۆلدا بوو کە لە ژەمە خواردنێکدا بەکاربێت، بۆ نموونە لە خواردنی پیلاف،<ref name="roger-cambridge-20002"/> لە کاتی [[خەلافەتی عەباسی]] دا پەرەی سەند،<ref name="sengupta-74">{{بیرخستنەوە|دوایین=Sengupta |یەکەم=Jayanta |سەردێڕ=Food in Time and Place: The American Historical Association Companion to Food History |پەڕە=٧٤|ساڵ=٢٠١٤|editor-last=Freedman, Paul |chapter=India |chapter-url=https://books.google.com/books?id=SNQkDQAAQBAJ&pg=PA74 |بڵاوکەرەوە=[[University of California Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢٠-٢٧٧٤٥-٨|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠٢١ |editor2-last=Chaplin, Joyce E. |editor3-last=Albala, Ken |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201120193649/https://books.google.com/books?id=SNQkDQAAQBAJ&pg=PA74}}</ref> تەکنیکی چێشت لێنان وەک پێچانەوەی گۆشت لە ماست بەناو ناوەڕاست و باکووری ڕۆژاوای وڵات بڵاوبوویەوە.<ref name="CollinghamCollingham20072">{{بیرخستنەوە|دوایین=Collingham |یەکەم=Elizabeth M. |سەردێڕ=Curry: A Tale of Cooks and Conquerors |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=pH88DwAAQBAJ&pg=PA25 |پەڕە=٢٥|ساڵ=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٣٢٠٠١-٥|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201127055922/https://books.google.com/books?id=pH88DwAAQBAJ&pg=PA25}}</ref> برنج گەشەی کرد بۆ باشووری ڕۆژاوای مەغۆل، واتە شاری [[ئاگرە|ئاگرا]] کە لە جیھانی ئیسلامیدا ناوبانگی پەیدا کردبوو بەھۆی درێژی دەنکەکەیەوە ھەر لەڕێی تەکنیکی جیاوازەوە ئەوا خواردنی بریانی ھیندیش دروست بوو.<ref name="CollinghamCollingham20072"/><ref name="nandy2004">{{بیرخستنەوە|دوایین=Nandy |یەکەم=Ashis |سەردێڕ=The Changing Popular Culture of Indian Food: Preliminary Notes |ئیش=[[South Asia Research]] |بەرگ=٢٤|issue=1 |پەڕەکان=٩–١٩|ساڵ=٢٠٠٤|citeseerx=10.1.1.830.7136 |doi=10.1177/0262728004042760 |issn=0262-7280 |بەستەری نووسەر=Ashis Nandy |s2cid=143223986}}</ref> === کۆمەڵگا === {{multiple image|perrow=1|total_width=220|image_style=border:none;|align=left|image1=Muslims praying in mosque in Srinagar, Kashmir.jpg|caption1=موسڵمانێک لە کاتی نوێژکردن لە مزگەوتێک لە شرینەگەر، ھەرێمی جامو و کەشمیر.}}کۆمەڵگای ھیندی لە کۆنەوە بەسەر کۆمەڵەی ھەڕەمی دابەش بووە، بەھۆی دروستبوونی سیستمی چینایەتی لە ھیندستان ئەوا کۆمەڵێک بەربەست بۆ چینی دیاریکراو <nowiki>دروست بوون</nowiki>. لە ساڵی ١٩٤٧، ھیندستان چینی ئەنتەچەبڵ قەدەغەکرد، کە نزمترین چینی کۆمەڵگایە.<ref>"Spiritual Terrorism: Spiritual Abuse from the Womb to the Tomb", p. 391, by Boyd C. Purcell</ref> ھەر لە کۆنەوە، لە ھیندستاندا خێزان جێگای گرنگی خۆی ھەبووە.{{sfn|Makar|2007}} زۆرینەی ھیندییەکان ھاوسەرگیریان کردووە لەڕێی ڕێکخستنی خێزانییەوە، واتە لەلایەن [[دایک و باوک]]یانەوە یان کەسانی بەتەمەنەوە بۆیان ھەڵبژێردراوە.{{sfn|Medora|2003}} لە ھیندستان وابیردەکرێتەوە کە ھاوسەرگیری بۆ ھەموو تەمەنە، ھەروەھا لە سەرتاسەری وڵات ڕێژەی جیابوونەوە و تەڵاق لە ئاستێکی زۆر نزمدایە، بەجۆرێک لە ھەر ھەزار خێزانێک ئەوا یەک ھاوسەرگیری بە جیابوونەوە کۆتایی دێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-37481054 |سەردێڕ=What divorce and separation tell us about modern India |دوایین=Biswas |یەکەم=Soutik |ڕێکەوت=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ئیش=BBC News |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئازاری ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210321061012/https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-37481054}}</ref> ھاوسەرگیری لە تەمەنی منداڵیدا لە ناو ھیند باوە، ئەمەش بەتایبەت لەناوچە گوندنشینەکاندا؛ زۆرێک لە کچان بەر لە تەمەنی ١٨ ساڵیدا ھاوسەرگیریان کردووە، کە خۆی لە خۆیدا سەرووی ١٨ ساڵی تەمەنی یاسایییە لە ھیند بۆ ھاوسەرگیریکردن.{{sfn|Cullen-Dupont|2009|p=٩٦}} لە ھیندستاندا، بەخێونەکردنی کۆرپەلەی مێینە و بەم دواییانەش لەباربردنی کۆرپەلەی مێینە وایان کردووە ئاراستەی ڕێژەی جێندەر لە وڵاتەکە بگۆڕێت؛ ژمارەی ژنانی ونبوو لە وڵاتەکە لە نێوان ١٥ بۆ ٦٣ ملیۆن مێینەیە.<ref name="The Hindu_November_17_2019c">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.thehindu.com/opinion/lead/indias-missing-women/article5670801.ece |سەردێڕ=India's missing women |دوایین=Kapoor |یەکەم=Mudit |ڕێکەوت=١٠ی شوباتی ٢٠١٤|دوایین٢=Shamika |یەکەم٢=Ravi |newspaper=The Hindu |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئازاری ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210309094641/https://www.thehindu.com/opinion/lead/indias-missing-women/article5670801.ece}} Quote: "In the last 50 years of Indian democracy, the absolute number of missing women has increased fourfold from 15 million to 68 million. This is not merely a reflection of the growth in the overall population, but, rather, of the fact that this dangerous trend has worsened with time. As a percentage of the female electorate, missing women have gone up significantly — from 13 per cent to approximately 20 per cent</ref> بەپێی توێژینەوەیەکی حکوومەتی ھیند، نزیکەی ٢١ ملیۆن ژن لەلایەن خێزانەکانیانەوە نەویستراون و ھیچ گرنگییەکیان پێ نادرێت.<ref name="The_Guardian_November_17_2019c">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=The Associated Press |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=More than 63 million women 'missing' in India, statistics show |ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2018/jan/30/more-than-63-million-women-missing-in-india-statistics-show |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|newspaper=The Guardian |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئازاری ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210309044247/http://www.theguardian.com/world/2018/jan/30/more-than-63-million-women-missing-in-india-statistics-show}} Quote: "More than 63 million women are “missing” statistically across India, and more than 21 million girls are unwanted by their families, government officials say. The skewed ratio of men to women is largely the result of sex-selective abortions, and better nutrition and medical care for boys, according to the government’s annual economic survey, which was released on Monday. In addition, the survey found that “families where a son is born are more likely to stop having children than families where a girl is born”.</ref> وێڕای ئەوەی حکوومەتی ھیند لەباربردنی کۆرپەلەی لەسەر بنەمای جێندەری قەدەغەکردووە، بەڵام خواستی کۆمەڵگای ھیندی لەسەر ڕەگەزی نێرینە و دژایەتی مێینە کۆتایی نەھاتووە.<ref name="Foreign_Policy_November_17_2019c">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Trivedi |یەکەم=Ira |سەردێڕ=A Generation of Girls Is Missing in India – Sex-selective abortion fuels a cycle of patriarchy and abuse. |ناونیشان=https://foreignpolicy.com/2019/08/15/a-generation-of-girls-is-missing-in-india/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|newspaper=Foregin Policy |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئازاری ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210309041410/https://foreignpolicy.com/2019/08/15/a-generation-of-girls-is-missing-in-india/}} Quote: "Although it has been illegal nationwide for doctors to disclose the sex of a fetus since the 1994 Pre-Conception and Pre-Natal Diagnostic Techniques Act, the ease of ordering cheap and portable ultrasound machines, especially online, has kept the practice of sex-selective abortions alive."</ref> یەکێکی دیکە لە کێشەکانی کۆمەڵگای ھیندی بریتییە لە [[جیازی|مارەیی]] ھەروەھا مارەیی نایاسایی (بەخشینەوەی دیاری بە خێزانی زاوا)، ھەرچەند ئەمەی دوایی بە یاسا قەدەغەکراوە بەڵام بەردەوامیی ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/india/10280802/Woman-killed-over-dowry-every-hour-in-India.html |سەردێڕ=Woman killed over dowry 'every hour' in India |ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ئیش=telegraph |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140323074436/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/india/10280802/Woman-killed-over-dowry-every-hour-in-India.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠١٤}}</ref> کێشەیەکی دیکەش کە لە مارەیی دروست بووە، خۆکوشتن و سووتاندنی بووکەکەیە بەھۆی پەلار و قسەڕەقی بنەماڵەی زاوا لەسەر مارەیییەکە، بەجۆرێک ساڵانە قوربانییەکی زۆر لەسەر ئەو بابەتە ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.thehindu.com/news/national/rising-number-of-dowry-deaths-in-india-ncrb/article4995677.ece |سەردێڕ=Rising number of dowry deaths in India:NCRB |دوایین=Ignatius Pereira |ڕێکەوت=٧ی ئابی ٢٠١٣|ئیش=[[The Hindu]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140207050439/http://www.thehindu.com/news/national/rising-number-of-dowry-deaths-in-india-ncrb/article4995677.ece |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی شوباتی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠١٤}}</ref> زۆرینەی فیستیڤاڵ و جەژنەکانی ھیند پەیوەندیدارن بە ئایینەکانەوە لەوانە؛ [[دیوالی]]، گانیش چاتورتی، تای پۆنگال، [[ھۆلی]]، دورگا پوجا، [[جێژنی ڕەمەزان|جەژنی ڕەمەزان]]، [[جێژنی قوربان|جەژنی قوربان]]، [[کریسمس]] و ڤایساکی.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Indian Festivals |ناونیشان=https://www.sscnet.ucla.edu/southasia/Culture/Festivals/Festiv.html |ئیش=sscnet.ucla.edu |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160714094326/https://www.sscnet.ucla.edu/southasia/Culture/Festivals/Festiv.html |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئایاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Popular India Festivals |ناونیشان=http://festivals.indobase.com/index.html |ئیش=festivals.indobase.com |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110728120656/http://festivals.indobase.com/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref> === پەروەردە === بەپێی سەرژمێرییەکانی ٢٠١١، لە ٧٣٪ خەڵکی ھیندستان خوێندەوارن، لە نێویاندا ٨١٪ پیاوان و ٦٥٪ ژنانن خوێندەوارن، ئەمەش بەرزبوونەوەیەکی گەورەیە بەراورد بە ئامارەکانی ١٩٨١ کاتێک ئاماری خوێندەواران تەنیا ٤١٪ بوو ھەروەھا ٥٣٪ پیاوان و ٢٩٪ ژنان خوێندەواربوون. بەپێی ئامارەکانی ساڵی ١٩٥١، ڕێژەی خوێندەواری ١٨٪ بوو کە تێیدا ٢٧٪ پیاوان و ٩٪ ژنان خوێندەواربوون. لە ساڵی ١٨٩١، ئامارەکە بەجۆرێکی دیکە نزمتر بوو کە تەنیا ٥٪ دانیشتووان خوێندەواربوون و ڕێژەی پیاوان و ژنان بریتی بوو لە ٩٪ و ١٪.<ref>Rajni Pathania, "Literacy in India: Progress and Inequality." ''Bangladesh e-Journal of Sociology'' 17.1 (2020) [http://www.bangladeshsociology.org/LiteracyinIndiaBEJS17.1.pdf online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200712110706/http://www.bangladeshsociology.org/LiteracyinIndiaBEJS17.1.pdf |date=١٢ی تەممووزی ٢٠٢٠}}.</ref><ref>Dandapani Natarajan, "Extracts from the All India Census Reports on Literacy." (2016) page 11 [http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/366/1/26501_1971_CEN.pdf online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210118223203/http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/366/1/26501_1971_CEN.pdf |date=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> بەپێی ئامارەکان، لە ساڵی ١٩١١ لە کۆی ١٠ گوند ئەوا تەنیا ٣ قوتابخانەی سەرەتایی ھەبوو.<ref>Latika Chaudhary, "Determinants of primary schooling in British India." ''Journal of Economic History'' (2009): 269–302 [https://www.researchgate.net/profile/Latika_Chaudhary/publication/231178962_Determinants_of_Primary_Schooling_in_British_India/links/56e3212208ae68afa10ca642/Determinants-of-Primary-Schooling-in-British-India.pdf online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210723143207/https://www.researchgate.net/profile/Latika-Chaudhary/publication/231178962_Determinants_of_Primary_Schooling_in_British_India/links/56e3212208ae68afa10ca642/Determinants-of-Primary-Schooling-in-British-India.pdf |date=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١}}.</ref> ھیندستان دووەم گەورەترین سیستمی خوێندنی ھەیە لە جیھاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Study in India |ناونیشان=https://www.studyinindia.gov.in/whyindiaeducation |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |وێبگە=www.studyinindia.gov.in |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210627194417/https://www.studyinindia.gov.in/whyindiaeducation}}</ref> وڵاتەکە خاوەنی ٩٠٠ زانکۆ، ٤٠٠٬٠٠٠ کۆلێژ<ref name="highered1">[https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/hrd-to-increase-nearly-25-pc-seats-in-varsities-to-implement-10-pc-quota-for-poor-in-gen-category/articleshow/67545006.cms HRD to increase nearly 25 pc seats in varsities to implement 10 pc quota for poor in gen category] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190416152014/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/hrd-to-increase-nearly-25-pc-seats-in-varsities-to-implement-10-pc-quota-for-poor-in-gen-category/articleshow/67545006.cms |date=١٦ی نیسانی ٢٠١٩}}, Economic Times, 16 January 2019.</ref> و ١٫٥ ملیۆن قوتابخانەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=School Education |ناونیشان=http://dashboard.seshagun.gov.in/mhrdreports/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |وێبگە=dashboard.seshagun.gov.in |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210613232209/http://dashboard.seshagun.gov.in/mhrdreports/#/home |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەم چەند ساڵەی دوایی، سیستمی پەروەردەی ھیندستان گەشەکردنی بەخۆیەوە دی ئەمەش بەیەکێک لە سەرچاوەکانی گەشەکردنی ئابووری لە ھیندستان دادەنرێت.<ref name="Sify">[https://web.archive.org/web/20141021130146/http://www.sify.com/finance/fullstory.php?id=14757040 India achieves 27% decline in poverty], ''Press Trust of India'' via ''Sify.com'', 12 September 2008</ref><ref>N Jayapalan ''History Of Education In India'' (2005) [https://books.google.com/books?id=IDNeW78fedkC excerpt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201210053053/https://books.google.com/books?id=IDNeW78fedkC |date=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠}}.</ref> === جلووبەرگ === {{multiple image|perrow=2|total_width=500|align=left|image_style=border:none;|image1=India School.jpg|caption1=ژنان بە جلی سارییەوە لە قوتابخانەیەکی گەوران لە تامیل ناندو.|image2=Water pump, Varanasi (15563170660) Cropped.jpg|caption2=پیاوێک کە جلی دھۆتی لەبەرە لە [[ڤاراناسی]].}}بەربڵاوترین جلووبەرگ لە ھیندستان، بۆ ژنان و پیاوان ھەر لە کۆنەوە تاکوو ئێستا بریتی بووە لە قوماشی پەردەیی.<ref name="Tarlo1996-264">{{harvnb|Tarlo|1996|p=26}}</ref> بۆ ژنان، جلێک لە فۆرمی [[ساری (جلووبەرگ)|ساری]] دروست کرا، کە پارچە جلێکی درێژژە، زیاتر شەش یارد درێژە، و ناوقەدێک ڕووت بە ژنان دەدات.<ref name="Tarlo1996-264"/> ساری بەدەوری کەمەر دەسووڕێتەوە و ھەر لەوێشەوە دەبەسترێت، پاشان درێژ دەکرێتەوە بۆ سەر شان.<ref name="Tarlo1996-264"/> لە ھەندێ فۆرمی نوێدا ساری درێژبووەتەوە بۆ سەر و وەک سەرپۆشێکیش بەکارھاتووە.<ref name="Tarlo1996-264"/> بۆ پیاوان جلێکی دیکە بەناوی دۆتی دروست کراوە، ئەو جلە زیاتر بۆ بەشی نیوەی خوارەوە پیاوانە.<ref name="Tarlo1996-26-282">{{harvnb|Tarlo|1996|pp=26–28}}</ref> جلێکی دیکەش کە باوبووە لە ھیند، بەناوی چادر کە ئەوەیان بۆ ھەردوو ڕەگەز بەکارھاتووە بۆ ئەو ناوچانەی کە سەرمایەکی زۆریان ھەیە. ھیندییەکان جامانەی تایبەتیشیان لەسەریان بەستووە بۆ خۆپاراستنیان لە سەرما ھەروەھا لە تینی [[تیشکی خۆر]].<ref name="Tarlo1996-26-282"/> تاکوو ساڵانی ١٠٠٠ی زایینیش ئەوا زۆربەی جلەکانی خەڵکی ھیند نەدووراو بوون.<ref name="Rahman-Alkazi20026">{{بیرخستنەوە|دوایین=Alkazi |یەکەم=Roshen |سەردێڕ=India's Interaction with China, Central and West Asia |پەڕەکان=٤٦٤–٤٨٤|ساڵ=٢٠٠٢|editor-last=Rahman, Abdur |chapter=Evolution of Indian Costume as a result of the links between Central Asia and India in ancient and medieval times |chapter-url=https://books.google.com/books?id=NZvpAAAAMAAJ |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٦٥٧٨٩-٠|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210629111831/https://books.google.com/books?id=NZvpAAAAMAAJ}}</ref> لە دەورووبەری ساڵی ٤٨ی زایین، ھاتنی ئیمپراتۆرییەتی کوشانس لە ناوەڕاستی ئاسیا وای کرد کە جۆرێک لە جل و بەرگی ئەو ئیمپراتۆرە ببێتە باو لە ناو خەڵکە خانەدانەکانی باکووری ھیندستان.<ref name="Rahman-Alkazi20026"/> بەڵام ئەوە ڕووینەدابوو ھەتا [[شانشینی دەلھی]] دواتریش ئیمپراتۆرییەتی مەغۆل لە ھیند دانەمەزران. لە سەردەمی دەسەڵاتداریی موسڵمان، جلی دووراو بوو بە شتێکی باو و بەفراوانی بڵاوبوویەوە.<ref name="Rahman-Alkazi20026"/> ھەر لە باکووری ھیند، لە سەردەمی ناوەڕاست و سەرەتای سەردەمی ھاوچەرخ ئەوا چەند جلێکی دیکە لەوانە شەرواڵ، بێجامە ھەروەھا کورتە و کەمیز دەرکەوتن.<ref name="Rahman-Alkazi20026"/> لە باشووری ھیندستان، درێژەدانێک ھەبوو بە جلە کۆنەکانی خۆیان.<ref name="Rahman-Alkazi20026"/> لەم دوایین ٥٠ ساڵەدا، پۆشاکی ھیندی گۆڕانکاری زۆری بەسەردا ھاتووە. بەتایبەت لە شارەکانی باکووری ھیند، چیتر ساری وەک جلی ڕۆژانە بەکارنایەت بەڵکوو زیاتر بۆ بۆنە فەرمییەکانە.<ref name="Rahman-Alkazi20026"/> شەلوار کەمیز چیتر لەنێوان ژنانی لاو باو نییە بەتایبەت لە ناو ئەوانەی حەزیان بە کابۆ و چوریداسە.<ref name="Dwyer2014">{{بیرخستنەوە|دوایین=Dwyer |یەکەم=Rachel |سەردێڕ=Bollywood's India: Hindi Cinema as a Guide to Contemporary India |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=DqwBBQAAQBAJ&pg=PA244 |پەڕەکان=٢٤٤–٢٤٥|ساڵ=٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[Reaktion Books]] |ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٠٢٣-٣٠٤-٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠٢١ |بەستەری نووسەر=Rachel Dwyer |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200612164142/https://books.google.com/books?id=DqwBBQAAQBAJ&pg=PA244}}</ref> === وەرزش === {{multiple image||perrow=1|total_width=450|image_style=border:none;|align=left|image1=Sachin Tendulkar about to score 14000th run in test cricket.jpg|caption1=یاریزانی کریکێتی ھیندی، سەچین تەندولکار لەکاتی شکاندنی ١٤٠٠ەمین خاڵی لە یاری بەرامبەر ئوسترالیا، ساڵی ٢٠١٠ [[بەنگالۆر]].|direction=|alt1=}} [[کریکێت]] بەناوبانگترین وەرزشە لە ھیندستان.<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Shores |یەکەم=Lori |سەردێڕ=Teens in India |ڕێکەوت=١٥ی شوباتی ٢٠٠٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=CPQmbyiS-iEC |پەڕە=٧٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120617050252/https://books.google.com/books?id=CPQmbyiS-iEC |بڵاوکەرەوە=[[Compass Point Books]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٧٥٦٥-٢٠٦٣-٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە دیارترین پاڵەوانییەتییە ناوخۆیییەکان بریتییە لە خولی نایابی ھیندی، کە پڕبینەرترین خولی کریکێتە لە جیھان ھەروەھا لە جیھاندا لە شەشەمین پڕبینەرترین خولە لە یارییە وەرزشییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=Top 10 most watched sports leagues in the world |ناونیشان=https://www.sportskeeda.com/slideshow/top-10-most-watched-sports-leagues-world |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190407092643/https://www.sportskeeda.com/slideshow/top-10-most-watched-sports-leagues-world |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئایاری ٢٠١٩|وێبگە=www.sportskeeda.com |زمان=en}}</ref> {{multiple image|perrow=1|total_width=220|image_style=border:none;|align=right|image1=Filles jouant à la marelle, Jaura, Inde.jpg|caption1=کۆمەڵێک کچی ھیندی خەریکی یاری ساپساپانێن لە جاورا، ویلایەتی مادیا پرادیش. ئەم یارییە لە ناو کچە گوندنشینەکانی ھیندستان باوە.<ref name="SrinivasanJermyn2001">{{بیرخستنەوە|دوایین=Srinivasan |یەکەم=Radhika |سەردێڕ=India |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=zoVby4OJWhYC&pg=PA109 |پەڕە=١٠٩|ساڵ=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=Times Books International |ژپنک=٩٧٨-٩٨١-٢٣٢-١٨٤-٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |دوایین٢=Jermyn |یەکەم٢=Leslie |دوایین٣=Lek |یەکەم٣=Hui Hui |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210723143244/https://books.google.com/books?id=zoVby4OJWhYC&pg=PA109}} Quote: "Girls in India usually play jump rope, or hopscotch, and five stones, tossing the stones up in the air and catching them in many different ways … the coconut-plucking contests, groundnut-eating races, … of rural India."</ref>|direction=|alt1=}}کۆمەڵێک یاریی فۆلکلۆریش ھەن کە تاکوو ئێستا ئەنجام دەدرێن، لەوانە کەبەدی، کھۆ کھۆ، پەھلەوانی و گیلی داندا. ھەر لەکۆنەوە چەند یارییەکی ھونەری بەرگریش لە ھیندستان ھەبووە، وەک کالاریپایاتو، مەستی یادھا، سیلامبام و ماما ئەدی. یاری [[شەتڕەنج]] بنەچەکەی بۆ [[چاترانجا]]ی ھیندی دەگەڕێتەوە.{{sfn|Rediff 2008 b}}{{sfn|Wolpert|2003|p=٢}} فەرمانڕەوا [[ئەکبەری مەزن|ئەکبەر]] یەکێک بوو لەوکەسانەی کە ھۆگری یاری پاچیسی بوو.{{sfn|Binmore|2007|p=٩٨}} لە سەرەتاکانی دەیەی ٢٠١٠، یاری تێنس لە ناو ھیندستان بەبەھێزی دەرکەوت.{{sfn|The Wall Street Journal 2009}} لەلایەکی دیکەشەوە ھیندستان، لەیاری قەناسدا خاوەنی چەند مێدالیایەکە لە یارییەکانی ئۆلەمپیاد، پاڵەوانییەتی جیھانیی قەناس و یارییەکانی کۆمۆنویلت.{{sfn|British Broadcasting Corporation 2010 b}}{{sfn|The Times of India 2010}} ھیندستان لە یاری [[بەدمینتۆن]] سەرکەوتووە.{{sfn|British Broadcasting Corporation 2010 a}} ساینە نیھوال و پی ڤی سیندوو دوو لە دیارترین کچە یاریکەرانی بەدمینتۆنن لە جیھان و ناویان لەڕیزبەندی پێشەوەدایە. ھیندییەکان لە یارییەکانی بۆکسین{{sfn|Mint 2010}} و زۆرانبازی{{sfn|Xavier|2010}} سەرکەوتوون. [[تۆپی پێ]] لە ناوچەکانی بەنگالی ڕۆژاوا، گۆوا، تامیل نادو، کێرالا و ویلایەتەکانی باکووری ڕۆژھەڵاتی ھیند بەناوبانگە.{{sfn|Majumdar|Bandyopadhyay|2006|pp=١–٥}} ھیندستان بەتەنیا ھەروەھا بە ھاوبەشی میوانداری لە کۆمەڵێک پاڵەوانییەتی وەرزشی نێونەتەوەیی کردووە لەوانە پاڵەوانییەتی یارییەکانی ئاسیا لە ساڵەکانی ١٩٥١ و ١٩٨٢؛ جامی جیھانیی کریکێت لە ساڵەکانی ١٩٨٧، ١٩٩٦ ھەروەھا ٢٠١١؛ پاڵەوانییەتی ئای سی سی ٢٠٠٦؛ جامی جیھانیی ھۆکی ٢٠١٠؛ جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٧ بۆ خوار تەمەن ١٧ ساڵان. چەند پاڵەوانییەتییەکی نێونەتەوەییش ھەن کە ساڵانە لە ھیند بەڕێوەدەچن، لەوانە پاڵەوانییەتی تێنسی چێنای کراوە، ماراتۆنی مومبای ھەروەھا نیوە ماراتۆنی دەلھی. == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == ژێدەرە سەرەکییەکان == {{See also|Bibliography of India}} '''پێشەکی''' {{refbegin|33em}} * {{بیرخستنەوە |سەردێڕ=India |ناونیشان=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/india/ |ئیش=[[The World Factbook]] |بڵاوکەرەوە=[[Central Intelligence Agency]] |ref={{sfnRef|Central Intelligence Agency}} |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئازاری ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210318202107/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/india |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Country Profile: India |ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤|ناونیشان=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/India.pdf |ئیش=[[Library of Congress Country Studies]] |edition=5th |بڵاوکەرەوە=[[Library of Congress]] [[Federal Research Division]] |ref={{sfnRef|Library of Congress|2004}} |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١١}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Heitzman |یەکەم=J. |سەردێڕ=India: A Country Study |ڕێکەوت=ئابی ١٩٩٦|ناونیشان=https://archive.org/details/indiacountrystud0000unse |زنجیرە=Area Handbook Series |شوێن=Washington, D.C. |بڵاوکەرەوە=[[Library of Congress]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٤٤٤-٠٨٣٣-٠|دوایین٢=Worden |یەکەم٢=R. L.}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=India |ناونیشان=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/02/weodata/weorept.aspx?sy=2009&ey=2016&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=534&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr1.x=88&pr1.y=9 |بڵاوکەرەوە=[[International Monetary Fund]] |ref={{sfnRef|International Monetary Fund}} |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Provisional Population Totals Paper 1 of 2011 India |ناونیشان=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/prov_results_paper1_india.html |بڵاوکەرەوە=Office of the Registrar General and Census Commissioner |ref={{sfnRef|Provisional Population Totals Paper 1 of 2011 India}} |laysummary=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/indiaatglance.html}} * Robinson, Francis, ed. ''The Cambridge Encyclopedia of India, Pakistan, Bangladesh, Sri Lanka, Nepal, Bhutan and the Maldives'' (1989) * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Constituent Assembly of India – Volume XII |ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ١٩٥٠|ناونیشان=http://parliamentofindia.nic.in/ls/debates/vol12p1.htm |ئیش=Constituent Assembly of India: Debates |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110721173243/http://parliamentofindia.nic.in/ls/debates/vol12p1.htm |بڵاوکەرەوە=[[National Informatics Centre]], Government of India |ref={{sfnRef|Constituent Assembly of India|1950}} |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{refend}} '''وشەڕەتناسی''' {{refbegin|33em}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Hindustan |ناونیشان=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/266465/Hindustan |ئیش=[[Encyclopædia Britannica]] |ref={{sfnRef|Encyclopædia Britannica}} |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠١١}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Constitution of India |ڕێکەوت=٢٩ی تەممووزی ٢٠٠٨|ناونیشان=http://lawmin.nic.in/coi/coiason29july08.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140909230437/http://lawmin.nic.in/coi/coiason29july08.pdf |بڵاوکەرەوە=[[Ministry of Law and Justice (India)|Ministry of Law and Justice]] |وتەگێڕانەوە=Article 1(1): "India, that is Bharat, shall be a Union of States." |ref={{sfnRef|Ministry of Law and Justice 2008}} |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{refend}} '''مێژوو''' {{refbegin|33em}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Asher |یەکەم=C. B. |سەردێڕ=India Before Europe |ساڵ=٢٠٠٨|edition=1st |بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٥١٧٥٠-٨|دوایین٢=Talbot |یەکەم٢=C}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Bose |یەکەم=S. |سەردێڕ=Modern South Asia: History, Culture, Political Economy |ساڵ=٢٠١١|edition=3rd |بڵاوکەرەوە=[[Routledge]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٧٧٩٤٢-٥|دوایین٢=Jalal |یەکەم٢=A. |بەستەری نووسەر=Sugata Bose |بەستەری نووسەر٢=Ayesha Jalal}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Brown |یەکەم=J. M. |سەردێڕ=Modern India: The Origins of an Asian Democracy |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=PaKdsF8WzbcC |ساڵ=١٩٩٤|زنجیرە=[[The Short Oxford History of the Modern World]] |edition=2nd |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٨٧٣١١٣-٩|بەستەری نووسەر=Judith M. Brown}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Coningham |یەکەم=Robin |سەردێڕ=The Archaeology of South Asia: From the Indus to Asoka, c. 6500 BCE – 200 CE |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=hB5TCgAAQBAJ |ساڵ=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٨٤٦٩٧-٤|دوایین٢=Young |یەکەم٢=Ruth}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Copland |یەکەم=I. |سەردێڕ=India 1885–1947: The Unmaking of an Empire |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Dw1uAAAAMAAJ |ساڵ=٢٠٠١|edition=1st |بڵاوکەرەوە=[[Longman]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٨٢-٣٨١٧٣-٥}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Kulke |یەکەم=H. |سەردێڕ=A History of India |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=V73N8js5ZgAC |ساڵ=٢٠٠٤|زنجیرە=4th |بڵاوکەرەوە=[[Routledge]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٣٢٩٢٠-٠|دوایین٢=Rothermund |یەکەم٢=D. |بەستەری نووسەر=Hermann Kulke}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Ludden |یەکەم=D. |سەردێڕ=India and South Asia: A Short History |ساڵ=٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=[[One World Media|One World]] |ژپنک=٩٧٨-١-٨٥١٦٨-٢٣٧-٩}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Metcalf |یەکەم=B. |سەردێڕ=A Concise History of Modern India |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=iuESgYNYPl0C |ساڵ=٢٠٠٦|edition=2nd |بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٦٨٢٢٥-١|دوایین٢=Metcalf |یەکەم٢=T. R. |بەستەری نووسەر=Barbara Metcalf |بەستەری نووسەر٢=Thomas R. Metcalf}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Peers |یەکەم=D. M. |سەردێڕ=India under Colonial Rule 1700–1885 |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=6iNuAAAAMAAJ |ساڵ=٢٠٠٦|edition=1st |بڵاوکەرەوە=[[Pearson Education|Pearson Longman]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٨٢-٣١٧٣٨-٣}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Petraglia |یەکەم=Michael D. |سەردێڕ=The Evolution and History of Human Populations in South Asia: Inter-disciplinary Studies in Archaeology, Biological Anthropology, Linguistics and Genetics |ساڵ=٢٠٠٧|editor-last=Michael Petraglia |chapter=Human evolution and culture change in the Indian subcontinent |chapter-url=https://books.google.com/books?id=Qm9GfjNlnRwC&pg=PA6 |بڵاوکەرەوە=[[Springer Publishing]] |ژپنک=٩٧٨-١-٤٠٢٠-٥٥٦٢-١|دوایین٢=Allchin |یەکەم٢=Bridget |بەستەری نووسەر٢=Bridget Allchin |editor2-last=Bridget Allchin}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Possehl |یەکەم=G. |سەردێڕ=The Indus Civilization: A Contemporary Perspective |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=pmAuAsi4ePIC |ساڵ=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=[[Rowman & Littlefield|Rowman Altamira]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٧٥٩١-٠١٧٢-٢|بەستەری نووسەر=Gregory Possehl}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Robb |یەکەم=P. |سەردێڕ=A History of India |ناونیشان=https://archive.org/details/historyofindia00pete |ساڵ=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=London: [[Palgrave Macmillan|Palgrave]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٣٣٣-٦٩١٢٩-٨|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Sarkar |یەکەم=S. |سەردێڕ=Modern India: 1885–1947 |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=rVxuAAAAMAAJ |ساڵ=١٩٨٣|شوێن=Delhi |بڵاوکەرەوە=[[Macmillan Publishers|Macmillan India]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٣٣٣-٩٠٤٢٥-١}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Singh |یەکەم=U. |سەردێڕ=A History of Ancient and Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=H3lUIIYxWkEC |ساڵ=٢٠٠٩|شوێن=Delhi |بڵاوکەرەوە=[[Longman]] |ژپنک=٩٧٨-٨١-٣١٧-١٦٧٧-٩|بەستەری نووسەر=Upinder Singh}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Sripati |یەکەم=V. |سەردێڕ=Toward Fifty Years of Constitutionalism and Fundamental Rights in India: Looking Back to See Ahead (1950–2000) |ئیش=[[American University International Law Review]] |بەرگ=١٤|issue=2 |پەڕەکان=٤١٣–٤٩٦|ساڵ=١٩٩٨}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Stein |یەکەم=B. |سەردێڕ=A History of India |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=SXdVS0SzQSAC |ساڵ=١٩٩٨|edition=1st |شوێن=Oxford |بڵاوکەرەوە=[[Wiley-Blackwell]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٦٣١-٢٠٥٤٦-٣|بەستەری نووسەر=Burton Stein}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Stein |یەکەم=B. |سەردێڕ=A History of India |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=QY4zdTDwMAQC |ساڵ=٢٠١٠|editor-last=Arnold |editor-first=D. |edition=2nd |شوێن=Oxford |بڵاوکەرەوە=[[Wiley-Blackwell]] |ژپنک=٩٧٨-١-٤٠٥١-٩٥٠٩-٦|بەستەری نووسەر=Burton Stein}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Briefing Rooms: India |ناونیشان=http://www.ers.usda.gov/Briefing/India/ |ئیش=Economic Research Service |ساڵ=٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110520002800/http://www.ers.usda.gov/Briefing/India/ |بڵاوکەرەوە=[[United States Department of Agriculture]] |ref={{sfnRef|United States Department of Agriculture}} |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Witzel |یەکەم=Michael |سەردێڕ=The Blackwell companion to Hinduism |ساڵ=٢٠٠٣|editor-last=Gavin D. Flood |chapter=Vedas and Upanișads |chapter-url=https://books.google.com/books?id=qSfneQ0YYY8C |بڵاوکەرەوە=[[John Wiley & Sons]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٦٣١-٢١٥٣٥-٦|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠١٢|بەستەری نووسەر=Michael Witzel}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Wolpert |یەکەم=S. |سەردێڕ=A New History of India |ساڵ=٢٠٠٣|edition=7th |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١٦٦٧٨-١|بەستەری نووسەر=Stanley Wolpert}} {{refend}} '''جوگرافیا''' {{refbegin|33em}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Ali |یەکەم=J. R. |سەردێڕ=Greater India |ئیش=[[Earth-Science Reviews]] |بەرگ=٧٢|issue=3–4 |پەڕەکان=١٧٠–١٧٣|ساڵ=٢٠٠٥|bibcode=2005ESRv...72..169A |doi=10.1016/j.earscirev.2005.07.005 |دوایین٢=Aitchison |یەکەم٢=J. C.}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Chang |یەکەم=J. H. |سەردێڕ=The Indian Summer Monsoon |بەرگ=٥٧|issue=3 |پەڕەکان=٣٧٣–٣٩٦|ساڵ=١٩٦٧|periodical=[[Geographical Review]] |بڵاوکەرەوە=American Geographical Society, Wiley |doi=10.2307/212640 |jstor=212640}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Forest (Conservation) Act, 1980 with Amendments Made in 1988 |ناونیشان=http://forest.and.nic.in/fca1980.pdf |ساڵ=١٩٨٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110721163118/http://forest.and.nic.in/fca1980.pdf |بڵاوکەرەوە=Department of Environment and Forests, Government of the Andaman and Nicobar Islands |ref={{sfnRef|Department of Environment and Forests|1988}} |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Dikshit |یەکەم=K. R. |سەردێڕ=India: Land |ناونیشان=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/285248/India |ئیش=[[Encyclopædia Britannica]] |پەڕەکان=١–٢٩|ref={{sfnRef|Dikshit & Schwartzberg}} |دوایین٢=Schwartzberg |یەکەم٢=Joseph E. |بەستەری نووسەر٢=Joseph E. Schwartzberg}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Duff |یەکەم=D. |سەردێڕ=Holmes Principles of Physical Geology |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=E6vknq9SfIIC&pg=PT353 |ساڵ=١٩٩٣|edition=4th |بڵاوکەرەوە=[[Routledge]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٧٤٨٧-٤٣٨١-٠|بەستەری نووسەر=Donald Duff (geologist and author)}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Kumar |یەکەم=V. S. |سەردێڕ=Coastal processes along the Indian coastline |ناونیشان=http://drs.nio.org/drs/bitstream/2264/350/1/Curr_Sci_91_530.pdf |بەرگ=٩١|issue=4 |پەڕەکان=٥٣٠–٥٣٦|ساڵ=٢٠٠٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090908141613/http://drs.nio.org/drs/bitstream/2264/350/1/Curr_Sci_91_530.pdf |periodical=[[Current Science]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٩ |دوایین٢=Pathak |یەکەم٢=K. C. |دوایین٣=Pednekar |یەکەم٣=P. |دوایین٤=Raju |یەکەم٤=N. S. N. |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=India Yearbook 2007 |ساڵ=٢٠٠٧|شوێن=New Delhi |بڵاوکەرەوە=Publications Division, [[Ministry of Information and Broadcasting (India)|Ministry of Information and Broadcasting]], [[Government of India]] |ژپنک=٩٧٨-٨١-٢٣٠-١٤٢٣-٤|ref={{sfnRef|Ministry of Information and Broadcasting|2007}}}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Posey |یەکەم=C. A. |سەردێڕ=The Living Earth Book of Wind and Weather |ڕێکەوت=١ی تشرینی دووەمی ١٩٩٤|ناونیشان=https://archive.org/details/livingearthbooko00pose |بڵاوکەرەوە=[[Reader's Digest Association|Reader's Digest]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٩٥٧٧-٦٢٥-٩}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Prakash |یەکەم=B. |سەردێڕ=Holocene Tectonic Movements and Stress Field in the Western Gangetic Plains |ناونیشان=http://www.ias.ac.in/currsci/aug252000/prakash.pdf |ئیش=[[Current Science]] |بەرگ=٧٩|issue=4 |پەڕەکان=٤٣٨–٤٤٩|ساڵ=٢٠٠٠|ref={{sfnRef|Prakash et al.|2000}} |دوایین٢=Kumar |یەکەم٢=S. |دوایین٣=Rao |یەکەم٣=M. S. |دوایین٤=Giri |یەکەم٤=S. C.}} {{refend}} '''ھەمەجۆری زیندەیی''' {{refbegin|33em}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Animal Discoveries 2011: New Species and New Records |ناونیشان=http://zsi.gov.in/right_menu/Animal_disc/Animal%20Discovery%202011.pdf |ساڵ=٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130116214754/http://zsi.gov.in/right_menu/Animal_disc/Animal%20Discovery%202011.pdf |بڵاوکەرەوە=[[Zoological Survey of India]] |ref={{sfnRef|Zoological Survey of India|2012}} |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Basak |یەکەم=R. K. |سەردێڕ=Botanical Survey of India: Account of Its Establishment, Development, and Activities |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=yXAVcgAACAAJ |ساڵ=١٩٨٣|بڵاوکەرەوە=India. Department of Environment |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠١١}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Crame |یەکەم=J. A. |سەردێڕ=Palaeobiogeography and Biodiversity Change: The Ordovician and Mesozoic–Cenozoic Radiations |ڕێکەوت=١ی ئابی ٢٠٠٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=YswVy5YolYsC&pg=PA142 |issue=194 |زنجیرە=Geological Society Special Publication |بڵاوکەرەوە=[[Geological Society of London]] |ژپنک=٩٧٨-١-٨٦٢٣٩-١٠٦-٢|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|دوایین٢=Owen |یەکەم٢=A. W.}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Karanth |یەکەم=K. P. |سەردێڕ=Out-of-India Gondwanan Origin of Some Tropical Asian Biota |ناونیشان=http://www.iisc.ernet.in/currsci/mar252006/789.pdf |ئیش=[[Current Science]] |بەرگ=٩٠|issue=6 |پەڕەکان=٧٨٩–٧٩٢|ساڵ=٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی نیسانی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190411223533/http://www.iisc.ernet.in/currsci/mar252006/789.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Mace |یەکەم=G. M. |سەردێڕ=1994 IUCN Red List of Threatened Animals |ڕێکەوت=ئازاری ١٩٩٤|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=dyy0HilL9ecC&pg=PR4 |ئیش=World Conservation Monitoring Centre |بڵاوکەرەوە=[[International Union for Conservation of Nature]] |ژپنک=٩٧٨-٢-٨٣١٧-٠١٩٤-٣}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Biosphere Reserves of India |ناونیشان=http://www.cpreec.org/pubbook-biosphere.htm |ئیش=C. P. R. Environment Education Centre |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/6174UGghb?url=http://www.cpreec.org/pubbook-biosphere.htm |بڵاوکەرەوە=[[Ministry of Environment and Forests (India)|Ministry of Environment and Forests]], [[Government of India]] |ref={{sfnRef|Ministry of Environment and Forests}} |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Indian Wildlife (Protection) Act, 1972 |ڕێکەوت=٩ی ئەیلوولی ١٩٧٢|ناونیشان=http://envfor.nic.in/legis/wildlife/wildlife1.html |بڵاوکەرەوە=[[Ministry of Environment and Forests (India)|Ministry of Environment and Forests]], [[Government of India]] |ref={{sfnRef|Ministry of Environments and Forests 1972}} |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١١}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Puri |یەکەم=S. K. |سەردێڕ=Biodiversity Profile of India |ناونیشان=http://ces.iisc.ernet.in/hpg/cesmg/indiabio.html |ئیش=ces.iisc.ernet.in |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111121153614/http://ces.iisc.ernet.in/hpg/cesmg/indiabio.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=The List of Wetlands of International Importance |ڕێکەوت=٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.ramsar.org/sitelist.pdf |پەڕە=١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070621011113/http://www.ramsar.org/sitelist.pdf |بڵاوکەرەوە=The Secretariat of the Convention on Wetlands |ref={{sfnRef|Secretariat of the Convention on Wetlands}} |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Tritsch |یەکەم=M. F. |سەردێڕ=Wildlife of India |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=aNRQAAAACAAJ |ساڵ=٢٠٠١|شوێن=London |بڵاوکەرەوە=[[HarperCollins]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٠٠-٧١١٠٦٢-٩}} {{refend}} '''سیاسەت''' {{refbegin|33em}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Banerjee |یەکەم=Sumanta |ڕێکەوت=٢٢ی تەممووزی ٢٠٠٥|سەردێڕ=Civilising the BJP |journal=[[Economic & Political Weekly]] |بەرگ=٤٠|issue=29 |پەڕەکان=٣١١٦–٣١١٩|jstor=4416896}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Bhambhri |یەکەم=C. P. |سەردێڕ=Politics in India, 1991–1992 |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=pf5HAAAAMAAJ |ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Shipra |ژپنک=٩٧٨-٨١-٨٥٤٠٢-١٧-٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠١١}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Burnell |یەکەم=P. J. |سەردێڕ=The Resilience of Democracy: Persistent Practice, Durable Idea |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=hv6TkML5_HAC&pg=PA271 |ساڵ=١٩٩٩|edition=1st |بڵاوکەرەوە=[[Taylor & Francis]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٤٦-٨٠٢٦-٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠١١|دوایین٢=Calvert |یەکەم٢=P.}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=India |یەکەم=Press Trust of |سەردێڕ=Second UPA Win, A Crowning Glory for Sonia's Ascendancy |ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠٠٩|ناونیشان=http://www.business-standard.com/india/news/second-upa-wincrowning-glory-for-sonia%5Cs-ascendancy/61892/on |ئیش=[[Business Standard]] India |ref={{sfnRef|Business Standard|2009}} |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٩}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Chander |یەکەم=N. J. |سەردێڕ=Coalition Politics: The Indian Experience |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=G_QtMGIczhMC&pg=PA117 |ساڵ=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Concept Publishing Company |ژپنک=٩٧٨-٨١-٨٠٦٩-٠٩٢-١|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠١١}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Dunleavy |یەکەم=P. |سەردێڕ=The Effective Space of Party Competition |ناونیشان=http://www2.lse.ac.uk/government/research/resgroups/PSPE/pdf/PSPE_WP5_07.pdf |issue=5 |ساڵ=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=[[London School of Economics]] and Political Science |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١١|دوایین٢=Diwakar |یەکەم٢=R. |دوایین٣=Dunleavy |یەکەم٣=C. |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071028005708/http://www.lse.ac.uk/collections/government/PSPE/pdf/PSPE_WP5_07.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Dutt |یەکەم=S. |سەردێڕ=Identities and the Indian State: An Overview |ئیش=[[Third World Quarterly]] |بەرگ=١٩|issue=3 |پەڕەکان=٤١١–٤٣٤|ساڵ=١٩٩٨|doi=10.1080/01436599814325}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Echeverri-Gent |یەکەم=J. |سەردێڕ=Quickening the Pace of Change |ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٠٢|پەڕەکان=[https://archive.org/details/indiabriefingqui٠٠٠٠unse/page/١٩ ١٩–٥٣]|editor-last=Ayres |editor-first=A. |زنجیرە=India Briefing |chapter=Politics in India's Decentred Polity |chapter-url=https://archive.org/details/indiabriefingqui0000unse/page/19 |شوێن=London |بڵاوکەرەوە=[[M. E. Sharpe]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٧٦٥٦-٠٨١٢-٣|editor2-last=Oldenburg |editor2-first=P.}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Current Recognised Parties |ڕێکەوت=١٤ی ئازاری ٢٠٠٩|ناونیشان=http://eci.nic.in/eci_main/ElectoralLaws/OrdersNotifications/Symbols_Sep_2009.pdf |ئیش=[[Election Commission of India]] |ref={{sfnRef|Election Commission of India}} |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئابی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180820162136/http://eci.nic.in/eci_main/ElectoralLaws/OrdersNotifications/Symbols_Sep_2009.pdf}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Gledhill |یەکەم=A. |سەردێڕ=The Republic of India: The Development of its Laws and Constitution |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=cHAjPQAACAAJ |ساڵ=١٩٧٠|بڵاوکەرەوە=[[Greenwood Publishing Group|Greenwood]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٣٧١-٢٨١٣-٩|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١١}} * {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-18352532 |سەردێڕ=Narendra Modi makes his move |دوایین=Halarnkar |یەکەم=Samar |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ئیش=[[BBC News]] |وتەگێڕانەوە=The right-wing Hindu nationalist Bharatiya Janata Party (BJP), India's primary opposition party |ref={{harvid|BBC|2012}}}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Malik |یەکەم=Yogendra K. |دوایین٢=Singh |یەکەم٢=V. B. |ڕێکەوت=نیسانی ١٩٩٢|سەردێڕ=Bharatiya Janata Party: An Alternative to the Congress (I)? |ناونیشان=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1992-04_32_4/page/318 |journal=[[Asian Survey]] |بەرگ=٣٢|issue=4 |پەڕەکان=٣١٨–٣٣٦|doi=10.2307/2645149 |jstor=2645149}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Mathew |یەکەم=K. M. |سەردێڕ=Manorama Yearbook |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=jDaLQwAACAAJ |ساڵ=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=[[Malayala Manorama]] |ژپنک=٩٧٨-٨١-٩٠٠٤٦١-٨-٣|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١١}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=National Symbols |ناونیشان=https://www.india.gov.in/india-glance/national-symbols |ئیش=Know India |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210418054958/https://www.india.gov.in/india-glance/national-symbols |بڵاوکەرەوە=[[National Informatics Centre]], [[Government of India]] |ref={{sfnRef|National Informatics Centre|2005}} |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی نیسانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی نیسانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Neuborne |یەکەم=B. |سەردێڕ=The Supreme Court of India |ئیش=International Journal of Constitutional Law |بەرگ=١|issue=3 |پەڕەکان=٤٧٦–٥١٠|ساڵ=٢٠٠٣|doi=10.1093/icon/1.3.476 |doi-access=free}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Pylee |یەکەم=M. V. |سەردێڕ=Constitutional Government in India |ساڵ=٢٠٠٣|chapter=The Longest Constitutional Document |chapter-url=https://books.google.com/books?id=veDUJCjr5U4C |edition=2nd |بڵاوکەرەوە=[[S. Chand]] |ژپنک=٩٧٨-٨١-٢١٩-٢٢٠٣-٦|ref={{sfnRef|Pylee|2003|a}}}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Pylee |یەکەم=M. V. |سەردێڕ=Constitutional Government in India |ساڵ=٢٠٠٣|chapter=The Union Judiciary: The Supreme Court |chapter-url=https://books.google.com/books?id=veDUJCjr5U4C&pg=PA314 |edition=2nd |بڵاوکەرەوە=[[S. Chand]] |ژپنک=٩٧٨-٨١-٢١٩-٢٢٠٣-٦|ref={{sfnRef|Pylee|2003|b}} |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Sarkar |یەکەم=N. I. |سەردێڕ=Sonia Gandhi: Tryst with India |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=26flsWUf8fkC |ساڵ=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=[[Atlantic Books|Atlantic]] |ژپنک=٩٧٨-٨١-٢٦٩-٠٧٤٤-١<!--٨١٢٦٩٠٧٤٤٤-->|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠١١}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Sharma |یەکەم=R. |سەردێڕ=Cabinet Government in India |ئیش=[[Parliamentary Affairs]] |بەرگ=٤|issue=1 |پەڕەکان=١١٦–١٢٦|ساڵ=١٩٥٠|doi=10.1093/oxfordjournals.pa.a052755}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Sharma |یەکەم=B. K. |سەردێڕ=Introduction to the Constitution of India |ڕێکەوت=ئابی ٢٠٠٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=srDytmFE3KMC&pg=PA161 |edition=4th |بڵاوکەرەوە=[[Prentice Hall]] |ژپنک=٩٧٨-٨١-٢٠٣-٣٢٤٦-١<!--٨١٢٠٣٣٢٤٦٦-->}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Sinha |یەکەم=A. |سەردێڕ=The Changing Political Economy of Federalism in India |ئیش=[[India Review]] |بەرگ=٣|issue=1 |پەڕەکان=٢٥–٦٣|ساڵ=٢٠٠٤|doi=10.1080/14736480490443085 |s2cid=154543286}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=World's Largest Democracy to Reach One Billion Persons on Independence Day |ناونیشان=https://www.un.org/esa/population/pubsarchive/india/ind1bil.htm |بڵاوکەرەوە=[[United Nations Department of Economic and Social Affairs|United Nations]] [[Commission on Population and Development|ref={{sfnRef|United Nations Population Division}} |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|Population Division]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئابی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/6174XlNpl?url=https://www.un.org/esa/population/pubsarchive/india/ind1bil.htm}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Wheare |یەکەم=K. C. |سەردێڕ=Federal Government |ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٨٠|ناونیشان=https://archive.org/details/federalgovernmen00whearich |edition=4th |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٣-٢٢٧٠٢-٨}} {{refend}} '''پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان''' {{refbegin|33em}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Alford |یەکەم=P. |سەردێڕ=G8 Plus 5 Equals Power Shift |ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠٠٨|ناونیشان=http://www.theaustralian.com.au/news/g8-plus-5-equals-power-shift/story-e6frg6t6-1111116838759 |بڵاوکەرەوە=[[The Australian]] |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Behera |یەکەم=L. K. |سەردێڕ=Budgeting for India's Defence: An Analysis of Defence Budget 2011–2012 |ڕێکەوت=٧ی ئازاری ٢٠١١|ناونیشان=http://www.idsa.in/idsacomments/BudgetingforIndiasDefence2010-11_lkbehera_030310.html |بڵاوکەرەوە=[[Institute for Defence Studies and Analyses]] |ڕێکەوتی سەردان=٤ی نیسانی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی نیسانی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150403032011/http://idsa.in/idsacomments/BudgetingforIndiasDefence2010-11_lkbehera_030310.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Behera |یەکەم=L. K. |سەردێڕ=India's Defence Budget 2012–13 |ڕێکەوت=٢٠ی ئازاری ٢٠١٢|ناونیشان=http://www.defencereviewasia.com/articles/169/India-s-Defence-Budget-2012-13 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121215014403/http://www.defencereviewasia.com/articles/169/India-s-Defence-Budget-2012-13 |بڵاوکەرەوە=[[Institute for Defence Studies and Analyses]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئازاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Russia Agrees India Nuclear Deal |ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠٠٩|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7883223.stm |ئیش=[[BBC News]] |بڵاوکەرەوە=[[بی بی سی|British Broadcasting Corporation]] |ref={{sfnRef|British Broadcasting Corporation 2009}} |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠١٠}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Curry |یەکەم=B. |سەردێڕ=Canada Signs Nuclear Deal with India |ڕێکەوت=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشان=https://www.theglobeandmail.com/news/world/g8-g20/news/canada-signs-nuclear-deal-with-india/article1620801/ |ئیش=[[The Globe and Mail]] |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170525115702/https://www.theglobeandmail.com/news/world/g8-g20/news/canada-signs-nuclear-deal-with-india/article1620801/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=India, Europe Strategic Relations |ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠٠٨|ناونیشان=http://europa.eu/legislation_summaries/external_relations/relations_with_third_countries/asia/r14100_en.htm |ئیش=Europa: Summaries of EU Legislation |بڵاوکەرەوە=[[European Union]] |ref={{sfnRef|Europa 2008}} |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١١}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Ghosh |یەکەم=A. |سەردێڕ=India's Foreign Policy |ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Y32u4JMroQgC |بڵاوکەرەوە=[[Pearson PLC|Pearson]] |ژپنک=٩٧٨-٨١-٣١٧-١٠٢٥-٨}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Gilbert |یەکەم=M. |سەردێڕ=A History of the Twentieth Century |ڕێکەوت=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=jhwY1j8Ao3kC&pg=PA486 |بڵاوکەرەوە=[[William Morrow and Company|William Morrow]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٠٦-٠٥٠٥٩٤-٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١١}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Kumar |یەکەم=A. V. |سەردێڕ=Reforming the NPT to Include India |ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠١٠|ناونیشان=http://thebulletin.org/reforming-npt-include-india |ئیش=[[Bulletin of the Atomic Scientists]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171010152437/http://thebulletin.org/reforming-npt-include-india |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Miglani |یەکەم=S. |سەردێڕ=With An Eye on China, India Steps Up Defence Spending |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠١١|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/2011/02/28/india-budget-military-idUSSGE71R02Y20110228 |ئیش=[[Reuters]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110502153348/http://www.reuters.com/article/2011/02/28/india-budget-military-idUSSGE71R02Y20110228 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئایاری ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Nair |یەکەم=V. K. |سەردێڕ=No More Ambiguity: India's Nuclear Policy |ناونیشان=http://www.afsa.org/fsj/oct02/nair.pdf |ئیش=afsa.org |ساڵ=٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070927041401/http://www.afsa.org/fsj/oct02/nair.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Pandit |یەکەم=R. |سەردێڕ=N-Submarine to Give India Crucial Third Leg of Nuke Triad |ڕێکەوت=٢٧ی تەممووزی ٢٠٠٩|ناونیشان=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-07-27/india/28212143_1_nuclear-powered-submarine-ins-arihant-nuclear-submarine |ئیش=[[The Times of India]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110811144548/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-07-27/india/28212143_1_nuclear-powered-submarine-ins-arihant-nuclear-submarine |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئابی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Perkovich |یەکەم=G. |سەردێڕ=India's Nuclear Bomb: The Impact on Global Proliferation |ڕێکەوت=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠١|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=UDA9dUryS8EC |بڵاوکەرەوە=[[University of California Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢٠-٢٣٢١٠-٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١١}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=India, France Agree on Civil Nuclear Cooperation |ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|ناونیشان=http://www.rediff.com/news/2008/jan/25france.htm |بڵاوکەرەوە=[[Rediff.com|Rediff]] |ref={{sfnRef|Rediff 2008 a}} |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠١٠}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=UK, India Sign Civil Nuclear Accord |ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠١٠|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/2010/02/13/us-india-britain-nuclear-idUSTRE61C21E20100213?type=politicsNews |ئیش=[[Reuters]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120512181522/http://www.reuters.com/article/2010/02/13/us-india-britain-nuclear-idUSTRE61C21E20100213?type=politicsNews |ref={{sfnRef|Reuters|2010}} |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئایاری ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Rothermund |یەکەم=D. |سەردێڕ=The Routledge Companion to Decolonization |ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ez37H0UPt_YC |زنجیرە=Routledge Companions to History |edition=1st |بڵاوکەرەوە=[[Routledge]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٣٥٦٣٢-٩}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Sharma |یەکەم=S. R. |سەردێڕ=India–USSR Relations 1947–1971: From Ambivalence to Steadfastness |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٩|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=vTEge1JWK8oC |بەرگ=١|بڵاوکەرەوە=Discovery |ژپنک=٩٧٨-٨١-٧١٤١-٤٨٦-٤<!--٨١٧١٤١٤٨٦٩-->}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Shukla |یەکەم=A. |سەردێڕ=China Matches India's Expansion in Military Spending |ڕێکەوت=٥ی ئازاری ٢٠١١|ناونیشان=http://www.business-standard.com/india/news/china-matches-india%5Cs-expansion-in-military-spending/427365/ |ئیش=[[Business Standard]] India |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠١١}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Sisodia |یەکەم=N. S. |سەردێڕ=Changing Security Dynamic in Eastern Asia: Focus on Japan |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=jSgfLG3Ib9wC |ساڵ=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Promilla |ژپنک=٩٧٨-٨١-٨٦٠١٩-٥٢-٨<!--٨١٨٦٠١٩٥٢٩-->|دوایین٢=Naidu |یەکەم٢=G. V. C.}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=SIPRI Yearbook 2008: Armaments, Disarmament, and International Security |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٠٨|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=EAyQ9KCJE2gC&pg=PA178 |ئیش=Stockholm International Peace Research Institute |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٥٤٨٩٥-٨|ref={{sfnRef|Stockholm International Peace Research Institute 2008}} |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١١}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Rise in international arms transfers is driven by Asian demand, says SIPRI |ڕێکەوت=١٩ی ئازاری ٢٠١٢|ناونیشان=http://www.sipri.org/media/pressreleases/2012/rise-in-international-arms-transfers-is-driven-by-asian-demand-says-sipri |ئیش=Stockholm International Peace Research Initiative |ref={{sfnRef|Stockholm International Peace Research Initiative 2012}} |ڕێکەوتی سەردان=٥ی نیسانی ٢٠١٦}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=India, US Sign 123 Agreement |ڕێکەوت=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|ناونیشان=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-10-11/india/27905286_1_indian-nuclear-market-sign-landmark-civil-nuclear-field |ئیش=[[The Times of India]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111107021602/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-10-11/india/27905286_1_indian-nuclear-market-sign-landmark-civil-nuclear-field |ref={{sfnRef|The Times of India 2008}} |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{refend}} '''ئابووری''' {{refbegin|33em}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Alamgir |یەکەم=J. |سەردێڕ=India's Open-Economy Policy: Globalism, Rivalry, Continuity |ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=JL7QfWJ5Yk0C |بڵاوکەرەوە=[[Taylor & Francis]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٧٧٦٨٤-٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١١}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Bonner |یەکەم=B |سەردێڕ=Make Way, World. India Is on the Move |ڕێکەوت=٢٠ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشان=http://www.csmonitor.com/Business/The-Daily-Reckoning/2010/0320/Make-way-world.-India-is-on-the-move |ئیش=[[Christian Science Monitor]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١١}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Farrell |یەکەم=D. |سەردێڕ=Next Big Spenders: India's Middle Class |ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.mckinsey.com/Insights/MGI/In_the_news/Next_big_spenders_Indian_middle_class |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111205035707/http://www.mckinsey.com/Insights/MGI/In_the_news/Next_big_spenders_Indian_middle_class |بڵاوکەرەوە=[[McKinsey & Company]] |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١ |دوایین٢=Beinhocker |یەکەم٢=E. |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Gargan |یەکەم=E. A. |سەردێڕ=India Stumbles in Rush to a Free Market Economy |ڕێکەوت=١٥ی ئابی ١٩٩٢|ناونیشان=https://www.nytimes.com/1992/08/15/world/india-stumbles-in-rush-to-a-free-market-economy.html |ئیش=[[The New York Times]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١١}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Hawksworth |یەکەم=John |سەردێڕ=The World in 2050: The Accelerating Shift of Global Economic Power: Challenges and Opportunities |ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠١١|ناونیشان=http://www.pwc.com/en_GX/gx/psrc/pdf/world_in_2050_jan2011.pdf |بڵاوکەرەوە=[[PricewaterhouseCoopers]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١١|دوایین٢=Tiwari |یەکەم٢=Anmol}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Nayak |یەکەم=P. B. |سەردێڕ=India's Economy and Growth: Essays in Honour of V. K. R. V. Rao |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=N1Ho2SGXUHwC |بڵاوکەرەوە=[[SAGE Publications]] |ژپنک=٩٧٨-٨١-٣٢١-٠٤٥٢-٠|دوایین٢=Goldar |یەکەم٢=B. |دوایین٣=Agrawal |یەکەم٣=P.}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Pal |یەکەم=P. |سەردێڕ=Inequality in India: A Survey of Recent Trends |ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٠٧|ناونیشان=https://www.un.org/esa/desa/papers/2007/wp45_2007.pdf |ئیش=[[United Nations Department of Economic and Social Affairs|Economic and Social Affairs]]: DESA Working Paper No. 45 |بڵاوکەرەوە=[[United Nations]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١١|دوایین٢=Ghosh |یەکەم٢=J}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Schwab |یەکەم=K. |سەردێڕ=The Global Competitiveness Report 2010–2011 |ناونیشان=http://www3.weforum.org/docs/WEF_GlobalCompetitivenessReport_2010-11.pdf |ساڵ=٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=[[World Economic Forum]] |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئایاری ٢٠١١}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Sheth |یەکەم=N. |سەردێڕ=Outlook for Outsourcing Spending Brightens |ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٠٩|ناونیشان=https://www.wsj.com/articles/SB124344190542659025#articleTabs_comments%3D%26articleTabs%3Darticle |ئیش=[[The Wall Street Journal]] |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Yep |یەکەم=E. |سەردێڕ=ReNew Wind Power Gets $201 Million Goldman Investment |ڕێکەوت=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١١|ناونیشان=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204422404576595972728958728 |ئیش=The Wall Street Journal |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١١}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=India Second Fastest Growing Auto Market After China |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠١٠|ناونیشان=http://www.thehindubusinessline.com/todays-paper/article988689.ece |ئیش=[[Business Line]] |ref={{sfnRef|Business Line 2010}} |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١١}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=India's Economy: Not Just Rubies and Polyester Shirts |ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ناونیشان=http://www.economist.com/node/21531527 |ئیش=[[The Economist]] |ref={{sfnRef|Economist 2011}} |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Indian Car Exports Surge 36% |ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ناونیشان=http://expressindia.indianexpress.com/karnatakapoll08/story_page.php?id=528633 |ئیش=[[Express India]] |ref={{sfnRef|Express India 2009}} |ڕێکەوتی سەردان=٥ی نیسانی ٢٠١٦}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Economic Survey of India 2007: Policy Brief |ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.oecd.org/dataoecd/17/52/39452196.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110606112149/http://www.oecd.org/dataoecd/17/52/39452196.pdf |بڵاوکەرەوە=[[Organisation for Economic Co-operation and Development]] |ref={{sfnRef|Organisation for Economic Co-operation and Development 2007}} |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی حوزەیرانی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=India: Undernourished Children – A Call for Reform and Action |ناونیشان=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/0,,contentMDK:20916955~pagePK:146736~piPK:146830~theSitePK:223547,00.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120507071806/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/0,,contentMDK:20916955~pagePK:146736~piPK:146830~theSitePK:223547,00.html |بڵاوکەرەوە=[[World Bank]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئایاری ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Trade to Expand by 9.5% in 2010 After a Dismal 2009, WTO Reports |ڕێکەوت=٢٦ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشان=http://www.wto.org/english/news_e/pres10_e/pr598_e.htm |بڵاوکەرەوە=[[World Trade Organization]] |ref={{sfnRef|World Trade Organization 2010}} |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١١}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Indian IT-BPO Industry |ناونیشان=http://www.nasscom.org/indian-itbpo-industry |ساڵ=٢٠١١–٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120509061653/http://nasscom.org/indian-itbpo-industry |بڵاوکەرەوە=[[NASSCOM]] |ref={{sfnRef|Nasscom 2011–2012}} |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئایاری ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Understanding th WTO: The Organization Members and Observers |ناونیشان=http://www.wto.org/english/thewto_e/whatis_e/tif_e/org6_e.htm |ساڵ=١٩٩٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091229021759/http://www.wto.org/english/thewto_e/whatis_e/tif_e/org6_e.htm |بڵاوکەرەوە=[[WTO]] |ref={{sfnRef|WTO 1995}} |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=World Economic Outlook Update |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠١١|ناونیشان=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/01/weodata/weorept.aspx?sy=2009&ey=2016&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=512%2C548%2C558%2C564%2C566%2C524%2C578%2C534%2C536&s=NGDPDPC&grp=0&a=&pr.x=60&pr.y=17 |بڵاوکەرەوە=[[International Monetary Fund]] |ref={{sfnRef|International Monetary Fund 2011a}} |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١١}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Picciariello |یەکەم=Angela |سەردێڕ=The costs of climate change in India |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشان=https://cdn.odi.org/media/documents/ODI-JR-CostClimateChangeIndia-final.pdf |بڵاوکەرەوە=[[Overseas Development Institute]] |ref={{sfnRef|Overseas Development Institute|2021}} |دوایین٢=Colenbrander |یەکەم٢=Sarah |دوایین٣=Bazaz |یەکەم٣=Amir |دوایین٤=Roy |یەکەم٤=Rathin |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} {{refend}} '''دێموگرافیا''' {{refbegin|33em}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Chandramouli |یەکەم=C. |سەردێڕ=Rural Urban Distribution of Population |ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠١١|ناونیشان=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/india/Rural_Urban_2011.pdf |بڵاوکەرەوە=[[Ministry of Home Affairs (India)]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Dev |یەکەم=S. M. |سەردێڕ=India: Perspectives on Equitable Development |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=adhKjRoTjcIC |ساڵ=٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Academic Foundation |ژپنک=٩٧٨-٨١-٧١٨٨-٦٨٥-٢|دوایین٢=Rao |یەکەم٢=N. C.}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Dharwadker |یەکەم=A. |سەردێڕ=Representing the Past: Essays in Performance Historiography |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|editor-last=Canning |editor-first=C. M. |chapter=Representing India's Pasts: Time, Culture, and Problems of Performance Historiography |chapter-url=https://books.google.com/books?id=Rgf0gbml2ocC |بڵاوکەرەوە=[[University of Iowa Press]] |ژپنک=٩٧٨-١-٥٨٧٢٩-٩٠٥-٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠١١|editor2-last=Postlewait |editor2-first=T.}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Drèze |یەکەم=J. |سەردێڕ=School Health Services in India: The Social and Economic Contexts |ڕێکەوت=٩ی شوباتی ٢٠٠٩|editor-last=Baru |editor-first=R. V. |chapter=The Future of Mid-Day Meals |chapter-url=https://books.google.com/books?id=aQ39RO9OET4C&pg=PA46 |بڵاوکەرەوە=[[SAGE Publications]] |ژپنک=٩٧٨-٨١-٧٨٢٩-٨٧٣-٣|ref={{sfnRef|Drèze|Goyal|2008}} |دوایین٢=Goyal |یەکەم٢=A.}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Dyson |یەکەم=T. |سەردێڕ=Twenty-First Century India: Population, Economy, Human Development, and the Environment |ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠٠٥|ناونیشان=https://archive.org/details/twentyfirstcentu0000unse_v0c4 |editor-last=Dyson |editor-first=T. |chapter=Migration and Urbanisation: Retrospect and Prospects |chapter-url=https://books.google.com/books?id=bqU9T5c0wlYC |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٢٨٣٨٢-٨|دوایین٢=Visaria |یەکەم٢=P. |editor2-last=Casses |editor2-first=R. |editor3-last=Visaria |editor3-first=L. |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Garg |یەکەم=S. C. |سەردێڕ=Mobilizing Urban Infrastructure Finance in India |ڕێکەوت=١٩ی نیسانی ٢٠٠٥|ناونیشان=http://siteresources.worldbank.org/INTMF/Resources/339747-1105651852282/Garg.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090824063911/http://siteresources.worldbank.org/INTMF/Resources/339747-1105651852282/Garg.pdf |بڵاوکەرەوە=[[World Bank]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئابی ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوە |دوایین=Mallikarjun |یەکەم=B |سەردێڕ=Fifty Years of Language Planning for Modern Hindi – The Official Language of India |ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٠٤ |ناونیشان=http://www.languageinindia.com/nov2004/mallikarjunmalaysiapaper1.html |ئیش=Language in India |بەرگ=٤ |issue=11 |issn=1930-2940 |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠١١ |archive-url=https://web.archive.org/web/20081224084645/http://www.languageinindia.com/nov2004/mallikarjunmalaysiapaper1.html |archive-date=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨ |url-status=dead}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Ottenheimer |یەکەم=H. J. |سەردێڕ=The Anthropology of Language: An Introduction to Linguistic Anthropology |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=d4QHsORbZs4C |ساڵ=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=[[Cengage]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٤٩٥-٥٠٨٨٤-٧}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Ratna |یەکەم=U. |سەردێڕ=City, Society, and Planning |بەرگ=١|ساڵ=٢٠٠٧|editor-last=Dutt |editor-first=A. K. |chapter=Interface Between Urban and Rural Development in India |chapter-url=https://books.google.com/books?id=QDmZeW1H37IC |بڵاوکەرەوە=Concept |ژپنک=٩٧٨-٨١-٨٠٦٩-٤٥٩-٢|editor2-last=Thakur |editor2-first=B}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Rorabacher |یەکەم=J. A. |سەردێڕ=Hunger and Poverty in South Asia |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=u6hriMcSsE4C |ساڵ=٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Gyan |ژپنک=٩٧٨-٨١-٢١٢-١٠٢٧-٠}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Notification No. 2/8/60-O.L |ڕێکەوت=٢٧ی نیسانی ١٩٦٠|ناونیشان=http://rajbhasha.nic.in/UI/pagecontent.aspx?pc=Mzc%3d |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141001005409/http://www.rajbhasha.nic.in/UI/pagecontent.aspx?pc=Mzc%3D |بڵاوکەرەوە=[[Ministry of Home Affairs (India)|Ministry of Home Affairs]], [[Government of India]] |ref={{sfnRef|Ministry of Home Affairs 1960}} |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Census Data 2001 |ڕێکەوت=٢٠١٠–٢٠١١|ناونیشان=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/National_Summary/National_Summary_DataPage.aspx |ئیش=Office of the Registrar General and Census Commissioner |بڵاوکەرەوە=[[Ministry of Home Affairs (India)|Ministry of Home Affairs]], [[Government of India]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١١}} {{refend}} '''ھونەر''' {{refbegin|33em}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Blurton |یەکەم=T. Richard |سەردێڕ=Hindu Art |ڕێکەوت=١٩٩٣|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=xJ-lzU_nj_MC&q=Hindu+Art,+1994,+British+Museum+Press |بڵاوکەرەوە=[[Harvard University Press]] |زمان=en |ژپنک=٩٧٨-٠-٦٧٤-٣٩١٨٩-٥}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Craven |یەکەم=Roy C |سەردێڕ=Indian art: a concise history |ڕێکەوت=١٩٩٧|ناونیشان=https://www.worldcat.org/title/indian-art-a-concise-history/oclc/37895110&referer=brief_results |شوێن=[[نیویۆرک|NYC]] |بڵاوکەرەوە=Thames and Hudson |زمان=English |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٠٠-٢٠٣٠٢-٦|oclc=٣٧٨٩٥١١٠|بەستەری نووسەر=Roy C. Craven}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Harle |یەکەم=James C. |سەردێڕ=The Art and Architecture of the Indian Subcontinent |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=LwcBVvdqyBkC |ساڵ=١٩٩٤|بڵاوکەرەوە=[[Yale University Press]] |زمان=en |ژپنک=٩٧٨-٠-٣٠٠-٠٦٢١٧-٥}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Michell |یەکەم=George |سەردێڕ=Hindu Art and Architecture |ڕێکەوت=٢٠٠٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=YVl2QgAACAAJ |بڵاوکەرەوە=Thames & Hudson |زمان=en |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٠٠-٢٠٣٣٧-٨}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Rowland |یەکەم=Benjamin |سەردێڕ=The Art and Architecture of India: Buddhist, Hindu, Jain |ڕێکەوت=١٩٧٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=6L2fAAAAMAAJ&q=The+Art+and+Architecture+of+India:+Buddhist,+Hindu,+Jain |بڵاوکەرەوە=[[Penguin Books]] |زمان=en}} {{refend}} '''چاند''' {{refbegin|33em}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Binmore |یەکەم=K. G. |سەردێڕ=Playing for Real: A Text on Game Theory |ڕێکەوت=٢٧ی ئازاری ٢٠٠٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=eY0YhSk9ujsC&pg=PA98 |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٣٠٠٥٧-٤}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Saina Nehwal: India's Badminton Star and "New Woman" |ڕێکەوت=١ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-10725584 |ئیش=[[BBC News]] |ref={{sfnRef|British Broadcasting Corporation 2010 a}} |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Commonwealth Games 2010: India Dominate Shooting Medals |ڕێکەوت=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/commonwealth_games/delhi_2010/9068886.stm |ئیش=[[BBC News]] |ref={{sfnRef|British Broadcasting Corporation 2010 b}} |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠١١}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Chopra |یەکەم=P. |سەردێڕ=A Joint Enterprise: Indian Elites and the Making of British Bombay |ڕێکەوت=١٨ی ئازاری ٢٠١١|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=jhTiCnh6RqAC&pg=PA46 |بڵاوکەرەوە=[[University of Minnesota Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٦٦-٧٠٣٧-٦}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Cullen-Dupont |یەکەم=K. |سەردێڕ=Human Trafficking |ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٠٩|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=B2GeSNXy5CoC |edition=1st |بڵاوکەرەوە=[[Infobase Publishing]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٦٠-٧٥٤٥-٤}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Das |یەکەم=S. K. |سەردێڕ=A History of Indian Literature, 500–1399: From Courtly to the Popular |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=[[Sahitya Akademi]] |ژپنک=٩٧٨-٨١-٢٦٠-٢١٧١-٠}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Datta |یەکەم=A. |سەردێڕ=The Encyclopaedia of Indian Literature |بەرگ=٢|ساڵ=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=[[Sahitya Akademi]] |ژپنک=٩٧٨-٨١-٢٦٠-١١٩٤-٠}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Dehejia |یەکەم=R. S. |سەردێڕ=Indian Grand Prix Vs. Encephalitis? |ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|ناونیشان=https://blogs.wsj.com/indiarealtime/2011/11/07/economics-journal-indian-grand-prix-vs-encephalitis/ |ئیش=[[The Wall Street Journal]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Deutsch |یەکەم=E. |سەردێڕ=Advaita Vedānta: A Philosophical Reconstruction |ڕێکەوت=٣٠ی نیسانی ١٩٦٩|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=63gdKwhHeV0C |بڵاوکەرەوە=[[University of Hawaii Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٤٨-٠٢٧١-٤}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Dissanayake |یەکەم=W. K. |سەردێڕ=Indian Popular Cinema: A Narrative of Cultural Change |ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٠٤|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=_plssuFIar8C |edition=2nd |بڵاوکەرەوە=[[Trentham Books]] |ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٨٥٦-٣٢٩-٩|دوایین٢=Gokulsing |یەکەم٢=M.}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=South Asian Arts: Indian Dance |ناونیشان=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/556016/South-Asian-arts/65246/Indian-dance |ئیش=[[Encyclopædia Britannica]] |ref={{sfnRef|Encyclopædia Britannica b}} |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠١١}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Tamil Literature |ناونیشان=http://original.britannica.com/eb/article-9071111/Tamil-literature |ئیش=[[Encyclopædia Britannica]] |ساڵ=٢٠٠٨|وتەگێڕانەوە=Apart from literature written in classical (Indo-Aryan) Sanskrit, Tamil is the oldest literature in India. Some inscriptions on stone have been dated to the 3rd century BC, but [[Tamil literature]] proper begins around the 1st century AD. Much early poetry was religious or epic; an exception was the secular court poetry written by members of the ''sangam'', or literary academy (see Sangam literature). --> |ref={{sfnRef|Encyclopædia Britannica|2008}} |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160410060824/http://original.britannica.com/eb/article-9071111/Tamil-literature |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Hart |یەکەم=G. L. |سەردێڕ=Poems of Ancient Tamil: Their Milieu and Their Sanskrit Counterparts |ڕێکەوت=ئابی ١٩٧٥|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=a5KwQwAACAAJ |edition=1st |بڵاوکەرەوە=[[University of California Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢٠-٠٢٦٧٢-٨}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Indian Religions: A Historical Reader of Spiritual Expression and Experience |ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Jgsu-aIm3ncC |editor-last=Heehs |editor-first=P. |بڵاوکەرەوە=[[New York University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٤٧-٣٦٥٠-٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠١١}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Hoiberg |یەکەم=D. |سەردێڕ=Students' Britannica India: Select Essays |ساڵ=٢٠٠٠|بڵاوکەرەوە=[[Popular Prakashan]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥٢٢٩-٧٦٢-٩|دوایین٢=Ramchandani |یەکەم٢=I.}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=The Sauptikaparvan of the Mahabharata: The Massacre at Night |ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|editor-last=Johnson |editor-first=W. J. |زنجیرە=[[Oxford World's Classics]] |edition=2nd |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٢٨٢٣٦١-٨}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Jones |یەکەم=G. |سەردێڕ=(Un)tying the Knot: Ideal and Reality in Asian Marriage |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=IttiQ3QdJ6YC |ساڵ=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=[[National University of Singapore Press]] |ژپنک=٩٧٨-٩٨١-٠٥-١٤٢٨-٠|دوایین٢=Ramdas |یەکەم٢=K.}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Kālidāsa |سەردێڕ=The Recognition of Śakuntalā: A Play in Seven Acts |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠١|ناونیشان=https://archive.org/details/recognitionofsak0000kali |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٢٨٣٩١١-٤|دوایین٢=Johnson |یەکەم٢=W. J. |بەستەری نووسەر=Kālidāsa |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Kaminsky |یەکەم=Arnold P. |سەردێڕ=India Today: An Encyclopedia of Life in the Republic: An Encyclopedia of Life in the Republic |ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١١|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=wWDnTWrz4O8C |بڵاوکەرەوە=[[ABC-CLIO]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٣-٣٧٤٦٢-٣|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|دوایین٢=Long |یەکەم٢=Roger D.}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Karanth |یەکەم=S. K. |سەردێڕ=Yakṣagāna |ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=Abhinav Publications |ژپنک=٩٧٨-٨١-٧٠١٧-٣٥٧-١|بەستەری نووسەر=Shivarama Karanth}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=The Cambridge World History of Food |ساڵ=٢٠٠٠|editor-last=Kiple |editor-first=K. F. |شوێن=Cambridge |بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٤٠٢١٦-٣|ref=none |editor2-last=Ornelas |editor2-first=K. C.}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=The Culture of India |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=LiqloV4JnNUC |ساڵ=٢٠١٠|editor-last=Kuiper |editor-first=K. |بڵاوکەرەوە=[[Britannica Educational Publishing]] |ژپنک=٩٧٨-١-٦١٥٣٠-٢٠٣-١|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠١١}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Kumar |یەکەم=V. |سەردێڕ=Vastushastra |ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٠٠|زنجیرە=All You Wanted to Know About Series |edition=2nd |بڵاوکەرەوە=[[Sterling Publishing]] |ژپنک=٩٧٨-٨١-٢٠٧-٢١٩٩-٩}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Lal |یەکەم=A. |سەردێڕ=The Oxford Companion to Indian Theatre |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=DftkAAAAMAAJ |ساڵ=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٦٤٤٤٦-٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠١١}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Lang |یەکەم=J. |سەردێڕ=Functionalism Revisited |ڕێکەوت=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=rOCaSn8-ZboC&pg=PA151 |بڵاوکەرەوە=[[Ashgate Publishing]] |ژپنک=٩٧٨-١-٤٠٩٤-٠٧٠١-٠|دوایین٢=Moleski |یەکەم٢=W.}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=MacDonell |یەکەم=A. A. |سەردێڕ=A History of Sanskrit Literature |ساڵ=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=[[Kessinger Publishing]] |ژپنک=٩٧٨-١-٤١٧٩-٠٦١٩-٢|بەستەری نووسەر=Arthur Anthony Macdonell |title-link=s:A History of Sanskrit Literature}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Majumdar |یەکەم=B. |سەردێڕ=A Social History of Indian Football: Striving To Score |ساڵ=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=[[Routledge]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٣٤٨٣٥-٥|دوایین٢=Bandyopadhyay |یەکەم٢=K.}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Makar |یەکەم=E. M. |سەردێڕ=An American's Guide to Doing Business in India |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ujYmdNVIr7QC |ساڵ=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=Adams |ژپنک=٩٧٨-١-٥٩٨٦٩-٢١١-٢}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Massey |یەکەم=R. |سەردێڕ=The Music of India |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=yySNDP9XVggC |ساڵ=١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=Abhinav Publications |ژپنک=٩٧٨-٨١-٧٠١٧-٣٣٢-٨|دوایین٢=Massey |یەکەم٢=J}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Medora |یەکەم=N. |سەردێڕ=Mate Selection Across Cultures |پەڕەکان=٢٠٩–٢٣٠|ساڵ=٢٠٠٣|editor-last=Hamon |editor-first=R. R. |chapter=Mate Selection in Contemporary India: Love Marriages Versus Arranged Marriages |بڵاوکەرەوە=[[SAGE Publications]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٧٦١٩-٢٥٩٢-٧|editor2-last=Ingoldsby |editor2-first=B. B.}} * {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Indian Readership Survey 2012 Q1: Topline Findings |ناونیشان=http://mruc.net/irs2012q1-topline-findings.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140407092737/http://mruc.net/irs2012q1-topline-findings.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی نیسانی ٢٠١٤ |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Media Research Users Council |لە=Growth: Literacy & Media Consumption |ref={{sfnRef|Media Research Users Council 2012}}}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Mehta |یەکەم=Nalin |سەردێڕ=Television in India: Satellites, Politics and Cultural Change |ڕێکەوت=٣٠ی تەممووزی ٢٠٠٨|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=R-BsSzSjnTYC |بڵاوکەرەوە=[[Taylor & Francis]] US |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٤٤٧٥٩-١|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Is Boxing the New Cricket? |ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٠|ناونیشان=http://www.livemint.com/Leisure/1jxksEgRhUYXq0ezp1iixM/Is-boxing-the-new-cricket.html |بڵاوکەرەوە=[[Mint (newspaper)|Mint]] |ref={{sfnRef|Mint 2010}} |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Nakamura |یەکەم=H. |سەردێڕ=Indian Buddhism: A Survey with Bibliographical Notes |ڕێکەوت=١ی نیسانی ١٩٩٩|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=w0A7y4TCeVQC |زنجیرە=Buddhist Tradition Series |edition=12th |بڵاوکەرەوە=[[Motilal Banarsidass]] |ژپنک=٩٧٨-٨١-٢٠٨-٠٢٧٢-٨}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Encyclopaedia of Indian Cinema |ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ١٩٩٩|ناونیشان=https://archive.org/details/encyclopaediaofi0000raja |editor-last=Rajadhyaksha |editor-first=A. |edition=2nd |بڵاوکەرەوە=[[British Film Institute]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥١٧٠-٦٦٩-٦|editor2-last=Willemen |editor2-first=P.}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Ramanujan |یەکەم=A. K. (translator) |سەردێڕ=Poems of Love and War: From the Eight Anthologies and the Ten Long Poems of Classical Tamil |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٥|ناونیشان=https://books.google.com/?id=nIybE0HRvdQC<!-- |پەڕەکان=ix–x |شوێن=New York |بڵاوکەرەوە=[[Columbia University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-٠٥١٠٧-١|وتەگێڕانەوە=These poems are 'classical,' i.e. early, ancient; they are also 'classics,' i.e. works that have stood the test of time, the founding works of a whole tradition. Not to know them is not to know a unique and major poetic achievement of Indian civilisation. Early classical Tamil literature (c. 100 BC – AD 250) consists of the Eight Anthologies (''Eţţuttokai''), the Ten Long Poems (''Pattuppāţţu''), and a grammar called the ''Tolkāppiyam'' or the 'Old Composition.'&nbsp;... The literature of classical Tamil later came to be known as ''Cankam'' (pronounced ''Sangam'') literature. --> |بەستەری نووسەر=A. K. Ramanujan}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Anand Crowned World Champion |ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|ناونیشان=http://www.rediff.com/sports/2008/oct/29anand.htm |بڵاوکەرەوە=[[Rediff.com|Rediff]] |ref={{sfnRef|Rediff 2008 b}} |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Roberts |یەکەم=N. W. |سەردێڕ=Building Type Basics for Places of Worship |ڕێکەوت=١٢ی تەممووزی ٢٠٠٤|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=hOxOAAAAMAAJ |edition=1st |بڵاوکەرەوە=[[John Wiley & Sons]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٤٧١-٢٢٥٦٨-٣}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Schwartzberg |یەکەم=J. |سەردێڕ=India: Caste |ناونیشان=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/285248/India/46404/Caste |ئیش=[[Encyclopædia Britannica]] |ساڵ=٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠١١}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Silverman |یەکەم=S. |سەردێڕ=Vastu: Transcendental Home Design in Harmony with Nature |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=iwaryJd3fD8C&pg=PA20 |بڵاوکەرەوە=[[Gibbs Smith]] |ژپنک=٩٧٨-١-٤٢٣٦-٠١٣٢-٦}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Tarlo |یەکەم=E. |سەردێڕ=Clothing Matters: Dress and Identity in India |ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ١٩٩٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ByoTXhXCuyAC |edition=1st |بڵاوکەرەوە=[[University of Chicago Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٧٨٩٧٦-٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠١١}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Sawant Shoots Historic Gold at World Championships |ڕێکەوت=٩ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشان=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/more-sports/shooting/Sawant-shoots-historic-gold-at-World-Championships/articleshow/6274795.cms?referral=PM |ئیش=[[The Times of India]] |ref={{sfnRef|The Times of India 2010}} |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١١}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Taj Mahal |ناونیشان=https://whc.unesco.org/en/list/252 |بڵاوکەرەوە=[[UNESCO|United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organisation]] |ref={{sfnRef|United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organisation}} |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠١٢}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=India Aims for Center Court |ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|ناونیشان=https://www.wsj.com/news/articles/SB10001424052970203440104574406704026883502 |ئیش=[[The Wall Street Journal]] |ref={{sfnRef|The Wall Street Journal 2009}} |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٠}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Xavier |یەکەم=L. |سەردێڕ=Sushil Kumar Wins Gold in World Wrestling Championship |ڕێکەوت=١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٠|ناونیشان=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/more-sports/wrestling/Sushil-Kumar-wins-gold-in-World-Wrestling-Championship/articleshow/6542488.cms?referral=PM |ئیش=[[The Times of India]] |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Zvelebil |یەکەم=K. V. |سەردێڕ=Companion Studies to the History of Tamil Literature |ڕێکەوت=١ی ئابی ١٩٩٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=qAPtq49DZfoC |بڵاوکەرەوە=[[Brill Publishers]] |ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٠٩٣٦٥-٢}} {{refend}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Sister project links|auto=Q668|voy=India}} '''حکوومەت''' * [https://www.india.gov.in/ ماڵپەڕی فەرمی حکوومەتی ھیند] * [http://goidirectory.nic.in/index.php فەرھەنگی حکوومەتی ھیند] '''زانیارییە گشتییەکان''' * [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/india/ India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210318202107/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/india |date=١٨ی ئازاری ٢٠٢١ }}. ''کتێبی زانیاری''. [[دەزگای ھەواڵگریی ناوەندی|سی ئای ئەی]]. * {{Curlie|Regional/Asia/India}} * [https://www.bbc.com/news/world-south-asia-12557384 ھیندستان] لە ھەواڵەکانی [[بی بی سی]] * {{وێبگەی فەرمی|http://www.wikivillage.in/|name=India Village Blocks website}} * {{wikiatlas|India}} * [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=IN Key Development Forecasts for India] لە ئینتەرناشناڵ فیچەر. {{وڵاتەکانی ئاسیا}} {{کۆمکاری عەرەبی}} {{وتاری ھەڵبژێردراو|وەشان=٨١٧٥٩٤|ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١}} {{تووڵی دەروازە|ئاسیا|جوگرافیا|وڵاتەکان|ھیندستان}} [[پۆل:کۆمارەکانی کۆمۆنوێلت]] [[پۆل:داگیرگەکانی شانشینی یەکگرتوو]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی وڵاتانی کۆمۆنوێلت]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:وڵاتەکانی ئینگلیزی ئاخێو]] [[پۆل:ھیندستان]] [[پۆل:ئەو وڵاتانەی تازە پیشەسازی دەکەن]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٤٧]] [[پۆل:کۆمارە فێدراڵەکان]] [[پۆل:وڵاتانی گرووپی بیست]] [[پۆل:نەتەوەکانی ئی ٧]] [[پۆل:نەتەوەکانی جی ١٥]] [[پۆل:کۆمارە دەستوورییە فیدراڵییەکان]] frizvybmb3w5kt3jubbskz0hqdc31f0 0 8725 1680575 1592937 2026-10-04T21:51:25Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680575 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس-جوگرافیا}} [[پەڕگە:IranEsfahan.png|چەپ|وێنۆک|200px|پارێزگای ئەسفەھان]] پارێزگای ئەسفەھان(بە فارسی: '''''استان اصفھان''''') یەکێک لە پارێزگاکانی ئێرانە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری [[ئەسفەھان]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٢}}</ref> پارێزگای ئەسفەھان لە باکووردا لە گەڵ پارێزگاکانی [[پارێزگای مەرکەزی|مەرکەزی]] ، [[پارێزگای قوم|قوم]] ، [[پارێزگای سمنان|سمنان]] ، لە ڕۆژھەڵات‌دا لە گەڵ [[پارێزگای ھێز]](یەزد) ، لە باشووردا لە گەڵ پارێزگاکانی [[پارێزگای فارس|فارس]] ، [[پارێزگای کوھگیلوویە و بویرەحمەد|کوھگیلوویە و بویرەحمەد]] و لە ڕۆژئاوا‌دا لە گەڵ پارێزگاکانی [[پارێزگای لوڕستان|لوڕستان]] ، [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری|چوارمەحاڵ و بەختیاری]] و [[پارێزگای خووزستان|خووزستان]] ھاوسنوورە. == مێژوو == مێژوونووسان «ئێسپاھان»، «سێپاھان» یان «ئەسفەھان»یان لە بنەڕەتدا وەک بنکەیەکی بەرگری و سەربازی تۆمار کردووە. بەو ھۆیەوە، ئاسایش و پاراستنی قەڵا و قایمکارییە زیادبووەکان بە شێوەیەکی پلەبەندی، پاراستنی نیشتەجێبووانی نزیک دابین دەکات، بۆیە دەبێتە ھۆی گەشەکردنی نیشتەجێبوونە گەورەکانی نزیک. ئەم قەڵا مێژووییانە بریتی بوون لە «ئاتەشگا»، «سارۆویە»، «تەبارەک»، «کۆھەن دێژ» و «گارد دێژ». کۆنترینیان «قەڵای سەفید» و زەوییەکانی «تەمیجان»ە لە سەردەمانی پێش مێژوو. گوندی مێژوویی [[ئابیانە]]، کە سەرنجڕاکێشییەکی سەرتاسەرییە، ھەروەھا پاشماوەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسانی]] و [[پەرستگای ئاگر|پەرستگاکانی ئاگر]]ی لە نێوان شوێنەوارە مێژووییەکانی تردا ھەیە. لە سەدەکانی ١٧ و ١٨دا، پارێزگای ئەسفەھان چێژی لە ئاستێکی بەرزی ئاوەدانی بینی چونکە بوو بە پایتەختی [[ئێرانی سەفەوی]]. لە کاتێکدا شاری سێپاھان (ئەسفەھان) بنکەی پاشایەتییان بوو، [[کاشان]] شوێنی پشوو و کات بەسەربردنیان بوو. == دیمۆگرافیا == === زمان === {{Pie chart|value1=79.51|label1=[[زمانی فارسی|فارسی]]|value6=0.07|label6=[[زمانی کەویر|بیاوانەکی]]|caption=[[زمانی یەکەم]] لە پارێزگای ئەسفەھان<ref name="language" >{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Language distribution: Esfahan Province|ناونیشان=http://iranatlas.net/index.html?module=module.language-distribution.esfahan|ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٢|ڕێکەوت=٢٠١٧–٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220411150919/http://iranatlas.net/index.html?module=module.language-distribution.esfahan|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|label5=[[زمانی گورجی|گورجی]]|label4=[[زمانەکانی تەختاییی ناوەندی (ئێرانی)|گرووپی تەختاییی ناوەندی]]|label3=[[زمانی تورکی|تورکی]]|label2=[[زمانی لوڕی|لوڕی]]|value2=6.83|value5=0.30|value4=3.39|value3=5.82|label7=[[زمانی ئەرمەنی|ئەرمەنی]]|value7=0.04|label8=ئەوانی تر، نەزانراو|value8=4.05}} زۆرینەی دانیشتووان بە [[زمانی فارسی|فارسی]] وەک زمانی یەکەم قسە دەکەن لەگەڵ کەمینەیەک لە ئاخێوەرانی لوڕی، تورکی، گورجی، بیاوانەکی و ئەرمەنی.<ref name="language" /> لە سەردەمی پەھلەویدا، گرووپێکی گەورە لە کوردانی ھۆزی گەڵباخی لە باکووری [[پارێزگای کوردستان]]ەوە بۆ شاری ئەسفەھان و شارەکانی یەزد، کاشان و نایین گوازرانەوە. ئەمڕۆ، ھۆزی گەڵباخی زیاتر وەک توخمی تێکەڵبوو لە ناو دانیشتووانی ئەم شارانەدا دێنە ئەژمار.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ناونیشان=https://journal.sulicihan.edu.krd/index.php/sjcus/article/view/153|doi=10.25098/6.3.21|ڕێکەوت=٢٠٢٢|journal=The Scientific Journal of Cihan University – Sulaimanyia|بەرگ=٦|issue=3|سەردێڕ=سیاست های ایلیاتی پهلوی اول برابر گلباغی ها|پەڕەکان=٣٩١–٤٠٤|دوایین١=Ahmadi|یەکەم١=Mansur|doi-access=free}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rojanpress.ir/main/1219-%DA%A9%DB%8C%D9%86%D9%87-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B7%D9%88%D8%A7%DB%8C%D9%81-%D9%88-%D8%B9%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%DA%AF%D9%87%E2%80%8C%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%AE%DB%8C/-%D9%86%D9%87-%DA%AF%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%BA%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AC%D8%A7-%D9%86%D9%87-%D9%87%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A2%D9%86%D8%AC%D8%A7.html|سەردێڕ=کینه رضا شاه از طوایف و عشایر گه‌لواخی/ نه گلباغی ماند اینجا ne همدانی آنجا|ڕێکەوت=٨ی ئایاری ١٤٠٢}}{{بەستەری مردوو|url=https://rojanpress.ir/main/1219-%DA%A9%DB%8C%D9%86%D9%87-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B7%D9%88%D8%A7%DB%8C%D9%81-%D9%88-%D8%B9%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%DA%AF%D9%87%E2%80%8C%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%AE%DB%8C/-%D9%86%D9%87-%DA%AF%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%BA%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AC%D8%A7-%D9%86%D9%87-%D9%87%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A2%D9%86%D8%AC%D8%A7.html |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> === دانیشتووان === لە کاتی سەرژمێریی نیشتمانیی ٢٠٠٦، ژمارەی دانیشتووانی پارێزگاکە ٤،٤٩٩،٣٢٧ کەس بوو لە ١،٢٢٣،٦٨٤ خێزاندا، بە ڕێژەی خوێندەواریی ٨٨.٦٥ لە سەدا.<ref name="2006 Isfahan Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006): Isfahan Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/10.xls|access-date=25 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20110920083455/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/10.xls|format=Excel|archive-date=20 September 2011}}</ref> سەرژمێریی دواتر لە ٢٠١١دا ٤،٨٧٩،٣١٢ کەسی لە ١،٤٥٤،١٦٢ خێزاندا ژمارد.<ref name="2011 Isfahan Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011): Isfahan Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=irandataportal.syr.edu|via=Iran Data Portal, Syracuse University|url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Esfahan.xls|archive-url=https://web.archive.org/web/20230117221845/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Esfahan.xls|archive-date=17 January 2023|access-date=19 December 2022|format=Excel}}</ref> سەرژمێریی ٢٠١٦ ژمارەی دانیشتووانی پارێزگاکەی بە ٥،١٢٠،٨٥٠ کەس لە ١،٦٠٧،٤٨٢ خێزاندا پێوانە کرد.<ref name="2016 Isfahan Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Isfahan Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_10.xlsx|access-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20201019041954/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_10.xlsx|format=Excel|archive-date=19 October 2020}}</ref> === دابەشکردنی کارگێڕی === [[پەڕگە:Isfahan counties.svg|420px]] مێژووی دانیشتووان و گۆڕانکارییە پێکھاتەیییەکانی دابەشکردنی کارگێڕیی پارێزگای ئەسفەھان لە سێ سەرژمێریی یەک لە دوای یەکدا لە خشتەی خوارەوەدا نیشان دراوە. {| class="wikitable" |+ پارێزگای ئەسفەھان |- ! شارستانەکان !! ٢٠٠٦<ref name="2006 Isfahan Province"/> !! ٢٠١١<ref name="2011 Isfahan Province"/> !! ٢٠١٦<ref name="2016 Isfahan Province"/> |- | [[شارستانی ئاران و بیدگۆل|ئاران و بیدگۆل]] || style="text-align: right;" | ٨٩،٩٦١ || style="text-align: right;" | ٩٧،٤٠٩ || style="text-align: right;" | ١٠٣،٥١٧ |- | [[شارستانی ئەردەستان|ئەردەستان]] || style="text-align: right;" | ٤٣،٥٨٥ || style="text-align: right;" | ٤١،٤٠٥ || style="text-align: right;" | ٤٢،١٠٥ |- | [[شارستانی بۆرخوار|بۆرخوار]]{{efn|دوای سەرژمێریی ٢٠٠٦ لە [[شارستانی شاھینشار|شارستانی بۆرخوار و مەیمە]] جیا کرایەوە<ref name="Borkhar County Establishment">{{cite report|title=Approval letter of the ministers of the Political-Defense Commission of the Government Delegation regarding some changes and divisions of the country in Isfahan province|language=fa|website=rc.majlis.ir|via=Islamic Parliament Research Center|url=https://rc.majlis.ir/fa/law/show/132598|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001063248/https://rc.majlis.ir/fa/law/show/132598|archive-date=1 October 2015|last=Davodi|first=Parviz|date=9 October 2014|orig-date=Approved 21 September 1386|id=Proposal 43036/42/1/4; Letter 58538/T26118H; Notification 153437/T35370K|access-date=9 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151001063248/https://rc.majlis.ir/fa/law/show/132598|archivedate= ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥}}</ref>}} || style="text-align: right;" | – || style="text-align: right;" | ١٠٨،٩٣٣ || style="text-align: right;" | ١٢٢،٤١٩ |- | [[شارستانی بووین میاندەشت|بووین میاندەشت]]{{efn|دوای سەرژمێریی ٢٠١١ لە [[شارستانی فەریدوون|فەریدوون]] جیا کرایەوە<ref name="Six New Cities">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Six new cities and towns were added to the map of national divisions|ناونیشان=http://www.dolat.ir/NSite/FullStory/News/?Serv=1&Id=229584|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140714151003/http://www.dolat.ir/NSite/FullStory/News/?Serv=1&Id=229584|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠١٤|وێبگە=dolat.ir|via=Secretariat of the Government Information Council|بڵاوکەرەوە=Ministry of the Interior, Board of Ministers|دوایین=Rahimi|یەکەم=Mohammad Reza|زمان=fa|ڕێکەوت=٥ی تەممووزی ٢٠١٣|orig-date=Approved 7 May 2013|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢٣}}</ref>}} || style="text-align: right;" | – || style="text-align: right;" | – || style="text-align: right;" | ٢٤،١٦٣ |- | [[شارستانی چادەگان|چادەگان]] || style="text-align: right;" | ٣٣،٦٨٤ || style="text-align: right;" | ٣٣،٩٤٢ || style="text-align: right;" | ٣٢،٤٧٩ |- | [[شارستانی دەھاقان|دەھاقان]] || style="text-align: right;" | ٣٤،١٤٩ || style="text-align: right;" | ٣٤،٨٤٤ || style="text-align: right;" | ٣٤،٥١١ |- | [[شارستانی فەلاوەرجان|فەلاوەرجان]] || style="text-align: right;" | ٢٣٢،٠١٩ || style="text-align: right;" | ٢٤٧،٠١٤ || style="text-align: right;" | ٢٤٩،٨١٤ |- | [[شارستانی فەریدوون|فەریدوون]] || style="text-align: right;" | ٨١،٦٢٢ || style="text-align: right;" | ٧٩،٧٤٣ || style="text-align: right;" | ٤٩،٨٩٠ |- | [[شارستانی فەریدوونشار|فەریدوونشار]] || style="text-align: right;" | ٣٨،٩٥٥ || style="text-align: right;" | ٣٨،٣٣٤ || style="text-align: right;" | ٣٥،٦٥٤ |- | [[شارستانی گوڵپایەگان|گوڵپایەگان]] || style="text-align: right;" | ٨٢،٦٠١ || style="text-align: right;" | ٨٧،٤٧٩ || style="text-align: right;" | ٩٠،٠٨٦ |- | [[شارستانی ھەرەند|ھەرەند]]{{efn|ناو=fn2|دوای سەرژمێریی ٢٠١٦ لە [[شارستانی ئەسفەھان]] جیا کرایەوە<ref name="Harand and Varzaneh Counties Establishment">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Approval letter regarding national divisions in Isfahan County, Isfahan province|زمان=fa|وێبگە=dotic.ir|via=Laws and Regulations Portal of Iran|ناونیشان=https://dotic.ir/news/9845|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211130005251/https://dotic.ir/news/9845|بڵاوکەرەوە=Ministry of the Interior, Council of Ministers|دوایین=Jahangiri|یەکەم=Ishaq|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|orig-date=Approved 27 April 1400|ڕێکەوت=٩ی کانوونی یەکەمی ١٤٠٠|id=Proposal 207952; Letter 46503|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}}</ref>}} || style="text-align: right;" | – || style="text-align: right;" | – || style="text-align: right;" | — |- | [[شارستانی ئەسفەھان|ئەسفەھان]] || style="text-align: right;" | ١،٩٦٣،٣١٥ || style="text-align: right;" | ٢،١٧٤،١٧٢ || style="text-align: right;" | ٢،٢٤٣،٢٤٩ |- | [[شارستانی جەرقەویە|جەرقەویە]]{{efn|دوای سەرژمێریی ٢٠١٦ لە شارستانی ئەسفەھان جیا کرایەوە<ref name="Jarqavieh County Establishment">{{cite report|title=Approval letter regarding national divisions in Isfahan province|language=fa|website=rrk.ir|url=https://www.rrk.ir/Laws/ShowLaw.aspx?Code=23576|archive-url=https://web.archive.org/web/20210908090601/http://www.rrk.ir/Laws/ShowLaw.aspx?Code=23576|publisher=Ministry of the Interior, Council of Ministers|last=Jahangiri|first=Ishaq|archive-date=8 September 2021|date=5 August 2021|orig-date=Approved 27 April 1400|id=Proposal 199401; Letter 46299; Notification 46299/T58576H|access-date=15 June 2023|url-status=live}}</ref>}} || style="text-align: right;" | – || style="text-align: right;" | – || style="text-align: right;" | — |- | [[شارستانی کاشان|کاشان]] || style="text-align: right;" | ٢٩٧،٠٠٠ || style="text-align: right;" | ٣٢٣،٣٧١ || style="text-align: right;" | ٣٦٤،٤٨٢ |- | [[شارستانی خونسار|خونسار]] || style="text-align: right;" | ٣١،٥٤٢ || style="text-align: right;" | ٣٢،٤٢٣ || style="text-align: right;" | ٣٣،٠٤٩ |- | [[شارستانی خومەینیشەھر|خومەینیشەھر]] || style="text-align: right;" | ٢٨٢،٨٨٨ || style="text-align: right;" | ٣١١،٦٢٩ || style="text-align: right;" | ٣١٩،٧٢٧ |- | [[شارستانی خور و بیاوانەک|خور و بیاوانەک]]{{efn|دوای سەرژمێریی ٢٠٠٦ لە [[شارستانی نایین]] جیا کرایەوە<ref name="Khur and Biabanak County Establishment">{{cite report|title=Approval regarding the establishment of Khur and Biabanak County with the city of Khur as its center under the jurisdiction of Isfahan province|language=fa|website=lamtakam.com|via=Lam ta Kam|url=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/135875|archive-url=https://web.archive.org/web/20250122004625/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/135875|publisher=Ministry of the Interior, Council of Ministers|last=Ahmadinejad|first=Mahmud|archive-date=22 January 2025|date=c. 2024|orig-date=Approved 31 March 1388|id=Notification 93336/T43083H|access-date=22 January 2025}}</ref>}} || style="text-align: right;" | – || style="text-align: right;" | ١٧،٧٩٣ || style="text-align: right;" | ١٩،٧٦١ |- | [[شارستانی کووھپایە|کووھپایە]]{{efn|دوای سەرژمێریی ٢٠١٦ لە شارستانی ئەسفەھان جیا کرایەوە<ref name="Kuhpayeh County Establishment">{{cite report|title=Approval letter regarding national divisions in Isfahan County, Isfahan province|language=fa|website=rc.majlis.ir|via=Islamic Council Research Center|url=http://rc.majlis.ir/fa/law/show/1668035|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828195909/http://rc.majlis.ir/fa/law/show/1668035|publisher=Ministry of the Interior, Council of Ministers|last=Jahangiri|first=Ishaq|archive-date=28 August 2021|date=31 July 2021|orig-date=Approved 28 April 1400|id=Proposal 206239; Notification 46291/T58615H|access-date=17 June 2023}}</ref>}} || style="text-align: right;" | – || style="text-align: right;" | – || style="text-align: right;" | — |- | [[شارستانی لێنجان|لێنجان]] || style="text-align: right;" | ٢٢٥،٥٥٩ || style="text-align: right;" | ٢٤٦،٥١٠ || style="text-align: right;" | ٢٦٢،٩١٢ |- | [[شارستانی مەیمە و وەزوان|مەیمە و وەزوان]]{{efn|دوای سەرژمێریی ٢٠١٦ لە [[شارستانی شاھینشار و مەیمە]] جیا کرایەوە<ref name="Meymeh and Vazvan County Establishment">{{cite report|title=Approval regarding the national divisions of Shahinshahr County in Isfahan province|language=fa|website=sdil.ac.ir|via=Shahr Danesh Legal Research Institute|url=https://sdil.ac.ir/%D9%85%D8%B5%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D9%87%DB%8C%D8%A3%D8%AA-%D8%AF%D9%88%D9%8 strategic-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%B1-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B3/|archive-url=https://web.archive.org/web/20241009093909/https://sdil.ac.ir/%D9%85%D8%B5%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D9%87%DB%8C%D8%A3%D8%AA-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D8%AF%D9%88%D9%8م-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%B1-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B3/|publisher=Ministry of the Interior, Cabinet of Ministers|archive-date=9 October 2024|last=Aref|first=Mohammad Reza|date=6 October 2024|orig-date=Approved 27 April 1403|id=Proposals 580 and 70730; Notification 79240/T61130AH|access-date=24 November 2024|url-status=live}}{{بەستەری مردوو|url=https://sdil.ac.ir/%D9%85%D8%B5%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D9%87%DB%8C%D8%A3%D8%AA-%D8%AF%D9%88%D9%8 |date=حوزەیرانی ٢٠٢٦ }}</ref>}} || style="text-align: right;" | – || style="text-align: right;" | – || style="text-align: right;" | — |- | [[شارستانی موبارەکە|موبارەکە]] || style="text-align: right;" | ١٣٢،٩٢٥ || style="text-align: right;" | ١٤٣،٤٧٤ || style="text-align: right;" | ١٥٠،٤٤١ |- | [[شارستانی نایین|نایین]] || style="text-align: right;" | ٥٤،٢٩٨ || style="text-align: right;" | ٣٨،٠٧٧ || style="text-align: right;" | ٣٩،٢٦١ |- | [[شارستانی نەجەف ئاوا|نەجەف ئاوا]] || style="text-align: right;" | ٢٧٩،٠١٤ || style="text-align: right;" | ٣٠٠،٢٨٨ || style="text-align: right;" | ٣١٩،٢٠٥ |- | [[شارستانی نەتەنز|نەتەنز]] || style="text-align: right;" | ٤٣،٩٤٧ || style="text-align: right;" | ٢،٢٣٩ || style="text-align: right;" | ٤٣،٩٧٧ |- | [[شارستانی سەمیرەم|سەمیرەم]] || style="text-align: right;" | ٧٠،٧٣٥ || style="text-align: right;" | ٦٥،٠٤٧ || style="text-align: right;" | ٧٤،١٠٩ |- | [[شارستانی شاھینشار|شاھینشار]]{{efn|پێشتر [[شارستانی شاھینشار|شارستانی بۆرخوار و مەیمە]]<ref name="Borkhar County Establishment"/> و دواتر [[شارستانی شاھینشار|شارستانی شاھینشار و مەیمە]]<ref name="Meymeh and Vazvan County Establishment"/>}} || style="text-align: right;" | ٢٧٧،٧٨٣ || style="text-align: right;" | ١٩٦،٥٨٤ || style="text-align: right;" | ٢٣٤،٦٦٧ |- | [[شارستانی شەھرەزا|شەھرەزا]] || style="text-align: right;" | ١٣٩،٧٠٢ || style="text-align: right;" | ١٤٩،٥٥٥ || style="text-align: right;" | ١٥٩،٧٩٧ |- | [[شارستانی تیران و کەرڤەن|تیران و کەرڤەن]] || style="text-align: right;" | ٦٤،٠٤٣ || style="text-align: right;" | ٦٩،٠٤٧ || style="text-align: right;" | ٧١،٥٧٥ |- | [[شارستانی وەرزەنە|وەرزەنە]]{{efn|ناو=fn2}} || style="text-align: right;" | – || style="text-align: right;" | – || style="text-align: right;" | — |- | '''کۆی گشتی''' || style="text-align: right;"| '''٤،٤٩٩،٣٢٧''' || style="text-align: right;"| '''٤،٨٧٩،٣١٢''' || style="text-align: right;"| '''٥،١٢٠،٨٥٠''' |} === شارەکان === بەپێی سەرژمێریی ٢٠١٦، ٤،٥٠٧،٤٣٠ کەس (زیاتر لە ٨٨٪ی دانیشتووانی پارێزگای ئەسفەھان) لەم شارانەی خوارەوەدا دەژین:<ref name="2016 Isfahan Province"/> {| class="wikitable sortable" ! شار !! دانیشتووان |- | [[ئەبریشەم]] || style="text-align: right;" | ٢٢،٤٢٩ |- | [[ئەبووزەید ئاوا]] || style="text-align: right;" | ٥،٩٧٦ |- | [[ئەفووس]] || style="text-align: right;" | ٣،٦٩٦ |- | [[عەلەویجە]] || style="text-align: right;" | ٨،٠٦٧ |- | [[ئەنارەک]] || style="text-align: right;" | ١،٩٠٣ |- | [[ئاران و بیدگۆل]] || style="text-align: right;" | ٦٥،٤٠٤ |- | [[ئەردەستان]] || style="text-align: right;" | ١٥،٧٤٤ |- | [[عەسگەران، ئێران|عەسگەران]] || style="text-align: right;" | ٤،٨٥٨ |- | [[ئەسغەر ئاوا، ئەسفەھان|ئەسغەر ئاوا]] || style="text-align: right;" | ٦،٨٧٦ |- | [[بادروود]] || style="text-align: right;" | ١٤،٧٢٣ |- | [[بافران]] || style="text-align: right;" | ١،٩٧٨ |- | [[باغ-ی بەھادۆران]] || style="text-align: right;" | ١٠،٢٧٩ |- | [[باغ-ی شاد]] || style="text-align: right;" | ٤،٣٥٦ |- | [[بەھارانی شەھر]] || style="text-align: right;" | ١١،٢٨٤ |- | [[بەھارەستان، ئەسفەھان|بەھارەستان]] || style="text-align: right;" | ٧٩،٠٢٣ |- | [[بەرف ئەنبار]] || style="text-align: right;" | ٥،٣٨٢ |- | [[بەرزۆک]] || style="text-align: right;" | ٤،٥٨٨ |- | [[بووین میاندەشت]] || style="text-align: right;" | ٩،٨٨٩ |- | [[چادەگان]] || style="text-align: right;" | ٩،٩٢٤ |- | [[چەمگەردان]] || style="text-align: right;" | ١٥،٥٧٤ |- | [[چەرمەھین]] || style="text-align: right;" | ١٣،٧٣٢ |- | [[دامەنە]] || style="text-align: right;" | ٤،٣٦٦ |- | [[اران، ئێران|داران]] || style="text-align: right;" | ٢٠،٠٧٨ |- | [[دەستگەرد]] || style="text-align: right;" | ١٧،٧٧٥ |- | [[دەھاق]] || style="text-align: right;" | ٨،٢٧٢ |- | [[دەھاقان]] || style="text-align: right;" | ١٧،٩٤٥ |- | [[دیزیچە]] || style="text-align: right;" | ١٨،٩٣٥ |- | [[دۆرچە پیاز]] || style="text-align: right;" | ٤٧،٨٠٠ |- | [[دەوڵەت ئاوا، ئەسفەھان|دەوڵەت ئاوا]] || style="text-align: right;" | ٤٠،٩٤٥ |- | [[ئەژنییە]] || style="text-align: right;" | ٣،١٥٦ |- | [[فەلاوەرجان]] || style="text-align: right;" | ٣٧،٧٠٤ |- | [[فەرۆخی، ئەسفەھان|فەرۆخی]] || style="text-align: right;" | ٢،٩٦٨ |- | [[فەریدوونشار]] || style="text-align: right;" | ١٣،٦٠٣ |- | [[فوولادشەھر]] || style="text-align: right;" | ٨٨،٤٢٦ |- | [[گەز، ئێران|گەز]] || style="text-align: right;" | ٢٤،٤٣٣ |- | [[گوڵدەشت]] || style="text-align: right;" | ٢٥،٢٣٥ |- | [[گوڵپایەگان]] || style="text-align: right;" | ٥٨،٩٣٦ |- | [[گوڵشەھر]] || style="text-align: right;" | ٩،٩٠٤ |- | [[گوڵشەن، ئەسفەھان|گوڵشەن]] || style="text-align: right;" | ٥،٤٣٧ |- | [[گۆرگاب، ئەسفەھان|گۆرگاب]] || style="text-align: right;" | ٩،٦٩٠ |- | [[گووگەد]] || style="text-align: right;" | ٦،٠١٢ |- | [[حەبیب ئاوا، ئەسفەھان|حەبیب ئاوا]] || style="text-align: right;" | ٩،٤٩١ |- | [[حەنا، ئێران|حەنا]] || style="text-align: right;" | ٤،٩٢٢ |- | [[ھەرەند، ئێران|ھەرەند]] || style="text-align: right;" | ٧،٨٢٩ |- | [[حەسەن ئاوا، ئەسفەھان|حەسەن ئاوا]] || style="text-align: right;" | ٤،٤٧٨ |- | [[ئیمانشەھر]] || style="text-align: right;" | ١٤،٦٣٣ |- | '''[[ئەسفەھان]]''' || style="text-align: right;" | '''١،٩٦١،٢٦٠''' |- | [[جەندەق]] || style="text-align: right;" | ٤،٦٦٥ |- | [[جۆشەقان-ی قالی]] || style="text-align: right;" | ٤،١٨١ |- | [[جۆزدان]] || style="text-align: right;" | ٦،٩٩٨ |- | [[کاموو و چووگان]] || style="text-align: right;" | ٢،٤٣٤ |- | [[کەرکەوەند]] || style="text-align: right;" | ٧،٠٥٨ |- | [[کەھریز سەنگ]] || style="text-align: right;" | ١٠،٤٤٢ |- | [[کاشان]] || style="text-align: right;" | ٣٠٤،٤٨٧ |- | [[کێلیشاد و سوودەرجان]] || style="text-align: right;" | ٢٥،٦٣٥ |- | [[خالید ئاوا]] || style="text-align: right;" | ٣،٠٢٣ |- | [[خونسار، ئێران|خونسار]] || style="text-align: right;" | ٢١،٨٨٣ |- | [[خومەینیشەھر]] || style="text-align: right;" | ٢٤٧،١٢٨ |- | [[خور، ئەسفەھان|خور]] || style="text-align: right;" | ٦،٧٦٥ |- | [[کۆمشچە]] || style="text-align: right;" | ٥،١٠٠ |- | [[خوورزووق]] || style="text-align: right;" | ٢٩،١٥٤ |- | [[کۆمە]] || style="text-align: right;" | ٢،٣٠٥ |- | [[کووھپایە]] || style="text-align: right;" | ٥،٥١٨ |- | [[کووشک، ئێران|کووشک]] || style="text-align: right;" | ١٣،٢٤٨ |- | [[لای بید]] || style="text-align: right;" | ١،٨٣٢ |- | [[مەھاباد، ئەسفەھان|مەھاباد]] || style="text-align: right;" | ٣،٧٢٧ |- | [[شەھرەک-ی مەجلیسی|مەجلیسی]] || style="text-align: right;" | ٩،٣٦٣ |- | [[مەنزەرییە]] || style="text-align: right;" | ٧،١٦٤ |- | [[مشکات]] || style="text-align: right;" | ٥،٣٥٧ |- | [[مەیمە]] || style="text-align: right;" | ٥،٦٥١ |- | [[موبارەکە]] || style="text-align: right;" | ٦٩،٤٤٩ |- | [[محەممەد ئاوا، ئەسفەھان|محەممەد ئاوا]] || style="text-align: right;" | ٥،٠٣٢ |- | [[نایین، ئێران|نایین]] || style="text-align: right;" | ٢٧،٣٧٩ |- | [[نەجەف ئاوا]] || style="text-align: right;" | ٢٣٥،٢٨١ |- | [[نەسراوا، ئەسفەھان|نەسراوا]] || style="text-align: right;" | ٦،٤٢٥ |- | [[نەتەنز]] || style="text-align: right;" | ١٤،١٢٢ |- | [[نیاسەر]] || style="text-align: right;" | ٢،٣١٩ |- | [[نیکاوا]] || style="text-align: right;" | ٤،٣٦٤ |- | [[نووش ئاوا]] || style="text-align: right;" | ١١،٨٣٨ |- | [[پیر بەکران]] || style="text-align: right;" | ١٣،٤٦٩ |- | [[قەھدەریجان]] || style="text-align: right;" | ٣٤،٢٢٦ |- | [[قەھجەوارەستان]] || style="text-align: right;" | ٩،٧١٢ |- | [[قەمسەر]] || style="text-align: right;" | ٣،٨٧٧ |- | [[ڕەزوانشەھر، ئەسفەھان|ڕەزوانشەھر]] || style="text-align: right;" | ٣،٦٠٦ |- | [[ڕۆزوە]] || style="text-align: right;" | ٤،٣٣٢ |- | [[سەگزی]] || style="text-align: right;" | ٥،٠٦٣ |- | [[سەدە لێنجان]] || style="text-align: right;" | ١٩،١٠١ |- | [[سەفیدشەھر]] || style="text-align: right;" | ٥،٨٠٤ |- | [[سەمیرەم]] || style="text-align: right;" | ٢٦،٩٤٢ |- | [[شاھینشار]] || style="text-align: right;" | ١٧٣،٣٢٩ |- | [[شاپوور ئاوا]] || style="text-align: right;" | ٥،٩١٥ |- | [[شەھرەزا]] || style="text-align: right;" | ١٣٤،٩٥٢ |- | [[سین، ئێران|سین]] || style="text-align: right;" | ٥،٤٩٥ |- | [[تالخوونچە]] || style="text-align: right;" | ٩،٩٢٤ |- | [[تەرق ڕوود]] || style="text-align: right;" | ١،٧٤٩ |- | [[تیران، ئێران|تیران]] || style="text-align: right;" | ٢١،٧٠٣ |- | [[توودێشک]] || style="text-align: right;" | ٤،٢٧٥ |- | [[ڤانەک، ئەسفەھان|ڤانەک]] || style="text-align: right;" | ١،٦٦٥ |- | [[وەرنامخاست]] || style="text-align: right;" | ١٨،٧٠٠ |- | [[وەرزەنە]] || style="text-align: right;" | ١٢،٧١٤ |- | [[وەزوان]] || style="text-align: right;" | ٥،٩٥٢ |- | [[زەڕین شەھر]] || style="text-align: right;" | ٥٥،٨١٧ |- | [[زەوارە]] || style="text-align: right;" | ٨،٣٢٠ |- | [[زایەندە ڕوود]] || style="text-align: right;" | ١٤،٩٦٣ |- | [[زازەران]] || style="text-align: right;" | ٧،٩٦٢ |- | [[زیار، ئەسفەھان|زیار]] || style="text-align: right;" | ٣،٩١٨ |- | [[زیباشەھر]] || style="text-align: right;" | ١٠،٢٠٠ |} == جوگرافیا == پارێزگای ئەسفەھان ڕووبەری نزیکەی ١٠٧،٠١٨ کیلۆمەتری چوارگۆشە دادەپۆشێت و لە ناوەڕاستی ئێراندا ھەڵکەوتووە. لە باکووریدا، [[پارێزگای مەرکەزی|پارێزگای مەرکەزی]] و پارێزگاکانی [[پارێزگای قوم|قوم]] و [[پارێزگای سمنان|سمنان]] وەستاون. لە باشووریدا، ھاوسنوورە لەگەڵ پارێزگاکانی [[پارێزگای فارس|فارس]]، و [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]]. [[ئەمین ئاوا، شەھرەزا|ئەمین ئاوا]] باشووریترین شاری پارێزگای ئەسفەھانە تەنھا ٢ کم لە باکووری سنوورەکەوەیە. لە ڕۆژھەڵاتەوە، ھاوسنوورە لەگەڵ پارێزگای [[پارێزگای یەزد|یەزد]]. لە ڕۆژاواوە، ھاوبەشی سنوورەکەیەتی لەگەڵ پارێزگای [[پارێزگای لوڕستان|لوڕستان]] و لە باشووری ڕۆژاوادا پارێزگای [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری|چوارمەحاڵ و بەختیاری]] ھەڵکەوتووە. پارێزگاکە بە گشتی ئاووھەوایەکی مامناوەند و وشک بەخۆیەوە دەبینێت، لە نێوان ٤٠.٦ °C (١٠٥.٠٨ °F) و ١٠.٦ °C (٥١ °F) لە ڕۆژێکی ساردی وەرزی زستاندا دەگۆڕێت. تێکڕای پلەی گەرمیی ساڵانە ١٦.٧ °C (٦٢ °F) تۆمار کراوە و تێکڕای بارانبارینی ساڵانە بە ١١٦.٩ ملم ڕاگەیەندراوە. بەڵام شاری سێپاھان (ئەسفەھان) ئەزموونی ئاووھەوایەکی نایاب دەکات، بە چوار وەرزی جیاواز. بە بەرزیی ٤،٠٤٠ مەتر، [[شاھان کووھ]] بەرزترین لوتکەی پارێزگای ئەسفەھانە. ئەم چیایە نزیکەی ٢٠ کیلۆمەتر لە باشووری ڕۆژاوای شاری [[فەریدوونشار]] لە بەشی ڕۆژاوای پارێزگاکەدا ھەڵکەوتووە. پارێزگای ئەسفەھان ٥٢ ڕووباری ھەیە، کە زۆربەیان بچووک و کاتین، جگە لە [[زایەندەروود|زایەندە ڕوود]]، کە کۆی درێژییەکەی ٤٠٥ کم و ڕووبەری حەوزەکەی ٢٧،١٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە.<ref>EIr and Xavier de Planhol, "ISFAHAN i. GEOGRAPHY", Encyclopaedia Iranica, 2012. [http://www.iranicaonline.org/articles/isfahan-i-geography#1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200526223520/http://www.iranicaonline.org/articles/isfahan-i-geography#1|date=2020-05-26}}.</ref> === فرەچەشنیی بایۆلۆژی === «ئیسمایلیۆس ئەسفەھانێنسیس» (بە فارسی: کپوردندان_اصفهان) جۆرێکە لە ماسیی «سیپرینۆدۆنتیید» کە تایبەتە بە [[زایەندەروود|حەوزی ڕووباری زایەندە ڕوود]] (بڕوانە ڕەگەزی «[[ئیسمایلیۆس]]»). تەنھا لە سێ شوێن لە سەرانسەری پارێزگاکەدا ناسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Ghafouri|یەکەم١=Zaniar|دوایین٢=Keivany|یەکەم٢=Yazdan|دوایین٣=Soofiani|یەکەم٣=Nasrollah M.|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=Reproductive biology of ''Aphanius isfahanensis'' in the Zayandehrud River, central Iran|ناونیشان=https://doi.org/10.1007/s10641-018-0833-0|journal=Environmental Biology of Fishes|زمان=en|بەرگ=١٠٢|issue=1|پەڕەکان=١٩–٢٥|doi=10.1007/s10641-018-0833-0|bibcode=2019EnvBF.102...19G|s2cid=53816219|issn=1573-5133|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201220090412/https://link.springer.com/article/10.1007/s10641-018-0833-0|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Zicha|یەکەم=Ondrej|سەردێڕ=BioLib: Biological library|ناونیشان=https://www.biolib.cz/en/taxon/id326202/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=biolib.cz|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304041439/http://www.biolib.cz/en/taxon/id326202/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|journal=Iranian Journal of Ichthyology|دوایین١=زانيار|یەکەم١=غفوري|دوایین٢=يزدان|یەکەم٢=کيواني|دوایین٣=نصراله|یەکەم٣=محبوبي صوفياني|ڕێکەوت=٢١ی ئازاری ٢٠١٨|سەردێڕ=شاخص هاي تغذيه اي کپوردندان ماهي اصفهان (''Aphanius isfahanensis'') در رودخانه زاينده رود در ايران|ناونیشان=https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=471688|زمان=Fa|بەرگ=٥|issue=3|پەڕەکان=١٨٤–١٩١|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201220090438/https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=471688|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تنوع جمعیتی کپوردندان اصفهان (''Aphanius isfahanensis'')|ناونیشان=https://www.virascience.com/thesis/799808/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=virascience.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201220090414/https://www.virascience.com/thesis/799808/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> «ئەلیۆم کلۆرۆتێپالۆم» جۆرێکی خۆماڵیی پارێزگای ئەسفەھانە، «ئەستراگالۆس ڤێرناکوولۆس»یش لە ڕۆژاوای پارێزگاکەدا باوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=The conservation status of two Allium )Amaryllidaceae( species in Iran|ساڵ=٢٠١٩|بەرگ=٤|issue=1|doi=10.22092/irn.2019.118682|ناونیشان=https://irannature.areeo.ac.ir/article_118682_en.html|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201220090415/https://irannature.areeo.ac.ir/article_118682_en.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|دوایین١=اخوان روفیگر|یەکەم١=آزاده|دوایین٢=باقری|یەکەم٢=علی|دوایین٣=جم‌زاد|یەکەم٣=زیبا|دوایین٤=جلیلی|یەکەم٤=عادل|journal=طبیعت ایران}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=Conservation status of endemic species Astragalus vernaculus (Fabaceae)|ساڵ=٢٠٢٠|بەرگ=٤|issue=6|doi=10.22092/irn.2020.120810|ناونیشان=https://irannature.areeo.ac.ir/article_120810_en.html|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201008180330/https://irannature.areeo.ac.ir/article_120810_en.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|دوایین١=اخوان روفیگر|یەکەم١=آزاده|دوایین٢=باقری|یەکەم٢=علی|دوایین٣=جم زاد|یەکەم٣=زیبا|دوایین٤=جلیلی|یەکەم٤=عادل|journal=طبیعت ایران}}</ref> ==پێشانگا== <gallery> Mezquita Shah, Isfahán, Irán, 2016-09-20, DD 71-73 HDR.jpg Aghabozorg kashan.jpg Iranianvillage.jpg Gran Mezquita de Isfahán, Isfahán, Irán, 2016-09-20, DD 49-51 HDR.jpg </gallery> == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگاکانی ئێران]] * [[ئەسفەهان]] == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگاکانی لوڕستان}} {{پارێزگاکانی ئێران}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Isfahan Province}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} [[پۆل:پارێزگای ئەسفەھان]] [[پۆل:پارێزگاکانی ئێران|ئەسفەھان]] 9ipf6giz2sxda6crh2j62rm9xpmq4f8 0 11013 1680425 1529978 2026-10-04T14:58:21Z حوسێن 42516 ھاومانایەکم زیاد کرد 1680425 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:MariaValeriaBridge.jpg|وێنۆک|250px|پردێک لەسەر ڕووباری دانووب، ھەنگاریا دەبەستێت بە سلۆڤاکیاوە.]] '''ڕووبار'''، '''ڕۆ<ref>{{بیرخستنەوەی ڤەژین|فەرھەنگ=وەھبی و ئەدمۆندز|وشە=ṟo|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref>''' یان '''چەم''' ڕێڕەوێکی ئاوی سروشتی فراوانە، ئاوی سازگاری تێ دەڕژێت لە دەرئەنجامی بارینی [[باران]] یان لە ئاوی ھەڵقوڵاو لە سەرچاوە سروشتییەکانی زەوییەوە یان لە ڕووە ئاوییەکانی وەک [[دەریاچە|دەریاچەکان]]، ڕووبارەکان درێژ دەبنەوە لە سەرچاوەکانەوە بۆ ئەو شوێنەی دەڕژێتە ناوی.<ref>Langbein, W.B.; Iseri, Kathleen T. (1995). "Hydrologic Definitions: Stream". ''Manual of Hydrology: Part 1. General Surface-Water Techniques'' (Water Supply Paper 1541-A). Reston, VA: United States Geological Survey. Archived from the original on 9 May 2012.</ref> لە ناسراوترین ڕووبارەکانی جیھان ئەمانەی خوارەوەن. * [[نیل|ڕووباری نیل]]؛ درێژترین ڕووبارە لە جیھاندا و دەکەوێتە [[میسر]]ەوە لە [[ئەفریقا]] * [[ڕووباری میسیسیپی]]؛ درێژترین ڕووباری [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکادا]] * [[ڕووباری ڤۆڵگا]]؛ درێژترین ڕووباری [[ئەورووپا]]یە دەکەوێتە [[ڕووسیا|بڕووسیاوە]] * [[ئەمازۆن (ڕووبار)|ڕووباری ئەمازۆن]]؛ پانترین ڕووباری جیھانە. * [[دیجلە|ڕووباری دیجلە]] و [[فورات|ڕووباری فوڕات]]؛ ڕووبارەکانی ڕافیدەینن لە [[عێراق]] * [[ڕووباری یانگتسی]]؛ درێژترین ڕووباری لە [[ئاسیا]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆڵکە}} {{پۆلی کۆمنز|Rivers}} {{شریتی دەروازە|جوگرافیا}} [[پۆل:جیۆمۆرفۆلۆژیا]] [[پۆل:کۆما ئاوییەکان]] [[پۆل:ڕووبارەکان]] [[پۆل:نیشتووناسی]] [[پۆل:ڕووبار]] 01pw8s99v30gwm8vd6i3zc8k44btubd 0 11318 1680710 1517263 2026-10-05T04:33:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، عەرەبستانی سعوودی-کۆلکە) 1680710 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Logo قنات المجد.webp|وێنۆک]] '''مەجدی ئاسمانی''' یان '''مەجدی گشتی''' یەکەمین کەناڵی [[تۆڕی ئاسمانی مەجد]]ە لە {ەبیعی یەکەمی ١٤٢٤ی کۆچی - ٢ی ئایاری ٢٠٠٣ی زاینی پەخشی فەرمی دەست پێکرد و بارەگای سەرەکی لەشاری بەرھەمھێنانی ڕاگەیاندنە لە [[قاھیرە]]ی پایتەختی [[میسر]]. ئێستا لە مانگی دەستکردی ((نایلسات)) و ((عەرەب سات)) پەخشی بەرنامەکانی دەکات. == بەرنامەکانی کەناڵ == === بەرنامە شەرعی و زانستییەکان === * بۆ خێر بانگ بکەن. * لەگەڵ موفتی. * ڕاستکردنەوەی خوێندنەوە ([[قورئان]]). === بەرنامە گفتوگۆییەکان === * کاتژمێری گفتوگۆ. * دانیشتن. * لە بازنەدا. === بەرنامە ھەواڵییەکان === * بەباتە جیاوازەکان. * ڕۆژنامەگەری ئازاد === بەرنامەی تر === * سەرنجڕاکێشەکانی [[ھیند]]. * ژیانت. * کێشەکانی بینەران. * سەکۆی ئەدەبی. == ماڵپەڕی فەرمی == [https://web.archive.org/web/20110228213531/http://almajdtv.net/ مەجدی گشتی] {{تووڵی دەروازە|دەیەی ٢٠٠٠|تەلەڤیزیۆن|عەرەبستانی سعوودی|ڕۆژنامەوانی}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{عەرەبستانی سعوودی-کۆلکە}} [[پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان]] 7osxtb1i5p7a7md9nitsosemqi08zxb 0 11320 1680712 1517265 2026-10-05T04:33:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە) 1680712 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Logo قنات المجد.webp|وێنۆک]] '''کەناڵی مەجدی زاستی''' یەک لەکەناڵەکانی [[تۆڕی ئاسمانی مەجد]]ە، ھەڵدەستێت بە فێرکردنی زانستی شەرعی و ئەلکترۆنی، ڕاستەوخۆ لەڕێگەی بەرنامەی ((ئەکادیمیەی ئیسلامی)) ئەنجام دەدرێت، پشت بە سیستەمی وەرزی و ئاستەکان دەبەستێت، لە ڕۆژێکدا تەنھا دوو وانەی ٢ کاتژمێری پەخش دەکات. خوێندکاران دەچنە ھۆڵی وانەوتنەوە و گوێ لە مامۆستای وانەبێژ دەگرن و دەتوانن پرسیارەکانیان ئاڕاستە بکەن. لەسەر مانگی دەستکردی ((عەرەب سات ٢)) پەخشی بەرنامەکانی دەکات. {{تووڵی دەروازە|تەلەڤیزیۆن}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} [[پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان]] qz2zklo05i35ag8mgmr6yusccrzev19 0 11321 1680711 1517264 2026-10-05T04:33:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە) 1680711 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:المجد الوثائقية.png|وێنۆک]] '''مەجدی دۆکۆمێنتاری''' یەک لەکەناڵەکانی [[تۆڕی ئاسمانی مەجد]]ە، بەرنامەکانی تایبتە بە بەرنامەی دۆکۆمێنتاری سروشت و زانست و مێژوو و ژیان. یەکەمین کەناڵی دۆکۆمێنتاری عەرەبییە. لە کاتژمێر ٨ تاوەکو کاتژمێر ١٢ی ھەموو ڕۆژێک پڕۆگرامی نوێ پەخش دەکات. لەڕۆژی شەممەی ١/١١/١٤٢٦ی کۆچی لە کاتژمێر ٨ی شەو بەکاتی مەککە پەخشی فەرمی کەناڵەکە دەستی پێکرد. == ماڵپەڕ == [https://web.archive.org/web/20100515123654/http://majddoc.com/ مەجدی دۆکۆمێنتاری] {{تووڵی دەروازە|تەلەڤیزیۆن}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} [[پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان]] hjai7wotlkhc7aqwnyrhnubjxiqku06 0 11327 1680715 1517268 2026-10-05T04:33:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، عەرەبستانی سعوودی-کۆلکە) 1680715 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''مەجدی مناڵان''' یەک لەکەناڵەکانی [[تۆڕی ئاسمانی مەجد]]ە، پڕۆگرامی منداڵان پەخش دەکات. لە ١ی زولحیجەی ١٤٢٤ی کۆچی - ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤ی زاینی دەستی بە پەخشی ئەزمونی کرد. بەڕێوەبەری کەناڵەکە ((مامۆستا عەبدولحەمید یەمەنی))یە و ماستەری لە ڕاگەیاندنی پەروەردەیی ھەیە. لەو پڕۆگرامانەی پەخشی دەکات: گۆرانی کە [[مناڵ|منداڵان]] بەرەو جوانترین ڕەوشت ھاندەدات و بەوێنەیی کارتۆنی یان وێنەی سێ دووری ڕوونی دەکاتەوە. ھەروەھا چیرۆک و پێشبڕکێی ڕۆشنبیری لە پڕۆگرامەکانی کەناڵەکەیە. {{تووڵی دەروازە|ڕۆژنامەوانی|عەرەبستانی سعوودی|تەلەڤیزیۆن}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{عەرەبستانی سعوودی-کۆلکە}} [[پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان]] s6yawkxs6yy39909jvb0xcj2isxsczp 0 11328 1680713 1517266 2026-10-05T04:33:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە) 1680713 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{تێکەڵکردن|تۆڕی ئاسمانی مەجد}} '''مەجدی فەرموودەی پێغەمبەر''' یەکە لە کەناڵەکانی [[تۆڕی ئاسمانی مەجد]]ە، تایبەتە بە پەخشکردنی [[فەرموودە]]ی [[موحەممەد|پێغەمبەری خوا]] و ڕوونکردنەوەی فەرموودەکان، لەگەڵ خوێندنەوەی فەرموودەکان بەشێکی لەسەر شاشەکە دەنوسرێت و ھەندێک جاریش واتای ھەندێک وشە دەنوسێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قناة الحدیث النبوی|ناونیشان=https://almajdtv.com/channels/alhadeth/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=شبکة المجد|زمان=ar}}</ref> == لە بەرنامەکانی == * سەحیحی موسلیم. * [[سەحیحی بوخاری]]. * تەفسیری پێغەمبەری خوا بۆ [[قورئان]] * ھەینی «تایبەتە بە ڕۆژی ھەینی» == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تد|تەلەڤیزیۆن}} {{شریتی دەروازە|تەلەڤیزیۆن}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} [[پۆل:کەناڵەکانی سعوودیە]] [[پۆل:کەناڵەکانی سوننە]] [[پۆل:کەناڵە ئیسلامییەکان]] q533a7g1ic2wt4wsyg3h5nnfy9nv2kt 0 11329 1680714 1517267 2026-10-05T04:33:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە) 1680714 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''مەجدی قورئان''' یەک لەکەناڵەکانی [[تۆڕی ئاسمانی مەجد]]ە، تایبەتە بە [[قورئان]] بەبەشداری چەند قورئانخوێنێکی گەورە. کە لەتەواوی جیھان و جیھانی ئیسلامی ناسراون. لەگەڵ نووسینی دەقی قورئانەکە ھەندێک جار واتای ووشەکان یان تەفسیری ئایەتەکە بە زمانەکانی [[ئینگلیزی]] و [[فەڕەنسی]] دەنووسێت. == لە قورئانخوێنەکان == * ئیبراھیم ئەخزەڕ. * ئەحمەد عەجەمی. * عیون کوشی. * [[سەعد غامدی]] * سعود شرێم. * شێخ ئەبو بەکر شاتری. * [[عبدالباسط محمد عبدالصمد|عەبدولباست عەبدولسەمەد]]. * عەبدولڕەحمان سودەیس. * عەلی عەبدولڕەحمان حوزەیفی * فارس عەباد. * موحەممەد جبریل. * موحەممەد ئەیوب. * موحەممەد سدیق مەنشاوی. * مەحمود عەلی بەنا. * مشاری عەفاسی. * ماھیر موعەیقلی. * موحەممەد موبارەک. * خالد قەحتانی. {{تووڵی دەروازە|تەلەڤیزیۆن}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} [[پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان]] 58eptvgyknnq4iktpizedoduafrsplk 0 12920 1680504 1586830 2026-10-04T17:58:24Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680504 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = مووش | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = شار | وێنە =[[پەڕگە:Muş_View_from_Kale_Hill_in_2005_1216.jpg|220x400px|وێنۆک|مووش (٢٠٠٥)]] | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە =Turkey | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[تورکیا]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = [[تورکیا]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارچەکانی کوردستان|پارچە]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[باکووری کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای مووش|مووش]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ١٦٨٫٨١٧ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٨]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٤٣٦(٩٠+) | وێبگە = [http://www.mus.bel.tr/ www.mus.bel.tr] }} '''مووش''' یەکێک لە شارەکانی [[باکووری کوردستان]]ە کە لە [[پارێزگای مووش]] ھەڵکەوتووە. بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٨ ژمارەی دانیشتووانی ١٦٨٫٨١٧ کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران}}</ref> == مێژوو == === چەرخی ئاسن === ==== پاشایەتیی ئورارتوو ==== [[پەڕگە:Bulanık Steli.jpg|وێنۆک|[[کێلی مووش (بولانق)]]ی ئورارتوویی، مۆزەخانەی خەڵاتی بەدلیس]] نەخشەبەردینەیەکی ھی پاشای [[ئورارتوو|ئورارتوویی]] [[ئارگیشتیی یەکەمی ئورارتوو|ئارگیستیی یەکەم]] (٧٨٥–٧٦٥ پ.ز) لە نزیک [[قەڵای کەپەنەک]] دۆزرایەوە. نەخشەبەردینەکە ئێستا لەژێر پارێزگاریی بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی [[چاند]] و گەشتیاریی پارێزگای مووشدایە. نەخشەبەردینەکە ئاوھا دەخوێندرێتەوە: {{blockquote|بۆ سەروەر خاڵدی، ئارگیستی، کوڕی مێنووا، ئەم بێدەنگییە ئەو پەرستگاکەی و قەڵایەکی بە تەواوی دروست کرد (و) ناوی خۆی لە ئارگیستیھینیل نا. سوپاس بۆ گەورەیی خاڵدی (منم) مێنووا کوڕی ئارگیستی، پاشای بەدەسەڵات، پاشای مەزن، پاشای خاکی بیانیلی، سەروەری شاری [[تووسپا]].<ref name="Sırrı Tiryaki">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2154357|سەردێڕ=Eski Çağ'da Muş|ڕێکەوت=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Iğdır University Sos Bil Der|زمان= Turkish |پەڕە=٢٤}}</ref>}} ڕێکەوتی دامەزراندنی مووش نەزانراوە، ئەگەرچی پێدەچێت نیشتەجێبوونێک لە دەوروبەری سەردەمی [[مێنووا]]، پاشای [[ئورارتوو]] (نزیکەی ٨٠٠ پ.ز) ھەبووبێت، کە نەخشەبەردینەکی خەتی بزماریی ئەو لە نزیک شارەکە دۆزرایەوە.{{sfn|Hakobyan|1987|p=199}} === سەردەمی ناوەڕاست === لە ماوەی [[سەدەکانی ناوەڕاست]]دا، مووش ناوەندی ناوچەی [[تارۆن (ئەرمەنستانی مێژوویی)|تارۆن]]ی ئەرمەنستان بوو. بۆ یەکەمجار وەک شارێک لە [[دەستنووسەکان]]ی [[زمانی ئەرمەنی|ئەرمەنی]] سەدەی ٩ەم و ١٠یەمدا ناوی ھاتووە. لە کۆتاییی سەدەی ٨ەمدا، مووش لەگەڵ ناوچەی تارۆن کەوتە ژێر کۆنترۆڵی بنەماڵەی ئەرمەنی [[ئەرمەنستانی باگراتی|باگراتی (باگراتوونی)]]، کە دووبارە لە عەرەبە موسڵمانەکان سەندیانەوە. مووش و ناوچەی تارۆن لە ساڵی ٩٦٩دا لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی بێزەنتین]] داگیر کران و لکێنران. ناوچەکە بەردەوام ڕووبەڕووی ھێرشی [[حەمدانییەکان]]، [[عوقەیلییەکان]] و [[مەروانییەکان (دیاربەکر)|مەروانییەکان]] بووەوە تا دواجار بێزەنتینییەکان دوای [[جەنگی مەلازگرد]]ی ١٠٧١ لەلایەن [[تورکە سەلجووقییەکان]] لە ناوچەکە دەرکران. دوای ئەم جەنگە، کەوتە ژێر دەسەڵاتی [[ئەھلاتشاھەکان]].<ref name="Syrian Christians Under Islam">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Thomas|یەکەم١=David Richard|سەردێڕ=Syrian Christians Under Islam: The First Thousand Years|ڕێکەوت=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=BRILL|ژپنک=٩٧٨٩٠٠٤١٢٠٥٥٦|پەڕەکان=١٦٠}}</ref> [[پەڕگە:Armenian monastery of s apostles in moush.jpg|وێنۆک|[[دێری ئاراکێلۆتس]]ی سەدەی ٤ەم پێش لەناوبردنی لە کاتی [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان]].]] دوای سەدەی ١١یەم، شارۆچکەکە لەلایەن بنەماڵە ئیسلامییەکانی وەک [[ئەھلاتشاھەکان]]، [[ئەیووبییەکان]]، [[ئیلخانی|ئیلخانییەکان]] و [[قەرەقۆینلۆ]] فەرمانڕەوایی دەکرا. لە سەدەکانی ١٠–١٣ەمدا مووش گەشەی کرد بۆ شارێکی گەورە بە دانیشتووانێکی خەمڵێندراوی ٢٠ بۆ ٢٥ ھەزار کەس.{{sfn|Hakobyan|1987|pp=-199-200}} لە ١٣٨٧دا داگیرکەری [[ئاسیای ناوەڕاست]] تەیموور بە ناوچەکەدا تێپەڕی و وا دیارە شارۆچکەی مووشی بێ جەنگ داگیر کردووە.<ref name="Eastern Turkey" /> دواتر [[ئاق قۆینلۆ]] فەرمانڕەوایی ناوچەکەیان کرد تا ئەوکاتەی لەلایەن [[سەفەوییەکان]] داگیر کران. [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]] لەژێر دەسەڵاتی [[سەلیمی یەکەم]] لە سەرەتای سەدەی ١٦ەمدا کۆنترۆڵی شارۆچکەکە و ناوچەکەیان لە [[سەفەوییەکان]]ی فارسی وەرگرت. مووش وەک بەشێک لە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] مایەوە تا سەرەتای سەدەی ٢٠ەم و لەو ماوەیەدا ژمارەیەکی زۆر دانیشتووانی [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]] تێدا بوو. لە ١٨٢١دا [[جەنگی عوسمانی و فارسی (١٨٢١–١٨٢٣)|داگیرکارییەکی فارسی]] گەیشتە مووش.<ref name="Eastern Turkey" /> {{Multiple image | align = left | direction = horisontal | width = | image1= Musch - PA 0699 U 33 002 58.jpg | width 1= 150 | alt1= | caption1 = | image2= Musch - PA 0699 U 33 002 59.jpg | width 2= 150 | alt2= | caption2 = | image3= Musch - PA 0699 U 33 002 60.jpg | width 3= 150 | alt3= | caption3 = | image4= Musch - PA 0699 U 33 002 61.jpg | width 4= 150 | alt4= | captiont4 = | footer = پۆنۆرامای شاری مووش، ئەوکات لە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] بوو، لەلایەن نێردراوی ئایینیی نەرویژی [[بۆدیل کاتارین بیۆرن]] لە ١٩٠٥دا وێنەی گیراوە (لە کۆکراوەکانی [[ئەرشیفی نیشتمانیی نەرویژ]]). | footer_align = left }} {{Clear}} === سەردەمی نوێ === [[پەڕگە:Russian soldiers Sheykhalan 1915.jpg|وێنۆک|سەربازانی ڕووس بەڵگەی کۆمەڵکوژییەک لە گوندی پێشووی ئەرمەنی شەیخەڵان دەردەخەن، ١٩١٦]] گەشتیاری بەریتانی [[ئێچ ئێف بی لینچ]] لە کۆتاییی سەدەی ١٩ەمدا گەشتی بۆ مووش کرد. ئەو شارەکەی وەک «خراپترین شاری بەڕێوەبراو لە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانیدا» وەسف کرد.<ref name=vgm/> لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا، شارەکە نزیکەی ٢٠،٠٠٠ دانیشتووی ھەبوو، کە ١١،٠٠٠یان موسڵمان بوون، لە کاتێکدا ٩،٠٠٠یان ئەرمەنی مەسیحی بوون.{{sfn|Hakobyan|1987|p=200}} بەپێی [[ئینسایکڵۆپیدیای کاتۆلیک]] (١٩١٣) شارۆچکەکە ٢٧،٠٠٠ دانیشتووی ھەبوو، کە ١٣،٣٠٠یان موسڵمان و ١٣،٧٠٠یان [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]] بوون.<ref>{{CathEncy|wstitle=Mush}}</ref> بەپێی «[[ئینسایکڵۆپیدیای بریتانیکا|ئینسایکڵۆپیدیای بریتانیکای ١٩١١]]» دانیشتووانەکەی بە نزیکەیی بە یەکسانی لە نێوان [[کورد|کوردەکان]] و [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنییەکان]] دابەش ببوو.<ref>{{Cite EB1911|wstitle=Mush|volume=19}}</ref> لە کاتی [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان]]ی ١٩١٥دا، دانیشتووانە ڕەسەنە ئەرمەنییەکەی ناوچەکە لەناو بران.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Walker|یەکەم=Christopher J.|بەستەری نووسەر=Christopher J. Walker|سەردێڕ=Armenia: The Survival of a Nation|ساڵ=١٩٩٠|orig-year=1980|بڵاوکەرەوە=[[St. Martin's Press]]|شوێن=New York|ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٢-٠٤٢٣٠-١|edition=2nd|پەڕەکان=٢١١–٢١٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Dadrian |یەکەم١=Vahakn N. |دوایین٢=Akçam |یەکەم٢=Taner |بەستەری نووسەر١=Vahakn Dadrian |بەستەری نووسەر٢=Taner Akçam |سەردێڕ=Judgment At Istanbul: The Armenian Genocide Trials |ڕێکەوت=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=[[Berghahn Books]] |ژپنک=٩٧٨٠٨٥٧٤٥٢٨٦٣|پەڕە=٣٧}}</ref>{{sfn|Kévorkian|2011|pp=339-345}} زیاتر لە ١٤٠،٠٠٠ ئەرمەنی لە [[سەنجەق]]ی مووش (کە لە ٢٣٤ گوند و شارۆچکەدا دەژیان){{sfn|Kévorkian|2011|p=345}} لە حوزەیران و تەممووزی ١٩١٥دا کرانە ئامانج.{{sfn|Kévorkian|2011|p=339}} پیاوانی ئەرمەنی کە تەمەنی سەربازییان ھەبوو بۆ خزمەتکردن لە [[سوپای عوسمانی (١٨٦١–١٩٢٢)|سوپای عوسمانی]] لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]دا کۆ کرانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= America and the Armenian Genocide of 1915 |یەکەم=Jay |دوایین=Winter |بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ساڵ=٢٠٠٤|پەڕە=٦٢|وتەگێڕانەوە=As a result nearly all able-bodied Armenian men were conscripted into the Ottoman army, starting with the 20–45 age group and subsequently extending the call to groups aged 18–20 and 45–60.}}</ref> دانیشتووانی ئەرمەنی تا ڕادەیەکی زۆر بێبەرگری بوون بەرامبەر بەم ھەڕەشانە.<ref name="Suny" /> کۆمەڵکوژیی دانیشتووانە ئەرمەنییەکەی شاری مووش تەنھا دوای ئەوە ھات کە گوندەکانی دەوروبەری وێران کران.<ref name="Suny">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Suny|یەکەم=Ronald G.|بەستەری نووسەر=Ronald Grigor Suny|سەردێڕ="They Can Live in the Desert but Nowhere Else": A History of the Armenian Genocide|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press|ژپنک=٩٧٨١٤٠٠٨٦٥٥٨١|پەڕە=[https://books.google.com/books?id=-zBtBgAAQBAJ&pg=PA٢٨٩&dq=Muş+armenians+١٩١٥ ٢٨٩]}}</ref> شارۆچکەکە لە شوباتی ١٩١٦ لەلایەن ھێزەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا]] لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]دا داگیر کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Tucker|یەکەم=Spencer C.|سەردێڕ=The European Powers in the First World War: An Encyclopedia|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Routledge|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٥-٥٠٦٩٤-٠|پەڕەکان=١٧٥|زمان=en}}</ref> لە ساڵی ١٩١٧دا لەلایەن [[سوپای دووەم (ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی)|سوپای دووەم]] لەژێر فەرماندەیی [[مستەفا کەمال ئاتاتورک|مستەفا کەمال پاشا]] دووبارە داگیر کرایەوە.<ref>{{Cite encyclopedia |year=1993 |title=Mūs̲h̲ |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam |publisher=E. J. Brill |location=Leiden |last=Kramers |first=J. H. |editor-last=Bosworth |editor-first=C. E.|editor-last2=Pellat |editor-first2=Ch.|editor-last3=Van Donzel|editor-first3=E.|editor-last4=Heinrichs |editor-first4=W. P. |edition=New |volume=VII}}</ref> لە دەیەی ١٩٦٠دا، [[دێری ئاراکێلۆتس]] لەلایەن بەرپرسانی مووشەوە تەقێنرایەوە.<ref name=Maranci>{{بیرخستنەوەی کتێب|بەستەری نووسەر=Christina Maranci|یەکەم=Christina|دوایین=Maranci|contribution=The Art and Architecture of Baghesh/Bitlis and Taron/Mush|سەردێڕ=Armenian Baghesh/Bitlis and Taron/Mush|editor=Richard G. Hovannisian|editor-link=Richard G. Hovannisian|شوێن=Costa Mesa, California|بڵاوکەرەوە=Mazda Press|ساڵ=٢٠٠٢|پەڕەکان=١٢٠–١٢٢|ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٨٥٩-١٣٦-٠}}</ref> == گەشتیاری و شوێنەوارە سەرەکییەکان == [[پەڕگە:Sulukh Bridge 002.jpg|وێنۆک|دیمەنی [[پردی موراد (مووش)|پردی موراد]]]] شوێنە گەشتیارییەکانی مووش بریتیین لە [[پردی موراد (مووش)|پردی مورادی]] مێژوویی، گوڵە لالەکان لەسەر [[دەشتی مووش]]، قەڵای مووش، [[قەڵای کەپەنەک]]، [[قەڵای حەسپێت]]، [[تەپەی مەرجیمەککالێ]]، [[دەریاچەی ئاکدۆغان]]، [[ئەشکەوتی کووناف]]، [[دەریاچەی ھاچڵی]]،<ref name="Kültür Portalı">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gezilecek yerler|ناونیشان=https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/mus/gezilecekyer?ilId=74&keyword=&tur=0&turizmtur=0&gorsel=0&nearest=0&etiket=&sayfa=1&sayi=12&lat=0&lang=0|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Kültür Portalı|زمان=tr|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231123013504/https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/mus/gezilecekyer?ilId=74&keyword=&tur=0&turizmtur=0&gorsel=0&nearest=0&etiket=&sayfa=1&sayi=12&lat=0&lang=0|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|url-status=dead}}</ref> [[قەڵای کایالیدەرە]]<ref name="Muş GoTürkiye">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Muş GoTürkiye|ناونیشان=https://mus.goturkiye.com/see|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Muş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü|زمان=tr}}</ref> و [[قەڵای مەلازگرد]].<ref name="Muş Valiliği">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mus.gov.tr/kurumlar/mus.gov.tr/Hizmetler/08032017.pdf|سەردێڕ=60 dakikalık Muş il brifingi|ڕێکەوت=شوباتی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=Muş Valiliği|زمان= Turkish |پەڕە=٣٦}}</ref> ناوچەی مووش چەندین قەڵای وێرانی تێدایە. لەژێر دەسەڵاتی بنەماڵە ئەرمەنییەکانی سەدەی ناوەڕاستدا، دێر و کڵێسا لە شوێنەکانی نزیک مووش دروست کران، وەک [[دێری ئاراکێلۆتس]]، [[کڵێسای سوورپ مارینێ، مووش|کڵێسای سوورپ مارینێ]] و [[دێری سوورب کاراپێت]]، کە زۆربەیان ئێستا وێرانەن. لەژێر دەسەڵاتی بنەماڵە موسڵمانەکاندا، جۆرەکانی تری بیناش دروست کران. مزگەوت ھەن لە سەردەمی عوسمانی و پێش عوسمانی کە کاریگەریی تەلارسازیی سەلجووقییان پێوە دیارە، وەک عەلائەددین بەگ (سەدەی ١٨ەم)،<ref name="Eastern Turkey">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Sinclair|یەکەم١=T.A.|سەردێڕ=Eastern Turkey: An Architectural & Archaeological Survey, Volume I|ڕێکەوت=١٩٨٩|بڵاوکەرەوە=Pindar Press|ژپنک=٩٧٨٠٩٠٧١٣٢٣٢٥|پەڕەکان=٢٩٣–٢٩٤–٣٣٣–٣٣٥}}</ref> حاجی شەریف (سەدەی ١٧ەم)،<ref name="Eastern Turkey" /> و ئولوو (سەدەی ١٤ەم، پێشتر کڵێسایەکی ئەرمەنی بووە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Muş BasınMuş Basın / GEÇMİŞİN SİLİK İZLERİ |ناونیشان=http://memlekethavadis.com/kose-yazilari/gecmisin-silik-izleri-597.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231015043355/http://memlekethavadis.com/kose-yazilari/gecmisin-silik-izleri-597.html |ڕەوشی ناونیشان=usurped |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Memleket Havadis |زمان=tr}}</ref>).<ref name="Eastern Turkey" /> دیمەنەکانی تر بریتیین لە کاروانسەراکان وەک کاروانسەرای یڵدزلی (سەدەی ١٣ەم) کە لە ١٩١٦دا وێران کرا، کاروانسەرای ئەسلانلی کە ئێستا نزیکەی بە تەواوی وێران بووە،<ref name="Eastern Turkey" /> گەرماو و فوارەی عەلائەددین بەگ، و گۆڕی پیاوچاکە موسڵمانەکان. == دانیشتووانناسی == لە کۆتاییی سەدەی ١٩ەمدا، [[ئێچ ئێف بی لینچ]] ڕاپۆرت دەدات کە شاری مووش دوو مزگەوتی گەورەی بە منارەوە، چوار [[کڵێسای نێردراویی ئەرمەنی|کڵێسای نێردراویی ئەرمەنی]] (سوورپ مارینێ، سوورپ کیراکۆس، سوورپ ئاڤێتارانۆتس و سوورپ ستێپانۆس) و یەک [[کڵێسای کاتۆلیکی ئەرمەنی|کڵێسای کاتۆلیکی ئەرمەنی]] ھەبووە.<ref name=vgm/> پێش [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان]]، ئەرمەنییەکان زۆرینەی دانیشتووانیان لە [[قەزا]]ی مووش پێک دەھێنا. بەپێی [[پاتریاکخانەی ئەرمەنیی قوستەنتەنیە]]، لە لێواری جەنگی جیھانیی یەکەمدا، ٧٥،٦٢٣ ئەرمەنی ھەبوون، لەگەڵ ١١٣ [[کڵێسا]]، ٧٤ [[دێر]] و ٨٧ [[خوێندنگە]].<ref name=vgm>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Kaza Muş / Մուշ – Mush |ناونیشان=https://virtual-genocide-memorial.de/region/the-six-provinces/bitlis-vilayet/sancak-mus-mush/kaza-mus-%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%B7-mush/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=Virtual Genocide Memorial |زمان=en-US}}</ref> ھەموویان لە کاتی [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان]]دا کۆمەڵکوژ کران، زۆربەیان لە ماڵەکانی خۆیاندا سووتێنران.<ref name=vgm/> نزیکەی ھەموو موسڵمانەکان لەو کاتەدا [[کورد]] بوون.<ref name=vgm/> بەپێی [[سەرژمێریی ١٩٢٧ی تورکیا]]، ناوچەی مووش ٢١،٤٨٦ موسڵمان و ١٣ ناموسڵمانی ھەبووە.<ref name=1927census>Van Gölü Havzası Sempozyumu Bitlis İli (Turkey) İstanbul Üniversitesi Avrasya Arkeoloji Enstitüsü. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Atatürk Üniversitesi ÇEKÜL. Ii. Van Gölü Havzası Sempozyumu. 1. Basım ed. Van: Bitlis Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü; 2007. p. 280</ref> {| class="wikitable" |+ زمانی دایک، [[ناوچەی مووش]]، [[سەرژمێریی ١٩٢٧ی تورکیا]]<ref name=1927census/> ! [[زمانی تورکی|تورکی]] !! [[عەرەبی]] !! [[زمانە کوردییەکان|کوردی]] !! [[زمانی چەرکەسی|چەرکەسی]] !! ئەوانی تر |- | ٥،٩٢١ || ٦١ || ١٤،٨٣٩ || ٥٧٠ || ١٠٨ |} ژمارەی دانیشتووانی شارەوانیی مووش ١٢٠،٦٩٩ کەسە بەپێی خەمڵاندنێکی ٢٠٢٢. [[کورد|کوردەکان]] زۆرینەی دانیشتووان پێک دەھێنن. لە شیکردنەوەی دانیشتووانناسیی خۆیدا بۆ دانیشتووانی کورد لە [[تورکیا]]، موتڵوو (١٩٩٦) پارێزگای مووش وەک یەکێک لەو پارێزگایانە دیاری دەکات کە زۆرترین ڕێژەی دانیشتووانی کوردیان لە وڵاتەکەدا ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Mutlu |یەکەم=Servet |ساڵ=١٩٩٦|سەردێڕ=Ethnic Kurds in Turkey: A demographic study |journal=International Journal of Middle East Studies |بەرگ=٢٨|issue=4 |پەڕەکان=٥١٧–٥٤١|doi=10.1017/S0020743800063819}}</ref> ئەوانی تر بریتین لە [[عەرەب|عەرەبەکان]]، [[ئەرمەنییە پەنھانەکان]]، تورکەکانی تەرەکەمە و [[چەرکەس|چەرکەسییەکان]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Muş|مووش}} {{شارەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|ئەرمەنستان|تورکیا}} [[پۆل:مووش]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای مووش]] [[پۆل:شارەکانی باکووری کوردستان]] ksm35sl2wpy3eqyfyok0fn7oj8koncg 0 17524 1680880 1611588 2026-10-05T10:33:48Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئایین-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1680880 wikitext text/x-wiki مه‌رداویژ به‌ فارسى (Mardāvīj/مرداویج)<ref>- '''بزووتنه‌وه‌ى مه‌رداویژى گیلى''' نووسينى ره‌زا ره‌زازاده‌ له‌نگرودى (به‌ فارسي) به‌رگى 2 . {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.tasian.ir/paper-adabi-jonbeshemardavij.html |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130214021443/http://www.tasian.ir/paper-adabi-jonbeshemardavij.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی شوباتی ٢٠١٣}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130214021443/http://www.tasian.ir/paper-adabi-jonbeshemardavij.html |date=١٤ی شوباتی ٢٠١٣ }}</ref> دامه‌زرێنه‌رى فه‌رمانره‌وايى سه‌ر به‌ خانه‌دانى زيارى يه‌ كه‌ له‌ سه‌ده‌ى ده‌يه‌مى زايين به‌شێکى به‌رفراوانى باكوورى ئێرانى خستووه‌ ژێر ده‌سه‌ڵاتى خۆى. پاش ئه‌وه‌ى له‌شكرى خه‌ليفه‌ى عه‌باسى له‌ [[هه‌مه‌دان]] تێکشکاند و ساڵى 931ز له‌ [[ئەسفەھان|ئه‌سفه‌هان]] خۆى وه‌ك ميرى ئێران ناساند . ==ژیانى== زۆر زانيارى ورد له‌ باره‌ى مه‌رداویژ به‌رده‌ست نين، گوایه‌ ساڵى 890ز له‌ دايك بووه‌. ئه‌وسا دوو خانه‌واده‌ى '''صه‌ففارى''' و '''ساماني''' به‌ دواى يه‌ك دوو حوکمڕانى باكوور و رۆژهه‌ڵاتى [[ئێران]] بوون. زێدگه‌ى مه‌رداویژ شارى [[ده‌يله‌م|ده‌يله‌مان]] يان '''ديلمان''' بووه‌ كه‌ ده‌که‌وێته‌ هه‌رێمى [[مازه‌نده‌ران]] كه‌ ئه‌وسا به‌ '''ته‌به‌رستان''' ده‌ناسرا. ده‌گوترێ كه‌ مه‌رداویژ له‌ هۆزى '''ئارغیچ''' بووه‌ كه‌ له‌ بنه‌ڕه‌تدا له‌ هه‌رێمى [[گه‌يلان]] داده‌نيشتن , باوكى ناوى '''زيار''' بووه‌ و نه‌وه‌ى '''وه‌ردانشاى گیلى''' بووه‌ ئه‌م هۆزه‌ به‌ جه‌نگاوه‌ر و شه‌ڕوان ده‌ناسران و ناوى مه‌رداویژ خۆى به‌و كه‌سه‌ ده‌گوترا كه‌(مه‌ردانه‌ ده‌جه‌نگێت).ئايينى [[ئایینی زەردەشتی|زه‌رده‌شتى]] و [[مه‌زده‌ك|مه‌زده‌كى]] و [[گيومه‌رثي]] ئه‌و‌سا هێشتا باويان مابوو له‌ کێوه‌کانى باكوورى ئێران. مه‌رداویژیش له‌ ناو لایه‌نگرانى به‌وه‌ ده‌ناسرا كه‌ هه‌ڵگرى درووشمى بيرو باوه‌ڕى ئێرانیه‌ و هه‌وڵده‌دات عه‌ره‌به‌كان له‌ ئێران وه‌ده‌رنێت. له‌ ساڵى 913ز مه‌رداویژ چووه‌ ناو له‌شكرى (ئه‌سپارى کوڕى شێرۆى لاريجانى) كه له‌ په‌یڕه‌وانى‌ زه‌رده‌شت بوو و خۆى‌ده‌گه‌یانده‌وه‌ '''[[كاوه‌ى ئاسنگه‌ر|كاوه]]‌''' كه‌ یه‌کێک له‌ پاڵه‌وانه‌کانى ئێران بووه‌و له‌ [[شانامه|شاهنامه]]‌دا‌ ناوى هاتووه‌‌. [[عه‌له‌وى|عه‌له‌ويه‌كان]] كه‌ [[عه‌ره‌بی|عه‌ره‌بى]] نه‌وه‌ى [[ئيمام عه‌لى]] بوون وله‌ به‌ر ركابه‌رى كردنى [[دەوڵەتی عەبباسی|عه‌بباسى]]ه‌كان له‌ چیاکانى ته‌به‌رستان خۆیان حه‌شاردابوو ئه‌وسا له‌ هه‌رێمه‌کانى دوور له‌ ده‌سه‌ڵاتى خه‌ليفه‌ جه‌ماوه‌رێکى زۆریان هه‌بوو و مازه‌نده‌رانيش ئه‌وسا‌ مه‌کۆى ركابه‌رانى خه‌ليفه‌ى [[بەغدا|به‌غدا]] بوو. ئه‌سپار (ياخود ئه‌سپ سوار) توانى ده‌سه‌ڵاتى خۆى بسه‌پێنێ به‌سه‌ر شاره‌ گه‌وره‌کانى ته‌به‌رستان وه‌ك گورگان و ئامول و قه‌زوين و [[زەنگان|زنجان]] و ره‌ى. مه‌رداویژ ساڵى 927ز كرد به‌ به‌ فه‌رمانره‌واى [[زه‌نجان]] . به‌ڵام زۆرى نه‌برد مه‌رداویژ و زۆر له‌ لایه‌نگران له‌ ئه‌سپارى لاريجانى هه‌ڵگه‌ڕانه‌وه‌و ئه‌سپار لادرا و مه‌رداویژ جێى گرته‌وه‌و ده‌سه‌ڵاتى خانه‌دانى زيارى راگه‌یاندو [[هه‌مه‌دان]] و [[كاشان]] و دواتريش [[ئەسفەھان]]ى خسته‌ ژێر حوکمڕانى خۆى و بانگه‌شه‌ى گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ رۆژگارى [[ساسانيه‌كان]]ى راگه‌یاند . چوار ساڵ دواتر له‌ 935ز مه‌رداویژ به‌بێبه‌ختى کوژراو بکوژانى كه‌ دوو کۆیله‌ى تورك بوون به‌ ناوى توسون و به‌جكه‌م به‌ره‌و [[بەغدا|به‌غدا]] رايانكرد. كه‌ ده‌سه‌ڵاتى مه‌رداویژ نه‌ما، بنه‌ماڵه‌ى [[بوێهى]] ده‌يله‌مى كه‌ پاسه‌وانى تايبه‌تى مه‌رداویژ بوون جێى زياريه‌كانيان گرته‌وه له‌ باشوورو ناوه‌ڕاستى ئێراندا‌. له‌ باكووريش ده‌سه‌لات هه‌ر به‌ ده‌ستى برايه‌كى مه‌رداویژ به‌ناوى (وه‌شمگیر) مايه‌وه‌. ئێستا له‌ نزيك ئه‌مين ئابادى شارى '''ره‌ى''' له‌ خوار [[تاران]] ئاسه‌وارێک به‌ ناوى (گونبه‌تى مه‌رداویژ ) ماوه‌ واده‌ناسرێت كه‌ گۆڕى مه‌رداوێژ له‌وێیه‌.<ref>[http://www.yataahoo.com/Religion/History/mardavij.html|title=Mardavij]{{بەستەری مردوو|url=http://www.yataahoo.com/Religion/History/mardavij.html%7Ctitle%3DMardavij |date=شوباتی ٢٠٢١ }}{{dead link|date=December 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}مێژووى ئايينه‌كان / مه‌رداویژ، ياتائاهوو .</ref> ‌ ==سه‌رچاوه‌== {{reflist}} {{پۆلی کۆمنز|Mardavij}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|ئایین|ئیسلام}} {{ئایین-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:ڕاژوورانی تەبەرستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ٨٩٠]] [[پۆل:مردووانی ٩٣٥]] [[پۆل:میرەکانی سەدەی ١٠یەم لە ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:ئێرانییەکانی سەدەی ١٠یەم]] [[پۆل:مردووانی سەدەی ١٠یەم]] a0fwawtie18nr84vnclq2t1u9yadaby 0 17671 1680586 1588417 2026-10-04T22:34:33Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1680586 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''چیڕۆکی شارستانییەتی''' ({{بە ئینگلیزی|The story of civilization}}) کتێبێکی ئینسایکلۆپیدیای مێژوویییە لە نووسینی فەیلەسوف و مێژوونووسی ئەمریکی ویل دیورانت و و ھاوسەرەکەی ئارێڵ دیورانت'ە، لە یانزە بەرگ پێکدێت کە باس لە گشت شارستانە مرۆیییەکان دەکات لە سەرەتاوە تاکو سەدەی نۆزدەھەم، بە ئارمانچ و ڕێبازی زانستی دادەنریت. کتێبێکی ئینسایکلۆپیدیای فەلسەفەی مێژوویییە، نووسەرەکەی چەنەھا ساڵانی بەسەر بردووە لە نووسینی و تەواو کردنی و جەنەھا کتێبی لەو بارەیەوە خوێندبۆیەوە و لە جاریک زیاتر گەشتی بۆ جیھان کرد بەھۆی کۆکردنەوەی زانیاری لەبارەی کتێبەکەوە، وە ھەروەھا گوایە لە کۆتایی ھەر بەشێکدا ئامانجی بە سەرچاوە و بەڵگەکان کردووە، لەسەرەتادا ویستویەتی کە لە تەنھا پێنج بەش پێکبێت بەللام لە دوایدا بەھۆی لێکۆڵینەوەی زیاتر و زانیارە زیاتر بڕیارە داوە بیکات بە حەوت بەش، و ھەروەھا ئەم ژمارەیەشی تێپەراند بوو بە یانزە بەش، لە نووسینی بەردەوام بوو بۆماوەی چل ساڵ لە ساڵی ١٩٣٥–١٩٧٥ کتێبەکە خەڵاتی پۆڵیتەرزی بردۆتەوە (١٩٦٨). ==پێشوازی== یەکێک لە بەرگەکان، «ڕووسۆ و شۆڕش»، خەڵاتی پولییتزەری بۆ [[وێژە]]ی گشتیی ناخەیاڵی لە ساڵی ١٩٦٨ بەدەست ھێنا. ھەموو یازدە بەرگەکان ھەڵبژاردەی یانەی کتێبی مانگ بوون و پڕفرۆش بوون و کۆی گشتیی فرۆشیان زیاتر لە دوو ملیۆن دانە بوو بە نۆ زمان.<ref>https://www.nytimes.com/1968/05/07/archives/durant-gets-pulitzer-for-history.html</ref> پێداچوونەوەی جەیمس ھ. بریستید بۆ یەکەم بەرگ زۆر نەرێنی بوو.<ref>Breasted, James H. (October 1935). "The Story of Civilization: Our Oriental Heritage". The American Historical Review. 41 (1): 114–117. doi:10.2307/1841386. JSTOR 1841386.</ref> دەبلیو. ئێن. براون بەزەحمەت زیاتر سەرسام بوو.<ref>Brown, W. N. (October 1935). "The Story of Civilization: Our Oriental Heritage". Journal of the American Oriental Society. 55 (4): 437–439. doi:10.2307/594220. JSTOR 594220.</ref> ھێنری جەیمس فۆرمان، لە پێداچوونەوەی بۆ ڕۆژنامەی [[نیوویۆرک تایمز]]، یەکەم بەرگی بە شاکار زانی، ھەروەھا New York Herald Tribune یش ھەمان بۆچوونی ھەبوو.<ref>Forman, Henry James (June 16, 1935). "Dr. Durant's Masterpiece". The New York Times. Archived from the original on February 27, 2024. Retrieved February 27, 2024.</ref><ref>https://archive.org/details/sim_new-york-herald-tribune_1935-06-09_95_32328/page/N11/mode/2up?q=Durant</ref> مایکل گینسبێرگ بە باشی لە بەرگی دووەم ڕوانی،<ref>Ginsburg, Michael (December 1939). "The Story of Civilization: The Life of Greece". The American Historical Review. 45 (2): 361–362. doi:10.2307/1841221. JSTOR 1841221.</ref> ھەروەھا ئێدمۆند سی. ڕیچاردزیش.<ref>Richards, Edmund C. (November 27, 1939). "The Life of Greece". The Christian Century. 56 (48): 1475. ProQuest 1251919869.</ref> پێداچوونەوەکانی بەرگی دووەم لە گۆڤاری Time و Boston Evening Transcript زۆر ئەرێنی بوون.<ref>https://archive.org/details/sim_time_1939-10-16_34_16/page/n72/mode/2up</ref><ref>https://archive.org/details/sim_boston-evening-transcript_1939-10-21_110/page/n9/mode/2up</ref> جەی. دەبلیو. سوین لە کاتی پێداچوونەوەی بۆ بەرگی سێیەم تێبینی کرد کە کتێبەکە بۆ خوێنەرانی گشتی نووسراوە نەک زانایان، و لەوەدا سەرکەوتوو بووە.<ref>Swain, J. W. (October 1944). "The Story of Civilization: Caesar and Christ: A History of Roman Civilization and of Christianity from Their Beginnings to A.D. 325". The American Historical Review. 50 (1): 96–98. doi:10.2307/1841684. JSTOR 1841684.</ref> پێداچوونەوەیەک بۆ بەرگی سێیەم لە [[تایم (کۆوار)|گۆڤاری تایم]] ئەرێنی بوو.<ref>https://archive.org/details/sim_time_1944-09-11_44_11/page/n100/mode/2up</ref> جۆن دەی پێداچوونەوەیەکی تێکەڵی بۆ بەرگی سێیەم بڵاوکردەوە.<ref>Day, John (November 1944). "Caesar and Christ". Classical Philology. 39 (4): 264–266. doi:10.1086/362846. JSTOR 265697.</ref> ڕالف بەیتس پێداچوونەوەیەکی نەرێنی بۆ بەرگی سێیەم لە The New Republic بڵاوکردەوە.<ref>Bates, Ralph (October 9, 1944). "Caesar and Christ". The New Republic. 111 (15): 442–443. ProQuest 1367341851.</ref> [[سیدنی]] ئاڕ. پاکارد، پرۆفیسۆری مێژوو لە کۆلێژی سمیس، بەرگی چوارەمی بە زۆر باش زانی.<ref>Packard, Sidney R. (October 1951). "The Story of Civilization, Part IV: The Age of Faith: A History of Medieval Civilization—Christian, Islamic, and Judaic—from Constantine to Dante: A.D. 325–1300". The American Historical Review. 57 (1): 101–103. doi:10.2307/1844610. JSTOR 1844610.</ref> نۆرمان ڤی. ھۆپ ھەمان بۆچوونی ھەبوو.<ref>Hope, Norman V. (November 12, 1951). "The Age of Faith". The Christian Century. 68 (46): 1318–1319. ProQuest 1252062327.</ref> ئێل. ئێچ. کارلسن، بۆ Chicago Tribune، بەراوردی کرد بە کارەکانی جاکۆب بێرکھاردت.<ref>Carlson, L. H. (September 9, 1951). "Durants' "Age of Faith" is a book of deep insight". Chicago Tribune. ProQuest 178235738.</ref> والاس ک. فێرگسن پێداچوونەوەیەکی بۆ بەرگی پێنجەم بڵاوکردەوە.<ref>Ferguson, Wallace K. (January 1958). "The Story of Civilization, Part V: The Renaissance". The American Historical Review. 63 (2): 396–397. doi:10.2307/1848987. JSTOR 1848987.</ref> جیۆفری بروون پێداچوونەوەی ئەرێنی بۆ بەرگەکانی پێنجەم و شەشەم لە ڕۆژنامەی نیوویۆرک تایمز بڵاوکردەوە.<ref>Bruun, Geoffrey (October 13, 1957). "A Time of Rebirth For a World in Flux". The New York Times. Archived from the original on February 27, 2024. Retrieved February 27, 2024.</ref> گاریت ماتینگلی، بۆ پێداچوونەوەی شەممە (The Saturday Review)، تانەی لە بەرگی شەشەم گرت بەڵام دواتر وتی کە دیورانت زۆر خوێنراو و گێڕەرەوەیەکی لێھاتوو بوو.<ref>Mattingly, Garrett (November 19, 1960). "The Age of Reason Begins". The Saturday Review. 43 (47): 18–19. ProQuest 1369792138.</ref> دی. دەبلیو. برۆگان زۆر بە باشی لە بەرگی حەوتەم ڕوانی.<ref>Brogan, D. W. (December 1965). "The Story of Civilization. Part VII: The Age of Louis XIV". The American Historical Review. 71 (2): 515–516. doi:10.2307/1862590. JSTOR 1862590.</ref> پێداچوونەوەیەک لە گۆڤاری تایم بۆ بەرگی حەوتەم ئەرێنی بوو.<ref>https://archive.org/details/sim_time_1963-10-18_82_16/page/n122/mode/2up</ref> جەی. ئێچ. پلامب بەرگی ھەشتەمی بە زۆر خراپ زانی،<ref>Plumb, J. H. (October 1968). "The Story of Civilization: Part X: Rousseau and Revolution". The American Historical Review. 74 (1): 140–141. doi:10.2307/1857997. JSTOR 1857997.</ref> ھەروەھا ستانلی مێلۆنیش.<ref>Mellon, Stanley (November 24, 1968). "Rousseau and Revolution". The New York Times Book Review. ProQuest 118357732.</ref> ئەلفرید ج. بینگھام بەرگی نۆیەم بە «مێژوویەکی نیمچە-گشتیی تەواو چێژبەخش» زانی،<ref>Bingham, Alfred J. (March 1976). "The Age of Napoleon: A History of European Civilization from 1789 to 1815". The American Historical Review. 81 (1): 108–109. doi:10.2307/1852899. JSTOR 1852899.</ref> و زۆر ستایشی بەرگی دەیەمیشی کرد.<ref>Bingham, Alfred J. (June 1976). "The Age of Napoleon: A History of European Civilization from 1789 to 1815". History: Reviews of New Books. 4 (7): 161. doi:10.1080/03612759.1976.9946892.</ref><ref>Bingham, Alfred J. (March 1966). "The Story of Civilization: Part IX: The Age of Voltaire". The American Historical Review. 71 (3): 931–932. doi:10.2307/1865917. JSTOR 1865917.</ref><ref>Bingham, Alfred J. (December 1975). "The Age of Napoleon: A History of European Civilization from 1789 to 1815". Library Journal. 100 (22): 2307. ProQuest 196839352.</ref> جۆن ئێچ. پلامب زۆر توند بوو لە پێداچوونەوەی بۆ بەرگی یازدەیەم.<ref>Plumb, J. H. (October 1968). "The Story of Civilization: Part X: Rousseau and Revolution". The American Historical Review. 74 (1): 140–141. doi:10.2307/1857997. JSTOR 1857997.</ref> جۆزێف ئای. شوولیم ھەمان بۆچوونی ھەبوو.<ref>Shulim, Joseph I. (March 1976). "The Age of Napoleon: A History of European Civilization from 1789 to 1815". The Journal of Modern History. 48 (1): 140–141. doi:10.1086/241400. JSTOR 1876807.</ref> ئەلفرید ج. بینگھام بۆچوونێکی تێکەڵ و ئەرێنی ھەبوو.<ref>Bingham, Alfred J. (March 1976). "The Age of Napoleon: A History of European Civilization from 1789 to 1815". The American Historical Review. 81 (1): 108–109. doi:10.2307/1852899. JSTOR 1852899.</ref> پێداچوونەوەیەک لە The Saturday Review بۆ بەرگی یازدەیەم زۆر ئەرێنی بوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * Durant, W. and Durant, A. (1989). “The Story of Civilization,” World Library, Inc. , USA. {{تووڵی دەروازە|کتێب|مێژوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{کتێب-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:کتێبەکانی ویل دورانت]] [[پۆل:کتێبە مێژوویییەکان]] jder23awpc7yoyi114gr7og4qlz8cmo 0 18262 1680659 1517190 2026-10-05T01:33:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیزیک-کۆلکە) 1680659 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''مێگا''' [[پێشگر]]ێکی [[سیستەمی نێونەتەوەییی یەکەکان]]ە کە لەگەڵ ١٠^٦ یا {{gaps|١|٠٠٠|٠٠٠}} بەرابەرە. نیشانی ئەم پێشگرە پیتی '''M'''یە. {{پێشگرەکانی سیستەمی نێونەتەوەییی یەکەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Mega}} {{تووڵی دەروازە|فیزیک|زانست}} {{فیزیک-کۆلکە}} 7zed1vvoy6s9hnp6dvjefraa224uvem 0 19327 1680453 1650042 2026-10-04T16:34:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1680453 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مێرگە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| میرکة}}<br>{{lang-en| Merga}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = نەخشەی قەزاکانی(ڕەواندز، سۆران، چۆمان و خەلیفان).png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ڕەواندز|ڕەواندز]]، [[قەزای سۆران|سۆران]]، [[قەزای چۆمان|چۆمان]]، [[قەزای خەلیفان|خەلیفان]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان) | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.59167| 44.83784}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مێرگە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.59167| 44.83784 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی قەسرێ|قەسرێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٢١٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مێرگە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەسرێ]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124053955/https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] 34jt8xc7q5kjlnutq5gc03vlrnrwazd 0 19335 1680465 1650036 2026-10-04T16:36:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1680465 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مێرگەی خواروو | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| میرکة السفلى}}<br>{{lang-en| Lower Merga}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = نەخشەی قەزاکانی(ڕەواندز، سۆران، چۆمان و خەلیفان).png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ڕەواندز|ڕەواندز]]، [[قەزای سۆران|سۆران]]، [[قەزای چۆمان|چۆمان]]، [[قەزای خەلیفان|خەلیفان]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان) | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.59506| 44.82252}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مێرگەی خواروو''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.59506| 44.82252 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی قەسرێ|قەسرێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٩٢٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٨ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مێرگەی خواروو''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەسرێ]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124053955/https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] gmnv2a68a3vtpnay00g723sakvequyf 0 20164 1680908 1657768 2026-10-05T10:38:28Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680908 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی نووسەر | ناو = '''مەریوان وریا قانع''' | وێنە = | قەبارەی وێنە = | لێدوان = | سەردێڕ = '''مەریوان وریا قانع''' | نازناو = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٦١ | شوێنی لەدایکبوون = سلێمانی | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | شوێنی گۆڕ = | پیشە = | زمان = | نەتەوە = کورد | ڕەگەز = | ڕەگەزنامە = | خوێندن = | قوتابخانە = | ساڵانی چالاکی = | بوار = نووسەر | بابەت = | بزووتنەوە = | کارە دیارەکان = | ھاوسەر = | یار = | منداڵەکان = | خزمەکان = | کاریگەر بووە بە = | کاریگەر بووە لەسەر = | خەڵاتەکان = | واژوو = | لێدوانی واژوو = | ماڵپەڕ = http://mariwankanie.blogspot.com | پیشاندانی دەروازە = }} '''مەریوان وریا قانع''' لەدایک بوو ساڵی [[١٩٦١]] لە شاری [[سلێمانی]]، مەریوان [[نووسەر]] و ڕەخنەگرە لە زانستی سیاسیەکان ، لەساڵی [[١٩٩٣]] چۆتە [[ھۆڵەندا]] ھەرلەوێش زانکۆی تەواو کردووە، لە ئیستادا مەریوان بابەتەکانی لە ھەردوو ھەفتەنامەی کوردی [[ھاوڵاتی (ڕۆژنامە)|ھاوڵاتی]] و [[ئاوێنە (ڕۆژنامە)|ئاوێنە]]دا دەنووسێت. ==بەرھەم== * دەسەڵات و جیاوازی * دەربارەی فەلسەفە، ئیسلام و ڕۆشەنگەریی * کۆمەڵگای خەونەکان * ناسیۆنالیزم و سەفەر: کورد لە دیاسپۆرا * دڵخۆشی و بێدەنگی * دین و دونیا * دین و عەلمانیەت * کتێب و دونیا * سیاسەت و دونیا * فيكر و دونيا * شوناس و ئاڵۆزی: چەند وتارێک دژ بە دۆگماتیزم * ئەخلاق و بەرگری: سەرەتایەک بۆ ناسینی کارەکانی میشێل فوکۆ * بیرکردنەوە لە سەردەمە تاریکەکاندا * بەختەوەری و بێدەنگی * کۆمەڵگا و غەریبەکانی * لە چ ئێستایەکدا دەژین؟ * مرۆڤ و کەرامەت * دڵڕەقیی و بێماڵیی * گۆڕانکاری و حەماسەت * فیکری ڕادیکاڵ: دەربارەی سەید قوتب و سلاڤۆی ژیژێک و لیبراڵیزم * بەهەشتی ئیجباری * ئەسپەکانی ئەفلاتون: دەربارەی حوکمڕانیی == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان]] == بەستەر بۆ دەرەوە == *[http://mariwankanie.blogspot.com/ بلاگی مەریوان وریا قانع] *[https://web.archive.org/web/20110718204130/http://home.medewerker.uva.nl/m.kanie/ زانیاری نامەی مەریوانی وریا قانع؛ ماڵپەڕی زانکۆی ئەمستەردام] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|عێراق|کوردستان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:نووسەران بە زمانی کوردی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی سلێمانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦]] [[پۆل:ڕۆشنبیرانی کورد]] 0rx23kfec0yjvfno84hj4t1ffp7ozch 0 21274 1680760 1642348 2026-10-05T05:45:48Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1680760 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدان بڕیارنامەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان |ژمارە = ١۷ |ڕێکەوت = ١٠ی شوباتی |ساڵ ع= ١٩٤۷ |کۆبوونەوە = ١٠١ |کۆد =S/RES/17 |بەڵگە =http://daccess-dds-ny.un.org/doc/RESOLUTION/GEN/NR0/042/13/IMG/NR004213.pdf?OpenElement |لەگەڵ =٩ |بێ‌لایەن =٢ |دژ =٠ |لەمەڕ =کێشەی داگیرکرانی یۆنان لە لایەن بریتانیاوە |ئاکام = پەسند |ساڵ = 1947 |وێنە = |پانایی = 250px |تێبینی = }} '''بڕیارنامەی ١۷ی ئەنجومەنی ئاسایشی''' [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] کە لە ڕێکەوتی [[١٠ی شوبات]]ی [[١٩٤۷]]دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ کێشەی داگیرکرانی یۆنان لە لایەن بریتانیاوە. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ١٠١‌ەم، بە ٩ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٢ی بێ‌لایەن پەسندکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان =http://www.un.org/documents/scres.htm|سەردێڕ =کۆبوونەوەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان|بڵاوکەرەوە=[[ئەنجومەنی ئاسایش|SECURITY COUNCIL RESOLUTIONS]]|زمان= ئینگلیزی}}</ref> ==ئەمانەش ببینە== *[[ئەنجومەنی ئاسایش]] *[[پێرستی بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش لە ١ ھەتا ١٠٠ەوە]] ==پەراوێز== <references/> {{بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش ١٩٤۷}} {{بڕیارنامە-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|یۆنان}} [[پۆل:یووگۆسلاڤیا لە ١٩٤٧]] [[پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ ئالبانیا]] [[پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ یووگۆسلاڤیا]] [[پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش لە ١٩٤٧]] 7akpkfyqvw5ihzp33c50d9a9bjqdlrk 4 25122 1680637 1679993 2026-10-05T00:03:15Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1680637 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێرستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان (بە بۆتەوە). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێرستی نووسەرانی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان|ئەم ئامارە بەبێ بۆت]] '''دوایین نوێکردنەوە لە لایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''٠٠:٠٣، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC)'' {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable sortable" !بەکارھێنەر!!ژ. دەستکارییەکان |- | [[Special:Contributions/AramBot|AramBot]] || ٣٧٦٩٤١ |- | [[Special:Contributions/CalakBot|CalakBot]] || ١٧٧٣٩٤ |- | [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || ١٠٣٣٥٧ |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ٦١٨٣٨ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ٥٦٧٤٧ |- | [[Special:Contributions/SakuraBot|SakuraBot]] || ٤٧٣٢٨ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٤٦٢٦٠ |- | [[Special:Contributions/EmausBot|EmausBot]] || ٤٢٧٨٥ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٣٩٩٣ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٢٧٠٨٣ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٢٤٥٧٣ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٢٤١٦١ |- | [[Special:Contributions/Xqbot|Xqbot]] || ٢١٣١٣ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ٢٠٣٠٧ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ١٨٣٧٠ |- | [[Special:Contributions/AlaaBot|AlaaBot]] || ١٧٦١٨ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ١٦١٢٠ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٤٩٧٤ |- | [[Special:Contributions/MerlIwBot|MerlIwBot]] || ١٤٥١٢ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ١٣٩٨١ |- | [[Special:Contributions/New user message|New user message]] || ١٣١٠٥ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ١١٢٣١ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ١٠٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٠٤٥١ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ١٠٣٨٧ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ١٠٠٩٧ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ٩٢٥٤ |- | [[Special:Contributions/Addbot|Addbot]] || ٩١٢٠ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ٨٦٥٨ |- | [[Special:Contributions/Dexbot|Dexbot]] || ٨٦٠٧ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ٨٣٤١ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ٨٢٨٦ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٧٩٢٣ |- | [[Special:Contributions/Legobot|Legobot]] || ٧٦١٨ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٧٤٧٩ |- | [[Special:Contributions/CdRBot|CdRBot]] || ٦٥٥٧ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٦٥٠٠ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٦٤٤٨ |- | [[Special:Contributions/Luckas-bot|Luckas-bot]] || ٦١١٧ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٥٩٦٢ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ٥٤٣٠ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٥٠٩٩ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٤٩٩٧ |- | [[Special:Contributions/CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || ٤٨١٧ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٤٦٠١ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٢٢٠ |- | [[Special:Contributions/AsoBot|AsoBot]] || ٤١٢٧ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٤٠٣٦ |- | [[Special:Contributions/WikitanvirBot|WikitanvirBot]] || ٣٧١١ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ٣٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || ٣٥٨٠ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٣٣٧٩ |- | [[Special:Contributions/ZéroBot|ZéroBot]] || ٣٣٦٢ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٣٣٤٨ |- | [[Special:Contributions/DarafshBot|DarafshBot]] || ٣٣٢٤ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٢٥١ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣١٦٨ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣١٦٥ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٢٩١٥ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٢٩٠٢ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨٥٩ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٢٧٨٣ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٧٨٠ |- | [[Special:Contributions/Escarbot|Escarbot]] || ٢٧٢٢ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٢٥٧٤ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ٢٤٨١ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٠٤ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ٢٢١٩ |- | [[Special:Contributions/ChuispastonBot|ChuispastonBot]] || ٢١٤٦ |- | [[Special:Contributions/TXiKiBoT|TXiKiBoT]] || ٢١١٦ |- | [[Special:Contributions/Ebrambot|Ebrambot]] || ١٨٨٩ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٧٣٥ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٦٨٢ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ١٦٦٢ |- | [[Special:Contributions/MelancholieBot|MelancholieBot]] || ١٦٣٤ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ١٦٢٤ |- | [[Special:Contributions/ElphiBot|ElphiBot]] || ١٥٩٧ |- | [[Special:Contributions/TjBot|TjBot]] || ١٥٠٥ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٤٢٧ |- | [[Special:Contributions/RedBot|RedBot]] || ١٤٢٠ |- | [[Special:Contributions/KamikazeBot|KamikazeBot]] || ١٣٩٩ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٣٩٥ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ١٣٧٦ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٣٦٧ |- | [[Special:Contributions/SieBot|SieBot]] || ١٣٣٩ |- | [[Special:Contributions/FoxBot|FoxBot]] || ١٣١٠ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ١٣٠٩ |- | [[Special:Contributions/VolkovBot|VolkovBot]] || ١٢٩٩ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٢٩٤ |- | [[Special:Contributions/タチコマ robot|タチコマ robot]] || ١٢٩٢ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ١٢٨٨ |- | [[Special:Contributions/Shaween|Shaween]] || ١٢٤٠ |- | [[Special:Contributions/SiNa|SiNa]] || ١٢٣٦ |- | [[Special:Contributions/Average kurd|Average kurd]] || ١٢١٨ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٢١٣ |- | [[Special:Contributions/Bilalinfo|Bilalinfo]] || ١١٩١ |- | [[Special:Contributions/Ahmad.Kurdistan|Ahmad.Kurdistan]] || ١١٨٧ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ١١٦٢ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١١٣٤ |- | [[Special:Contributions/Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١١٣١ |} |} </center> </div> [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] 7ggpxryjlzww7oiig7w4g2p5szqtmvd 4 25128 1680638 1679994 2026-10-05T00:03:25Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1680638 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێرستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان (بەبێ بۆت). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێرستی نووسەرانی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان (بە بۆتەوە)|ئەم ئامارە بە بۆتەوە]] '''دوایین نوێکردنەوە لە لایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''٠٠:٠٣، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC)'' {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable sortable" !بەکارھێنەر!!ژ. دەستکارییەکان |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ٦١٨٣٨ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ٥٦٧٤٧ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٤٦٢٦٠ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٣٩٩٣ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٢٧٠٨٣ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٢٤٥٧٣ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٢٤١٦١ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ٢٠٣٠٧ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ١٨٣٧٠ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ١٦١٢٠ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٤٩٧٤ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ١٣٩٨١ |- | [[Special:Contributions/New user message|New user message]] || ١٣١٠٥ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ١١٢٣١ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ١٠٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٠٤٥١ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ١٠٣٨٧ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ١٠٠٩٧ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ٩٢٥٤ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ٨٦٥٨ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ٨٣٤١ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ٨٢٨٦ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٧٩٢٣ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٧٤٧٩ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٦٥٠٠ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٦٤٤٨ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٥٩٦٢ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ٥٤٣٠ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٥٠٩٩ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٤٩٩٧ |- | [[Special:Contributions/CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || ٤٨١٧ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٤٦٠١ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٢٢٠ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٤٠٣٦ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ٣٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٣٣٧٩ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٣٣٤٨ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٢٥١ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣١٦٨ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣١٦٥ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٢٩١٥ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٢٩٠٢ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨٥٩ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٢٧٨٣ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٧٨٠ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٢٥٧٤ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ٢٤٨١ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٠٤ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ٢٢١٩ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٧٣٥ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٦٨٢ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ١٦٦٢ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ١٦٢٤ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٤٢٧ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٣٩٥ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ١٣٧٦ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٣٦٧ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ١٣٠٩ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٢٩٤ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ١٢٨٨ |- | [[Special:Contributions/Shaween|Shaween]] || ١٢٤٠ |- | [[Special:Contributions/SiNa|SiNa]] || ١٢٣٦ |- | [[Special:Contributions/Average kurd|Average kurd]] || ١٢١٨ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٢١٣ |- | [[Special:Contributions/Bilalinfo|Bilalinfo]] || ١١٩١ |- | [[Special:Contributions/Ahmad.Kurdistan|Ahmad.Kurdistan]] || ١١٨٧ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ١١٦٢ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١١٣٤ |- | [[Special:Contributions/Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١١٣١ |- | [[Special:Contributions/Ayoub Majeed|Ayoub Majeed]] || ١١٢٣ |- | [[Special:Contributions/DiyarKamaran|DiyarKamaran]] || ١١٠٥ |- | [[Special:Contributions/DreamHourFlight|DreamHourFlight]] || ١٠٨٣ |- | [[Special:Contributions/Eng.dilan86|Eng.dilan86]] || ١٠٤٨ |- | [[Special:Contributions/Ilamxan|Ilamxan]] || ١٠٢٨ |- | [[Special:Contributions/Khoshhat|Khoshhat]] || ١٠٠٥ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim N. Qader|Ibrahim N. Qader]] || ٩٨٢ |- | [[Special:Contributions/ئاریا سالار|ئاریا سالار]] || ٩٦٤ |- | [[Special:Contributions/Baneh k|Baneh k]] || ٩٦٠ |- | [[Special:Contributions/Hamedvahid|Hamedvahid]] || ٩٢٧ |- | [[Special:Contributions/Hastyar Abdullah|Hastyar Abdullah]] || ٩١٤ |- | [[Special:Contributions/Hîwa Seqiz|Hîwa Seqiz]] || ٨٨٨ |- | [[Special:Contributions/ئاراس نوری|ئاراس نوری]] || ٨٧٨ |- | [[Special:Contributions/Rasan emprator page|Rasan emprator page]] || ٨٦٢ |- | [[Special:Contributions/Rahel khdhr|Rahel khdhr]] || ٨٠٠ |- | [[Special:Contributions/گرووپی قوتابخانە|گرووپی قوتابخانە]] || ٧٩٥ |- | [[Special:Contributions/Halvada|Halvada]] || ٧٨٥ |- | [[Special:Contributions/Qezwan|Qezwan]] || ٧٥٩ |- | [[Special:Contributions/Kareeeeem|Kareeeeem]] || ٧٤٦ |- | [[Special:Contributions/Ara Qadir|Ara Qadir]] || ٧٣٧ |- | [[Special:Contributions/Mamozk|Mamozk]] || ٧٢١ |- | [[Special:Contributions/Shaxstan|Shaxstan]] || ٦٨٠ |- | [[Special:Contributions/Renamed user 8bf1a5bb1c77527f2a3f2326f8ff7c95|Renamed user 8bf1a5bb1c77527f2a3f2326f8ff7c95]] || ٦٣٧ |- | [[Special:Contributions/Eyubm|Eyubm]] || ٦٣١ |- | [[Special:Contributions/444radio|444radio]] || ٦٢٢ |- | [[Special:Contributions/Sako Nanakli|Sako Nanakli]] || ٦١٥ |- | [[Special:Contributions/Cwtiyar|Cwtiyar]] || ٥٩٧ |- | [[Special:Contributions/Rojhalatkurdistan|Rojhalatkurdistan]] || ٥٩٥ |- | [[Special:Contributions/شنەی ئازادی|شنەی ئازادی]] || ٥٥٧ |- | [[Special:Contributions/Barrazinji|Barrazinji]] || ٥٥٢ |- | [[Special:Contributions/د. توانا ع. بەرزنجی|د. توانا ع. بەرزنجی]] || ٥٤٨ |} |} </center> </div> [[پۆل:ئاماری ویکیپیدیا]] [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] 3hanfy1ctnccrz3giud0n0fq3jyvz6b 1 42284 1680355 1326103 2026-10-04T13:09:36Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680355 wikitext text/x-wiki لە زۆر شوێن بە ئۆجالان ناودەبرێت وەک [[کەناڵی گەلی کوردستان]] بەنموونە وە ویکی کورمانجیش هەمان شت ئایە ئەوەی ئێستا دروستە یان ئۆجالان > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ١٦:١٥, ٢٨ ئایار ٢٠١٣ (UTC) کوردی ئێرانیش ئەوەی من بیستمە ھەر ئێژن ئۆجالان. [[بەکارھێنەر: min.neel|مادی]]^{[[قسەی بەکارھێنەر:min.neel|وتووێژ]]} <font size="0.5px">(٧ی جۆزەردانی ٢٧١٢)</font> ١٦:١٩, ٢٨ ئایار ٢٠١٣ (UTC) :وەڵڵا ھەر دووکیان باون بەڵام ئاکامی گەڕانی ئۆجەلان دوو ئەوەندەی ئۆجالانە! چی لێ بکەین باشە؟--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(٧ی پووشپەڕی ٢٧١٣)</font> ١٩:٣٠, ٢٨ حوزەیران ٢٠١٣ (UTC) :::با ئۆجالان بكه‌ینه‌ ره‌وانه‌كه‌ر > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ١٩:٣٦, ٢٨ حوزەیران ٢٠١٣ (UTC) ::::لە ٢٠١٠وە ھەیە: [[عەبدوڵڵا ئۆجالان]].--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(٧ی پووشپەڕی ٢٧١٣)</font> ١٩:٤٦, ٢٨ حوزەیران ٢٠١٣ (UTC) ئه‌م وتاره‌ که‌ بۆ ئۆجالان دانراوه‌، که‌ ڕێبه‌رێکی کورده‌، له‌ زۆربه‌ی زمانه‌کانی تر وه‌ک فارسی، ئینگلیسی و... که‌متره‌ و تاڕاده‌یه‌کی زۆر که‌موکووڕهی تێدایه‌، تکایه‌ بابه‌ت له‌ سه‌ر که‌سایه‌تییه‌کانی کورد با لانیکه‌م له‌ فارسییه‌که‌ی که‌متر نه‌بێ![[بەکارھێنەر:Aminijian|Aminijian]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aminijian|لێدوان]]) ٢١:٥٣, ٢٨ حوزەیران ٢٠١٣ (UTC) :وایە بەڵام ھەر کەس دای دەنێ بە پێی توانای خۆی بووە بۆیە جێگای ڕەخنە نییە.--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(٨ی پووشپەڕی ٢٧١٣)</font> ٠٦:٣٧, ٢٩ حوزەیران ٢٠١٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=667232 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190517074613/https://anfdeutsch.com/aktuelles/Oecalan-anwaelte-kontaktverbot-faktisch-in-kraft-11430 بۆ https://anfdeutsch.com/aktuelles/Oecalan-anwaelte-kontaktverbot-faktisch-in-kraft-11430 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20181226133949/https://anfenglish.com/news/demonstrations-for-Oecalan-in-europe-28818 بۆ https://anfenglish.com/news/demonstrations-for-Oecalan-in-europe-28818 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190830191129/https://www.kurdistan24.net/en/news/5c5849bf-3f4b-48fb-8c79-0f61260c3a8c بۆ http://www.kurdistan24.net/en/news/5c5849bf-3f4b-48fb-8c79-0f61260c3a8c زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١١:٤٤، ١٠ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=667367 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190822043827/http://blogs.reuters.com/great-debate/2015/02/03/the-pro-woman-ideology-battling-islamic-state/ بۆ http://blogs.reuters.com/great-debate/2015/02/03/the-pro-woman-ideology-battling-islamic-state/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٦:١٢، ١١ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=667953 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20181226184202/https://anfenglish.com/human-rights/lawyers-appeal-to-visit-Oecalan-rejected-for-the-710th-time-23510 بۆ https://anfenglish.com/human-rights/lawyers-appeal-to-visit-Oecalan-rejected-for-the-710th-time-23510 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٣:٥١، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=668077 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200216022147/https://journals.openedition.org/ejts/4613 بۆ http://journals.openedition.org/ejts/4613 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200216022147/https://journals.openedition.org/ejts/4613 بۆ http://journals.openedition.org/ejts/4613 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٠:٥٧، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=668682 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://m.bianet.org/english/politics/194777-hdp-mp-dilek-ocalan-sentenced-to-2-years-6-months-in-prison *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200301070341/https://anfenglish.com/news/hdp-urfa-candidate-Oecalan-we-are-a-house-for-all-peoples-27302 بۆ https://anfenglish.com/news/hdp-urfa-candidate-Oecalan-we-are-a-house-for-all-peoples-27302 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200301070342/https://anfenglish.com/features/different-identies-enter-parliament-with-the-hdp-27719 بۆ https://anfenglish.com/features/different-identies-enter-parliament-with-the-hdp-27719 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٤:٣١، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=668876 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180919101706/http://www.akakurdistan.com/kurds/stories/kontos/ بۆ http://www.akakurdistan.com/kurds/stories/kontos/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠١:١٤، ١٩ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=669428 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160625140404/http://www.gazetevatan.com/abdullah-ocalan-i-kim-yakaladi--188558-gundem/ بۆ http://www.gazetevatan.com/abdullah-ocalan-i-kim-yakaladi--188558-gundem/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٤:٣٦، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=671364 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20191115005654/https://tr.boell.org/sites/default/files/ays-tarihvakfi-18x24-boll-r7-eng.pdf بۆ https://tr.boell.org/sites/default/files/ays-tarihvakfi-18x24-boll-r7-eng.pdf زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٦:١٩، ٤ی نیسانی ٢٠٢٠ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=739855 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080809132845/http://www.taraf.com.tr/haber.asp?id=13608 بۆ http://www.taraf.com.tr/haber.asp?id=13608 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20081018140436/http://haber.vatanim.com.tr/haberdetay.asp?detay=Kurt_sorununun_cozumu_teroru_bitirir_203724_1&Newsid=203724 بۆ http://haber.vatanim.com.tr/haberdetay.asp?detay=Kurt_sorununun_cozumu_teroru_bitirir_203724_1&Newsid=203724 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠١:٣٨، ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=832144 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20090506033648/https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/vol53no1/fiasco-in-nairobi.html بۆ https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/vol53no1/fiasco-in-nairobi.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160304080848/https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/vol53no1/pdfs/U-%20Varouhakis-The%20Case%20of%20Ocalan.pdf بۆ https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/vol53no1/pdfs/U-%20Varouhakis-The%20Case%20of%20Ocalan.pdf زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١١:٠٣، ٣٠ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٨ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=843284 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150924073807/http://www.pkkonline.com/en/index.php?sys=article&artID=22 بۆ http://www.pkkonline.com/en/index.php?sys=article&artID=22 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20011209065557/http://www.cnn.com/WORLD/meast/9905/31/ocalan.02/ بۆ http://www.cnn.com/WORLD/meast/9905/31/ocalan.02/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150925130201/http://bookzz.org/ireader/889212 بۆ http://bookzz.org/ireader/889212 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20131224105450/http://www.todayszaman.com/newsDetail_getNewsById.action?newsId=264828 بۆ http://www.todayszaman.com/newsDetail_getNewsById.action?newsId%3D264828 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20131224101812/http://www.todayszaman.com/newsDetail_getNewsById.action?newsId=258197 بۆ http://www.todayszaman.com/newsDetail_getNewsById.action?newsId%3D258197 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20081018140436/http://haber.vatanim.com.tr/haberdetay.asp?detay=Kurt_sorununun_cozumu_teroru_bitirir_203724_1&Newsid=203724 بۆ http://haber.vatanim.com.tr/haberdetay.asp?detay=Kurt_sorununun_cozumu_teroru_bitirir_203724_1&Newsid=203724 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20060526031932/http://archives.cnn.com/2000/WORLD/meast/01/12/ocalan.01/ بۆ http://archives.cnn.com/2000/WORLD/meast/01/12/ocalan.01/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190822043827/http://blogs.reuters.com/great-debate/2015/02/03/the-pro-woman-ideology-battling-islamic-state/ بۆ http://blogs.reuters.com/great-debate/2015/02/03/the-pro-woman-ideology-battling-islamic-state/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:١٠، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=848308 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160304080848/https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/vol53no1/pdfs/U-%20Varouhakis-The%20Case%20of%20Ocalan.pdf بۆ https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/vol53no1/pdfs/U-%20Varouhakis-The%20Case%20of%20Ocalan.pdf زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٩:١١، ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=876853 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20090506033648/https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/vol53no1/fiasco-in-nairobi.html بۆ https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/vol53no1/fiasco-in-nairobi.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٧:٤٦، ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=972165 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20131017171527/http://www.chris-kutschera.com/A/Ocalan%20Last%20Interview.htm بۆ http://www.chris-kutschera.com/A/Ocalan%20Last%20Interview.htm زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٦:٣٤، ١٦ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=987584 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190822043827/http://blogs.reuters.com/great-debate/2015/02/03/the-pro-woman-ideology-battling-islamic-state/ بۆ http://blogs.reuters.com/great-debate/2015/02/03/the-pro-woman-ideology-battling-islamic-state/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٧:٥٠، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=989485 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190822043827/http://blogs.reuters.com/great-debate/2015/02/03/the-pro-woman-ideology-battling-islamic-state/ بۆ http://blogs.reuters.com/great-debate/2015/02/03/the-pro-woman-ideology-battling-islamic-state/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:٥٠، ١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=995607 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20090207012503/http://www.chris-kutschera.com/A/pkk_dissidents.htm بۆ http://www.chris-kutschera.com/A/pkk_dissidents.htm زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20020209094227/http://www.ict.org.il/articles/syria-turkey.htm بۆ http://www.ict.org.il/articles/syria-turkey.htm زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٦:٣٠، ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1102365 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٦:٣١، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1103820 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٨:١١، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1105027 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٦:٢٠، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1106252 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٦:٣٩، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1107068 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20090213080434/http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-513250 بۆ http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-513250 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٧:٤٢، ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1107842 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٧:٠٥، ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1108437 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٦:٣٣، ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1109141 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٣:٤٩، ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1109980 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٧:٥٧، ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1112277 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٦:٢٩، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1117621 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٨:٤١، ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1122659 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٩:١٦، ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1130761 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٧:٣٢، ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1131299 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ https://www.questia.com/projects *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080112170002/http://www.sabah.com.tr/2007/07/17/haber%2C025EFB746B684ED8B16B1759BE71DE6F.html بۆ http://www.sabah.com.tr/2007/07/17/haber,025EFB746B684ED8B16B1759BE71DE6F.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٩:٠٠، ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1131784 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٤:١٤، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1132559 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٨:٤٢، ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1133455 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٧:٤٥، ٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1134575 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:٤٢، ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1137259 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٩:٢٣، ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1145429 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٧:١٨، ١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1166190 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٨:٤٠، ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1182084 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٧:٥٨، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1183989 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٨:٤٥، ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1185351 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٣:١٣، ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1186450 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٠:٤٨، ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1187643 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢١:٤٦، ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1188633 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٨:٥٥، ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1190342 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٧:٣٥، ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1191513 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٩:٤٧، ٤ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1192545 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٨:١٧، ٩ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1194241 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠١:٤٣، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1195294 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٧:١٨، ٢١ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1196157 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٧:٣١، ٢٧ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1196872 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٨:١٩، ٤ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1197717 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٨:٢٢، ١٠ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1198996 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٢:٠٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1200081 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٢:٠٨، ٢٠ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1201169 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٤:٢٦، ٢٤ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1203002 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٦:٣٢، ٢ی نیسانی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1205012 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٥:٢٥، ٦ی نیسانی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1206791 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٣:٢٧، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1207847 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٩:٤٦، ١٩ی نیسانی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1208881 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:٢١، ٢٥ی نیسانی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1209898 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٠:٥٩، ١ی ئایاری ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1211806 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٧:٥٦، ٧ی ئایاری ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1213423 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٤:٢٦، ١٣ی ئایاری ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1214822 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٧:٥٧، ١٩ی ئایاری ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1215765 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٥:٣٢، ٢٥ی ئایاری ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1216891 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٥:٥٥، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1217933 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢١:٠٤، ٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1218646 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٢:٢٧، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1219432 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٧:٣٦، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1221057 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٥:٠١، ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1222274 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٦:١٤، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1223544 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٦:٣٦، ١٠ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1236988 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٣:٤٢، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1265841 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٧:٠٦، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1268994 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٢:١٢، ٨ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1271249 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٧:٢٣، ١٥ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1289283 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٠:٣٥، ٢١ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1298387 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٢:٥١، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1305366 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٠:١٣، ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1308786 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٠:٢٠، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1310113 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٧:٥٢، ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1312563 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٠:٣٧، ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١٠ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1326102 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.pkkonline.com/en/index.php?sys=article&artID=22 *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.chris-kutschera.com/A/Ocalan%20Last%20Interview.htm *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.chris-kutschera.com/A/pkk_dissidents.htm *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-513250 *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.cnn.com/WORLD/meast/9905/31/ocalan.02/ *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://bookzz.org/ireader/889212 *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects بۆ https://www.questia.com/projects زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.sabah.com.tr/2007/07/17/haber,025EFB746B684ED8B16B1759BE71DE6F.html *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110813195513/http://thescotsman.scotsman.com/world/Company-at-last-for-Kurdish.5833050.jp بۆ http://thescotsman.scotsman.com/world/Company-at-last-for-Kurdish.5833050.jp زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://blogs.reuters.com/great-debate/2015/02/03/the-pro-woman-ideology-battling-islamic-state/ تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٢:٤٤، ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680354 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170227143421/http://www.hurriyet.com.tr/gundem/9914612.asp?gid=0&srid=0&oid=0&l=1 بۆ http://www.hurriyet.com.tr/gundem/9914612.asp?gid=0&srid=0&oid=0&l=1 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٣:٠٩، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) fmaw9nhu0t8wt0o8j9s5whmemijt4fh 0 42454 1680695 1672214 2026-10-05T01:45:04Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1680695 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = عەلی قەرەداغی | وێنە =Ali al-Qaradaghi, Dorar Tv - Jun 16, 2019 (01).jpg | قەبارەی وێنە =262 | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[١٩٤٩]] | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم= | شوێنی لەدایکبوون = [[قەرەداغ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]] | نەتەوە = | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی =[[قەتەر]] | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = [[نووسەر]]، | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بەھۆی = [[لۆژیک]]، [[شێعر]] ،[[سۆفیگەری]]، [[فەلسەفەی ئەخلاق]] | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرانبەرەکان = | ئایین = [[ئیسلام]] | ھاوسەر = | یار = | منداڵەکان = | دایک و باوک = | خزمەکان = | پەیوەندییەکان = | خەڵاتەکان = |واژوو = | ماڵپەڕ =[http://www.qaradaghi.com/ ماڵپەڕی فەرمی] | پەراوێزەکان = }} '''عەلی محیەدین قەرەداغی''' لەدایکبووی ساڵی ١٩٤٩ لە ناوچەی [[قەرەداغ]] سەر بە[[پارێزگای سلێمانی]]، عەلی قەرەداغی سەرۆکی گشتی [[یەکێتیی زانایانیی موسڵمانان]]ە ھاوکاتیش سەرۆکی دەزگای [[ڕابیتەی ئیسلامیی کورد]]ە لە [[باشووری کوردستان]]، عەلی قەردەاغی خاوەنی ڕەگەزنامەی وڵاتی [[قەتەر]]یشە، لە ساڵی ٢٠٠٨ [[زانکۆی گەشەپێدانی مرۆیی (سلێمانی)]] لە لایەن ئەوەوە کرایەوە ، عەلی قەرەداغی جگە لە شارەزایی خۆی لەبابەتی ئاینی شارەزای ھزری سیاسیی و ئابووریشە. <ref>ژیاننامەی عەلی قەرەداغی ، http://www.iklkurd.org/kurdish/index.php?option=com_content&view=article&id=328:2011-05-27-06-47-59&catid=25:2010-11-15-05-00-15&Itemid=118 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120107120934/http://www.iklkurd.org/kurdish/index.php?option=com_content&view=article&id=328%3A2011-05-27-06-47-59&catid=25%3A2010-11-15-05-00-15&Itemid=118 |date= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.iklkurd.org/kurdish/index.php?option=com_content&view=section&id=5&Itemid=85 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٣ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130711204200/http://www.iklkurd.org/kurdish/index.php?option=com_content&view=section&id=5&Itemid=85 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تەممووزی ٢٠١٣}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130711204200/http://www.iklkurd.org/kurdish/index.php?option=com_content&view=section&id=5&Itemid=85 |date=١١ی تەممووزی ٢٠١٣ }}</ref> == بڕوانامەکانی عەلی قەرەداغی == *بەکالۆریۆس لە شەریعەتی [[ئیسلام]]یی لە شاری [[بەغدا]] لەساڵی ١٩٧٥ *ماستەر لە فیقھی بەراود کە بەشێکە لە [[فیقھی ئیسلامی]]ی لە [[زانکۆی ئەزھەر]] ی [[میسر]] ساڵی ١٩٨٠ *دوکتۆرا لە شەریعەت و یاسا لە لە [[زانکۆی ئەزھەر]] ی [[میسر]] لەساڵی ١٩٨٥ *یاریدەردەی مامۆستا ساڵی ١٩٩٠ *پڕۆفیسۆر لەساڵی ١٩٩٥ ==بەرھەمەکان== عەلی قەرداغی چەندین کتێبی نووسیوە لەوانە:<ref>کتێبەکانی عەلی قەرداغی ، http://www.iklkurd.org/kurdish/index.php?option=com_content&view=category&id=29:2010-11-15-05-02-36&layout=blog&Itemid=122&layout=default{{dead link|date=December 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # دیدێکی ئیسلامی نوێ بۆ جیھادو توندوتیژی‌و وەلاء و بەرا # کۆ بەرھەمەکانی د. عەلی قەەرداغی # (چۆن زەکاتی ماڵەکەت دەدەیت؟) # ململانێ لەسەر شوناس # گەشەپێدان و گەندەڵی # کۆمەڵگە و گەشەپێدان # ئیسلام و ئیرھاب # خۆپیشاندانی ئاشتیانە و ڕاپەڕینی جەماوەری لە ڕوانگەی ئیسلامەوە # لێکۆڵینەوەی ھۆکارەکانی ئاوەدانکردنەوە و زیندوو کردنەوەی ماڵە وەقف کراوەکان =سەرچاوەکان= {{سەرچاوەکان}} {{ئیسلامی سیاسی لە کوردستان}} {{تد|ژیاننامە|کوردستان|قەتەر|عێراق|سیاسەت}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:خەڵکی قەرەداغ]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٩]] [[پۆل:ئیسلامییەکانی کورد]] [[پۆل:موسڵمانە سوننەکان]] [[پۆل:سیاسەتمەدارە عێراقییەکان]] [[پۆل:ئابووری ئیسلامی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:سوننە]] [[پۆل:سیاسەتمەدارە قەتەرییەکان]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی بەغدا]] [[پۆل:شەرعزانە شافعییەکان]] hisehtlbfr3gf3et1twfeiv2nd7zvtv 0 43497 1680831 1361819 2026-10-05T07:39:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1680831 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = مەراغە | ناوی_خۆماڵی = مراغه | ناوەکانی_تر = ماراغا | جۆری_نیشتنگە = [[شار]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 250px | شرۆڤەی_وێنە = چەند دیمەنێکی شاری مەراغە | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Iran | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات|ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[مەراغە (شارستان)|مەراغە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = ١٤٧٧ | ژمارەی_دانیشتووان = ١٧٥،٢٥٥ | دانیشتووان_لە = ٢٠١٦ | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەربایجانی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٤١ | وێبگە = [http://www.maraghe.com/ www.maraghe.com] }} '''مەراغە''' شارێک لە [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]]ی [[ئێران]]ە. ژمارەی دانیشتوانی ئەم شارە ١٧٥،٢٥٥ کەسە و پاناییەکەی ٢٥،٩٧٠ کیلۆمەترە. مەراغە لە دوای [[تەورێز]] دووەمین شاری گەورە و گرینگی پارێزگاکەیە. خەڵکی مەراغە بە زمانی [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەربایجانی]] قسە دەکەن و پەیڕەوی ئایینی [[ئیسلام]] و مەزھەبی [[شێعە]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Upload/Modules/Contents/asset23/ostani/azarsh2.pdf |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٣ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110920224057/http://www.amar.org.ir/Upload/Modules/Contents/asset23/ostani/azarsh2.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١١}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110920224057/http://www.amar.org.ir/Upload/Modules/Contents/asset23/ostani/azarsh2.pdf |date=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١١ }}</ref><ref>https://www.webcitation.org/62JCxSUcF?url=http://www.shahrsazi-mhud.ir/News/NewsDetail2.asp?NewsID=755</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]] * [[شارستانی مەراغە]] == سەرچاوەکان == <references/> {{پۆلی کۆمنز|Maragheh}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:مەراغە]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەراغە]] [[پۆل:شارەکانی ئێران]] [[پۆل:شارەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]] 8zg0cd9lmsrnsi872tpixo7r5vc3ewi 0 72883 1680539 1361706 2026-10-04T19:37:38Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1680539 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Apple-logo2.svg.png|وێنۆک|ئەپڵ]] '''ئەپڵ''' ئەم کۆمپانیایە لە یەکی نیسانی ١٩٧٦ لە کویرتینۆ لە [[کالیفۆرنیا]] دامەزرا لە ساڵی ١٩٧٧ پۆلێن کراوە. لە سی ساڵی یەکەم ناوی کۆمپانیا تەنھا " کۆمپانیای ئەپڵ بۆ [[کۆمپیوتەر]]ی دیاریکراو " بوو، بەڵام لە ساڵی ٢٠٠٧ وازی لەم ناوە ھێنا ئەمەش پاش ئەوە ھات کە کۆمپانیاکە کارەکانی فراوان کرد لە بواری ئەلکترۆنی، لەگەل لاسایی کردنەوەی جۆرەکانی [[کۆمپیوتەری کەسی]]. کۆمپانیا نزیکەی ٣٥٠٠٠ فەرمانبەری ھەیە لە سەرتاسەری جیھان، ڕێژەی فرۆشتنی لە ساڵی ڕابردوو ٣٢٫٤٨ ملیار [[دۆلاری ئەمریکی]] بوو، ساڵی ٢٠٠٨ کۆمپانیای ئەپڵ توانی ناوبانگێکی باش پەیدا بکات لە ڕووی کوالێتی بەرھەمەکانییەوە ئەمەش بەھۆی جوانی لە دیزاینەکەی و ئەو ڕیکلامانەی کە بۆ بەرھەمەکانی ئەیانکات، ھەروەھا کۆمپانیا کۆمەلێک فەرمانبەری لێھاتووی ھەیە لە بواری فرۆشتن و خستنە ڕووی بەرھەمەکان لەگەل بوونی لۆگۆیەکی بازری جوان. گۆڤاری فۆرتیون کۆمپانیای [[ئەپڵ]]ی بە سەرنج ڕاکێشترین کۆمپانیا دەست نیشان کرد لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] لە ھەردوو ساڵی ٢٠٠٨ و ٢٠٠٩. == مێژووی ئەپڵ بەپێی ساڵەکان == * لە ساڵی [[١٩٧٦]] دا ئاپڵ لەلایەن ستیڤ وۆزنەیک و [[ستیڤ جۆبز|ستیڤ جۆبس]] دەستی بە کارەکانی کرد. بێجگە لە ١٢ ساڵێک نەبێ کە [[ستیڤ جۆبز|ستیڤ جۆبس]] دوور بوو، لە دەیەکانی ٧٠وە بەردەوام پەرەی بە بەرەوپێش بردنی ئەو کومپانیایەدا بوە، ھەر لەو ساڵەش بەھاوبەشی کۆمپانیای ئەپڵیان دامەزراند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.nostoptechnology.com/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٣ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130624132451/http://nostoptechnology.com/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٣}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130624132451/http://nostoptechnology.com/ |date=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٣ }}</ref> * لە ساڵی [[١٩٨٤]] ئەپڵ دەستی بە فرۆشتنی کومپیووەتەر کرد. * لە ساڵی [[١٩٨٥]] دا، لە بەربەرەکانێیەکی دەسەڵاتدا [[ستیڤ جۆبز|ستیڤ جۆبس]] ئەپڵی بەجێ ھێشت. * لە ساڵی [[٢٠٠١]] دا، ئەپڵ یەکەم [[ئایپۆد]] ی بڵاو کردەوە.<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/IPod</ref> * لە ساڵی [[٢٠٠٣]] دا، ئایتونس بڵاو کرایەوە. بەکارھێنەران دەتوانن لەم ڕێکەوتە بە دواوە موزیک و فیلم لەسەر ئینتەرنێت بە شێوەی سەرھێڵ بکڕن * لە ساڵی [[٢٠٠٥]] دا، تیم کوک وەک بەرپرسی چالاکییەکانی ئاپڵ ھەڵبژێردرا. * لە ساڵی [[٢٠٠٩]] دا، [[ستیڤ جۆبز|ستیڤ جۆبس]] دوای نەشتەرگەری و گۆڕینی سییەکانی گەڕایەوە بۆ ئەپڵ. * لە ساڵی [[٢٠١٠]] ئەپڵ دەستی بە فرۆشتنی [[ئایپاد]] کرد<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.pcmag.com/slideshow/story/295265/history-of-the-ipad |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئابی ٢٠١٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161225155858/http://www.pcmag.com/slideshow/story/295265/history-of-the-ipad |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>http://en.wikipedia.org/wiki/IPad_(1st_generation{{dead link|date=کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}})</ref> * لە ساڵی [[٢٠١١]] ئایپاد ٢ وەشێنرا<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/IPad_2</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ئەپڵ}} {{تووڵی دەروازە|کۆمپانیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|مێژوو|ئەپڵ}} {{پۆلی کۆمنز|Apple Inc.}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:ئەپڵ]] [[پۆل:ستیڤ جۆبز]] ixozzhkj6ejg960xp7iyqu7c94vzja9 0 85257 1680739 1650008 2026-10-05T04:37:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1680739 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەحمودچغ | ناوی_فەرمی = Mahmudabad | ناوی_خۆماڵی = محمودآباد | زمانی_ناوی_خۆماڵی = مەحموداوا | ناوەکانی_تر = Mahmudabad | جۆری_نیشتنگە = [[شارەدێ]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}}{{ھن}}{{flagicon image| Flag of Kurdistan.svg}} [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ساینقەڵا|ساینقەڵا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ساینقەڵا|ناوەندی شارستانی ساینقەڵا]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندستانی مەحمودچغ|مەحمودچغ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1354 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 7899 | دانیشتووان_لە = ٢٠١١ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[شیعە]] [[دوانزە ئیمامی]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەحمودچغ''' یان '''مەحموداوا''' شارەدێیەکە، کەوتووەتە [[گوندستانی مەحمودچغ]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ساینقەڵا]]، [[شارستانی ساینقەڵا]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> '''مەحمودچغ''' ناوەندی [[گوندستانی مەحمودچغ]]ە، مەحمودچغ بە دووری (٥کم) دەکەوێتە باکوری ڕۆژاوای شارۆچکەی [[ساینقەڵا]]وە، دانیشتوانی ئەم شارەدێیە [[کورد]]ن لە ئێڵی [[کەڵھوڕ]]ی و بە [[کوردیی کەڵھوڕی]] لەھجەی چەوداڕۆیی دەدوێن. == ناو == == جوگرافیا == '''مەحمودچغ''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[عەباس بڵاغی]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[مەستاناوا]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[ماماڵی]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[داش کەسان]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == تیرەی [[چەرداوڕۆ]]کان یەکێکن لە تیرەکانی خێڵی ڕیزوەندی و مێژوویەکی کۆنیان ھەیە، خێڵی ڕیزوەندی لە سێ تیرە پێک ھاتووە: تیرەی ریزوەندی و عالی بەگی و سورمێری. خۆیان بە نەوەی [[بارامی پێنجەم]] یان '''بارامی گوور''' کە شای [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی]]ەکان بووە دەزانن، ھەندێک لە ڕیزوەندەکان کۆچیان کردووە بۆ ناوەڕاستی [[ئێران]] و ناوی ناوچەکەیان ناوە [[چەرداوڕۆ]] یان '''چھاردولی'''، کاتێک [[ئاغا محەممەدخانی قاجاڕ]] چووە ساری [[ئەسفەھان]] بۆماوەی دوو مانگ، سەرانەی لە خێڵی ڕیزوەندی وەگرت و بووە ھۆی ئەوەی ماڵەکان و گوندەکانیان چۆڵ بکەن و ڕووبکەنە مازندەران و [[کرماشان]]. پێش مەرگی [[ئاغا محەممەدخانی قاجاڕ]] سەرۆکی ھۆزی [[چەرداوڕۆ]]کان، (نەورۆزخان) ھۆزەکەی بەرەو باکووری ڕۆژاوای ئێران کۆچ پێکرد. لە سەدەی نۆزدەدا ئەم ھۆزە جارێکی کە کۆچیان کرد بەرەو ناوچەی ساینقەڵا و ڕۆخی ڕووباری زرینە (زرینەرود). ==دانیشتوان== * پێکھاتەی دانیشتوانی شارەدێی مەحمودچغ زۆرینەی لە ھۆزی کوردە [[چەرداوڕۆ]]کانە و کەمینەیەک لە کوردە [[زەعفەرانلو|زاخۆرانی]] و کوردە [[کرمانجی]]ەکانی تیادایە، ژمارەی دانیشتوانی بەپێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١١]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارەدێیە (٧٨٩٩) کەس و (١٧٤١) خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە تەواوی [[کورد]]ن و لە کوردە [[چەرداوڕۆ]]کانن. * بە [[زمانی کوردی]] شێوەزاری [[کوردیی کەڵھوڕی|کەڵھوڕی]] دەدوێن. == ناوچەی گەشتیاری == * حەمامی خوار (حەمامی بەھادور مولوک). * قۆپی. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی ساینقەڵا]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{شارستانی ساینقەڵا}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|موکریان|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی ئێران]] [[پۆل:شارەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] [[پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان‏]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارستانی ساینقەڵا]] 8xdht40ebjb41zgfwrngius7dr7ctq2 4 90420 1680640 1679995 2026-10-05T00:04:55Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1680640 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێڕستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان (بە بۆتەوە). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی نووسەرانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان|ئەم ئامارە بەبێ بۆت]] '''دوایین نوێکردنەوە لە لایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''٠٠:٠٤، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC)'' {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable" !بەکارھێنەر!!ژمارەی وتارەکان |- | [[Special:Contributions/AramBot|AramBot]] || ١٩١٨٨ |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ١٠٦٤٣ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٧٢٦٣ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٣٠٢٦ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ٢٩٥٢ |- | [[Special:Contributions/CalakBot|CalakBot]] || ٢٧٣٥ |- | [[Special:Contributions/DarafshBot|DarafshBot]] || ٢٢٣١ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ٢١٢٨ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ١٨٦٧ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٣٨٤ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ١٣٧٨ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ١١٩٣ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٠٤٠ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ٩٥٠ |- | [[Special:Contributions/Ebrambot|Ebrambot]] || ٩٣١ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٨٦٨ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ٨٦٣ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٨٥٣ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ٧٧٠ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٧٦١ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٧٢٠ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٦٥٥ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٦١١ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٥٨٠ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٥٤٦ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ٥١٢ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ٥٠٠ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٨٩ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٤٧٤ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ٤٦٦ |- | [[Special:Contributions/Khoshhat|Khoshhat]] || ٣٩٧ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ٣٩٧ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٩٦ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ٣٨١ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣٧٣ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣٦١ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ٣٠٨ |- | [[Special:Contributions/DiyarKamaran|DiyarKamaran]] || ٣٠٨ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٠٢ |- | [[Special:Contributions/Rahel khdhr|Rahel khdhr]] || ٢٩٣ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨٠ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٢٦٥ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٢٦٤ |- | [[Special:Contributions/Mamozk|Mamozk]] || ٢٤٩ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٢ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٢٣٥ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ٢٣٢ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٢٢ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٢١٩ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٢١٥ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ٢١٢ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ٢١٢ |- | [[Special:Contributions/AsoBot|AsoBot]] || ١٩١ |- | [[Special:Contributions/Bilalinfo|Bilalinfo]] || ١٨٧ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٨٦ |- | [[Special:Contributions/Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١٨٠ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١٧٩ |- | [[Special:Contributions/DreamHourFlight|DreamHourFlight]] || ١٧٨ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi|Cyrus abdi]] || ١٧٤ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ١٧٣ |- | [[Special:Contributions/Shaxstan|Shaxstan]] || ١٦٥ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٦١ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ١٤٩ |- | [[Special:Contributions/محمد فاتح حامد|محمد فاتح حامد]] || ١٤٢ |- | [[Special:Contributions/Jutyaar|Jutyaar]] || ١٣٨ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim N. Qader|Ibrahim N. Qader]] || ١٣٧ |- | [[Special:Contributions/Helen S Abdulrahman|Helen S Abdulrahman]] || ١٣٦ |- | [[Special:Contributions/Maniu13|Maniu13]] || ١٣٠ |- | [[Special:Contributions/Ara Qadir|Ara Qadir]] || ١٢٨ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٢٧ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٢٥ |- | [[Special:Contributions/ZheenCenter|ZheenCenter]] || ١٢٤ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ١٢٣ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ١٢١ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٢١ |- | [[Special:Contributions/Cwtiyar|Cwtiyar]] || ١١٨ |- | [[Special:Contributions/Ilamxan|Ilamxan]] || ١١٣ |- | [[Special:Contributions/Abdullah Arfa|Abdullah Arfa]] || ١١٣ |- | [[Special:Contributions/ئاراس نوری|ئاراس نوری]] || ١١١ |- | [[Special:Contributions/Hîwa Seqiz|Hîwa Seqiz]] || ١١١ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ١٠٩ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٠٩ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٠٨ |- | [[Special:Contributions/Daniiiar|Daniiiar]] || ١٠٤ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi~ckbwiki|Cyrus abdi~ckbwiki]] || ٩٠ |- | [[Special:Contributions/عبد الله عرفة (بيت الحكمة)|عبد الله عرفة (بيت الحكمة)]] || ٨٥ |- | [[Special:Contributions/HivjaBot|HivjaBot]] || ٨٥ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٨١ |- | [[Special:Contributions/Ferhad y|Ferhad y]] || ٧٨ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٧٥ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٧١ |- | [[Special:Contributions/Yosf Mstf|Yosf Mstf]] || ٦٤ |- | [[Special:Contributions/Karwandoorandish|Karwandoorandish]] || ٦١ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٦٠ |- | [[Special:Contributions/Hastyar Abdullah|Hastyar Abdullah]] || ٥٨ |- | [[Special:Contributions/Kareeeeem|Kareeeeem]] || ٥٣ |- | [[Special:Contributions/Ppkb Vcsk|Ppkb Vcsk]] || ٥٣ |- | [[Special:Contributions/444radio|444radio]] || ٥٠ |- | [[Special:Contributions/Baneh k|Baneh k]] || ٤٦ |- | [[Special:Contributions/Rauf t jabar|Rauf t jabar]] || ٤٦ |} </center> [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] </div> 2txbslbj82dhd2piuru1qk3p2c0ifku 4 90421 1680641 1679996 2026-10-05T00:05:05Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1680641 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێڕستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان (بەبێ بۆت). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی نووسەرانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان (بە بۆتەوە)|ئەم ئامارە بە بۆتەوە]] '''دوایین نوێکردنەوە لەلایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''٠٠:٠٥، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC)'' </center> {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable sortable" !style="background-color:#808080" align="center"|بەکارھێنەر!!style="background-color:#808080" align="center"|وتار!!style="background-color:#808080" align="center"|داڕێژە!!style="background-color:#808080" align="center"|پەڕەی یارمەتی!!style="background-color:#808080" align="center"|پۆل!!style="background-color:#808080" align="center"|دەروازە!!style="background-color:#808080" align="center"|ویکیپرۆژە |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ١٠٦٤٣ || ١٣٧ || ٠ || ٩١٤٢ || ١٤٧٢ || ٢ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٧٢٦٣ || ٦٦ || ٠ || ٢١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٣٠٢٦ || ٦٥٥ || ٢ || ٤٥٣١ || ٥ || ٤ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ٢٩٥٢ || ١ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ٢١٢٨ || ٩٩ || ٠ || ١١٤ || ١ || ٣ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ١٨٦٧ || ٩٦ || ٠ || ١٢٦ || ١٠ || ١ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٣٨٤ || ٢٩ || ١ || ٤٧ || ٣ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ١٣٧٨ || ٢٩ || ٠ || ٢١٥ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ١١٩٣ || ٣ || ٠ || ٨٤ || ٢٣ || ٠ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٠٤٠ || ٠ || ٠ || ٧٤٠ || ١٠٢ || ٢ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ٩٥٠ || ١٠٩ || ٠ || ٤٣٤ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٨٦٨ || ٣١٦ || ٠ || ٢٧ || ٥ || ١ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ٨٦٣ || ٩ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٨٥٣ || ٠ || ٠ || ٩٧٩ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ٧٧٠ || ١٠١ || ٠ || ٩٨٦ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٧٦١ || ٢ || ٠ || ٣ || ٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٧٢٠ || ٣٧٤ || ٤ || ٤٨ || ١٣ || ٤ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٦٥٥ || ١٢٣ || ١ || ٤٣٦ || ٣٨٤ || ٧ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٦١١ || ٢٠٧ || ٠ || ٥٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٥٨٠ || ٨٩١ || ٩ || ٧١٥ || ٣١٩ || ١٢ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٥٤٦ || ٥١ || ٠ || ٥٤ || ٢ || ٣ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ٥١٢ || ٥٤ || ٠ || ٣٨٩ || ١٨٠٩ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ٥٠٠ || ٤١ || ٠ || ٢٣٤ || ١٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٨٩ || ١٤ || ٠ || ٢١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٤٧٤ || ٢ || ٠ || ١٩٨ || ٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ٤٦٦ || ٤١ || ٠ || ٥ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Khoshhat|Khoshhat]] || ٣٩٧ || ٠ || ٠ || ٣١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ٣٩٧ || ٦٤ || ٠ || ١٧١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٩٦ || ٤٦١ || ١ || ٢٠٠٤ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ٣٨١ || ٢٢ || ٠ || ٩ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣٧٣ || ١١٨ || ٠ || ٥٥٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣٦١ || ٠ || ٠ || ١٨ || ٣٧٥ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ٣٠٨ || ٦ || ٠ || ٣٨ || ٠ || ١ |- | [[Special:Contributions/DiyarKamaran|DiyarKamaran]] || ٣٠٨ || ٣ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٠٢ || ١٣ || ٠ || ٢٣ || ٣٨ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rahel khdhr|Rahel khdhr]] || ٢٩٣ || ٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨٠ || ٦ || ٠ || ١٩٨ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٢٦٥ || ١١٧ || ٠ || ٣٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٢٦٤ || ١ || ٠ || ٠ || ٩٧ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Mamozk|Mamozk]] || ٢٤٩ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٢ || ٥ || ١ || ١٥ || ٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٢٣٥ || ١١٧ || ١ || ٥٦ || ٤ || ٠ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ٢٣٢ || ٢ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٢٢ || ٢ || ٠ || ١٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٢١٩ || ٦٥ || ٠ || ٦٩ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٢١٥ || ٢ || ٠ || ٥٠ || ٣ || ٠ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ٢١٢ || ٩٦ || ٠ || ١١٩٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ٢١٢ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Bilalinfo|Bilalinfo]] || ١٨٧ || ٨ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٨٦ || ٣ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١٨٠ || ١ || ٠ || ١٤ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١٧٩ || ٠ || ٠ || ٧ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/DreamHourFlight|DreamHourFlight]] || ١٧٨ || ٢٣ || ٠ || ٩ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi|Cyrus abdi]] || ١٧٤ || ٠ || ٠ || ١٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ١٧٣ || ٤١ || ٠ || ٨٣ || ٣٦ || ٨ |- | [[Special:Contributions/Shaxstan|Shaxstan]] || ١٦٥ || ٢ || ٠ || ٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٦١ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ١٤٩ || ١٠٩ || ٢ || ٥٠ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/محمد فاتح حامد|محمد فاتح حامد]] || ١٤٢ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Jutyaar|Jutyaar]] || ١٣٨ || ٢ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim N. Qader|Ibrahim N. Qader]] || ١٣٧ || ٠ || ٠ || ١ || ٤ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Helen S Abdulrahman|Helen S Abdulrahman]] || ١٣٦ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Maniu13|Maniu13]] || ١٣٠ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ara Qadir|Ara Qadir]] || ١٢٨ || ١٥ || ٠ || ١٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٢٧ || ٢٩ || ٠ || ١٥٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٢٥ || ٠ || ٠ || ٥ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ZheenCenter|ZheenCenter]] || ١٢٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ١٢٣ || ٧ || ٠ || ١٩ || ٤٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ١٢١ || ١٣٩ || ٢ || ٣ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٢١ || ١ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Cwtiyar|Cwtiyar]] || ١١٨ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ilamxan|Ilamxan]] || ١١٣ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Abdullah Arfa|Abdullah Arfa]] || ١١٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ئاراس نوری|ئاراس نوری]] || ١١١ || ٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hîwa Seqiz|Hîwa Seqiz]] || ١١١ || ٠ || ٠ || ٥ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ١٠٩ || ٩١٦ || ٠ || ١٢٩٣ || ٧١ || ١١ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٠٩ || ٦ || ٠ || ٥٨ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٠٨ || ٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Daniiiar|Daniiiar]] || ١٠٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi~ckbwiki|Cyrus abdi~ckbwiki]] || ٩٠ || ٠ || ٠ || ١٤ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/عبد الله عرفة (بيت الحكمة)|عبد الله عرفة (بيت الحكمة)]] || ٨٥ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٨١ || ٢٢ || ٠ || ٥٧ || ٧٧ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ferhad y|Ferhad y]] || ٧٨ || ٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٧٥ || ٦٤ || ٧ || ٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٧١ || ٢٩ || ٠ || ٣٥ || ٦ || ٢ |- | [[Special:Contributions/Yosf Mstf|Yosf Mstf]] || ٦٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Karwandoorandish|Karwandoorandish]] || ٦١ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٦٠ || ٢٦ || ٠ || ١٧٨ || ٢١٦ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hastyar Abdullah|Hastyar Abdullah]] || ٥٨ || ١١ || ٠ || ٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Kareeeeem|Kareeeeem]] || ٥٣ || ٣ || ٠ || ٩ || ٥ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ppkb Vcsk|Ppkb Vcsk]] || ٥٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/444radio|444radio]] || ٥٠ || ٠ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Baneh k|Baneh k]] || ٤٦ || ٥ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rauf t jabar|Rauf t jabar]] || ٤٦ || ٦ || ٠ || ١٠ || ٠ || ١ |- | [[Special:Contributions/بنار|بنار]] || ٤٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Shaween|Shaween]] || ٤٤ || ٢ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Sakaros sasan|Sakaros sasan]] || ٤٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/MeerFarhad97|MeerFarhad97]] || ٤٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Eng.dilan86|Eng.dilan86]] || ٤٣ || ٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Houshang tabrizi|Houshang tabrizi]] || ٤١ || ٣ || ٠ || ١٣ || ٠ || ٠ |} [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] </div> 65ydtl393obcgddah14hothjlm2lwu4 4 90816 1680639 1678245 2026-10-05T00:03:25Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1680639 wikitext text/x-wiki <div style="padding: 0.5em; font-size: 130%; text-align: center; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> پێڕستی ئامارەکانی پەیوەندیدار بە چالاکیی بەڕێوەبەران دوایین نوێکردنەوە لەلایەن '''[[User:CdRBot|CdRBot]]''' ''٠٠:٠٣، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC)'' </div> __NOTOC__ <div style="padding: 0.5em; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> == سڕینەوە == {| class="wikitable sortable" |- style="white-space:nowrap;" ! پلە !! بەکارھێنەر !! پەڕە !! گەڕانەوە !! تۆمار !! پێداچوونەوە !! کۆی گشتی |- | ١ || [[user:Calak|Calak]] || ٥٧١٣ || ٢٤٦ || ٤ || ٤٥ || ٦٠٠٨ |- | ٢ || [[user:Aram|Aram]] || ٢١٩٥ || ٢٤ || ٠ || ٢٤ || ٢٢٤٣ |- | ٣ || [[user:Sakura emad|Sakura emad]] || ١٨٨١ || ٧٢ || ٢ || ٣٨ || ١٩٩٣ |- | ٤ || [[user:Kushared|Kushared]] || ٩٩٠ || ٩ || ١ || ٢ || ١٠٠٢ |- | ٥ || [[user:Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٣٤٩ || ٨ || ٠ || ٠ || ٣٥٧ |} ئاماری گشتی لە [[{{FULLPAGENAME}}#ئاماری گشتی|ژێرەوەیە]]. == پاراستن == {| class="wikitable sortable" |- style="white-space:nowrap;" ! پلە !! بەکارھێنەر !! پاراستن !! گۆڕین !! لابردن !! کۆی گشتی |- | ١ || [[user:Sakura emad|Sakura emad]] || ١٧٥ || ٢٣ || ٢ || ٢٠٠ |- | ٢ || [[user:Calak|Calak]] || ١٦١ || ١٧ || ١٦ || ١٩٤ |- | ٣ || [[user:Aram|Aram]] || ١١٥ || ٥ || ٧ || ١٢٧ |- | ٤ || [[user:Kushared|Kushared]] || ٨ || ٠ || ٠ || ٨ |- | ٥ || [[user:Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٣ || ٠ || ٣ || ٦ |} ئاماری گشتی لە [[{{FULLPAGENAME}}#ئاماری گشتی|ژێرەوەیە]]. == بەربەستن == {| class="wikitable sortable" |- style="white-space:nowrap;" ! پلە !! بەکارھێنەر !! بەربەستن !! بەربەستنەوە !! لابردن !! کۆی گشتی |- | ١ || [[user:Calak|Calak]] || ٦٢ || ١ || ٢ || ٦٥ |- | ٢ || [[user:Sakura emad|Sakura emad]] || ٤٠ || ١١ || ٤ || ٥٥ |- | ٣ || [[user:Aram|Aram]] || ٤٥ || ٣ || ٠ || ٤٨ |- | ٤ || [[user:Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٣١ || ٢ || ٠ || ٣٣ |- | ٥ || [[user:Kushared|Kushared]] || ٢٠ || ٠ || ٠ || ٢٠ |} ئاماری گشتی لە [[{{FULLPAGENAME}}#ئاماری گشتی|ژێرەوەیە]]. == کردنەیەکی مێژوو == {| class="wikitable sortable" |- style="white-space:nowrap;" ! پلە !! بەکارھێنەر !! ژمارە |- | ١ || [[user:Calak|Calak]] || ١٢ |- | ٢ || [[user:Aram|Aram]] || ٣ |- | ٣ || [[user:Sakura emad|Sakura emad]] || ١ |- | ٤ || [[user:Kushared|Kushared]] || ٠ |- | ٥ || [[user:Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٠ |} ئاماری گشتی لە [[{{FULLPAGENAME}}#ئاماری گشتی|ژێرەوەیە]]. == گۆڕینی مافی بەکارھێنەر == {| class="wikitable sortable" |- style="white-space:nowrap;" ! پلە !! بەکارھێنەر !! ژمارە |- | ١ || [[user:Sakura emad|Sakura emad]] || ١٠٧ |- | ٢ || [[user:Calak|Calak]] || ٨٥ |- | ٣ || [[user:Aram|Aram]] || ٦١ |- | ٤ || [[user:Kushared|Kushared]] || ٢٦ |- | ٥ || [[user:Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٧ |} == گۆڕینی مۆدێلی ناوەڕۆک == {| class="wikitable sortable" |- style="white-space:nowrap;" ! پلە !! بەکارھێنەر !! نوێ !! گۆڕین !! کۆی گشتی |- | ١ || [[user:Aram|Aram]] || ٤ || ١١ || ١٥ |- | ٢ || [[user:Sakura emad|Sakura emad]] || ٠ || ٨ || ٨ |- | ٣ || [[user:Calak|Calak]] || ٠ || ٠ || ٠ |- | ٤ || [[user:Kushared|Kushared]] || ٠ || ٠ || ٠ |- | ٥ || [[user:Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٠ || ٠ || ٠ |} == ئاماری گشتی == {| class="wikitable sortable" style="margin:auto;" |- style="white-space:nowrap;" ! پلە !! بەکارھێنەر !! سڕینەوە !! پاراستن !! بەربەستن !! کردنەیەک !! مافی بەکارھێنەر !! مۆدێلی ناوەڕۆک !! کۆی گشتی |- | ١ || [[Special:Log/Calak|Calak]] || ٦٠٠٨ || ١٩٤ || ٦٥ || ١٢ || ٨٥ || ٠ || ٦٣٦٤ |- | ٢ || [[Special:Log/Aram|Aram]] || ٢٢٤٣ || ١٢٧ || ٤٨ || ٣ || ٦١ || ١٥ || ٢٤٩٧ |- | ٣ || [[Special:Log/Sakura emad|Sakura emad]] || ١٩٩٣ || ٢٠٠ || ٥٥ || ١ || ١٠٧ || ٨ || ٢٣٦٤ |- | ٤ || [[Special:Log/Kushared|Kushared]] || ١٠٠٢ || ٨ || ٢٠ || ٠ || ٢٦ || ٠ || ١٠٥٦ |- | ٥ || [[Special:Log/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٣٥٧ || ٦ || ٣٣ || ٠ || ٧ || ٠ || ٤٠٣ |} </div> [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] 1elcoy2e0hkkvm323jiuk618nleor8k 0 99045 1680668 1404483 2026-10-05T01:34:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1680668 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=میڵ گیبسن|image=Mel_Gibson_Cannes_2016_3.jpg|caption=گیبسن لە [[فیستیڤاڵی فیلمی کان]]، ٢٠١٦|birth_name={{nowrap|مێڵ کۆڵمسیل جێرارد گیبسن}}|birth_date={{birth date and age|1956|1|3}}|birth_place=نیویۆڕک، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.|death_date=|death_place=|nationality=<!-- UNCLEAR - DIFFERENT SOURCES STATE DIFFERENT NATIONALITIES - PLEASE SEE TALK -->|occupation=[[ئەکتەر]]، [[دەرھێنەری فیلم]]، [[بەرھەمھێنەری فیلم]]|years_active=١٩٧٦ - تا ئێستا|net_worth={{decrease}} $425 میلیۆن دۆلار(٢٠١١)<ref name=KKatie>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kindelan|یەکەم=Katie|authorlink=Kindelan|ناونیشان=http://abcnews.go.com/blogs/entertainment/2011/12/mel-gibsons-loses-half-of-his-850-million-fortune-to-ex-wife-in-divorce/|سەردێڕ=Mel Gibson Loses Half of His $850 Million Fortune to Ex-Wife in Divorce|بڵاوکەرەوە=[[Good Morning America]]|ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئایاری ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191219201345/https://abcnews.go.com/blogs/entertainment/2011/12/mel-gibsons-loses-half-of-his-850-million-fortune-to-ex-wife-in-divorce|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>|website=|parents=[[ھەتن گیبسن]]{{ھن}}ئان ڕایلی|relatives=[[دۆناڵ گیبسن]] (برا){{ھن}}[[ئیڤا مایلۆت]] (داپیرە)|children=٩ لەنێویاندا [[میلۆ گیبسن]]|spouse={{marriage|ڕۆبین موور|1980|2011|end=div}}|partner=[[ئۆکسانا گریگۆریڤیا]] (٢٠٠٩–٢٠١٠){{ھن}}ڕۆزالیند ڕۆز (٢٠١٤– تا ئێستا)}}'''مێڵ گیرارد گیبسن'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.upi.com/Top_News/2019/01/03/UPI-Almanac-for-Thursday-Jan-3-2019/1811546209344/|سەردێڕ=UPI Almanac for Thursday, Jan. 3, 2019|agency=[[United Press International]]|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190103223323/https://www.upi.com/Top_News/2019/01/03/UPI-Almanac-for-Thursday-Jan-3-2019/1811546209344/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وتەگێڕانەوە=actor/director Mel Gibson in 1956 (age 63)}}</ref> (لەدایکبووی ٣ی کانوونی دووەمی ١٩٥٦) ئەکتەر و دەرھێنەر و بەرھەمھێنەر و سیناریۆنووسێکی ئەمریکییە. دیارترین کارەکانی بریتیە لە فیلمی [[دلێر (فیلم)|دلێر]]، کەوا توانی [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتی ئۆسکار]] بۆ [[خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین وێنە|باشترین فیلمی ساڵ]] و باشترین دەرھێنەر بباتەوە لەپاڵ [[خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب|گۆڵدن گڵۆب]] بۆ ھەمان بەشەکان. ھەروەھا ڕۆڵی ماد ماکسی لە زنجیرە فیلمەکانی ماد ماکس بینیوە، و لە زنجیرە [[فیلمی کۆمیدی]] Lethal Weaponیشدا ڕۆڵی ماڕتن ڕیگسی بینیوە. گیبسن [[نیویۆرک (ویلایەت)|نیویۆرک]] لە [[ئەمریکا]] لەدایکبووە و لە تەمەنی ١٢ ساڵیدا لەگەڵ خێزانەکەیدا کۆچیان کردووە بۆ [[ئوسترالیا]]. لەوێ چۆتە پەیمانگای ھونەریەکانی ئوستوڕالیا. دەرھێنەر پیتەر ویر گیبسنی خستە نێو فیلمی Galipoli (١٩٨١) کەوا ناوبانگی گیبسنی گەیاندە لوتکە و بەو فیلمەیەوە توانی خەڵاتی باشترین ئەکتەر بباتەوە لە خەڵاتەکانی پەیمانگای فیلمی ئوستوڕالی.<ref name="autogenerated1">The Australian Film Institute,[http://www.afi.org.au/Past_Winners2/AM/ContentManagerNet/ContentDisplay.aspx?ContentID=6460&Section=Past_Winners Past Winners] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100723062132/http://www.afi.org.au/Past_Winners2/AM/ContentManagerNet/ContentDisplay.aspx?ContentID=6460&Section=Past_Winners|date=July 23, 2010}}</ref> لەساڵی ١٩٩٥ گیبسن فیلمی دلێری دەربارەی ژیانی [[ویلیام واڵاس]] دەرھێنا کەوا خۆیشی ڕۆڵی واڵاسی دەبینی، فیلمە چەندین خەڵاتی جۆراوجۆری بردەوە و ناوی گیبسنی خستە نێو فیلمسازە بەناوبانگەکانی ئەوکاتی ھۆڵیوود. گیبسن بەردەوام بوو لە بەرھەمھێنانی فیلمی بەھێز و ھەریەک لە فیلمەکانی ''The Passion of the Christ'' و ''Apocalypto'' (٢٠٠٦) دەرھێنا کەوا ھەردووکیان پێشوازیەکی گەرمیان لێکرا. دوای ئەوەی گیبسن تووشی دەیان کێشەی یاسا ھات و لە ھەندێک کێشەی تری [[ڕەگەزپەرستی]] تێوەگلا، ناوبانگی گیبسن لەکۆتاییەکانی ٢٠٠٠ەکاندا شێوا و دوورکەوتەوە لە کاری فیلم.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Grady|یەکەم=Constance|ناونیشان=https://www.vox.com/culture/2018/7/24/17460392/mel-gibson-comeback-metoo-times-up|سەردێڕ=Mel Gibson has set the blueprint for a #MeToo comeback. Expect other men to follow it.|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٨|ئیش=[[Vox (website)|Vox]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٨}}</ref> دواتر گیبسن لەڕێگەی فیلمی The Beaver (٢٠١١) لە پاڵ خانمەکتەر جۆدی فۆستەر دەرکەوتەوە و دووبارە بوویەوە بە یەکێک لە ئەکتەرە خۆشەویستەکانی ھۆڵیوود. ھەروەھا گیبسن کاری دەرھێنانی بۆ فیلمی Hacksaw Ridge (٢٠١٦) کە ئەویش بووە براوەی دوو خەڵاتی ئۆسکار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.wsmv.com/story/34617695/hacksaw-ridge-wins-2-oscar-awards-honoring-local-desmond-doss|سەردێڕ='Hacksaw Ridge' wins 2 Oscar awards, honoring local Desmond Doss|ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170301092716/http://www.wsmv.com/story/34617695/hacksaw-ridge-wins-2-oscar-awards-honoring-local-desmond-doss|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئازاری ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|df=mdy-all}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://oscar.go.com/news/winners/oscar-winners-2017-see-the-complete-list|سەردێڕ=OSCAR WINNERS 2017: SEE THE COMPLETE LIST!|ڕێکەوت=٢٧ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تەممووزی ٢٠١٧}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|فیلم|کالیفۆڕنیا|کۆمیدیا|شانۆ}} {{پۆلی کۆمنز|Mel Gibson}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٦]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئوسترالی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین دەرھێنەر]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ڕاسپبێری زێڕین]] [[پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:براوەی باشترین دەرهێنەری گۆڵدن گڵۆب]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی نیویۆرک (ویلایەت)]] [[پۆل:براوەی باشترین دەرھێنەری گۆڵدن گڵۆب]] [[پۆل:مشتومڕەکانی پەیوەست بە ئێڵ جی بی تی لە فیلمدا]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکان لە سیدنی]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری ئەی ئەی سی تی ئەی]] p9kgaee6eme0r1s2o2w76zhrdatnbog 0 101027 1680350 1679885 2026-10-04T12:18:31Z Aza 86 /* */ 1680350 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} '''یاسای پارێزراوی''' بریتییە لە ھەر [[بنەواشە|بنەواشەیەک]] کە بڵێت لە نێو سیستمێکی فیزیکیی داخراو و دابڕاودا، تایبەتمەندییەکی دیاریکراو ([[چەندێتی|چەندێتییەکی]] شیاوی پێوان)، لەگەڵ تێپەڕبوونی [[کات]]، گۆڕانی بەسەردا نایێت و، بڕەکەی بە پارێزراوی دەمێنێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Conservation law {{!}} Definition, Examples, & Facts {{!}} Britannica |ناونیشان=https://www.britannica.com/science/conservation-law |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-03 |وێبگە=www.britannica.com |زمان=en}}</ref> یاساکانی پارێزراوی بۆ تێگەیشتنی ئێمە لە جیھانی فیزیکی زۆر گرنگن. ئەم یاسایانە نیشان دەدەن کە لە سروشتدا چ پرۆسەگەلێک دەتوانن ڕوو بدەن و کامانە ناتوانن. گرنگترین یاساکانی لەم چەشنە بریتین لە: * [[بمێنیی بارستە|یاسای بمێنی جرم و وزە]] * [[یاسای بمێنی باری ئێلێکتریکی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|فیزیک|ھونەرەکان|ماتماتیک}} {{فیزیک-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Conservation laws}} [[پۆل:چەمکە فیزیکییەکان]] [[پۆل:یاسا زانستییەکان]] 49ehq1tun9j5yyptvbwbixsznc8t7on 0 101569 1680391 1361602 2026-10-04T13:38:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژینناسی-کۆلکە، کیمیا-کۆلکە) 1680391 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە: Insect collage.png|350px|چەپ|وێنۆک|چەن جۆر مێروو]] [[پەڕگە:Insect anatomy diagram.svg|350px|چەپ|وێنۆک|شێوەناسی مێروو]] '''مێرووەکان'''، دەستەیەک لە گیانەوەرانی وشکژین کە زۆربەیان خاوەنی دوو جووت باڵ، جووتێک [[شاخیلە]] و سێ جووت پای بڕکە بڕکەن و لەشیان لە سێ بەشی جیاوازی سەر، سینگ و سک پێک ھاتووە.<ref>[[فەرهەنگی فارسی-کوردیی زانستگای کوردستان]]</ref> مێرووەکان، مەزنترین دەستەی نێو کۆمەڵی [[گرێپاکان]]ن . گرێپاکان گیانلەبەرانێکن کە ئێسکبەندی دەرەکییان ھەیە و ئەندامەکانیان پێکەوە گرێ دراوە. مێرووەکان شەش پێیان ھەیە و زۆربەیان باڵدارن. لەشی مێروو لە ٣ بەش پێک ھاتووە: سەر، سینگ و سک نزیک بە یەک ملیۆن جۆر مێروو لە جیھاندا ناسراوە و لە لایەن زانایانەوە ناو نراوە. نزیک بە ١٠ ملیۆن جۆر مێروو لە سەر زەوی دەژی. مێرووەکان لە ھەموو شوێنێکدا ھەن. ئەم گیانلەبەرانە یەکەمین گیانەوەرانی باڵداری سەرزەوین؛ ٣٥٠ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر بۆ یەکەمجار لە سەر زەوی ھەڵفڕین. ھێزی بۆنایی و بینایی لە گرنگترین ھەستەکانی مێروون. مێرووەکان چاوی لێکدراویان ھەیە، واتە کە چاویان لە دوو بەشی جیاواز پێک ھاتووە، ھەر بەشێک لێنزی تایبەت بەخۆی ھەیە. مێرووەکان بۆ بۆن کردن و چەشتن لە [[شاخیلە]]کانیان و بڕێکات لە ئەندامەکانی تری لەشیان کەڵک وەردەگرن. ھەروەھا بۆ ساوھەست کردنی شتەکان، شاخیلەکانیان بەکار دەھێنن. مێرووەکان لە درێژایی تەمەندا لەپەستا توێخ ھەڵدەخەن، و قاپێلک دەگۆڕن. بڕێکیان تەنیا ٤ یا ٥ جار شێوە دەگۆڕن، بەلام [[زەلەقوون]]ە یەکڕۆژەکان و مێرووە بێباڵەکان دەتوانن ٢٠ جار و فرەتریش خۆ بگۆڕن. ھەرجار کە مێروو خۆی دەگۆڕێ، شێوەی لەشی تەواو دەگۆڕێ و بەم ڕەوتە دەڵێن [[گووران]]. بڕێ لە میرووەکان بە ھەر توێخ ھەڵخستنێک شێوەیان دەگۆڕێ و جۆری گووراویان لەگەڵ ساوایان تەواو جیاوازە؛ وەک: [[ھەنگ]]، [[مێش]] ، [[قالۆچە]] گەورەکان، [[پەپوولە]] و [[زەرگەتە]]کان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AD%D8%B4%D8%B1%D8%A7%D8%AA |سەردێڕ=ویکی فارسی |ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170517235057/https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AD%D8%B4%D8%B1%D8%A7%D8%AA |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئایاری ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناوەکانی تر == لە زمانی کوردیدا بۆ ئەم گیانەوەرانە، ئەم ناوانەش بەکار دێت:<ref>[[هەنبانە بۆرینە]]</ref> * ''زیندەوارە، گەناور، گەناوەر، دەعبا، جڕوجانەوەر، حەشەرە، گۆسان، جانەوەری وردیلە'' == مێرووگەلی کۆمەڵژی == ئەم گرووپە زۆربەی جۆرەکانی زەرگەتە، مێروولە، [[مۆریانە]] لەخۆ دەگرێت. ئەم مێرووانە بە شێوەی خێزانی ، بنەماڵەیی یان خێڵەکی دەژین و ھێلانەکانیان یەکجار گەورەیە و بە «شار» ناوی دەبەن، لە ھەر شارێکدا تەنیا یەک مێروو، واتە مەلەکە (ماک یا شامێروو)، دەتوانێ زاوزێ بکا، زۆربەی مێرووەکانی تر کارکەرن و خۆراک کۆ دەکەنەوە و ھێلانەکەیان دەپارێزن.<ref>[http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AD%D8%B4%D8%B1%D8%A7%D8%AA]</ref> == سەرچاوە == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|ژینناسی|کیمیا|گیانلەبەران|ڕوەک|خواردنەوە}} {{پۆلی کۆمنز|Insecta}} {{ژینناسی-کۆلکە}} {{کیمیا-کۆلکە}} [[پۆل:گیانلەبەران]] [[پۆل:مێرووەکان]] [[پۆل:مێرووناسی]] 4h1907e9qv6qbdltqkvlvs4kxenbu9i 1680488 1680391 2026-10-04T17:04:39Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:بەردینناسی|بەردینناسی]] 1680488 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە: Insect collage.png|350px|چەپ|وێنۆک|چەن جۆر مێروو]] [[پەڕگە:Insect anatomy diagram.svg|350px|چەپ|وێنۆک|شێوەناسی مێروو]] '''مێرووەکان'''، دەستەیەک لە گیانەوەرانی وشکژین کە زۆربەیان خاوەنی دوو جووت باڵ، جووتێک [[شاخیلە]] و سێ جووت پای بڕکە بڕکەن و لەشیان لە سێ بەشی جیاوازی سەر، سینگ و سک پێک ھاتووە.<ref>[[فەرهەنگی فارسی-کوردیی زانستگای کوردستان]]</ref> مێرووەکان، مەزنترین دەستەی نێو کۆمەڵی [[گرێپاکان]]ن . گرێپاکان گیانلەبەرانێکن کە ئێسکبەندی دەرەکییان ھەیە و ئەندامەکانیان پێکەوە گرێ دراوە. مێرووەکان شەش پێیان ھەیە و زۆربەیان باڵدارن. لەشی مێروو لە ٣ بەش پێک ھاتووە: سەر، سینگ و سک نزیک بە یەک ملیۆن جۆر مێروو لە جیھاندا ناسراوە و لە لایەن زانایانەوە ناو نراوە. نزیک بە ١٠ ملیۆن جۆر مێروو لە سەر زەوی دەژی. مێرووەکان لە ھەموو شوێنێکدا ھەن. ئەم گیانلەبەرانە یەکەمین گیانەوەرانی باڵداری سەرزەوین؛ ٣٥٠ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر بۆ یەکەمجار لە سەر زەوی ھەڵفڕین. ھێزی بۆنایی و بینایی لە گرنگترین ھەستەکانی مێروون. مێرووەکان چاوی لێکدراویان ھەیە، واتە کە چاویان لە دوو بەشی جیاواز پێک ھاتووە، ھەر بەشێک لێنزی تایبەت بەخۆی ھەیە. مێرووەکان بۆ بۆن کردن و چەشتن لە [[شاخیلە]]کانیان و بڕێکات لە ئەندامەکانی تری لەشیان کەڵک وەردەگرن. ھەروەھا بۆ ساوھەست کردنی شتەکان، شاخیلەکانیان بەکار دەھێنن. مێرووەکان لە درێژایی تەمەندا لەپەستا توێخ ھەڵدەخەن، و قاپێلک دەگۆڕن. بڕێکیان تەنیا ٤ یا ٥ جار شێوە دەگۆڕن، بەلام [[زەلەقوون]]ە یەکڕۆژەکان و مێرووە بێباڵەکان دەتوانن ٢٠ جار و فرەتریش خۆ بگۆڕن. ھەرجار کە مێروو خۆی دەگۆڕێ، شێوەی لەشی تەواو دەگۆڕێ و بەم ڕەوتە دەڵێن [[گووران]]. بڕێ لە میرووەکان بە ھەر توێخ ھەڵخستنێک شێوەیان دەگۆڕێ و جۆری گووراویان لەگەڵ ساوایان تەواو جیاوازە؛ وەک: [[ھەنگ]]، [[مێش]] ، [[قالۆچە]] گەورەکان، [[پەپوولە]] و [[زەرگەتە]]کان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AD%D8%B4%D8%B1%D8%A7%D8%AA |سەردێڕ=ویکی فارسی |ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170517235057/https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AD%D8%B4%D8%B1%D8%A7%D8%AA |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئایاری ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناوەکانی تر == لە زمانی کوردیدا بۆ ئەم گیانەوەرانە، ئەم ناوانەش بەکار دێت:<ref>[[هەنبانە بۆرینە]]</ref> * ''زیندەوارە، گەناور، گەناوەر، دەعبا، جڕوجانەوەر، حەشەرە، گۆسان، جانەوەری وردیلە'' == مێرووگەلی کۆمەڵژی == ئەم گرووپە زۆربەی جۆرەکانی زەرگەتە، مێروولە، [[مۆریانە]] لەخۆ دەگرێت. ئەم مێرووانە بە شێوەی خێزانی ، بنەماڵەیی یان خێڵەکی دەژین و ھێلانەکانیان یەکجار گەورەیە و بە «شار» ناوی دەبەن، لە ھەر شارێکدا تەنیا یەک مێروو، واتە مەلەکە (ماک یا شامێروو)، دەتوانێ زاوزێ بکا، زۆربەی مێرووەکانی تر کارکەرن و خۆراک کۆ دەکەنەوە و ھێلانەکەیان دەپارێزن.<ref>[http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AD%D8%B4%D8%B1%D8%A7%D8%AA]</ref> == سەرچاوە == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|ژینناسی|کیمیا|گیانلەبەران|ڕوەک|خواردنەوە|بەردینناسی}} {{پۆلی کۆمنز|Insecta}} {{ژینناسی-کۆلکە}} {{کیمیا-کۆلکە}} [[پۆل:گیانلەبەران]] [[پۆل:مێرووەکان]] [[پۆل:مێرووناسی]] ox4n26rtzsjoduy1alx76uoln6ndoaw 0 101584 1680774 1642266 2026-10-05T05:50:23Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1680774 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس-کەسایەتی}} [[پەڕگە:Bob at Easel.jpg|چەپ|200px|وێنۆک|بۆب ڕۆس]] '''ڕۆبێرت نۆرمان ڕۆس''' ({{بە ئینگلیزی|Robert Norman Ross}}؛ ٢٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٢ – ٤ی تەممووزی ساڵی ١٩٩٥) [[وێنەکێشی|وێنەکێشێکی]] ئەمریکی بوو، فێرکاری ھونەر بوو، ئەو ناسراوترین کەس بوو لە بەرھەمھێنانی [[وێنەی سروشت]] و [[چێژ]] وەرگرتن لە [[وێنەکێشی|وێنەکێشان]]، بەرنامەیەکی تەلەڤیزیۆنی لەسەر [[پی بی ئێس]] لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] و [[کەنەدا]] و [[ئەورووپا]] پێشکەشکرد.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Bob Ross|ڕێکەوت=٢٧ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Bob_Ross&oldid=1040962082|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Bob Ross|بۆب ڕۆس}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|ئینتەرنێت}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٢]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩٥]] [[پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجە لە فلۆریدا]] [[پۆل:ئەمریکییە وێنەکێشەکانی سرووشت]] [[پۆل:کوڕە وێنەکێشە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:میمەکانی ئینتەرنێت]] [[پۆل:کەسایەتییە تەلەفزیۆنییەکانی فلۆریدا]] [[پۆل:نیگارکێشە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] 8qb6pm9yvaa6y3h6ca1frup6ocirgo8 0 103099 1680471 1666980 2026-10-04T16:37:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە) 1680471 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox person |image = Mr Burns.png |name = مێستەر بێرنز }} '''مێستەر بێرنز''' (بە ئینگلیزی: Mr. Burns) ناوی کاراکتەرێکی کارتۆنی [[سیمپسۆنەکان]]ە. ئەو کە بە '''مانتی بێرنزی'''ش (Monty Burns) ناوی لێ دەبرێ سەرۆکی کارخانەی وزەی ئەتۆمیی شاری [[سپرینگفیڵد]]ە کە [[ھۆمەر سیمپسۆن|ھۆمەر]]یش لەوێ کار دەکا. == سەرچاوەکان == [https://web.archive.org/web/20170909120616/http://simpsons.wikia.com/wiki/Simpsons_Wiki ویکیی سیمپسۆنەکان] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|تەلەڤیزیۆن|کۆمیدیا}} {{پۆلی کۆمنز|Montgomery Burns}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} [[پۆل:چاندی ئەمریکی]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی سیمپسۆنەکان]] [[پۆل:کەسایەتییە کارتۆنییەکان]] [[پۆل:کەسایەتییە نێرینەکانی نێو فیلم]] [[پۆل:کارەکتەرە نێرەکانی ناو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنەکان]] 7rjn2jeg3q2wke0wbwssf2ph8emn3w7 0 103989 1680793 1436280 2026-10-05T07:32:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وێژە-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1680793 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Mahmood Dolatabadi.jpg|وێنۆک|مەحموود دەوڵەت ئابادی]] '''مەحموود دەوڵەت ئابادی''' لە دایکبووی ١٩٤٠ لە [[سەبزەوار]] نووسەری ھاوچەرخی ئێرانی و نووسەری ڕۆمانی درێژی [[کلیدەر]]ە. == ژیان == لە دێی دەوڵەتابادی سەربە [[شارستانی سەبزەوار]] لەدایک بوو. دوایی چوو بۆ سەبزەوار و [[مەشھەد]]. لە ١٩٦٠ەکاندا لە تاران دەبێت و دەست بە کاری نمایش دەکات. دواتر دەکەوێتە زیندان. دوای زیندان نووسینی ڕۆمانی [[کلیدەر]] دەست پێدەکات. == چالاکیی سیاسی == لە سەردەمی شای ئێراندا کەوتە زیندان. لە کۆنفرانسی بێرلیندا بەشداریی کرد. دوای [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێرانیش]] بۆ ماوەیەکی کورت کەوتە زیندان. لە دوای سەرھەڵدانی ئیسلاحات بوو بە کەسێکی ڕیفۆرمخواز. ھۆگری [[قاسم سولەیمانی]] بوو و دوای کوژرانی نووسیی کە ئێران ڕۆڵەیەکی شیاوی خۆی لە دەست دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=ایران |یەکەم=عصر |ڕێکەوت=۱۴ی ۱۰ی ۱۳۹۸|سەردێڕ=یادداشت محمود دولت آبادی در سوگ سردار سلیمانی |ناونیشان=https://www.asriran.com/fa/news/707005/یادداشت-محمود-دولت-آبادی-در-سوگ-سردار-سلیمانی |ڕێکەوتی سەردان=٤ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=fa |زمان=fa}}</ref> == بەرھەم == بەشێک لە بەرھەمەکانی: # [[کلیدەر]] (ڕۆمانێکی ١٠ بەرگییە) # جای خالی سلوچ (بە کوردی: جێگای بەتاڵی سلووچ-ڕۆمان) # ڕوزگار سپری شدە مردم سالخوردە (بە کوردی: سەربردەی خەڵکانی بەساڵ- ڕۆمانێکی ٣ بەرگییە) # آھوی بخت من گوزل (بە کوردی: ئاسکۆڵەکەی بەختم گوزەل) # سلوک (بە کوردی: بەرزبوونەوە- ڕۆمان) # اتوبوس (بە کوردی: ئوتووبووس- فیلمنامە) # تنگنا (بە کوردی: تەنگژە- فیلمنامە) # نون نوشتن (بە کوردی: "ن"ێی نووسین- یادداشتەکانی جاروبار) # قطرە محال اندیش (بە کوردی: دڵۆپی بەرزەفڕ- کۆی وتووێژ و وتار) # زوال کلنل (بە کوردی: ھەرەس ھێنانی کولۆنێل- ڕۆمان) # ما نیز مردمی ھستیم (بە کوردی: ئێمەش بۆخۆمان شتێکین- وتووێژی درێژ) # کارنامە سپنج (بە کوردی: داھاتی سپەنج) # ڕوز و شب یوسف (بە کوردی: ڕۆژ و شەوی وێسب) # آن مادیان سرخ یال (بە کوردی: ئەو ماینە یاڵ قزڵە) # ڕد، گفت و گزار سپنج (بە کوردی: شوێن پێ، وتووێژ) # ققنوس (بە کوردی: قەقەنەس) == وەرگێڕان بە کوردی == ئەم بەرھەمانەی کراونەتە کوردی: ٭ جێگەی بەتاڵی سلووچ.<ref>گەردیگلانی، ئەمین (وەرگێڕ)، جێگای بەتاڵی سلووچ، دەزگای توێژینەوە و بڵاوکردنەوەی موکریانی، ھەولێر ٢٠٠٦</ref> وەرگێڕ: [[ئەمین گەردیگلانی]] ٭ سەفەر و ئاسکۆڵەی بەختی من گوزەل<ref>سوڵتانی، ڕەسووڵ(وەرگێڕ)، سەفەر و ئاسکۆڵەی بەختی من گوزەل، موکریانی، ھەولێر ٢٠١١</ref> و: ڕەسووڵ سوڵتانی <nowiki>*</nowiki>کەلیدەر. وەرگێڕ: سیامەند شاسواری == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [https://web.archive.org/web/20150711172337/https://vimeo.com/10902372 ھەڤپەیڤین لەگەڵ دەوڵەت ئابادی] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|شانۆ|ئێران|وێژە}} {{پۆلی کۆمنز|Mahmoud Dowlatabadi}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٠]] [[پۆل:نووسەرانی کورتەچیرۆکی ئێرانی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی ئێرانی]] 40ema2ijxrx3jtac0d47wireej8sft7 0 105937 1680440 1353066 2026-10-04T16:13:35Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1680440 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Panthera tigris altaica 13 - Buffalo Zoo.jpg|وێنۆک|[[بەور]] یەکێکە لەو جۆرە گیانلەبەرانە کە لە مەترسیی قڕاندایە.]] '''جۆرە مەترسیلەسەرەکان''' ئەو جۆرە گیانلەبەرانەن کە مەترسیی [[قڕان|قڕانیان]] لەسەرە، بە جۆرێک کە بە یەکجاری لە ڕووی [[زەوی]] بسڕێنەوە و و نەمێنن.<ref>http://www.conservationandwildlife.com/threatened-species/ {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120913043721/http://www.conservationandwildlife.com/threatened-species |date=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٢ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Endangered Species|ناونیشان=https://education.nationalgeographic.org/resource/endangered-species|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=education.nationalgeographic.org|زمان=en}}</ref> زانایان مەزەندە دەکەن کە زیاتر لە ھەشت ھەزار و ٣٠٠ جۆری ڕوەک و حەوت ھەزار و ٢٠٠ جۆری گیانلەبەر لە ھەسارەکەدا مەترسیی قڕانیان لەسەرە و زۆرینەیان لە ناوچە گەرمەکان و وڵاتانی تازەپێگەیشتوودا دەبینرێن. ساڵانە ھەزارانی دیکە قڕ دەبن پێش ئەوەی ژینناسان بیان دۆزنەوە. == سەرچاوەکان == {{Reflist}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژینناسی|مەرگ|ڕوەک}} {{ژینناسی-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|IUCN Endangered species}} [[پۆل:جۆرە مەترسیلەسەرەکان]] [[پۆل:جۆرە مەترسیدارەکانی پێڕستی سووری ئای یوو سی ئێن]] [[پۆل:جۆرە مەترسیلەسەرەکانی پێڕستی سووری ئای یوو سی ئێن]] dq12ktntj4hsumcorv5oa5ja1u2cnfb 0 118125 1680747 1551875 2026-10-05T04:39:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وێژە-کۆلکە، میسر-کۆلکە) 1680747 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''مەحموود تەیموور''' (بە [[عەرەبی]]: محمود تيمور) ئەدیبی چیرۆکنووس مەحمود کوڕی ئەحمەد تەیمور لە ۱٦ی حوزەیرانی ساڵی ۱۹٨٤ هاتۆتە جیهانەوە لە شاری [[قاھیرە|قاهیرەی]] وڵاتی [[میسر|میسڕ]] دەچێتە خوێندنگای باڵای کشتوکاڵ لە جیزە بەڵام نەخۆشی پەکی بەردەوام بوونی لە خوێندن دەخا، هەوادار و ئارەزومەندی ئەدەب دەبێت لە پێشەوای کورتە چیرۆکنووسان بووە لەسەرەتاوە چیرۆکەکانی بە زمانی رەشۆکی میسری (عامە) نووسیوە پاشان زمانی ڕەوانی ڕێزمانی بە باشی فێر دەبێت و دەیکاتە کەرەستەی نووسینەکانی و تێیدا باڵا دەست دەبێت لەسەردەمی لاوێتیدا شیعری پەخشانی هۆنیوەتەوە و چەندین پارچەی ئەدەبی و لێکۆڵینەوەی لە فەڕەنسیەوە وەرگێڕاوەتە سەر زمانی عەرەبی مەحموود تەیموور لە کانوونی یەکەمی ساڵی ۱۹٤۹ هەڵبژێردرا بە ئەندامی کۆڕی زمانەوانی عەرەبی لە میسڕ هەروەها ئەندامی پەیامنێر لە کۆڕی زانیاری لە عێراقدا لە ۱۹٦۱ لەساڵی ۱۹٤۷ خەڵاتی کۆڕی زانیاری زمانی عەرەبی و هی مەلیک [[فوئادی یەکەم]] ۱۹٥۰ و خەڵاتی واسف پاشا ۱۹٥۱ و خەڵاتی پەسەندکاری دەوڵەت لە ئەدەبی گشتی دا لە ۱۹٦۳ دا پێی بەخشراوە ، هونەرکاری چیرۆک نووسانی فەڕەنسی کاریان تێکرد بوو لەسەر ڕێبازی ئەوانیش دەڕۆیی بەڵام چۆتە ناخی ژیانی واقیعی گەلی میسڕی و دەربڕینی هەست و ئازارەکانی و هەوڵی بەرچاوخستنی کەم و کورتیە کۆمەڵایەتیەکانی داوە دکتۆر شەقی زەیف ی ڕەخنەگر بە دامەزرێنەری کورتە چیرۆکی ئەدەبی نوێی عەرەبی داناوە سەرجەم بەرهەمەکانی لە چل کتێبی ئەدەبی و کۆمەڵە چیرۆک تێپەڕی کردووە ، مەحموود تەیموور لە ۲٥ی نیسانی ۱۹۷۳ لەکاتی گەشت و گوزارد لە شاری لۆزانی وڵاتی [[سویسڕا]] کۆچی دوایی کرد. ==سەرچاوە== *پەرتووکی (الغة العربية)ی پۆلی دوازدەھەم، چاپی حەفتەم - ٢٠١٢. «وەزارەتی پەروەدەی ھەرێمی کوردستان». {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وێژە|میسر}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{میسر-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:چیڕۆکنووسە عەرەبەکان]] [[پۆل:چیڕۆکنووسانی میسری]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٤]] [[پۆل:مردووانی ١٩٧٣]] 5gs5eg5mb1zhpue8yplj5wgsaunnut7 0 118425 1680804 1517303 2026-10-05T07:34:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، میسر-کۆلکە) 1680804 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''مەحموود یاسین''' (١٩ی شوباتی [[١٩٤١]] -١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠) ھونەرمەندێکی بەناوبانگی میسرییە، لە ١٩ی شوباتی ١٩٤١ لەشاری بۆرسەعید لەباکوری [[قاھیرە]] لەدایکبووە، ساڵی ١٩٦٣ پەیوەندی بەشانۆی نیشتیمانییەوە کردووە، لە ساڵی ١٩٦٤ لەزانکۆی قاھیرە کۆلێژی مافی تەواوکردووە، بەردەوام خەونی نواندن لەناخیدا ھەڵقوڵاوە. دوای ئەوەی زانکۆی تەواو کردووە لەپێشبڕکێیەکی شانۆی نیشتیمانی بەشداری کردووە بۆ ٣ جار لەسەر یەکە پلەی یەکەمی بەدەستھێناوە. لە ساڵی ١٩٦٧ مەحموود یاسین لە شانۆی نیشتیمانی دامەزراوە و زیاتر لە ٢٠ شانۆگەری پێشکەشکردووە، وەکو بەڕێوەبەری شانۆی نیشتیمانی کاری کردووە و دواتر دەستی لەکارکێشاوەتەوە، لەسەرەتادا ھیچ حەزی لەکاری [[سینەما]] نەبووە و بەگرنگی نەزانیوە و دوو دڵ بووە لەوەی وەکو [[ئەکتەر]] لە سینەما ڕۆڵ بگێڕێت، ھەر بۆیە سەرەتا بەچەند رۆِلێکی لاوەکی لەفیلمی سینەماییدا دەرکەوتووە تاکو بووەتە ئەکتەرێکی بەناوبانگی سینەمای میسری و زیاتر لە ١٥٠ فیلمی سینەمایی ڕۆڵی گێڕاوە و نازناوی گەنجی یەکەمی سەر شاشەی لێنراوە و لە ١٧ زنجیرەشدا بەشداری کردووە. مەحموود یاسین مێژوویەکی دوور و درێژی لەگەڵ کاری ھونەری سینەما و [[شانۆ]] و تەلەڤیزیۆن و ئێزگەدا ھەیە، خاوەنی دەنگێکی گڕ و پڕ و زمانزانێکی باشی عەرەبییە ھەر بۆیە زۆرجار لەبۆنە نیشتیمانی و فەرمییەکاندا بەشداری کردووە و ڕۆڵی زۆر بەھێزی لە زنجیرە ئایینی و مێژوویییەکاندا گێڕاوە، ھاوسەرگیری لەگەڵ ھونەرمەندی بەناوبانگی میسری شەھیرەدا کردووە و کچ و کوڕێکیان ھەیە. == خەڵاتەکانی == مەحموود یاسین زیاتر لە ٥٠ خەڵاتی بەدەستھێناوە لەوانە: * ساڵی ١٩٨٠ خەڵاتی نواندنی لە کەڕنەڤاڵەکانی تەشقەند وەرگرتووە. * ساڵی ١٩٨٤ خەڵاتی کەرنەڤاڵەکانی سینەمای عەرەبی لە [[ئەمریکا]] و [[کەنەدا]] وەرگرتووەز * بۆ دوو ساڵ لەسەر یەک ٢٠٠١ و ٢٠٠٢ خەڵاتی باشترین ھونەرمەندی لە کەرنەڤاڵەکانی تەلەڤیزیۆن وەرگرتووەز * ساڵی ٢٠٠٥ لەلایەن [[نەتەوە یەکگرتووەکان]]ەوە وەکو باڵیۆزی نیازپاکی بۆ لەناوبردنی ھەژاری و برسێتی ھەڵبژێردراوە. == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای عەرەبی. {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|میسر|فیلم}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{میسر-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤١]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٠]] [[پۆل:موسڵمانانی میسری]] e7t461cu2igk6iuqhofyx6em1vzg55t 0 118655 1680498 1679843 2026-10-04T17:24:26Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:خەیاڵی زانستی|خەیاڵی زانستی]] 1680498 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Underlinked|date=نیسان ٢٠١٧}} }} [[پەڕگە:Bulgakov1910s.jpg|وێنۆک|میخائیل بۆلگاکۆڤ]] '''میخائیل بۆلگاکۆڤ''' ناوی تەواوی '''میخائیل ئەڤانیسیڤتس بۆلڤاکۆڤ''' (ماوەی ژیان ١٥ی ئایاری ١٨٩١ لە [[کیێڤ]]١٠ی ئازاری ١٩٤٠ لە [[مۆسکۆ|مۆسکۆ)]]<nowiki/>چیرۆکنووس و شانۆنووسێکی [[ڕووس]] بووە و وەکوو پزیشک کاری کردووە. منداڵی و گەنجێتیی لە شاری کیێڤ بەسەر بردووە. ساڵی ١٩٠٩ چۆتە زانکۆی [[کیێڤ]] و لە بەشی [[پزیشکی]] وەرگیراوە و ساڵی ١٩١٦ تەخەڕوجی کردووە و بڕوانامەی پزیشکیی بەدەست ھێناوە. سەرەتا لە نەخۆشخانەکانی سەر بە مانگی سوور کاری کردووە؛ دواتر کراوە بەسەرباز و لە چەند لادێیەک وەکوو پزیشک کاری کردووە و کۆمەڵێک چیرۆکی نووسیوە لەژێر ناونیشانی یادگاری پزیشکە گەنجەکە. میخائیل بۆلگاکۆڤ دوای ئەوەی وەکوو پزیشک بۆ ماوەیەکی زۆر خزمەتی سەربازیی کردووە، وازی لە پزیشکی ھێناوە و ژیانی خۆی تەرخان کردووە بۆ نوسینەوەی شتی [[وێژە|وێژەیی]]. لەنێوان ساڵی ١٩٢٠ بۆ ١٩٢١ لەشاری ڤلادی [[قەوقاز|قۆقاز]] لە بەڕێوەبەرایەتیی ھونەر کاری کردووە و ٥ شانۆگەریی بەرھەم ھێناوە و سیانیان دەرھێنانیان بۆ کراوە و نمایش کراون. دواتر ئەو ساڵانەی کە لەم شارە بەسەری بردوون کردوونی بە چیرۆکێکی دوورودرێژ و لە ساڵی ١٩٢٣ بڵاوی کردووتەوە. میخائیل بۆلگاکۆڤ لەدوای شەڕی ناوخۆوە لە ساڵی ١٩٢٣ لە [[مۆسکۆ]] جێگیر بووە و تا کۆتاییی ژیانی ھەر لەوێ ماوەتەوە. سەرەتای ژیانی لە مۆسکۆ زۆر سەخت بووە؛ ناچار بووە ھەموو ئیشێک بکات تاکوو بژێویی ژیانی خۆی دابین بکات، لەگەڵ ئەوەشدا وردە وردە وتاری بۆ ڕۆژنامەکان نووسیوە تاکوو لە ڕۆژنامەی ناکانۆنی گۆشەی ئەدەبیان بۆ تەرخان کردووە و، لەماوەی ساڵی ١٩٢٢ زۆربەی زۆری چیرۆکەکانی لەو گۆشەیەدا بڵاو کردۆتەوە. میخائیل بۆلگاکۆڤ لەدوا ساڵەکانی ژیانی زۆر دڵگران بووە و، وا ھەستی کردووە ژیانی ھونەریی سەرکەوتوو نەبووە و بەفیڕۆ چووە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا بەدەوام بووە لەنووسین و شتی زۆر جوانی لەدوای خۆی بەجێ ھێشووە و لە ١٠ی مارسی ساڵی ١٩٤٠ لە مۆسکۆ ماڵئاواییی لە ژیان کردووە. == سەرچاوەکان == *[https://ar.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D9%8A%D8%AE%D8%A7%D8%A6%D9%8A%D9%84_%D8%A8%D9%88%D9%84%D8%BA%D8%A7%D9%83%D9%88%D9%81 ویکیپیدیای عەرەبی] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|پزیشکی|ڕووسیا|وێژە|ئوکراینا|ڕۆژنامەوانی|ڕۆمانەکان|فیلم|شانۆ|خەیاڵی زانستی}} {{پۆلی کۆمنز|Mikhail Bulgakov}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:شانۆنامەنووسانی ڕووس]] [[پۆل:پزیشکە ڕووسەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩١]] [[پۆل:مردووانی ١٩٤٠]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی ڕووس]] [[پۆل:نووسەرانی ڕووسیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە مۆدێرنەکان]] 0jaltvcuq1mp57s23gs2wv7vpoujz66 0 120774 1680545 1391614 2026-10-04T19:38:38Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، جوگرافیا-کۆلکە) 1680545 wikitext text/x-wiki '''مێژووی''' '''جیھان''' یان '''مێژوو لە ڕوانگەیەکی جیھانییەوە''' وەک بوارێکی لێکۆڵینەوەی مێژوویی لە ڕوانگەیەکی [[جیھان|جیهانییەوە]] [[مێژوو]] دەکۆڵێتەوە. ئەم بوارە چەند سەدەیەک لەمەوبەر سەریهەڵدا و مێژوونووسانی دیار لەم بوارەدا بریتین لە [[ڤۆڵتێر]] (١٧٧٨-١٦٩٤)، [[فریدریش ھێگڵ|هیگڵ]] (١٨٣١-١٧٧٠)، [[کارڵ مارکس|کارل مارکس]] (١٨١٨-١٨٨٣)، [[ئۆسڤالد شپێنگلەر|ئۆسڤاڵد سپێنگلەر]] (١٨٨٠-١٩٣٦) و [[ئارنۆڵد ج. تۆیمبی|ئارنۆڵد ج.]] [[ئارنۆڵد ج. تۆیمبی|تۆینبی]] (١٨٨٩-١٩٧٥). ئەم بوارە لە کۆتایی [[سەدەی ٢٠ەم|سەدەی بیستەمدا]] زۆر چالاکتر بوو (لە ڕووی وانەوتنەوە لە زانکۆ و کتێبی دەرسی و گۆڤاری زانستی و کۆمەڵگە ئەکادیمییەکان). نابێت مێژووی جیھان لەگەڵ مێژووی بەراوردکاریدا تێکەڵ بکرێت، کە وەک مێژووی جیهان، مامەڵە لەگەڵ مێژووی فرە کولتوور و [[نەتەوە|نەتەوەکان]] دەکات، بەڵام لەسەر ئاستی جیھان ئەوە ناکات. مێژووی جیهان بەدوای نەخشە هاوبەشەکاندا دەگەڕێت کە لە ھەموو [[چاند|کولتوورەکاندا]] دەردەکەون . مێژوونووسانی جیھان ڕێبازێکی بابەتیی بەکاردەهێنن کە دوو فۆکۆسی سەرەکییان هەیە: یەکگرتنگەرایی (چۆن پرۆسەکانی مێژووی جیھان گەلانی جیهانیان کۆکردۆتەوە) و جیاوازی (چۆن نەخشەکانی مێژووی جیھان فرەچەشنی ئەزموون و بارودۆخی مرۆڤ ئاشکرا دەکەن). <ref>J. Laurence Hare, and Jack Wells, "Promising the World: Surveys, Curricula, and the Challenge of Global History," ''History Teacher,'' 48 (Feb. 2015) pp: 371-88.</ref> سەرهەڵدانی مێژووی جیھان وەک دیسیپلینێکی ئەکادیمی جیاواز دەتوانرێت بگەڕێتەوە بۆ ساڵانی شەستەکان، بەڵام پێشکەوتنەکەی لە هەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا خێراتر بوو. <ref name="Gran20092">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Peter Gran|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=fOv-dewXZi4C|سەردێڕ=The Rise of the Rich: A New View of Modern World History|ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Syracuse University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٦-٣١٧١-٢|پەڕە=XVI|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٢}}</ref> <ref name="auto">Jerry H. Bentley, 'The Task of World History', in ''[https://dx.doi.org/10.1093/oxfordhb/9780199235810.001.0001 The Oxford Handbook of World History]'', ed. by Jerry H. Bentley (Oxford: Oxford University Press, 2011), pp. 1-14, {{Doi|10.1093/oxfordhb/9780199235810.013.0001}} (p. 2).</ref> ھەنگاوێکی سەرەکی دروستکردنی یەکێتی و کۆمەڵگەی مێژووی جیھانی و پرۆگرامی دەرچوون بوو لە چەند زانکۆیەکدا و لە ماوەی دەیەکانی دواتردا گۆڤاری زانستی و ڕێکخراوە پیشەیی و ئەکادیمییەکان و پرۆگرامەکانی دەرچوون لە مێژووی جیھاندا پەرەیان سەند. زۆرجار مێژووی جیھان لە پرۆگرامی خوێندندا کە ئامادەیی و زانکۆکانی ئەمریکا داوایان لێدەکات، گرنگی بە شارستانیەتی ڕۆژاوایی داوە و کتێبی خوێندنی نوێش ڕوانگەیەکی لەو شێوەیەیان هەیە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|History of the World}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|جوگرافیا}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووناسی]] [[پۆل:مێژووی جیھان]] 8qlusj1rslquciok9dh4wzey9w2sl08 0 120881 1680615 1582997 2026-10-04T22:39:23Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، فەلسەفە-کۆلکە) 1680615 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=نیسان ٢٠١٧}} '''مێژووی ھونەر''' بریتییە لە مێژووی ھەر چالاکییەک کە مرۆڤ بە مەبەستی [[جوانیناسی]]، ڕاگەیێنی یان دەربڕینی ھەست یان بیرۆکەی خۆی نواندبێتی.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/History_of_art</ref> مێژووی هونەر ئامانجی ئەوەیە کە سەبارەت بە سەرچاوەی هەر کارێکی هونەری، هەلومەرجی پێک هاتنی، خولقێنەری کارەکە و چۆنیەتیی بە کارهێنای تێگەیشتنێکی مێژوویی دەست بکەوێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ox.ac.uk/admissions/undergraduate/courses-listing/history-art |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٩ی ئایاری ٢٠١٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160111160745/http://www.ox.ac.uk/admissions/undergraduate/courses-listing/history-art |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|ھونەرەکان|فەلسەفە}} {{پۆلی کۆمنز|Art history}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:مێژووی ھونەر]] 602mxfo1ufqqe72ja04cqai42g6xe3y 1 121210 1680759 1568419 2026-10-05T05:40:58Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680759 wikitext text/x-wiki ناوی ئەم وتارە دەبێت «ھیند» بێت، ھەموو کورد دەڵێت ھیندستان بەڵام ئەم وشەیە ھەڵەیە بەرانبەر بە وڵاتی ''(وشەی)'' «India» بەکاربھێندرێت، ئەمانە دوو شتی لەیک جودان، بەداخەوە لە ڕاگەیاندنەکانیش ھەر ئەمە «ھیندستان» بەکاردەھێنن. سەیری ئەمە بکەن ([https://en.wikipedia.org/wiki/Hindustan Hindustan]). - [[بەکارھێنەر:Sarchia_Banokay|<span style="color:purple">'''<span style="font-size:12px">سەرچیا'''</span></span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Sarchia_Banokay|'''<span style="color:green">وتووێژ</span>''']]} ‏١١:٢٤، ١ی تەممووزی ٢٠١٥ (UTC) ::بەڕای من هەڵە نییە، لانی کەم هەموو خەڵکی لەسەر هیندستان ڕێککەوتوون ئەوەش هەر باشترە لەوەی لەسەر چەند ناوێک بێتە ناکۆکی. زمانێکی وەک پەنجابی ئەوانیش [https://pnb.wikipedia.org/wiki/ھندستان هندستان] بەکاردێنن کە یەکێکە لەزمانە هەر نزیک و ناسراوەکان لەخوودی ناوخۆی هیندستانیش هەیە>[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏١٣:٠٧، ١ی تەممووزی ٢٠١٥ (UTC) ::منیش پێم وایە کە هیندستان باشترە چونکوو زۆربەی خەڵک لە سەری ڕێک کەوتوون و وشەیەکی باوە. [[بەکارھێنەر: min.neel|مادی]]^{[[قسەی بەکارھێنەر:min.neel|وتووێژ]]} <font size="0.5px">(١١ی پووشپەڕی ٢٧١٤)</font> ‏٠٨:٣٧، ٢ی تەممووزی ٢٠١٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھیندستان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=823267 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20071028005708/http://www.lse.ac.uk/collections/government/PSPE/pdf/PSPE_WP5_07.pdf بۆ http://www2.lse.ac.uk/government/research/resgroups/PSPE/pdf/PSPE_WP5_07.pdf زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٧:٥٤، ١٥ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھیندستان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=827467 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180820162136/http://eci.nic.in/eci_main/ElectoralLaws/OrdersNotifications/Symbols_Sep_2009.pdf بۆ http://eci.nic.in/eci_main/ElectoralLaws/OrdersNotifications/Symbols_Sep_2009.pdf زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢١:٥٩، ٢٣ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھیندستان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=829422 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://www.webcitation.org/6174XlNpl?url=https://www.un.org/esa/population/pubsarchive/india/ind1bil.htm بۆ https://www.un.org/esa/population/pubsarchive/india/ind1bil.htm زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٩:٣٤، ٢٥ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھیندستان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=833759 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190411223533/http://www.iisc.ernet.in/currsci/mar252006/789.pdf بۆ http://www.iisc.ernet.in/currsci/mar252006/789.pdf زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٥:١٣، ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١٧ بەستەری دەرەکیی [[ھیندستان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=845231 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20041230182813/http://www.hindu.com/2004/12/24/stories/2004122408870100.htm بۆ http://www.hindu.com/2004/12/24/stories/2004122408870100.htm زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20130116214756/http://pharma.financialexpress.com/20120115/market03.shtml بۆ http://www.expresspharmaonline.com/20120115/market03.shtml زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20081020053402/http://www.hindu.com/seta/2008/10/16/stories/2008101650731500.htm بۆ http://www.hindu.com/seta/2008/10/16/stories/2008101650731500.htm زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110520002800/http://www.ers.usda.gov/Briefing/India/ بۆ http://www.ers.usda.gov/Briefing/India/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110721163118/http://forest.and.nic.in/fca1980.pdf بۆ http://forest.and.nic.in/fca1980.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190411223533/http://www.iisc.ernet.in/currsci/mar252006/789.pdf بۆ http://www.iisc.ernet.in/currsci/mar252006/789.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://www.webcitation.org/6174UGghb?url=http://www.cpreec.org/pubbook-biosphere.htm بۆ http://www.cpreec.org/pubbook-biosphere.htm زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20071028005708/http://www.lse.ac.uk/collections/government/PSPE/pdf/PSPE_WP5_07.pdf بۆ http://www2.lse.ac.uk/government/research/resgroups/PSPE/pdf/PSPE_WP5_07.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20121215014403/http://www.defencereviewasia.com/articles/169/India-s-Defence-Budget-2012-13 بۆ http://www.defencereviewasia.com/articles/169/India-s-Defence-Budget-2012-13 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110502153348/http://www.reuters.com/article/2011/02/28/india-budget-military-idUSSGE71R02Y20110228 بۆ https://www.reuters.com/article/2011/02/28/india-budget-military-idUSSGE71R02Y20110228 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20070927041401/http://www.afsa.org/fsj/oct02/nair.pdf بۆ http://www.afsa.org/fsj/oct02/nair.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110811144548/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-07-27/india/28212143_1_nuclear-powered-submarine-ins-arihant-nuclear-submarine بۆ http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-07-27/india/28212143_1_nuclear-powered-submarine-ins-arihant-nuclear-submarine زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120512181522/http://www.reuters.com/article/2010/02/13/us-india-britain-nuclear-idUSTRE61C21E20100213?type=politicsNews بۆ https://www.reuters.com/article/2010/02/13/us-india-britain-nuclear-idUSTRE61C21E20100213?type=politicsNews زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20111107021602/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-10-11/india/27905286_1_indian-nuclear-market-sign-landmark-civil-nuclear-field بۆ http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-10-11/india/27905286_1_indian-nuclear-market-sign-landmark-civil-nuclear-field زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20111205035707/http://www.mckinsey.com/Insights/MGI/In_the_news/Next_big_spenders_Indian_middle_class بۆ http://www.mckinsey.com/Insights/MGI/In_the_news/Next_big_spenders_Indian_middle_class زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120509061653/http://nasscom.org/indian-itbpo-industry بۆ http://www.nasscom.org/indian-itbpo-industry زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20140407092737/http://mruc.net/irs2012q1-topline-findings.pdf بۆ http://mruc.net/irs2012q1-topline-findings.pdf زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٢:٣١، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[ھیندستان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=867781 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160708012438/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf بۆ http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100610232357/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2172.html بۆ http://hdr.undp.org/en/content/income-gini-coefficient زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150317182910/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/BMIntro-1011.pdf بۆ http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/BMIntro-1011.pdf زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٢:٢٨، ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھیندستان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=880736 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170525115702/https://www.theglobeandmail.com/news/world/g8-g20/news/canada-signs-nuclear-deal-with-india/article1620801/ بۆ https://www.theglobeandmail.com/news/world/g8-g20/news/canada-signs-nuclear-deal-with-india/article1620801/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٣:٤٤، ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھیندستان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=950544 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120506043711/http://www.worldbank.org.in/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/INDIAEXTN/0,,contentMDK:21880725~pagePK:141137~piPK:141127~theSitePK:295584,00.html بۆ http://www.worldbank.org.in/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/INDIAEXTN/0,,contentMDK:21880725~pagePK:141137~piPK:141127~theSitePK:295584,00.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٠:٢٧، ٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھیندستان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=965703 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ https://www.webcitation.org/6174UGghb?url=http://www.cpreec.org/pubbook-biosphere.htm گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20110725202217/http://www.cpreec.org/pubbook-biosphere.htm لە http://www.cpreec.org/pubbook-biosphere.htm تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٩:٤٧، ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[ھیندستان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=996254 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20041230182813/http://www.hindu.com/2004/12/24/stories/2004122408870100.htm بۆ http://www.hindu.com/2004/12/24/stories/2004122408870100.htm زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110522115104/http://www.worldbank.org.in/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/INDIAEXTN/0%2C%2CcontentMDK%3A20195738~menuPK%3A295591~pagePK%3A141137~piPK%3A141127~theSitePK%3A295584%2C00.html بۆ http://www.worldbank.org.in/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/INDIAEXTN/0,,contentMDK:20195738~menuPK:295591~pagePK:141137~piPK:141127~theSitePK:295584,00.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120506043711/http://www.worldbank.org.in/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/INDIAEXTN/0,,contentMDK:21880725~pagePK:141137~piPK:141127~theSitePK:295584,00.html بۆ http://www.worldbank.org.in/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/INDIAEXTN/0,,contentMDK:21880725~pagePK:141137~piPK:141127~theSitePK:295584,00.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٧:٣١، ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھیندستان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=999281 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20081020053402/http://www.hindu.com/seta/2008/10/16/stories/2008101650731500.htm بۆ http://www.hindu.com/seta/2008/10/16/stories/2008101650731500.htm زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:٥٣، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھیندستان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1029085 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20171010152437/http://thebulletin.org/reforming-npt-include-india بۆ http://thebulletin.org/reforming-npt-include-india زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٣:٥١، ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[ھیندستان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1084700 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170503143524/http://www.globalslaveryindex.org/country/india/ بۆ https://www.globalslaveryindex.org/country/india/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210613232209/http://dashboard.seshagun.gov.in/mhrdreports/ بۆ http://dashboard.seshagun.gov.in/mhrdreports/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٧:٢٢، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھیندستان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1105210 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160410060824/http://original.britannica.com/eb/article-9071111/Tamil-literature بۆ http://original.britannica.com/eb/article-9071111/Tamil-literature زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٦:٠٠، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھیندستان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1137604 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210119215112/https://www.orfonline.org/wp-content/uploads/2015/12/IssueBrief_105.pdf بۆ http://dhqxnzzajv69c.cloudfront.net/wp-content/uploads/2015/12/IssueBrief_105.pdf زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢١:٥١، ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھیندستان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1193194 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190421141719/https://www.transparency.org/files/content/pages/CPI_2018_Executive_Summary_EN.pdf بۆ https://www.transparency.org/files/content/pages/CPI_2018_Executive_Summary_EN.pdf زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٣:٢٨، ١٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھیندستان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1197381 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180613011526/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/0,,contentMDK:20916955~pagePK:146736~piPK:146830~theSitePK:223547,00.html بۆ http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/0,,contentMDK:20916955~pagePK:146736~piPK:146830~theSitePK:223547,00.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٨:١٥، ٩ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھیندستان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1198766 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150403032011/http://idsa.in/idsacomments/BudgetingforIndiasDefence2010-11_lkbehera_030310.html بۆ http://www.idsa.in/idsacomments/BudgetingforIndiasDefence2010-11_lkbehera_030310.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٧:٤٧، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣٨ بەستەری دەرەکیی [[ھیندستان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1331670 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20161108170457/http://www.rajbhasha.nic.in/UI/pagecontent.aspx?pc=MzU= بۆ http://rajbhasha.nic.in/UI/pagecontent.aspx?pc=MzU%3d زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://hdr.undp.org/en/content/income-gini-coefficient *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/BMIntro-1011.pdf *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.hindu.com/2004/12/24/stories/2004122408870100.htm *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.worldbank.org.in/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/INDIAEXTN/0,,contentMDK:20195738~menuPK:295591~pagePK:141137~piPK:141127~theSitePK:295584,00.html *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.expresspharmaonline.com/20120115/market03.shtml *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110820074111/http://siteresources.worldbank.org/SOUTHASIAEXT/Resources/DPR_FullReport.pdf بۆ http://siteresources.worldbank.org/SOUTHASIAEXT/Resources/DPR_FullReport.pdf زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.worldbank.org.in/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/INDIAEXTN/0,,contentMDK:21880725~pagePK:141137~piPK:141127~theSitePK:295584,00.html *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ https://www.globalslaveryindex.org/country/india/ *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ https://www.transparency.org/files/content/pages/CPI_2018_Executive_Summary_EN.pdf *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150825155850/http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW00C-01%20MDDS.XLS بۆ http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW00C-01%20MDDS.XLS زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.hindu.com/seta/2008/10/16/stories/2008101650731500.htm *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110721173243/http://parliamentofindia.nic.in/ls/debates/vol12p1.htm بۆ http://parliamentofindia.nic.in/ls/debates/vol12p1.htm زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180127025751/http://lawmin.nic.in/coi/coiason29july08.pdf بۆ http://lawmin.nic.in/coi/coiason29july08.pdf زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.ers.usda.gov/Briefing/India/ *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://forest.and.nic.in/fca1980.pdf *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20090908141613/http://drs.nio.org/drs/bitstream/2264/350/1/Curr_Sci_91_530.pdf بۆ http://drs.nio.org/drs/bitstream/2264/350/1/Curr_Sci_91_530.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20130116214754/http://zsi.gov.in/right_menu/Animal_disc/Animal%20Discovery%202011.pdf بۆ http://zsi.gov.in/right_menu/Animal_disc/Animal%20Discovery%202011.pdf زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.cpreec.org/pubbook-biosphere.htm *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20111121153614/http://ces.iisc.ernet.in/hpg/cesmg/indiabio.html بۆ http://ces.iisc.ernet.in/hpg/cesmg/indiabio.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150403032011/http://idsa.in/idsacomments/BudgetingforIndiasDefence2010-11_lkbehera_030310.html بۆ http://www.idsa.in/idsacomments/BudgetingforIndiasDefence2010-11_lkbehera_030310.html زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.defencereviewasia.com/articles/169/India-s-Defence-Budget-2012-13 *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170525115702/https://www.theglobeandmail.com/news/world/g8-g20/news/canada-signs-nuclear-deal-with-india/article1620801/ بۆ https://www.theglobeandmail.com/news/world/g8-g20/news/canada-signs-nuclear-deal-with-india/article1620801/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20171010152437/http://thebulletin.org/reforming-npt-include-india بۆ http://thebulletin.org/reforming-npt-include-india زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ https://www.reuters.com/article/2011/02/28/india-budget-military-idUSSGE71R02Y20110228 *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.afsa.org/fsj/oct02/nair.pdf *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-07-27/india/28212143_1_nuclear-powered-submarine-ins-arihant-nuclear-submarine *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ https://www.reuters.com/article/2010/02/13/us-india-britain-nuclear-idUSTRE61C21E20100213?type=politicsNews *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-10-11/india/27905286_1_indian-nuclear-market-sign-landmark-civil-nuclear-field *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.mckinsey.com/Insights/MGI/In_the_news/Next_big_spenders_Indian_middle_class *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20090114195857/http://www.oecd.org/dataoecd/17/52/39452196.pdf بۆ http://www.oecd.org/dataoecd/17/52/39452196.pdf زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/0,,contentMDK:20916955~pagePK:146736~piPK:146830~theSitePK:223547,00.html *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.nasscom.org/indian-itbpo-industry *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20090824063911/http://siteresources.worldbank.org/INTMF/Resources/339747-1105651852282/Garg.pdf بۆ http://siteresources.worldbank.org/INTMF/Resources/339747-1105651852282/Garg.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20141001005409/http://www.rajbhasha.nic.in/UI/pagecontent.aspx?pc=Mzc%3D بۆ http://rajbhasha.nic.in/UI/pagecontent.aspx?pc=Mzc%3d زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160410060824/http://original.britannica.com/eb/article-9071111/Tamil-literature بۆ http://original.britannica.com/eb/article-9071111/Tamil-literature زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://mruc.net/irs2012q1-topline-findings.pdf تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١١:٣٢، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[ھیندستان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1568418 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210318202107/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/india بۆ https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/india/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210318202107/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/india بۆ https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/india/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٧:٤٩، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھیندستان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680758 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20081224084645/http://www.languageinindia.com/nov2004/mallikarjunmalaysiapaper1.html بۆ http://www.languageinindia.com/nov2004/mallikarjunmalaysiapaper1.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٥:٤٠، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 0z8l5i2o2fsu04ee2pm0lfbbx35ndj3 0 121327 1680491 1680172 2026-10-04T17:08:08Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:خەیاڵی زانستی|خەیاڵی زانستی]] 1680491 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox person | name = میللا جۆڤۆڤیچ | image = Milla_Jovovich_Oct_(cropped).jpg | caption = Jovovich in October 2014 | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|mf=yes|١٩٧٥|١٢|١٧}} | birth_place = [[کیێڤ]], [[یەکێتیی سۆڤیەت]] | residence = | occupation = [[ئەکتەر]], [[گۆرانیبێژ]], [[مۆدێل]] | years_active = ١٩٨٥–تا ئێستا | spouse = Shawn Andrews (١٩٩٢ تا ١٩٩٢ ھەڵوەشینراوە) {{-}} Luc Besson (١٩٩٧ تا ١٩٩٩){{-}} Paul W. S. Anderson (لە ٢٠٠٩وە تا ئێستا) | children = ٢ | website = {{URL|millaj.com}}}} '''میلیکا بۆگدناڤنا جۆڤۆڤیچ''' ناسراو بە '''میللا جۆڤۆڤیچ''' لە دایکبووی ١٧ی کانوونی یەکەمی ساڵی ١٩٧٥ە، ئەکتەر و گۆرانیبێژ و مۆدێلە لە تەمەنی ١٠ ساڵییەوە دەستی بە کاری مۆدە کردووە، بۆ یەکەم جار لە فیلمی The Fifth Element ڕۆڵی لیلیۆی بینووە کەفلمێکی خەیاڵی زانستی و ئەکشنە لەساڵی ١٩٩٧ دەرچوو. ھەروەھا ئەکتەری سەرەکی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ (زنجیرە فیلم)|رێزیدێنت ئیڤڵ (زنجیرە فیلم)ە]] == سەرچاوە == # [//en.wikipedia.org/wiki/Milla_Jovovich ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Milla Jovovich] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ھۆڵیوود|ئوکراینا|ژن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ڕووسیا|فیلم|مۆسیقا|خەیاڵی زانستی}} {{پۆلی کۆمنز|Milla Jovovich}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ئوکراینا-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٥]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ژنە گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی لۆس ئەنجلەس]] [[پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرە مناڵە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ژنە مۆدێلە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:ھاووڵاتییە سروشتییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] nyuf6u5l6mz2hyqa8gk7t22zcqidpyi 0 121601 1680379 1404422 2026-10-04T13:36:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئەکتەر-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1680379 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|[[دۆن گەمەر]]|image=Meryl Streep by Jack Mitchell.jpg|alt=Meryl Streep posing for the camera with her right arm propping her head up|caption=ستیرپ لەکۆتایی حەفتاکان|image_size=250px|birth_name=ماری لویز ستریپ|birth_date={{Birth date and age|mf=yes|١٩٤٩|٠٦|٢٢}}|birth_place=[[نیو جێرسی]]، ئەمریکا.|partner=[[جۆن کازالی]] (١٩٧٦–٧٨)؛ مردن|spouse=|children=ھێنری، مامی، گراز و لویزا|occupation=خانمەئەکتەر، دۆبلێر، گۆرانبێژ، بەرھەمھێنەری فیلم، وتەبێژ|years_active=١٩٧١ تاکوو ئێستا|website={{URL|merylstreeponline.net}}}} '''مێرل ستریپ''' (لەدایکبووی ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤٩) خانمەکتەر و بەرھەمھێنەر و گۆرانیبێژێکی [[ئەمریکا|ئەمریکییە]]، زۆر جار لەوەسفیدا دەوترێت «باشترین خانمەئەکتەر لە نەوەی خۆیدا».{{sfn|Hollinger|2006|pp=94-95}}<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Negra, Diane|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=qzOXAwAAQBAJ&q=streep+%22best+actress+of+her+generation%22&pg=PA120|سەردێڕ=In the Limelight and Under the Microscope|نووسەر٢=Holmes, Su|ساڵ=٢٠١١|ژپنک=٩٧٨-١-٤٤١١-٧٦٩٢-٩|پەڕە=١٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160506162208/https://books.google.com/books?id=qzOXAwAAQBAJ&lpg=PA120&dq=streep%20%22best%20actress%20of%20her%20generation%22&pg=PA120#v=onepage&q=streep%20%22best%20actress%20of%20her%20generation%22&f=false|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئایاری ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}- {{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Harry, Lou|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=3LWlK_5i-O8C&q=%22best+actress+of+her+generation%22|سەردێڕ=In the Can|نووسەر٢=Furman, Eric|ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨-١-٥٧٨٦٠-٢٣٨-٤|پەڕە=١٣٨|وتەگێڕانەوە=Meryl Streep, widely considered the best actress of her generation|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160507063633/https://books.google.com/books?id=3LWlK_5i-O8C&dq=streep+%22best+actress+of+her+generation%22&focus=searchwithinvolume&q=%22best+actress+of+her+generation%22|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئایاری ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەڵگری سێ [[خەڵاتی ئۆسکار]]ە ھاوکات ٢١ جار پاڵێوراو بووە بۆبردنەوەی ئەو خەڵاتە، ئەمەش بە ڕیکۆرد دادەنرێت. ھەروەھا ڕیکۆردێکی ٣٢ پاڵێوراوبوونی خەڵاتی گۆڵدن گلۆبی ھەیە، لە نێویاندا نۆ جار بەدەستی ھێناوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=Golden Globes Nominee Meryl Streep Breaks Her Own Record with 34th Ever Nod for Big Little Lies|ناونیشان=https://people.com/tv/golden-globes-nominee-meryl-streep-breaks-her-own-record-with-34th-ever-nod-for-big-little-lies/|ڕێکەوتی سەردان=١ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=PEOPLE.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Meryl Streep's profile|ناونیشان=https://www.goldenglobes.com/person/meryl-streep|بڵاوکەرەوە=[[Golden Globe Awards|Golden Globe Award]]}}</ref> لە ساڵی ١٩٧٧، بۆ یەکەم جار لەفیلمی جولیا (''Julia'') دەرکەوت بەھۆی بەشداریکردنی لە فیلمی ''Kramer vs. Kramer'' بۆ یەکەمین جار خەڵاتی ئۆسکاری بۆ باشترین خانمەکتەری پاڵپشتی بردەوە، دواتریش بەھۆی بەشدارییەکانی لە فیلمی ''ھەڵبژاردنەکانی سۆفی'' (''Sophie's Choice؛'' ١٩٨٢) ھەروەھا لە فیلمی ''خانمە پۆڵایینەکە'' (''The Iron Lady؛'' ٢٠١١) بووە براوەی خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین خانمەئەکتەر. لە ساڵی ٢٠١٠ سەرۆککۆماری ئەمریکا [[باراک ئۆباما]] مەدالیای نیشتمانی بۆ ھونەری پێبەخشی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bloomberg.com/news/articles/2011-03-02/streep-taylor-are-among-20-recipients-of-national-arts-humanities-medals|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150217004627/http://www.bloomberg.com/news/articles/2011-03-02/streep-taylor-are-among-20-recipients-of-national-arts-humanities-medals|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی شوباتی ٢٠١٥|سەردێڕ=Obama Honors Meryl Streep, James Taylor, Harper Lee at Ceremony|نووسەر=Kate Andersen Brower|ئیش=Bloomberg|ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠١٥}}- {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theguardian.com/us-news/video/2014/nov/25/barack-obama-stevie-wonder-meryl-streep-presidential-medal-freedom-video|سەردێڕ=Barack Obama jokes with Stevie Wonder and Meryl Streep at Presidential Medal of Freedom ceremony|ئیش=The Guardian|ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150704121114/http://www.theguardian.com/us-news/video/2014/nov/25/barack-obama-stevie-wonder-meryl-streep-presidential-medal-freedom-video|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تەممووزی ٢٠١٥}}</ref> پێش ئەوەش لە ساڵی ٢٠٠٣ لەلایەن حکومەتی فەڕەنسا، مەدالیای ڕێزلێنانی لە بواری ھونەر و ئەدەبی فەڕەنسا وەرگرتبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Moore wins film award|ناونیشان=http://www.theage.com.au/articles/2003/02/23/1045935267357.html|ئیش=[[The Age]]|ڕێکەوت=٢٣ی شوباتی ٢٠٠٣|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160408134533/http://www.theage.com.au/articles/2003/02/23/1045935267357.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی نیسانی ٢٠١٦}}</ref> == ژیانی تاکەکەسی == لە سەرەتادا مێرل لە پەیوەندی خۆشەویستیدا بوو لەگەڵ ئەکتەر جۆن کازالی ئەوان بەیەکەوەش دەژیان، ئەم پەیوەندییەیان ھەر بەردەوام بوو تاکو جۆن لە ئازاری ١٩٧٨ بەھۆی [[شێرپەنجەی سی]] کۆچی دوایی کرد.{{sfn|Longworth|2013|p=7}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.avclub.com/article/on-the-anniversary-of-his-death-revisit-john-cazal-93634|سەردێڕ=On the anniversary of his death, revisit John Cazale's tragically short film career in ''I Knew It Was You''|یەکەم=Kevin|دوایین=McFarland|newspaper=The A.V. Club|ڕێکەوت=١٢ی ئازاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150701201647/http://www.avclub.com/article/on-the-anniversary-of-his-death-revisit-john-cazal-93634|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تەممووزی ٢٠١٥}}</ref> دوای شەش مانگ لە مردنی جۆن مێرل ھاوسەرگیری لەگەڵ دۆن گەمەر ئەنجامدا.<ref>[https://news.google.com/newspapers?id=Hw4gAAAAIBAJ&sjid=pmUFAAAAIBAJ&pg=1223,438388&dq=meryl+streep+don+gummer&hl=en The Lewiston Daily Sun, October 3, 1978]. Google News. Retrieved November 24, 2011.</ref> سێ کچ و کوڕێکیان ھەیە<ref name="filmr">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Meryl Streep Biography (1949-)|ناونیشان=http://www.filmreference.com/film/65/Meryl-Streep.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090111125616/http://www.filmreference.com/film/65/Meryl-Streep.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|وێبگە=Film Reference}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Osterhout|یەکەم=Jacob E.|سەردێڕ=Almost famous: His mom may be an icon, but musician Henry Wolfe is making a name of his own|ناونیشان=http://www.nydailynews.com/entertainment/music-arts/famous-mom-icon-musician-henry-wolfe-making-article-1.144059|ئیش=[[New York Daily News]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١٤|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131224205647/http://www.nydailynews.com/entertainment/music-arts/famous-mom-icon-musician-henry-wolfe-making-article-1.144059|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> لە شوباتی ٢٠١٩ دا مێرل بوو بە داپیرە، ئەمەش دوای ئەوەی مامیی کچە گەورەی بووە خاوەنی منداڵێک<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Eckardt|یەکەم=Stephanie|سەردێڕ=Meryl Streep Is Officially a Grandmother|ناونیشان=https://www.wmagazine.com/story/mamie-gummer-meryl-streep-grandmother|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٩|وێبگە=W Magazine}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|فیلم|ھۆڵیوود|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|شانۆ}} {{براوەکانی خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین خانمەئەکتەر|state=collapsed}} {{پۆلی کۆمنز|Meryl Streep}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین خانمەئەکتەر]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٩]] [[پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەر ستەیج]] [[پۆل:خانمەکتەرانی دەنگی ئەمریکی]] [[پۆل:باشترین خانمەکتەران لە بردنەوەی خەڵاتی ئەکتا]] [[پۆل:باشترین خانمەکتەری پشتگریکەر لە بردنەوەی خەڵاتی ئەکادیمی]] [[پۆل:باشترین خانمەکتەر لە بردنەوەی خەڵاتی گۆلدن گڵۆب (فیلم)]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی فیلمی فێستیڤاڵی کان بۆ باشترین خانمەکتەر]] [[پۆل:خانمەکتەرانی ڕۆلی سەرەکی براوەی خەڵاتی ئێمی لە پێشکەشکردنی ناوازە بۆ کۆمەڵە زنجیرەیەک یان فیلم]] [[پۆل:باشترین خانمەکتەران لە وەرگری خەڵاتی ورچی زیو]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:پاڵێوراوانی هۆڵی ناوبانگ لە نیوجێرزی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی ڕێزلێنانی سیزار]] [[پۆل:براوەکانی دەیڤد دی دۆناتێلۆ]] [[پۆل:پاڵێوراوانی ھۆڵی ناوبانگ لە نیوجێرزی]] [[پۆل:خانمەکتەرە دەنگییەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی بافتای باشترین خانمەکتەر]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی سەندیکای ئەکتەرانی شاشە بۆ نمایشێکی نایاب لەلایەن ئەکتەری مێ لە ڕۆڵێکی پێشەنگ]] hm8ttptnqhowzcjbfnj6cn4ahgnxfhr 0 121714 1680596 1612557 2026-10-04T22:36:13Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە) 1680596 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێ سەرچاوە}} {{خاوێنکردن}} }} مرۆڤایەتی مێژوویەکی دوور و درێژی ھەیە تائێستا نازانرێ مرۆڤە سەرەتاییەکان چۆن ژیاون ئاکاریان چۆنبووە تەنیا چەند شتێکی کەم نەبێ کەدەربارەی ژیانی مرۆڤە سەرەتاییەکان زاندراوە کەئەویش لەرێگای دۆزینەوەی ئاساری ئەو مرۆڤانە زاندراوە بەڵام زاناکان کۆکن لەسەر ئەوەی مرۆڤ بۆیەکەمجار لەئەفریقیا دەرکەوتوون و زۆربەی ئەو مرۆڤانە لەسەر لق و پۆپی دارەکان ژیاون لەبەرئەوەی ئەو مرۆڤانە شێوەیەکی مەیمون ئاسایان ھەبوو لەو سەردەمەدا گۆی زەوی سەھۆڵ بەندانێکی زۆری ھەبوو ئەمەش وای لە مرۆڤە سەرەتاییەکان کردووە کۆچ بکەن بۆشوێنێکی تر کە باشتر بێت بۆژیان تێیدا. == مرۆڤە سەرەتاییەکان == * مرۆڤی سترالۆپیتکی ئەو جۆرە مرۆڤە کۆنترین جۆری مرۆڤە لە سەردەمی دێرین بەردی کۆن بەدیارکەوتوون زاناکان ئەوجۆرە مرۆڤەیان کردۆتە دوو لق یەکەمیان جۆری سترالۆپیتکی رۆبوستوس کەئەم جۆرەیان ١میلیۆن ساڵ بەر لەئێستا لەناوچوون. * مرۆڤی ھۆمۆھابیلیس زاناکان بۆیان دەرکەوتووە کەئەمجۆرە مرۆڤە لەمرۆڤی سترالۆپیتکی زیرەکتر بووە ئەمجۆرەیان نزیکەی ٢میلیۆن ساڵ بەرلەئێستا بەدیارکەوتوون نزیکەی ١میلیۆن و ٨٠٠ھەزار ساڵ یان ١میلیۆن و ٧٠٠ھەزار ساڵ پێش ئێستا لەناوچوون. * مرۆڤی ھۆمۆئەرەکتۆس نزیکەی ١میلیۆن و ٨٠٠ھەزار ساڵ پێش ئێستا بەدیارکەوتوون بەڵام کاتی لەناوچوونیان نازاندرێ. * مرۆڤی جاوە ئەمەش یەکێکە لەجۆرەکانی تری مرۆڤی کۆن، کە لە ئێستادا تەنها دوو دانەیان لەسەر زەوی ماوە بە ناوەکانی کۆڕاز و دۆستی. * مرۆڤی پەکین تا ئێستا کۆنترین ئێسک و پروسکی ئەمجۆرە مرۆڤە دۆزرابێتەوە ئێسک و پروسکی ژنێکە کەدەگەرێتەوە بۆ نزیکەی ١میلیۆن و ٦٠٠ھەزار ساڵ پێش ئێستا * مرۆڤی ھۆمۆساپینس سەرەتای دەرکەوتی ئەوجۆرە مرۆڤە دەگەرێتەوە بۆ ٥٠٠ھەزار ساڵ پێش ئێستا * مرۆڤی نیاندەرتاڵ سەرەتای دەرکەوتنی دەگەرێتەوە بۆ ١٣٠ھەزار ساڵ پێش ئێستا و نزیکەی ٧٥ھەزار ساڵ پێش ئێستا رێیان کەوتە ئاسیا و نزیکەی ٣٥ھەزار ساڵ پێش ئێستا لەناوچووە == دابینکردن و لێنانی گۆشت == زانایان بۆیان دەرکەوتووە کە مرۆڤی ھۆمۆھابیلیس بۆیەکەمجار سودی لە گەرمی و روناکی ئاگر وەرگرتووە بەڵام مرۆڤی ھۆمۆئەرەکتۆس بۆیەکەمجار سودی لەئاگر وەرگرتووە بۆ لێنانی گۆشت. == دۆزینەوەی کشتوکاڵ == کشتوکاڵ بۆیەکەمجار لەکوردستان لەگوندی چەرمۆ دۆزرایەوە نزیکەی ١٠ھەزارساڵ پێش ئێستا دواتر گوسترایەوە بۆ وڵاتانی تر == مرۆڤ دەست بە پەرستن دەکات == لەبەرئەوەی مرۆڤ سودی زۆری لە ئاگر وەردەگرت بۆ روناکی و گەرمی و دورخستنەوە گیانەوەری دڕندە بۆیە بیری کردەوە رێزی لێ بگرێت بی پەرستێت. == دۆزینەوە و تواندنەوەی ئاسن == مرۆڤ دوای ئەوەی ئاگری دۆزیەوە توانی سودی زیاتری لێوەربگرێ نزیکەی ٦ھەزار ساڵ پێش ئێستا ئاسن بتوێنێتەوە بەمەش توانی چەک دروست بکات == دۆزینەوەی نووسین == نووسین ٣ھەزار ساڵ پێش زاین دۆزرایەوە لەلایەن سۆمەرییەکان. == دامەزراندنی یەکەم ئیمپراتۆریەت == سەرگۆنی ئەکەدی توانی یەکەم ئیمپراتۆریەت دامەزرێنێ لەساڵی ٢٣٤٠پ. ز دوای شکاندنی سوپای سۆمەریەکان ئەکەدیەکان یەکەم ئیمپراتۆریەتیان دامەزراند == دۆزینەوەی ئامێری چاپکردن == گۆتنبۆرگ لەساڵی ١٤٥٠ ئامێری چاپکردنی دۆزیەوە == جەنگی جیھانی یەکەم دەستپێ دەکات == لەساڵی ١٩١٤ جەنگی جیھانی دەستیپێکرد ساڵی ١٩١٨کۆتایی پێھات. بروانە پەڕەی تایبەت بە[[جەنگی جیھانی یەکەم]] == جەنگی جیھانی دووەم دەستپێ دەکات == ئەو جەنگە ساڵی ١٩٤٤ دەستیپێکرد ساڵی ١٩٤٩کۆتایی پێھات بڕوانە پەڕەی تایبەت بە[[جەنگی جیھانی دووەم]] == ئاشتی گەڕایەوە جیھان == لەدوای دامەزراندنی رێکخراوی مافی مرۆڤی جیھانی چەندین مادەی تایبەت نوسرانەوە بۆ پاراستنی ئاشتی جیھان لەجەنگ. == سەرچاوەکان == * [[کتێبی مێژووی شارستانیەتی]] لەنووسینی ئیزاک ئاسیمۆڤ، فرانک وایت ساڵی چاپ ١٩٩٨ ستۆکھۆڵم * [[کتێبی بنیاتنەرانی دنیای دێرین]] لەنووسینی گیرترود ھارتمان لەوەرگێرانی یادگار حەمە غەریب ساڵی چاپ ٢٠٠٩ ھەولێر * [[کتێبی چاخی بەردین]] لەنووسینی پاتریسیا نتسلی {{تووڵی دەروازە|مێژوو}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} gbfv409hblt0rmrb97j7xdubv5h97ix 0 121937 1680577 1404457 2026-10-04T22:33:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، گەردوون-کۆلکە) 1680577 wikitext text/x-wiki {{ئاماژەی زیاتر}} {{Underlinked|date=نیسان ٢٠١٧}} {{ویکیسازی}} '''مێژووی [[زەوی]]''' دەگەڕێتەوە ملیارەھا ساڵ بەر لە ئێستا. زاناکان گەیشتوونەتە ئەو ڕاستییەی کە زەوی لە وردە مادەی لە ژمارە نەھاتوو پێکھاتووە کە [[تەقینەوە گەورەکە|بە تینێکی یەکجار زۆر تەقیوەتەوە]]، و ئاسەواری ئەو تەقینەوەیە ھێشتا ھەستی پێ دەکرێت. زاناکان سەرەتا دەیانوت ئەو تەقینەوەیە ٢ ملیار ساڵ بەر لە ئێستا بووە، بەڵام لێکۆڵینەوە وردەکان دەریان خست کە ئەو تەقینەوەیە نزیکەی ١٥ ملیار ساڵ بەر لە ئێستا بووە. == دۆزینەوەیەکی گرینگ == ساڵی ١٩٥٤، زانای ئەمریکی [[ئیلسۆسترنبورگ بارگ ھۆڕن]] توانی لە ناو [[گابەرد]]ە کۆنەکاندا شوێنەواری [[بەکتریا]]یەک بدۆزێتەوە کە لە ٣ ملیار و ٥٠٠ ملیۆن ساڵ بەر لە ئێستا لەسەر زەوی ژیاوە، بەمەش زاناکان بۆیان دەرکەوت کە تەمەنی زەوی لەوە زیاترە کە ئەوان بۆی دەچوون. == دروستبوونی ژیان لەسەر زەوی == نزیکەی ٢ ملیار ساڵ لەمەوبەر، ھیچ بوونەوەرێک جگە لە بەکتریا لەسەر زەوی بوونی نەبوو. [[خانە گەشەکراوەکان]]، کە ئێمەی مرۆڤیشی لێ دروستبووین، نزیکەی ١ ملیار و ٤٠٠ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر پەیدابوون، کە ناونراون «ئەکارپوت». یەکەم [[چەند خانەیەکان]] ٨٠٠ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر لەسەر زەوی پەیدابوون. چەند خانەی کۆمەڵە خانەیەکە ھەر بوونەوەرێک بەچاو ببینرێت لە چەند خانەیی پێک ھاتووە. لەو کاتەوەی خانەکان پەیدابوون، [[فیلۆم]] پەیدابوون، کە ئێمەی مرۆڤی لێ دروستبووە، و بریتییە لە [[بڕبڕەدارەکان]]، کە یەکەم نموونەیان ٥٥٠ ملیۆن ساڵ بەر لە ئێستا لەسەر زەوی پەیدابوون. ٤٥٠ ملیۆن ساڵ بەر لە ئێستا، [[گیا]] لەسەر زەوی ڕواوە. ڕوانی گیا واتا بوونی دار و درەخت و لق و پۆپ، کە یەکەم گیانداری سەر زەوی ھێلانەیان لەناو کردووە. لەو سەردەمەدا بڕبڕەدارەکان، لە ھەموویان زیاتر [[ماسی]]یەکان، گەشەیان کردووە. نزیکەی ٣٧٠ ملیۆن ساڵ بەر لە ئێستا، گۆڕانێکی بنەڕەتی ڕوویدا؛ بەشێک لە [[خشۆک]]ەکان لەنێو ئاو ھاتنە دەرەوە تا بتوانن خۆیان لەسەر زەوی بگونجێنن. [[دایناسۆڕ]]ەکان، کە ئێمە بە خشۆکیان دەناسێنین، نزیکەی ٢٢٠ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر بەدیار کەوتوون. نزیکەی ٧٠ ملیۆن ساڵ بەر لە ئێستا، یەکەمین جۆری [[شیردەر]] لەسەر زەوی پەیدابوون بە ناوی «ڕەدە»، کە ئێمە سەر بە ئەوانین. نزیکەی ٦٥ ملیۆن ساڵ بەر لە ئێستا، دایناسۆڕەکان لەناوچوون. تا ئێستا ھۆی ڕوونی لەناوچوونیان دیار نییە، تەنیا ئەوە نەبێت کە زاناکان دەڵێن گابەردێکی گەورە بەر زەوی کەوتووە بەتینێکی یەکجار زۆر، ئاوی دەریاکانی بڵند کردووەتەوە و وشکانی زەویی داپۆشیوە و تەپوتۆزێکی زۆری کردووە، کە بۆ ماوەیەک [[تیشکی خۆر]] نەھاتووەتە سەر زەوی، سەرەڕای ئەوەش، ھەندێک گیاندار، کەمێشکیان لە گیاندارانی تر، گەورەتر بوون و توانیویانە خۆیان لەم کارەساتە ڕزگار بکەن. == [[سەردەمی بەستەڵەک]] == زەوی، بەپێی لێکدانەوەی زاناکان، ملیۆنان ساڵ زۆربەی خاکەکەی [[سەھۆڵ|بەستەڵەک]] بووە، ئەو بەستەڵەکە تا دروستبوونی مرۆڤیش بەردەوامی ھەبووە، کە بەھۆی ئەو بەستەڵەکانە مرۆڤ کۆچی بەردەوامیان کردووە تا شوێنێکی شیاو بۆ ژیان بدۆزنەوە. == سەرچاوەکان == *{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=مێژووی شارستانییەتی|ڕێکەوت=١٩٨٨|شوێن=ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=پیرۆن|یەکەم١=ئەلێکزاندەر|سەردێڕ=ڕەگەزی مرۆڤایەتی|ڕێکەوت=١٩٨٦|شوێن=ئیسپانیا}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|کۆمەڵەی خۆر|گەردوون|زانست}} {{پۆلی کۆمنز|History of earth science}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{گەردوون-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:زەوی]] [[پۆل:زەویناسیی مێژوویی]] [[پۆل:مێژووی جیھان]] j600saxhobc7n5beyy9bclhw2yrpshm 0 122880 1680902 1517350 2026-10-05T10:37:28Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1680902 wikitext text/x-wiki {{تێک نەچێ|مەریبۆرۆ، ڤیکتۆریا}} {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox Australian place | type = شار | name = مەریبۆرۆو |force_national_map=yes | state = qld | latd = 25| latm = 32| lats = 15 | longd = 152| longm = 42| longs = 7 | pushpin_label_position = left | coordinates = {{coord|25|32|15|S|152|42|07|E|display=inline,title|type:city(20678)_source:dewiki}} | image = | caption = هۆڵی شاری مەریبۆرۆو. | pop = 21,777 | pop_year = 2011 | pop_footnotes = <ref name="ABS">{{Census 2011 AUS |id = UCL312004 |name = Maryborough (Urban Centre/Locality) |quick=on |accessdate=12 July 2014}}</ref> | poprank = | density = | est = 1847 | area = | timezone = AEST | utc = +10 | lga = [[هەرێمی فرێیزێر کۆست]] | stategov = ناوچەی دەنگدانی مەریبۆرۆو | fedgov = ناوچەی واید بێی | dist1 = 256 | location1 = [[بریزبێن]] | dist2 = 114 | location2 = [[باندابێرگ]] | elevation = 11.0 | maxtemp = 26.9 | mintemp = 15.3 | rainfall = 1155.6 }} '''مەریبۆرۆو''' شارێکە لەسەر [[ڕووباری مەری، کوینزلەند|ڕووباری مەری]] لە ویلایەتی [[کوینزلەند]]ی وڵاتی [[ئوسترالیا]]، بە ٢٥٥ کیلۆمەتر دا لە [[باکوور|باکووری]] [[بریزبێن]] بە ماوەیەکی کەمەوە گرێدراوە بە شاری جیرانی واتا [[ھێرڤێی بێی]] کە لە ٣٠ کیلۆمەتری [[باکووری ڕۆژھەڵات|باکووری ڕۆژهەڵاتیەتی]]. == سەرچاوە== * [https://en.wikipedia.org/wiki/Maryborough,_Queensland ویکی ئینگلیزی-Maryborough, Queensland] {{reflist}} {{شارەکانی ئوسترالیا}} {{ویلایەت و ناوچەکانی ئوسترالیا}} {{کۆمنز-پۆل|Maryborough, Queensland}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:مەریبۆرۆو]] [[پۆل:شارەکانی ئۆسترالیا]] [[پۆل:شارەکانی ئوقیانووسیا]] [[پۆل:شارەکانی کوینزلەند]] [[پۆل:شارە کەناراویەکانی ئوسترالیا]] [[پۆل:شارە بەندەرییەکانی ئوسترالیا]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٤٧]] [[پۆل:دامەزراوانی ١٨٤٧ لە ئوسترالیا]] [[پۆل:ئۆسترالیا]] [[پۆل:کوینزلەند]] rj4v32wkscpgjvg48dxrx3klqwksyjt 0 123181 1680901 1361844 2026-10-05T10:37:18Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1680901 wikitext text/x-wiki {{Infobox Australian place | type = town | name = مەریبۆرۆ | force_national_map = yes | state = vic | image = MaryboroughMcLandressSquare.JPG | caption = چوارڕیانی مەکلەندرێس، لەگەڵ ئۆفیسی پۆست و خانەی داد | lga = ناوچەی گۆڵدفێیڵدی ناوین | use_lga_map = yes | postcode = ٣٤٦٥ | est = ١٨٥٤ | pop = ٧٦٣٠ | pop_year = {{CensusAU|2011}} | pop_footnotes=<ref name="abs">{{Census 2011 AUS | id = UCL231600 | name = Maryborough (Urban Centre/Locality) | accessdate = 26 December 2012 | quick = on}}</ref> | elevation= 249 | latd =37 |latm =03 |lats =00 | longd =143 |longm =44 |longs =06 | maxtemp = 20.4 | mintemp = 8.0 | rainfall = 525.7 | stategov = ناوچەی دەنگدانی ریپن | fedgov = ناوچەی وننۆن | dist1 = 168 | dir1 = NW | location1= [[مێلبۆرن]] | dist2 = 80 | dir2 = N | location2= [[بەلێرات]] | dist3 = 84 | dir3 = SW | location3= [[بێندیگۆ]] | dist4 = 48 | dir4 = W | location4= [[کەسڵمێین، ڤیکتۆریا|کەسڵمێین]] }} '''مەریبۆرۆ''' ({{بە ئینگلیزی|Maryborough }}) شارێکی بچووکی [[ڤیکتۆریا (ئوسترالیا)|ویلایەتی ڤیکتۆریا]]ی وڵاتی [[ئوسترالیا]]یە، هەڵکەوتووە لەسەر جووتسایدی پایرێنیس، بە دووری ٥٨ کیلۆمەترلە باکووری [[بەلێرات]] و ١٦٨ کیلۆمەتر باکووری ڕۆژاوای [[مێلبۆرن]] لە ناوەندی ناوچەی گۆڵدفێیلد دایە. دانیشتوانی شارەکە لە سەرژمێری ٢٠١٦ دا بریتی بوون لە ٧،٩٢١ کەس.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2016 Census QuickStats: Maryborough (Vic.)|ناونیشان=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/quickstat/SSC21607|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=quickstats.censusdata.abs.gov.au|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئازاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190313011138/http://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/quickstat/SSC21607|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوە== {{commons category|Maryborough, Victoria}} {{reflist}} {{شارەکانی ئوسترالیا}} {{ویلایەت و ناوچەکانی ئوسترالیا}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:ئۆسترالیا]] [[پۆل:شارەکانی ئۆسترالیا]] [[پۆل:شارەکانی ئوقیانووسیا]] [[پۆل:شارەکانی ڤیکتۆریا (ئوسترالیا)]] [[پۆل:شارۆچکەکانی ڤیکتۆریا (ئوسترالیا)]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٨٥٤ لە ئوسترالیا]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٥٤]] [[پۆل:مێلبۆرن]] ckoom5amw37htkb65d4zv3g3fg375zr 0 125185 1680357 1290078 2026-10-04T13:33:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیزیک-کۆلکە، ژینناسی-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1680357 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=نیسان ٢٠١٧}} '''مێدالیای کۆپلی''' ({{بە ئینگلیزی|Copley Medal}})، خەڵاتێکی زانستییە کە لەلایەن ئەنجومەنی شاھانەی لەندەنەوە دەبخشرێت و بۆ ڕێزگرتن لە دەسکەوتە ھەرە دیارەکانی توێژینەوە لە لقەکانی زانستی فیزیایی و زیندەوەرناسییە (بایۆلۆجی). ئەم مێدالیایەی کە ھەر ساڵە دەبەخشرێت، کۆنترین مێدالیای ئەنجومەنی شاھانەیە و ڕەنگە کۆنترین خەڵاتی زانستی جیھانیش بێت و بۆ یەکەم جار ساڵی ١٧٣١ز، بە ستێفەن گرای بۆ " تاقیکردنەوەی کارەبای نوێی "خۆی بەخشرا. == مێژوو == ئەم مێدالیایە بە باربۆی ١٠٠ پاوەندی بەریتانی بۆ یارمەتی تاقیکردنەوەکان، بۆ چەند ساڵ بەکار دەھێنرێ، لە لایەن سێر گادفرەی کۆپلی بەرھەڤ کرا. مەرجەکان بۆ بەدەستھێنانی ئەم مێدالیایە چەندین جار گۆڕانی بەسەردا ھاتووە؛ ساڵی ١٧٣٦، پێشنیار کرا، ئەم مێدالیایە یان خەڵاتە شانازییەکانی دیکە دەبێ بە کەسێک ببەخشرێت کە تاقیکردنەوەکەی بە باشترین شێوە پەسەند کرابێت، ئەم یاسایە تا ساڵی ١٨٣١ مایەوە، کاتێ کە مەرجەکان بەم شێوەی گۆڕدرا، مێدالیا دەتوانرێ بەو کەسانەی ببەخشرێت کە نوێنەرانی ئەنجومەنی شاھانە، بە پێی بڕیاری خۆیان بە ھێژای بردنەوەی ئەو خەڵاتەی دەزانن. دووھەمین باربۆ بە بڕی ١٦٦٦ پاوندی بەریتانی لەلایەن سێر ژۆزەف ویڵیام کۆپلی ساڵی ١٨٨١ بەرھەڤ کرابوو و قازانجی ئەمە بۆ دانی مێدالیا، بەکار دێت. مێدالیا بە بیچمی ئێستای لە زیوی بە زێڕ داپۆشراو و خەڵاتکردنی ٥٠٠٠ پاوندی بریتانی دەبەخشرێت. ھەر لە سەرەتاوە تا ئێستا، ئەم خەڵاتە بە زۆرێک لە زانایانی بەناوبانگی جیھان بەخشراوە کە بریتین لە ٥٢ براوەی خەڵاتی نۆبێل؛ ١٧ کەس لە فیزیا، ٢١کەس لە فیزیۆلۆژی و پزیشکی و ١٤ کەس لە [[کیمیا]]. جۆن تیۆفلوس دەساگولەرس، توانیویە بۆ چەندین جار لە ساڵانی ١٧٣٤ و ١٧٣٦ و ١٧٤١ ئەم خەڵاتە بباتەوە. ساڵی ١٩٧٦دۆرۆتی ھۆدگین، یەکەم و ساڵی٢٠١٥ تەنیا ژنێکە کە ئەم خەڵاتەی پێ بەخشراوە.<ref>"The Copley Medal (1731)". The Royal Society. Retrieved 2009-02-04.</ref><ref>"Copley archive winners 1799–1731". The Royal Society. Retrieved 2009-02-04.</ref> == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{پۆلی کۆمنز|Copley Medal}} {{تووڵی دەروازە|فیزیک|شانشینی یەکگرتوو|ژینناسی|زانست}} {{فیزیک-کۆلکە}} {{ژینناسی-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:مێدالیای کۆپلی| ]] [[پۆل:خەڵاتەکانی فیزیک]] 2zzhxfhveqhz92dgpvndsi72ribq2hv 0 125301 1680818 1517312 2026-10-05T07:37:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1680818 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{multiple image | width = 150 | footer = مەدالیای جوگرافیایی کوڵوم | image1 = The Cullum Medal Front Use.jpg | alt1 = | caption1 = پشت | image2 = The Cullum medal Back Use.jpg | alt2 = | caption2 = ڕوو }} '''مەدالیای جوگرافیایی کوڵوم'''( Cullum Geographical Medal) یەکێک لە کۆنترین خەڵاتەکانی [[کۆمەڵەی جوگرافیی ئەمریکا]] یە، کە لەسەر خواستی جەنەڕاڵ جۆرج واشنگتۆن کوڵوم دانرا و لەلایەن جێگری سەرۆکی کۆمەڵە، بە کەسانێک پێشکەش دەکرێت کە بە دۆزینەوە جوگرافییەکانی خۆیان یان لە پێشکەوتنی زانستە جوگرافییەکان دەردەکەون. یەکەم براوەی ئەم خەڵاتە ساڵی١٨٩٦، [[ڕۆبێرت. ئی پێری]] بوو. ئەم مەدالیای زێڕە لەلایەن لیدیا فیلد ئەممەت دیزاین کراوە. لە ڕووی مەدالەکە، بیچمی پیاوێکی لاوی ڕاوەستاوی کەوان بەدەستەوە لە ناو بەلەمێکدایە. ئەو سەوڵەکانی خۆی پاش دۆزینەوەی زەوی فڕێ داوە . سێبەری بۆ چاوانی بە دەست دروست کردووە و لە ناو بەلەمەکەوە پێشڤەچوون لە ڕێگەی شەپۆلەکانەوە دەبینێ. باڵندەیەکی دەریایی لە ئاسمان دەسووڕێتەوە، ئاماژەیە بۆ نزیکبوونەوە لە زەوییە. هەمووی ئەمانە وا دانراوە کە نیشاندەری پڕۆژە و ڕوحی دۆزینەوەیە. لەسەر ڕووی مەدالەکەش ئەمە هەڵکەندراوە: "The American Geographical Society of New York." '''براوەکانی مەدالیای جوگرافیایی کوڵوم:''' * ڕۆبێرت. ئی پێری(١٨٩٦) * * فریدجۆف نانسەن(١٨٩٧) * * سر جۆن مورای(١٨٩٩) * * تۆماس سی. مەندەنهاڵ(١٩٠١) * * ئا. دۆناڵدسۆن سمیت(١٩٠٢) * * H.R.H. Duke of the Abruzzi (١٩٠٣) * * گیۆرگ ڤۆن نیمایەر، سڤەن هەدین(١٠٩٤) * * ڕۆبێرت بێل، ڕۆبێرت فاڵکۆن سکۆت(١٩٠٦) * * [[ویڵیەم مۆریس دەیڤیس]] (١٩٠٨) * * فرانسیسکۆ پ. مۆرێنۆ، سر ئەرنێست شاکلتۆن(١٩٠٩) * * هەرمان واگنەر(١٩١٠) * * جین ب. شارکۆت(١٩١١) * * سر جۆن سکۆت کەلتی، [[ئەلێن چرچیڵ سەمپڵ]] (١٩١٤) * * جۆرج و. گۆزالس(١٩١٧) * * فرەدریک هاینەس نەوەڵ(١٩١٨) * * ئەمانویل دە مارگەریە، هەنری فایرفیڵد ئۆزبۆرن(١٩١٩) * * Albert I, Prince of Monaco (١٩٢١) * * ئەدوارد ئا. ریڤەس(١٩٢٢) * * ژۆڤان سڤیژیچ(١٩٢٤) * * لوسیەن گاڵۆیس، هارڤەی هایەس، پێدرۆ. سی سانچێز(١٩٢٥) * * جین برونهەس، ئالفرەد هێتنەر، هوگ ڕۆبێرت میل، جولیس چۆکالسکی(١٩٢٩) * * کورتس فلەچەر ماربوت(١٩٣٠) * * مارک جێفەرسۆن(١٩٣١) * * بەرترام تۆماس(١٩٣٢) * * دۆگلاس جۆنسۆن(١٩٣٥) * * لویس ئارنەر بۆید(١٩٣٨) * * ئەمانویل دە مارتۆن(١٩٣٩) * * ڕۆبێت کوشمان مورفی(١٩٤٠) * * ئارتور ڕۆبێرت هینکس(١٩٤٣) * * هوگ هاممۆند بەنێت(١٩٤٨) * * هانس ویلهێلمسۆن ئاهلمەن(١٩٥٠) * * ڕۆبێرتۆ ئالماگیا(١٩٥٢) * * British Everest Expedition (١٩٥٤) * * جەی. ڕوسێل سمیت(١٩٥٦) * * چارڵز وارەن سۆرنسوایت(١٩٥٨) * * ئالبرت پادۆک کراری(١٩٥٩) * * ویلیام موریس ئەوینگ(١٩٦١) * * ڕیچارد جۆیل ڕوسڵ(١٩٦٢) * * ڕاچێل لویس کارسۆن(١٩٦٣) * * جۆن لەیگلی(١٩٦٤) * * کرتلەی فلەچەر ماسێر(١٩٦٥) * * [[پیتەر هاگێت]] (١٩٦٧) * * لونا بی. لیۆپۆلد(١٩٦٨) * * نەیل ئارمسترانگ، ئەدوین ئاڵدرن، میچێل کۆلینز(١٩٦٩) * * بروس هیزان(١٩٧٣) * * ڕێنە دوبۆس(١٩٧٥) * * [[چانسی هەریس]] (١٩٨٥) * * ئێف. کینس هارە، [[یی. فو. توان]] (١٩٨٧) * * ئێم گۆردۆن وۆلمەن(١٩٨٩) * * جاک دانگەرمۆند، [[دەیڤید لۆوەنتاڵ]] (١٩٩٩) * * [[ویلبر زلینسکی]] (٢٠٠١) * * پیتەر سمیت، ماتیۆ هەنسۆن(٢٠٠٩) * * لی شوارتز(٢٠١٤) '''سەرچاوە''' * https://en.wikipedia.org/wiki/Cullum_Geographical_Medal * The Cullum Geographical Medal (PDF). American Geographical Society {{پۆلی کۆمنز|Cullum Geographical Medal}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٨٩٦ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] lvac0srxf0h9kqpvige3kegfik82vsk 0 125608 1680415 1679173 2026-10-04T14:38:09Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680415 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=فەرھاد ئەسلانی|image=Farhad Aslani 1.jpg|caption=ئەسلانی لە ۲۱ەمی جەژنی سینەمای ئێران، ۲۰۱۹|birth_date={{Birth date and age|1966|6|8}}|birth_place=[[بیجاڕ]]، [[پارێزگای کوردستان|کوردستان]]، [[ئێران]]|occupation=ئەکتەر|years_active=۱۹۹۱–ئێستا|spouse={{Marriage|مژدە دانشفژۆه|1993}}|children=۱}} '''فەرھاد ئەسلانی''' (بە فارسی: فرھاد اصلانی) ئەکتەری شانۆ، سینەما و زنجیرەی تەلەفزیونی ئێرانی یە. فەرھاد ئەسلانی کوردە و لەدایک بووی شاری [[بیجاڕ]] لە [[پارێزگای کوردستان]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/95031714603/%D9%81%D8%B1%D9%87%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D8%AA%D9%84%D9%86%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%B2%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-02 |وێبگە=www.isna.ir}}</ref> == ژیانی سەرەتایی و پیشە == ئەسلانی لە بنەماڵەیەکی [[کورد]] لە [[بیجاڕ]] لە [[پارێزگای کوردستان|کوردستان]] لەدایکبووە؛<ref>{{cite web |date=28 September 2018 |url=https://www.khabaronline.ir/news/808071/۳-بازیگر-کردی-که-هومن-سیدی-از-کار-با-آنان-کیف-کرد-عکس |archive-url=https://web.archive.org/web/20221127165637/https://www.khabaronline.ir/news/808071/۳-بازیگر-کردی-که-هومن-سیدی-از-کار-با-آنان-کیف-کرد-عکس |archive-date=27 November 2022 |access-date=27 November 2022 |website=خەبەر ئۆنلاین |language=fa |title=۳ بازیگر کُردی که هومن سیدی از کار با آنان کیف کرد/ عکس}}</ref> ئەگەرچیی لە [[تاران]] گەورە بووە، و لە تەمەنێکی بچووکدا بە توانای لاساییکردنەوە ناسرا بوو. ئەسلانی یەکەم ڕۆڵی خۆی لە فیلمی روسری آبی لەلایەن رخشان بنی‌اعتماد لە ساڵی ۱۹۹٥ گێڕا. [[سیمورغی بلوورین|سیمورغی بلورینی]] بەدەستھێنا بۆ ڕۆڵگێڕانە درەوشاوەکەی لە فیلمی زندگی خصوصی لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] لە ساڵی ۲۰۱۲. لە ساڵی ۲۰۱۱ ڕۆڵی جیاوازی ئیبن زیادی لە زنجیرەی تەلەفیزیۆنیی موختارنامەدا گێڕا.<ref>[http://www.elcinema.com/en/person/2006088/ ئەسلانی لە ئەلسینەما]</ref><ref>[http://www.asiapacificscreenacademy.com/nomsarchive/farhad-aslani/ ئەسلانی لە خەڵاتەکانی ئەکادیمیای سینەمای ئاسیا پاسیفیک]</ref> لە فیلمی دختر لەلایەن ڕەزا میرکەریمی ڕۆڵی گێڕا و خەڵاتی باشترین ئەکتەری لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی مۆسکۆ لە ساڵی ۲۰۱٦ بەدەستھێنا.<ref>{{cite news|url=http://www.tehrantimes.com/photo/404657/Farhad-Aslani-receives-top-prize-of-Moscow-Filmfest|title=فەرھاد ئەسلانی خەڵاتی سەرەکی فێستیڤاڵی فیلمی مۆسکۆی وەرگرت|date=26 July 2016|newspaper=[[تاران تایمز]]}}</ref> خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاوی لە ٤۷ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی ئێران (IFFI) بەدەستھێنا.<ref name="jagranjosh.com">{{cite web |date=29 November 2016 |url=https://www.jagranjosh.com/current-affairs/47th-iffi-concluded-in-goa-1480409063-1 |title=٤۷ەمین فێستیڤاڵی IFFI لە گۆوا کۆتایی ھات |publisher= |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180612144237/https://www.jagranjosh.com/current-affairs/47th-iffi-concluded-in-goa-1480409063-1 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨ |url-status=dead}}</ref> == دەنگۆکان == === تۆمەتی بێزارکردنی سێکسی === لە ۲۳ی ئازاری ۲۰۲۲، یاریدەدەری دەرھێنەر سومییە میرشەمسی لە [[تویتەر|تویتەردا]] ڕایگەیاند کە لەلایەن فەرھاد ئەسلانییەوە «دەستدرێژی سێکسی» و «ڕەفتاری توندوتیژانەی» بەرامبەر کراوە لە کاتی کارکردنی لە فیلمێکدا کە ھاتف عەلیمەردانی دەرھێنەری بووە.<ref name="DW-Farsi">{{cite web |date=28 March 2022 |url=https://dw.com/fa-ir/ادامه-واکنشها-بهاتهام-آزار-جنسی-از-جانب-فرهاد-اصلانی-بازیگر-سینما-و-تلویزیون/a-61284078 |work=دۆیچە ڤێلێی فارسی |language=fa |title=بەردەوامیی پەرچەکردارەکان بۆ تۆمەتی بێزارکردنی سێکسی لەلایەن فەرھاد ئەسلانی، ئەکتەری سینەما و تەلەڤیزیۆن}}</ref> لە کاتی ڕووداوەکدا، ئەسلانی بەپێی وتەکان دەستی گرتووە و «داوای لە خاتوو میرشەمسی کردووە ماچی ڕووخساری بکات».<ref name="DW-Farsi" /><ref>{{cite web |date=2 April 2022 |url=https://www.bbc.com/persian/arts-60965995 |work=بی-بی-سیی فارسی |language=fa |accessdate=3 April 2022 |title=چرا سینماگران زن در ایران علیه آزار و اذیت جنسی بیانیه دادند؟}}</ref> ئاوازە شەھناز، فیلمساز و دەرھێنەر، ڕاشیگەیاند کە «ئەزموونێکی ھاوشێوەی» لەگەڵ ئەسلانیدا ھەبووە.<ref name="DW-Farsi" /> لە ۲۸ی ئازاری ۲۰۲۲، ئەنجومەنی یاریدەدەری دەرھێنەرانی سینەمای تاران ڕاگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و تێیدا جەختی لەسەر «ڕاستگۆیی» میرشەمسی کردەوە وتی «ئەمە یەکەم جار نییە کە ناپشتگیری دەروونی و ئەگەری ھەڕەشەی جەستەیی و ڕووبەڕووبوونەوە لە پشت پەردەی سینەمای ئێراندا ڕوودەدات، و بۆ بنبڕکردنی ئەم شێوازە نائینسانییە، ھەماھەنگییەکی بنەڕەتی، جدی و لەنێوان سەندیکاکاندا پێویستە». پاشان تۆمەتەکان لەلایەن دادگاوە پێداچوونەوەیان بۆ کرا، کە فەرھاد ئەسلانیی لە تۆمەتەکان بێبەری کرد.<ref name="DW-Farsi" /><ref>{{cite web |date=28 March 2022 |url=https://www.hamshahrionline.ir/news/666574/%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D8%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%A7%D8%B0%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%88%D9%81-%D9%85%D9%86 |work=ھەمشەھری ئۆنلاین |language=fa |title=ئاشکراکردنی یاریدەدەرێکی دەرھێنەری ژن لە بێزارکردنی ئەکتەرێکی ناسراو: منیان ڕاکێشا بەرەو خۆیان و داوایان لێکردم... پەرچەکرداری بێئومێدکەرەوەی دەرھێنەر |accessdate=3 April 2022}}</ref> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" !ساڵ !ناونیشان !دەرهێنەر !سەرچاوەکان |- !2023 |''کیسەڵ'' |بەهمەن کامیاری | |- !2022 |''وزن بودن'' |محەممەد ئەسەد‌نیا | |- !2021 |''[[برایانی لەیلا (فیلم)|براکانی لەیلا]]'' |[[سەعید ڕووستایی|سەعید ڕوستایی]] | |- ! rowspan="3" |2019 |''ستاره بازی'' |هاتف عەلیمەردانی | |- |''ملخ'' |فائزه عەزیزخانی | |- |''خط استوا'' |ئەسغەر نەعیمی | |- ! rowspan="3" |2018 |''پیاوێکی بێ سێبەر'' |عەلیڕەزا ڕەئیسیان | |- |''[[مەتری شەش و نیو]]'' |[[سەعید ڕووستایی|سەعید ڕوستایی]] | |- |''کلمبوس'' |هاتف عەلیمەردانی | |- ! rowspan="2" |2017 |''آبی به رنگ آسمان'' |ئەمیر ڕەفیعی | |- |''[[مێشکە بچووکە ژەنگگرتووەکان]]'' |[[ھوومەن سەییدی]] | |- ! rowspan="2" |2016 |''زیر سقف دودی'' |پوران دەرەخشەندە | |- |''ماجان'' |ڕەحمان سەیفی ئازاد | |- ! rowspan="2" |2015 |''ڕۆژێکی تایبەت'' |هەمایوون ئەسعەدیان | |- |''کچ'' |ڕەزا میرکەریمی | |- ! rowspan="3" |2014 |''سەردەمی خوشەویستی'' |عەلیڕەزا ڕەئیسیان | |- |''چەرخی سەھوڵبەندان'' |موستەفا کەیایی | |- |''کوڵانی بێ ناو'' |هاتف عەلیمەردانی | |- ! rowspan="4" |2013 |''کڵاشینکۆف'' |سەعید سەهیلی | |- |''مستانه'' |مۆحەممەدحوسێن فەرەحبەخش | |- |''دانیشتووی چینی ناوەڕاست'' |[[شەھاب حوسێنی|شەهاب حوسێنی]] | |- |''خواب‌زده‌ها'' |فەریدون جیرانی |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2014-02-10 |سەردێڕ=فرهاد اصلانی: کمدی سینمایی را با «خواب‌زده‌ها» تجربه کردم |ناونیشان=https://www.farhangemrooz.com/news/12065/%D9%81%D8%B1%D9%87%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%85%D8%AF%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D8%B2%D8%AF%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D8%AA%D8%AC%D8%B1%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%85 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-02 |وێبگە=فرهنگ امروز |بڵاوکەرەوە=فرهنگ امروز |زمان=fa}}</ref> |- ! rowspan="2" |2012 |''من مادر هستم'' |فەریدون جیرانی |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/91091105192/%D9%81%D8%B1%D9%87%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%86-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-02 |وێبگە=www.isna.ir}}</ref> |- |''به خاطر پونه'' |هاتف عەلیمەردانی | |- ! rowspan="4" |2011 |''قصه‌ها'' |ڕەخشان بنی‌ئیعتماد | |- |''پل چوبی'' |مەهدی کەرمپوور | |- |''خرس'' |خوسرەو مەعسومی | |- |''زندگی خصوصی'' |مۆحەممەدحوسێن فەرەحبەخش | |- ! rowspan="3" |2010 |''سیزده ۵۹'' |سامان ساڵوور | |- |''یه حبه قند'' |ڕەزا میرکەریمی | |- |''هرچی خدا بخواد'' |نەوید میهەن‌دووست | |- !2008 |''حیران'' |شالیژە عارف‌پوور | |- ! rowspan="3" |2006 |''پایان راه'' |ئەفسانە مەنادی | |- |''پاداش سکوت'' |مازیار میری | |- |''ایستگاه بهشت'' |نادر موقەددەس | |- ! rowspan="2" |2004 |''غروب شد بیا'' |ئەنسێیە شاهشێنی | |- |''من بن لادن نیستم'' |ئەحمەد طالبی‌نژاد | |- !2000 |''عشق فیلم'' |ئیبراهیم وحیدزادە | |- ! rowspan="2" |1999 |''آسمان پرستاره'' |حەسەن قەلی‌زادە | |- |''باشگاه سری'' |جەمال شوورجە | |- !1995 |''سفر به چزابه'' |ڕەسوول ملاقلی‌پوور | |- ! rowspan="2" |1994 | ''سەرپوشە شینەکە'' |ڕەخشان بنی‌ئیعتماد | |- |''سارا'' |داریوش مەهرجوویی | |} === تەلەفیزیۆن === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" !ساڵ !ناونیشان !ڕۆڵ !دەرهێنەر !تێبینی |- !۱۳۹۸–ئێستا |''سلمان فارسی'' | |داوود میر‌باقری | |- !۱۳۸۳–۱۳۸۹ |''مختارنامه'' |عوبەیدوڵڵا بن زیاد |داوود میر‌باقری | |- ! rowspan="2" |۱۳۸۸ |''آشپزباشی'' | |مۆحەممەدڕەزا هونەرمەند | |- |''گاوصندوق'' | |مازیار میری | |- !۱۳۸۶ |''راه بی‌پایان'' | |هەمایوون ئەسعەدیان | |- !۱۳۸۵ |''وفا'' | |مۆحەممەدحوسێن لەتیفی | |- !۱۳۸۲ |''خانه‌ای در تاریکی'' | |سەعید سولەتانی | |- !۱۳۸۱ |''توپ گرد'' | |بەهروز بوقایی | |- ! rowspan="2" |۱۳۸۰ |''پلیس جوان'' | |سیروس موقدەم | |- |''رستوران خانوادگی'' | |حوسێن سوهەیلی‌زادە |یەک ئەڵقە، ئەکتەری میوان |- !۱۳۷۹–۱۳۸۰ |''چراغ جادو'' | |هەمایوون ئەسعەدیان | |- !۱۳۷۹ |''داستان یک شهر'' | |[[ئەسغەر فەرھادی|ئەسغەر فەرهادی]] | |- !۱۳۷۸ |''کیف انگلیسی'' | |سەید زیائەدین دری | |- ! rowspan="2" |۱۳۷۷ |''زیر بازارچه'' | |ڕەزا ژیان | |- |''پزشکان'' | |مەسعوود کەرامەتی | |- !۱۳۷۵ |''خاطرات یک خبرنگار'' | |ڕەسوول سەدرعامەلی | |- !۱۳۷۴ |''سفر به چزابه'' | |ڕەسوول ملاقلی‌پوور | |- ! rowspan="2" |۱۳۷۳ |''خانه در آتش'' | |عەلی نەقی‌لو | |- |''بهاران در بهار'' | |غولامڕەزا ڕەمەزانی | |- !۱۳۷۲ |''همسایه‌ها'' | |[[حەسەن فەتحی]] | |- !۱۳۷۰ |''امام علی'' | |داوود میر‌باقری | |} == زنجیرەی تۆڕی ماڵەوە == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" !ساڵ !ناونیشان !ڕۆڵ !دەرهێنەر !تێبینی !سەرچاوەکان |- !2025 |''از یاد رفته'' |بەهزاد زەمانی |بەرزو نیک‌نژاد | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1404040905497/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D8%B1%D8%B2%D9%88-%D9%86%DB%8C%DA%A9-%D9%86%DA%98%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%AE%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-02 |وێبگە=www.isna.ir}}</ref> |- !2024 |''جان سخت'' |شەهرام ئەمیری |موستەفا تەقی‌زادە | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=نیوز |first=فیلم |ڕێکەوت=2025-03-07 |سەردێڕ=آگراندیسمان قسمت پنجاه‌وهفتم {{!}} نگاهی به بازی فرهاد اصلانی در نقش شهرام در سریال «جان سخت» {{!}} مرموز |ناونیشان=https://www.filmnews.ir/%d8%a7%d8%ae%d8%a8%d8%a7%d8%b1-%d9%85%d9%87%d9%85/%d8%a2%da%af%d8%b1%d8%a7%d9%86%d8%af%db%8c%d8%b3%d9%85%d8%a7%d9%86-%d9%82%d8%b3%d9%85%d8%aa-%d9%be%d9%86%d8%ac%d8%a7%d9%87%d9%88%d9%87%d9%81%d8%aa%d9%85-%d9%86%da%af%d8%a7%d9%87%db%8c-2 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-02 |وێبگە=فیلم‌نیوز |زمان=fa-IR}}</ref> |- !2022 |''یاغی'' |ئەکبەر موژەلەل |مۆحەممەد کارت | | |- !2019 |''هیولا'' |هووشەنگ شەرافەت |[[میھران مودیری|میهران مودیری]] | | |- !2013 |''شاهگوش'' |ئەسەد خوفتە |داوود میر‌باقری | | |- !2012 |''ساخت ایران ۱'' |ئەنووشیروان باقری |مۆحەممەدحوسێن لەتیفی | | |} * == خەڵاتەکان == * کاندیدی ھەڵوی شیشەیی بو باشترین ئەکتەری تەواوکەری روڵی پیاو لە فیلمی (ئاسمانی پر لە ئەستێرە) لە ١٨ ەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|ڤیستیڤالی فیلمی فەجر]] (پێشبڕکێی سینەمای ئێران) لە سالی ١٩٩٩. * براوەی ھەڵوی شیشەیی بو باشترین ئەکتەری پیاو بو فیلمەکانی (وورچ) و (ژیانی تایبەتی) لە ٣٠ ەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فیستیڤالی فیلمی فەجر]] لە سالی ٢٠١١. * کاندیدی ھەڵوی شیشەیی بو باشترین ئەکتەری تەواوکەری روڵی پیاو بو فیلمی (چیرۆکەکان) لە ٣٢ ەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فیستیڤالی فیلمی فەجر]]. * کاندیدی ھەڵوی شیشەیی بو باشترین ئەکتەری تەواوکەری روڵی پیاو بو فیلمی (سەردەمی خوشەویستی) لە ٣٣ ەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فیستیڤالی فیلمی فەجر.]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [//fa.wikipedia.org/wiki/ابراهیم_یونسی فەرھاد ئەسلانی لە ویکیپیدیای فارسیدا] == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|1758612|فەرھاد ئەسلانی}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئەکتەران|ئێران|فیلم}} {{پۆلی کۆمنز|Farhad Aslani}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦]] [[پۆل:ئەکتەرە ئێرانییەکان]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە کوردەکان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی بیجاڕ]] 7hudfwz347ozi8zpdjiostgvfz4s08a 0 126271 1680670 1677985 2026-10-05T01:35:06Z Bilalinfo 57400 /* فیلم و دراماکان */ 1680670 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ڕەزا عەتاران | image = Reza Attaran 13970619000020636721371289673248 15159 (cropped) (cropped).jpg | caption = ڕەزا عەتاران لە ساڵی ٢٠١٨ | birth_date = {{birth date and age|1968|05|10|df=yes}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.parsnaz.ir/news_detail_4470.html|سەردێڕ=عکس رضا عطاران و همسرش + بیوگرافی|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.parsnaz.ir/news_detail_4470.html |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> | birth_place = [[مەشھەد]]، [[ئێران]] | nationality = | birth_name = | occupation = [[ئەکتەر]]، [[دەرھێنەری فیلم|دەرھێنەر]]، [[نووسەر]] | influences = | height= ١٧٠ سانتیمەتر | influenced = | spouse = فەریدە فەرامەرزی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://rouzegar.com/fun/actor-pic/reza-ataran-farideh-faramarzi|سەردێڕ=عکس های جدید و جذاب رضا عطاران و داود ذوالفقاری|دوایین=rouzegar.com|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٠|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦}}{{بەستەری مردوو|url=http://rouzegar.com/fun/actor-pic/reza-ataran-farideh-faramarzi |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> | children = | website = [http://rezaattaran.org/ www.rezaattaran.org] | alma_mater = | religion = | networth = | years_active = ١٩٩٠–تائێستا }} '''ڕەزا عەتاران''' ({{بە فارسی|رضا عطاران}}؛ لەدایکبووی ١٩٦٨ لە [[مەشھەد]]، [[ئێران]]) ئەکتەر، نووسەر، گۆرانیبێژ و دەرھێنەرێکی [[ئێران]]ییە.<ref>http://www.imvbox.com/cast/iranian/reza-attaran {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150401190752/https://www.imvbox.com/cast/iranian/reza-attaran |date= ١ی نیسانی ٢٠١٥ }}</ref> لە فیلم و زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیدا ڕۆڵی بینیوە. براوەی خەڵاتی باشترین ئەکتەر بوو لە فێستیڤاڵی فیلمی کۆمێدی گوڵ ئاغا،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.tehrantimes.com/index_View.asp?code=180800|سەردێڕ=Gol Aqa Comedy Film Festival winners announced|ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Tehran Times|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> ھەروەھا لە ساڵی ٢٠١٤ خەڵاتی باشترین ئەکتەری [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]]<span style="color:black">ی</span> وەرگرت. == ژیان == ڕەزا عەتاران لەدایکبووی ١٩٦٨ی شاری [[مەشھەد]]ە. خاوەنی بڕوانامەی دبلۆمە لە بوارەکەی خۆیدا، لە ساڵی ٢٠٠٨ لەگەڵ خاتوو [[فەریدە فەرامەرزی]] ھاوسەرگیری کرد کە براوەی [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|خەڵاتی فەجری]] فیلمی «صندلی خالی» بوو. == دراماکان == {| class="wikitable" width="50%" style="margin-bottom: 20px;" !ساڵ !ناوی دراما !بەشداریکردن وەک !دەرهێنەر |- |٢٠٢٣ |''[[دەفتەری تێبینی (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|دەفتەری تێبینی]]'' |ئەکتەر |کیارش اسدی‌زاده |- |٢٠١٦ |ماه تی تی |ئەکتەر |داوود میر باقری |- |٢٠١٣ |عقاید یک اکتور سینما |ئەکتەر |محمد رضا اریان |- |٢٠١٢ |فصل سوم سریال قلب یخی |ئەکتەر |سامان مقدم |- |٢٠١٢ |گپ |میوان |رامید جوان |- |٢٠١١ |نقطە سر خط |دیزاینەری ناونیشان، ڕاوێژکاری دەرهێنەر |سعید اقاخانی |- |٢٠١١ |موج و صخرە |ڕاوێژکاری دەرهێنەر |[[مەجید ساڵحی]] |- |٢٠٠٨ |بزنگاه |ئەکتەر، دەرهێنەر و گۆرانی تایتڵ |ڕەزا عەتاران |- |٢٠٠٨ |سە در چهار{{ھن}}[[سێ بە چوار|سێ لە چوار]] |ڕاوێژکاری دەرهێنەر، گۆرانی تایتڵ و ئەکتەری میوان |مەجید ساڵحی |- |٢٠٠٧ |نشانی |ئەکتەر |فریدون حسن پور |- |٢٠٠٦ |ترش و شیرین |ئەکتەر، دەرهێنەر و گۆرانی تایتڵ |ڕەزا عەتاران |- |٢٠٠٥ |کتاب فروشی هدهد |ئەکتەری میوان |مرضیە برومند |- |٢٠٠٥ |متهم گریخت |ئەکتەر، دەرهێنەر و گۆرانی تایتڵ |ڕەزا عەتاران |- |٢٠٠٤ |خانە بە دوش ([[ماڵ بە کۆڵ]]) |ئەکتەر، دەرهێنەر و نووسەر |ڕەزا عەتاران |- |٢٠٠٣ |کوچە اقاقیا |ئەکتەر، دەرهێنەر، نووسەر و گۆرانی تایتڵ |ڕەزا عەتاران |- |٢٠٠٢ |دریایى ها |ئەکتەر |سیروس مقدم |- |٢٠٠٢ |زیر اسمان شهر | نووسەر، ڕاوێژکاری دەرهێنەر |مهران غفوریان |- |٢٠٠١ |حرف تو حرف |نووسەر |مهران غفوریان |- |٢٠٠٠ |قطار ابدى |ئەکتەر، دەرهێنەری هونەری و نووسەر |ڕەزا عەتاران و بهروز بقایی |- |١٩٩٩ |مجید دلبندم |ئەکتەر، دەرهێنەر و نووسەر |ڕەزا عەتاران |- |١٩٩٧ |سیب خندە |ئەکتەر، دەرهێنەری هونەری و نووسەر |ڕەزا عەتاران |- |١٩٩٧ |سرزمین سبز |ئەکتەر |بیژن بیرنگ و مسعود رسام |- |١٩٩٦ |دنیای شیرین |ئەکتەر |بهروز بقایی |- |١٩٩٥ |سال خوش |ئەکتەر، نووسەر |[[میھران مودیری]] |- |١٩٩٤ |ساعت خوش |ئەکتەر، نووسەر |میھران مودیری |- |١٩٩٣ |پرواز ٥٧ |ئەکتەر |میھران مودیری و شیرین جاهد |- |١٩٩٠ |بیداران |ئەکتەر |اصغر عبداللهی |} == فیلم == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" ! scope="col" |ساڵ ! scope="col" |ناونیشان ! scope="col" |ڕۆڵ ! scope="col" class="unsortable" |ڕوونکردنەوەکان ! scope="col" class="unsortable" |سەرچاوە |- | scope="row" |1997 |کلید ازدواج |عەبدول | |<ref name="کلید ازدواج">{{cite web |last= |first= |date= |url=http://www.sourehcinema.com/Title/Title.aspx?id=138112170317 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190408035320/http://www.sourehcinema.com/Title/Title.aspx?id=138112170317 |archive-date=8 April 2019 |access-date= |work= |title=کلید ازدواج (1997) |publisher=سوورەی سینەما |url-status=live}}</ref> |- | scope="row" |2001 |سیندرلا |ڕێبوار |ڕۆڵی کورت |<ref name="سیندرلا">{{cite web |last= |first= |date=28 December 1981 |url=https://article.tebyan.net/1232/عوامل-فیلم-سیندرلا- |archive-url=https://web.archive.org/web/20181020223909/https://article.tebyan.net/1232/%d8%b9%d9%88%d8%a7%d9%85%d9%84-%d9%81%db%8c%d9%84%d9%85-%d8%b3%db%8c%d9%86%d8%af%d8%b1%d9%84%d8%a7- |archive-date=20 October 2018 |access-date= |work= |title=دەستەی فیلمی سیندرلا |publisher=تبیان |url-status=live}}</ref> |- | scope="row" |2002 |کلاه‌قرمزی و سروناز |چەنگیز | |<ref name="کلاه قرمزی و سروناز">{{cite web |last= |first= |date= |url=http://www.sourehcinema.com/Title/Title.aspx?id=138201161010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190302165721/http://www.sourehcinema.com/Title/Title.aspx?id=138201161010 |archive-date=2 March 2019 |access-date= |work= |title=کلاه‌قرمزی و سروناز (2002) |publisher=سوورەی سینەما |url-status=live}}</ref> |- | scope="row" |2005 |هوو |عەتا | |<ref name="هوو (۱۳۸۴)">{{cite web |last= |first= |date= |url=http://www.sourehcinema.com/Title/Title.aspx?id=138306112002 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200629183228/http://www.sourehcinema.com/Title/Title.aspx?Id=138306112002 |archive-date=29 June 2020 |access-date= |work= |title=هوو (2005) |publisher=سوورەی سینەما |url-status=live}}</ref> |- | scope="row" |2006 |کلاهی برای باران |ئەیوبی |ھەروەھا گۆرانیبێژ |<ref name="کلاهی برای باران">{{cite web |last= |first= |date= |url=https://vista.ir/m/a/facq6 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190729073609/https://vista.ir/m/a/facq6 |archive-date=29 July 2019 |access-date= |work= |title=پێداچوونەوەی فیلمی کلاهی برای باران |publisher=ڤیستا |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="5" scope="row" |2007 |تیغ‌زن |عەتا | |<ref name="تیغ‌زن">{{cite web |last= |first= |date= |url=http://www.sourehcinema.com/Title/Title.aspx?id=138410010103 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200717000452/http://www.sourehcinema.com/Title/Title.aspx?id=138410010103 |archive-date=17 July 2020 |access-date= |work= |title=تیغ‌زن (2008) |publisher=سوورەی سینەما |url-status=live}}</ref> |- |قرنطینه |غوڵامڕەزا | |<ref name="قرنطینه">{{cite web |last= |first= |date= |url=http://www.sourehcinema.com/Title/FullCast_Crew.aspx?Id=138605290017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181219182641/http://www.sourehcinema.com/Title/FullCast_Crew.aspx?Id=138605290017 |archive-date=19 December 2018 |access-date= |work= |title=لیستی تەواوی دەستەی فیلمی قرنطینه |publisher=سوورەی سینەما |url-status=live}}</ref> |- |خروس جنگی |مەحموود دلڕەبا | |<ref name="خروس جنگی نیم میلیاردی">{{cite web |last= |first= |date=21 July 2009 |url=https://www.mehrnews.com/news/915459/افزایش-فروش-کمدی-ها-خروس-جنگی-نیم-میلیاردی-شد |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327183738/https://www.mehrnews.com/news/915459/%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B4-%DA%A9%D9%85%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%AE%D8%B1%D9%88%D8%B3-%D8%AC%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D9%85-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%B4%D8%AF |archive-date=27 March 2019 |access-date= |work= |title=زیادبوونی فرۆشی کۆمیدییەکان / "خروس جنگی" بوو بە نیو ملیار |publisher=ئاژانسی دەنگوباسی مێھر |url-status=live}}</ref> |- |توفیق اجباری |عەتا | |<ref name="توفیق اجباری">{{cite web |last= |first= |date= |url=https://www.imdb.com/title/tt2418328/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211142108/http://www.imdb.com/title/tt2418328/ |archive-date=11 February 2017 |access-date= |work= |title=Tofigh-e Ejbari (2007) |publisher=ئای ئێم دی بی |url-status=live}}</ref> |- |تسویه‌حساب |عەلی | |<ref name="تسویه‌حساب">{{cite web |last= |first= |date=10 December 2006 |url=https://www.isna.ir/news/8509-11274/اكبر-عبدي-و-رضا-عطاران-نيز-بازيگران-تسويه-حساب-شدند |archive-url=https://web.archive.org/web/20200827063748/https://www.isna.ir/news/8509-11274/%D8%A7%D9%83%D8%A8%D8%B1-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D9%8A-%D9%88-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%B9%D8%B7%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%8A%D8%B2-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%8A%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%B3%D9%88%D9%8A%D9%87-%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF |archive-date=27 August 2020 |access-date= |work= |title=ئەکبەر عەبدی و ڕەزا عەتاران بوونە ئەکتەرانی "تسویه‌حساب" |publisher=ئیسنا |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="4" scope="row" |2008 |هفت و پنج دقیقه |شۆفێر | |<ref name="هفت و پنج دقیقه">{{cite web |last= |first= |date=23 February 2017 |url=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/12/05/1337134/روایت-مشکلات-مهاجران-در-فیلم-سینمایی-هفت-و-پنج-دقیقه-پوستر |archive-url=https://web.archive.org/web/20200827063745/https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/12/05/1337134/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%B4%DA%A9%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%87%D9%81%D8%AA-%D9%88-%D9%BE%D9%8BD8%A2-%D8%AF%D9%82%DB%8C%D9%82%D9%87-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%B1 |archive-date=27 August 2020 |access-date= |work= |title=گێڕانەوەی کێشەی کۆچبەران لە فیلمی سینەمایی «هفت و پنج دقیقه» + پۆستەر |publisher=تەسنیم |url-status=live}}</ref> |- |از ما بهترون |ئێحسان شەھرزادی | |<ref name="بهترون">{{cite web |last= |first= |date=17 September 2010 |url=https://www.mehrnews.com/news/1152499/عطاران-با-مخاطبین-به-دیدن-از-ما-بهترون-می-نشیند |archive-url=https://web.archive.org/web/20200827063748/https://www.mehrnews.com/news/1152499/%D8%B9%D8%B7%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%A7-%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1%D9%88%D9%86-%D9%85%DB%8C-%D9%86%D8%B4%DB%8C%D9%86%D8%AF |archive-date=27 August 2020 |access-date= |work= |title=عەتاران لەگەڵ بینەران بەدیار "از ما بهترون" دادەنیشێت |publisher=ئاژانسی دەنگوباسی مێھر |url-status=live}}</ref> |- |صندلی خالی |ئیسماعیل | |<ref name="صندلی خالی">{{cite web |last= |first= |date= |url=http://www.sourehcinema.com/Title/FullCast_Crew.aspx?Id=138610240000 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305020345/http://www.sourehcinema.com/Title/FullCast_Crew.aspx?Id=138610240000 |archive-date=5 March 2016 |access-date= |work= |title=لیستی تەواوی دەستەی فیلمی صندلی خالی |publisher=سوورەی سینەما |url-status=live}}</ref> |- |آقای هفت‌رنگ |ھۆشەنگ سامانی | rowspan="2" |ھەروەھا گۆرانیبێژی فیلم |<ref name="آقای هفت رنگ">{{cite web |last= |first= |date= |url=http://www.sourehcinema.com/Title/Title.aspx?id=138710300000 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190407030155/http://www.sourehcinema.com/Title/Title.aspx?id=138710300000 |archive-date=7 April 2019 |access-date= |work= |title=آقای هفت رنگ |publisher=سوورەی سینەما |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2" scope="row" |2009 |نیش زنبور |ڕەزا |<ref name="نیش زنبور">{{cite web |last= |first= |date=16 November 2009 |url=https://article.tebyan.net/107668/نیش-زنبور-متفاوت-ترین-کمدی-سال |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428050632/https://article.tebyan.net/107668/%D9%86%DB%8C%D8%B4-%D8%B2%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D9%85%D8%AF%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%84 |archive-date=28 April 2019 |access-date= |work= |title="نیش زنبور" جیاوازترین کۆمیدیی ساڵ |publisher=تبیان |url-status=live}}</ref> |- |بعدازظهر سگی سگی |سالار | |<ref name="فیلمبرداری بعد از ظهر سگی سگی">{{cite web |last= |first= |date=13 December 2009 |url=https://www.mehrnews.com/news/998808/فیلمبرداری-بعد-از-ظهر-سگی-سگی-به-نیمه-رسید |archive-url=https://web.archive.org/web/20200827063747/https://www.mehrnews.com/news/998808/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%B3%DA%AF%DB%8C-%D8%B3%DA%AF%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%86%DB%8C%D9%85%D9%87-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF |archive-date=27 August 2020 |access-date= |work= |title=وێنەگرتنی "بعد از ظهر سگی سگی" گەیشتە نیوە |publisher=ئاژانسی دەنگوباسی مێھر |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="5" scope="row" |2010 |ورود آقایان ممنوع |وەحید جەبەلی |ھەروەھا گۆرانیبێژی فیلم |<ref>{{cite web |date=26 June 2011 |url=https://www.khabaronline.ir/news/159517/رضا-عطاران-قصه-پیمان-قاسم-خانی-کاملا-منسجم-بود-نشست-عوامل/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200827063748/https://www.khabaronline.ir/amp/159517/ |archive-date=27 August 2020 |access-date=18 April 2020 |title=ڕەزا عەتاران: چیرۆکی پەیمان قاسملوو بەتەواوی یەکگرتوو بوو / کۆبوونەوەی دەستەی فیلمی «ورود آقایان ممنوع» لە کافە خەبەر |publisher=خەبەر ئۆنلاین |url-status=live}}</ref> |- |هرچی خدا بخواد |خاڵۆ | |<ref name="هرچی خدا بخواد">{{cite web |last= |first= |date= |url=http://www.sourehcinema.com/Title/Title.aspx?id=138909060001 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200627175608/http://www.sourehcinema.com/Title/Title.aspx?id=138909060001 |archive-date=27 June 2020 |access-date= |work= |title=هرچی خدا بخواد |publisher=سوورەی سینەما |url-status=live}}</ref> |- |اخلاقتو خوب کن |فرشتەی مەڕگ | |<ref name="اخلاقتو خوب کن">{{cite web |last= |first= |date= |url=http://www.sourehcinema.com/Title/Title.aspx?id=138911170009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200707014541/http://www.sourehcinema.com/Title/Title.aspx?id=138911170009 |archive-date=7 July 2020 |access-date= |work= |title=اخلاقتو خوب کن |publisher=سوورەی سینەما |url-status=live}}</ref> |- |اسب حیوان نجیبی است |بەھرۆز شەکیبا / کەمائل خوسرەوجەردی | |<ref name="اکران فیلم">{{cite web |last= |first= |date=8 December 2011 |url=https://www.entekhab.ir/fa/news/46616/اکران-فیلم-اسب-حیوان-نجیبی-است-از-روز-جمعه |archive-url=https://web.archive.org/web/20190504113910/https://www.entekhab.ir/fa/news/46616/%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%A8-%D8%AD%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%AC%DB%8C%D8%A8%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AC%D9%85%D8%B9%D9%87 |archive-date=4 May 2019 |access-date= |work= |title=نمایشدانی فیلمی «اسب حیوان نجیبی است» لە ڕۆژی ھەینیییەوە |publisher=ئینتیخاب |url-status=live}}</ref> |- |۳ درجه تب |عەبدولکەریم |ھەروەھا گۆرانیبێژ |<ref name="سه درجه تب">{{cite web |last= |first= |date= |url=http://www.sourehcinema.com/Title/Title.aspx?id=138710250004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200623013740/http://www.sourehcinema.com/Title/Title.aspx?id=138710250004 |archive-date=23 June 2020 |access-date= |work= |title=سه درجه تب |publisher=سوورەی سینەما |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2" scope="row" |2011 |خوابم می‌آد |ڕەزا |دەرهێنەر، دووبارەنووسەرەوەی خشتەی دەق، دەستکاری |<ref>{{cite web |date=24 June 2012 |url=https://moviemag.ir/cinema/movie-reviews/iran/3534-نقد-و-بررسی-فیلم-«-خوابم-میاد-» |archive-url=https://web.archive.org/web/20180208072518/http://moviemag.ir/cinema/movie-reviews/iran/3534-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D9%88-%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%C2%AB-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%D9%85-%D9%85%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%C2%BB |archive-date=8 February 2018 |access-date=27 August 2020 |title=پێداچوونەوەی فیلمی «خوابم می‌آد» |publisher=مووڤی مەگ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=12 July 2012 |url=https://www.yjc.ir/fa/news/4019624/رضا-عطارانخوابم-مي‌آد-يادآور-ديوانگي-هاي-من-براي-مخاطبان-است |archive-url=https://web.archive.org/web/20130513214015/http://www.yjc.ir/fa/news/4019624/%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%B9%D8%B7%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%D9%85-%D9%85%D9%8A%E2%80%8C%D8%A2%D8%AF-%D9%8A%D8%A7%D8%AF%D8%A2%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D9%8A%D9%88%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%8A-%D9%87%D8%A7%D9%8A-%D9%85%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%8A-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |archive-date=13 May 2013 |access-date=27 August 2020 |title=کۆبوونەوەی پێداچوونەوەی فیلمی «خوابم می‌آد» |publisher=یانەی پەیامنێرانی گەنج |url-status=live}}</ref> |- |بی‌خود و بی‌جهت |محسن | |<ref name="بی‌خود و بی‌جهت">{{cite web |last= |first= |date=10 February 2012 |url=https://www.irna.ir/news/30810839/كارگردان-فيلم-بي-خود-و-بي-جهت-با-حذف-خود-در-آثارم-زندگي-را |archive-url=https://web.archive.org/web/20200827063817/https://www.irna.ir/news/30810839/%D9%83%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%81%D9%8A%D9%84%D9%85-%D8%A8%D9%8A-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D9%88-%D8%A8%D9%8A-%D8%AC%D9%87%D8%AA-%D8%A8%D8%A7-%D8%AD%D8%B0%D9%81-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1%D9%85-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%D9%8A-%D8%B1%D8%A7 |archive-date=27 August 2020 |access-date= |work= |title=دەرهێنەری فیلمی بی‌خود و بی‌جهت: بە لابردنی خۆم لە بەرھەمەکانمدا، ژیان پیشان دەدەم |publisher=ئێرنا |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="3" scope="row" |2012 |چه خوبه که برگشتی |کامبیز | |<ref name="چه خوبه که برگشتی">{{cite web |last= |first= |date= |url=http://www.sourehcinema.com/Title/FullCast_Crew.aspx?Id=139111020000%7C |archive-url=https://web.archive.org/web/20200827063803/http://www.sourehcinema.com/Title/FullCast_Crew.aspx?Id=139111020000%7C |archive-date=27 August 2020 |access-date= |work= |title=لیستی تەواوی دەستەی فیلمی چه خوبه که برگشتی |publisher=سوورەی سینەما |url-status=live}}</ref> |- |دهلیز |بەھزاد | |<ref name="شعیبی دهلیز">{{cite web |last= |first= |date=7 August 2013 |url=http://www.isna.ir/news/92051609135/شعیبی-در-دهلیز-نمی-خواستم-حکم-صادر-کنم-رضوی-مخاطب-با-یک |archive-url=https://web.archive.org/web/20200827063803/http://www.isna.ir/news/92051609135/%D8%B4%D8%B9%DB%8C%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%87%D9%84%DB%8C%D8%B2-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%85-%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%86%D9%85-%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%A8-%D8%A8%D8%A7-%DB%8C%DA%A9 |archive-date=27 August 2020 |access-date= |work= |title=شوعەیبی: لە «دهلیز» نەمدەویست بڕیار دەربکەم |publisher=ئیسنا |url-status=live}}</ref> |- |آینه شمعدون |زیا | |<ref name="آینه شمعدون">{{cite web |last= |first= |date=20 July 2014 |url=https://www.mehrnews.com/news/2333026/پرونده-آینه-شمعدون-گشوده-می-شود-ادامه-همکاری-تنابنده-و-عطاران |archive-url=https://web.archive.org/web/20170921193922/http://www.mehrnews.com/news/2333026/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D9%87-%D8%B4%D9%85%D8%B9%D8%AF%D9%88%D9%86-%DA%AF%D8%B4%D9%88%D8%AF%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%87%D9%85%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AA%D9%86%D8%A7%D8%A8%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D8%B9%D8%B7%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86 |archive-date=21 September 2017 |access-date= |work= |title=پەڕاوی «آینه شمعدون» دەکرێتەوە / بەردەوامی ھاوکاریی تەنابەندە و عەتاران |publisher=ئاژانسی دەنگوباسی مێھر |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="4" scope="row" |2013 |استراحت مطلق |داوود | |<ref name="استراحت مطلق">{{cite web |last= |first= |date=22 March 2015 |url=http://www.isna.ir/news/94010100141/ناگفته-های-کاهانی-از-استراحت-مطلق-وعده-پذیر-نیستم |archive-url=https://web.archive.org/web/20200827063818/http://www.isna.ir/news/94010100141/%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AD%D8%AA-%D9%85%D8%B7%D9%84%D9%82-%D9%88%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D9%BE%D8%B0%DB%8C%D8%B1-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85 |archive-date=27 August 2020 |access-date= |work= |title=نەگوتراوەکانی کاھانی لە «استراحت مطلق» |publisher=ئیسنا |url-status=live}}</ref> |- |طبقه هساث |بەڕێز کەماڵی | |<ref name="طبقه حساس">{{cite web |last= |first= |date=21 November 2014 |url=https://www.asriran.com/fa/news/366836/فاضل-لنکرانی-بعد-از-تماشای-طبقه-حساس-تا-صبح-خوابم-نبرد |archive-url=https://web.archive.org/web/20170807230729/http://www.asriran.com/fa/news/366836/%D9%81%D8%A7%D8%B6%D9%84-%D9%84%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B4%D8%A7%DB%8C-%D8%B7%D8%A8%D9%82%D9%87-%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%AA%D8%A7-%D8%B5%D8%A8%D8%AD-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%D9%85-%D9%86%D8%A8%D8%B1%D8%AF |archive-date=7 August 2017 |access-date= |work= |title=فازڵ لەنکەرانی: دوای سەیرکردنی "طبقه حساس" تا بەیانی خەوم لێنەکەوت |publisher=عەسر ئێران |url-status=live}}</ref> |- |رد کارپت |خۆی |دەرهێنەر، نووسەر |<ref name="عوامل رد کارپت">{{cite web |last= |first= |date= |url=http://www.sourehcinema.com/Title/FullCast_Crew.aspx?Id=139204040000 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305025601/http://www.sourehcinema.com/Title/FullCast_Crew.aspx?Id=139204040000 |archive-date=5 March 2016 |access-date= |work= |title=لیستی تەواوی دەستەی فیلمی رد کارپت |publisher=سوورەی سینەما |url-status=live}}</ref> |- |کلاشینکف |ڕەزا | |<ref name="کلاشینکف">{{cite web |last= |first= |date=10 February 2014 |url=https://www.mashreghnews.ir/news/284390/اشباح-فیلم-فارسی-که-مورد-توجه-قرار-گرفت-آثاری-نظیر-کلاشینکف |archive-url=https://web.archive.org/web/20200827063815/https://www.mashreghnews.ir/news/284390/%D8%A7%D8%B4%D8%A8%D8%A7%D8%AD-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87-%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%86%D8%B8%DB%8C%D8%B1-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%86%DA%A9%D9%81 |archive-date=27 August 2020 |access-date= |work= |title=«اشباح» فیلمێکی فارسی کە سەرنجی ڕاکێشا / بەرھەمەکانی وەکو «کلاشینکف» پێشەکیی ئانارشیزمن |publisher=مەشرێق نیوز |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2" scope="row" |2014 |نهنگ عنبر |ئەڕژەنگ سنۆبەر | |<ref name="نهنگ عنبر">{{cite web |last= |first= |date= |url=http://www.honaronline.ir/بخش-اخبار-6/67805-فروش-میلیون-تومانی-نهنگ-عنبر-با-وجود-تحریم |archive-url=https://web.archive.org/web/20200827063817/http://www.honaronline.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-6/67805-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B4-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%AA%D9%88%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%82%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%B9%D9%86%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D8%A7-%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%AF-%D8%AA%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85 |archive-date=27 August 2020 |access-date= |work= |title=فرۆشی 430 ملیۆن تۆمانیی ˝نهنگ عنبر˝ با وجود تحریم |publisher=ھونەر ئۆنلاین |url-status=live}}</ref> |- |گینس |بەھمەن | |<ref name="نقد گینس">{{cite web |last= |first= |date= |url=https://moviemag.ir/cinema/movie-reviews/iran/11834-نقد-و-بررسی-فیلم-«-گینس-» |archive-url=https://web.archive.org/web/20190715134140/https://moviemag.ir/cinema/movie-reviews/iran/11834-%25D9%2586%25D9%2582%25D8%25AF-%25D9%2588-%25D8%25A8%25D8%25B1%25D8%25B1%25D8%25B3%25DB%258C-%25D9%2581%25DB%258C%25D9%2584%25D9%2585-%25C2%25AB-%25DA%25AF%25DB%258C%25D9%2586%25D8%25B3-%25C2%25BB |archive-date=15 July 2019 |access-date= |work= |title=پێداچوونەوەی فیلمی «گینس» |publisher=مووڤی مەگ |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="3" scope="row" |2015 |من سالوادور نیستم |ناسر ئێزدی / سالڤادۆر | |<ref name="نمایش من سالوادور نیستم">{{cite web |last= |first= |date=28 February 2016 |url=https://www.isna.ir/news/khouzestan-71262/نمایش-من-سالوادور-نیستم-در-سینما-اکسین-اهواز |archive-url=https://web.archive.org/web/20200827063820/https://www.isna.ir/news/khouzestan-71262/%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%85%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%88%D8%B1-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7-%D8%A7%DA%A9%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%B2 |archive-date=27 August 2020 |access-date= |work= |title=نمایشدانی «من سالوادور نیستم» لە سینەما ئۆکسینی ئاهواز |publisher=ئیسنا |url-status=live}}</ref> |- |دراکولا |جەواد |دەرهێنەر، نووسەر |<ref name="دراکولا">{{cite web |last= |first= |date= |url=http://naghdefarsi.com/derakula/16293/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190714114634/http://naghdefarsi.com/derakula/16293/ |archive-date=14 July 2019 |access-date= |work= |title=پێداچوونەوەیەک لەسەر فیلمی «دراکولا» بە دەرهێنەری و بەشداریی ڕەزا عەتاران |publisher=نەقدی فارسی |url-status=live}}</ref> |- |آب‌نبات چوبی |فەرهاد | |<ref name="آبنبات چوبی">{{cite web |last= |first= |date= |url=https://www.imdb.com/title/tt7870716/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200827063817/https://www.imdb.com/title/tt7870716/ |archive-date=27 August 2020 |access-date= |work= |title=Abnabat Choobi |publisher=ئای ئێم دی بی |url-status=live}}</ref> |- | scope="row" |2016 |نهنگ عنبر ۲: سلکشن رؤیا |ئەڕژەنگ سنۆبەر | |<ref name="نهنگ عنبر۲">{{cite web |last= |first= |date=10 May 2017 |url=https://www.khabaronline.ir/news/664118/نهنگ-عنبر۲-رکورد-فروش-پردیس-کورش-را-زد |archive-url=https://web.archive.org/web/20200827063822/https://www.khabaronline.ir/news/664118/%D9%86%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%B9%D9%86%D8%A8%D8%B1%DB%B2-%D8%B1%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B4-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%B3-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%B4-%D8%B1%D8%A7-%D8%B2%D8%AF |archive-date=27 August 2020 |access-date= |work= |title=«نهنگ عنبر۲» ڕێکۆردی فرۆشی پەردیسی کۆرۆشی شکاند |publisher=خەبەر ئۆنلاین |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="3" scope="row" |2017 |مصادره |ئیسماعیل یارجانلوو | |<ref name="مصادره">{{cite web |last= |first= |date=4 December 2017 |url=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/09/13/1592253/مونتاژ-مصادره-به-پایان-رسید |archive-url=https://web.archive.org/web/20200827063838/https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/09/13/1592253/%D9%85%D9%88%D9%86%D8%AA%D8%A7%DA%98-%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF |archive-date=27 August 2020 |access-date= |work= |title=مۆنتاژی "مصادره" کۆتایی ھات |publisher=تەسنیم |url-status=live}}</ref> |- |خانم یایا |ناسر | |<ref name="یایا">{{cite web |last= |first= |date=21 November 2018 |url=https://www.irna.ir/news/83108328/خانم-یایا-با-همه-نقدها-باز-هم-خوب-فروخت |archive-url=https://web.archive.org/web/20200827063850/https://www.irna.ir/news/83108328/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%85-%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%D9%87%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%82%D8%AF%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%85-%D8%AE%D9%88%D8%A8-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%AE%D8%AA |archive-date=27 August 2020 |access-date= |work= |title=«خانم یایا» بە ھەموو ڕەخنەکانەوە دیسان باش فرۆشرا |publisher=ئێرنا |url-status=live}}</ref> |- |هزارپا |ڕەزا | |<ref>{{cite web |date=1 July 2018 |url=https://www.khabaronline.ir/news/787140/وقتی-مدیری-از-کشف-عطاران-پشیمان-می-شود-افتتاحیه-هزارپا-با |archive-url=https://web.archive.org/web/20200827063828/https://www.khabaronline.ir/news/787140/%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%B4%D9%81-%D8%B9%D8%B7%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%B4%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%AA%D8%A7%D8%AD%DB%8C%D9%87-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D9%BE%D8%A7-%D8%A8%D8%A7 |archive-date=27 August 2020 |access-date=27 August 2020 |title=کردنەوەی «هزارپا» بە ئامادەبوونی کەسایەتییە ناسراوەکان |publisher=خەبەر ئۆنلاین |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2" scope="row" |2018 |زیر نظر |محسن |ڕاوێژکاری دەرهێنەر |<ref name="زیر نظر">{{cite web |last= |first= |date=30 September 2018 |url=http://cinemapress.ir/news/102791/فیلمبرداری-کمدی-مجید-صالحی-به-پایان-رسید |archive-url=https://web.archive.org/web/20200212194408/http://cinemapress.ir/news/102791/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D9%85%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%AC%DB%8C%D8%AF-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D8%AF |archive-date=12 February 2020 |access-date= |work= |title=وێنەگرتنی کۆمیدیی «مەجید ساڵحی» کۆتایی ھات |publisher=سینەما پرس |url-status=live}}</ref> |- |آزاد مثل هوا |ڕەسوول |نووسەر |<ref name="آزاد مثل هوا">{{cite web |last= |first= |date= |url=https://www.borna.news/بخش-فرهنگ-هنر-6/792394-پایان-فیلمبرداری-آزاد-مثل-هوا-با-رضا-عطاران |archive-url=https://web.archive.org/web/20200827063832/https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/792394-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%AB%D9%84-%D9%87%D9%88%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%B9%D8%B7%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86 |archive-date=27 August 2020 |access-date= |work= |title=کۆتاییی وێنەگرتنی «آزاد مثل هوا» لەگەڵ ڕەزا عەتاران |publisher=بۆرنا |url-status=live}}</ref> |- | scope="row" |2019 |انفرادی |جەواد | |<ref name="انفرادی">{{cite web |last= |first= |date=28 August 2019 |url=https://www.mehrnews.com/news/4704572/مسعود-اطیابی-انفرادی-را-کلید-زد-رضا-عطاران-جلوی-دوربین-رفت |archive-url=https://web.archive.org/web/20200222161827/https://www.mehrnews.com/news/4704572/%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%B7%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%A6%D9%86%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D8%B2%D8%AF-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%B9%D8%B7%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%84%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D9%81%D8%AA |archive-date=22 February 2020 |access-date= |work= |title=مەسعود ئەتەیابیدەستپێکی «انفرادی» لێدا / ڕەزا عەتاران چوو بڕگەی کامێرا |publisher=ئاژانسی دەنگوباسی مێھر |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2" scope="row" |2020 |روشن |ڕۆشەن | |<ref name="روشن">{{cite web |last= |first= |date=16 February 2020 |url=https://www.khabaronline.ir/news/1353404/عکس-گریم-و-لباس-رضا-عطاران-در-فیلم-سینمایی-روشن |archive-url=https://web.archive.org/web/20200217193952/https://www.khabaronline.ir/news/1353404/%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%DA%AF%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D9%88-%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%B9%D8%B7%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86 |archive-date=17 February 2020 |access-date= |work= |title=مەکیاج و بەرگی ڕەزا عەتاران لە فیلمی سینەمایی «روشن» |publisher=خەبەر ئۆنلاین |url-status=live}}</ref> |- |شیشلیک |هاشم | |<ref name="شیشلیک">{{cite web |last= |first= |date=12 June 2020 |url=https://www.isna.ir/news/99032314462/شیشلیک-با-عطاران-و-جمشیدی-کلید-می-خورد |archive-url=https://web.archive.org/web/20200628070055/https://www.isna.ir/news/99032314462/%D8%B4%DB%8C%D8%B4%D9%84%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%D8%A7-%D8%B9%D8%B7%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AC%D9%85%D8%B4%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D9%85%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF |archive-date=28 June 2020 |access-date= |work= |title=«شیشلیک» لەگەڵ عەتاران و جەمشیدی دەست پێدەکات |publisher=ئیسنا |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2" scope="row" |2022 |ویلای ساحلی |فەرخ | |<ref name="ویلای ساحلی">{{cite web |date=2023-12-07 |url=https://www.isna.ir/news/1402080100091/ویلای-ساحلی-کیانوش-عیاری-آذرماه-می-آید/ |access-date=2023-12-07 |website=ئیسنا |language=fa |title=نمایشدانی ویلای ساحلی لە سەرەتای سەرماوەزی 2023 |url-status=live}}</ref> |- |قیف |خوسرەو (قیف) |نووسەر | |- | rowspan="2" scope="row" |2024 |صددام |بەدەلی سەددام حسێن (صەلاح شەریف) |ڕاوێژکاری دەرهێنەر و خشتەی دەق |- |خانم والده | | |<ref>{{cite web |date=2025-02-22 |url=https://www.qudsonline.ir/news/1051280/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%85-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%B9%D8%B7%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D8%AC%D9%85%D8%B4%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%D9%81%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF |access-date=2025-05-25 |website=قودس ئۆنلاین |language=fa |title=«خانم والده» بە بەشداریی ڕەزا عەتاران و عەباس جەمشیدی‌فەر دروست دەکرێت |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2" scope="row" |2025 |خواب |مانی موقەددەم | |<ref>{{cite web |date=2026-02-22 |url=https://www.mehrnews.com/news/6741641/%DB%8C%DA%A9-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D9%86%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%B9%D8%B7%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA |access-date=2025-05-25 |website=ئاژانسی دەنگوباسی مێھر |language=fa |title=ماجەرای خەوە بەردەوامەکانی ڕەزا عەتاران چییە؟ |url-status=live}}</ref> |- |''[[تۆوی ترێ (فیلم)|تۆوی ترێ]]'' |ئیبراھیم ئیبراھیمیان | |} == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای ئینگلیزی، ویکیپیدیای فارسی، «[[:en:Reza Attaran|Reza Attaran]]»، ئازاری ٢٠١٦. {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Reza Attaran|ڕەزا عەتاران}} * {{IMDb name|2790534}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فیلم|ئەکتەران|ئێران}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:ئەکتەرە ئێرانییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:خەڵکی مەشھەد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:کۆمێدییە ئێرانییەکان]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئێرانی]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی ئێرانی]] ffzhw3ymqbdxkzhg8goouz74aflp8gy 0 126304 1680443 1675888 2026-10-04T16:25:26Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680443 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | ناو = لەیلا حاتەمی | وێنە = Lila Hatami at 34th Fajr Festival (cropped).jpg | قەبارەی وێنە = | جێگری_وێنە = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = {{ڕێکەوتی لەدایکبوون و تەمەن|١٩٧٢|٨|١}} | شوێنی لەدایکبوون = [[تاران]]، [[ئێران]] | نیشتەجێ = | نەتەوە = [[ئێرانی]] | ناوەکانی تر = | نەژاد = | ڕادەی خوێندەواری = | پیشە = خانمەکتەر | ساڵانی چالاکی = ١٩٩٦ – ئێستا | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | ناوبانگ = | کارە_دیارەکان = | شێواز = | باڵا = | کێش = | ھاوسەر = [[عەلی موسەفا]] {{بچووک|(لەوەتەی ١٩٩٨)}} | یار = | منداڵەکان = مانی {{بچووک|(لەدایکبووی ٢٠٠٧)}}{{ھن}}عەسەل {{بچووک|(لەدایکبووی ٢٠٠٨)}} | دایک و باوک = [[عەلی حاتەمی]] {{بچووک|(باوک)}}{{ھن}}[[زەری خوشکام]] {{بچووک|(دایک)}} | خزمەکان = | خەڵاتەکان = | ماڵپەڕ = [https://web.archive.org/web/20100514011243/http://leila-hatami.com/ ماڵپەڕی نافەرمی] | پەراوێزەکان = }} '''لەیلا حاتەمی''' ([[فارسی]]: [[:fa:لیلا حاتمی|لیلا حاتمی]]؛ لەدایکبووی ١ی ئابی ١٩٧٢ لە [[تاران]]) [[خانمەکتەر]] و [[دەرھێنەر]]ێکی [[ئێران]]ییە. کچی دەرھێنەر [[عەلی حاتەمی]]یە، و ھاوسەری ئەکتەر؛ [[عەلی موسەفا|عەلی موسەففایە]]. چەندان خەڵاتی فێستیڤاڵە نێوخۆیی و جیھانییەکانی بەدەست ھێناوە. حاتەمی لە فیلمی درامیی ''کەمالولمولوک'' (١٩٨٤) لە ڕۆڵی کەمالولمولوکدا بۆ یەکەم جار لە سینەمادا دەرکەوت. یەکەم ڕۆڵی سەرەکیی خۆی لە فیلمی درامیی ''لەیلا'' (١٩٩٧) وەک ژنێکی [[نەزۆکی|نەزۆک]] گێڕا، کە بەهۆیەوە دیپلۆمی شانازیی لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] بەدەستھێنا و سەرنجی جەماوەری بۆ لای خۆی ڕاکێشا. بەرجەستەکردنی ڕۆڵی ژنێکی ساویلکە لە فیلمی ''بی‌پولی''(٢٠٠٩) خەڵاتی سیمورغی کریستاڵی بۆ باشترین خانمە ئەکتەر لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] بۆ بەدەستھێنا، و دواتر خەڵاتەکەی جارێکی تر بردەوە بۆ بەرجەستەکردنی ڕۆڵی ژنێکی ناجێگیریی سۆزداری لە فیلمی [[ڕەگێ خاب]](٢٠١٧). هەروەها پاڵێوراو بووە بۆ سیمورغی کریستاڵی بۆ ڕۆڵەکانی لە فیلمەکانی ''شەیدا'' (١٩٩٩)، ''وێستگەی چۆڵکراو'' (٢٠٠٢)، ''سالاد فصل'' (٢٠٠٥)، ''چل ساڵان'' (٢٠١٠)، ''[[جیابوونەوەی نادر لە سیمین]]'' (٢٠١١)، ''نارنجی‌پوش'' (٢٠١٢) و ''کاتی خۆشەویستی'' (٢٠١٥). حاتەمی خەڵاتی باشترین ئەکتەری لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی مۆنتریال بۆ ڕۆڵگێڕانی لە فیلمی ''وێستگەی چۆڵکراو'' (٢٠٠٢) بەدەستھێنا. خەڵاتی ورچی زیوینی بۆ باشترین ئەکتەری لە [[فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی بەرلین]] بۆ ڕۆڵگێڕانی لە فیلمی درامیی ''[[جیابوونەوەی نادر لە سیمین]]''(٢٠١١) بردەوە. لە ساڵی ٢٠١٧دا، ماڵپەڕی ''ئیندیوایەر'' ستایشی ڕۆڵگێڕانی ئەوی لە فیلمەکەدا کرد وەک یەکێک لە باشترین ڕۆڵگێڕانەکانی سەدەی ٢١ەم و حاتەمی بە شایستەی خەڵاتێکی [[خەڵاتی ئۆسکار|ئۆسکار]] زانی بۆ ڕۆڵگێڕانی لەو فیلمەدا.<ref>{{Cite web |date=2017-09-23 |url=https://financialtribune.com/articles/art-and-culture/72917/leila-hatami-among-21st-century-best-actresses |access-date=2025-01-21 |website=FinancialTribune |language=en |title=Leila Hatami Among 21st Century Best Actresses}}</ref> هەروەها گۆی کریستاڵی بۆ باشترین خانمە ئەکتەر لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی کارلۆڤی ڤاری وەرگرت بۆ ڕۆڵگێڕانی لە فیلمی ''کۆتا هەنگاو'' (٢٠١٢). لە ساڵی ٢٠١٢دا، لەلایەن حکوومەتی فەڕەنساوە پلەی شۆڤالیێی نیشانی ئەدەب و ھونەری پێبەخشرا.<ref>{{Cite web |date=2012-08-02 |url=https://www.bbc.com/persian/arts/2012/08/120802_ka_leyla_hatami_france |access-date=2022-08-04 |language=fa |title=اعطای نشان هنر و ادب فرانسه به لیلا حاتمی |publisher=BBC News}}</ref> ناوی لە ڕیزبەندی جوانترین ژنانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەلایەن ماڵپەڕی ''Wonderslist''دا تۆمار کراوە.<ref>{{Cite web |date=2016-11-08 |url=https://www.wonderslist.com/beautiful-middle-eastern-women-top-10/ |access-date=2025-07-08 |website=www.wonderslist.com |language=en-US |title=Most Beautiful Middle-Eastern Women - Top 10 Beautiful Arab Women}}</ref> == ژیانی سەرەتایی == [[پەڕگە:Leila-hatami-childhood.jpg|227x227پیکسڵ|حاتەمی لە منداڵیدا لەگەڵ دایک و باوکی [[عەلی حاتەمی]] و [[زاری خۆشکام]]]] لیلا حاتەمی لە ١ی تشرینی یەکەمی ١١٩٧٢ لە [[تاران]]، [[ئێران]] لەدایکبووە، کچی دەرھێنەری کاریگەری ئێرانی [[عەلی حاتەمی]] و خانمە ئەکتەر زری خوشکامە. لیلا بۆ یەکەم جار لە تەمەنی ١٠ ساڵیدا لە فیلمێکدا دەرکەوت، کە لە سەردەمی شێوەکاری ئێرانیی سەدەی ١٩ھەم کەمالولمولوکدا بەڕێوەدەچوو. لەو فیلمەدا، ڕۆڵی شێوەکارەکەی لە تەمەنی کوڕێکی گەنجدا گێڕا. دواتر ھەشت ساڵ دواتر لە ساڵی ١٩٩٢، لە فیلمێکی تری باوکیدا بە ناوی ''دڵسووتاو'' دەرکەوت کە تێیدا ڕۆڵی شازادەیەکی نابینای دەگێڕا. بەڵام لە سەرەتادا مەبەستی نەبوو بەردەوام بێت لە ئەکتەری. لە قوتابخانەی ئامادەیی، ڕشتەی فیزیا و بیرکاری خوێندووە.<ref>{{Cite web |url=https://www.iranchamber.com/cinema/lhatami/leila_hatami.php |access-date=2025-07-09 |website=www.iranchamber.com |title=Iran Chamber Society: Iranian Cinema: Leila Hatami}}</ref> دوای تەواوکردنی قوتابخانەی ئامادەیی، ڕووی لە [[لۆزان]] لە [[سویسرا]] کرد و دەستی بە خوێندنی [[ئەندازیاریی میکانیکی|ئەندازیاریی میکانیک]] کرد لە پەیمانگای تەکنەلۆژیی فیدراڵیی سویسرا لە لۆزان (EPFL). دوای دوو ساڵ حاتەمی بەشەکەی گۆڕی بۆ ئەدەبی فەڕەنسی.<ref name="Vick2007">{{cite book|author=Tom Vick|url=https://archive.org/details/asiancinemafield0000vick|title=Asian cinema: a field guide|publisher=Collins|year=2007|url-access=registration}}</ref> خوێندنی [[زمانی فەڕەنسی|فەڕەنسی]] تەواو کرد. دواتر باوکی نەخۆش کەوت و گەڕایەوە بۆ ئێران. باوکی لە ساڵی ١٩٩٦ کۆچی دوایی کرد. لە ھەمان ساڵدا، یەکەم ڕۆڵی گەورەسالی خۆی لە فیلمی درامیی ''لەیلا''دا گێڕا کە لە دەرهێنانی دەرهێنەری فیلم داریوش میھرجوویی بوو. لە ناوەوە و دەرەوەی ئێران ستایشێکی زۆری لێکرا.<ref>{{Cite web |url=https://iranwire.com/en/special-features/61308/ |access-date=2025-07-09 |website=iranwire.com |language=en |title=Iranian Women You Should Known: Leila Hatami}}</ref> == ژیاننامە == [[پەڕگە:Jury Cannes 2014.jpg|260px|وێنۆک|چەپ|لەیلا حاتەمی لەگەڵ چەند ئەکتەرێکی تر، لە [[فێستیڤاڵی فیلمی کەن|فێستیڤاڵی فیلمی کان]] (دووەم کەس لەلای چەپ)]]دوای تەواوکردنی خوێندنی ئامادەیی، دەچێتە [[سویسڕا]] و دەست دەکا بە خوێندنی [[ئەندازیاریی میکانیکی]]. دوای دوو ساڵ خوێندنەکەی گۆڕیوە بۆ ئەدەبی فەڕەنسی، دوای تەواوکردنی خوێندنەکەی گەڕاوەتەوە ئێران. لەپاڵ زمانە زگماکییەکەی کە [[فارسی]]یە، زمانەکانی [[فەڕەنسی]]، [[ئینگلیزی]] و [[ئەڵمانی]] بەتەواوی دەزانێت. دوای ماوەیەک لە وچان، دەچێتە نێو بواری [[سینەما]] بە بەشداریکردنی لە فیلمی لەیلا، ڕۆڵبینیەکەی لەم فیلمە پێشوازیێکی ئەرێنی لێ کرا لەلایەن ڕەخنەگران و بینەرانەوە. لە ساڵی ١٩٩٩ ھاوسەرگیری لەگەڵ عەلی موستەففا کرد، کە ئەویش ئەکتەرێکی سەرەکیی فیلمی لەیلا بوو. دوو مناڵیان ھەیە؛ کوڕێک بە ناوی مانی (لەدایکبووی ٢٠٠٧) و کچێک بە ناوی عەسەل (لەدایکبووی ٢٠٠٨). == کارنامەی ھونەری == حاتەمی لە سەردەمی گەنجیدا لە چەندین بەرھەمی باوکیدا ڕۆڵی بچووکی گێڕاوە، لەوانە لە کۆمەڵەی تلویزیۆنیی ''[[ھەزاردەستان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|ھەزار دەستان]]'' و فیلمی سینەماییی ''کەمالولمولوک''.<ref name="GinsbergLippard2010">{{cite book|author1=Terri Ginsberg|url=https://books.google.com/books?id=cWs0N_l_o14C&pg=PA175|title=Historical Dictionary of Middle Eastern Cinema|author2=Chris Lippard|date=11 March 2010|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0-8108-7364-3|pages=175–}}</ref> یەکەم دەرکەوتنی وەک ئەکتەری سەرەکی لە سینەمادا لە ڕۆڵی ناو نیشانی فیلمی ''لەیلا'' (١٩٩٧) بوو لە دەرھێنانی داریوش میھرجوویی. لە ١٥یەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] دیپلۆمی شانازیی بۆ باشترین ئەکتەر وەرگرت.<ref>[http://www.fajrfestival.ir/english/fajr/asp/awards.asp?f_number=15 15th Fajr Film Festival Awards] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090629041136/http://www.fajrfestival.ir/english/fajr/asp/awards.asp?f_number=15|date=29 June 2009}}. ''Fajr International Film Festival'', Retrieved 25 June 2006.</ref> دوای ئەوە، بە بەردەوامی لە [[سینەمای ئێران|سینەمای ئێراندا]] ڕۆڵی دەگێڕا. لە دەیان فیلمدا بەشداریی کردووە بۆ ڕۆڵگێڕانی لە فیلمی ''وێستگەی چۆڵکراو'' (٢٠٠٢)، پاڵێورا بۆ خەڵاتی [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] بۆ باشترین خانمە ئەکتەر. خەڵاتی باشترین خانمە ئەکتەری لە ٢٦ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی مۆنتریال بەدەستھێنا.<ref>{{usurped|[https://web.archive.org/web/20060414200134/http://www.ffm-montreal.org/palmares/en_2002.html Awards 2002]}}. ''World Film Festival'', Retrieved 25 June 2006.</ref> لەو فیلمەی ھاوسەرەکەی وەک دەرھێنەر کاری تێدا کردووە، وەک ''وێنەی ژنێک لە دوورەوە'' (٢٠٠٥) و ''کۆتا ھەنگاو'' (٢٠١٢) دەرکەوتووە. ھەروەھا بەرپرسی دیزاینی سێت و بەرگی فیلمی ''کۆتا ھەنگاو'' بووە و جگە لە وەرگرتنی خەڵاتی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی کارلۆڤی ڤاری بۆ باشترین خانمە ئەکتەر بۆ ڕۆڵگێڕانەکەی، پاڵێوراو بوو بۆ خەڵاتی سیمورغی کریستاڵیی فێستیڤاڵی فیلمی فەجر بۆ باشترین دیزاینی بەرھەمھێنان و دیزاینی جلوبەرگ بۆ کارەکانی لە فیلمەکەدا. [[پەڕگە:Leila_Hatami_Cannes_2013.jpg|274x274پیکسڵ|حاتەمی لە [[فێستیڤاڵی فیلمی کان ٢٠١٣|فێستیڤاڵی فیلمی کانی ٢٠١٣]]]] لە ساڵی ٢٠١٢دا، حاتەمی سەرنجی نێودەوڵەتی بەرەو خۆی ڕاکێشا بەھۆی ڕۆڵگێڕانی لە فیلمی [[ئەسغەر فەرھادی]]، ''[[جیابوونەوەی نادر لە سیمین]]''، کە دەیان خەڵاتی بردەوە، لەوانە [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی زمانی بیانی]].<ref>{{cite web |date=24 September 2017 |url=http://ifpnews.com/exclusive/irans-leila-hatami-among-best-actresses-21st-century/ |website=IFPNews |title=Iran's Leila Hatami among Best Actresses of 21st Century |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی نیسانی ٢٠١٩ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190403023714/https://ifpnews.com/exclusive/irans-leila-hatami-among-best-actresses-21st-century/ |url-status=dead}}</ref> ڕۆڵگێڕانەکەی سەرەنجی ڕەخنەگرانی ڕاکێشا و چەندین خەڵاتی بەدەستھێنا، لەوانە خەڵاتی ورچی زیوینی بۆ باشترین خانمە ئەکتەر لە [[فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی بەرلین]].<ref name="www.dw.com">{{Cite web |date=20 February 2011 |url=http://www.dw.com/en/gold-and-silver-bears-for-iranian-film-as-berlinale-closes/a-14856453 |access-date=30 January 2018 |website=dw.com |language=en |title=Gold and Silver Bears for Iranian film as Berlinale closes}}</ref> ماڵپەڕی ئیندیوایەر ستایشی ڕۆڵگێڕانی کرد وەک یەکێک لە باشترین ڕۆڵگێڕانی ئەکتەرە ئافرەتەکانی سەدەی ٢١ەم.<ref>{{Cite news|url=http://ifpnews.com/exclusive/irans-leila-hatami-among-best-actresses-21st-century/|title=Iran's Leila Hatami among Best Actresses of 21st Century|date=24 September 2017|work=IFP News|access-date=30 January 2018|language=en-US|archive-date= ٣ی نیسانی ٢٠١٩|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403023714/https://ifpnews.com/exclusive/irans-leila-hatami-among-best-actresses-21st-century/|url-status=dead}}</ref> لە حوزەیرانی ٢٠١٧دا، [[ئەکادیمیای زانستەکان و ھونەرەکانی وێنەی جوڵاو]] حاتەمی بانگێشت کرد بۆ ئەوەی بێتە ئەندام.<ref>{{Cite web |date=2017-06-30 |url=https://financialtribune.com/articles/art-and-culture/67348/10-iranian-cineastes-among-new-oscar-academy-members |access-date=2024-06-15 |website=Financial Tribune |language=En |title=10 Iranian Cineastes Among New Oscar Academy Members}}</ref> === دادوەری لە فێستیڤاڵەکانی فیلم؛ ناڕەزایەتی ماچکردنی ڕوومەت === [[پەڕگە:Jury_Cannes_2014.jpg|264x264پیکسڵ|حاتەمی (دووەم لە لای ڕاستەوە) لەگەڵ ئەندامانی تری لیژنەی داوەری لە [[فێستیڤاڵی فیلمی کان ٢٠١٤|فێستیڤاڵی فیلمی کانی ٢٠١٤]]]] لە نیسانی ٢٠١٤دا، وەک ئەندامی لیژنەی داوەریی پێشبڕکێی سەرەکی لە [[فێستیڤاڵی فیلمی کان]]<nowiki/>ی ٢٠١٤ ڕاگەیەندرا.<ref name="2014Cannes">{{cite web |date=28 April 2014 |url=https://www.festival-cannes.com/en/2014/the-jury-of-the-67th-festival-de-cannes/ |access-date= |work=Cannes |title=The Jury of the 67th Festival de Cannes}}</ref> لەوێ، حاتەمی بە ماچکردنی سەر ڕوومەت پێشوازی لە سەرۆکی ٨٣ ساڵەی فێستیڤاڵی فیلمی کان ژیل ژاکۆب کرد، کە شێوازێکی باوی سڵاوکردنە لە فەڕەنسا.<ref name="IBTimes">{{Cite web |last=John |first=Simi |date=2014-05-19 |url=https://www.ibtimes.co.uk/cannes-2014-iran-criticises-leila-hatami-kissing-film-festival-president-1449108 |access-date=2026-01-15 |website=International Business Times UK |language=en |title=Cannes 2014: Iran Criticises Leila Hatami for Kissing Film Festival President}}</ref> جێگری وەزیری ڕۆشنبیریی ئێران حوسێن نەوشئابادی ڕەخنەی لێگرت و گوتی:<blockquote>ئومێدەوارم ئەوانەی وەک ژنانی [[ئێران|ئێرانی]] بەشداری لە گۆڕەپانە نێودەوڵەتییەکاندا دەکەن، ئاگاداری پاکیزەیی و کەرامەتی ئێران ببن تا وێنەی ژنی ئێرانی لەبەردەم جیهانداناشرین نەبێت. «ئەگەر ڕێز لە نەریتە ئیسلامییەکان و کلتوور و باوەڕە نیشتمانییەکانی ئێران بگرن، ئەوە شتێکی دڵخواز دەبێت بۆ ناودارانی ئێرانی کە بچنە دەرەوەی وڵات، بەڵام ئەگەر ئامادەبوونیان بەبێ ڕەچاوکردنی بەھا کۆمەڵایەتییەکان و پێوەرە ئەخلاقییەکان بێت، نەتەوەی ئێران ئەوە قبوڵ ناکات.»<ref name="IBTimes" /></blockquote>لە ئایاری ٢٠١٤دا، دوای وەرگرتنی ڕەخنەی توند بۆ ماچەکە لە ئێران لەوانە داواکاری بۆ زیندانیکردن و قامچیلێدانی حاتەمی دواتر لە نامەیەکدا داوای لێبوردنی بۆ کارەکانی کرد.<ref>{{cite web |date=24 May 2014 |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/iran/10853504/Iranian-actress-Leila-Hatami-apologises-for-kissing-Cannes-president-on-the-cheek.html |access-date=24 May 2014 |work=The Telegraph |title=Iranian actress Leila Hatami apologises for kissing Cannes president on the cheek}}</ref><ref>{{cite web |date=24 May 2013 |url=https://www.independent.co.uk/news/people/leila-hatami-student-group-calls-for-iranian-actress-to-be-flogged-following-cannes-kiss-9422990.html |title=Leila Hatami: Student group calls for Iranian actress to be flogged following Cannes Film Festival kiss |newspaper=Independent}}</ref> ==== لیستی تەواو ==== * ٢٠٠١ - [[فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی دوبەی]] * ٢٠٠٦ - ٤١ەمین فێستیڤاڵی فیلمی کارلۆڤی ڤاری – پێشبڕکێی سەرەکی * ٢٠١١ - فێستیڤاڵی فیلمی مەڕاکەش * ٢٠١١ - فێستیڤاڵی فیلمی دۆڤیل * ٢٠١٢ - [[فێستیڤاڵی فیلمی ڕۆما]] * ٢٠١٢ - فێستیڤاڵی فیلمی کاستێندۆرف (سەرۆکی لیژنەی داوەری) * ٢٠١٣ - فێستیڤاڵی فیلمی پڕتەقاڵی زێڕینی ئانتالیا * ٢٠١٤ - ٦٧ەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی کان]] – پێشبڕکێی سەرەکی * ٢٠٢٢ - فێستیڤاڵی فیلمی ئاسیایی ڤێزول (سەرۆکی لیژنەی داوەری) * ٢٠٢٢ - ٧٩ەمین فێستیڤاڵی فیلمی ڤێنیز – پێشبڕکێی سەرەکی == ژیانی کەسی == حاتەمی لە ساڵی ١٩٩٨دا ھاوسەرگیریی لەگەڵ عەلی موسەفا، ھاوئەکتەری لە فیلمی ''لەیلا'' (١٩٩٧) کرد. خاوەنی دوو منداڵن: کوڕێک بە ناوی مانی (لەدایکبووی شوباتی ٢٠٠٧) و کچێک بە ناوی عەسەل (لەدایکبووی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨). جگە لە [[زمانی فارسی|زمانی فارسیی]] شارەزای زمانی [[زمانی فەڕەنسی|فەڕەنسی]]، [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] و [[زمانی ئەڵمانی|ئەڵمانی]] ڕوانە.<ref>{{Cite web |url=https://en.ifilmtv.ir/News/Content/35599/ |access-date=2025-07-09 |website=ifilm-آیفیلم |language=en |title=Iranian stars who speak multiple languages}}</ref> == فیلم == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" |ساڵ ! scope="col" |ناونیشان ! scope="col" |ڕۆڵ ! scope="col" class="unsortable" |تێبینییەکان ! scope="col" class="unsortable" |{{کورتکراوە|سەرچاوە.|سەرچاوەکان}} |- !۱۴۰۳ |{{فیلمی داھاتوو|بت}} | |پاش-بەرهەمهێنان | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=«بُت» حمید نعمت‌الله با لیلا حاتمی و محمدرضا فروتن ادامه دارد|نشانی=https://www.isna.ir/news/1403072720845/بت-حمید-نعمت-الله-با-لیلا-حاتمی-و-محمدرضا-فروتن-ادامه-دارد|وبگاه=ایسنا|تاریخ=2024-10-18|بازبینی=2024-12-22|کد زبان=fa}}</ref> |- !۱۴۰۱ |{{فیلمی داھاتوو|زمانی در ابدیت}} |مریەم |ئامادەی نمایش | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=«زمانی در ابدیت» کلید خورد/ همکاری نیکی کریمی و لیلا حاتمی|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/5473880/زمانی-در-ابدیت-کلید-خورد-همکاری-نیکی-کریمی-و-لیلا-حاتمی|وبگاه=خبرگزاری مهر|تاریخ=2022-04-24|بازبینی=2025-02-07|کد زبان=fa|archive-date=۳ فوریه ۲۰۲۵|archive-url=https://web.archive.org/web/20250203174047/https://www.mehrnews.com/news/5473880/%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D8%AA-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D9%87%D9%85%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%86%DB%8C%DA%A9%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D9%88-%D9%84%DB%8C%D9%84%D8%A7-%D8%AD%D8%A7%D8%AA%D9%85%DB%8C|url-status=live}}</ref> |- ! rowspan="2" |۱۴۰۰ |''پیرپسر'' |ڕەعنا مەتین | | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=پایان «پیر پسر» بابک حمیدیان|نشانی=https://www.isna.ir/news/1400110200902/پایان-پیر-پسر-بابک-حمیدیان|وبگاه=ایسنا|تاریخ=2022-01-22|بازبینی=2024-12-22|کد زبان=fa|archive-date=۲۹ دسامبر ۲۰۲۲|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229212925/https://www.isna.ir/news/1400110200902/%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%BE%DB%8C%D8%B1-%D9%BE%D8%B3%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86|url-status=live}}</ref> |- |''تصور'' |جۆراوجۆر |حاتەمی ڕۆڵی ۸ کەسایەتی گێڕاوە. | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=داستان مشترک لیلا حاتمی و مهرداد صدیقیان پایان یافت|نشانی=https://borna.news/fa/news/1164417/داستان-مشترک-لیلا-حاتمی-و-مهرداد-صدیقیان-پایان-یافت|وبگاه=خبرگزاری برنا|تاریخ=|بازبینی=2025-03-06|کد زبان=fa|نام خانوادگی=}}</ref> |- !۱۳۹۹ |''نبودن'' |مریەم |فیلمێک لە دەرهێنانی عەلی موسەفا | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=از هفتمین کارگاه سینما روایت تا «نبودن» علی مصفا|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/5980251/از-هفتمین-کارگاه-سینما-روایت-تا-نبودن-علی-مصفا|وبگاه=خبرگزاری مهر {{!}} Mehr News Agency|تاریخ=2023-12-30|بازبینی=2025-03-02|کد زبان=fa|archive-date=۳۱ دسامبر ۲۰۲۳|archive-url=https://web.archive.org/web/20231231014012/https://www.mehrnews.com/news/5980251/%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%A7-%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D9%81%D8%A7|url-status=live}}</ref> |- ! rowspan="2" |۱۳۹۸ |{{فیلمی داھاتوو|قاتل و وحشی}} |زیبا |ئامادەی نمایش | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=حمید نعمت‌الله «قاتل و وحشی» را کلید زد|نشانی=https://www.isna.ir/news/98061507756/حمید-نعمت-الله-قاتل-و-وحشی-را-کلید-زد|وبگاه=ایسنا|تاریخ=2019-09-06|بازبینی=2025-03-02|کد زبان=fa|archive-date=۸ آوریل ۲۰۲۳|archive-url=https://web.archive.org/web/20230408222531/https://www.isna.ir/news/98061507756/%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D9%86%D8%B9%D9%85%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D9%82%D8%A7%D8%AA%D9%84-%D9%88-%D9%8–%D8%AD%D8%B4%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D8%B2%D8%AF|url-status=live}}</ref> |-|{{فیلمی داھاتوو|مسیر باد}} |مریەمی مەجدەلی |پاش-بەرهەمهێنان؛ فیلمێکی ئەمریکی | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=لیلا حاتمی در فیلم سینماگر سرشناس آمریکایی|نشانی=https://www.isna.ir/news/1402052213939/لیلا-حاتمی-در-فیلم-سینماگر-سرشناس-آمریکایی|وبگاه=ایسنا|تاریخ=2023-08-13|بازبینی=2025-03-02|کد زبان=fa|archive-date=۱۴ اوت ۲۰۲۳|archive-url=https://web.archive.org/web/20230814221046/https://www.isna.ir/news/1402052213939/%D9%84%DB%8C%D9%84%D8%A7-%D8%AD%D8%A7%D8%AA%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DA%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7%DB%8C%DB%8C|url-status=live}}</ref> |- ! rowspan="3" |۱۳۹۷ |''مردی بدون سایه'' |سایە تەمەددون | | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=لیلا حاتمی با «مردی بدون سایه» از اسپانیا به تهران آمد|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/4371065/لیلا-حاتمی-با-مردی-بدون-سایه-از-اسپانیا-به-تهران-آمد|وبگاه=خبرگزاری مهر|تاریخ=2018-08-11|بازبینی=2025-01-24|کد زبان=fa}}</ref> |- |''ما همه با هم هستیم'' |خانمی مەژدەھی | | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=لیلا حاتمی در فیلم جدید کمال تبریزی|نشانی=https://www.isna.ir/news/97022413499/لیلا-حاتمی-در-فیلم-جدید-کمال-تبریزی|وبگاه=ایسنا|تاریخ=2018-05-14|بازبینی=2025-02-02|کد زبان=fa}}</ref> |- |''آخرین داستان'' |شەھرزاد (دەنگ) |[[فیلمی ئەنیمەیشن]] | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=لیلا حاتمی شهرزاد انیمیشن «آخرین داستان» شد|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/4307903/لیلا-حاتمی-شهرزاد-انیمیشن-آخرین-داستان-شد|وبگاه=خبرگزاری مهر|تاریخ=2018-05-28|بازبینی=2024-12-22|کد زبان=|archive-date=۱۹ فوریه ۲۰۲۵|archive-url=https://web.archive.org/web/20250219175506/https://www.mehrnews.com/news/4307903/%D9%84%DB%8C%D9%84%D8%A7-%D8%AD%D8%A7%D8%AA%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%B4%D9%86-%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%AF|url-status=live}}</ref> |- ! rowspan="2" |۱۳۹۶ |''خوک'' |شیوا موھاجیر | | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=لیلا حاتمی به فیلم «خوک» مانی حقیقی پیوست|نشانی=https://www.khabaronline.ir/news/699700/لیلا-حاتمی-به-فیلم-خوک-مانی-حقیقی-پیوست|وبگاه=خبرآنلاین|تاریخ=2017-08-22|بازبینی=2025-03-02|کد زبان=fa|archive-date=۲ ژانویه ۲۰۲۴|archive-url=https://web.archive.org/web/20240102055923/https://www.khabaronline.ir/news/699700/%D9%84%DB%8C%D9%84%D8%A7-%D8%AD%D8%A7%D8%AA%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%AE%D9%88%DA%A9-%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D9%88%D8%B3%D8%AA|url-status=live}}</ref> |- |''بمب؛ یک عاشقانه'' |میترا | | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|نشانی=https://www.irna.ir/news/82561008/بهرام-دهقانی-تدوینگر-بمب-شد|وبگاه=ایرنا|بازبینی=2025-03-02|عنوان=بهرام دهقانی تدوینگر بمب شد}}</ref> |- !۱۳۹۵ |''حکایت دریا'' |پەروانە | | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=«حکایت دریا» به جای «دل دیوانه» شد|نشانی=https://www.isna.ir/news/96071608308/حکایت-دریا-به-جای-دل-دیوانه-شد|وبگاه=ایسنا|تاریخ=2017-10-08|بازبینی=2025-03-02|کد زبان=fa|archive-date=۲۱ ژوئن ۲۰۱۸|archive-url=https://web.archive.org/web/20180621042905/https://www.isna.ir/news/96071608308/%D8%AD%DA%A9%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D9%84-%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B4%D8%AF|url-status=live}}</ref> |- ! rowspan="2" |۱۳۹۴ |''رگ خواب'' |مینا |وەها هەروەها یەکێک لە سەرمایەگوزاران | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=«رگ خواب» کلید خورد/ نقش متفاوت برای لیلا حاتمی|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/2990833/رگ-خواب-کلید-خورد-نقش-متفاوت-برای-لیلا-حاتمی|وبگاه=خبرگزاری مهر|تاریخ=2015-12-04|بازبینی=2025-02-02|کد زبان=fa}}</ref> |- |''من'' |ئازەر میرزایی | | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=جدیدترین خبر از «من» با بازی لیلا حاتمی + عکس|نشانی=https://www.isna.ir/news/94040200726/جدیدترین-خبر-از-من-با-بازی-لیلا-حاتمی-عکس|وبگاه=ایسنا|تاریخ=2015-06-22|بازبینی=2025-03-02|کد زبان=fa}}</ref> |- !۱۳۹۳ |''دوران عاشقی'' |بیتا تەمەددون | | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=آغاز «دوران عاشقی» با بازی لیلا حاتمی و شهاب حسینی|نشانی=https://www.isna.ir/news/93050301482/آغاز-دوران-عاشقی-با-بازی-لیلا-حاتمی-و-شهاب-حسینی|وبگاه=ایسنا|تاریخ=2014-07-25|بازبینی=2024-12-22|کد زبان=fa|archive-date=۴ دسامبر ۲۰۲۴|archive-url=https://web.archive.org/web/20241204142239/https://www.isna.ir/news/93050301482/%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%82%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%84%DB%8C%D9%84%D8%A7-%D8%AD%D8%A7%D8%AA%D9%85%DB%8C-%D9%88-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%A8-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C|url-status=live}}</ref> |- !۱۳۹۲ |''در دنیای تو ساعت چند است؟'' |گولی ئیبتەھاج | | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=ادامهٔ فیلمبرداری «در دنیای تو ساعت چند است؟» با بازی لیلا حاتمی|نشانی=https://www.isna.ir/news/92100703602/ادامه-ی-فیلمبرداری-در-دنیای-تو-ساعت-چند-است-با-بازی-لیلا-حاتمی|وبگاه=ایسنا|تاریخ=2013-12-28|بازبینی=2025-03-02|کد زبان=fa}}</ref> |- ! rowspan="2" |۱۳۹۱ |''سر به مهر'' |سەبا ئەرجومەندی | | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=فیلمبرداری &#171;سر به مهر&#187; آغاز شد - تسنیم|نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1391/09/19/3512/فیلمبرداری-سر-به-مهر-آغاز-شد|وبگاه=خبرگزاری تسنیم {{!}} Tasnim|بازبینی=2025-03-02|کد زبان=fa}}</ref> |- | scope="row" |''آشنایی با لیلا'' |لیلا | | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=عباس کیارستمی برای «آشنایی با لیلا» در ایتالیا|نشانی=https://www.isna.ir/news/91122214681/عباس-کیارستمی-برای-آشنایی-با-لیلا-در-ایتالیا|وبگاه=ایسنا|تاریخ=2013-03-12|بازبینی=2025-03-02|کد زبان=fa}}</ref> |- ! rowspan="2" |۱۳۹۰ |''نارنجی‌پوش'' |نەھال نھاوەندی | | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=/ مروری بر خبرهای دریافتی هنری / ادامه فیلمبرداری فیلم مهرجویی و…|نشانی=https://www.isna.ir/news/9009-00641/مروری-بر-خبرهای-دریافتی-هنری-ادامه-فیلمبرداری-فیلم-مهرجویی|وبگاه=ایسنا|تاریخ=2011-11-22|بازبینی=2025-03-02|کد زبان=fa}}</ref> |- |''پله آخر'' |لیلی |وەها هەروەها دیزاینەری دیمەن و جلوبەرگ | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=«پله آخر» با بازی لیلا حاتمی در مراحل نهایی تدوین اولین عکس‌ها و آخرین خبرها از فیلم علی مصفا|نشانی=https://www.isna.ir/news/9005-12307/پله-آخر-با-بازی-لیلا-حاتمی-در-مراحل-نهایی-تدوین-اولین-عکس-ها|وبگاه=ایسنا|تاریخ=2011-08-09|بازبینی=2025-03-02|کد زبان=fa}}</ref> |- ! rowspan="2" |۱۳۸۹ |''[[جیابوونەوەی نادر لە سیمین]]'' |سیمین ڕەفیعی | | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان="جدایی نادر از سیمین" کلید خورد|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/1141084/جدایی-نادر-از-سیمین-کلید-خورد|وبگاه=خبرگزاری مهر|تاریخ=2010-08-27|بازبینی=2025-02-02|کد زبان=fa}}</ref> |- |''سعادت‌آباد'' |یاسی | | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=با سپری شدن 30درصد از فیلمبرداری «سعادت آباد» مازیار میری تا شهریور ماه ادامه دارد|نشانی=https://www.isna.ir/news/8905-06705/با-سپری-شدن-30درصد-از-فیلمبرداری-سعادت-آباد-مازیار-میری-تا|وبگاه=ایسنا|تاریخ=2010-08-03|بازبینی=2025-03-02|کد زبان=fa}}</ref> |- ! rowspan="3" |۱۳۸۸ |''آسمان محبوب'' |ماھنەزەر | | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|نشانی=https://www.irna.ir/news/9664363/آسمان-محبوب-در-پایان-راه-تصویربرداری|وبگاه=ایرنا|بازبینی=2025-08-19|تاریخ=۱۳۸۸-۰۹-۲۳|عنوان=آسمان محبوب در پایان راه تصویربرداری}}</ref> |- |''چیزهایی هست که نمی‌دانی'' |خانمی پزیشک | | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=با بازی لیلا حاتمی، مهتاب کرامتی و علی مصفا فیلمبرداری «چیزهایی هست که نمی‌دانی» به پایان رسید|نشانی=https://www.isna.ir/news/8808-00043.130547/با-بازی-لیلا-حاتمی-مهتاب-کرامتی-و-علی-مصفا-فیلمبرداری-چیزهایی|وبگاه=ایسنا|تاریخ=2009-11-02|بازبینی=2025-03-02|کد زبان=fa}}</ref> |- |''پرسه در مه'' |ڕوئیا | | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=فیلمبرداری "پرسه در مه" به پایان رسید|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/942685/فیلمبرداری-پرسه-در-مه-به-پایان-رسید|وبگاه=خبرگزاری مهر|تاریخ=2009-09-07|بازبینی=2025-03-02|کد زبان=fa}}</ref> |- ! rowspan="3" |۱۳۸۷ |''چهل سالگی'' |نیگار تەمەددون | | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=فیلمبرداری جدیدترین ساختهٔ رئیسیان 5 بهمن ماه آغاز می‌شود تست گریم محمدرضا فروتن و لیلا حاتمی در «چهل‌سالگی» منتشر شد|نشانی=https://www.isna.ir/news/8710-15525/فیلمبرداری-جدیدترین-ساخته-ی-رئیسیان-5-بهمن-ماه-آغاز-می-شود-تست|وبگاه=ایسنا|تاریخ=2009-01-16|بازبینی=2024-12-22|کد زبان=}}</ref> |- |''شیرین'' |یەکێک لە ئامادەبووان | | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=اشک بازیگران زن سینمای ایران را ببینید!|نشانی=https://www.qudsonline.ir/news/23475/اشک-بازیگران-زن-سینمای-ایران-را-ببینید|وبگاه=قدس آنلاین|تاریخ=2011-12-13|بازبینی=2024-12-22|کد زبان=fa|archive-date=۱۹ فوریه ۲۰۲۵|archive-url=https://web.archive.org/web/20250219175527/https://www.qudsonline.ir/news/23475/%D8%A7%D8%B4%DA%A9-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%A8%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%AF|url-status=live}}</ref> |- |''بی‌پولی'' |شکووە | | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=فیلمبرداری «بی‌پولی» نعمت‌الله تا پایان تیر ادامه دارد|نشانی=https://www.isna.ir/news/8704-10578/فیلمبرداری-بی-پولی-نعمت-الله-تا-پایان-تیر-ادامه-دارد|وبگاه=ایسنا|تاریخ=2008-07-09|بازبینی=2025-03-02|کد زبان=fa}}</ref> |- !۱۳۸۶ |''هر شب تنهایی'' |عەتییە | | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=با حضور لیلا حاتمی و حامد بهداد؛ رسول صدرعاملی "هرشب. تنهایی" را می‌سازد|نشانی=https://www.isna.ir/news/8605-09397/با-حضور-لیلا-حاتمی-و-حامد-بهداد-رسول-صدرعاملی-هرشب-تنهایی|وبگاه=ایسنا|تاریخ=2007-08-07|بازبینی=2025-03-02|کد زبان=fa}}</ref> |- !۱۳۸۴ |''قایق‌های من'' |مریەم (دەنگ) |فیلمی کورت لە دەرهێنانی سەفی یەزدانیان | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=قایق‌های من، لیلا حاتمی و بیست دومین جشنواره ملی فیلم کوتاه تهران|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/252122/قایق-های-من-لیلا-حاتمی-و-بیست-دومین-جشنواره-ملی-فیلم-کوتاه-تهران|وبگاه=خبرگزاری مهر|تاریخ=2005-11-13|بازبینی=2025-02-04|کد زبان=fa}}</ref> |- ! rowspan="3" |۱۳۸۳ |''شاعر زباله‌ها'' |ژنی گەنج | | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=محمدرضا درویشی، موسیقی «شاعر زباله‌ها» را می‌سازد|نشانی=https://www.isna.ir/news/8310-06676/محمدرضا-درویشی-موسیقی-شاعر-زباله-ها-را-می-سازد|وبگاه=ایسنا|تاریخ=2005-01-05|بازبینی=2025-03-02|کد زبان=fa}}</ref> |- |''حکم'' |فرووزەندە | | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=دهم آبان ماه، “حکم” کلید می‌خورد خسرو شکیبایی، لیلا حاتمی و مجید انتظامی هم آمدند|نشانی=https://www.isna.ir/news/8307-09743/دهم-آبان-ماه-حکم-کلید-می-خورد-خسرو-شکیبایی-لیلا-حاتمی-و|وبگاه=ایسنا|تاریخ=2004-10-15|بازبینی=2025-03-02|کد زبان=fa}}</ref> |- |''سالاد فصل'' |لیلا سازگار | | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=“سالاد فصل” جیرانی ادامه می‌یابد|نشانی=https://www.isna.ir/news/8212-09271/سالاد-فصل-جیرانی-ادامه-می-یابد|وبگاه=ایسنا|تاریخ=2004-03-14|بازبینی=2025-03-02|کد زبان=fa}}</ref> |- !۱۳۸۲ |''سیمای زنی در دوردست'' |ژنی گەنج | | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=“سیمای زنی در دور دست” به نیمه رسید|نشانی=https://www.isna.ir/news/8202-04636/سیمای-زنی-در-دور-دست-به-نیمه-رسید|وبگاه=ایسنا|تاریخ=2003-05-04|بازبینی=2025-03-02|کد زبان=fa}}</ref> |- ! rowspan="3" |۱۳۸۰ |''هم‌سایه'' |{{بەتاڵ}} |فیلمی کورت لە دەرهێنانی عەلی موسەفا؛ دیزاینەری دیمەن و جلوبەرگ | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=فیلم کوتاه “هم‌سایه” ساخته “علی مصفا” آماده نمایش شد|نشانی=https://www.isna.ir/news/8010-04338/فیلم-کوتاه-هم-سایه-ساخته-علی-مصفا-آماده-نمایش-شد|وبگاه=ایسنا|تاریخ=2002-01-07|بازبینی=2025-02-04|کد زبان=fa}}</ref> |- |''ارتفاع پست'' |نەرگس | | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|نشانی=https://www.isna.ir/news/8011-04716.4696/نقد-وبررسي-فيلم-ارتفاع-پست-در-جشنواره-فيلم-فجر-ابراهيم-حاتمي|وبگاه=ایسنا|بازبینی=2025-08-19|تاریخ=۱۳۸۰-۱۱-۱۹|عنوان=نقد وبررسی فیلم “ارتفاع پست” در جشنواره فیلم فجر ابراهیم حاتمی کیا: امیدوارم وارد شدن به عرصه‌های غیر از جنگ در سینما برایم آغاز مبارکی باشد}}</ref> |- |''ایستگاه متروک'' |مەھتاب | | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|نشانی=https://www.isna.ir/news/8004-05082/ايستگاه-متروك-در-مرحله-ضبط-موسيقي-و-صداگذاري-است|وبگاه=ایسنا|بازبینی=2025-08-19|تاریخ=۱۳۸۰-۰۴-۲۶|عنوان=ایستگاه متروک در مرحله ضبط موسیقی و صداگذاری است}}</ref> |- ! rowspan="2" |۱۳۷۹ |''آب و آتش'' |مریەم شکۆھی | | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=فریدون جیرانی با فیلم «آب و آتش» در نوزدهمین جشنوارهٔ فیلم فجر حضور دارد|نشانی=https://www.isna.ir/news/7910-02360/فریدون-جیرانی-با-فیلم-آب-و-آتش-در-نوزدهمین-جشنواره-ی-فیلم-فجر|وبگاه=ایسنا|تاریخ=2001-01-15|بازبینی=2025-03-02|کد زبان=fa}}</ref> |- |''مربای شیرین'' |دایکی جەلال | | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=/تا جشنواره/ «مربای شیرین» آماده شرکت در نوزدهمین جشنوارهٔ بین‌المللی فجر است|نشانی=https://www.isna.ir/news/7910-01292/تا-جشنواره-مربای-شیرین-آماده-شرکت-در-نوزدهمین-جشنواره-ی-بین-المللی|وبگاه=ایسنا|تاریخ=2001-01-06|بازبینی=2025-03-02|کد زبان=fa}}</ref> |- !۱۳۷۸ |''میکس'' |خانمی سەلیمی |ئامادەبوونی ڕێزلێنان | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=داریوش مهرجویی با میکس به جشنواره می‌آید|نشانی=https://www.isna.ir/news/7811-00318/داریوش-مهرجویی-با-میکس-به-جشنواره-می-آید|وبگاه=ایسنا|تاریخ=2000-01-29|بازبینی=2025-03-02|کد زبان=fa}}</ref> |- !۱۳۷۷ |''شیدا'' |شەیدا فاطمی | | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=به یاد فیلم عاشقانه ای که لیلا حاتمی «شیدا» شد|نشانی=https://www.isna.ir/news/1401090905570/به-یاد-فیلم-عاشقانه-ای-که-لیلا-حاتمی-شیدا-شد|وبگاه=ایسنا|تاریخ=2022-11-30|بازبینی=2025-03-09|کد زبان=fa}}</ref> |- !۱۳۷۵ |''لیلا'' |لیلا | | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=«لیلا» دوباره به پرده سینماها می‌آید + واکنش مهرجویی|نشانی=https://www.isna.ir/news/96061910792/لیلا-دوباره-به-پرده-سینماها-می-آید-واکنش-مهرجویی|وبگاه=ایسنا|تاریخ=2017-09-10|بازبینی=2025-03-09|کد زبان=fa}}</ref> |- !۱۳۷۰ |''دلشدگان'' |لیلا | | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=امین تارخ و لیلا حاتمی در فیلم دلشدگان علی حاتمی+فیلم|نشانی=https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/3902551-امین-تارخ-لیلا-حاتمی-در-فیلم-دلشدگان-علی-حاتمی-فیلم|وبگاه=روزنامه دنیای اقتصاد|تاریخ=2025-03-09|بازبینی=2025-03-09|کد زبان=fa|archive-date=۶ اوت ۲۰۲۴|archive-url=https://web.archive.org/web/20240806130553/https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/3902551-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D8%AE-%D9%84%DB%8C%D9%84%D8%A7-%D8%AD%D8%A7%D8%AA%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%AF%D9%84%D8%B4%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AD%D8%A7%D8%AA%D9%85%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85|url-status=live}}</ref> |- !۱۳۶۲ |''کمال‌الملک'' |[[کەماڵولمولک|کەماڵولمولکی]] منداڵ |حاتەمی ڕۆڵی کوڕێکی گێڕاوە. | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=لیلا حاتمی در 11 سالگی / عکس|نشانی=https://www.khabaronline.ir/news/208032/لیلا-حاتمی-در-11-سالگی-عکس|وبگاه=خبرآنلاین|تاریخ=2012-04-15|بازبینی=2025-02-08|کد زبان=fa|archive-date=۳۰ مارس ۲۰۱۹|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330070445/https://www.khabaronline.ir/news/208032/%D9%84%DB%8C%D9%84%D8%A7-%D8%AD%D8%A7%D8%AA%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-11-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%DB%8C-%D8%B9%DA%A9%D8%B3|url-status=live}}</ref> |} == زنجیرەی تەلەفیزیۆنە == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" |ساڵ ! scope="col" |ناونیشان ! scope="col" |ڕۆڵ ! scope="col" class="unsortable" |تێبینییەکان ! scope="col" class="unsortable" |{{کورتکراوە|سەرچاوە.|سەرچاوەکان}} |- !۱۳۸۶ |''پریدخت'' |پەریدەخت |ڕۆڵی سەرەکی | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=لیلا حاتمی و علی مصفا در «پریدخت» سامان مقدم|نشانی=https://iqna.ir/fa/news/1597731/ليلا-حاتمی-و-علی-مصفا-در-پريدخت-سامان-مقدم|وبگاه=ایکنا|تاریخ=۱۳۸۶-۰۸-۱۲|بازبینی=2025-08-19|کد زبان=fa}}</ref> |- !۱۳۷۸ |''کیف انگلیسی'' |مەستانە پیرایش |ڕۆڵی سەرەکی | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|نشانی=https://www.isna.ir/news/97053016009/پخش-دوباره-کیف-انگلیسی-مرحوم-دری-از-تلویزیون|وبگاه=ایسنا|بازبینی=2025-08-19|عنوان=پخش دوباره «کیف انگلیسی» مرحوم دُری از تلویزیون}}</ref> |- !۱۳۶۷ |''[[ھەزاردەستان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|ھەزاردەستان]]'' |ئامێنە ئه‌قدەسی منداڵ |بەشی سێیەم | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=ببینید {{!}} سکانسی از بازی لیلا حاتمی و مادرش در هزار دستان|نشانی=https://www.khabaronline.ir/news/1907662/ببینید-سکانسی-از-بازی-لیلا-حاتمی-و-مادرش-در-هزار-دستان|وبگاه=خبرآنلاین|تاریخ=2024-05-17|بازبینی=2025-02-08|کد زبان=fa}}</ref> |- !۱۳۶۲ |''بچه‌ها بیدار، بچه‌ها هوشیار'' |خۆی |بەرنامەی منداڵان | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=ببینید {{!}} لیلا حاتمی و لیلی رشیدی ۳۹ سال پیش|نشانی=https://www.hamshahrionline.ir/news/676446/ببینید-لیلا-حاتمی-و-لیلی-رشیدی-۳۹-سال-پیش|وبگاه=همشهری آنلاین|تاریخ=2022-05-14|بازبینی=2025-03-06|کد زبان=fa}}</ref> |- !۱۳۵۶ |''طلاق'' |بەهارە |بەشی: «ئالوودە» | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=لیلا حاتمی خیابان‌های تهران را خلوت کرد! + عکس|نشانی=https://www.etemadonline.com/بخش-فرهنگ-هنر-16/692492-لیلاحاتمی-خیابان-تهران|وبگاه=اعتمادآنلاین|تاریخ=2025-01-04|بازبینی=2025-01-04|کد زبان=fa|archive-date=۱۸ ژانویه ۲۰۲۵|archive-url=https://web.archive.org/web/20250118033411/https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-16/692492-%D9%84%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AA%D9%85%DB%8C-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86|url-status=live}}</ref> |- |} == زنجیرەی نمایشی ماڵەوە (نمایش خانگی) == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" |ساڵ ! scope="col" |ناونیشان ! scope="col" |ڕۆڵ ! scope="col" class="unsortable" |تێبینییەکان ! scope="col" class="unsortable" |{{کورتکراوە|سەرچاوە.|سەرچاوەکان}} |- !۱۴۰۰ |''شبکه مخفی زنان'' |دڵبەرجان تاجرباشی |۲۵ بەش | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=بازگشت پرتردید لیلا حاتمی به نمایش خانگی/ ستاره سینما در سریال کمدی موفق خواهد شد؟|نشانی=https://www.khabaronline.ir/news/1522135/بازگشت-پرتردید-لیلا-حاتمی-به-نمایش-خانگی-ستاره-سینما-در-سریال|وبگاه=خبرآنلاین|تاریخ=2021-06-09|بازبینی=2025-08-19|کد زبان=fa}}</ref> |- !۱۳۹۷ |''نهنگ آبی'' |ئاناهیتا کاشف |۱۰ بەش | align="center" |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=آغاز تولید «نهنگ آبی» در شبکه نمایش خانگی|نشانی=https://www.isna.ir/news/97062211358/آغاز-تولید-نهنگ-آبی-در-شبکه-نمایش-خانگی|وبگاه=ایسنا|تاریخ=2018-09-13|بازبینی=2025-03-02|کد زبان=fa}}</ref> |} == خەڵاتەکان و بەربژێربوونەکان == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+لیستی خەڵاتەکان و بەربژێربوونەکانی لەیلا حاتەمی !ڕێکخراوەکان ! scope="col" |ساڵ ! scope="col" |پۆل ! scope="col" |بەرهەم ! scope="col" |ئەنجام ! scope="col" class="unsortable" |{{refh}} |- ! scope="row" |[[فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی بەرلین|فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی بەرلین]] | style="text-align:center;" |شەشەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی بەرلین |ورچی زیوینی بۆ باشترین خانمە ئەکتەر |''[[جیابوونەوەی نادر لە سیمین|جیابوونەوە]]''|{{Won}} | align="center" |<ref name="Child 2011 dir=ltr">{{cite web |last=Child |first=Ben |date=February 21, 2011 |url=http://www.theguardian.com/film/2011/feb/21/berlin-film-festival-nader-simin |archive-url=https://web.archive.org/web/20190324125008/https://www.theguardian.com/film/2011/feb/21/berlin-film-festival-nader-simin |archive-date=March 24, 2019 |access-date=March 24, 2019 |website=[[the Guardian]] |title=Iranian drama wins top prize at Berlin film festival |publisher=}}</ref> |- ! scope="row" |فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی کارلۆڤی ڤاری | style="text-align:center;" |٤٧ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی کارلۆڤی ڤاری |باشترین خانمە ئەکتەر |''پێنگاوی کۆتایی''|{{Won}} | align="center" |<ref name="Kiang Kiang 2012">{{cite web |last1=Kiang |first1=Jessica |date=July 14, 2012 |url=https://www.indiewire.com/2012/07/karlovy-vary-film-fest-review-leila-hatami-shines-in-wry-tragicomic-the-last-step-108447/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190324200447/https://www.indiewire.com/2012/07/karlovy-vary-film-fest-review-leila-hatami-shines-in-wry-tragicomic-the-last-step-108447/ |archive-date=March 24, 2019 |access-date=March 24, 2019 |website=IndieWire |title=Karlovy Vary Film Fest Review: Leila Hatami Shines In Wry, Tragicomic 'The Last Step'}}</ref> |- ! scope="row" |فێستیڤاڵی جیھانیی فیلمی مۆنتریال | style="text-align:center;" |٢٠٠٢ |باشترین خانمە ئەکتەر |''وێستگەی چۆڵکراو''|{{Won}} | align="center" |<ref name="Washington Post 2006 dir=ltr">{{cite news|title=10th Annual Iranian Film Fest Starts|newspaper=[[Washington Post]]|date=January 6, 2006|url=https://www.washingtonpost.com/archive/lifestyle/2006/01/06/10th-annual-iranian-film-fest-starts/2a4ff4b1-1992-4bb7-96af-d32d1b4bde01/|archive-url=https://web.archive.org/web/20190324123145/https://www.washingtonpost.com/archive/lifestyle/2006/01/06/10th-annual-iranian-film-fest-starts/2a4ff4b1-1992-4bb7-96af-d32d1b4bde01/|archive-date=March 24, 2019|url-status=live|access-date=March 24, 2019|publisher=|last=|first=}}</ref> |- ! scope="row" |فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی پاڵم سپڕینگس | style="text-align:center;" |٢٠١٢ |فیپڕێسکی بۆ باشترین خانمە ئەکتەر | rowspan="4" |''جیابوونەوە''|{{Won}} | align="center" |<ref name="fipresci 2012">{{cite web |last=Lee |first=Nathan |date=January 16, 2012 |url=http://www.fipresci.org/festival-reports/2012/palm-springs |archive-url=https://web.archive.org/web/20190325103741/http://www.fipresci.org/festival-reports/2012/palm-springs |archive-date=March 25, 2019 |access-date=March 24, 2019 |website=FIPRESCI |title=Palm Springs International Film Festival}}</ref><ref name="IndieWire 2012">{{cite web |last= |first= |date=January 15, 2012 |url=https://www.indiewire.com/2012/01/top-awards-at-the-2012-palm-springs-film-festival-include-starbuck-and-the-house-49790/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190324124520/https://www.indiewire.com/2012/01/top-awards-at-the-2012-palm-springs-film-festival-include-starbuck-and-the-house-49790/ |archive-date=March 24, 2019 |access-date=March 24, 2019 |website=[[IndieWire]] |title=Top Awards at the 2012 Palm Springs Film Festival Include 'Starbuck' and 'The House' |url-status=unfit |publisher=}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" |خەڵاتەکانی فیلمی ئاسیایی | rowspan="2" style="text-align:center;" |شەشەمین خەڵاتەکانی فیلمی ئاسیایی |باشترین خانمە ئەکتەر|{{Nom}} | rowspan="2" align="center" |<ref name="MUBI 2018 dir=ltr">{{cite web |last= |first= |date=July 1, 2018 |url=https://mubi.com/notebook/posts/asian-film-awards-nominations-2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180701030624/https://mubi.com/notebook/posts/asian-film-awards-nominations-2012 |archive-date=July 1, 2018 |access-date=March 24, 2019 |website=[[Mubi (streaming service)|Mubi]] |title=Asian Film Awards Nominations 2012 on Notebook |url-status=live |publisher=}}</ref> |- |خانمە ئەکتەری پەسەند|{{Nom}} |- ! scope="row" |کۆمەڵەی نێودەوڵەتیی سینەما دۆستان | style="text-align:center;" |٢٠١٢ |باشترین خانمە ئەکتەری پاڵپشت|{{Nom}} | align="center" |<ref>{{Cite web |last=Stevens |first=Beth |date=2012-01-21 |url=https://icsfilm.org/our-yearly-awards/2012-ics-award-nominees/ |access-date=2025-06-17 |website=International Cinephile Society |language=en-US |title=2012 ICS Award Nominees}}</ref> |- ! scope="row" |فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی زیمبابوی | style="text-align:center;" |٢٠١٠ |باشترین خانمە ئەکتەر |''هەموو شەوێک، تەنیایی''|{{Won}} | align="center" |<ref name="Mehr News Agency 2010 dir=ltr">{{cite web |last= |first= |date=September 13, 2010 |url=https://en.mehrnews.com/news/41851/Leila-Hatami-wins-Best-Actress-Award-at-Zimbabwe-festival |archive-url=https://web.archive.org/web/20190324124956/https://en.mehrnews.com/news/41851/Leila-Hatami-wins-Best-Actress-Award-at-Zimbabwe-festival |archive-date=March 24, 2019 |access-date=March 24, 2019 |website=Mehr News Agency |title=Leila Hatami wins Best Actress Award at Zimbabwe festival |publisher=}}</ref> |- ! rowspan="11" scope="row" |[[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] | style="text-align:center;" |١٩٩٧ | rowspan="11" |باشترین خانمە ئەکتەر |''لەیلا'' |{{runner-up}} | align="center" |<ref>{{Cite web |url=https://mubi.com/en/awards-and-festivals/fajr?year=1997 |access-date=2025-07-06 |website=MUBI |language=en |title=Fajr Film Festival 1997}}</ref> |- | style="text-align:center;" |١٩٩٩ |''شەیدا''|{{Nom}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=1999-02-09 |url=https://www.tehrantimes.com/news/29294/17th-International-Fajr-Film-Festival-Winds-Up |access-date=2025-07-06 |website=Tehran Times |language=en |title=17th International Fajr Film Festival Winds Up}}</ref> |- | style="text-align:center;" |٢٠٠٢ |''وێستگەی چۆڵکراو''|{{Nom}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=2014-06-30 |url=https://www.isna.ir/news/93040904917/%D9%84%DB%8C%D9%84%D8%A7-%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AA%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%8BD-%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%82%DB%8C-%D8%B4%D8%AF |access-date=2025-07-07 |website=isna |language=fa |title=لیلا حاتمی بازیگر «دوران عاشقی» شد}}</ref> |- | style="text-align:center;" |٢٠٠٥ |''سەڵاتەی وەرز''|{{Nom}} | align="center" |<ref>{{Cite web |url=https://www.imdb.com/event/ev0000747/2005/1/ |access-date=2025-07-06 |website=IMDb |language=en-US |title=Fajr Film Festival (2005)}}</ref> |- | style="text-align:center;" |٢٧ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر |''بێ نەوا''|{{Won}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=2009-02-11 |url=https://en.mehrnews.com/news/32296/Curtain-comes-down-on-Fajr-filmfest-with-wins-for-Hesitation |access-date=2025-07-06 |website=Mehr News Agency |language=en |title=Curtain comes down on Fajr filmfest with wins for “Hesitation”, “About Elly”}}</ref> |- | style="text-align:center;" |٢٠١٠ |''چل ساڵان''|{{Nom}} | align="center" |<ref>{{Cite web |url=https://www.imdb.com/event/ev0000747/2010/1/ |access-date=2025-07-06 |website=IMDb |language=en-US |title=Fajr Film Festival (2010)}}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center;" |٢٠١١ |''جیابوونەوە''|{{Nom}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=2011-02-16 |url=https://www.khabaronline.ir/news/130847/%D9%BE%D9%86%D8%AC-%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%B1%D8%BA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%8BD%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%DB%8C%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B1%D9%85-%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86 |access-date=2025-07-07 |website=خبرآنلاین |language=fa |title=پنج سیمرغ برای «جدایی نادر از سیمین» / «جرم» مسعود کیمیایی بهترین فیلم جشنواره فجر شد}}</ref> |- |''شتگەلێک ھەن کە نایانزانیت''|{{Nom}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=2011-02-16 |url=https://www.irna.ir/news/4232375/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%DB%8C%D9%82%D9%85-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D9%86%D9%87%D9%85-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C |access-date=2025-07-07 |website=irna |language=fa |title=برگزیدگان بخش فیلم های اول جشنواره بیست و نهم فیلم فجر معرفی شدند}}</ref> |- | style="text-align:center;" |٢٠١٢ |''کەتوفەتی پرتەقاڵی''|{{Nom}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=2012-02-13 |url=https://english.khabaronline.ir/news/181488/The-Winners-of-Crystal-Simorgh-in-30th-FIFF |access-date=2025-07-06 |website=KhabarOnline |language=en |title=The Winners of Crystal Simorgh in 30th FIFF}}</ref> |- | style="text-align:center;" |٢٠١٥ |''سەردەمی خۆشەویستی''|{{Nom}} | align="center" |<ref>{{Cite web |url=https://www.isna.ir/news/93112011094/%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%B1%D8%BA-%D9%81%D8%AC%D8%B1-33-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF |access-date=2025-07-06 |website=www.isna.ir |title=نامزدهای "سودای سیمرغ" فجر 33 معرفی شدند}}</ref> |- | style="text-align:center;" |٢٠١٧ |''ڕەگی خەو''|{{Won}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=2017-02-10 |url=https://www.tehrantimes.com/news/410962/Political-drama-Midday-Event-named-best-at-Fajr-Film-Festival |access-date=2025-07-06 |website=Tehran Times |language=en |title=Political drama “Midday Event” named best at Fajr Film Festival}}</ref> |- ! rowspan="14" scope="row" |خەڵاتەکانی حافظ | style="text-align:center;" |١٩٩٧ | rowspan="11" |باشترین خانمە ئەکتەر– فیلمی سینەمایی |''لەیلا''|{{Won}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=2022-04-12 |url=https://www.hafezawards.com/en/1st-hafez-awards-1997/ |access-date=2025-07-07 |language=en-US |title=1st Hafez Awards 1997 - Hafez Awards}}</ref> |- | style="text-align:center;" |١٩٩٩ |''شەیدا''|{{Nom}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=2022-04-12 |url=https://www.hafezawards.com/en/3rd-hafez-awards-1999/ |access-date=2025-07-07 |language=en-US |title=3rd Hafez Awards 1999 - Hafez Awards}}</ref> |- | style="text-align:center;" |٢٠٠١ |''ئاو و ئاگر''|{{Nom}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=2022-04-11 |url=https://www.hafezawards.com/en/5th-hafez-awards-2001/ |access-date=2025-07-07 |language=en-US |title=5th Hafez Awards 2001 - Hafez Awards}}</ref> |- | style="text-align:center;" |٢٠٠٢ |''بەرزایییە نزمەکان''|{{Nom}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=2022-04-10 |url=https://www.hafezawards.com/en/6th-hafez-awards-2002/ |access-date=2025-07-07 |language=en-US |title=6th Hafez Awards 2002 - Hafez Awards}}</ref> |- | style="text-align:center;" |٢٠٠٦ |''حوکم''|{{Nom}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=2022-04-07 |url=https://www.hafezawards.com/en/9th-hafez-awards-2006/ |access-date=2025-07-07 |language=en-US |title=9th Hafez Awards 2006 - Hafez Awards}}</ref> |- | style="text-align:center;" |٢٠١١ |''بێ نەوا''|{{Nom}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=2022-04-04 |url=https://www.hafezawards.com/en/12th-hafez-awards-2011/ |access-date=2025-07-07 |language=en-US |title=12th Hafez Awards 2011 - Hafez Awards}}</ref> |- | style="text-align:center;" |٢٠١٤ |''پێنگاوی کۆتایی''|{{Nom}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=2022-04-03 |url=https://www.hafezawards.com/en/14th-hafez-awards-2014/ |access-date=2025-07-07 |language=en-US |title=14th Hafez Awards 2014 - Hafez Awards}}</ref> |- | style="text-align:center;" |٢٠١٦ |''سەردەمی خۆشەویستی''|{{Nom}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=2022-03-31 |url=https://www.hafezawards.com/en/16th-hafez-awards-2016/ |access-date=2025-07-07 |language=en-US |title=16th Hafez Awards 2016 - Hafez Awards}}</ref> |- | style="text-align:center;" |٢٠١٧ |''من''|{{Nom}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=2022-03-29 |url=https://www.hafezawards.com/en/17th-hafez-awards-2017/ |access-date=2025-07-07 |language=en-US |title=17th Hafez Awards 2017 - Hafez Awards}}</ref> |- | style="text-align:center;" |٢٠١٨ |''ڕەگی خەو''|{{Won}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=2022-03-28 |url=https://www.hafezawards.com/en/18th-hafez-awards-2018/ |access-date=2025-07-07 |language=en-US |title=18th Hafez Awards 2018 - Hafez Awards}}</ref> |- | style="text-align:center;" |٢٠١٩ |''بۆمب: چیرۆکێکی خۆشەویستی''|{{Nom}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=2022-03-27 |url=https://www.hafezawards.com/en/19th-hafez-awards-2019/ |access-date=2025-07-07 |language=en-US |title=19th Hafez Awards 2019 - Hafez Awards}}</ref> |- | style="text-align:center;" |٢٠٢٠ |باشترین خانمە ئەکتەر– کۆمەڵەی زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی دراما |''کێوی شین''|{{Nom}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=2022-03-25 |url=https://www.hafezawards.com/en/20th-hafez-awards-2020/ |access-date=2025-07-07 |language=en-US |title=20th Hafez Awards 2020 - Hafez Awards}}</ref> |- | style="text-align:center;" |٢٠٢٣ |باشترین خانمە ئەکتەر– فیلمی سینەمایی |''تصور''|{{Nom}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=2023-10-08 |url=https://www.hafezawards.com/en/22nd-hafez-awards-2023/ |access-date=2025-07-07 |language=en-US |title=22nd Hafez Awards 2023 - Hafez Awards}}</ref> |- | style="text-align:center;" |٢٠٢٤ |باشترین خانمە ئەکتەر – زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی کۆمیدی |''تۆڕی نهێنی ژنان''|{{Nom}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=2025-01-28 |url=https://www.hafezawards.com/en/23rd-hafez-awards-2024/ |access-date=2025-07-07 |language=en-US |title=23rd Hafez Awards 2024 - Hafez Awards}}</ref> |- ! rowspan="5" scope="row" |جەژنی سینەمای ئێران | style="text-align:center;" |٢٠٠١ | rowspan="5" |باشترین خانمە ئەکتەر |''ئاو و ئاگر''|{{Won}} | align="center" |<ref>{{Cite web |url=https://www.khanehcinema.ir/fa/jashn/jashn5-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%BE%D9%86%D8%AC%D9%85 |access-date=2025-07-07 |website=www.khanehcinema.ir |title=دوره پنجم |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201031225752/https://www.khanehcinema.ir/fa/jashn/jashn5-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%BE%D9%86%D8%AC%D9%85 |url-status=dead}}</ref> |- | style="text-align:center;" |٢٠٠٢ |''بەرزایییە نزمەکان''|{{Nom}} | align="center" |<ref>{{Cite web |url=https://irmdb.sourehcinema.com/Festival/AwardSubject.aspx?FestId=138206090100 |access-date=2025-07-07 |website=irmdb.sourehcinema.com |title=.: Iranian Movie DataBase موضوعات جوايز در جشنواره جشن خانه سينما ـ دوره ششم :. |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250918020334/https://irmdb.sourehcinema.com/Festival/AwardSubject.aspx?FestId=138206090100 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |url-status=dead}}</ref> |- | style="text-align:center;" |٢٠١٠ |''پیاسەیەک لە تەمدا''|{{Nom}} | align="center" |<ref>{{Cite web |url=https://www.imdb.com/event/ev0006002/2010/1/ |access-date=2025-07-07 |website=IMDb |language=en-US |title=Iran Cinema Celebration (2010)}}</ref> |- | style="text-align:center;" |٢٠١٢ |''پێنگاوی کۆتایی''|{{Nom}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=2010-08-24 |url=https://en.mehrnews.com/news/41534/About-Elly-leads-Iran-Cinema-Celebration-s-nominees |access-date=2025-07-07 |website=Mehr News Agency |language=en |title=“About Elly” leads Iran Cinema Celebration's nominees}}</ref> |- | style="text-align:center;" |٢٠١٧ |''[[ڕەگێ خاب]]''|{{Won}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=2017-09-13 |url=https://cinemawithoutborders.com/salesman-won-7-subdue-5-awards-19th-iran-cinema-celebration/ |access-date=2025-07-07 |website=Cinema Without Borders |language=en |title=The Salesman won 7 and Subdue 5 Awards at the 19th Iran Cinema Celebration}}</ref> |- ! rowspan="9" scope="row" |ئەنجومەنی ڕەخنەگران و نووسەرانی فیلمی ئێران | style="text-align:center;" |٢٠٠١ | rowspan="9" |باشترین خانمە ئەکتەر |''ئاو و ئاگر''|{{Won}}{{efn|باشترین ئەکتەری ساڵ بە ھەڵبژاردەی نووسەران و ڕەخنەگرانی فیلمی ئێران}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=2013-04-02 |url=https://www.yjc.ir/fa/news/4325568/%D9%84%D9%8A%D9%84%D8%A7-%D8%A7%D8%AB%D8%B1%D9%8A-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D9%83%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%84%D9%8A%D9%84%D8%A7-%D8%AD%D8%A7%D8%AA%D9%85%D9%8A |access-date=2025-07-07 |website=باشگاه خبرنگاران جوان |language=fa |title="ليلا" اثري ماندگار در كارنامه ليلا حاتمي}}</ref> |- | style="text-align:center;" |٢٠١٠ |''بێ نەوا''|{{Won}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=2010-01-19 |url=https://en.mehrnews.com/news/38091/About-Elly-continues-roll-at-Iranian-critics-screenwriters |access-date=2025-07-07 |website=Mehr News Agency |language=en |title=“About Elly” continues roll at Iranian critics, screenwriters festival}}</ref> |- | style="text-align:center;" |٢٠١٠ |''پیاسەیەک لە تەمدا''|{{Nom}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=2011-01-29 |url=https://www.isna.ir/news/8911-04833/%D8%AD%D8%A7%D8%AA%D9%85%D9%8A-%D9%83%D9%8A%D8%A7-%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1%D9%8A%D9%86-%D9%83%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%8BD%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF |access-date=2025-07-07 |website=isna |language=fa |title=حاتمي‌كيا بهترين كارگردان و «كيفر» بهترين فيلم چهارمين شب منتقدان سينمايي برگزار شد}}</ref> |- | style="text-align:center;" |٢٠١٢ |''پێنگاوی کۆتایی''|{{Nom}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=2012-12-23 |url=https://www.irna.ir/news/80988895/%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%8BD%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF |access-date=2025-07-07 |website=irna |language=fa |title=نامزدهای ششمين جشن منتقدان سینمای ایران معرفی شدند}}</ref> |- | style="text-align:center;" |٢٠١٣ |''ڕازی سەر مۆرکراو''|{{Nom}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=2014-01-11 |url=https://www.mehrnews.com/news/2211686/%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B4%D8%AF-%D8%B5%D8%AF%D8%B1%D9%86%D8%B4%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A2%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%D9%85-%D8%B9%D9%85%D9%82 |access-date=2025-07-07 |website=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |language=fa |title=نامزدهای هفتمین جشن منتقدان معرفی شد/ صدرنشینی "آسمان زرد کم‌عمق"}}</ref> |- | style="text-align:center;" |٢٠١٥ |''کاتژمێر چەندە لە دنیای تۆدا؟''|{{Nom}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=2015-10-06 |url=https://www.mehrnews.com/news/2933114/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%87%D9%81%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 |access-date=2025-07-07 |website=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |language=fa |title=اعلام نامزدهای نهمین جشن منتقدان و نویسندگان سینمایی}}</ref> |- | style="text-align:center;" |٢٠١٦ |''من''|{{Won}} | align="center" |<ref>{{Cite web |last= |first= |date= |url=https://www.asriran.com/fa/news/494625/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%87%D9%81%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 |access-date=2025-07-07 |website=عصر ایران |language=fa |title=برگزیدگان سینمای ایران در دهمین جشن منتقدان (+عکس)}}</ref> |- | style="text-align:center;" |٢٠١٧ |''ڕەگی خەو''|{{Won}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=2017-08-17 |url=https://www.khabaronline.ir/news/698394/%D8%B1%DA%AF-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D8%B1%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7-%D8%B4%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86 |access-date=2025-07-07 |website=خبرآنلاین |language=fa |title=«رگ خواب»‌ رکورددار جشن منتقدان سینما شد/ اسامی کامل برگزیدگان}}</ref> |- | style="text-align:center;" |٢٠١٨ |''بۆمب: چیرۆکێکی خۆشەویستی''|{{Nom}} | align="center" |<ref>{{Cite web |date=2018-12-11 |url=https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%8BD%D9%88%D8%B1-6/701919-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D9%AF%D9%88%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%87%D9%85-%D9%85%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%86 |access-date=2025-07-07 |website=خبرگزاری ایلنا |language=fa |title=معرفی نامزدهای جایزه بازیگری جشن دوازدهم منتقدان}}</ref> |} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Leila Hatami|لەیلا حاتەمی}} * {{IMDb name|0368689}} * {{Rotten Tomatoes person|leila_hatami}} == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|ئێران|ژیاننامە|فیلم|ژن|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Leila Hatami}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنیی ئێرانی]] [[پۆل:باشترین خانمەکتەران لە وەرگری خەڵاتی ورچی زیو]] 7s6kledccqn15njcw52y9srouzlvx53 0 126493 1680377 1516985 2026-10-04T13:36:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئەڵمانیا-کۆلکە) 1680377 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|date=حوزەیران ٢٠١٧}} }} [[پەڕگە:Mercedes-Benz A 200 AMG Line (W 176) – Frontansicht, 25. Mai 2013, Hilden.jpg|350px|وێنۆک|ئەی کڵاس]] '''مێرسێدی بێنزی کڵاسی ئەی'''، ئۆتۆمبێلێکی پتەوی [[ئەڵمانی]]یە، کۆمپانیای [[مێرسێدس بێنز|مێرسێد]] بێنز. یەکەم مۆدێلێ لەساڵی (۱۹۹۷) بەرهەمهاتووە. یەکەمین جۆری ئۆتۆمبێلەکە جۆری (W168) بووە. وە دووام جۆری مۆدێلی (W169)ێ و جۆری سێیەمی (w176) بوو کە لە ساڵی ٢٠١٢ دا بڵاو کرایەوە. ==بەستەر== [[مێرسێدس بێنز]] ==سەرچاوە== [https://en.wikipedia.org/wiki/Mercedes-Benz_A-Class ویکیپیدیای ئینگلیزی]. {{پۆلی کۆمنز|Mercedes-Benz A-Class}} {{تووڵی دەروازە|ئەڵمانیا|ئۆتۆمۆبیل|دەیەی ١٩٩٠|دەیەی ٢٠٠٠|دەیەی ٢٠١٠|دەیەی ٢٠٢٠}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ٢٠١٠]] 87u8mgfu2hqk0w85iomqoejqbk3u95e 0 126632 1680690 1672336 2026-10-05T01:38:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1680690 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{خاوێنکردن}} }} {{Infobox film | name = Maze Runner: The Scorch Trials<br>مەتەڵی ھەڵاتن: سووتانی تاقیگەکە | image = File:Maze-Runner-The-Scorch-Trials-Poster.jpg | alt = | caption = پۆستەری شانۆیی | director = Wes Ball | producer = {{Plainlist| * Ellen Goldsmith-Vein * Wyck Godfrey * Marty Bowen * Lee Stollman }} | screenplay = T.S. Nowlin | based on = {{based on|''[[The Scorch Trials]]''|[[James Dashner]]}} | starring = {{Plainlist| <!-- This is according to the end credits billing, O'Brien and Scodelario get the top billing with Clarkson getting the last billing, while the rest were listed alphabetically. --> * Dylan O'Brien * Kaya Scodelario * Thomas Brodie-Sangster * Giancarlo Esposito * Aidan Gillen * Ki Hong Lee * Barry Pepper * Lili Taylor * Patricia Clarkson }} | music = John Paesano | cinematography = Gyula Pados | editing = Dan Zimmerman | studio = {{Plainlist| * Gotham Group * Temple Hill Entertainment * TSG Entertainment }} | distributor = [[فۆکسی سەدەی ٢٠ەم]] | released = {{Film date|2015|09|18|ویلایەتە یەکگرتووەکان}}<!--PRODUCING COUNTRY (US) ONLY! --> | runtime = ١٣١ خولەک | country = ویلایەتە یەکگرتووەکان | language = ئینگلیزی | budget = ٦١ ملیۆن دۆلار | gross = $٣١٢.٣ ملیۆن دۆلار |}} '''مەتەڵی ھەڵاتن: سووتانی تاقیگەکە''' (بە [[ئینگلیزی]]: Maze Runner: The Scorch Trials) فیلمێکی [[ئەمریکا|ئەمریکی]] ۲۰۱٥یە.فیلمەکە لە جۆری (زانستی، خەیاڵیی، ھەستی بزوێن، چاڵاکیە). فیلمەکە درێژە پێدەری زنژیرە فیلمی (مەتەڵی ھەڵاتنە). دیزایینی فیلمەکە لەلایەن (ویس بۆڵ)ەو، ئەکتەری سەرەکی (دایلان ئۆبڕاین)ە. == سەرچاوەکان == *[https://en.wikipedia.org/wiki/Maze_Runner:_The_Scorch_Trials ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Maze Runner: The Scorch Trials] {{تووڵی دەروازە|فیلم|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠١٠|خەیاڵی زانستی}} {{پۆلی کۆمنز|Maze Runner: The Scorch Trials}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٥]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٥]] [[پۆل:فیلمەکانی توێنتیت سێنچوری فۆکس]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆ ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمی ئەکشنی زانستی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:فیلمی ئەکشنی خەیاڵی سەرکێشی]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە بیابانەکاندا ڕوودەدەن]] [[پۆل:فیلمە ھەرزەکارەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان سەبارەت بە زۆمبییەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیو مەکسیکۆ وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمە وروژێنەرە ئاکشنە ئینگلیزی-زمانەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنە خەیاڵییە زانستییە ئینگلیزییەکان]] sqwzfwulb2bubfcry4segw7eqa4ai86 0 127744 1680823 1517320 2026-10-05T07:37:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (قورئان-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە، عەرەبستانی سعوودی-کۆلکە) 1680823 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''مەدیەن''' یان '''شارەکانی شوعەیب''' (بە [[عەرەبی]]: مَدیَن یان مَدائِن شعیب) شارێکی شوێنەوارییە، چەند ماڵێک و پەرستگایەکی داتاشراو لە بەرد و چیاکان، دەکەوێتە ناوچەیەک لە شاری (البدع). ئەم شارە بە شوێنەواری شاری بەرد (شارەکانی ساڵح) دەچێت و کۆمەڵێ لە زانایانی بواری شوێنەوارناسی وای بۆ دەچن کە دەگەڕێتەوە بۆ ھەزارەی دووەمی پێش زایین و خەڵکەکەشی [[گەلی مەدیەن]] بوون. مەدیەن چەند جارێک لە دەقەکانی [[تەورات]]دا باس کراوە، ھەروەھا لە [[قورئان|قورئانی پیرۆزیشدا]] ھاتووە کە [[پێغەمبەر مووسا]] پەنای بردووە بۆ ئەم شوێنە و نیشتنگەکانیان نزیکە لە نیشتنگەکانی گەلی سەموود و خوای گەورە پێغەمبەرێکی بۆ خەڵکی مەدیەن نارد بۆ ھیدایەت دانیان بەڵام ڕەتیان کردەوە و سزا دران. == شوێن == مەدیەن دەکەوێتە نزیک شاری (البدع) سەر بە ناوچەی (تەببوک) کە دەکەوێتە باکووری ڕۆژئاوای [[عەرەبستانی سعوودی|شانشینی عەرەبیی سعودی]]، و مەودای نێوان ئەم شارە و شاری تەببوک نزیکەی ١٧٠ کیلۆمەترە. ==وێنە== <gallery> %D9%85%D8%AF%D9%8A%D9%86.jpg|چەند ماڵێک داتاشراون لەبەرد %D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D9%86_%D8%B4%D8%B9%D9%8A%D8%A8.jpg|دیمەنێکی ناوچەکە </gallery> == بڕوانە ئەمانەش == * [[گەلی مەدیەن]] * [[شوعەیب]] == ڤیدیۆ == * [https://web.archive.org/web/20160330073531/https://www.youtube.com/watch?v=U549rXVKP7A مغایر شعیب فی مدین 1 Shuaib Caves in Midian].<br>شارەکانی شوعەیب لە مەدیەن ١. * [https://web.archive.org/web/20151207001220/https://www.youtube.com/watch?v=6JsrmkoAH-U مغایر شعیب فی مدین 2 Shuaib Caves in Midian].<br>شارەکانی شوعەیب لە مەدیەن ٢. == سەرچاوە == * [https://web.archive.org/web/20161009140315/https://ar.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D9%86_%D8%B4%D8%B9%D9%8A%D8%A8 ویکیپیدیای عەرەبی] * [https://web.archive.org/web/20161130080254/http://mawdoo3.com/%D8%A3%D9%8A%D9%86_%D8%AA%D9%82%D8%B9_%D9%85%D8%AF%D9%8A%D9%86%D8%A9_%D9%85%D8%AF%D9%8A%D9%86 سایتی الموضوع] {{پۆلی کۆمنز|Maghayir Shu'ayb}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|عەرەبستانی سعوودی|مێژوو|نژیاروانی|قورئان}} {{قورئان-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{عەرەبستانی سعوودی-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:نژیاروانیی عەرەبی]] m4kdptx7kamgtehu95awwm42hzbrj26 0 128257 1680669 1517202 2026-10-05T01:35:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1680669 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی کەسایەتی | ناو = مێھرداد چەمەنی | وێنە = |شوێنی لەدایکبوون = [[کرن]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٥٨ | ڕێکەوتی مردن = ١٩٨٠ | شوێنی مردن = [[کرماشان]] | ھۆکاری مردن = ئەشکەنجە | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = گۆڕستانی کرن | نیشتەجێ = [[کرماشان]] | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = خوێندکاری بییۆلۆژی | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بە ھۆی = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = [[ڕێکخراوەی گەریلا ھژمەکارەکانی گەلی ئێران|ڕێکخراوەی چریکەکانی فەداییی گەلی ئێران]] | بەرانبەرەکان = | ئایین = | ھاوسەر = | یار = | منداڵەکان = | دایک و باوک = | خزمەکان = | پەیوەندیەکان = | خەڵاتەکان = |واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''مێھرداد چەمەنی''' (١٩٥٨ لە [[کرن]] - ١٩٨٢ لە [[کرماشان]])، چالاکوانێکی سیاسی و خوێندکاری [[مارکسیزم|مارکسیستی]] [[زانستگای ڕازی|زانستگای ڕازیی کرماشان]] بوو کە لە ساڵی ١٩٨٢ لە [[بەندیخانەی کرماشان]]دا لە ژێری ئەشکەنجە کوژراو. ==ژیان== مێھرداد چەمەنی لە ساڵی ١٩٥٨دا لە شاری [[کرن]] سەر بە پارێزگەی کرماشان لە ڕۆژھەڵاتی کوردستاندا لە بنەماڵەیەکی [[یارسان]] دایک بوو. بەدوای تەواوکردنی وانەخوێندنەکەی چوو بۆ [[زانستگای ڕازی|زانستگای ڕازیی کرماشان]] و لە ڕشتەی بییۆلۆژی وانەی خۆێند. چەمەنی لە ساڵی ١٩٧٨ بوو بە ئەندامی [[ڕێکخراوەی چریکەکانی فیداییی گەلی ئێران]] و وەکوو ئەندامی ئەم ڕێکخراوە لە ڕێکخستنی خەباتەکانی خوێندکارانی [[زانستگای ڕازی|زانستگای ڕازیی کرماشان]] ڕۆلی ھەرەگرینگێکی بوو. مێھرداد چەمەنی بە دوای دابەشبوونی ئەم ڕێکخراوە بە دوو لقی [[کەمینە (ئەقەللییەت)]] و [[زۆرینە (ئەکسەرییەت)]] چالاکییەکانی لەگەڵ لقی کەمینە بەردەوام کرد و بوو بە نوێنەری کۆڕی [[خوێندکارانی پێشەنگ]]ی زانکۆی زانستەکانی بنەماییی کرماشان و ھەروەھا بەدوای [[شۆڕشی چاندیی ئێران]] و پشۆدانی زانکۆکانی ئێران، بوو بە بەرپرسی بەشێک لە ڕێکخراوەی فیداییەکانی کەمینە لە پارێزگەی کرماشان. چەمەنی بۆ قوتەبییەکان، موعەللیمەکان، خوێندکاران و کرێکاران کلاسەکان و دەورەکانی فێرکاری بەڕێوە دەبرد و ھەوڵ دەدات تا ڕێکخستنی چریکەکانی فیدایی لە کرماشان زیندوو بکاتەوە. ==مردن== مێھرداد چەمەنی لە ساڵی ١٩٨٠دا لە کونگرەی [[ڕێکخراوەی فیداییەکانی گەل (کەمینە)]] بەشدار بوو. بەدوای ماوەیەک دەرچوون و ژیانی بەھێنی لە ڕۆژی ٢٣ی ئاداری ١٩٨٠ لە ماڵی خۆی لە شاری [[کرماشان]]دا دەستبەسەر کرا و لە پایگەی ناوەندیی [[سپای پاسدارانی شوڕشی ئیسلامیی ئێران]] لە شاری کرماشان لە ژێری ئەشکەنجەدا کوژراو. جەستەی مێھرداد چەمەنی لە ڕۆژی ٢٦ی ئاداری ١٩٨٠ لە ڕێوڕەسمێکی گەورە لە گۆڕستانی شاری کرن بە خاک سپێردراو. == ئەمانەش ببینە == * [[ئەبوولقاسم لاھووتی]] * [[داریووش نیکگوو]] * [[سۆسەن ئەمیری]] * [[ھورموز گورجیبەیانی]] * [[یەحیا ڕەحیمی]] * [[ئیحسان فەتاحیان]] ==ژێدەر== * ویکیپیدیای فارسی {{reflist}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:مردووانی ١٩٨٠]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٨]] [[پۆل:کۆمۆنیستە ئێرانییەکان]] [[پۆل:مارکسیستە ئێرانییەکان]] [[پۆل:خەڵکی کرماشان]] [[پۆل:سیاسەتوانانی کورد]] [[پۆل:شەھیدانی کورد]] [[پۆل:یارسانییەکان]] [[پۆل:کۆمۆنیستە کوردەکان]] [[پۆل:مارکسیستە کوردەکان]] 6yngkb1zd5ici0i908br1xe2elvpoj4 0 129115 1680776 1642262 2026-10-05T05:51:32Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1680776 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = بۆدێن |image_skyline = Rodberget38d.jpg |image_caption = ڕۆدبێرگێت فۆڕت، بەشێک لە بۆدێن |pushpin_map = Sweden Norrbotten#Sweden |pushpin_label_position = |coordinates_region = SE |subdivision_type = [[وڵات]] |subdivision_name = [[سوێد]] |subdivision_type3 = [[سوێدی|ڕەگەزنامە]] |subdivision_name3 = [[سوێدی]] |subdivision_type2 = [[ھەڵکەوتەی لە سوێد|ھەرێم]] |subdivision_name2 = [[ھەرێمی نۆڕبۆتن]] |subdivision_type1 = [[Provinces of Sweden|کارگێری]] |subdivision_name1 = [[نۆڕبۆتن]] |established_title3 = [[City status in Sweden|دروست بوون]] |established_date3 = ١٩١٩ |area_footnotes = <ref name=scb>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.scb.se/Statistik/MI/MI0810/2010A01/Tatorternami0810tab1_4.xls |سەردێڕ=Tätorternas landareal, folkmängd och invånare per km² 2005 och 2010 |ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=[[Statistics Sweden]] |زمان=Swedish |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160615012831/http://www.scb.se/Statistik/MI/MI0810/2010A01/Tatorternami0810tab1_4.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢}}</ref> |area_total_km2 = 19.98 |population_as_of = 31 December 2010 |population_footnotes = <ref name=scb /> |population_total = 18,277 <!-- This is the official figure from Statistics Sweden (Statistiska centralbyrån). --> |population_density_km2 = 915 |timezone = [[Central European Time|CET]] |utc_offset = +1 |timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] |utc_offset_DST = +2 |coordinates_display = display=inline,title |latd=65 |latm=49 |lats=32 |latNS=N |longd=21 |longm=41 |longs=26 |longEW=E |elevation_m = 46 |postal_code_type = Postal code |postal_code = 961 xx |area_code = (+46) 921 |website = {{official_website|www.boden.se}} }} بۆدێن (بە سامیکی:Suttes)شارۆچکەیەکە کەوتۆتە باکوری سوێد،لە ھەرێمی نۆڕبۆتن،کە گەورەترین ھەرێمی سوێدە،ژمارەی دانیشتوانی بە گوێرەی سەرژمێری ساڵی ٢٠١٠ بە ١٨،٢٢٧ کەس ھەژمارکراوە،شارۆچکەیەکە یەکە کارگێڕیەکەی سەر بە شاری لیولیۆ یە ،کە بە ٣٦ کم کەوتوتە باشوری . == مێژوو == مێژووی بۆدێن بە دروستکردنی ھێڵی شەمەندەفەر دەست پێدەکات لەناوچەکە،کاتێک لەساڵی (١٨٩٤)ھێڵی شەمەندەفەر دەگاتە شارەکە و دەبەسترێتەوە بە شارەکانی تری باشوری سوێد،ئەم شارە دەبوژێتەوە. ئەم شارە گەشەی پێدراو دروست کرا لەسەدەی بیستەم ،بەھۆی گرنگی ناوچەکەیەوە کە دەیتوانی سوێد بپارێزێت لە ھێرشەکانی ڕووسیا لە ڕۆژھەڵات،ھەربەم ھۆیەوە بنەچەیەکی سەربازی ھەیە . لەکاتی بەرزکردنەوەی یەکەم ڕاپۆرت بۆ دەسەڵات دارانی پایتەخت لەبارەی ناوچەکەو زانیاریە جۆربەجۆریەکانی لەساڵی (١٩١٩) تیایدا ھاتوە کە بۆدێن گوندێکە تەنھا حەوت ماڵی لێ دەژێت،بەڵام ئێستا ھێندە مەزن بووە کە کورسیەکی لە شارەوانیەکانی سوێد بەدەست ھێناوە. == پیشەسازی == ئێستا(٢٠١٦) بۆدێن خاوەنی گەورەترین یەکەی سەربازیە لە سوێد. شارەوانی و سوپا ڕۆڵی سەرەکیان ھەیە لە بەردەست کردنی ھەلی کار بۆ دانیشتوانی ناوچەکە،کەسەربازان بە بەردەوامی لەشارەکە دادەبەزن ،ئەمەش ھەلی بازاڕی زیادکردوە،لەگەڵ ئەمەش ژمارەی دانیشتوانی ناوچەکە لەماوەی ١٠ ساڵی ڕابردوو نزیکەی ٢٠٠٠ کەسی کەم کردوە. فێڵکنیڤێن چەقۆکێشی بەناوبانگی سوێد خەڵکی بۆدێن ە. == کەسایەتیە ناسراوەکانی بۆدێن لە ڕابردوو و ئێستا == * پێتەر ئینگڵاند،مێژوونوس،پەڕلەمانتار. * کاڕڵ فێبریوکیوس،یاریزانی سەرسەھۆڵ. * ستێفان یونارسۆن،گورانی بێژ،پیانۆژەن. * ئێڤیند یۆھنسۆن،شانۆکار،براوەی خەڵاتی نۆبڵ ١٩٧٤. * لێننارت کلۆکەرێ،ڕامکار * دانیێل لارسۆن،یاریزانی سەرسەھۆڵ. * یوھەننا لارسۆن،یاریزانی تۆپی سەرمێز. * ئێلیاس لیندھۆڵم،یاریزانی سەرسەھۆڵ. * یۆننا دروممەر،گورانی بێژ. * ستیگ ستڕۆم ھۆڵم،پسپۆڕی بواری فیزیک. * ستیگ سیوندڤیست،یاریزانی تۆپی پێ. * ستیگ سیننەیێرگرێن،ئەفسەری باڵای سوپای سوێد. * ھانس وۆڵماڕک،ڕامکار * نیکڵاس والین،یاریزانی سەرسەھۆڵ. * سڤێن ئوتەرستڕۆم،یاریزانی سەرسەھۆڵ. == پەیوەندیە نێودەوڵەتیەکانی == === بۆدێن دووشاری دەستەخوشکی ھەیە === ئەمانیش بریتین: * ئاڵتا،[[نەرویژ]] * [[جۆلەمێرگ]]،کوردستانی باکور == یانەوەرزشیەکانی == زۆریانەی وەرزشی لەخۆدەگرێت ئەمانەی خوارەوە ھەندێکیانن: * Bodens BK یانەی پۆپی پێی بۆدێن. * Hedens IF یانەی تۆپی پێ. * Skogså IF یانەی تۆپی پێ. * Vittjärvs IK یانەی تۆپی پێ. * Bodens HF یانەی سەرسەھۆڵ. * Boden Handboll IF یانەی تۆپی دەست. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[ویکیپیدیای ئینگلیزی|وێکیپیدیای ئینگلیزی]] {{پۆلی کۆمنز|Boden}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:شارەکانی سوید|پۆل:شارەکانی سوێد]] 97c4x5vqeu4jzgz0kz540wjmanxpig2 0 129695 1680544 1554501 2026-10-04T19:38:28Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە) 1680544 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:1796-short-bodied-gillray-fashion-caricature.jpg|وێنۆک|دەستپێکی جوان پۆشی لە سەدە کۆنەکان]] '''جوان پۆشی''' دەستەواژەیەکی [[فەڕەنسا|فەڕەنسی]]یە بەرامبەر چۆنیەتی و جۆریەتی پۆشین بەکاردێت لە جلوبەرگ و پێڵاو و کڵاو و پۆشنە جوانکاریەکانی تر، ڕێگاکانی جوان پۆشی و ڕێک پۆشی مرۆڤ لەخۆدەگرێت کە بە ڕێچکەکانی خۆی دادەپۆشێت وە پاشان وەک نەریتێک بۆتە باو. جوان پۆشی وەک داھێنانێکی جیھانی ھەژماردەکرێت لەپۆڵی نمایشەکاندا کە مەبەست لێی نمایشی جلوبەرگ و پێڵاو و کڵاو و بەریدان(جانتا) و جوانکارییە جۆربەجۆریەکانی تر، بەڵام بەشێوەیەکی گشتی ئەم دەستەواژەیە لەسەرشەقام تەنھا بەرامبەر پۆشاک یان جلوبەرگ بەکاردێت، کە ھەریەکە لە ڕەگەزەکانی نێر و مێ ڕێچکەی تایبەتیان ھەیە یانیش زۆرجار تێکەڵ دەکرێن یاخود وەک یەک دەپۆشرێن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://study.com/academy/lesson/the-history-of-clothing-textiles.html#:~:text=Clothing%20and%20textiles%20have%20been%20produced%20for%20at%20least%20100,000,in%20the%20Republic%20of%20Georgia.|سەردێڕ=History of Clothes & Textiles {{!}} Civilization & Industrial Age|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=study.com}}</ref> == جوان پۆشی پۆشاک == ڕۆژاواییەکان بە پێشەنگی ئەم بوارە دادەنرێن ئەمەش بەھۆی ناجێگیری لە [[پۆشاک]] و جلوبەرگەکانییان بەپێچەوانەی ڕۆژھەڵاتیەکان کە شێوازی پۆشاک و جلوبەرگەکەیان جێگیرە و دوای ھەزاران ساڵ دەبینین بێ گۆڕانکاری وەک خۆی ماوەتەوە جا ھەرنەتەوە و شێوازی خۆی، دەبینین [[ژاپۆنی]]یەکان ھیچ گۆڕانکاریەک لە پۆشاکیان ناکەن، وە وەک پۆشاکێکی کولتووری ماوەتەوە و بەکاری دێنن،[[کورد]]ەکان شێوازێکی جێگیری پۆشاکیان ھەیە بەڵام لە ڕەنگ و پۆشینی ھەمە جۆر، [[ھیند]]ییەکان بەھۆی ھەمەجۆری دانیشتوانەکەی چەندین جۆریان ھەیە بەڵام لە شێوازێکی جێگیر، [[عەرەب]]ەکان یەک پۆشینی جێگیریان ھەیە تەنانەت یەک ڕەنگیشیان ھەیە، لەسەدەی نۆیەم ڕۆژاواییەکان گرنگییەکی زۆریان بە پۆشین و جلوبەرگ و شێوازە جۆربەجۆرەکاندا، وە پۆشینی ھەمونەتەویەکیان وەرگرت بەسودبینینیان لێی شێواز و پۆشینی نوێیان بەرھەم ھێنا، [[زەڕیاب]] لەکاتی کۆچکردنی بۆ [[ئیسپانیا]] جلوبەرگی ناوچەی [[شێخان]]ی برد بۆ ئەوروپاییەکان و بەکاریان ھێنا لە پۆشاکەکانی خۆیان، بەڵام لەسەدەی یازدەم گۆڕانکاریەکی زۆر لە جلوبەرگی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست ڕوویدا ئەمەش بەھۆی تورکە عوسمانییەکانەوە بوو کە لە[[ئاسیای ناوەڕاست]]ەوە ھاتبوون جلوبەرگی خۆیان بەسەر دانیشتوانەکانی ژێردەستیاندا سەپاند، وەدوای پەل ھاوێشتنیان بۆ باشوورو باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەورووپا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھونەرەکان|مێژوو}} {{پۆلی کۆمنز|History of clothing}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:ژیان]] [[پۆل:مێژووی جلوبەرگ]] [[پۆل:مێژوو بەپێی مژار]] o83cnwiyj7tnxso0nmh1jovurt2u9s0 0 129955 1680376 1516984 2026-10-04T13:36:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئەڵمانیا-کۆلکە) 1680376 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کەمبەستەر|date=نیسان ٢٠١٧}} }} [[پەڕگە:Mercedes-Benz C 220 BlueTEC AMG Line (W 205) – Frontansicht, 18. Oktober 2015, Düsseldorf.jpg|وێنۆک|400px|مێرسیدیس-بێنز جۆری-سی]] '''مێرسیدیس-بێنز جۆری-سی''' ئۆتۆمبێلێکی جۆری بجوکی خێزانی هۆشمەندە. ئۆتۆمبێلەکە لە ساڵی ١٩٩٣یەوە لایەن (Daimler AG) بەرهەم دەهێندرێت. ئۆتۆمبێلەکە شوێنگرەوەی ئۆتۆمبێلی جۆری (w201)ە. == بەستەر == [[مێرسێدس بێنز]] == سەرچاوەکان == [https://en.wikipedia.org/wiki/Mercedes-Benz_C-Class ویکیپیدیای ئینگلیزی]. {{پۆلی کۆمنز|Mercedes-Benz C-Class}} {{تووڵی دەروازە|ئەڵمانیا|ئۆتۆمۆبیل|دەیەی ١٩٩٠}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلی سیدان]] [[پۆل:وێستگەی عارەبانەکان]] 38uaq92463qo1a1afqgpcw36ryyy0th 0 129956 1680373 1516981 2026-10-04T13:35:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئەڵمانیا-کۆلکە) 1680373 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:2014 Mercedes-Benz S550 (US) lwb.jpg|وێنۆک|400px|مێرسێدس-بێنز جۆری-ئێس]] '''مێرسێدس-بێنز جۆری-ئێس''' ئۆتۆمبێلێکی جۆری تایبەتی وڵاتی [[ئەڵمانیا]]یە. ئۆتۆمبێلەکە یەکێکە لە زنجیرە ئۆتۆمبێلەکانی (ساڵۆن). ئۆتۆمبێلەکە دروستکراوی وڵاتانی (ئەڵمانیا، هیندستان)ە. ==بەستەر== [[مێرسێدس بێنز]] ==سەرچاوە== [https://en.wikipedia.org/wiki/Mercedes-Benz_S-Class ویکیپیدیای ئینگلیزی]. {{تووڵی دەروازە|ئۆتۆمۆبیل|ئەڵمانیا|دەیەی ١٩٩٠|دەیەی ٢٠٠٠|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|Mercedes-Benz S-Class}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ١٩٧٠]] [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ١٩٨٠]] [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:ئەو ئۆتۆمۆبیلانەی لە ١٩٧٢ ناسێنراون]] [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلی سیدان]] qgz0rqyg7mfwfp13pdoa7skqdv5mgr9 0 130933 1680582 1517130 2026-10-04T22:33:53Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ماتماتیک-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1680582 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سێگۆشەزانی}} یەکەمین لێکۆڵینەوەکان لە بواری [[سێگۆشەزانی]] لە نووسراوەکانی هەزارەی دووهەمی پێش زایین لەوانە بیرکاری [[میسری کۆن]] و بیرکاری [[بابل]] دەبینرێت. لێکۆڵینەوە و خوێندنی سێگۆشەزانی وەکوو زانستێک لە [[یۆنانی کۆن]]ەوە دەستی پێ کرد. لەو سەردەمەدا [[ئەستێرەناسی|ئەستێرەناس]]ە [[هیند]]ییەکانیش سێگۆشەزانییان بەکار دەهێنا. بەتایبەت لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی گوپتا]]، کەسانێک وەکوو [[ئاریابهاتا]] (سەدەی شەشەمی پێش زایین) فانکشنە سێگۆشەییەکانیان لە ئەستێرەناسیدا بەکار هێنا. لە [[سەدەکانی ناوین]] زانا موسوڵمانەکان درێژەیان بە لێکۆڵینەوەکانی سێگۆشەزانی دا. کەسانێک وەکوو [[ڕیگیۆمونتانووس]]، سێگۆشەزانییان وەرگێڕا سەر لاتین و بردیانە ئەوروپا. گەشەکردنی سێگۆشەزانی نوێ، لە [[سەردەمی ڕووناکبیری]] بەدەست [[ئیساک نیوتۆن]] و [[جیمز ئێستێر لینگ]] دەستی پێ کرد و [[لیۆنارد ئۆیلەر]] بە شێوەی ئەمڕۆیی دەریهێنا. == ناوەکە == هۆی دانانی ناوی سێگۆشەزانی لە [[زانستە ئیسلامییەکان]]دا ئەوەیە کە بناغەی ئەم زانستە دەگەڕێتەوە سەر [[سێگۆشە]]. ناوی [[ساین]] لە وشەی سانسکریت جیواوە وەرگیراوە. ئەم وشە لە عەرەبیدا بوو بە جیب و دوای وەرگێڕانی دەقە عەرەبییەکان بە لاتین، وەرگێڕەکان بە هەڵە بە جەیب واتە [[کەنداو]] خوێندبوویانەوە.<ref name=Boyer91-jiba>Boyer (1991), page 252</ref> ==ئەمانەش ببینە== *[[سێگۆشەزانی]] ==سەرچاوەکان== {{تووڵی دەروازە|ماتماتیک|مێژوو}} {{سەرچاوەکان}} {{ماتماتیک-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی بیرکاری]] [[پۆل:سێگۆشەزانی]] [[پۆل:مێژووی ئەندازە]] [[پۆل:مێژووی ماتماتیک]] p5avgdsugop5dq7e57p4ghretq5wwv0 0 131050 1680686 1631059 2026-10-05T01:37:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئیسلام-کۆلکە) 1680686 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''مەتن''' بە (عەرەبی:متن) پێکدێت لە پەخشان یان شیعر لە زۆربەی زانستە شەرعییەکان یان [[زمانی عەرەبی|زمانەوانییەکان]] و بەزۆری پوختەیە (کورتەیە) ئەمەش بە مەبەستی لەبەرکردن.<ref>[[:ar:متون|ویکیپیدیای عەرەبی]]</ref> نمونەی مەتن: * [[مەتنی ئەبی شوجاع|مەتنی ئەبی شوجاع؛ مەتنی غایەتولتەقریب]] لە [[شافعی|فیقھی شافیعی]]. * [[مەتنی ئاجڕومی]] لە زمانی عەرەبی. * [[مەتنی جەزەری]] لە [[تەجوید|زانستی تەجوید]]. * [[ئەڕبەعینی نەوەوی]] لە [[فەرموودە]]. == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|زمانی عەرەبی}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان]] kus07orv8u4icauir1da53jygo78ydg 0 131422 1680375 1666973 2026-10-04T13:36:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئەڵمانیا-کۆلکە) 1680375 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Mercedes-Benz B 200 CDI Sport-Paket (W 246) – Frontansicht, 21. April 2014, Düsseldorf.jpg|وێنۆک|300px|مێرسێدس-بێنز پۆل-بی]] '''مێرسێدس-بێنز پۆل-بی''' ({{بە ئینگلیزی| Mercedes-Benz B-Class}}) ئۆتۆمۆبیلێکی گرانبەهای تایبەتمەندی درووستکراوی کۆمپانیای مێرسێدس بێنزی ئەڵمانیە. == بەستەرەکان == * [[مێرسێدس-بێنز]] * [[مێرسێدس-بێنز پۆل-ئێس]] * [[مێرسێدس-بێنز پۆل-سی]] == سەرچاوەکان == * [https://en.wikipedia.org/wiki/Mercedes-Benz_B-Class ویکیپیدیای ئینگلیزی.] {{تووڵی دەروازە|ئۆتۆمۆبیل|ئەڵمانیا|دەیەی ٢٠٠٠|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|Mercedes-Benz B-Class}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکان]] [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی ھەنگاریا]] obwjdu1ijypt5mgtx24n43vdmse3tsv 0 132154 1680408 1678854 2026-10-04T14:28:47Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680408 wikitext text/x-wiki {{Infobox film or theatre festival|name=فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر|image=File:Fajr Film Festival logo.svg|caption=لۆگۆی فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|opening=|closing=|founded=١ی شوباتی ١٩٨٣|awardsreceived=|awards=[[سیمورغ بلورین]]<br />لەوحی زێڕین<br />دیپلۆمی شانازی|films=|directors=|producers=|starring=|date=١–١١ی شوبات|location=[[تاوەر]], [[ئێران]]|language=[[زمانی فارسی|فارسی]]<br />[[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]|website={{URL|https://www.fajriff.com/en/}}|image_alt=}} '''فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر'''ی ساڵانەی [[ئێران]] ({{langx|fa|جشنواره بین‌المللی فیلم فجر}})، یان '''فێستیڤاڵی فیلمی فەجر''' (کورتکراوەی: '''FIFF'''؛ {{langx|fa|جشنواره فیلم فجر}})، لە ساڵی ١٩٨٣وە ھەموو ساڵێک لە مانگی شوباتدا لە [[تاران]] بەڕێوە دەچێت.<ref>{{cite web |date=February 2024 |url=https://sahebkhabar.ir/news/64960868 |title=ماجرای اولین جشنواره فیلم فجر/ بین‌المللی بودن با اهداف سینمایی ملی در تعارض است}}</ref> فێستیڤاڵەکە لەلایەن [[وەزارەتی ڕۆشنبیری و ئیرشادی ئیسلامی (ئێران)|وەزارەتی ڕۆشنبیری و ئیرشادی ئیسلامییەوە]] سەرپەرشتی دەکرێت. ئەم ڕێوڕەسمە لە ساڵیادی [[شۆڕشی ئیسلامیی ئێران|شۆڕشی ئیسلامیی ١٩٧٩]] بەڕێوە دەچێت. خەڵاتەکانی ئەم فێستیڤاڵە ھاوتا و بەرامبەری ئێرانیی خەڵاتەکانی [[خەڵاتی ئۆسکار|ئۆسکاری]] ئەمریکین. فێستیڤاڵەکە لەسەر ئاستی ناوخۆیی و نێودەوڵەتی لە ڕێگەی تەلەڤیزیۆن، ڕادیۆ بەبازاڕکراوە و ئاماژەی پێ دراوە؛ ئاخێوەران و بەشداربووان لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]]، [[شانشینی یەکگرتوو]]، و [[ئەڵمانیا|ئەڵمانیاوە]] ھاتوون.<ref>{{cite book|last=Smith|first=Ian Hayden|title=International Film Guide 2012|url=https://archive.org/details/internationalfil0000unse_b7g9|publisher=International Film Guide|year=2012|isbn=978-1908215017|page=[https://archive.org/details/internationalfil0000unse_b7g9/page/146 146]}}<!--|access-date=29 August 2012--></ref><ref>{{cite web |url=http://www.iranchamber.com/cinema/articles/fajr_international_film_festival.php |access-date=3 February 2021 |website=Iran Chamber Society |language=English |title=Fajr International Film Festival |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئابی ٢٠٢٤ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240810160043/https://www.iranchamber.com/cinema/articles/fajr_international_film_festival.php |url-status=dead }}</ref> ئەو ڕێکخراوانەی بەشدارییان لەم ڕووداوەدا کردووە پێکھاتوون لە دەزگای سینەمایی فارابی، دەزگای فیلمی ئێران، پرێس تیڤی، ھیسپان تیڤی و کەناڵی فیلمی فرەزمانی ئێران ئایفیلم. لە ساڵی ٢٠١٥ەوە تا ٢٠٢٢، فێستیڤاڵەکە کرا بە دوو بەشەوە: فێستیڤاڵێکی نیشتمانی لە مانگی شوباتدا کە تایبەت بوو بە پێشاندانی گرنگترین فیلمە ناوخۆیییەکان، و بەشێکی نێودەوڵەتیش کە لە مانگی نیساندا بەڕێوە دەچوو. لە ساڵی ٢٠٢٢ەوە، بەشە نیشتمانی و نێودەوڵەتییەکان دووبارە تێکەڵ کرانەوە، و فێستیڤاڵە کۆکراوەکە ساڵانە لە ١ تا ١١ی شوبات بەڕێوە دەچێت.<ref>{{cite web |date=26 October 2021 |url=https://www.tehrantimes.com/news/466373/Fajr-national-international-filmfests-to-reunite-in-2022 |title=Fajr national, international filmfests to reunite in 2022}}</ref> شوێنی ئاسایی و بەردەوامی میوانداریکردنی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر، لە [[بورجی میلاد]] بەڕێوە دەچوو. == شیاوێتی == تۆمارکردنی بەرهەمەکان لە بەشی پێشبڕکێی نێودەوڵەتیدا نابێت لە ئاسیای ناوەندی، [[قەوقاز]] یان [[ئەنادۆڵ]] (جگە لە وڵاتی سەرچاوەی فیلمەکە)، یان [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست|ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست]] پێشتر نمایش کرابێتن تاوەکوو ڕەچاو بکرێن. ئەو فیلمەی پێشکەشی بەشەکانی پێشبڕکێ دەکرێن دەبێت بەرواری تەواوبوونیان لە ساڵانی ٢٠١٩–٢٠٢٠دا بێت، لە کاتێکدا فیلمە جەماوەرییەکان، و بەڵگەفیلمە دیارەکان، و نمایشە تایبەتەکان دەبێت بەرواری تەواوبوونیان لەنێوان ٢٠١٨–٢٠٢٠دا بێت. فیلمە درێژەکان دەبێت کاتی نمایشکردنیان زیاتر لە ٧٠ خولەک بێت، لە کاتێکدا فیلمە کورتەکان نابێت لە ١٥ خولەک زیاتر بن. فیلمەکان ناوانرێت پێشکەش بکرێن ئەگەر لە خولەکانی پێشووی فێستیڤاڵدا پێشکەش کرابێتن.<ref name="Official">{{cite web |url=https://www.fajriff.com/en/festival-2020/fajr-international-film-festival-rules-regulations/ |access-date=3 February 2021 |website=Fajr International Film Festival |title=Fajr International Film Festival Rules & Regulations |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی شوباتی ٢٠٢١ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210209031610/https://www.fajriff.com/en/festival-2020/fajr-international-film-festival-rules-regulations/ |url-status=dead }}</ref> == خەڵاتەکان == ٣٨ـەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر خەڵاتەکانی لە ڕێوڕەسمی کۆتاییدا لە ٢٠ی نیسانی ٢٠٢٠ بەخشییە براوەکان. خەڵاتەکان بەو فیلمە ئێرانییانە دەبەخشرێن کە لەو پۆلانەدا کێبڕکێ دەکەن کە لە یاسا و ڕێساکانی FIFFدا دیاری کراون،<ref name="Official" /> کە بڕی خەڵاتە دارایییەکانیان ساڵ بە ساڵ دەگۆڕێت. === نێودەوڵەتی === سەرچاوە:<ref name="Official" /> * [[سیمورغ|سیمورغی]] زێڕین بۆ باشترین فیلم (دەبەخشرێتە [[دەرهێنەری فیلم|دەرهێنەر]]) + خەڵاتی نەختی ٨٠٠.٠٠٠.٠٠٠ [[ڕیاڵی ئێرانی]] (بە ھاوبەشی بۆ بەرهەمهێنەر و دەرهێنەر) * سیمورغی زێڕین بۆ باشترین دەرهێنەر + خەڵاتی نەختی ٤٠٠.٠٠٠.٠٠٠ ڕیاڵی ئێرانی * سیمورغی زێڕین بۆ باشترین ڕوانگەنامە + خەڵاتی نەختی ٣٠٠.٠٠٠.٠٠٠ ڕیاڵی ئێرانی * سیمورغی زێڕین بۆ باشترین ئەکتەری ژن * سیمورغی زێڕین بۆ باشترین ئەکتەری پیاو * بەپێی بڕیاری دەستەی داوەرانی نێودەوڵەتی، لیستی خەڵاتەکان نابێت خەڵاتی ھاوبەشی تێدا بێت و هیچ فیلمێک ناتوانێت زیاتر لە دوو خەڵات وەربگرێت. * سیمورغی زێڕین بۆ باشترین فیلمی کورت + خەڵاتی نەختی ١٠٠.٠٠٠.٠٠٠ ڕیاڵی ئێرانی (دەبەخشرێتە دەرهێنەری فیلمەکە) === خەڵاتەکانی ئاسۆی ڕۆژھەڵات === سەرچاوە:<ref name="Official" /> * سیمورغی زێڕین بۆ باشترین فیلمی سینەمایی درێژ (دەبەخشرێتە دەرهێنەری فیلم) + خەڵاتی نەختی ٦٠٠.٠٠٠.٠٠٠ ڕیاڵی ئێرانی (بە ھاوبەشی بۆ بەرهەمهێنەر و دەرهێنەر) * سیمورغی زێڕین بۆ باشترین دەرهێنەری فیلمی سینەمایی درێژ + خەڵاتی نەختی ٣٠٠.٠٠٠.٠٠٠ ڕیاڵی ئێرانی * سیمورغی زێڕین بۆ باشترین ڕوانگەنامەی فیلمی سینەمایی درێژ + خەڵاتی نەختی ١٥٠.٠٠٠.٠٠٠ ڕیاڵی ئێرانی * سیمورغی زێڕین بۆ خەڵاتی تایبەتی دەستەی داوەران بۆ بەشداریی دیاری ھونەری لە فیلمی سینەمایی درێژ لە پۆلەکانی وێنەگری، دەستکاریکردن، مۆسیقای ڕەسەن، یان دیزاینی جلوبەرگ و دیمەن * سیمورغی زێڕین بۆ باشترین فیلمی کورت + خەڵاتی نەختی ١٠٠.٠٠٠.٠٠٠ ڕیاڵی ئێرانی (دەبەخشرێتە دەرهێنەری فیلم) === پێشبڕکێی نیشتمانی === * سیمورغی کریستاڵی بۆ باشترین فیلم * سیمورغی کریستاڵی بۆ باشترین دەرهێنەر * سیمورغی کریستاڵی بۆ باشترین ڕوانگەنامە * سیمورغی کریستاڵی بۆ باشترین ئەکتەری پیاو * سیمورغی کریستاڵی بۆ باشترین ئەکتەری ژن * سیمورغی کریستاڵی بۆ باشترین وێنەگریی سینەمایی * سیمورغی کریستاڵی بۆ باشترین دەستکاریکەر * سیمورغی کریستاڵی بۆ باشترین مۆسیقای ڕەسەن * سیمورغی کریستاڵی بۆ باشترین ماکیاژ * سیمورغی کریستاڵی بۆ باشترین ئەکتەری پاڵپشتی پیاو * سیمورغی کریستاڵی بۆ باشترین ئەکتەری پاڵپشتی ژن * سیمورغی کریستاڵی بۆ باشترین تۆمارکردنی دەنگ * سیمورغی کریستاڵی بۆ باشترین کاریگەرییە دەنگییەکان * سیمورغی کریستاڵی بۆ باشترین دیزاینی بەرهەمهێنان * سیمورغی کریستاڵی بۆ باشترین دیزاینی جلوبەرگ * سیمورغی کریستاڵی بۆ باشترین کاریگەرییە تایبەتەکان * سیمورغی کریستاڵی بۆ باشترین کاریگەرییە بینراوەکان * سیمورغی کریستاڵی بۆ باشترین فیلمی نیشتمانی * سیمورغی کریستاڵی بۆ خەڵاتی تایبەتی دەستەی داوەران * سیمورغی کریستاڵی بۆ باشترین فیلم بە ھەڵبژاردەی جەماوەر === خەڵاتەکانی تر === بۆ سەرجەم بەشەکان: * لەوحی زێڕین * دیپلۆمی شانازی * ئاڵای زێڕین یەک دانە: * خەڵاتی جەماوەر * پەڕچەمی زێڕین * نێوان-ئایینەکان * خەڵاتی [[عەباس کیاڕۆستەمی|عەباس کیارۆستەمی]] === پێشبڕکێکان === * پێشبڕکێی سینەمای ئاسیا * پێشبڕکێی سینەمای مەعنەوی * پێشبڕکێی نێودەوڵەتی * پێشبڕکێی نێودەوڵەتیی فیلمە کورتەکان * پێشبڕکێی نێودەوڵەتیی بەرهەمە بەڵگەفیلمییەکان * پێشبڕکێی [[سینەمای ئێران]] * پێشبڕکێی فیلمی کورتی ئێرانی * پێشبڕکێی بەرهەمە بەڵگەفیلمییەکان === دەستەی داوەران === * دەستەی داوەرانی پێشبڕکێی نێودەوڵەتی * دەستەی داوەرانی پێشبڕکێی سینەمای مەعنەوی * دەستەی داوەرانی پێشبڕکێی سینەمای ئاسیا == ڕیکۆردداران == • [[سیمورغی بلوورین|سیمورغی کریستاڵی]] بۆ باشترین فیلم: [[ئیبراھیم حاتەمی‌کیا]] (بردنەوەکان: ٥) • سیمورغی کریستاڵی بۆ باشترین دەرهێنەر: مەجید مەجیدی (بردنەوەکان: ٤) • سیمورغی کریستاڵی بۆ باشترین ڕوانگەنامە: کامبۆزیا پەرتەوی (بردنەوەکان: ٤) • سیمورغی کریستاڵی بۆ باشترین وێنەگریی سینەمایی: مەحمود کەلاری (بردنەوەکان: ٤) • سیمورغی کریستاڵی بۆ باشترین ئەکتەری پیاو: [[پەرویز پەرەستوویی|پەروێز پەرستوویی]] (بردنەوەکان: ٤) • سیمورغی کریستاڵی بۆ باشترین ئەکتەری ژن: [[ھەدیە تێھرانی]]، [[لەیلا حاتەمی]]، باران کۆساری، مەرێلا زارعی، پەروانە مەعسوومی، ھەنگامە قازیانی، فاتیما مەعتەمەدئاریا (بردنەوەکان: ٢) == خولەکانی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر == * ١ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ١٩٨٣) * ٢ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ١٩٨٤) * ٣ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ١٩٨٥) * ٤ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ١٩٨٦) * ٥ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (٢–١٢ی شوباتی ١٩٨٧) * ٦ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ١٩٨٨) * ٧ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ١٩٨٩) * ٨ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ١٩٩٠) * ٩ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ١٩٩١) * ١٠ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ١٩٩٢) * ١١ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ١٩٩٣) * ١٢ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ١٩٩٤) * ١٣ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ١٩٩٥) * ١٤ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ١٩٩٦) * ١٥ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ١٩٩٧) * ١٦ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ١٩٩٨) * ١٧ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ١٩٩٩) * ١٨ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ٢٠٠٠) * ١٩ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ٢٠٠١) * ٢٠ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ٢٠٠٢) * ٢١ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ٢٠٠٣) * ٢٢ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ٢٠٠٤) * ٢٣ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ٢٠٠٥) * ٢٤ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (٢٠–٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦) * ٢٥ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ٢٠٠٧) * ٢٦ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ٢٠٠٨)، بۆ یەکەم جار، سەرجەم دیزاین و پۆستەرەکانی ئەم خولە لەلایەن دوو ھونەرمەندەوە، مێراندا ئەنساری (دیزاینەری گرافیک) و ئیلھام ئەیووزی (مامۆستای زانکۆ) دیزاین کران. * ٢٧ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (٣١ی کانوونی دووەم–١٠ی شوباتی ٢٠٠٩)<ref>{{cite news|last1=Anari|first1=Elham|title=نشست خبری جشنواره فیلم فجر|trans-title=Fajr Film Festival press conference|agency=Hamshahri Online|url=https://www.hamshahrionline.ir/news/73424/|date=19 January 2009|language=fa}}</ref> * ٢٨ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ٢٠١٠) * ٢٩ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ٢٠١١) * ٣٠ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ٢٠١٢) * ٣١ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ٢٠١٣) * ٣٢ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ٢٠١٤) * ٣٣ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ٢٠١٥) * ٢٠١٦ ** ٣٤ەمین فێستیڤاڵی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ٢٠١٦) ** ٣٤ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (٢٠–٢٥ی نیسانی ٢٠١٦) * ٢٠١٧ ** ٣٥ەمین فێستیڤاڵی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ٢٠١٧) ** ٣٥ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (٢١–٢٨ی نیسانی ٢٠١٧) * ٢٠١٨ ** ٣٦ەمین فێستیڤاڵی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ٢٠١٨) ** ٣٦ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (١٩–٢٧ی نیسانی ٢٠١٨) * ٢٠١٩ ** ٣٧ەمین فێستیڤاڵی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ٢٠١٩) ** ٣٧ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (١٨–٢٦ی نیسانی ٢٠١٩) * ٢٠٢٠ ** ٣٨ەمین فێستیڤاڵی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ٢٠٢٠) ** <s>٣٨ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (١٦–٢٤ی نیسانی ٢٠٢٠)</s>{{efn|٣٨ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر بەھۆی [[پەتای جیھانیی کۆڤید-١٩ لە ئێران|پەتای کۆڤید-١٩ لە ئێران]] ھەڵوەشێندرایەوە.<ref>{{cite news |title=Fajr Intl. Film Festival cancels 2020 edition over coronavirus |url=https://www.tehrantimes.com/news/447654/ |work=[[Tehran Times]] |date=8 May 2020}}</ref>}} * ٢٠٢١ ** ٣٩ەمین فێستیڤاڵی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ٢٠٢١)<ref>{{Cite web |date=2021-04-17 |url=https://www.fajriff.com/en/38th-fajr-international-film-festival-to-return-in-may/ |access-date=2021-05-10 |website=Fajr International Film Festival |language=en |title=38th Fajr International Film Festival to Return in May |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251008194004/https://www.fajriff.com/en/38th-fajr-international-film-festival-to-return-in-may/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |url-status=dead}}</ref> ** ٣٨ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (٢٦ی ئایار–٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١) * ٢٠٢٢ ** ٤٠ەمین فێستیڤاڵی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ٢٠٢٢) * ٤١ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ٢٠٢٣) * ٤٢ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ٢٠٢٤) * ٢٠٢٥ ** ٤٣ەمین فێستیڤاڵی فیلمی فەجر (٣١ی کانوونی دووەم–١٠ی شوباتی ٢٠٢٥) * ٢٠٢٦ ** ٤٤ەمین فێستیڤاڵی فیلمی فەجر (١–١١ی شوباتی ٢٠٢٦) فیلمی میلۆدی، کە لە نووسین، دەرهێنان، بەرهەمهێنان و دەستکاریکردنی بەھرۆز سبت ڕەسوولـە، وەک نوێنەری [[تاجیکستان]] بۆ باشترین فیلمی تایبەتمەندی نێودەوڵەتی لە [[٩٦ەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار|٩٦ەمین خەڵاتەکانی ئۆسکاردا]] ھەڵبژێردرا،<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2023-08-10 |url=https://www.dreamlabfilms.com/melodychosen-to-represent-tajikistan-for-2024-oscars/ |access-date=2023-09-02 |website=DreamLab Films |language=en-US |title='Melody' chosen to represent Tajikistan for 2024 Oscars}}</ref> فیلمی میلۆدی لە ٤٢ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجری ٢٠٢٤ لە وڵاتی ئێران ھەڵبژێردرا.<ref name="auto">{{Cite web |last= |date=3 February 2024 |url=https://www.tehrantimes.com/news/494485/2024-Fajr-Film-Festival-announces-international-lineup |website=tehrantimes |language=en |title=2024 Fajr Film Festival announces international lineup}}</ref> == میوانان == [[پەڕگە:Oliver_Stone_in_Tehran_22.jpg|وێنۆک|[[ئۆلیڤەر ستۆن]] و ڕەزا میرکەریمی لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجری ٢٠١٨]] فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر لە ساڵاندا میوانداری لە کەسایەتییە گرنگەکان کردووە، لەوانە [[ئۆلیڤەر ستۆن]]،<ref>{{cite web |date=25 April 2018 |url=https://en.irna.ir/news/82897459/Oliver-Stone-Iran-heart-of-Middle-East-for-me |title=Oliver Stone: Iran heart of Middle East for me}}</ref> [[پۆڵ شنایدەر|پۆڵ شڕادەر]]،<ref>{{cite web |date=25 April 2019 |url=https://en.mehrnews.com/photo/144505/Paul-Schrader-s-presser-in-Tehran |title=Paul Schrader's presser in Tehran}}</ref> و [[ژان-پیەر تیۆلێ|ژان-پیێر لیۆ]].<ref>{{Cite web |url=https://en.isna.ir/photo/97020503379/36th-Fajr-intl-film-festival-being-held-in-Tehran-5th-6th#35 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629041507/https://en.isna.ir/photo/97020503379/36th-Fajr-intl-film-festival-being-held-in-Tehran-5th-6th |archive-date=2024-06-29 |title=Archived copy}}</ref> == دەنگۆ و ناکۆکییەکان == خولی ساڵی ٢٠٢٠ی فێستیڤاڵەکە ڕووبەڕووی بایکۆتکردن بووەوە لەلایەن ژمارەیەک لە ھونەرمەندانی ئێرانییەوە، وەک ھەوڵێک بۆ دەربڕینی ھاودەردی بۆ خێزانی قوربانییانی خستنەخوارەوەی فڕۆکەی نەفەربەری [[ئوکراینا|ئۆکراینی]] لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ لەلایەن ئێرانەوە.<ref>{{Cite web |date=January 13, 2020 |url=https://en.radiofarda.com/a/iran-film-theater-music-artists-broadcasters-boycott-state-tv-festivals/30375019.html |website=Radio Free Europe / Radio Liberty |title=Iran Film, Theater, Music Artists, Broadcasters Boycott State TV, Festivals}}</ref><ref>{{Cite web |date=January 13, 2020 |url=https://en.radiozamaneh.com/30162/ |title=Iranian Artists, Celebrities Cancel Attendence in State-run Festivals amid Public Anger over Ukrainian Plane Cover-up}}</ref><ref>{{Cite web |date=23 January 2020 |url=https://en.radiofarda.com/a/iran-s-annual-film-festival-on-verge-of-collapse-after-boycott-by-movie-stars/30392945.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201152200/https://en.radiofarda.com/a/iran-s-annual-film-festival-on-verge-of-collapse-after-boycott-by-movie-stars/30392945.html |archive-date=2020-02-01 |access-date=2020-02-01 |title=Iran's Annual Film Festival On Verge Of Collapse After Boycott By Movie Stars |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=20 January 2020 |url=https://en.radiofarda.com/a/two-italian-stage-directors-decide-to-stay-away-from-iran-government-festival/30386918.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200120132313/https://en.radiofarda.com/a/two-italian-stage-directors-decide-to-stay-away-from-iran-government-festival/30386918.html |archive-date=2020-01-20 |access-date=2020-01-20 |title=Two Italian Stage Directors Decide To Stay Away From Iran Government Festival |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 December 2019 |url=https://en.radiofarda.com/a/iranian-artists-writers-ask-italian-directors-to-stay-away-from-government-festival/30341906.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20191225164155/https://en.radiofarda.com/a/iranian-artists-writers-ask-italian-directors-to-stay-away-from-government-festival/30341906.html |archive-date=2019-12-25 |access-date=2020-01-20 |title=Iranian Artists, Writers Ask Italian Directors To Stay Away From Government Festival |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jedicke |first=Philipp |date=31 January 2020 |url=https://www.dw.com/en/fajr-film-festival-when-politics-collide-with-irans-big-screen/a-52217622 |website=DW |title=Fajr Film Festival: When politics meet Iran's big screen}}</ref> لە هەندێک ساڵدا، بەتایبەتی کاتێک ھاوکات بووە لەگەڵ بارودۆخێکی ئاڵۆزی سیاسی، فێستیڤاڵەکە وەک ڕووداوێکی حکوومی ڕووبەڕووی بایکۆت بووەتەوە. بەڵام ھەندێک لە ھونەرمەندان سەرکۆنەی بایکۆتەکانیان کردووە لەوانە [[ڕەزا کیانیان]] و ڕەسوول سەدر عامیلی. لە نموونەیەکدا کیانیان گوتی: «بڕوام وایە دەبێت ئازادی بدەینە ئەو کەسانەی بڕوایان بە فێستیڤاڵەکە ھەیە کە بەڕێوەی ببەن. ھەندێک کەس ناتوانن بەرگەی نەیارەکانیان بگرن بەڵام من ئەو توانایەم ھەیە بە هەبوونی دەسەڵاتیشمەوە.»<ref>{{cite news|url=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/11/09/2844767/%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D9%82%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%85-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%85-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D8%AD%D9%85%D9%84-%DA%A9%D9%86%DB%8C%D9%85|title=کیانیان: جشنواره فیلم فجر را تحریم نمی‌کنم/ باید بتوانیم مخالفان‌مان را تحمل کنیم - تسنیم|newspaper=خبرگزاری تسنیم &#124; Tasnim}}</ref> == چوار فیلم پێشکەشی ئۆسکار کران، ھاوکات لە بەشی نێودەوڵەتیی فێستیڤاڵی فەجردا == فیلمی میلۆدی لە دەرهێنانی بەھرۆز سبت ڕەسوول، کە لە [[ئێران]] و [[تاجیکستان]] بەرهەم ھێنراوە، لەگەڵ فیلمی دۆمینگۆ و تەم (ئاریێل ئێسکالانتی میزا)، فیلمی سزادان لە دەرهێنانی ماتیاس بیزێ، و فیلمی فەرحە لە دەرهێنانی دارین ج. سەلام، چوار فیلم بوون کە بەربژێر کران بۆ [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|ئۆسکار]] لەلایەن ئاکادیمیایەوە و ھاوکات بەشدارییان لە ٤٢ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجردا کرد. پێش ئەمەش ھەر چوار فیلمەکە بەسەرکەوتوویی گەیشتبوونە فێستیڤاڵە بەناوبانگەکانی ئاستی جیھان. ئەمیندار و سکرتێری فێستیڤاڵەکە بەڕێز موجتەبا ئامینی بوو و بەڕێوەبەری بەشی نێودەوڵەتیش بەڕێز ڕائید فەریدزادە بوو.<ref name="auto2" /><ref>{{Cite web |last=Bermúdez |first=José |date=2022-09-09 |url=https://www.centrodecine.go.cr/2022/09/09/articulo/domingo-niebla-representara-costa-rica-premios-oscar |access-date=2022-11-02 |website=Centro Costarricense de Producción Cinematográfica |language=es |title=Domingo y la niebla representará a Costa Rica en los Premios Oscar}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://twitter.com/academia_cine/status/1562084082166767616 |access-date=2023-07-15 |website=Twitter |language=en |title=Hasta el próximo 19 de septiembre los miembros de la #Academia de Cine de Chile, podrán votar para elegir a la película que nos representará como candidata a Mejor Película Extranjera en los #Oscar 2023. ¡Conoce a las 14 películas en carrera!}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last=Roxborough |first=Scott |date=8 December 2022 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jordan-oscar-contender-fahra-attacked-on-social-media-1235277733/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20231028205303/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jordan-oscar-contender-farha-attacked-on-social-media-1235277733/ |archive-date=October 28, 2023 |access-date=8 December 2022 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US |title=''Farha'' Filmmakers on Social Media Backlash to Jordan's Oscar Contender: 'It Felt Very Much Like an Organized Thing' |url-status=live}}</ref><gallery mode="packed" heights="200"> پەڕگە:Bize,_Matias_01.jpg پەڕگە:STUDIO_WITH_BEHROUZ_SEBT_RASOUL.jpg پەڕگە:Ariel-escalante-meza-filmfest-muenchen-2022.jpg پەڕگە:Darin_J._Sallam_on_FilmJordan.jpg </gallery> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{commons category|Fajr International Film Festival}} * {{Official website|http://www.fajrfilmfestival.com/|ماڵپەڕی فەرمیی فێستیڤاڵی فیلمی فەجر}} * {{Official website|http://www.FajrIFF.com/|ماڵپەڕی فەرمیی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر}} * {{IMDb event|0000747}} == ئەمەش ببینە == [[خەڵاتەکانی حافز]] == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|ئێران|فیلم}} [[پۆل:فێستیڤاڵەکان]] [[پۆل:خەڵاتەکان، دامەزرانی ١٩٦٨]] j1y7rtjxtgj8swnnmyzavcc5pjk8xni 0 132222 1680532 1620226 2026-10-04T19:36:28Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1680532 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''مێژووی ئەردەڵان '''پەرتووکێکی [[مێژوو|مێژووییە]] بە [[زمانی فارسی|زمانی فارسییە]] لە سەردەم و سەبارەت بە حوکومەتی [[سەفەوییەکان]] و [[میرنشینی ئەردەڵان]] کە بەدەست یەکەمین مێژوونووسی ژنی کوردی ئێرانی [[مەستوورە ئەردەڵان]] بە لێکدانەوەی ناسر ئازادپوور لە ٢ی کانوونی دووەم ١٩٤٦ لە چاپخانەی بارامی لە [[سنە]] لە چاپ دراوە. ئەم پەرتووکە لە ساڵان جیاواز لە [[بڵاوکردنەوە|بڵاوکردنەوەکانی]] جۆراوجۆر چاپ و بڵاو بووتەوە.<ref name="Soran01">[http://www.sorankurdistani.com/masture.html زندگینامە شاعرە و ادیب و تاریخ‌نگار کرد، ماەشرف خانم قادری، شھیر بە مستورە کردستانی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161118055929/http://www.sorankurdistani.com/masture.html |date=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ }}، وب‌گاە [[:fa:سوران کردستانی|سوران کردستانی]].</ref><ref name="nlai.ir06">[http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3222861 تاریح کردھای اردلان/ تألیف مستورە اردلان؛ مقدمە، تصحیح و تحشیە از سیامند خلیلی]{{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3222861 |date=کانوونی یەکەمی ٢٠٢١}}، وب‌گاە [[:fa:سازمان اسناد و کتابخانە ملی ایران|سازمان اسناد و کتابخانە ملی ایران]].</ref><ref name="nlai.ir07">[http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/605084 ت‍اری‍خ اردلان / م‍ول‍ف م‍س‍ت‍ورە اردلان ک‍ردس‍ت‍ان‍ی؛ ب‍ە ک‍وش‍ش ن‍اص‍ر آزادپ‍ور، سنندج: ە‍ەژار‏‫‬، ۱۳۷۹]{{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/605084 |date=کانوونی یەکەمی ٢٠٢١}}، وب‌گاە [[:fa:سازمان اسناد و کتابخانە ملی ایران|سازمان اسناد و کتابخانە ملی ایران]].</ref><ref name="nlai.ir08">[http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/804845 ت‍اری‍خ اردلان / اث‍ر م‍س‍ت‍ورەاردلان؛ ب‍ە اە‍ت‍م‍ام م‍ح‍م‍د ک‍ل‍ە‍ر، م‍ح‍م‍درئ‍وف م‍رادی]{{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/804845 |date=کانوونی یەکەمی ٢٠٢١}}، وب‌گاە [[:fa:سازمان اسناد و کتابخانە ملی ایران|سازمان اسناد و کتابخانە ملی ایران]].</ref><ref name="nir012">[https://www.amazon.com/Khronika-doma-Ardalan-Pamiatniki-pismennosti/dp/502016559X Khronika doma Ardalan =: Ta'rikh-i Ardalan (Pamiatniki pismennosti Vostoka) (Russian Edition) (Russian) Unknown Binding – 1990]، [[:fa:شرکت آمازون|Amazon.com]].</ref> پەتووکی ''مێژووی ئەردەڵان لەلایەن [[ھەژار]] شاعیر کورد بە [[زمانی کوردی]] وەرگێڕاوە.''<ref name="nlai.ir01">[http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/654939 م‍ی‍ژوی ئ‍ەردەلان: ل‍ی‍ک‍دان‍ەوە، وەرگ‍ی‍ران‌/ م‍ام‍وس‍ت‍ا ە‍ەژار] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170912234837/http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/654939 |date=١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}، وب‌گاە [[:fa:سازمان اسناد و کتابخانە ملی ایران|سازمان اسناد و کتابخانە ملی ایران]].</ref> ھەروەھا ئەم پەرتیکی لەلایەن ''یوگینیا ئیلینچنا واسیڵیوا ''نووسەر و وەرگێڕی ڕووس بە [[زمانی ڕووسی]] وەرگێڕاو و لە ساڵی ١٩٩٠ لە چاپ دراوە.<ref name="nlai.ir02">[http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/941761 Хроника дома ардалан (ت‍اری‍خ اردلان (روس‍ی))، واس‍ی‍ل‍ی‍وا، ی‍وگ‍ن‍ی‌ی‍ا ای‍ل‍ی‍ن‍ی‍چ‍ن‍ا]{{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/941761 |date=کانوونی یەکەمی ٢٠٢١}}، وب‌گاە [[:fa:سازمان اسناد و کتابخانە ملی ایران|سازمان اسناد و کتابخانە ملی ایران]].</ref><ref name="nios02">[http://www.orientalstudies.ru/rus/index.php?option=com_publications&Itemid=75&pub=555 Мах Шараф-ханум Курдистани. Хроника дома Ардалан. Перевод с перс., введ. и примеч. Е.И.Васильевой. Ответственный редактор О.Ф.Акимушкин. — М.: Наука. Главная редакция восточной литературы, 1990] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160411225938/http://www.orientalstudies.ru/rus/index.php?option=com_publications&Itemid=75&pub=555 |date=١١ی نیسانی ٢٠١٦}}, [[:en:Oriental studies|Oriental studies]] Website.</ref><ref name="nios04">[https://www.livelib.ru/book/1000731976-hronika-doma-ardalan-mah-sharafhanum-kurdistani Хроника дома Ардалан - Мах Шараф-Ханум Курдистани], [[:ru:LiveLib.ru|LiveLib.ru]] Website.</ref> جگە لەوە کتێبێکی تر لە ڕووی دەستنووسێکی تری مەستوورەوە بە ناوی تاریخ کردھای اردلان لە ئێران چاپ بووە بە ساخکردنەوەی سیامەند خەلیلی. ئەم کتێبە بڕێک فەرقی لەگەڵ ئەوەی سەرەوە ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.gisoom.com/book/11012238/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%84%D8%A7%D9%86/|سەردێڕ=تاریخ کردهای اردلان|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٩٨٠-١٧٤-٢|زمان=fa|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئایاری ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250522034208/https://www.gisoom.com/book/11012238/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%84%D8%A7%D9%86/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{پەراوێز|٢}} {{ھەژار}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|مێژوو}} {{کتێب-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:میرنشینی ئەردەڵان]] [[پۆل:کتێبە ئێرانییەکان]] [[پۆل:کتێبەکانی سەدەی ١٩یەم]] [[پۆل:کتێبە فارسییەکان]] [[پۆل:کتێبە کوردییەکان]] [[پۆل:کتێبە مێژوویییەکان]] [[پۆل:وەرگێڕانەکانی ھەژار‏]] [[پۆل:کتێبەکانی ١٩٤٦]] 7hzzj1s5w6fa2cq831w093w60usuw0g 0 132300 1680508 1583957 2026-10-04T18:13:06Z Azad-xorasan 79388 1680508 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = '''فەتاح کاویان''' | وێنە = F-Kawian.jpg | شوێنی لەدایکبوون = [[مەھاباد]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٣١٥ی ھەتاوی | نەتەوە = {{ئاڵا|کوردستان}} | ڕادەی خوێندەواری = دەرچووی کۆلێژی [[زمان]] | لە دوای = | حیزب = [[حیزبی دێموکراتی کوردستان|حیزبی دیموکراتی کوردستان]] | ماڵپەڕ = [http://www.kurdistanukurd.com/ کوردستان و کورد] | پەراوێزەکان = |ڕێکەوتی مردن=١٨ی ژانویەی ٢٠١٧|شوێنی مردن=کۆیە}} '''فەتاح کاویان''' ({{بە فارسی|[[فتاح کاویان]]}}، {{بە ئینگلیزی|Fatah Kawian}}) کەسایەتییەکی دێرینی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|رۆژھەڵاتی کوردستانە]] و چەندین پۆستی حیزبی و حکوومەتی لە ماوی تەمەنی خۆیدا پێ ئەسپێردراوە، لەوانە شارەوانی [[مەھاباد]] لە حکوومەتی پاشایەتی ئێراندا و ئەندامی ئەنجومەنی میللی زمان لە [[ئێران]]. ھەروەھا بۆ ماوەی چەندین ساڵ ئەندامی ڕێبەریی [[حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک)|حیزبی دێموکراتی کوردستان]] بووە. چەندین بەرھەمی نووسین و وەرگێڕانی ھەیە کە گرنگترینیان فەرھەندگی وشەی حەوتەوانەیە. ناوبراوە ڕۆژی ١٨ی ژانویەی ٢٠١٧ لە شاری [[کۆیە]] کۆچی دوایی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.kurdistanukurd.com/?p=17139 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170119150205/http://www.kurdistanukurd.com/?p=17139 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>http://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1801201715</ref> == ژیاننامە == فەتاح کاویان، ساڵی ١٣١٥ لە شاری [[مەھاباد]] لە دایک بوو. خوێندنی سەرەتایی لە شاری مەھاباد تەواو کرد. بە ھۆی بارودۆخی بنەماڵەیی و گیرسانەوە لە شاری سنە، چەند ساڵیک لە قۆناغی ناوەندیی خوێندنی لەو شارە تێپەڕاند. لە پۆلی چوارەمی ناوەندی لەگەڵ دایکی لە سنەوە گەڕانەوە بۆ مەھاباد و دوای تەواو کردنی پۆلی پێنجەمی زانستی، وەک مامۆستای وەرزش لە شاری مەھاباد دامەزرا. ساڵی ١٣٣٦(١٩٥٧) بوو بە ئەندامی شانەی نھێنیی تەشکیلاتی [[حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک)|حیزبی دێموکراتی کوردستان]]. ساڵی ١٣٣٨ بە دوای پەلاماری سەرانسەریی ساواک بۆ سەر ڕێکخستنە نھێنییەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستان، کە لە [[کرماشان]]ەوە ھەتا سەڵماسی گرتەوە و بوو بە ھۆی گرتنی نزیک بە ٢٥٠ کەس، فەتاح کاویانیش گیراو کەوتە زیندان. دوای بەڕێکرانیان بۆ تاران و بە ناو دادگایی کرانیان لە گەڵ چەندین کەسی دیکە بە زیندانی ھەتا ھەتایی (حبس ابد) مەحکووم کران. بەڵام شای ئێران لە ژێر کاریگەریی بارودۆخی سیاسیی ئێران فەرمانی «لێخۆشبوون» ی دەرکرد و بێجگە لە ژمارەیەکی کەم لە بەندییە سیاسییەکان ئەوانی دیکە ئازاد کران. فەتاح کاویان دوای ئازاد بوون لە زیندان، دیپلۆمی وەرگرت و چووە زانستگەی تاران و لیسانسی زمانی ئینگلیزیی وەرگرت و بۆ ماوەی ١٢ ساڵان (تا ساڵێک پێش ڕووخانی ڕێژیمی شایەتی) لە دامەزراوەی نەتەوەیی زمان (مؤسسە ملی زبان) وەک مامۆستاو بەڕێوەبەری وانەوتنەوە کاری کرد. دواتر بە ماڵ و منداڵەوە گەڕایەوە مەھاباد. فەتاحی کاویان بە ھۆی خۆشناوی، لەگەڵ بەرەوپێشچوونی ڕەوتی لاواز بوونی دەسەڵاتی ڕێژیمی شایەتی، پۆستی شارەداریی شاری مەھابادی گرتە ئەستۆ. ساڵی ١٣٥٧چالاکانە ڕۆڵی گێرا لە وەڕێخستنی خۆپێشاندانەکانی دژ بە ڕێژیمی پاشایەتی لە شاری مەھابادو کاتێکیش خەباتی خەڵکی کوردستان و سەرانسەری ئێران بووە ھۆی ڕووخانی ڕێژیمی پەھلەوی، تێکەڵ بە کاروتێکۆشانی حیزبی بۆوە.<ref>http://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=8341&Jor=1</ref> فەتاح کاویان لە زستانی ١٣٥٧ەوە جارێکی دیکە خۆی حیزبی دیموکراتی کوردستان گرێ دایەوە و ھەتا ٢٩ی بەفرانباری ١٣٩٥ وەک ئەندامی حیزبی دیموکراتی کوردستان مایەوە. فەتاحی کاویان بە ھۆی بڕینی پلەکانی بەرزی خوێندن، شارەزایی بە سەر زمانەکانی کوردی، فارسی و ئینگلیزی، ھەر وەھا توانای ئەدەبی و لێھاتوویی لە نووسین‌و وەرگێڕان دا. ساڵی ١٣٥٨ بەرپرسایەتیی کۆمیسیۆنی بازرەسیی (لێکۆڵینەوە) ی حیزبی دێموکڕاتی پێ سپێردرا و ئەم بەرپرسایەتییەی شانبەشانی ئەنجامدانی کۆمەڵێک کارو ئەرکی ڕۆژانەی دیکەی حیزبی، ھەتا ساڵی ١٣٦٠ بەڕێوە برد. لە کۆنگرەی پێنجەمی حیزبی دێموکرات وەک ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی و، لە کۆمیتەی ناوەندییش دا بە ئەندامی دەفتەری سیاسی ھەڵبژێردرا و لە کۆمیسیۆنی چاپەمەنیی ئەو حیزبە، ئەرکی گرتە ئەستۆ. فەتاح کاویان لە کۆنگرەی پێنجی حیزبی دێموکراتەوە ھەتا کۆنگرەی١٣، بەردەوام یەکێک لە ھەڵبژێراوانی کۆنگرەکانی حیزبی دێموکرات بۆ ئەندامەتیی کۆمیتەی ناوەندی بووە و بەتایبەتی لە کۆمیسیۆنەکانی ڕاگەیاندن و سکرتاریا، ئەرک و بەرپرسایەتیی بەڕێوە بردوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.kurdistanukurd.com/?p=17160 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170128091309/http://www.kurdistanukurd.com/?p=17160 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=7wi83PM-wIk</ref> == بەرھەمی نووسین == فەتاح کاویان کاتی خۆی بۆ کارکردن لە یەک یا چەند لە مەجالەکانی وەرزش، [[فەرھەنگنووس]]ی، وەرگێڕانی کتێب، نووسینی بابەتی ئەدەبی و کاری فەرھەنگیی دیکە، دەھێشتەوە. ئامادەکردنی فەرھەنگی بەناوبانگی «حەوتەوانە» و وەرگێڕانی کتێبی «خولیا و مەرگی قاسملووی کورد» لە ئینگلیزییەوە بۆ سەر زمانەکانی کوردی‌ و ھێندێک کتێب و بەرھەمی دیکە کە ھەتا ئێستا چاپ و بڵاو نەبوونەوە، بەشێک لە بەرھەمە فەرھەنگییەکانی فەتاح کاویان بوون. == ئەمانەش ببینە == * [[حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک)]] * [[عەبدوڵڵا حەسەنزادە|عەبدوڵڵا حەسەن زادە]] * [[جەلیل گادانی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێ پۆل|date=نیسان ٢٠١٧}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] 70ygwvjc07j1l0dk6jx45fdnlyrusni 0 132509 1680484 1666989 2026-10-04T16:39:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1680484 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = Melania Trump<br>مێلانیا ترامپ |image = Melania Trump Official Portrait.jpg |office = [[خانمی یەکەمی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] |president = [[دۆناڵد ترامپ]] |term_label = In role |term_start = ٢٠ی کانوونی دووەمی، ٢٠١٧ |term_end = |predecessor = [[میشێل ئۆباما]] |successor = |birth_name = مێلانیا نەیڤس |birth_date = {{birth date and age|١٩٧٠|٤|٢٦}} |birth_place = [[نۆڤۆ مێستۆ]]، [[کۆماری سلۆڤێنیای سۆسیالیست|سلۆڤێنیا]]، [[یووگۆسلاڤیا]] |death_date = |death_place = |party = [[حیزبی کۆماری (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|کۆماری]] |spouse = {{marriage|[[دۆناڵد ترامپ]]|January 22, 2005}} |children = [[خێزانی دۆناڵد ترامپ#.D8.A8.D8.A7.D8.B1.DB.86.D9.86_.D8.AA.D8.B1.D8.A7.D9.85.D9.BE|بارۆن ترامپ]] |residence = [[ترامپ تاوەر]] }} '''مێلانیا ترامپ''' یان '''مێلانیا نەیڤس''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Melania Trump - Melanija Knavs)، لەدایکبووی ٢٦ی ئاپریلی ١٩٧٠. خانمێکی سلۆڤێنی-ئەمریکییە، پێشووتر مۆدێل بووە ئێستاش [[خانمی یەکەمی ویلایەتە یەکگرتووەکان]]ە لەوەتەی ٢٠ی کانوونی دووەمی، ٢٠١٧. ھاوەسەرگیری لەگەڵ گەورە بازرگان و [[پێڕستی سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان|٤٥مین]] [[سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[دۆناڵد ترامپ]] کرد. == ھاووڵاتیبوون لە ویلایەتە یەکگرتووەکان == کناوس لە ساڵی ١٩٩٦دا لە [[سلۆڤێنیا|سلۆڤێنیاوە]] ڕۆیشت بۆ [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]، و بۆ ماوەیەکی کورت بە [[ڤیزە]]ی سەردان تێیدا مایەوە و دواتر ڤیزەی کاری ئێچ-١ بی وەرگرت. لە ساڵی ٢٠٠٠دا داواکاریی بۆ وەرگرتنی نیشتەجێبوونی ھەمیشەیی لەژێر چەتری بەرنامەی ئی بی-١ پێشکەش کرد، کە بەرنامەیەکە بۆ کەسانی خاوەن «توانای نائاسایی» داڕێژراوە. بەپێی ئەو زانیارییانەی لە پەیمانگای سیاسەتی کۆچەوە ھاتوون، پێشبینی دەکرێت تەنھا ٢٪ی کارمەندان لە ھەر بوارێکدا شیاو بن. ''ڕۆژنامەی [[واشینگتن پۆست]]'' ئاماژەی بەوە کردووە کە بەڵگەنامەکانی میلانیا لەو کاتەدا «نمایشەکانی مۆدێل لە [[ئەورووپا]] و تابلۆی ڕیکلامی جگەرەی کامێڵ لە مەیدانی تایمز و دەرکەوتنی بە جلی مەلەکردنەوە بۆ گۆڤاری ''[[سپۆرتس ئیلوسترەیتد]]'' لە گەورەترین کاری خۆیدا لەو کاتەدا، کە تێیدا بە بیکینییەکەوە باوەشی بە نەھەنگێکی لاستیکی شەش پێیدا کردبوو» لەخۆ گرتبوو.<ref>https://web.archive.org/web/20200126132500/https://www.washingtonpost.com/politics/questions-linger-about-how-melania-trump-a-slovenian-model-scored-the-einstein-visa/2018/02/28/d307ddb2-1b35-11e8-ae5a-16e60e4605f3_story.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20191205214734/https://www.cnn.com/2019/07/15/politics/melania-trump-donald-trump-tweets/index.html</ref> میلانیا لە ماوەی مانگەکانی بانگەشەی ھەڵبژاردندا پێش سەرکەوتنی، یارمەتی ھاوسەرەکەی دا، چونکە بەرگری لە پلانە توندەکەی سەبارەت بە کار و یاساکانی کۆچبەران کرد بەوەی کە ڕێگەی تایبەتی خۆی و بەدەستھێنانی ھاووڵاتیبوونەکەی یاسایی بوون، بەپێچەوانەی ئەو کەسانەی ترەمپ بانگەشەی دژیان دەکرد. ڕاپۆرتە لێکۆڵینەوەیییەکانی ئاژانسی [[ئەسۆوشیەیتد پرێس|ئەسۆوشیەیتد پرێس]] ئاشکرایان کرد کە ئەو پێش بەدەستھێنانی ڤیزەی ئێچ-١ بی، مووچەی لە ١٠ کاری نمایشکاری مۆدێل وەرگرتووە، لە کاتی مانەوەی لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکان|ویلایەتە یەکگرتووەکاندا]] بە بەکارھێنانی ڤیزەی سەردان. ئاژانسی ئەسۆوشیەیتد پرێس ڕای گەیاند کە «ڕێگە بەو بیانییانە نادرێت کە ڤیزەی سەردان بەکاردەھێنن، لە بەرانبەر مووچەدا لە ویلایەتە یەکگرتووەکان بۆ کۆمپانیا ئەمریکییەکان کار بکەن. ئەم کارە بە پێشێلکردنی مەرجەکانی ئەو ڤیزەیە دادەنرێت و دەتوانێت ئەنجامدەرەکەی لە گۆڕینی باری کۆچبەری لە کاتێکی دواتردا لەناو ویلایەتە یەکگرتووەکان بێبەش بکات و ڕەنگە ڕێگری لێ بکات لە گەڕانەوە بۆی بەبێ مۆڵەتی تایبەت بۆ گەڕانەوە». میلانیا ترەمپ لە ساڵی ٢٠٠٦دا [[ڕەگەزنامە]]کەی وەرگرت. بەپێی ڕاپۆرتەکانی میدیاکان، یارمەتی دایک و باوکی، ڤیکتۆر و ئامێلیا کنافس، داوە لە ماوەی پرۆسەی کۆچەکەیاندا بە بەکارھێنانی «کۆچی زنجیرەیی» کە سەرۆک چەندین جار ڕەخنەی لێ گرتبوو.<ref>https://web.archive.org/web/20191206112116/https://www.newsweek.com/donald-trump-chain-migration-immigrants-melania-1291210</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{خێزانی ترامپ}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Melania Trump}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خێزانی ترامپ]] [[پۆل:ژنانی ئەمریکی لە سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ھاووڵاتییە سروشتییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:ئەو ئەمریکییانەی پەیڕەوی کڵێسای کاتۆلیکی ڕۆم دەکەن]] [[پۆل:کۆمارییەکانی نیویۆرک (ویلایەت)]] [[پۆل:ژنە بیرەوەرییە ئەمریکییەکان]] t4j46y0vugtyc5wpb724obn8mzfsyw0 0 132579 1680629 1679825 2026-10-04T23:35:47Z Bilalinfo 57400 1680629 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = پەیمان مەعادی | image = Payman Maadi 2019.jpg | imagesize = | caption = مەعادی لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] لە ٢٠١٩ | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|١٩٧٢|٠٧|٣٠}} | birth_place = [[نیویۆرک]]، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] | residence = [[تاران]]، [[ئێران]] | nationality = [[ئێرانییەکان|ئێرانی]]، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] | alma_mater = [[زانکۆی ئیسلامی ئازادی کەرەج|زانکۆی ئازادی کەرەج]] | occupation = {{flatlist| * ئەکتەر * سیناریۆنووس * دەرھێنەر}} | years_active = ٢٠٠٠&ndash;ئێستا | spouse = فاراناک قوانلۆ | children = ٢<ref>[http://www.ion.ir/news/436654/پیمان-معادی فیلم پیمان معادی 4 میلیاردی شد]</ref> | parents = | website = {{URL|http://paymanmaadi.com/}} }} '''پەیمان مەعادی'''، بە '''پەیمان موعادی'''<nowiki/>'یش ناسراوە ({{بە فارسی|پیمان مَعادی}}؛ لەدایکبووی ١٩٧٠ لە [[نیویۆرک]]) [[ئەکتەر]]، [[سیناریۆنووس]] و [[دەرھێنەری فیلم|دەرھێنەر]]ێکی ئێرانی–ئەمریکییە. مەعادی بە ڕۆڵگێڕان لە فیلمەکانی ''[[جیابوونەوەی نادر لە سیمین]]'' و ''[[دەربارەی ئێلی]]'' ناوبانگێکی باشی وەکوو ئەکتەر دەرکرد، و توانی لە ساڵی ٢٠١١دا، لە فێستیڤاڵی فیلمی نێونەتەوەییی بەرلین خەڵاتی ورچی زیوین بۆ باشترین ئەکتەری پیاو لە فیلمی ''[[جیابوونەوەی نادر لە سیمین]]'' بەدەستبھێنێت.<ref name=":0">[[:fa:خرس نقر‏‏‏ە‏‏‏ای برای بهترین بازیگر مرد|ورچی زیوین بۆ باشترین ئەکتەر]] - فارسی - دواین سەردان ٢٧ی ١ی ٢٠١٧</ref> لە ساڵی ٢٠١٤ بۆ یەکەم جار بەشداری لە فیلمێکی [[ھۆلیوود]] بە ناوی ''کامپی ئێکس ڕەی'' کرد.<ref name=":1">[http://www.comingsoon.net/movies/news/105808-peyman-moaadi-joins-kristen-stewart-for-camp-x-ray پەیمان موعادی لەگەڵ کریستن ستیوارت لە فیلمی کامپی ئێکس ڕەی]- ئینگلیزی - دواین سەردان ٢٧ی ١ی ٢٠١٧</ref> == ژیاننامە و چالاکی == پەیمان مەعادی لە ساڵی ١٩٧٠ لە شاری [[نیویۆرک]] لە دایک و باوکێکی [[ئێران]]ی ھاتە دنیاوە. مەعادی لە ساڵی ٢٠٠٠ یەکەمین سیناریۆی خۆی بە ناوی ''ئاوازی قاز'' نوسی، کە سەرکەوتنێکی باشی بەدەست ھێنا و تا ساڵی ٢٠٠٦ چوار سیناریۆی دیکەی نوسی و لە ساڵی ٢٠٠٧ کورتە فیلمێکی دەرھێنا. لە ساڵی ٢٠٠٩ بۆ یەکەمجار وەکوو ئەکتەر لە فیلمێکی دەرھێنەر [[ئەسغەر فەرھادی]] بە ناوی ''[[دەربارەی ئێلی]]'' دەرکەوت، و ئەم ڕۆڵگێڕانەی وەکوو یەکەمین دەرکەوتن بە دڵی ڕەخنەگران بوو.<ref>[http://fararu.com/fa/news/29322/نگاهی-به-بازی-بازیگران-درباره-الی ڕوانینێک بۆ ڕۆڵگێڕانی ڕۆڵگێڕانی فیلمی دەربارەی ئێلی] - فارسی - دواین سەردان ٢٧ی ١ی ٢٠١٧</ref> دواتر مەعادی لەگەڵ [[ئەسغەر فەرھادی]] دەستی بە نوسینی سیناریۆیەک کرد، بەڵام دواتر پڕۆژەکە ھەڵوەشێنرایەوە.<ref>[http://setare.com/fa/news/580/%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%AC%D8%AF%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%AF%D گفتوگۆ لەگەڵ پەیمان مەعادی ڕۆڵگێڕی فیلمی جیابونەوە]{{dead link|date=تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}} -فارسی -دواین سەردان ٢٧ی ١ی ٢٠١٧</ref> لە ساڵی ٢٠١١ وەکوو ئەکتەری سەرەکی بەشداریی لە فیلمی ''[[جیابوونەوەی نادر لە سیمین]]'' کرد و بە ھاوبەشی لەگەڵ [[شەھاب حوسێنی]] و بابەک کەریمی و عەلی ئەسغەر شەھبازی خەڵاتی ورچی زیوینی باشترین ئەکتەری لە فێستیڤاڵی فیلمی نێونەتەوەییی بەرلین بردەوە.<ref name=":0"/> ساڵێک دواتر، مەعادی بۆ یەکەم جار لە ژیانیدا فیلمێکی درێژی بە ناوی ''[[بەفر لەسەر ڕووی سنەوبەرەکان]]'' دەرھێنا و توانی خەڵاتی باشترین فیلم لە ڕوانگەی بینەرانەوە لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] بەدەست بھێنێت.<ref>[http://www.khabaronline.ir/detail/198677/culture/cinema بەفر لەسەر ڕوی سنەوبەرەکان بوە باشترین فیلم لە ڕوانگەی بینەرانەوە] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150507200403/http://www.khabaronline.ir/detail/198677/culture/cinema |date= ٧ی ئایاری ٢٠١٥}} - فارسی - دواین سەردان ٢٧ی ١ی ٢٠١٧</ref> دواتر مەعادی بەشداریی لە چەند فیلمێکی دیکە کرد لە نێویشیاندا فیلمی ''چیرۆکەکان'' کە لە دەرھێنانی خانمە دەرھێنەری بەناوبانگی ئێران ڕەخشان بەنی ئیعتیماد بوو. لە ساڵی ٢٠١٤ بۆ یەکەم جار بەشداریی لە فیلمێکی [[ھۆلیوود]] بە ناوی ''کامپی ئێکس ڕەی کرد'' کە ھاوشانی کریستن ستیوارت ڕۆڵی سەرەکیی گێڕا،<ref name=":1"/> و پاشتریش بەشداریی لە دوو فیلمی دیکەی [[ھۆلیوود]] بە نێوەکانی ''دواھەمین سوارچاکەکان'' و ''سیازدە کاتژمێر'' کرد. دواتریش کاتێک لە زنجیرەیەکی کەناڵی ئەیچ بی ئۆ بە ناوی ''شەوی'' بەشداری کرد، ناوبانگێکی جیھانیی زیاتری دەرکرد. پەیمان مەعادی لە ساڵی ٢٠١٥ بەھۆی ڕۆڵگێڕان لە فیلمی ''[[ھەتاھەتا و یەک ڕۆژ]]'' بۆ خەڵاتی باشترین ئەکتەری سەرەکی لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] پاڵێورا، بەڵام خەڵاتەکەی نەبردەوە؛ پەرویز پەرەستویی بەھۆی ڕۆڵگێڕان لە فیلمی ''پاسەوانی تایبەت'' خەڵاتەکەی بردەوە.{{ژێدەر پێویستە}} دوای چەند کاتژمێرێک لە دابەشکردنی خەڵاتەکان پەیمان مەعادی لە پەڕەی ئینستاگرامی خۆیەوە پیرۆزباییی لە پەرەستویی کرد.<ref>[https://www.instagram.com/p/BBu4784Nw8R/?taken-by=paymanmaadi&hl=en پیرۆزبایی لە پەرویزی خۆشەویست دەکەم بۆ پێنجەمین خەڵاتی باشترین ئەکتەر] - فارسی - دواین سەردان ٢٧ی ١ی ٢٠١٧</ref> مەعادی لە فێستیڤاڵی ماڵی سینەما خەڵاتی باشترین ئەکتەری بۆ ھەمان فیلم وەرگرت.<ref>[http://www.bbc.com/persian/arts/2016/09/160913_l51_kheneh_cinema_awards_imagenews دابەشکردنی خەڵاتی ماڵی سینەما و درەوشانەوەی ھەتاھەتا و یەک ڕۆژ] - فارسی - دواین سەردان ٢٧ی ١ی ٢٠١٧</ref> == فیلمۆگرافی == === فیلم === {| class="wikitable sortable" style="margin-right: 0;" |- ! rowspan="2" style="width:33px;"| ساڵ ! rowspan="2" style="width:200px;"| ناو ! colspan="4" | وەک ! rowspan="2" | تێبینییەکان |- ! ڕۆڵ ! style="width:65px;" | [[ئەکتەر]] ! style="width:65px;" | [[سیناریۆنووس|نووسەر]] ! style="width:65px;" | [[دەرھێنەری فیلم|دەرھێنەر]] |- |٢٠٠٠ ||''[[ئاوازی قاز]]'' || |{{No}} |{{Yes}} |{{No}} || لەگەڵ سەعید ئەسەدی |- |٢٠٠٢ ||''[[تینووێتی (فیلمی ٢٠٠٢)|تینووێتی]]'' || |{{No}} |{{Yes}} |{{No}} || دیزاینەری پۆشاک |- |٢٠٠٤ ||''[[کۆما (فیلمی ٢٠٠٤)|کۆما]]'' || |{{No}} |{{Yes}} |{{No}} || |- | rowspan="2" |٢٠٠٦||''[[قاوەخانەی ستارە]]'' || |{{No}} |{{Yes}} |{{No}} || |- |''[[شام عروسی]]'' || |{{No}} |{{Yes}} |{{No}} || ڕاوێژکاری دەرھێنەر |- |٢٠٠٧ ||''سووراو'' || |{{No}} |{{Yes}} |{{Yes}} || کورتەفیلم |- |٢٠٠٩ ||''[[دەربارەی ئێلی]]'' || پەیمان |{{Yes}} |{{No}} |{{No}} || |- | rowspan="2" |٢٠١١ ||''[[ڕەشپۆش (فیلمی ٢٠١١)|ڕەشپۆش]]'' ||مەسعوود (تەنیا دەنگی) |{{Yes}} |{{No}} |{{No}} || |- |''[[جیابوونەوەی نادر لە سیمین]]'' || نادر |{{Yes}} |{{No}} |{{No}} ||براوەی ورچی زیوی |- |٢٠١٣ ||''[[بەفر لەسەر ڕووی سنەوبەرەکان]]'' || |{{No}} |{{Yes}} |{{Yes}} |براوەی سیمرغی بلوور |- | rowspan="3" |٢٠١٤ ||''[[کامپی ئێکس ڕەی]]'' || عەلی ئەمیر |{{Yes}} |{{No}} |{{No}} || |- |''[[مێلبۆرن (فیلم)|مێلبۆرن]]'' || ئەمیر |{{Yes}} |{{No}} |{{No}} || |- |''[[چیرۆکەکان]]'' || شۆفێری تاکسی |{{Yes}} |{{No}} |{{No}} || |- |٢٠١٥ ||''[[دواھەمین سوارچاکەکان]]'' || ئیمپراتۆر |{{Yes}} |{{No}} |{{No}} || |- | rowspan="3" |٢٠١٦ ||''[[١٣ ساعت: سربازان مخفی بنغازی]]'' |ئامال |{{Yes}} |{{No}} |{{No}} || |- |''[[ھەتاھەتا و یەک ڕۆژ]]'' |مورتەزا |{{Yes}} |{{No}} |{{No}} | |- |''[[اسب‌های پنجره‌ای: مکاشفهٔ رزی مینگ در اشعار فارسی]]'' || پەیمان |{{Yes}} |{{No}} |{{No}} || دەنگی |- | rowspan="2"|٢٠١٨ |''[[بەراز (فیلم)|بەراز]]'' |خۆی |{{Yes}} |{{No}} |{{No}} |ئامادەبوونی فەخری |- |''[[بمب؛ یک عاشقانه]]'' |ئیرەج زوکایی |{{Yes}} |{{Yes}} |{{Yes}} |دەرھێنەر |- | rowspan="3" |٢٠١٩ |''[[ناگهان درخت]]'' |فەرھاد |{{Yes}} |{{No}} |{{No}} |دەرھێنەر |- |''[[مەتری شەش و نیو]]'' |سەمەد |{{Yes}} |{{No}} |{{No}} | |- |''[[شەش ژێرزەمین]]'' |مورات ئالیمۆڤ |{{Yes}} |{{No}} |{{No}} | |- | rowspan="2" |٢٠٢٠ |''[[داری گوێز (فیلم)|داری گوێز]]'' |قادر |{{Yes}} |{{No}} |{{No}} | |- |[[شێفتی شەوان (فیلمی ٢٠٢٠)|شێفتی شەوان]] |ئاسۆمیدین تۆھیرۆڤ |{{yes}} |{{no}} |{{no}} | |- | rowspan="2" |٢٠٢٢ |''[[برایانی لەیلا (فیلم)|برایانی لەیلا]]'' |مەنوچەر جوڕابلوو |{{yes}} |{{no}} |{{no}} | |- |''[[سەمفۆنیای حەمید]]'' |پەیمان مەعادی |{{yes}} |{{no}} |{{no}} |وەک ھاوڕێیەکی حەمید عەلیدۆستی |- | rowspan="2" |٢٠٢٣ |''[[دوژمن (فیلم)|دوژمن]]'' ({{بە سوێدی|Motståndaren}}) |ئیمان |{{yes}} |{{no}} |{{no}} | |- |''[[ئاپۆریا (فیلمی ٢٠٢٣)|ئاپۆریا]]'' |جابڕ |{{yes}} |{{no}} |{{no}} | |- |{{TBA}} |''ئەو شتانەی دەیانکوژیت'' | |{{no}} |{{no}} |{{no}} |وەک دەرھێنەر |- |} === تەلەڤیزیۆن === {| class="wikitable sortable" |- ! ساڵ ! ناونیشان ! ڕۆڵ ! تۆڕ ! class="unsortable"|تێبینییەکان |- | ٢٠١٦ | ''[[The Night Of]]'' | سەلیم خان | [[ئێچ بی ئۆ|ئەیچ بی ئۆ]] | کورتە زنجیرە، ٨ ئەڵقە |- | ٢٠٢٠ | ''[[جیھانی ڕۆژئاوا (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|جیھانی ڕۆژئاوا]]'' | ئیلیۆت | ئەیچ بی ئۆ | ٣ ئەڵقە |- |٢٠٢٤&nbsp; |[[ماری تاران]] | ئارمان بیانی |[[فیلمنێت]] |دەرهێنەر: خۆی |- |٢٠٢٥ |''[[ئەزازیل (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|ئەزازیل]]'' |بەهروز شەریفی |[[نەماوا]] |د: [[حەسەن فەتحی]] |} === شانۆ === * [[وشکەساڵی و درۆ]] (٢٠١١) - ([[محەممەد یەعقووبی]]) * [[چاوەڕوانی گۆدۆ]] (٢٠١٣) - ([[ھومایوون غەنیزادە]]) == خەڵاتەکان == {| class="wikitable sortable" |- ! ساڵ ! خەڵات ! پۆل ! ئیشی پاڵێوراو ! ئەنجام |- |rowspan=4|٢٠١١ |[[Asia Pacific Screen Awards]] |باشترین ئەکتەر |rowspan=4|''[[جیابوونەوەی نادر لە سیمین]]'' |{{پاڵێوراو}} |- |[[Village Voice Film Poll]] |باشترین ئەکتەر |{{پاڵێوراو}} |- |International Cinephile Society Awards |باشترین ئەکتەر |{{won}} |- |[[فێستیڤاڵی فیلمی نێونەتەوەییی بەرلین]] |ورچی زیوی بۆ باشترین ئەکتەر |{{won}} |- |٢٠١٣ |[[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] |باشترین فیلم لە ڕوانگەی بینەرانەوە (لەگەڵ جەمال ساداتیان) |rowspan=4|''[[بەفر لەسەر ڕووی سنەوبەرەکان]]'' |{{won}} |- |٢٠١٣ |[[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] |باشترین دەرھێنەر |{{پاڵێوراو}} |- |- |rowspan=2|٢٠١٤ |فێستیڤاڵی فیلمی نێونەتەوەییی ڤێسۆول |Golden Wheel |{{پاڵێوراو}} |- |فێستیڤاڵی فیلمی نێونەتەوەییی ھەولێر |باشترین دەرھێنەر |{{won}} |- |rowspan=2|٢٠١٦ |[[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] |[[سیمرغی بلووری]] بۆ باشترین ئەکتەر |rowspan=2|''[[ھەتاھەتا و یەک ڕۆژ]]'' |{{پاڵێوراو}} |- |ماڵی سینەما |باشترین ئەکتەر |{{won}} |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|http://paymanmaadi.com/}} * {{IMDb name|1818216}} * {{ئینستاگرام|paymanmaadi}} * {{توویتەر|paymanmaadi}} {{کۆمنز}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|ھۆڵیوود}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئێرانی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:ئەکتەرانی نێر لە ویلایەتی نیویۆرک]] [[پۆل:براوەکانی ورچی زیوین بۆ باشترین ئەکتەر]] hlklptdiwo0wo68uz46wpptkguv193s 0 133548 1680687 1517229 2026-10-05T01:37:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە) 1680687 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}}'''مەتنی ئەلغایە وەتتەقریب''' ({{عەرەبی| متن الغایة والتقریب}})یان '''مەتنی ئەبی شوجاع''' ({{عەرەبی|متن أبی شجاع}})یان '''غایەتولئیختیساڕ''' ({{عەرەبی|غایە الإختصار}})، [[مەتن|مەتنێکە]] لە بەناوبانگترین مەتنەکانی [[شافعی|فیقھی شافعی]] دانراوی ئیمام [[ئەبوو شوجاع|ئەحمەد کوڕی حوسێن ئەسفەھانی]]، دانەر گرنگی پێداوە و بەش بەشی کردووە، لەگەڵ کەمیی قەبارەکەی ماناکانی زۆرن، بۆیە زانایان گرنگیان پێداوە، شەرحیان کردووە و کردوویانە بە شیعر، وەک ئیمام [[عیمریتی|عەمریتی]] کە مەتنەکەی کردووە بە شیعر بەناوی ({{عەرەبی|نھایة التدریب فی نظم غایة التقریب}}). دانەر (ئەبو شوجاع) لە پێشەکیی مەتنەکەی وتویەتی: {{وتەی تایبەت|چەند ھاوڕێیەک خوا بیانپێرێزێت داوایان لێ کردم کە پوختەیەک ڕێک بخەم لە فیقھ لەسەر ڕاڕەوەی (مەزھەبی) ئیمامی شافیعی ڕەزا و ڕەحمەتی خودای لێبێت، تاکو قوتابی ئایینی خوێندنی بۆ ئاسان بێت و لەبەرکردنی ئاسان بێت بۆ ئەو کەسەی تازە دەست پێ دەکات، و زۆر بەش بەشی بکەم و ھەموو شتە باشەکان بگرێتەوە، ئینجا منیش داوایەکانم جێبەجێ کرد، بە داوای پاداشتەوە (لەخوا) و ھاوار دەکەمە خوای گەورە کە توانام بدات بۆ ڕاستی، بەڕاستی ئەو بە توانایە لەسەر ھەر شتێک کە بییەوێت، و لەگەڵ بەندەکانیشی لەسەرخو و شارەزایە (بە کردەوەکانییان).|30px|30px}} == سەرچاوەکان == * [http://ia800303.us.archive.org/9/items/abuyaala_kotob_10102010/nadm_tadrib.pdf مەتنی غایە وەتتەقریب-لەگەڵ مەتنی نھایە التدریب] {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|کتێب}} {{کتێب-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:دەقە ئیسلامییەکان]] [[پۆل:کتێبە ئایینییەکان]] b24nykd0nradpu31z0dhy7pmkq9uj27 0 134423 1680367 1551889 2026-10-04T13:34:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، وێژە-کۆلکە) 1680367 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Underlinked|date=نیسان ٢٠١٧}} }} '''مێردی نموونەیی''' شانۆیەکی کۆمێدی [[ئۆسکار وایڵد]]ە کە لە ساڵی ١٨٩٥دا نووسیویەتی، و باس لە گەندەڵی و زەبری هەڕەشە دەکات و لە پلەوپایەی هەردوو ناوخۆیی و بەرچاویش ورد دەبێتەوە. ئاکشنەکە لە لەندەن ڕوودەدات، و وادەریدەخات کە لە ئێستادایە، هەروەها هەمووی بەسەر بیست و چوار کاتژمێردا دابەش دەبێت. == سەرچاوە == https://en.wikipedia.org/wiki/An_Ideal_Husband {{پۆلی کۆمنز|An Ideal Husband}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|فیلم|شانۆ|کۆمیدیا}} {{فیلم-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} fyylx677jwvjtjhliusg0mc9uo8edvl 0 136326 1680457 1579791 2026-10-04T16:35:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1680457 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مێرگەسۆر | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| میرکةسور }}<br>{{lang-en| Mergasor }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[شارۆچکە]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.84069| 44.30229 }}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شارۆچکەی مێرگەسۆر''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = 1 | پۆتانەکان = {{coord| 36.84069| 44.30229 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای مێرگەسۆر|مێرگەسۆر]] | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[قەزا]] | ڕێکەوتی_دامەزران = ١٩٥٢ | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = قایمقام | ناوی_سەرۆک = غەفوور ئەحمەد | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ١٫١ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١١٦٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٥٦،٦٨٢<ref>[http://www.rastlos.com/irak/stadt/infos/stadt_koi_sanjaq/], Rastlos.com. Retrieved 2014-01-04.</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٨]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = مێرگەسۆری | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]] و [[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مێرگەسۆر''' شارۆچکەیەکی کوردستانە کە ناوەندی [[قەزای مێرگەسۆر]]ە سەر بە [[پارێزگای ھەولێر]]ە. مێرگەسۆر دەکەوێتە ١٣٠ کیلۆمەتری باکووری شاری [[ھەولێر]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Koysenjaq|ناونیشان=https://www.ishtartv.com/en/viewarticle,36350.html|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=www.ishtartv.com}}</ref> == ناو == لەبارەی ناوی(مێرگەسۆر)ەوە بیروبۆچوونی جیاواز ھەیە:- • ھەندێک دەڵێن مێرگەسۆر لە دوو بڕگە پێکھاتووە (مێرگ) مێرگێکە لەناو خودی مێرگەسۆرە، وە ([[سوور|سۆر]])یش واتە خوێن بەھۆی چەندین شەڕی خوێناوی لەنێوان دانیشتوانی ئەم ناوچەیە و داگیرکەران ڕووی داوە ئەوەندە [[خوێن]] ڕژاوە وەک مێرگ سۆربووە لەخوێن. •کەسانێکی تر پێیان وایە کە مێرگەسۆر خۆی شوێنی کوێستان و دارستانی چڕ و سروشتێکی جوانە زیاتر لە باخچەیە دەچێت کە پڕبێت لە گولی سۆر ئەم گولە سۆرەش لەوەرزی [[بەھار]]دا لەسەرەتای نیسان زۆر لەم ناوچەیەدا دەردەکەویت. == جوگرافیا == شارۆچکەی مێرگەسۆر ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[مێوکێ]]. * لە باشوورەوە گوندی [[فەقیان، مێرگەسۆر|فەقیان]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[باوە، مێرگەسۆر|باوە]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[ماڵەسوار]].<ref>https://www.openstreetmap.org/relation/3829922#map=14/36.83993/44.30044</ref> == مێژوو == لە ساڵی ١٩٥٢دا [[قەزای مێرگەسۆر]] دێتە کایەوە و ناوەندەکەی شارۆچکەی مێرگەسۆر دەبێت. == ئەمانەش ببینە == * [[قەزای مێرگەسۆر]] == سەرچاوەکان == {{شار، شارۆچکە و شارەدێیەکانی ھەرێمی کوردستان}} {{گوندەکانی مێرگەسۆر}} {{پارێزگای ھەولێر}} {{شارەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{سەرچاوەکان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] k4pclibz0sowe65bcghkydy6ycae4o3 0 136565 1680675 1517215 2026-10-05T01:35:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە) 1680675 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Coin of the Abbasid Caliph al-Ma'mun.jpg|وێنۆک|دیناری زێڕی سەردەمی خەلافەتی مەئموون]] '''ئەبوو جەعفەر عەبدوللاھ ئەلمەئموون''' (٧٨٦- ٨٣٣ زایینی) حەوتەمین [[خەلیفە]]ی [[دەوڵەتی عەبباسی|عەبباسی]] بوو کە لە نێوان ساڵانی ٨١٣ ھەتا ٨٣٣ و کۆچی دوایی خۆی، [[خەلافەت]]ی کرد. مەئموون دوای [[شەڕی ناوخۆیی|شەڕێکی ناوخۆیی]] لەگەڵ براکەی ئەمین بوو بە خەلیفە. سەردەمی مەئموون بە بۆنەی شۆڕشی [[موعتەزیلە]] و شەڕ لەگەڵ [[ئیمپراتۆریی بیزانس]] ناسراوە. == سەرچاوە == * ویکیپیدیای ئینگلیزی {{تووڵی دەروازە|مێژووی ئیسلام|ژیاننامە|ئیسلام}} {{پۆلی کۆمنز|Al-Ma'mun}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:مردووانی ٨٣٣]] [[پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٩یەم]] [[پۆل:ھاروون ڕەشید]] [[پۆل:عەرەبە موسڵمانەکان]] fodaa3wsvh1l3ph1b3af5npkbcjbl4c 0 136815 1680384 1516999 2026-10-04T13:37:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (گەردوون-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1680384 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Mariner 10 prepared for encapsulation.jpg|وێنۆک|ئامێری مێرنێر١٠ لەسەر زەوی]] '''مێرنێر''' (بە ئینگلیزی: Mariner 10) کەشتیەکی بۆشاییە سەر بە بەرنامەی مێرنێر، رەوانەی دەرەوەی زەوی کراوە لەلایەن دەزگای بۆشایی ئەمەریکی [[ناسا]] لە ٣ تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٧٣ بە مەبەستی زانیاری و داتا دەربارەی هەسارەکانی [[زاوە]] و [[ڤینوس]]، ئەو ئامێرەش ٢ سال دوای ئامێری مێرنێر٩ رەوانەی دەرەوەی زەوی کرا، وە کۆتایەم ئامێر بوو کە رەوانەی دەرەوەی زەوی بکرێ لە ناو بەرنامەی '''مێرنێر'''، ئامانجەکەی لێکۆلینەوە بوو دەربارەی ژینگەی [[زاوە]] وە پشتێنەی کەشوهەواکەی و سەررووەکەی و تایبەتمەندیەکانی، وە لێکۆلینەوە و زانیاری دەربارەی هەسارەی [[ڤینوس]]، ئامانجی دووەم ئەوە بوو کە لێکۆلینەوە بکا دەربارەی نێوان هەسارەکان، زانیاری و شارەزای دەربارەی نێوانەکانیان. ==نەخشەکەی== مێرنێر١٠ یەکەم ئامێر بوو کە سیستەمی دەرچوون لە هێزی کێشکردنی هەسارەکانی لۆ چوونە ژوورەوە لە خوولانەوە هەسارەکان تێدا داندرا بوو نەخش و سیستەمەکەشی لەلایەن زانای میکانیکی جوزیف کۆلۆمبۆ دانراوە ==تپەرین لە زەوی و مانگ== لە ماوەی هەفتەی یەکەمی لەو ماوەیە توانی ٥ وێنەی زەوی و ٦ وێنەی مانگ بگرێ، کە تێیدا وێنەی جەمسەری باشووری مانگی گرت و توانی وێنایەکی زانیاری کەم بداتە مرۆڤایەتی، ئەوەس سەرەتسیەک بوو لۆ کێشانی نەخشەی مانگ وە بەرەو پێشچوونی تۆری رووداوەکانی مانگ. ==گەیشتنە هەسارەی ڤینوس== کەشتی ئاسمانی مێرنێر١٠ لە ٥ شووباتی سالی ١٩٧٤ نزیکترین خالی خۆی لە هەسارەی [[ڤینوس]] بە نزیکەی ٥٧٦٨ کیلۆمەتر بە لێزەری سەروو وەنەوشەی وێنەی هەسارەی زوهرەی گرت و لێکۆلینەوەی لەسەر پشتێنەی کەشوهەواکەی ڤینوسی کرد <gallery> پەڕگە:Venus-real color.jpg|وێنۆک|هەسارەی زوهرە بە رەنگی ئاسایی خۆی کە بە چاوی ئامێری مێرنێر١٠ گیرایە پەڕگە:Mariner 10 UV Venus.gif|وێنۆک|گرتنی وێنەیەکی زوهرە بە تیشکی سەروو وەنەوشەی </gallery> ==گەشتنە سەر هەسارەی زاوە== کەشتی ئاسمانی مێرنێر١٠ بە ٣ قۆناخ رۆیشت، یەکەم: لە ٢٩ ئازاری سالی ١٩٧٤ گەیشتە هەسارەی [[زاوە]] بە نێزیکەی ٧٠٣ کیلۆمەتر، وە دووەم: لە ٢١ ئەیلولی سالی ١٩٧٤ لە ئەستێرەی [[خۆر]] نزیک بوویەوە بە نێزیکەی ٤٨٠٦٩ کیلۆمەتر، قۆنا‌غی سێیەم: لە رۆژی ١٦ ئازاری سالی ١٩٧٥ گەشتە نزیکترین خال کە ٣٢٧ کیلۆمەتر بوو نێوان سەررووی [[زاوە]] و ئامێرەکە. ==سەرچاوە== https://web.archive.org/web/20170227085314/http://ser.sese.asu.edu/M10/IMAGE_ARCHIVE/Mercury_search.html [https://web.archive.org/web/20170110232913/http://solarsystem.nasa.gov/missions/mariner10 لاپەرەی مێرنێر١٠ لە مالپەری فەرمی ناسا] {{تووڵی دەروازە|گەردوون|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کۆمەڵەی خۆر|فڕینی بۆشایی}} {{پۆلی کۆمنز|Mariner 10}} {{گەردوون-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:ناسا]] [[پۆل:ئامێرە گەردوونییەکان]] [[پۆل:گەردوون]] pngyi39lehxwkh7wfzwn7ryiecgudfz 0 136921 1680383 1516998 2026-10-04T13:37:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (گەردوون-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1680383 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Atlas Agena with Mariner 1.jpg|وێنۆک|کاتی تەقاندنی کەشتی ئاسمانی مێرنێر١]] '''مێرنێر١''' (بە ئینگلیزی:Mariner 1) یەکەمین کەشتی ئاسمانی بەرنامەی '''مێرنێر''' بوو کە تایبەت بوو بەسەر رووی هەسارەی [[ڤینوس]]، کە لە لایەن دەزگای بۆشایی ئاسمان [[ناسا]] ڕەوانە کرا، لە ٢٢ تەمموزی سالی ١٩٦٢ ڕەوانە کرا، بەڵام ئەو ئامێرە بە هۆکارێکی هەڵە دوای ٢٩٣ چرکە لە ئاسمان تەقییەوە، لەو کاتەوە بەرنامەی ئەو ئامێرە وەستا و کاری لەسەر نەکرایەوە == هۆکار == ئامانج لەوە بوو بچێتە یەکەم هەسارە کە [[ڤینوس]]ە، بەلام کە تەقێندرا هەتا ٢٩٣ چرکە خۆی گرت و تەقییەوە. زانایان دەڵێن هۆکاری تەقینەوەی ئەوە بوو کە شوێنەکەی و ئاراستەکەی تەواو نەبووە بۆ هەڵدان و چوونە دەرەوەی زەوی، ئەو شوێنەش لە باشووری زەریای هێمن بوو. و هۆکاری سەرەکەی ئەو خەسارەتمەندە ئەوە بوو کە بەڕێوەبەری بەرنامەی کەشتی بۆشاییەکە کە کاری گواستنەوەی کۆدە، بەلام ئەو کردارەی نەکرد و بیرچووبویەوە (single superscript bar) (missing hyphen) == سەرچاوە == [https://web.archive.org/web/20170216185400/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraftDisplay.do?id=MARIN1 زانیاری دەربارەی مێرنیێر١ لە مالپەری ناسا\] {{تووڵی دەروازە|گەردوون|فڕینی بۆشایی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|Mariner 1}} {{گەردوون-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:ناسا]] [[پۆل:ئامێرە گەردوونییەکان]] [[پۆل:گەردوون]] 9akp006mcfefeldt9bpd5dja6n6hxfl 0 136975 1680382 1516997 2026-10-04T13:37:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (گەردوون-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1680382 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Mariner 2.jpg|وێنۆک|مێرنێر٢]] {{تۆخ|{{PAGENAME}}}} کەشتییەکی ئاسمانی ئەمەریکییە. لە ساڵی ١٩٦٢ رەوانە کرا بۆ ھەسارەی [[ڤینۆس|ڤینوس]] بە مەبەستی ئەوەی بزاندرێ ئایا ژیان لەسەر ھەسارەی [[ڤینۆس|ڤینوس]] ھەیە یان نا. == مێرنێر١ و مێرنێر٢ == ئەو ٢ کەشتییە: [[مێرنێر ١|مێرنێر١]] و مێرنێر٢، ئامانجیان ناردن بوو بۆ سەر ھەسارەی [[ڤینۆس|ڤینوس]] تا زانیار و داتای نوێ و گرنگ لەسەر ئەو ھەسارەیە بدۆزنەوە. ئەو ٢ ئامێرە لە ناو مووشەکی ئەتڵەس ئەجینا نێردران. ئەو ئامێرانە کێشیان زۆر کەم بوو، کۆی کێشەکەیان ٢٠٢ کیلۆگرام بوو. == ناردن و ئاگا لێبوونی == ئامێری مێرنێر٢ لە ٢٧ ئابی سالی ١٩٦٢ رەوانەی دەرەوەی زەوی کرا، لە نێو دڵی مووشەکی (ئەتڵەس ئەجینا ب)، و پەیوەندی لەگەڵ ٣ ناوچە ھەیە بۆ ناردنەوەی زانیاری و داتاکان: یەکەم [[کالیفۆرنیا]]، دووەم [[باشووری ئەفریقا]]، سێیەم [[ئوسترالیا]]، لەگەڵ ھەبوونی مێشکی ئەلیکترۆنی کە بە وزەی خۆر و کارەبا ئیش دەکات. [[پەڕگە:Atlas Agena with Mariner 1.jpg|وێنۆک|ناردنی مێرنێر١ لە ٢٢ یولیوی سالی ١٩٦٢]] == ئامانجی == ئامانجی ناردنی بوو بۆ ئاشکراکردنی [[ئاو]] و ئاشکراکردنی پلەی گەرمی سەر ھەسارەی [[ڤینۆس|ڤینوس]]، و ئاشکراکردنی بوونی ھەڵمی ئاویی. [[مێرنێر ١|مێرنێر١]] لە ٢٢ی یۆلیۆی سالی ١٩٦٢ رەوانەی دەرەوەی زەوی کرا بەلام لەبەر ھەبوونی کێشەیەک دوای تەقاندنی کە ٢٩٠ چرکە لە ڕێگە بوو و تەقییەوە. مێرنێر٢ لە ٢٧ ئابی ساڵی ١٩٦٢ رەوانەی دەرەوەی زەوی کرا بە سەرکەوتووی، لە دووری ٣٤٫٧٧٠ ھەزار کیلۆمەتر، لە ٣ یەنایەری سالی ١٩٦٣ پەیوەندی مێرنێر٢ لەگەل زەوی برا. == ئامێرەکانی مێرنێر٢ == # مێشکی ئەلیکترۆنی # لێزەری سەروو وەنەوشەی # [[وزەی خۆری|وزەی خۆر]] # تەلیسکۆب # ئامێرێک لۆ پەیوەندی بە راداری زەوی # ئامێرێک لۆ پێوانی گەرمی == سەرچاوە == [https://www.jpl.nasa.gov/mariner2/ مێرنێر٢] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170517103038/https://www.jpl.nasa.gov/mariner2/ |date=١٧ی ئایاری ٢٠١٧ }} {{تووڵی دەروازە|گەردوون|فڕینی بۆشایی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|Mariner 2}} {{گەردوون-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:ناسا]] [[پۆل:ئامێرە گەردوونییەکان]] [[پۆل:گەردوون]] lvywbhwdxs2csknu6ike52frcvaz6g8 0 137104 1680386 1517001 2026-10-04T13:38:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (گەردوون-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1680386 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{شێواز}} }} {{داتابۆکس}} '''مێرنێر ٤''' ({{بە ئینگلیزی|Mariner 4}}) لەگەڵ [[مێرنێر ٣]]، دوو کەشتیی ئاسمانیی سەر بە دەزگای [[ناسا]]ن کە مەبەستیان ناردن بوو بۆ ھەسارەی [[مەریخ]]. کەشتییە ئاسمانییەکە تەقێندرا لە ٢٨ تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٦٤، و کەشتی ئاسمانی مێرنێر ٤ بووە چوارەمین کەشتی ئاسمانی کە بچێتە دەرەوەی زەوی بە مەبەستی لێکۆڵینەوە لەسەر ھەسارەی [[مەریخ]]. مێرنێر ٤ یەکەمین کەشتی ئاسمانی بوو کە توانی لە نزیکترین خاڵ وێنەی مەریخ بگرێ و بینێرێتەوە سەر زەوی. مێرنێر ناردرا بوو بۆ ئاشکراکردنی زانیاری نوێ و تازە لەسەر ھەسارەی [[مەریخ]]. دوای ھەوڵدانێکی زۆر، لە کۆتاییدا لە ٢١ی کانوونی یەکەمی ساڵی ١٩٦٧ پەیوەندی لەگەڵ زەوی بچرا. == مێرنێر٤ و مێرنێر ٣ == کەشتی ئاسمانی مێرنێر٤ و [[مێرنێر ٣]]، دوو کەشتی بوون چوونە نزیک ھەسارەی مەریخ و وێنەی ھەسارەکەشیان ناردەوە سەر زەوی. ھەردووکیان لەسەر مووشەکی (ئەتڵەس د) رەوانەی دەرەوە کران *کێش و توانایان نزیکی ٢٦٠ کیلۆگرام بوو *٨ ھەتا ١٥ کیلۆگرام ئامێری جیاوازی لەسەرە * [[وزەی خۆری بۆشایی]]یەکەی ٦ھەتا٩ مەترە و وە بەرزیەکەشتی ٩و٢ مەترە * ھەردوو کەشتیەکە کامێرایەکی تەلەفزیۆنی پێوەیە ھەر وێنەیەک کە بەو کامێرانەی سەری بیگرێت ٨ کاژێری دەویست ھەتا دەگەیشتەوە سەر زەوی. لە ٢٠ کانوونی یەکەمی ساڵی ١٩٦٧ پەیوەندیی لەگەل [[زەوی]] پچڕا. == گالێری == <gallery> پەڕگە:Mars (Mariner 4).jpg|وێنۆک|یەکەمین وێنەی مەریخ لە نزیکەوە، لە ناوچەی ٣٣٠. لە دووری ١٢٠٠ کیلۆمەتر پەڕگە:M04 12.jpg|وێنۆک|بینینی کەشوھەوای مەریخ پەڕگە:M04 0910.jpg| پەڕگە:M04 1112.jpg| </gallery> == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|گەردوون|کۆمەڵەی خۆر|فڕینی بۆشایی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{کەشتییە ئاسمانییەکانی ھەسارەی بارام}} {{پۆلی کۆمنز|Mariner 4}} {{گەردوون-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:ناسا]] [[پۆل:ئامێرە گەردوونییەکان]] [[پۆل:گەردوون]] i8r19h3dya5rlhks2vuqif5isd3zqwt 0 137105 1680385 1517000 2026-10-04T13:37:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (گەردوون-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1680385 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''مێرنێر٣''' (بە ئینگلیزی: Mariner 3) مانگێکی دەستکرد بوو کە دەزگای [[ناسا]] لە ٢٨ تشرینی یەکەمی سالی ١٩٦٤ ڕەوانەی دەرەوەی زەوی کرد بە مەبەستی لێکۆڵینەوە لەسەر ھەسارەی [[مەریخ]]، لە ڕێکەوتی ١٥ تەممووزی ساڵی ١٩٦٥ گەیشتە ھەسارەی مەریخ. ئامێرەکە پێوانەیەکی نوێی تۆمار کرد و توانی یەکەمین کەشتی ئاسمانی مرۆڤایەتی بێ کە لە دووری ٩,٨٤٤ لە ماوەی ٢٢ خوولەک ٢٢ وێنە بگرێت و دوای یەک رۆژ وێنەکان بنێرێتەوە سەر [[زەوی]]. لە ٢٠ کانوونی یەکەمی ساڵی ١٩٦٧ پەیوەندی لەگەل زەوی پچڕا. == ئامێرەکانی سەر کەشتیی ئاسمانیی مێرنێر ٣ == # کامێرای تەلەفزیۆنی # پێوانی مووگناتیسی # [[پلازما (فیزیک)]] # [[تەلیسکۆپ]] [[تیشکی گەردوونی]] # ئاشکراکردنی پشتێنەی تیشکی فان ئالن # ژووری [[ئایۆناندن]] [[تیشکی گەردوونی]] # ئامێری ئاشکراکردنی دووکەلی گەردوونی == سەرچاوەکان == * [https://web.archive.org/web/20170119060308/http://solarsystem.nasa.gov/missions/ لاپەرەی مێرنێر٣ لە مالپەری فەرمی ناسا] * [https://web.archive.org/web/20170228195823/https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19660014211.pdf پلانی کەشتی ئاسمانیەکانی مێرنێر لەبۆ ناردنی مەریخ] * [https://web.archive.org/web/20170227021726/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraftDisplay.do?id=1964-073A باسکردن و زانیاری دەربارەی مێرنێر ٣] {{تووڵی دەروازە|گەردوون|کۆمەڵەی خۆر|فڕینی بۆشایی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{کەشتییە ئاسمانییەکانی ھەسارەی بارام}} {{پۆلی کۆمنز|Mariner 3}} {{گەردوون-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:ناسا]] [[پۆل:ئامێرە گەردوونییەکان]] [[پۆل:گەردوون]] pj477iyzq8l9d4gwsket63c9cunbr9a 0 137106 1680388 1474105 2026-10-04T13:38:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (گەردوون-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1680388 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Mariner 7 lift-off.jpg|وێنۆک|ناردنی مێرنێر ٧ لەبۆ دەرەوەی زەوی]] '''مێرنێر٦ و مێرنێر ٧ ''' ({{بە ئینگلیزی|Mariner 6 و Mariner 7}}) دوو کەشتیی ئاسمانیی دەزگای [[ناسا]] بوون. ڕەوانەی دەرەوەی [[زەوی]] کران لە ساڵی ١٩٦٩، ئەو ٢ کەشتییەش لە چوارچێوەی [[بەرنامی مێرنێر]] بوون، هەردووکیان بە مەبەستی لێکۆڵینەوە لەسەر [[هەسارەی مەریخ]] نێردرا بوون. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1969-014A|سەردێڕ="مارینەر ٦: وردەکارییەکان". سەنتەری نیشتمانی داتاکانی زانستی بۆشایی ئاسمان. لە ڕێکەوتی ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ ھێنراوە.|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190714112749/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1969-014A|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1969-014A|سەردێڕ="مارینەر ٧: وردەکارییەکان". سەنتەری نیشتمانی داتاکانی زانستی بۆشایی ئاسمان. لە ڕێکەوتی ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ ھێنراوە.|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190714112749/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1969-014A|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==ئەمانەش ببینە== # [[مێرنێر ١]] # [[مێرنیر ٢]] # [[مێرنێر ٣]] # [[مێرنێر ٤]] # [[مێرنێر ١٠]] ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} ==بەستەری دەرەکی== [https://web.archive.org/web/20170507213954/https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19690007929.pdf مارینەر مارس ١٩٦٩ کەوتە بازاڕەوە] {{تووڵی دەروازە|گەردوون|فڕینی بۆشایی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{کەشتییە ئاسمانییەکانی ھەسارەی بارام}} {{پۆلی کۆمنز|Mariner 6}} {{گەردوون-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:ناسا]] [[پۆل:ئامێرە گەردوونییەکان]] [[پۆل:گەردوون]] 0lcsi3pe59nxhyjyij47lt3q1b695ke 0 137107 1680390 1517004 2026-10-04T13:38:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (گەردوون-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1680390 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Atlas I-CENTAUR.jpg|وێنۆک|ناردنی مێرنێر ٩ لۆ دەرەوەی زەوی]] '''مێرنێر ٩ ''' ({{بە ئینگلیزی|Mariner 9}}) کەشتیەکی ئاسمانیە و دەزگای [[ناسا]] لەبۆ ئاشکراکردن و زانیاری دەربارەی ھەسارە [[مەریخ]] رەوانی کردیە لە چارچێوەی بەرنامەی 'مێرنێر' مێرنێر٩ رەوانەی دەرەوەی زەوی کرا لە رۆژی ٣٠ ئایاری سالی ١٩٧١ لە ناوچەی [[کیپ کانیڤیرال]] لە [[فلۆریدا]] گەیشتە ھەسارەی مەریخ لە مانگی تشرینی دووەمی ھەمان سال، ئامێری مێرنێر٩ یەکەم ئامێری تەنھا بوو کە بتوانێ لەسەر ھەسارەی مەریخ دەوارن بکا پێشتر [[یەکێتی سۆڤیەت]] ئامێری [[مارس ٣]] رەوانەی مەریخ کردبوو بەلام ئەو بە ٢ ئامێر توانی دەوران بکا بەلام (مێرنێر٩) یەکەم ئامێر بوو توانی بە تەنیا دەوران بکا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://mars.jpl.nasa.gov/programmissions/missions/log/|سەردێڕ="لۆگی مێژوویی بەرنامە و ئەرکەکانی ناسا". ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵی لە١٣-١١-٢٠١٤.|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141113205319/http://mars.jpl.nasa.gov/programmissions/missions/log/|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ==ئامانجی کەشتیەکە== ئامانجی ئامێری مێرنێر٩ ئەوە بوو کە بکۆلێتەوە لەسەر ھەسارەی مەریخ ھەر وەک ئامێرەکانی [[مێرنێر ٦ و مێرنێر ٧]] ، وە وێنەگرتنی لە %٧٠ ھەسارەی مەریخ لە دووری ١٥٠٠ کیلۆمەتر، بەلام بە بەرزترین کوالێت. ==ئامێرەکانی سەر ئەو کەشتیە== * ئامێرێکی [[تیشکی سەروو وەنەوشەیی]] * ئامێرێکی [[تیشکی ژێر سوور]] * ئامێرێک لۆ پێوانی نێوان بۆشاییەکان (لەرینەوەی دەنگ) * ئامێری تیشکی ژێر سوور * چەندین کامێرای پێشکەوتوو ==وێنەکان== <gallery> پەڕگە:Scamander Vallis from Mars Global Surveyor.jpg|وێنۆک|ئەوە وێنەی دۆڵی سکاماندەرە کە ئاماژە بە بوونی ئاو دەکا پەڕگە:Warrego Valles from Mars Global Surveyor.jpg|وێنۆک|ئەوە وێنەیەکە کە مێرنێر گرتویەتی دۆڵی Warrego Valles نیشان ئەدا </gallery> ==سەرچاوە== * کتێبی (Jonathan's Space Report) نووسەر (جوناثان ماکدویل) بلاوکراوە لەلایەن (زانکۆی بۆشایی نێودەولەتی) == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|گەردوون|کۆمەڵەی خۆر|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فڕینی بۆشایی}} {{کەشتییە ئاسمانییەکانی ھەسارەی بارام}} {{پۆلی کۆمنز|Mariner 9}} {{گەردوون-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:ناسا]] [[پۆل:ئامێرە گەردوونییەکان]] [[پۆل:گەردوون]] qgem1q58rutjzth62387436cz0jdvk4 0 137232 1680389 1517003 2026-10-04T13:38:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (گەردوون-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1680389 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Mariner09.jpg|وێنۆک|مێرنێر ٩.. کە هاوشێوەی مێرنێر ٨ە]] '''مێرنێر٨''' ({{بە ئینگلیزی|Mariner 8}})، ھەروەھا بەناوبانگە بە مێرنێر_H و بە مێرنێری هەسارەی مەریخ ٧١ (لەبەر ئەوە نزیک بوو بوو لەگەل مێرنێر٩ لەو پرۆژەیە). ئامانجی ئەو ئامێرە ئەوە بو بگاتە سەر هەسارەی مەریخ و وێنە و داتای نوێ و زانیاری زیاتر دەربارەی هەسارەکە بدرکێنێ. بەڵام دوای دەرچوون لە پشتێنەی کەشوهەوای [[زەوی]] ئەوە بوو لەسەر [[ئۆقیانووسی ئارام]] بە هۆکارێکی تەکنیکی تەقیەوە، کە دوور بوو بە ٥٦٠ کیلۆمەتر لە باشووری ولاتی پۆرتۆرویک ، کە چەند خوولەکێک بوو رەوانە کرا بوو. ==سەرچاوە== *[https://solarsystem.nasa.gov/missions/ لێکۆلینەوە لەسەر کەشتی مێرنێر٨ لە مالپەری فەرمی ناسا ] {{تووڵی دەروازە|گەردوون|کۆمەڵەی خۆر|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فڕینی بۆشایی}} {{کەشتییە ئاسمانییەکانی ھەسارەی بارام}} {{پۆلی کۆمنز|Mariner 8}} {{گەردوون-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:ناسا]] [[پۆل:ئامێرە گەردوونییەکان]] [[پۆل:گەردوون]] lzgs3p2pdflnd185xokmfbuagg4s6zh 0 137408 1680387 1517002 2026-10-04T13:38:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (گەردوون-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1680387 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە}} {{داتابۆکس}} '''مێرنێر٥''' (بە ئینگلیزی: Mariner 5) ئامێرێکی زانستی دەزگای بۆشایی ئاسمان [[ناسا]]یە، و نێردراوە بۆ لێکۆڵینەوە و زانیاری نوێ دەربارەی ھەسارەی [[ڤینوس]] لە چارچێوەی بەرنامەی 'مێرنێر'. کەشتی بۆشایی مێرنێر ٥ کەشتییەکی ئاسایی بوو، لە ڕووی ڕووپۆش و دروستکردنەکەی ھەر وەک کەشتی ئاسمانی [[مێرنێر ٣]] و [[مێرنێر ٤]] بوو، بەلام تاکە شت کە لەو ئامێرە زیاد کرا بوو ئەویش ئەوە بوو کە (مێرنێر ٥) [[وزەی خۆری بۆشایی]] بۆ زیاد کرا بوو، و تەنھا ئەوەشی جیاوازی ھەبوو لەگەل [[مێرنێر ٣]] و [[مێرنێر ٤]]، == کەشتی ئاسمانی == شایەنی باسە ئەو ئامێرە کێشی (٢٤٥) کیلۆگرام بوو، و [[وزەی خۆری بۆشایی]]ەکەی نزیکی ٥–٥ مەتر بوو و درێژییەکەشی ٢مەتر و ٩٠ سانتیمەتر بوو، و مێرنێر٥ نزیکی ١٥ کیلۆگرام ئامێری زانستی لەسەر بوو، و ئامێرەکانیش ھیچ جیاوازییەکیان نییە لەگەڵ [[مێرنێر ٣]] و [[مێرنێر ٤]]، بەڵام ناسا ھەڵسا بە گۆڕین و بەھێزکردنی کامێرای [[تیشکی سەروو وەنەوشەیی]]. [[پەڕگە:KSC-67PC-0184.jpg|وێنۆک|ناردنی مێرنێر٥ بۆ سەر ھەسارەی [[ڤینوس]] لە ١٤ حوزەیرانی سالی ١٩٦٧]] == ناردن == کەشتی ئاسمانی (مێرنێر٥) لە ڕۆژی ١٤ حوزەیرانی سالی ١٩٦٧ ڕەوانەی دەرەوەی زەوی کرا، لە ناوچەی [[کیپ کانیڤیرال]] لە [[فلۆریدا]] گەیشتە ھەسارەی [[ڤینوس]] لە ١٩ تشرینی یەکەمی ھەمان ساڵ؛ واتا ساڵی ١٩٦٧ بە دووری ٣٩٩٠ کیلۆمەتر، و لەژێر ٤٩٠ پلەی گەرمی سەر ئەو ھەسارەیە. کەشتی ئاسمانی مێرنێر ٥ کۆتایی بە ئەرکەکەی ھێنا لە تشرینی دووەمی سالی ١٩٦٧ == ئەمانەش ببینە == # [[مێرنێر ١]] # [[مێرنیر ٢]] # [[مێرنێر ٣]] # [[مێرنێر ٤]] # [[سپیریت]] # [[ئاپرتوونتی]] # [[مێرنێر ٦ و مێرنێر ٧]] # [[مارس ٣]] # [[پایەنیر ١٠]] # [[پایەنیر ١١]] == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز}] {{تووڵی دەروازە|گەردوون|فڕینی بۆشایی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|Mariner 5}} {{گەردوون-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:ناسا]] [[پۆل:ئامێرە گەردوونییەکان]] [[پۆل:گەردوون]] f4snfubz005yfhwkskdav7x5fhd7o7x 0 137450 1680380 1516993 2026-10-04T13:37:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، کتێب-کۆلکە) 1680380 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = مێرلن مانسن | background = solo_singer | image =Marilyn Manson.jpg{{!}}border | image_size = 260 | landscape = | caption = | birth_name = برایان ھیوو وارنەر | birth_date = {{ڕۆژی لەدایکبوون و تەمەن|١٩٦٩|١|٥|mf=yes}} | birth_place = کانتن، [[ئۆھایۆ]]، {{ئاڵا|ویلایەتە یەکگرتووەکان}}. | genre = {{hlist|[[ئیندەرستریال ڕۆک]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.esquire.com/entertainment/music/interviews/a31671/marilyn-manson-interview/ |سەردێڕ=Marilyn Manson on 'Inventing' Grunge, Sons of Anarchy, and Why He's a Furby |ئیش=[[Esquire (magazine)|Esquire]] |ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١٥|نووسەر=Thompson, Barry |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160620060143/http://www.esquire.com/entertainment/music/interviews/a31671/marilyn-manson-interview/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}</ref>|[[ئیندەستریال مێتاڵ]]|[[ھارد ڕۆک]]<ref name="allmusic1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.allmusic.com/artist/marilyn-manson-mn0000825251 |سەردێڕ=Marilyn Manson Biography |ئیش=[[ئۆڵمیزیک]] |یەکەم=Jason |دوایین=Ankeny |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150626074003/http://www.allmusic.com/artist/marilyn-manson-mn0000825251 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}</ref>|[[ئاڵتەرنەتڤ مێتاڵ]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Alternative Metal |ناونیشان=http://www.allmusic.com/style/alternative-metal-ma0000012328 |ئیش=[[ئۆڵمیوزیک]] |بڵاوکەرەوە=[[Rovi Corporation]] |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151223033528/http://www.allmusic.com/style/alternative-metal-ma0000012328 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥}}</ref>|[[گلام ڕۆک]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mtv.com/news/502228/marilyn-mansons-new-glam-look-gets-mixed-reaction/|سەردێڕ=Marilyn Manson's New, Glam Look Gets Mixed Reaction|ئیش=[[MTV News]]|یەکەم=Gil|دوایین=Kaufman|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ١٩٩٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تەممووزی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170709234434/http://www.mtv.com/news/502228/marilyn-mansons-new-glam-look-gets-mixed-reaction/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> }} | occupation = {{hlist|[[گۆرانیبێژ]]|[[گۆرانینووس]]|مۆسیقاژەن|[[ئاوازدانەر]]|[[ئەکتەر]]|[[وێنەکێش]]|[[نووسەر]]|ڕۆژنامەنووسی مۆسیقی|}} | instrument = [[گۆرانیبێژی]] | years_active = ١٩٨٩{{ndash}}ئێستا | label = {{hlist|تۆمارەکانی نەتینگ|ھێڵ|کووکینگ ڤاینڵ|لۆما ڤیستا|داین ئەڵۆن}} | associated_acts = {{hlist|[[مێرلن مانسن (گرووپ)]]|[[ناین ئینچ نەیڵز]]|گادھێد|[[ئۆزی ئۆسبۆرن]]|[[ڕۆب زۆمبی]]|[[جاک ئۆف جیڵ]]|[[ترێنت ڕێزنر]]|[[ئالیس کووپەر]]|[[ڕامشتاین]]|گووچی مەین|[[ئێمێنێم]]|دای ئانتوۆرد|[[سلیپنات]]|دی ئێم ئێکس (ڕاپەر)}} | website = {{URL|http://www.marilynmanson.com/}} }} '''برایان ھیوو وارنەر''' (لەدایکبووی ٥ی کانوونی دووەمی ١٩٦٩)، ناسراو بە '''مێرلن مانسن'''، [[گۆرانیبێژ]]، [[گۆرانینووس]]، مۆسیقاژەن، [[ئاوازدانەر]]، [[ئەکتەر]]، [[وێنەکێش]]، [[نووسەر]]، و ڕۆژنامەنووسێکی مۆسیقیی پێشووی [[ئەمریکی]]یە. ئەو وەک ئەندامی گرووپی [[مێرلن مانسن (گرووپ)|مێرلن مانسن]] بەناوبانگە و ناسراوە بە کەسایەتییەکەی سەر شانۆی کاتێک نماییش لەگەڵ ئەم گرووپە دەکات. لە کاتی دامەزرانی گرووپەکەوە، ئەو تەنھا ئەندامی ڕەسەنە. ناوەکەی، مێرلن مانسن، دروست بووە بە تێکەڵکردنی ھەردوو کەسایەتی بەناوبانگ: [[مێرلن مۆنڕۆ]] و چارڵز مانسن، کۆمەڵکوژ و نوێنەری گرووپی کۆمەڵایەتی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|دەیەی ١٩٨٠|ژیاننامە|کتێب|ھونەرەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Marilyn Manson}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{کتێب-کۆلکە}} [[پۆل:گۆرانیبێژانی ڕۆکی ئەمریکی]] [[پۆل:گۆرانینووسانی ئەمریکی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:کوڕە وێنەکێشە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم]] [[پۆل:نووسەرانی ناخەیاڵی ئەمریکا لە سەدەی ٢١]] [[پۆل:ئەکتەرانی پیاو لە فلۆریدا]] [[پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:گۆرانیبێژ و ئاوازدانەرە کوڕە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی مەسیحییەت]] [[پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نیگارکێشە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:نیگارکێشە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی شاری کانتۆن، ویلایەتی ئۆھایۆ]] [[پۆل:ھونەرمەندانی بەرگە ئەلبومەکان و پۆستەرە کۆنسێرتییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] leqcnovj7aimbbygohys7b807z0ewu7 0 138137 1680525 1542079 2026-10-04T19:35:18Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680525 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = مێوڵاکە | ناوی_خۆماڵی = Mewlaka | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = پەڕگە:گوندی مێوڵاکە.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی مێوڵاکە | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٦ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <br /> {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = ١٠٥٠ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە = }} '''مێوڵاکە''' گوندێکە، کەوتووەتە[[ناحیەی گاپیڵۆن]]، [[قەزای شارباژێڕ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> ==جوگرافیا== مێوڵاکە لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[گاپیڵۆن]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[قادراوا]] و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی [[سینگر]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[چۆخماخ]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 6oboeanl057iv5y2hhnvady22meazy7 1 138595 1680444 1672474 2026-10-04T16:25:28Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680444 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیم کرد لەسەر [[لەیلا حاتەمی]]. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=540684 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستتە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100514011243/http://leila-hatami.com/ زیاد کرا بۆ http://www.leila-hatami.com/ تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٣:٢٠، ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[لەیلا حاتەمی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1672473 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190403023714/https://ifpnews.com/exclusive/irans-leila-hatami-among-best-actresses-21st-century/ بۆ http://ifpnews.com/exclusive/irans-leila-hatami-among-best-actresses-21st-century/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190403023714/https://ifpnews.com/exclusive/irans-leila-hatami-among-best-actresses-21st-century/ بۆ http://ifpnews.com/exclusive/irans-leila-hatami-among-best-actresses-21st-century/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20201031225752/https://www.khanehcinema.ir/fa/jashn/jashn5-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%BE%D9%86%D8%AC%D9%85 بۆ https://www.khanehcinema.ir/fa/jashn/jashn5-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%BE%D9%86%D8%AC%D9%85 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٩:٤٢، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[لەیلا حاتەمی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680443 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20250918020334/https://irmdb.sourehcinema.com/Festival/AwardSubject.aspx?FestId=138206090100 بۆ https://irmdb.sourehcinema.com/Festival/AwardSubject.aspx?FestId=138206090100 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٦:٢٥، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 4e28gm9he580t88d2rejrqi3bjjamti 0 139005 1680472 1290129 2026-10-04T16:37:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (گەردوون-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1680472 wikitext text/x-wiki {{بێ سەرچاوە}} [[پەڕگە:MESSENGER Assembly.jpg|وێنۆک|کەشتی ئاسمانی مێسنجەر لە کاتی پێوەنانی چەندین ئامێر بە لاشەی کەشتیەکە]] '''مێسنجەر کەشتی ئاسمانی''' (بە [[ئینگلیزی]]:MESSENGER) کورتکراوەی رستەی ([[ئینگلیزی]]:MErcury Surface, Space ENvironment, GEochemistry, and Ranging) کەشتیەکی ئاسمانی بێ مرۆڤە کە لەلایەن دەزگای بۆشایی ئەمەریکی [[ناسا]] لە سالی ٢٠٠٤ رەوانەی دەرەوەی زەوی کراوە، رووی کەشتیەکە بەرامبەر هەسارەی [[زاوە]] بوو بە واتای ئەوەی دەزگای بۆشای ئەمەریکی بە ئامانجی ناردنی بۆ هەسارەی [[زاوە]] رەوانەی دەرەوەی زەوی کرد بۆ ئەوەی زانیاری نوێ و ئاشکراکردنی نهێنیەکانی سەر ئەو هەسارەیە زیاتر بزانرێ، هەسارەی [[زاوە]]ش نزیکترین هەسارەیە لە [[خۆر]]ی خۆمان، ==ناردن== کەشتی ئاسمانی مێسنجەر گەیشتە هەسارەی [[زاوە]] لە ١٤ کانوونی دووەمی سالی ٢٠٠٨، ئەو کەشتیەش یەکەم کەشتی بوو نێردرایە سەر هەسارەی [[زاوە]] دوا ٣٣ ساڵ، ئەو کەشتیەش چەندین وێن و داتای تازەی ئەو هەسارەی ناردەوە سەر زەوی، وە دەستی بە خوول کردنەوە کرد لە سەروو ١٢٤ میل لە دەوری هەسارەکە لە سالی ٢٠١١، بە خێرای ١٥ هەزار میل لە یەک کاژێردا، {{تووڵی دەروازە|گەردوون|کۆمەڵەی خۆر|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فڕینی بۆشایی|دەیەی ٢٠٠٠|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|MESSENGER}} {{گەردوون-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:ئامێرە گەردوونییەکان]] [[پۆل:گەردوون]] gvoflkpwjpqpby268lcu9bcmfbjar0h 1 139708 1680409 1672285 2026-10-04T14:28:47Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680409 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیی [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=547892 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170912132637/http://fajrfilmfestival.com/ بۆ http://www.fajrfilmfestival.com/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٣:٢٢، ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1672284 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240810160043/https://www.iranchamber.com/cinema/articles/fajr_international_film_festival.php بۆ http://www.iranchamber.com/cinema/articles/fajr_international_film_festival.php زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210209031610/https://www.fajriff.com/en/festival-2020/fajr-international-film-festival-rules-regulations/ بۆ https://www.fajriff.com/en/festival-2020/fajr-international-film-festival-rules-regulations/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٧:٢٨، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680408 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20251008194004/https://www.fajriff.com/en/38th-fajr-international-film-festival-to-return-in-may/ بۆ https://www.fajriff.com/en/38th-fajr-international-film-festival-to-return-in-may/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٤:٢٨، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) p42sbfwfl88qu84umqikbuz4mh5vh99 0 139860 1680769 1642310 2026-10-05T05:49:10Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1680769 wikitext text/x-wiki {{بێ سەرچاوە}} {{زانیاریدانی تەلەڤیزیۆن | ناو = بۆ هەتاهەتایە | وێنە = [[پەڕگە:Forever-season-1.jpg|200px]] | سەردێڕ = وێنەی پۆستەری زنجیرەکە | ناو٢ = Forever | جۆر = تاوان - دراما - خەیاڵ | فۆرمات = | دروستکەر = | پەرەپێدەران = | نووسەر = مات میلەر | دەرھێنەر = | پێشکەشکار = | حەکەمەکان = | دەنگەکان = | گێڕدراوەتەوە = | مۆسیقای_دەستپێک = | مۆسیقای_کۆتا = | ئاوازدانەر = | وڵات = [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] | زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] | ژمارەی_وەرزەکان = ۱ | ژمارەی_زنجیرەکان = ۲۲ | ژمارەی_ئەڵقەکان = | شوێن = | کامێرا = | ماوەی_پەخش = }} '''بۆ هەتاهەتایە''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Forever) بریتییە لە زنجیرە درامایەکی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی لەسەر دکتۆر هێنری مۆرگن، وە ئەو پزیشکێکی پشکنینی نەمرە لە [[نیویۆرک (شار)|نیویۆرک]]. زنجیرەکە پەخش کراوە لەسەر ئەی بی سی وەک وەرزێک لە زنجیرەکە ۱٥-۲۰۱٤. == کورتە == دکتۆر ھێنری مۆرگان پزیشکێکی شیکارکەری شاری نیوێورکە و توێژینەوە لە ھاڵەتەکانی مردن دەکۆڵێتەوە، ئەمەش بۆ دۆزینەوەی چارەسەرێک بۆ نەمرییەکەی. {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|دەیەی ٢٠١٠}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:پەخشی تەلەڤیزیۆنی ڕووداوەکانی دەکەوێتە ناو شاری نیویۆرک]] [[پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە تەلەڤیزیۆنی واڕنەر بڕۆز بەرھەمیھێناوە]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان، دەستپێکردنی ٢٠١٤]] [[پۆل:وێناکردنی خەیاڵیی بەشی پۆلیسی نیویۆرک]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە ئینگلیزی-زمانە ئەمریکییەکان]] hdfxzgypgipmc42dngdbldekopavgwk 0 140412 1680657 1542085 2026-10-05T01:33:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680657 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = مێکۆکان | ناوی_خۆماڵی = Mekukan | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای شارباژێڕ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی چوارتا]](ناوەند) | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = ١٠١٢ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''مێکۆکان''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی چوارتا]] (ناوەند)، [[قەزای شارباژێڕ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == مێکۆکان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[جوبرەئیل، شارباژێڕ]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[چوارتا]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[گەنکێ]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[بەردەزەرد، شارباژێڕ]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] m8gca9lmki3vkn7zsh6953pj7lf1vpu 0 140650 1680477 1542073 2026-10-04T16:38:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680477 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = مێشولان | ناوی_خۆماڵی = Meshulan | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای شارباژێڕ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی زەلان]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م =١٣٠٣ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''مێشولان''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی زەلان]]، [[قەزای شارباژێڕ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == مێشولان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[گردەکەروێشک]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[چەمیاڵەی سەروو]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[زیە]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[کانی بەنی شارباژێڕ]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] ctu8vn7iuf7s67vdwk2paez0xev3cj0 1680487 1680477 2026-10-04T17:03:38Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:عێراق|عێراق]] 1680487 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = مێشولان | ناوی_خۆماڵی = Meshulan | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای شارباژێڕ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی زەلان]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م =١٣٠٣ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''مێشولان''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی زەلان]]، [[قەزای شارباژێڕ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == مێشولان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[گردەکەروێشک]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[چەمیاڵەی سەروو]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[زیە]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[کانی بەنی شارباژێڕ]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] amcrhv9vipp751rdl503b3cy5wgmzb2 0 140805 1680892 1542096 2026-10-05T10:35:48Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680892 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = مەروێ | ناوی_خۆماڵی = Marwe | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = پەڕگە:گوندی مەروێ.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی مەروێ | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای شارباژێڕ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی سیوەیل]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ٩٩٢ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''مەروێ''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سیوەیل]]، [[قەزای شارباژێڕ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == مەروێ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[ئاڵۆت]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[سەربەستان]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[زەڵێ]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[کاوڵان]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی شارباژێڕ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 7ywkhzbnplgnyrj6szpldkb1hy67kj8 0 140869 1680448 1542065 2026-10-04T16:33:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680448 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = مێرگان | ناوی_خۆماڵی = Mergan | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای شارباژێڕ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی سیوەیل]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = ١٤٥٣ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''مێرگان''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سیوەیل]]، [[قەزای شارباژێڕ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == مێرگان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[شیوەکەڵ]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[چەمەکان]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[سیرین]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[ئاشقەدۆڵ]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی شارباژێڕ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 4jzmlzchrw6ruaysf4nhygumjk29gu1 0 141225 1680374 1666972 2026-10-04T13:36:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئەڵمانیا-کۆلکە) 1680374 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Infobox automobile | name = مێرسێدس-بێنز پۆل ئێکس | aka = | image = 2018 Mercedes-Benz X250 Power D 4MATIC Automatic 2.3 Front.jpg | type = بارھەڵگر جۆری پیکاپ | manufacturer = [[مێرسێدس-بێنز]] | production = | model_years = ٢٠١٨ - ئێستا | assembly = [[ئیسپانیا]]، [[بەرشەلۆنە]] | class = بارھەڵگری جۆری پیکاپی گرانبەھا قەبارە ناوەند | related = نیسان ناڤارا | platform = | layout = {{unbulleted list | [[Front-engine, rear-wheel-drive layout|Front-engine rear-wheel-drive]] | [[Front-engine, four-wheel-drive layout|Front-engine four-wheel drive]]}} | engine = بەنزین بە قەبارە ٢٬٠ لیتری دیزڵ بە قەبارە ٢٬٣ لیتری دیزڵ بە قەبارە ٣٬٠ لیرتی | transmission = | wheelbase = {{convert|3150|mm|in|1|abbr=on}} | length = {{convert|5340|mm|in|1|abbr=on}} | width = {{convert|1920|mm|in|1|abbr=on}} | height = {{convert|1819|mm|in|1|abbr=on}} | doors = ٤ }} '''مێرسێدس-بێنز پۆل-ئێکس (بە ئینگلیزی Mercedes-Benz X-Class)''' ئۆتۆمبێلێکی بارھەڵگری نایابە کە لەلایەن کۆمپانیای [[مێرسێدس-بێنز|مێرسێدس بێنزی]] دایملەر بەرھەم ھێنراوە. مێرسێدس-بێنز پۆل-ئێکس بە یەکەم بارھەلگری پیکاب دادەنرێت کە بە ئاستێکی بەرز دروستکرابێت. پۆل-ئێکس بۆ یەکەمجار لە ساڵی ٢٠١٧ لە شاری کاپێ لە پێشانگایەک ئاشکرا کرا. مێرسێدس-بێنز پۆل-ئێکس (ئێکس-کلاس) شاسی و زۆرێک لە پێکھاتەی بۆدی ئۆتۆمبیلەکەی لە نیسان ناڤارا وەرگرتووە و تەکنەلۆژیا و تایبەتمەندێتیی مێرسێدسیان بۆ بەکارھێناوە. لە ساڵی ٢٠١٥ کۆمپانیای مێرسێدس ڕایگەیاند کە کار لەسەر دروستکردنی پیکابێکی بارھەڵگر دەکەن و پێشبینی کرا کە لە کۆتایی ٢٠١٧ بخرێتە بازاڕەوە، بەڵام بەهۆی کەمی فرۆشی پول ئێکس لەبازاڕەکانی جیهاندا مێرسێدس ڕایگەیاند کە لە ئایاری ٢٠٢٠ ەوە کۆتایی بە بەرهەمهێنانی پۆل ئێکس دەهێنن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/wiki/Mercedes-Benz_X-Class|سەردێڕ=engWiki}}</ref><gallery mode="packed"> پەڕگە:2018 Mercedes-Benz X250 Power D 4MATIC Automatic 2.3 Front.jpg|دیمەنێک لە پێشەوەی پۆل-ئێکس پەڕگە:2018 Mercedes-Benz X250 Power D 4MATIC Automatic 2.3 Rear.jpg|دیمەنێک لە دواوەی پۆل-ئێکس بەتەواوی شێوەی نیسان ناڤارای پێوە دیارە </gallery> == تایبەتمەندییەکانی == * '''بەرھەمھێنان:''' ٢٠١٧ - ئێستا * '''مۆدێلی ساڵ''' ''':''' ٢٠١٨ - * '''ژمارەی دەرگا''' ''':''' ٤ * '''جۆر:''' پیکاب * '''درێژی:''' ٥٬٣ مەتر * '''پانی:''' ١٬٩ مەتر * '''بەرزی:''' ١٬٩ مەتر * '''بزوێنەر:''' ٢٫٠ لیتر (بەنزین) - ٢٬٣ لیتر (دیزڵ) - ٣٬٠ لیتر (دیزڵ) * '''گێڕ:''' ٦ خێرایی دەستی یاخود ٧ خێرایی ئۆتۆماتیک {| class="wikitable" |+مۆدیل و بزوێنەرەکانی پۆل-ئێکس !مۆدێل !جۆر !ھێز !گێڕ !سووتەمەنی |- |ئێکس ٢٠٠ |٤ پستۆن [[تۆربۆچارج]] (درێژی) |١٦٦ ئەسپ |٦ خێرایی دەستی |بەنزین |- |ئێکس ٢٢٠د |٤ پستۆن [[تۆربۆچارج]] (٢، ٢٩٨ سی سی - درێژی) |١٦٣ ئەسپ |٦ خێرایی دەستی |دیزڵ |- |ئێکس ٢٥٠د |٤ پستۆن [[تۆربۆچارج]] (٢، ٢٩٨ سی سی - درێژی) |١٩٠ ئەسپ |٦ خێرایی دەستی/ ٧ خێرایی ئۆتۆماتیک |دیزڵ |- |ئێکس ٣٥٠د |٦ پستۆن [[تۆربۆچارج]] (٢، ٩٩٨ سی سی - ڤی) |٢٥٨ ئەسپ |٧ خێرایی ئۆتۆماتیک |دیزڵ |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئۆتۆمۆبیل|ئەڵمانیا}} {{پۆلی کۆمنز|Mercedes-Benz X-Class}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} [[پۆل:ئۆتۆمبێلە ئاڵمانیەکان]] [[پۆل:یەکەکانی کات]] [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی ئیسپانیا]] p6bi5tq4olpxv1yu07laeq9nwfd4wh4 0 141568 1680483 1542076 2026-10-04T16:39:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680483 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = مێشەرۆ | ناوی_خۆماڵی = Mesharo | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای پێنجوێن]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی گەرمک]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ١٢٧٦ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''مێشەرۆ''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی گەرمک]]، [[قەزای پێنجوێن]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == '''مێشەرۆ''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[شەپاڵ]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[بێماوای کۆن]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[شاوەڵی]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[پاش بەرد]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای پێنجوێن}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] mk5lowkpcfdrmftuqaxdxr6mcjwmpbm 0 141738 1680456 1542067 2026-10-04T16:34:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680456 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = مێرگەسوور | ناوی_خۆماڵی = Mergasur | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای پێنجوێن]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی ناڵپارێز]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ١٢٠١ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''مێرگەسوور''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی ناڵپارێز]]، [[قەزای پێنجوێن]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == '''مێرگەسوور''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[گوڵانی خواروو]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[پەرخ]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[گوڵانی ناوەڕاست]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[سیانزار]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای پێنجوێن}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 49sywewwbxjukxxinqsedhbqvso31a3 0 142004 1680526 1542081 2026-10-04T19:35:28Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680526 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = مێوڵێ | ناوی_خۆماڵی = Mewli | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای قەرەداغ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی قەرەداغ]](ناوەند) | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ١٠١٠ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''مێوڵێ''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی قەرەداغ]](ناوەند)، [[قەزای قەرەداغ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == '''مێوڵێ''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[گوڕباز]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[خاوێ]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[قازانقایە]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[تیلەکۆی حەمە ڕەزا]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای قەرەداغ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 3hi9wz603n4ybj563x483rty738gmuy 0 142149 1680446 1517015 2026-10-04T16:33:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (گەردوون-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1680446 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Ham Launch - GPN-2000-001007.jpg|وێنۆک|ساتی فرێدانی کەشتی مێرکۆری رێدستۆن٢]] '''مێرکۆری رێدستۆن٢''' (بە [[ئینگلیزی]]:Mercury-Redstone 2) مووشەکێکی کەشتی بۆشایی ئەمریکیە و دوای [[مێرکۆری-ریدستۆن]] نێردرایە دەرەوەی [[زەوی]]، لە چوارچێوەی [[پرۆژەی مێرکۆری]]، ئەو مووشەکە لە ٣١ کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٦١ لە کاژێر ١٦:٥٥ بە کاتی ([[کاتی گەردوونیی ھاوھەنگاو|ک. گ. ە]]) لە LC-5 لە ناوچەی [[کیپ کانیڤیرال]] لە [[فلۆریدا]] لە [[وڵاتە یەکگرتوەکان]] لەگەڵ ئەو کەشتیە [[ھام (شامپازی)]]کی لەگەڵدا بوو بۆ تاقیکردنەوە، دوای ١٦ خوولەک ٣٩ چرکە لە [[ئۆقیانووسی ئاتلانتیک]] نیشتەوە == وێنەکان == <gallery> پەڕگە:Ham receives his well deserved apple.jpg|وێنۆک|شامپانزیەکە سێوێک وەردەگرێ پەڕگە:Chimpanzee Ham in Biopack Couch - cropped.jpg|وێنۆک|[[ھام (چیمپانزی)|ھام]] پێش ناردنی مووشەکی (ریدستۆن٢) </gallery> == سەرچاوەکان == * [https://web.archive.org/web/20180525143831/https://www.hq.nasa.gov/office/pao/History/SP-4201/cover.htm ناسا_ مێژووی ناردنی کەشتی مێرکۆری] * https://web.archive.org/web/20180803020628/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/SpacecraftQuery.jsp * [https://archive.org/details/TrailblazerI ڤیدیۆ: لە کاتی ھەڵدانی کەشتی رێدستۆن لەگەل شامپانزی ھام] {{تووڵی دەروازە|گەردوون|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فڕینی بۆشایی}} {{Commonscat|Mercury-Redstone 2}} {{گەردوون-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:گەردوون]] [[پۆل:گیانلەبەرەکانی بۆشاییی ئاسمان]] [[پۆل:ڕۆکێتەکان]] [[پۆل:گەشتی واڵایی لە ١٩٦١]] 71jat8lmyoj49l5pgxckk2gftlud8x3 0 142152 1680395 1517012 2026-10-04T13:39:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (گەردوون-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1680395 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Ham Launch - GPN-2000-001007 (cropped).jpg|100px|وێنۆک|وێنەی مووشەکی مێرکۆری]] '''مێرکۆری ریدستۆن''' ( بە [[ئینگلیزی]] : Mercury-Redstone Launch Vehicle) یەکەمین مووشەکی دەزگای بۆشایی ئەمەریکا بوو [[ناسا]] لە چارچێوەی [[پرۆژەی مێرکۆری]] بە ئامانجی ناردنی مرۆڤ بۆ بۆشایی ئاسمان و خوولانەوە بە دەوری هەسارەی [[زەوی]]، سەرەتا لە ساڵی ١٩٦٠ تا ١٩٦١ لە نێو ئەو پرۆژەیە گەرانەکانی بەبێ خوولانەوە بوو لە دەوری هەسارەی زەوی، ==وێنەکان== <gallery> پەڕگە:Mercury-Redstone on Redstone Test Stand MSFC-9306795.jpg|وێنۆک|مێرکۆری رێدستۆن پێش ناردنی بۆ دەرەوەی زەوی لە [[ناوەندی مارشاڵ بۆ گەڕان بە دوای بۆشایی ئاسمان]] لە ویلایەتی [[ئالاباما]] لە [[ئەمریکا]] پەڕگە:Mercury-Redstone booster at MSFC with officials.jpg|وێنۆک|سەردانی بەرێوبەری [[ناوەندی مارشاڵ بۆ گەڕان بە دوای بۆشایی ئاسمان]] لە [[پرۆژەی مێرکۆری|کۆمپانیای مێرکۆری رێدستۆن]] یواکم کوینتر، وە بەرپرسی پیاوی بۆشایی لە مووشەکی [[مێرکۆری-رێدستۆن٤]] پەڕگە:Mercury-Redstone 3 Launch MR3-9.jpg|وێنۆک|ساتە وەختی ناردنی مووشەکی کەشتی مێرکۆری </gallery> {{تووڵی دەروازە|گەردوون|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فڕینی بۆشایی}} {{Commonscat|Mercury-Redstone (rocket)}} {{گەردوون-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:گەردوون]] [[پۆل:ڕۆکێتەکان]] sguz6g1ggydwfz7ox4xia5za1g806o2 0 142175 1680445 1517014 2026-10-04T16:33:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (گەردوون-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1680445 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Escape rocket of Mercury-Redstone 1.jpg|وێنۆک|مێرکۆری ریدستۆن لە چرکەساتی تەقاندنیدا]] '''مێرکۆری رێدستۆن''' (بە [[ئینگلیزی]] : MR-1) ئەو مووشەکە یەکەم مووشەکی بێ فرۆکەوان بوو لە نێو بەرنامەی [[پرۆژەی مێرکۆری]]، ئەو مووشەکە لە ٢١ تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٦٠ تەقێندرا، مووشەکی مێرکۆری ریدستۆن١ سەرکەووتوو نەبوو لە تەقاندنی و فەشەلی هێنا. ==وێنەکان== <gallery> پەڕگە:Mg-KSC-61C-181.jpg|وێنۆک|مێرکۆری ریدستۆن١ لە کاتی ئامادەکردنی بۆ تەقاندن پەڕگە:Mercury-Redstone 1 launch attempt S63-02651.jpg|وێنۆک|مێرکۆری ریدستۆن لە کاتی کارپێکردنی پەڕگە:Escape rocket of Mercury-Redstone 1.jpg|وێنۆک|مێرکۆری ریدستۆن لە چرکەساتی تەقاندنیدا </gallery> ==سەرچاوەکان== * [https://www.youtube.com/watch?v=7O4V7JfeTSU تەقینەوەی مووشەکی ریدستۆن١] {{تووڵی دەروازە|گەردوون|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فڕینی بۆشایی}} {{Commonscat|Mercury-Redstone 1}} {{گەردوون-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:گەردوون]] [[پۆل:ڕۆکێتەکان]] [[پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ١٩٦٠]] pfb51uq3h1kalceop91qus9dgk6ihd5 0 142294 1680737 1542090 2026-10-05T04:37:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680737 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = مەحمودخانی خواروو | ناوی_خۆماڵی = Mahmud Khani Lower | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای شارەزوور]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی زەڕایەن]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ٥٠٨ | دانیشتووان_لە = ٢٠١٥ |ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''مەحمودخانی خواروو''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی زەڕایەن]]، [[قەزای شارەزوور]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == '''مەحمودخانی خواروو''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[موانی ڕۆستەم]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[مالوانی حەمەی عەزیز]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[مەحمودخانی سەروو]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[ئاوایی شێخ حسێن]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای شارەزوور}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] nvc1ndndwj3revicgeqryfqtik1tzlo 0 142295 1680738 1542091 2026-10-05T04:37:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680738 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = مەحمودخانی سەروو | ناوی_خۆماڵی = Mahmud Khani Upper | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای شارەزوور]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی زەڕایەن]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ٥٠٣ | دانیشتووان_لە = ٢٠١٥ |ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''مەحمودخانی سەروو''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی زەڕایەن]]، [[قەزای شارەزوور]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == '''مەحمودخانی سەروو''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[موانەکۆن]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[مالوانی حەمەی عەزیز]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[تەپی کەرەم]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[مەحمودخانی خواروو]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای شارەزوور}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 0k7322kxay6e415xsw5wwjhxdququu2 0 142883 1680462 1650037 2026-10-04T16:35:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680462 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = مێرگەپان | ناوی_خۆماڵی = Mergapan | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = پەڕگە: مێرگەپان.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی مێرگەپان | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای دووکان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی سورداش]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ١١٠٧ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''مێرگەپان''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سورداش]]، [[قەزای دووکان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە ئێستا ئەم گوندە نەماوە و بووەتە شوێنێکی گەشتیاری. == جوگرافیا == '''مێرگەپان''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[ھەڵەدن]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[بیرانی کانی قاز]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[قەمچوغە]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[شەدەڵە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای دووکان}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 2c4ub1k3ibo3tk3racrr17fmslyqvkh 0 143804 1680897 1649975 2026-10-05T10:36:38Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680897 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = مەرگە | ناوی_خۆماڵی = Marga | ناوەکانی_تر = المعمورة الحمیدیة | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = پەڕگە:گوندی مەرگە.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی مەرگە | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref><nowiki>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی نیسانی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010</nowiki> | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای دووکان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = ناحیەی بنگرد | بەرزایی_بە_م = ٨٠٥ | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]]}} '''مەرگە''' گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بنگرد، [[قەزای دووکان]]، دەڤەری مەرگە، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>ئەم گوندە بنکەی سەرەکی بابانی دووەم بووە؛ میرەبەگی موکری بووداخ بەگی (کوڕی بچووکی) لەم گوندە جێگیرکردوە دوای ئەوەی کە بە سەرکردایەتی سپای ئۆسمانلی ناوچەکەیان لەدەستی دەسەڵاتی ئێرانییەکانی سەفەوی دەرھێناوە. لە پێش ئیسلام ئەم گوندە وادیارە وەکو ئایین کریستیان بوون و پەیوەست بوون بە دایۆسسی مەرگە کە لە سەروی سووریا ھەتا ناوچەی ئاکرێ و زێی بچووکی گرتوە ھەتا سەدەی ھەشتەمە میلادی{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''مەرگە''' دەکەێتە ناو شیودۆڵەکانی چیاکانی ئاسۆس لە ڕۆژھەڵاتی دەریاجەی دوکان. شاخی قەڵاتەڕەش لە ڕۆژھەڵات و شاخی کۆلارە لە باکوور و شاخی گەورەقەڵا لە ڕۆژاوا و شاخی بەردەقەڵیشت لە باشوور دەوری گوندەکەیان داوە. مەرزی گوندوکە ھاوسنوورە لە باکوور لەگەڵ گوندەکانی سۆفیان و سەرچیا و لە باشوور لەگەڵ گوندەکانی پاشکیش و ھەنجیرە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندەکانی ھەڵۆنە و بیوەکە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندەکانی بنگرد و سێناجیان و واتێ و خۆشاو. مەرگە کانیاوی زۆری ھەیە و پلەی گەرمی ئاوەکانی جیاوازە. کانیاوەکان خڕی مەرگە دروست دەکەن کە لافاوەکانی بە مەزرایەکانی ناحیەی بنگرد و گوندی بێموشەدا لە ڕۆژاوای گوندەوەدەڕژێتە دەریاچەی دوکانەوە. لە چیاکانی مەرگە داری بەڕو زۆرە و لە بەراوەکانیشیدا مەرگە بەناوبانگە بە دارگ ھەنجیر و ھەنار؛ و داری مێو گوێز و میوەی تری زۆری ھەیە. بەرھەمی سەرەکی کشتوکاڵ لەگەڵ میوەی ھەنجیر و ھەناردا، گەنمە کە لە پێدەشتەکانی مەزرای گوندەکە لە دەشتی مەرگە لە ڕۆژھەڵاتی دەریاچەی دوکان بە سوود لە ئاوی باران بەرھەم دێت زۆرە!ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{گوندەکانی قەزای دووکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|پارێزگای سلێمانی|کەشوھەوا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] ptt9v7tlcm1btz1wy6p6bupb4778d82 0 143824 1680909 1586955 2026-10-05T10:38:38Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680909 wikitext text/x-wiki {{سەبارەت بە|وەرگێڕەکە|ڕەخنەگرە ئاینییەکە|مەریوان ھەڵەبجەیی}} {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی نووسەر | ناو = مەریوان ھەڵەبجەیی | وێنە = Merîwan Heĺebceyî.jpg | قەبارەی وێنە = | لێدوان = | سەردێڕ = | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناو = | ناوی کاتی لەدایکبوون = مەریوان جەلال ڕەحیم | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٢٩ی ئابی ١٩٧٩ | شوێنی لەدایکبوون = [[ھەڵەبجە]]، [[باشووری کوردستان]] | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | شوێنی گۆڕ = | پیشە = وەرگێڕ، ڕۆژنامەوان | زمان = | نەتەوە = | ڕەگەز = | ڕەگەزنامە = | خوێندن = | شوێنی بڕوانامە = | سەردەم = | بواری کارکردن = | قوتابخانەی ئەدەبی = | کارە دیارەکان = | خەڵاتە دیارەکان = | ساڵانی چالاکی = | ھاوسەر = | یار = | منداڵەکان = | خزمەکان = | واژوو = | لێدوانی واژوو = | ماڵپەڕ = }} '''مەریوان جەلال ڕەحیم''' ناسراو بە '''مەریوان ھەڵەبجەیی''' (لەدایکبووی ٢٩ی ئابی ١٩٧٩ لە [[ھەڵەبجە]] - ) وەرگێڕ و ڕەخنەگرێکی [[کورد]]ی [[باشووری کوردستان]]ە. مەریوان بەرھەمی ئەدەبیی لە کوردییەوە بۆ [[فارسی]] و بەپێچەوانەوە وەرگێڕاوەتەوە و بۆ ڕۆژنامە و گۆڤارەکانی ئێران و کوردستان وتاری ڕەخنەگرانەی ئەدەبیی نووسیوە. لە ساڵی ٢٠١١دا خەڵاتی زێڕینی ئەحمەد ھەردیی وەرگرتووە. == ژیان == لە ٢٩ی ئابی ١٩٧٩ لە [[ھەڵەبجە]]دا لەدایکبووە. خوێندکاری پۆلی دووی سەرەتایی بووە کە [[کیمیابارانی ھەڵەبجە]] ڕوو دەدات و ئاوارە دەبن بۆ ئێران. == بەرھەمەکان == ===وەرگێڕان لە کوردییەوە بۆ فارسی === * [[بەختیار عەلی]]: ** [[دواھەمین ھەناری دونیا]] ** [[ئێوارەی پەروانە]] ** [[جەمشید خانی مامم کە ھەمیشە با لەگەڵ خۆیدا دەیبرد]] ** شاری مۆسیقارە سپییەکان * [[شێرزاد حەسەن]]: ** [[حەسار و سەگەکانی باوکم]] ** بوسەی شور * [[فەرھاد پیرباڵ]]: ** لامارتین ** مار و پلە ** عاشقانەھای جنگ و صلح ** سانتیاگۆ دیکۆمپۆستیلا ** پناھندە * [[ڕەفیق سابیر]]: «مرثیە حلبچە: دو شعر بلند»، «گزیدە اشعار رفیق صابر» * [[لەتیف ھەڵمەت]]: «گزیدە اشعار لطیف ھلمت» === وەرگێڕان لە فارسییەوە بۆ کوردی === * محمد یعقوبی: ** خولەکێک بێدەنگی ** مانگ لە ئاودا ** وشکەساڵی و درۆ ** سەمای کاغەزە دڕاوەکان ** زستانی ٨٨ * شمس لنگرودی: ** پنجاە و سە ترانە عاشقانە ** باغبان جهنم ** ملاح خیابان‌ھا * [[بەهرام بەیزایی]]: چهار صندوق (چوار سندووق) * غلامحسین ساعدی: چوب بە دستان ورزیل * عبدالحی شماسی: بە کدام گناە ما را کشتید * سهراب سپهری: با بەڕووتی بڕۆینە ژێر باران (ژیان و بەرھەمی سوھراب سپھری) * احمدرضا احمدی: من فقط سفیدی اسب را گریستم (گزیدە شعر) * بیتا ملکوتی: مای نِیم ایز لیلا * محمد قاسم زادە: خاطرات محرمانە خانوادگی * احمد غلامی: جیرجیرک (زیکزیکە) * فروغ فرخزاد: مەرگی من ڕۆژێ (ژیان و بەرھەمی فروغ فەڕوخزاد) == سەرچاوەکان == * [https://web.archive.org/web/20160906085951/http://www.dengiamerika.com/a/meriwan-hellabjaee/3490028.html مەریوان ھەڵەبجەیی زیاد لە ٥٠ کتێب وەردەگێڕێتە سەر زمانی فارسی و کوردی]، دەنگی ئەمەریکا * [https://ku.mehrnews.com/news/3242/ئێوارە-ی-پە-روانە-بە-فارسی-بڵاو-دە-کرێتە-وە "ئێوارەی پەروانە" بە فارسی بڵاو دەکرێتەوە]{{بەستەری مردوو|url=https://ku.mehrnews.com/news/3242/%D8%A6%DB%8E%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%95-%DB%8C-%D9%BE%DB%95-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%95-%D8%A8%DB%95-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%DA%B5%D8%A7%D9%88-%D8%AF%DB%95-%DA%A9%D8%B1%DB%8E%D8%AA%DB%95-%D9%88%DB%95 |date=کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ }}، ئاژانسی ھەواڵی مێھر == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{ئینستاگرام|marivan_halabchayi|مەریوان ھەڵەبجەیی}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:خەڵکی ھەڵەبجە]] [[پۆل:وەرگێڕە کوردەکان]] [[پۆل:وەرگێڕەکانی کوردی–فارسی]] [[پۆل:وەرگێڕەکانی فارسی–کوردی]] g0o605croa1355lzrkicbozavat2ofa 0 143916 1680523 1650032 2026-10-04T19:34:58Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680523 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = مێوژە | ناوی_خۆماڵی = Mewzha | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە =|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی مێوژە | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٨ی نیسانی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای دووکان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی خدران]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ٥٩١ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''مێوژە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی خدران]]، [[قەزای دووکان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''مێوژە''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ [[بەنداوی دووکان]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[ڕووبار، خەلەکان]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ [[بەنداوی دووکان]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[باداوان]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای دووکان}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] pumkzun9x6f8p03xfvcwp6wktimtw15 0 143977 1680461 1650038 2026-10-04T16:35:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680461 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = مێرگەپاشا | ناوی_خۆماڵی = Mergapasha | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای دووکان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی خەلەکان]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ٧٣٢ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''مێرگەپاشا''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی خەلەکان]]، [[قەزای دووکان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''مێرگەپاشا''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[گردبەڕوو]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[سێکانیان، خەلەکان|سێکانیان]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[پێسپیان]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[شیوەشان، ئاشتی]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای دووکان}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] pu56izhln286g3miut531n85gas0q4i 0 144343 1680458 1650040 2026-10-04T16:35:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680458 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = مێرگەسەر | ناوی_خۆماڵی = Mergasar | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = پەڕگە:گوندی مێرگەسەر.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی مێرگەسەر | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای ڕانیە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی بێتواتە]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 777 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''مێرگەسەر''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی بێتواتە]]، [[قەزای ڕانیە]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''مێرگەسەر''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[شیرێی خواروو]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[سەردۆڵ]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[ھەرمک]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[زیخان]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای ڕانیە}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 57x30z9nm03ktmp9idtikv8ubrl9hw8 828 144403 1680924 1582743 2026-10-05T11:44:07Z Sophivorus 36859 Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/enwiki/Q52428273|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]] 1680924 Scribunto text/plain -- Module:Excerpt implements the Excerpt template -- Documentation and master version: https://en.wikipedia.org/wiki/Module:Excerpt -- Authors: User:Sophivorus, User:Certes, User:Aidan9382 & others -- License: CC-BY-SA-3.0 local parser = require( 'Module:WikitextParser' ) local yesno = require( 'Module:Yesno' ) local ok, config = pcall( require, 'Module:Excerpt/config' ) if not ok then config = {} end local Excerpt = {} -- Main entry point for templates function Excerpt.main( frame ) -- Make sure the requested page exists and get the wikitext local page = Excerpt.getArg( 1 ) if not page or page == '{{{1}}}' then return Excerpt.getError( 'no-page' ) end local title = mw.title.new( page ) if not title then return Excerpt.getError( 'invalid-title', page ) end local fragment = title.fragment -- save for later if title.isRedirect then title = title.redirectTarget if fragment == "" then fragment = title.fragment -- page merge potential end end if not title.exists then return Excerpt.getError( 'page-not-found', page ) end page = title.prefixedText local wikitext = title:getContent() -- Get the template params and process them local params = { hat = yesno( Excerpt.getArg( 'hat', true ) ), this = Excerpt.getArg( 'this' ), only = Excerpt.getArg( 'only' ), files = Excerpt.getArg( 'files', Excerpt.getArg( 'file' ) ), lists = Excerpt.getArg( 'lists', Excerpt.getArg( 'list' ) ), tables = Excerpt.getArg( 'tables', Excerpt.getArg( 'table' ) ), templates = Excerpt.getArg( 'templates', Excerpt.getArg( 'template' ) ), galleries = Excerpt.getArg( 'galleries', Excerpt.getArg( 'gallery' ) ), paragraphs = Excerpt.getArg( 'paragraphs', Excerpt.getArg( 'paragraph' ) ), references = yesno( Excerpt.getArg( 'references', true ) ), subsections = yesno( Excerpt.getArg( 'subsections', false ) ), links = yesno( Excerpt.getArg( 'links', true ) ), bold = yesno( Excerpt.getArg( 'bold', false ) ), briefDates = yesno( Excerpt.getArg( 'briefdates', false ) ), inline = yesno( Excerpt.getArg( 'inline' ) ), quote = yesno( Excerpt.getArg( 'quote' ) ), more = yesno( Excerpt.getArg( 'more' ) ), class = Excerpt.getArg( 'class' ), track = yesno( Excerpt.getArg( 'track', true ) ), displayTitle = Excerpt.getArg( 'displaytitle', page ), } -- Make sure the requested section exists and get the excerpt local excerpt local section = Excerpt.getArg( 2, fragment ) section = mw.text.trim( section ) if section == '' then section = nil end if section then excerpt = parser.getSectionTag( wikitext, section ) if not excerpt then if params.subsections then excerpt = parser.getSection( wikitext, section ) else local sections = parser.getSections( wikitext ) excerpt = sections[ section ] end end if not excerpt then return Excerpt.getError( 'section-not-found', section ) end if excerpt == '' then return Excerpt.getError( 'section-empty', section ) end else excerpt = parser.getLead( wikitext ) if excerpt == '' then return Excerpt.getError( 'lead-empty' ) end end -- Remove noinclude bits excerpt = excerpt:gsub( '<[Nn][Oo][Ii][Nn][Cc][Ll][Uu][Dd][Ee]>.-</[Nn][Oo][Ii][Nn][Cc][Ll][Uu][Dd][Ee]>', '' ) -- Filter various elements from the excerpt excerpt = Excerpt.filterFiles( excerpt, params.files ) excerpt = Excerpt.filterLists( excerpt, params.lists ) excerpt = Excerpt.filterTables( excerpt, params.tables ) excerpt = Excerpt.filterGalleries( excerpt, params.galleries ) excerpt = Excerpt.filterParagraphs( excerpt, params.paragraphs ) -- If no file is found, try to get one from the infobox if ( params.only == 'file' or params.only == 'files' or params.only == 'filename' or not params.only and ( not params.files or params.files ~= '0' ) ) -- caller asked for files and not section -- and we're in the lead section and config.captions -- and we have the config option required to try finding files in infoboxes and #parser.getFiles( excerpt ) == 0 -- and there're no files in the excerpt then excerpt = Excerpt.addInfoboxFile( excerpt ) end -- Filter the templates by appending the templates blacklist to the templates filter if config.blacklist then local blacklist = table.concat( config.blacklist, ',' ) if params.templates then if string.sub( params.templates, 1, 1 ) == '-' then params.templates = params.templates .. ',' .. blacklist end else params.templates = '-' .. blacklist end end excerpt = Excerpt.filterTemplates( excerpt, params.templates ) -- Leave only the requested elements if params.only == 'file' or params.only == 'files' then local files = parser.getFiles( excerpt ) excerpt = params.only == 'file' and files[1] or table.concat( files, '\n\n' ) end if params.only == 'list' or params.only == 'lists' then local lists = parser.getLists( excerpt ) excerpt = params.only == 'list' and lists[1] or table.concat( lists, '\n\n' ) end if params.only == 'table' or params.only == 'tables' then local tables = parser.getTables( excerpt ) excerpt = params.only == 'table' and tables[1] or table.concat( tables, '\n\n' ) end if params.only == 'gallery' or params.only == 'galleries' then local galleries = parser.getGalleries( excerpt ) excerpt = params.only == 'gallery' and galleries[1] or table.concat( galleries, '\n\n' ) end if params.only == 'paragraph' or params.only == 'paragraphs' then local paragraphs = parser.getParagraphs( excerpt ) excerpt = params.only == 'paragraph' and paragraphs[1] or table.concat( paragraphs, '\n\n' ) end if params.only == 'template' or params.only == 'templates' then local templates = parser.getTemplates( excerpt ) excerpt = params.only == 'template' and templates[1] or table.concat( templates, '\n\n' ) end if params.only == 'filename' then local files = parser.getFiles( excerpt ) local file = files[1] excerpt = file and parser.getFileName( file ) or 'Noimage.png' params.inline = true end -- @todo Make more robust and move downwards if params.briefDates then excerpt = Excerpt.fixDates( excerpt ) end -- Remove unwanted elements excerpt = Excerpt.removeComments( excerpt ) excerpt = Excerpt.removeSelfLinks( excerpt ) excerpt = Excerpt.removeNonFreeFiles( excerpt ) excerpt = Excerpt.removeBehaviorSwitches( excerpt ) -- Fix or remove the references if params.references then excerpt = Excerpt.fixReferences( excerpt, page, wikitext ) else excerpt = Excerpt.removeReferences( excerpt ) end -- Remove wikilinks if not params.links then excerpt = Excerpt.removeLinks( excerpt ) end -- Link the bold text near the start of most leads and then remove it if not section then excerpt = Excerpt.linkBold( excerpt, page ) end if not params.bold then excerpt = Excerpt.removeBold( excerpt ) end -- Remove extra line breaks but leave one before and after so the parser interprets lists, tables, etc. correctly excerpt = excerpt:gsub( '\n\n\n+', '\n\n' ) excerpt = mw.text.trim( excerpt ) excerpt = '\n' .. excerpt .. '\n' -- Remove nested categories excerpt = frame:preprocess( excerpt ) excerpt = Excerpt.removeCategories( excerpt ) -- Add tracking categories if params.track and config.categories then excerpt = Excerpt.addTrackingCategories( excerpt ) end -- Build the final output if params.inline then return mw.text.trim( excerpt ) end local tag = params.quote and 'blockquote' or 'div' local block = mw.html.create( tag ):addClass( 'excerpt-block' ):addClass( params.class ) if config.styles then local styles = frame:extensionTag( 'templatestyles', '', { src = config.styles } ) block:node( styles ) end if params.hat then local hat = Excerpt.getHat( page, section, params ) block:node( hat ) end excerpt = mw.html.create( 'div' ):addClass( 'excerpt' ):wikitext( excerpt ) block:node( excerpt ) if params.more then local more = Excerpt.getReadMore( page, section ) block:node( more ) end return block end -- Filter the files in the given wikitext against the given filter function Excerpt.filterFiles( wikitext, filter ) if not filter then return wikitext end local filters, isBlacklist = Excerpt.parseFilter( filter ) local files = parser.getFiles( wikitext ) for index, file in pairs( files ) do local name = parser.getFileName( file ) if isBlacklist and ( Excerpt.matchFilter( index, filters ) or Excerpt.matchFilter( name, filters ) ) or not isBlacklist and ( not Excerpt.matchFilter( index, filters ) and not Excerpt.matchFilter( name, filters ) ) then wikitext = Excerpt.removeString( wikitext, file ) end end return wikitext end -- Filter the lists in the given wikitext against the given filter function Excerpt.filterLists( wikitext, filter ) if not filter then return wikitext end local filters, isBlacklist = Excerpt.parseFilter( filter ) local lists = parser.getLists( wikitext ) for index, list in pairs( lists ) do if isBlacklist and Excerpt.matchFilter( index, filters ) or not isBlacklist and not Excerpt.matchFilter( index, filters ) then wikitext = Excerpt.removeString( wikitext, list ) end end return wikitext end -- Filter the tables in the given wikitext against the given filter function Excerpt.filterTables( wikitext, filter ) if not filter then return wikitext end local filters, isBlacklist = Excerpt.parseFilter( filter ) local tables = parser.getTables( wikitext ) for index, tableWikitext in pairs( tables ) do local id = parser.getTableAttribute( tableWikitext, 'id' ) if isBlacklist and ( Excerpt.matchFilter( index, filters ) or Excerpt.matchFilter( id, filters ) ) or not isBlacklist and ( not Excerpt.matchFilter( index, filters ) and not Excerpt.matchFilter( id, filters ) ) then wikitext = Excerpt.removeString( wikitext, tableWikitext ) end end return wikitext end -- Filter the galleries in the given wikitext against the given filter function Excerpt.filterGalleries( wikitext, filter ) if not filter then return wikitext end local filters, isBlacklist = Excerpt.parseFilter( filter ) local galleries = parser.getGalleries( wikitext ) for index, gallery in pairs( galleries ) do if isBlacklist and Excerpt.matchFilter( index, filters ) or not isBlacklist and not Excerpt.matchFilter( index, filters ) then wikitext = Excerpt.removeString( wikitext, gallery ) end end return wikitext end -- Filter the paragraphs in the given wikitext against the given filter function Excerpt.filterParagraphs( wikitext, filter ) if not filter then return wikitext end local filters, isBlacklist = Excerpt.parseFilter( filter ) local paragraphs = parser.getParagraphs( wikitext ) for index, paragraph in pairs( paragraphs ) do if isBlacklist and Excerpt.matchFilter( index, filters ) or not isBlacklist and not Excerpt.matchFilter( index, filters ) then wikitext = Excerpt.removeString( wikitext, paragraph ) end end return wikitext end -- Filter the templates in the given wikitext against the given filter function Excerpt.filterTemplates( wikitext, filter ) if not filter then return wikitext end local filters, isBlacklist = Excerpt.parseFilter( filter ) local templates = parser.getTemplates( wikitext ) for index, template in pairs( templates ) do local name = parser.getTemplateName( template ) if isBlacklist and ( Excerpt.matchFilter( index, filters ) or Excerpt.matchFilter( name, filters ) ) or not isBlacklist and ( not Excerpt.matchFilter( index, filters ) and not Excerpt.matchFilter( name, filters ) ) then wikitext = Excerpt.removeString( wikitext, template ) end end return wikitext end function Excerpt.addInfoboxFile( excerpt ) -- We cannot distinguish the infobox from the other templates, so we search them all local templates = parser.getTemplates( excerpt ) for _, template in pairs( templates ) do local parameters = parser.getTemplateParameters( template ) local file, captions, caption, cssClasses, cssClass for _, pair in pairs( config.captions ) do file = pair[1] file = parameters[file] if file and Excerpt.matchAny( file, '^.*%.', { '[Jj][Pp][Ee]?[Gg]', '[Pp][Nn][Gg]', '[Gg][Ii][Ff]', '[Ss][Vv][Gg]' }, '.*' ) then file = string.match( file, '%[?%[?.-:([^{|]+)%]?%]?' ) or file -- [[File:Example.jpg{{!}}upright=1.5]] to Example.jpg captions = pair[2] for _, p in pairs( captions ) do if parameters[ p ] then caption = parameters[ p ] break end end -- Check for CSS classes -- We opt to use skin-invert-image instead of skin-invert -- in all other cases, the CSS provided in the infobox is used if pair[3] then cssClasses = pair[3] for _, p in pairs( cssClasses ) do if parameters[ p ] then cssClass = ( parameters[ p ] == 'skin-invert' ) and 'skin-invert-image' or parameters[ p ] break end end end local class = cssClass and ( '|class=' .. cssClass ) or '' return '[[File:' .. file .. class .. '|thumb|' .. ( caption or '' ) .. ']]\n' .. excerpt end end end return excerpt end function Excerpt.removeNonFreeFiles( wikitext ) local files = parser.getFiles( wikitext ) for _, file in pairs( files ) do local fileName = 'File:' .. parser.getFileName( file ) local fileTitle = mw.title.new( fileName ) if fileTitle then local fileDescription = fileTitle:getContent() if not fileDescription or fileDescription == '' then local frame = mw.getCurrentFrame() fileDescription = frame:preprocess( '{{' .. fileName .. '}}' ) -- try Commons end if fileDescription and string.match( fileDescription, '[Nn]on%-free' ) then wikitext = Excerpt.removeString( wikitext, file ) end end end return wikitext end function Excerpt.getHat( page, section, params ) local hat -- Build the text if params.this then hat = params.this elseif params.quote then hat = Excerpt.getMessage( 'this' ) elseif params.only then hat = Excerpt.getMessage( params.only ) else hat = Excerpt.getMessage( 'section' ) end hat = hat .. ' ' .. Excerpt.getMessage( 'excerpt' ) -- Build the link if section then hat = hat .. ' [[:' .. page .. '#' .. mw.uri.anchorEncode( section ) .. '|' .. params.displayTitle .. ' § ' .. section:gsub( '%[%[([^]|]+)|?[^]]*%]%]', '%1' ) .. ']].' -- remove nested links else hat = hat .. ' [[:' .. page .. '|' .. params.displayTitle .. ']].' end -- Build the edit link local title = mw.title.new( page ) local editUrl = title:fullUrl( 'action=edit' ) hat = hat .. '<span class="mw-editsection-like plainlinks"><span class="mw-editsection-bracket">[</span>[' hat = hat .. editUrl .. ' ' .. mw.message.new( 'editsection' ):plain() hat = hat .. ']<span class="mw-editsection-bracket">]</span></span>' if config.hat then local frame = mw.getCurrentFrame() hat = config.hat .. hat .. '}}' hat = frame:preprocess( hat ) else hat = mw.html.create( 'div' ):addClass( 'dablink excerpt-hat' ):wikitext( hat ) end return hat end function Excerpt.getReadMore( page, section ) local link = "'''[[" .. page if section then link = link .. '#' .. section end local text = Excerpt.getMessage( 'more' ) link = link .. '|' .. text .. "]]'''" link = mw.html.create( 'div' ):addClass( 'noprint excerpt-more' ):wikitext( link ) return link end -- Fix birth and death dates, but only in the first paragraph -- @todo Use parser.getParagraphs() to get the first paragraph function Excerpt.fixDates( excerpt ) local start local s local e = 0 repeat start = e + 1 s, e = mw.ustring.find( excerpt, '%s*%b{}%s*', start ) until not s or s > start s, e = mw.ustring.find( excerpt, '%b()', start ) -- get (...), which may be (year–year) if s and s < start + 100 then -- look only near the start local excerptStart = mw.ustring.sub( excerpt, s, e ) local year1, conjunction, year2 = string.match( excerptStart, '(%d%d%d+)(.-)(%d%d%d+)' ) if year1 and year2 and ( string.match( conjunction, '[%-–—]' ) or string.match( conjunction, '{{%s*[sS]nd%s*}}' ) ) then local y1 = tonumber( year1 ) local y2 = tonumber( year2 ) if y2 > y1 and y2 < y1 + 125 and y1 <= tonumber( os.date( '%Y' ) ) then excerpt = mw.ustring.sub( excerpt, 1, s ) .. year1 .. '–' .. year2 .. mw.ustring.sub( excerpt, e ) end end end return excerpt end -- Replace the first call to each reference defined outside of the excerpt for the full reference, to prevent undefined references -- Then prefix the page title to the reference names to prevent conflicts -- that is, replace <ref name="Foo"> for <ref name="Title of the article Foo"> -- and also <ref name="Foo" /> for <ref name="Title of the article Foo" /> -- also remove reference groups: <ref name="Foo" group="Bar"> for <ref name="Title of the article Foo"> -- and <ref group="Bar"> for <ref> -- @todo The current regex may fail in cases with both kinds of quotes, like <ref name="Darwin's book"> function Excerpt.fixReferences( excerpt, page, wikitext ) local references = parser.getReferences( excerpt ) local fixed = {} for _, reference in pairs( references ) do local name = parser.getTagAttribute( reference, 'name' ) if not fixed[ name ] then -- fix each reference only once local content = parser.getTagContent( reference ) if not content then -- reference is self-closing local full = parser.getReference( excerpt, name ) if not full then -- the reference is not defined in the excerpt full = parser.getReference( wikitext, name ) if full then excerpt = excerpt:gsub( Excerpt.escapeString( reference ), Excerpt.escapeString( full ), 1 ) end table.insert( fixed, name ) end end end end -- Prepend the page title to the reference names to prevent conflicts with other references in the transcluding page excerpt = excerpt:gsub( '< *[Rr][Ee][Ff][^>]*name *= *["\']?([^"\'>/]+)["\']?[^>/]*(/?) *>', '<ref name="' .. page:gsub( '"', '' ) .. ' %1"%2>' ) -- Remove reference groups because they don't apply to the transcluding page excerpt = excerpt:gsub( '< *[Rr][Ee][Ff] *group *= *["\']?[^"\'>/]+["\'] *>', '<ref>' ) return excerpt end function Excerpt.removeReferences( excerpt ) local references = parser.getReferences( excerpt ) for _, reference in pairs( references ) do excerpt = Excerpt.removeString( excerpt, reference ) end return excerpt end function Excerpt.removeCategories( excerpt ) local categories = parser.getCategories( excerpt ) for _, category in pairs( categories ) do excerpt = Excerpt.removeString( excerpt, category ) end return excerpt end function Excerpt.removeBehaviorSwitches( excerpt ) return excerpt:gsub( '__[A-Z]+__', '' ) end function Excerpt.removeComments( excerpt ) return excerpt:gsub( '<!%-%-.-%-%->', '' ) end function Excerpt.removeBold( excerpt ) return excerpt:gsub( "'''", '' ) end function Excerpt.removeLinks( excerpt ) local links = parser.getLinks( excerpt ) for _, link in pairs( links ) do excerpt = Excerpt.removeString( excerpt, link ) end return excerpt end -- @todo Use parser.getLinks function Excerpt.removeSelfLinks( excerpt ) local lang = mw.language.getContentLanguage() local page = Excerpt.escapeString( mw.title.getCurrentTitle().prefixedText ) local ucpage = lang:ucfirst( page ) local lcpage = lang:lcfirst( page ) excerpt = excerpt :gsub( '%[%[(' .. ucpage .. ')%]%]', '%1' ) :gsub( '%[%[(' .. lcpage .. ')%]%]', '%1' ) :gsub( '%[%[' .. ucpage .. '|([^]]+)%]%]', '%1' ) :gsub( '%[%[' .. lcpage .. '|([^]]+)%]%]', '%1' ) return excerpt end -- Replace the bold title or synonym near the start of the page by a link to the page function Excerpt.linkBold( excerpt, page ) local lang = mw.language.getContentLanguage() local position = mw.ustring.find( excerpt, "'''" .. lang:ucfirst( page ) .. "'''", 1, true ) -- look for "'''Foo''' is..." (uc) or "A '''foo''' is..." (lc) or mw.ustring.find( excerpt, "'''" .. lang:lcfirst( page ) .. "'''", 1, true ) -- plain search: special characters in page represent themselves if position then local length = mw.ustring.len( page ) excerpt = mw.ustring.sub( excerpt, 1, position + 2 ) .. '[[' .. mw.ustring.sub( excerpt, position + 3, position + length + 2 ) .. ']]' .. mw.ustring.sub( excerpt, position + length + 3, -1 ) -- link it else -- look for anything unlinked in bold, assumed to be a synonym of the title (e.g. a person's birth name) excerpt = mw.ustring.gsub( excerpt, "'''(.-'*)'''", function ( text ) if not string.find( text, '%[' ) and not string.find( text, '%{' ) then -- if not wikilinked or some weird template return "'''[[" .. page .. '|' .. text .. "]]'''" -- replace '''Foo''' by '''[[page|Foo]]''' else return nil -- instruct gsub to make no change end end, 1 ) -- terminates the anonymous replacement function passed to gsub end return excerpt end function Excerpt.addTrackingCategories( excerpt ) local currentTitle = mw.title.getCurrentTitle() local addedCategories = false local contentCategory = config.categories.content if contentCategory and currentTitle.isContentPage then addedCategories = true excerpt = excerpt .. '[[Category:' .. contentCategory .. ']]' end local namespaceCategory = config.categories[ currentTitle.namespace ] if namespaceCategory then addedCategories = true excerpt = excerpt .. '[[Category:' .. namespaceCategory .. ']]' end if addedCategories then excerpt = excerpt .. '\n' end return excerpt end -- Helper method to match from a list of regular expressions -- Like so: match pre..list[1]..post or pre..list[2]..post or ... function Excerpt.matchAny( text, pre, list, post, init ) for i = 1, #list do local match = { mw.ustring.match( text, pre .. list[ i ] .. post, init ) } if match[1] then return unpack( match ) end end return nil end -- Helper function to get arguments -- args from Lua calls have priority over parent args from template function Excerpt.getArg( key, default ) local frame = mw.getCurrentFrame() for k, value in pairs( frame:getParent().args ) do if k == key and mw.text.trim( value ) ~= '' then return value end end for k, value in pairs( frame.args ) do if k == key and mw.text.trim( value ) ~= '' then return value end end return default end -- Helper method to get an error message -- This method also categorizes the current page in one of the configured error categories function Excerpt.getError( key, value ) local message = Excerpt.getMessage( 'error-' .. key, value ) local markup = mw.html.create( 'div' ):addClass( 'error' ):wikitext( message ) if config.categories and config.categories.errors and mw.title.getCurrentTitle().isContentPage then markup:node( '[[Category:' .. config.categories.errors .. ']]' ) end return markup end -- Helper method to get a localized message -- This method uses Module:TNT to get localized messages from https://commons.wikimedia.org/wiki/Data:I18n/Module:Excerpt.tab -- If Module:TNT is not available or the localized message does not exist, the key is returned instead function Excerpt.getMessage( key, value ) local ok2, TNT = pcall( require, 'Module:TNT' ) if not ok2 then return key end local ok3, message = pcall( TNT.format, 'I18n/Module:Excerpt.tab', key, value ) if not ok3 then return key end return message end -- Helper method to escape a string for use in regexes function Excerpt.escapeString( str ) return str:gsub( '[%^%$%(%)%.%[%]%*%+%-%?%%]', '%%%0' ) end -- Helper method to remove a string from a text -- @param text Text from where to remove the string -- @param str String to remove -- @return The given text with the string removed function Excerpt.removeString( text, str ) local pattern = Excerpt.escapeString( str ) if #pattern > 9999 then -- strings longer than 10000 bytes can't be put into regexes pattern = Excerpt.escapeString( mw.ustring.sub( str, 1, 999 ) ) .. '.-' .. Excerpt.escapeString( mw.ustring.sub( str, -999 ) ) end return text:gsub( pattern, '' ) end -- Helper method to convert a comma-separated list of numbers or min-max ranges into a list of booleans -- @param filter Required. Comma-separated list of numbers or min-max ranges, for example '1,3-5' -- @return Map from integers to booleans, for example {1=true,2=false,3=true,4=true,5=true} -- @return Boolean indicating whether the filters should be treated as a blacklist or not -- @note Merging this into matchFilter is possible, but way too inefficient function Excerpt.parseFilter( filter ) local filters = {} local isBlacklist = false if string.sub( filter, 1, 1 ) == '-' then isBlacklist = true filter = string.sub( filter, 2 ) end local values = mw.text.split( filter, ',' ) -- split values: '1,3-5' to {'1','3-5'} for _, value in pairs( values ) do value = mw.text.trim( value ) local min, max = mw.ustring.match( value, '^(%d+)%s*[-–—]%s*(%d+)$' ) -- '3-5' to min=3 max=5 if not max then min, max = string.match( value, '^((%d+))$' ) end -- '1' to min=1 max=1 if max then for i = min, max do filters[ i ] = true end else filters[ value ] = true -- if we reach this point, the string had the form 'a,b,c' rather than '1,2,3' end end filter = { cache = {}, terms = filters } return filter, isBlacklist end -- Helper function to see if a value matches any of the given filters function Excerpt.matchFilter( value, filter ) if value == nil then return false elseif type(value) == "number" then return filter.terms[value] else local cached = filter.cache[value] if cached ~= nil then return cached end local lang = mw.language.getContentLanguage() local lcvalue = lang:lcfirst(value) local ucvalue = lang:ucfirst(value) for term in pairs( filter.terms ) do if value == tostring(term) or type(term) == "string" and ( lcvalue == term or ucvalue == term or mw.ustring.match( value, term ) ) then filter.cache[value] = true return true end end filter.cache[value] = false end end return Excerpt ti7siuqx917e9fizdf8nk9scneu1psk 0 144507 1680727 1650016 2026-10-05T04:35:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680727 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = مەحباب | ناوی_خۆماڵی = Mahbab | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٨ی ئایاری ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای ڕانیە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی سەرکەپکان]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 1200 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''مەحباب''' شارەدێیەکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سەرکەپکان]]، [[قەزای ڕانیە]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''مەحباب''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[زارگەلی]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[خەزێنە، سەرکەپکان|خەزێنە]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[ئێندزێ]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[بۆتێ]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> * [[ناحیەی سەرکەپکان]] {{گوندەکانی قەزای ڕانیە}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] ofssi2ha8j9uf7algovn9tmxfxren3k 0 144597 1680364 1650045 2026-10-04T13:34:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680364 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = مێدێرە | ناوی_خۆماڵی = Medera | ناوەکانی_تر = مێردێرە | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = پەڕگە:گوندی مێدێرە.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی مێدێرە | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای ڕانیە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی سەرکەپکان]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 1132 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''مێدێرە''' شارەدێیەکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سەرکەپکان]]، [[قەزای ڕانیە]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''مێدێرە''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[ساوەسێوکان]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[گوڵان، سەرکەپکان|گوڵان]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[بۆتێ]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[ھەنجیرە، بیتواتە|ھەنجیرە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> * [[ناحیەی سەرکەپکان]] {{گوندەکانی قەزای ڕانیە}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 4ikdmglnnka6m6gybf3nn1l2evyyq3u 0 144598 1680656 1650028 2026-10-05T01:32:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680656 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = مێکوکە | ناوی_خۆماڵی = Mekuka | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = پەڕگە:گوندی مێکوکە.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی مێکوکە | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای ڕانیە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی سەرکەپکان]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 721 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''مێکوکە''' شارەدێیەکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سەرکەپکان]]، [[قەزای ڕانیە]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''مێکوکە''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[پاشکۆتەڵ]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[ڕێزێنە]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[پیران، سەنگەسەر|پیران]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[شکارتەی کۆن]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> * [[ناحیەی سەرکەپکان]] {{گوندەکانی قەزای ڕانیە}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] ipz7v4zce9ua7oozgpjvpo2cw0h5dus 0 145343 1680450 1650043 2026-10-04T16:33:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680450 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = مێرگی بادین | ناوی_خۆماڵی = Mergi Badin | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای پشدەر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی ئیسێوێ]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 1162 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''مێرگی بادین''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی ئیسێوێ]]، [[قەزای پشدەر]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''مێرگی بادین''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[بناوێن]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[بەررۆژ]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[باوزێ]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[بێناسە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای پشدەر}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 96m5qbv8twanlxo11n10p1lmxnsmgqe 0 145702 1680476 1650035 2026-10-04T16:38:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680476 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = مێشاوە | ناوی_خۆماڵی = Meshawa | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای پشدەر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی ھەڵشۆ]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 1187 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''مێشاوە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی ھەڵشۆ]]، [[قەزای پشدەر]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''مێشاوە''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[گۆڕەشێر]] لە [[شارستانی سەردەشت]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[زەڵێ، ھەڵشۆ|زەڵێ]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[مامکاوە]] لە [[شارستانی سەردەشت]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[شێنێ]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای پشدەر}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] g821q87a0031f0y7iert0hhllx4r4um 0 146426 1680548 1667908 2026-10-04T19:39:09Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئایین-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، فەلسەفە-کۆلکە) 1680548 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{وەرگێڕدراوی ویکیپیدیا|ویکیپیدیا=عەرەبی}} [[پەڕگە:Religious symbols.svg|وێنۆک|250x250پیکسڵ|ھە‏‏‏ندێ ھێمای ئاین‏‏‏ە‏‏‏كان]] '''میژووی ئاینەکان''' ئاماژەیە بۆ تۆماری بیر و ئەزموونە باوەڕیەکان کە مرۆڤ باوەری پێی ھەبووە لە سەردەمە پێشینەکاندا، وە ئەم تۆمارەش لە مێژووی ئاینەکان لەگەڵ داھێنانی نووسیندا دەست پێدەکات بە نزیکەی ٥٠٠٠ ساڵ واتا ٣٠٠٠ ساڵ پ. ز لەوپەری رۆژھەڵات. بەڵام ماوەی پێش مێژووی ئاینەکان پەیوەستە بە لێکۆڵینەوەی بیروباوەڕە ئاینیەکانەوە کە پێش دەرکەوتنی تۆمارە نووسراوەکان دۆزراوەتەوە. ھەرچی خشتەی کاتی ئاینیشە ئەوە مێژوویەکی زنجیرەیی بەراوردی ئاینیە. ھەرچی وشەی  "'''ئاین'''"یشە  وەرگێڕانێکی ڕوونی نەبوو لە زمانە نا ئەوروپیەکان تەنھا دوای داگیرکردن نەبێ. == مێژووی لێکۆڵینەوەی ئاینەکان == لێکۆڵینەوەی ئاینەکان لە سەدەی ١٩ ەوە لە ئەڵمانیا دەستی پێکرد لە قوتابخانەیەک بە ناوی Religionsgeschichtliche Schule کە قوتابخانەیەکی بیری بوو ٫ ئەمەش یەکەم ھەنگاوی ڕێکخراو بوو بۆ لێکۆڵینەوەی ئاینەکان وەک دیاردەیەکی کۆمەڵایەتی. وە ئەم قوتابخانەیە لە کاتێکدا دەرکەوت کە لێکۆڵینەوەی پەڕتووکی پیرۆز گەشەی بەخۆوە دەبینی لە ئەڵمانیا و شوێنەکانیتر. == کورتەباسێکی گشتی == سەدەی ١٩ زیادبوونێکی گەورەی بەخۆوە بینی لە  زانستی ڕۆشنبیری و ئاینەکانیتر٫وەھەروەھا بنیاتنانی بزووتنەوە ئاینیەکان و مێژووە کۆمەڵایەتیەکان. قوتابخانەی (مێژووی ئاینەکان) فراوان بوو بە لەبەرچاوگرتنی فرەجۆری ئاینی بەھۆی پەیوەستی بە حاڵەتە کۆمەڵایەتی و ئابووریەکانەوە بۆ کۆمەڵەکی دیاریکراو. وە بەڵگەنەویستە کە ئاینە نموونەییەکان بە قۆناغەکانی گەشەسەندندا ڕۆیشتوون لە کۆمەڵگەی ئاساییەوە بۆ کۆمەڵگا ئاڵۆزەکان، بەتایبەت لە ھاوبەش دانانەوە بۆ یەکتاپەرستی وە لە پەرشوبڵاویەوە بۆ ڕێکخستن. == بنەماکان == کۆنترین بەڵگە دەربارەی باوەڕە ئاینیەکان دەگەڕێتەوە بۆ سەدان ھەزار ساڵ و بەتایبەت لە چاخی بەردینی ناوەڕاست و خواروو، زانایانی شوێنەوارناسی ئاماژە بۆ شوێنە داپۆشراوە جیھانیە کۆنەکان دەکەن ھی مرۆڤە سەرەتاییەکان کە تەمەنیان دەگاتە زیاتر لە ٣٠٠٠٠٠ ساڵ کە ئەمە بەڵگەیە لەسەر بوونی ئاین لە زەمانێکی زووەوە. وە بەڵگەیەکیتریش ھەیە لەسەر پارچە شوێنەوارێکی ھێمایی کە ھی سەرەتاییە پێشینەکانن لە شوێنە مێژووییەکانی چاخی بەردینی ناوەڕاست لە ئەفریقیا. لەگەڵ ئەوەی لێکدانەوەی ئەم پارچە شوێنەواریە کە بیروباوەڕی ئاینی بن بۆتە جێگای مشتومڕ بەڵام بەڵگەکانی زانایانی شوێنەواری کە لە چاخە دوایینەکانەوە ھەیانە کەمتر جێگای مشتومڕن. بەشێوەیەکی گشتی زانایان ژمارەیەکی زۆری پارچەی شوێنەواریان لە چاخی بەردینی سەرووەوە دۆزیوەتەوە کە گوزارشت لە بیروباوەڕی ئاینی دەکەن. لەو نموونانەش کە پەیوەستن بە بیرباوەرە ئایینیەکان پیاوی شێرو پەیکەرەکانی ڤینۆس و وێنەکێشراوەکانی سەر دیواری ئەشگەوتی شوفیت وە ڕێوڕەسمەکانی ناشتنی پاکی سونجیر. لەسەدەی ١٩ دا چەند تیۆریایەکی جیاواز دەرکەوتن دەربارەی بنچینەی ئاینەکان دژی ئەو قسەوباسە کۆنانە کە دەیانووت مەسیحیەت بنچینەی ئاینەکانە. تیۆرزانی کۆن ادوارت برنت و تایلور و ھربت سبینسر تیۆری ڕۆحانیان دەرکرد لە کاتێکدا کە جۆن لۆبۆکی بایۆلۆجییست گوزارشتی ئارەزووی ڕەگەزی بەکارھێنا. لەم نێوەندەدا زانای ئاینی ماکس کۆلەر ئاینی وەکو چێژ لێکدایەوە، لە کۆتاییشدا زانای فۆلکلۆری ویلھام ماندرت  بنچینەی ئاینەکانی گێڕایەوە بۆ لێکدانەوە ئەفسانەییەکان و ڕووداوە سرووشتیەکان. بەڵام ھەموو ئەم تیۆریانە ڕەخنەیان لێ گیراوە بەشێوەیەکی بەرفراوان و کۆ دەنگیەک لەسەر بنچینەی ئاینی نەدۆزراوەتەوە.  == سەرچاوەکان == *{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر =https://ar.wikipedia.org/wiki/تاريخ_الأديان |سەردێڕ = تاريخ الأديان|زمان = عەرەبی|سەردان = ١٠ی ئابی ٢٠١٨}} {{تووڵی دەروازە|ئایین|چاند|مێژوو|فەلسەفە}} {{پۆلی کۆمنز|History of religion}} {{ئایین-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی ئایین]] [[پۆل:مێژووی دین]] [[پۆل:دیراساتی دینی]] 1j45xz7pesqwaofdk9pulodboxi3ykh 0 147907 1680433 1677073 2026-10-04T15:52:10Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680433 wikitext text/x-wiki {{Infobox OS | name = ئوبونتو کایلن | logo = [[File:Ubuntu Kylin logo.png|100px|Ubuntu Kylin logo]] | screenshot = | caption = ئوبونتو کالینی ١٧٫١٠ بە خۆماڵیکردنی ئینگلیزی | developer = [[زانکۆی نێودەوڵەتی بەرگیری تەکنۆلۆژی]], خۆبەخشانی کۆمەڵگای ئوبونتو کالین | family = [[ھاوشێوە لینوکس]] | working_state = چالاک | source_model = سەرچاوەکراوە | released = {{Start date and age|٢٠١٣|٠٤|٢٥|df=yes}} | latest_release_version = ١٨٫٠٤<ref name="lastrelease">[https://wiki.ubuntu.com/BionicBeaver/ReleaseNotes/UbuntuKylin BionicBeaver/ReleaseNotes/UbuntuKylin - Ubuntu Wiki]</ref> | latest_release_date = {{Start date and age|٢٠١٨|٠٤|٢٦|df=yes}} | latest_preview_version = | latest_preview_date = | language = چینی و ئینگلیزی | updatemodel = | package_manager = [[dpkg]] | supported_platforms = | kernel_type = ناوکی لینوکس | userland = گنو | website = {{URL|www.ubuntukylin.com}}}} '''ئوبونتو کایلن(Ubuntu Kylin)''' وەشانێکی فەرمی چینییە لە سیستمی کارپێکردنی [[ئوبونتو]]. لە لایەن چینییەکان وەکوو بەردەوامی لە وشانی [[:en:Kylin (operating system)|کالین ئۆ ئێس]] ناسراوە.<ref>[http://www.omgubuntu.co.uk/2013/02/ubuntu-kylin-official-ubuntu-spin Chinese Linux Distro Seeks Place in Ubuntu Family], www.omgubuntu.co.uk, 27 February 2013. Retrieved 29 April 2013</ref>ئوبونتو کە خۆی لە سەر بنەمای دێبیان دروست کرا لە نێو ھۆگرانی [[لینوکس]] خۆی زۆر بەھێز نواند. ھەر بۆیە زۆر [[دابەشکراوەی لینوکس|دابەشکراوە]]ی لێکەوتەوە. یەکێک لەو دابەشکراوانە ئوبونتو کایلینە (Ubuntu Kylin) کە لە لایەن گەشەپێدەرانی وڵاتی چین بەرھەم ھێنراوە. ھەروا کە لەماڵپەڕی فەرمی نووسراوە ژێدەرکراوەیەو لە دوو ئەندازیاری i386, x86_64 پاڵپشتی دەکات. ڕوخساری ڕوومێزیەکەی یونیتییە و بە شێوازی زیندوو و دامەزراندنی ڕوومێز دەتوانی سوودی لێبگریت. لەم پارتیشینانە Btrfs, ext3, ext4, JFS, ReiserFS, XFS پاڵپشتی دەکات. دوایین وشانی تا رێکەوتی ٢٠١٧-٠٧ پایدارە. پەرەپێدەرانی زۆرتر ھەوڵیان وابووە کە سیستمێکی کارپێکردن دروست بکەن کە لەگەڵ کلتور و فەرھەنگی بەکارھێنەرێکی چینی بگونجێت. ھەر بۆیە ئێمە Ubuntu Kylin دەبینین. دەتوانین بڵێن کە گۆڕانکاری زۆری لە بەشی ناوەندی نەرمەکلاو گرافیک دراوە. ھیوادارین ئێمەش ڕۆژێک سیستمێکی دابەشکراوەی خۆماڵی لینوکسمان ھەبێت. == مێژووی وشاندن == وشانی ئێستا ١٧٫١٠,<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://wiki.ubuntu.com/ArtfulAardvark/ReleaseNotes/UbuntuKylin|سەردێڕ=Ubuntu Kylin 17.10}}</ref> وشانی قیم لەسەر ئوبونتوی ١٨٫٠٤ دایە<ref name="lastrelease"/> <!-- Template:Version is for version and release history. Documentation and examples: http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Version. --> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! وشان ! کۆدناو ! ڕێکەوتی بڵاوکەر ! پاڵپشتی تا ! وشانی ناوکی لینوکس |- <!-- Not sure if supported on Servers then add this (or can remove and colspan above and below): ! دێسکتۆپ ! ڕاژە |- --> | [[Ubuntu 13.04 Raring Ringtail|١٣٫٠٤]] | Raring Ringtail | ٢٠١٣-٠٤-٢٥ | {{وشان|o|٢٠١٤-٠١-٢٧}} | ٣٫٨<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ubuntu Kernel Team - Raring Release Status|ناونیشان=https://wiki.edubuntu.org/KernelTeam/ReleaseStatus/Raring|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181014165117/https://wiki.edubuntu.org/KernelTeam/ReleaseStatus/Raring|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|url-status=dead}}</ref> |- | [[Ubuntu 13.10 Saucy Salamander|١٣٫١٠]] | Saucy Salamander | ٢٠١٣-١٠-١٧<ref name="SaucyRelease">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://wiki.ubuntu.com/SaucySalamander/ReleaseSchedule |سەردێڕ=Saucy Release Schedule |بڵاوکەرەوە=wiki.ubuntu.com |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠١٣}}</ref> | {{وشان|o|٢٠١٤-٠٧-١٧}} | ٣٫١١ |- | [[Ubuntu 14.04 Trusty Tahr|14.04 LTS]] | Trusty Tahr | ٢٠١٤-٠٤-١٧<ref name="TrustyRelease">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://wiki.ubuntu.com/TrustyTahr/ReleaseSchedule |سەردێڕ=Trusty Release Schedule |بڵاوکەرەوە=wiki.ubuntu.com |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref><ref>https://distrowatch.com/weekly.php?issue=20140901#feature</ref> | {{Version|co|٢٠١٩-٠٤}} | ٣٫١٣<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Larabel|یەکەم=Michael|سەردێڕ=Linux 3.14 Isn't Going To Make It Into Ubuntu 14.04 LTS|ناونیشان=https://www.phoronix.com/scan.php?page=news_item&px=MTY0NTc|ئیش=Phoronix|ڕێکەوتی سەردان=٤ی نیسانی ٢٠١٤|ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠١٤}}</ref> |- | [[Ubuntu 14.10 Utopic Unicorn|١٤٫١٠]] | Utopic Unicorn | ٢٠١٤-١٠-٢٣<ref name="UtopicRelease">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://wiki.ubuntu.com/UtopicUnicorn/ReleaseSchedule |سەردێڕ=Utopic Release Schedule |بڵاوکەرەوە=wiki.ubuntu.com |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠١٤}}</ref> | {{Version|o|٢٠١٥-٠٦}} | ٣٫١٦<ref>[http://news.softpedia.com/news/Ubuntu-14-10-Utopic-Unicorn-Now-Based-on-Linux-Kernel-3-16-451606.shtml "Ubuntu 14.10 (Utopic Unicorn) Now Based on Linux Kernel 3.16"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170704220319/http://news.softpedia.com/news/Ubuntu-14-10-Utopic-Unicorn-Now-Based-on-Linux-Kernel-3-16-451606.shtml |date= ٤ی تەممووزی ٢٠١٧ }}, July 22nd, 2014, Silviu Stahie</ref><ref>[https://www.omgubuntu.co.uk/2014/09/ubuntu-14-10-beta-download-released Ubuntu 14.10 Beta Downloads Now Available], '''OMG! Ubuntu!'''</ref> |- | [[List of Ubuntu releases#Ubuntu 15.04 (Vivid Vervet)|١٥٫٠٤]] | Vivid Vervet<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Mark Shuttleworth|سەردێڕ=V is for Vivid|ناونیشان=http://www.markshuttleworth.com/archives/1425|ئیش=Mark Shuttleworth {{!}} here be dragons|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180821113957/https://www.markshuttleworth.com/archives/1425|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئابی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>[https://distrowatch.com/8908 Distribution Release: Ubuntu Kylin 15.04 (DistroWatch.com News)]</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.linux.com/news/ubuntu-kylin-1504-continues-process-conquering-china |سەردێڕ=Ubuntu Kylin 15.04 Continues the Process of Conquering China {{!}} Linux.com {{!}} The source of Linux information |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180616103644/https://www.linux.com/news/ubuntu-kylin-1504-continues-process-conquering-china |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | ٢٠١٥-٠٤-٢٣ | {{Version|o|٢٠١٦-٠١}} | ٣٫١٩<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ = VividVervet/ReleaseNotes - Ubuntu Wiki|ناونیشان = https://wiki.ubuntu.com/VividVervet/ReleaseNotes|وێبگە = wiki.ubuntu.com|ڕێکەوتی سەردان = ٢٤ی نیسانی ٢٠١٥}}</ref> |- | [[List of Ubuntu releases#Ubuntu 15.10 (Wily Werewolf)|١٥٫١٠]] | Wily Werewolf<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Mark Shuttleworth|سەردێڕ=W is for Wily|ناونیشان=http://www.markshuttleworth.com/archives/1468|ئیش=Mark Shuttleworth {{!}} here be dragons|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠١٥|ڕێکەوت=٤ی ئایاری ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئایاری ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150505040606/http://www.markshuttleworth.com/archives/1468|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>[https://news.softpedia.com/news/ubuntu-kylin-15-10-wily-werewolf-launches-for-the-chinese-linux-community-495132.shtml Ubuntu Kylin 15.10 (Wily Werewolf) Launches for the Chinese Linux Community], '''Softpedia News'''</ref><ref>[https://www.omgubuntu.co.uk/2015/10/ubuntu-15-10-flavors-download-now Ubuntu 15.10 Flavors Now Available for Download - OMG! Ubuntu!]</ref> | ٢٠١٥-١٠-٢٢<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://wiki.ubuntu.com/WilyWerewolf/ReleaseSchedule|سەردێڕ=WilyWerewolf/ReleaseSchedule – Ubuntu Wiki|ئیش=ubuntu.com}}</ref> | {{Version|o|٢٠١٦-٠٧}} | ٤٫٢ |- | [[List of Ubuntu releases#Ubuntu 16.04 LTS (Xenial Xerus)|16.04 LTS]] | Xenial Xerus<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Mark Shuttleworth|سەردێڕ=X marks the spot|ناونیشان=http://www.markshuttleworth.com/archives/1479|ئیش=Mark Shuttleworth {{!}} here be dragons|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151023012652/http://markshuttleworth.com/archives/1479|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>[https://www.omgubuntu.co.uk/2016/03/ubuntu-16-04-beta-2-flavors-released Ubuntu 16.04 Flavors Make Second Beta Available to Download - OMG! Ubuntu!]</ref> | ٢٠١٦-٠٤-٢١<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://wiki.ubuntu.com/XenialXerus/ReleaseSchedule|سەردێڕ=XenialXerus/ReleaseSchedule – Ubuntu Wiki|ئیش=ubuntu.com}}</ref> | {{Version|co|٢٠٢١-٠٤}} | ٤٫٤ |- | [[List of Ubuntu releases#Ubuntu 16.10 (Yakkety Yak)|١٦٫١٠]] | Yakkety Yak | ٢٠١٦-١٠-١٤<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ubuntukylin.com/news/shownews.php?lang=en&id=620|سەردێڕ=Ubuntu Kylin 17.04 and YHKylin OS community version are released|ئیش=ubuntukylin.com}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.ubuntukylin.com/news/shownews.php?lang=en&id=620 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref><ref>[https://www.omgubuntu.co.uk/2017/02/ukui-linux-desktop-environment-ubuntu-kylin Meet The New Linux Desktop Envrionment Inspired by Windows 7 - OMG! Ubuntu!]</ref><ref>[https://news.softpedia.com/news/ubuntu-kylin-16-10-arrives-for-chinese-speaking-users-here-s-what-s-new-509276.shtml Ubuntu Kylin 16.10 Arrives for Chinese-Speaking Users, Here's What's New], '''Softpedia News'''.</ref> | {{Version|o|٢٠١٧-٠٧}} | ٤٫٨<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://wiki.ubuntu.com/YakketyYak/ReleaseNotes/UbuntuKylinChinese|سەردێڕ=UbuntuKylinChinese|ئیش=ubuntukylin.com}}</ref> |- | [[List of Ubuntu releases#Ubuntu 17.04 (Zesty Zapus)|١٧٫٠٤]] | Zesty Zapus | ٢٠١٧-٠٤-١٣<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ubuntukylin.com/news/shownews.php?lang=en&id=646|سەردێڕ=Ubuntu Kylin 17.04 and YHKylin OS community version are released|ئیش=ubuntukylin.com}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.ubuntukylin.com/news/shownews.php?lang=en&id=646 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.linuxjournal.com/content/ubuntu-kylin-linux-distribution-microsoft-windows-experience |سەردێڕ=Ubuntu Kylin, a Linux Distribution with a Microsoft Windows Experience {{!}} Linux Journal |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180808081744/https://www.linuxjournal.com/content/ubuntu-kylin-linux-distribution-microsoft-windows-experience |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئابی ٢٠١٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>[https://news.softpedia.com/news/ubuntu-kylin-17-04-drops-unity-desktop-in-favor-of-mate-based-ukui-interface-514859.shtml Ubuntu Kylin 17.04 Drops Unity Desktop in Favor of MATE-Based UKUI Interface], '''Softpedia News'''</ref> | {{Version|o|٢٠١٨-٠١|show=}} | ٤٫١٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://wiki.ubuntu.com/ZestyZapus/ReleaseNotes/UbuntuKylinChinese|سەردێڕ=UbuntuKylinChinese|ئیش=ubuntukylin.com}}</ref> |- | [[List of Ubuntu releases#Ubuntu 17.10 (Artful Aardvark)|١٧٫١٠]] | Artful Aardvark | ٢٠١٧-١٠-٢٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ubuntukylin.com/news/shownews.php?lang=en&id=717|سەردێڕ=Official release of Ubuntu Kylin with 17.10, new style, new experience|ئیش=ubuntukylin.com|ڕێکەوتی سەردان= ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180322162148/http://www.ubuntukylin.com/news/shownews.php?lang=en&id=717|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>[https://news.softpedia.com/news/ubuntu-kylin-17-10-releases-for-chinese-linux-users-with-own-video-player-more-518155.shtml Ubuntu Kylin 17.10 Releases for Chinese Linux Users with Own Video Player, More], '''Softpedia News'''</ref> | {{Version|o|٢٠١٨-٠٧}} | ٤٫١٣<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://wiki.ubuntu.com/ArtfulAardvark/ReleaseNotes/UbuntuKylin|سەردێڕ=Ubuntu Kylin 17.10}}</ref> |- | [[Ubuntu version history#Ubuntu 18.04 LTS (Bionic Beaver)|18.04 LTS]] | Bionic Beaver | ٢٠١٨-٠٤-٢٦<ref>[https://wiki.ubuntu.com/BionicBeaver/Beta2/UbuntuKylin BionicBeaver/Beta2/UbuntuKylin - Ubuntu Wiki]</ref><ref name="lastrelease"/><ref>[https://www.omgubuntu.co.uk/2018/04/ubuntu-flavors-18-04-release-download-features Ubuntu 18.04 Flavours Release, Available to Download - OMG! Ubuntu!]</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ghacks.net/2018/03/14/ubuntu-18-04-bionic-beaver-beta-1-released/ |سەردێڕ=Ubuntu 18.04 Bionic Beaver Beta 1 Released - gHacks Tech News |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180616103709/https://www.ghacks.net/2018/03/14/ubuntu-18-04-bionic-beaver-beta-1-released/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | {{Version|c|٢٠٢٣-٠٤}} | ٤٫١٥ |- | colspan="99" | <small>{{Version |l |show=٠١١١٠١}}</small> |} == سەرچاوەکان == {{Reflist|30em}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Commons category|Ubuntu Kylin}} * {{Official website|1 = https://ubuntukylin.com/index.php?lang=en}} * [https://wiki.ubuntu.com/Ubuntu_Kylin/ Ubuntu Kylin], wiki of the Ubuntu Kylin Team at wiki.ubuntu.com. * {{DistroWatch|ubuntukylin|{{PAGENAME}}}} {{Linux-distro}} {{Ubuntu}} {{تووڵی دەروازە|چین|کۆمپیوتەر|زانستی کۆمپیوتەر}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:لینوکس]] [[پۆل:دابەشکراوەی لینوکس]] qccmc10f8ef1j82qgfxt2i2a7v4oytj 0 147949 1680721 1404498 2026-10-05T04:34:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئەکتەر-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1680721 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی ئەکتەر |ناو= مەجید ساڵحی |وێنە= Media conference of Invitation at 35th Fajr International Film Festival-10.jpg |ناوی کاتی لەدایکبوون= سەید مەجید ساڵحی |مێژووی لەدایکبوون= {{ڕێکەوتی لەدایکبوون و تەمەن|١٩٧٥|٩|١٧}} |شوێنی لەدایکبوون= [[تاران]] |مێژووی مردن= |شوێنی مردن= |درێژی= |ناوی تر= |گرنگترین ڕۆڵەکان= [[ئەکتەر]]، [[دەرھێنەری فیلم|دەرھێنەر]]، [[نووسەری فیلم|نووسەر]] و [[بەرھەمھێنەری فیلم|بەرھەمھێنەر]] |ئایین= |نەتەوە= ئێرانی |ساڵانی ئیشکردن= ١٩٩٦ – ئێستا |ھاوسەر= ڕامینە ئەکبەری خادم<br>{{ژێدەر پێویستە}} |ھاوبەش= |مناڵەکان= حەننا و ئاروین<br>{{ژێدەر پێویستە}} |پێگەی فەڕمی= |خەڵاتەکانی ئۆسکار= }} '''سەید مەجید ساڵحی''' ({{بە فارسی|سید مجید صالحی}}) (لەدایکبووی ١٧ی ئەیلوولی ١٩٧٥ لە تاران) [[ئەکتەر]]، [[دەرھێنەری فیلم|دەرھێنەر]]، [[نووسەری فیلم|نووسەر]] و [[بەرھەمھێنەری فیلم|بەرھەمھێنەر]]ی ئێرانییە. == ژیانی ھونەری == سەید مەجید ساڵحی لە ٢٩ی ئەیلوولی ١٩٧٥ لە ئیمامزادە حەسەنی تاران لەدایکبووە. دوای تەواوکردنی بڕوانامەی دبلۆمی ماتماتیک و فیزیکەکەی لە تەمەنی ھەژدە ساڵی، لەنزیکەوە دوای پیشەکە کەوت بە بەشداریکردن لە پۆلەکانی پەیمانگای ھونەر و نواندن بە مامۆستاییی حەمید سەماندیان. مەجید ساڵحی، لە گفتوگۆکردن لەگەڵ [[فەرەیدوون جیرانی]]، لە ٢٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٦ لە '[[بیست و پێنج پیلانی زیندوو]]' لە زۆر لە بەشەکانی ژیانییەوە و لە پەیوەندی بە فیلم و زنجیرەکانەوە قسەی کرد. ھەروەھا دەربارەی ئەو شوێنانەی کە ئەو ڕۆڵی تێدا گێڕاوە قسەی کرد. بە ڕۆڵبینین لە دکتۆرە جادووگەرەکە و دژە شانۆ دەستی بە پیشە ھونەرییەکەی کرد، و پاشان چووە ناو تەلەڤیزیۆن، نووسین و دەرھێنانی چەند زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکی جۆراوجۆر، زۆرجاریش بە بابەتی پێکەنیناوی و کاری منداڵان. زۆر زوو بە کەسایەتیی "[[مەجید دێلبەندەم]]" ناودار دەبێت و بەم ئاستەش لە بەرنامەکانی تردا بەردەوام بوو. وازھێنانی [[حەمید جەبەلی]] لە فیلمی "[[یەکێ بوو یەکێ نەبوو]]" وای لەم کرد شوێنەکەی لەگەڵدا بگۆڕێت، و ئەم فیلمە یەکەم ھەوڵدانی بوو بۆ چوونە ناو مەیدانی سینەما. سەرەڕای ڕۆڵگێڕان لە ھەندێ لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی، نووسەر و دەرھێنەریش بووە. زۆرینەی فیلمەکانی ساڵحی کە ڕۆڵی تێدا گێڕاوە تا ئێستا فرۆشتنێکی بەرزیان ھەبووە، فیلمەکانیش وەکوو: سەگەکانی پاشنیوەڕۆ، سەڵتەکان، تەمەن چل ساڵ و ... و ئەمە ئەوە نیشاندەدات کە ئەو ئەکتەرێکی بەناوبانگ و متمانەپێکراوە، لە وشەکانی خۆیدا، ئەکتەرێکی بەبەختە. ھەروەھا چەند کورتە فیلمێکیشی بەرھەمھێناوە. لە ٢٠٠١، بڕوانامەیەکی بەکالۆریۆسی لە نواندن و دەرھێنانی شانۆکەی لە کۆلێژی ھونەرەکان و تەلارسازی لە تاران وەرگرت، و لە ٢٠١٥ بڕوانامەی کارناسیی باڵاکەی لە ھەمان بوار و زانکۆدا وەرگرت. ئێستاکە لە پەیمانگای ھونەر و ڕۆشنبیری لە مەھان و لەژێر سەرپەرشتیی ئەمیر دیژاکام وانە دەڵێتەوە. == کاریگەرییەکان == === سینەما === {| class="wikitable" |- ! ساڵ !! ناوی فیلم !! ڕۆڵ !! دەرھێنەر !! اکران |- |٢٠١٨||[[لەژێر چاودێری]]{{ھن}}(زیر نظر)||دەرھێنەر||مەجید ساڵحی|| |- |٢٠١٧||[[دختر عمو پسر عمو]]||ئەکتەر||روح انگیز شمس|| |- |٢٠١٧||[[شاه‌کش (فیلم)|شاه‌کش]]||ئەکتەر||وحید امیرخانی|| |- |٢٠١٦||[[من دیوانه نیستم]]||ئەکتەر||علی رضا امینی||- |- |٢٠١٦ || [[چراغ‌های ناتمام]] || ئەکتەر|| مصطفی سلطانی ||- |- |٢٠١٦ ||[[ما خیلی باحالیم]]||ئەکتەر||بهمن گودرزی || اکران ۹۶ |- |٢٠١٥ ||[[ثبت با سند برابر است]]||ئەکتەر|| بهمن گودرزی || اکران ۹۶ |- |٢٠١٥ || [[من و شارمین]] || ئەکتەر|| بیژن شیر مرز|| - |- |٢٠١٤ ||[[سه بیگانه]] ||ئەکتەر||مهدی مظلومی|| اسفند ۹۵ |- |٢٠١٤ || [[استراحت مطلق]] ||ئەکتەر||[[عبدالرضا کاهانی]] || نوروز ۱۳۹۳ |- |٢٠١٣ || [[مجرد ۴۰ ساله]] ||ئەکتەر||شاهین باباپور|| بهمن ۹۳ |- |٢٠١٣ || [[نازنین (فیلم ۱۳۹۲)|نازنین]] ||ئەکتەر||مهدی گلستانه|| |- |٢٠١٠ ||[[همه چی آرومه (فیلم)|همه چی آرومه]]||ئەکتەر||مصطفی منصوریار|| شهریور۱۳۹۱ |- |٢٠١٠ || [[ورود زنده‌ها ممنوع]] ||ئەکتەر||جواد مزدآبادی|| - |- |٢٠١٠ || [[پیتزا مخلوط]] ||ئەکتەر، خوانندهٔ تیتراژ||حسین قاسمی جامی|| دی ۱۳۹۰ |- |٢٠٠٩ || [[بعد از ظهر سگی (فیلم ۱۳۸۸)|بعد از ظهر سگی سگی]] || ئەکتەر || [[مصطفی کیایی]] || ۱۴ مهر ۱۳۸۹ |- |٢٠٠٩ || [[ازدواج در وقت اضافه]] || ئەکتەر || سعید سهیلی || خرداد ۱۳۸۹ |- |٢٠٠٩ || [[حلقه‌های ازدواج]] || ئەکتەر || شاهین باباپور || دی ۱۳۸۸ |- |٢٠٠٨ || [[دلداده (فیلم)|دلداده]] || ئەکتەر || [[قدرت‌الله صلح‌میرزایی]] || آبان ۱۳۸۷ |- |٢٠٠٦ || [[سوغات فرنگ (فیلم ۱۳۸۵)|سوغات فرنگ]] || ئەکتەر || [[کامران قدکچیان]] || خرداد ۱۳۸۵ |- |٢٠٠٦ || [[هر چی تو بخوای]] || ئەکتەر || [[محمد متوسلانی]] || - |- |٢٠٠٤ || [[پل سیزدهم]] || ئەکتەر || فرهاد غریب || - |- |٢٠٠٤ || [[خوابگاه دختران]] || ئەکتەر || [[محمدحسین لطیفی]] || - |- |٢٠٠٤ || [[شاخه گلی برای عروس]] || ئەکتەر || [[قدرت‌الله صلح‌میرزایی]] || - |- |٢٠٠٤ || [[مجردها (فیلم)|مجردها]] || ئەکتەر || [[اصغر هاشمی]] || اسفند ۱۳۸۲ |- |٢٠٠٠ || [[یکی بود یکی نبود (فیلم)|یکی بود یکی نبود]] || ئەکتەر || [[ایرج طهماسب]] || ۱۳۷۹ |} === فیلمی ڤیدیۆیی === {| class="wikitable" ! ساڵ !! ناونیشان !! ڕۆڵ !! دەرھێنەر |- | ٢٠١٤ || ضد ضرب || ئەکتەر || هادی شامانی |- |٢٠١٣|| ته خط ||ئەکتەر||منوچهر هادی |- |٢٠١٣ || من کارگرم || ئەکتەر || علی توحید پرست |- |٢٠١٢ || نیش || دەرھێنەر || مەجید ساڵحی |- | ٢٠١٠ || [[پاپوش]] || ئەکتەر || [[-]] |- |٢٠١٠ || آخرین مجرد || ئەکتەر || [[محمدرضا فاضلی]] |- |٢٠٠٩ || میش || دەرھێنەر || مەجید ساڵحی |- |٢٠٠٧|| [[جاسوس بازی]] ||ئەکتەر||محمدرضا فاضلی |- | ٢٠٠٨ || یه آسمون آبی، سقف اتاق منه ||ئەکتەر||مجتبی چراغعلی |- |٢٠٠٤|| یک روز معمولی ||ئەکتەر|| - |} === تەلەڤیزیۆن === {| class="wikitable" |- ! ساڵ !! ناونیشان !! ڕۆڵ !! دەرھێنەر !! ساڵی پەخش !! کەناڵ |- | ٢٠١٦|| [[آرام می‌گیریم]] || ئەکتەر|| [[روح‌الله سهرابی]] || - || ۲ |- |٢٠١٤|| [[مدینه (مجموعه تلویزیونی)|مدینه]] ||ئەکتەر|| [[سیروس مقدم]] ||ماه رمضان ۹۳||۱ |- | ٢٠١٣ || [[باغ سرهنگ]] || ئەکتەر || [[فلورا سام]] || ۹۲ || ۵ |- |٢٠١٢ || [[بیدارباش]] || ئەکتەر و ڕاوێژکاری دەرھێنەر || [[احمد کاوری]] || ۹۱ || ۱ |- |٢٠١٠ || [[موج و صخره]] || ئەکتەر و دەرھێنەر || مەجید ساڵحی || نوروز ۹۰ || ۵ |- |٢٠٠٨ || [[عید امسال]] || ئەکتەر || [[سعید آقاخانی]] || نوروز ۸۸ || ۵ |- |٢٠٠٨ || [[سێ لە چوار|سێ بە چوار]] || ئەکتەر و دەرھێنەر || مەجید ساڵحی || ۸۷ || ۱ |- |٢٠٠٦ || [[ترش و شیرین]] || ئەکتەر || [[ڕەزا عەتاران]] || نوروز ۸۶ || ۳ |- |٢٠٠٥ || [[مرده متحرک (مجموعه تلویزیونی ایرانی)|مرده متحرک]] || ئەکتەر || [[رضا کریمی]] || رمضان ۸۴ || ۱ |- | - || [[بوی خوش زندگی]] || ئەکتەر || [[علی شاه حاتمی]] || - || - |- | ٢٠٠٤ || [[خوش‌غیرت|خوش غیرت]] || ئەکتەر || [[علی شاه حاتمی]] || نوروز ۸۴ || ۱ |- | ٢٠٠٣ || [[او مثبت]] || ئەکتەر || [[علی شاه حاتمی]] || نوروز ۸۳ || ۱ |- |٢٠٠٣ || [[آشتی‌کنان]] || دەرھێنەر || مەجید ساڵحی || - || ۳ |- |٢٠٠٢ || [[خوش‌رکاب]] || ئەکتەر || [[علی شاه حاتمی]] || نوروز ۸۲ || ۱ |- |٢٠٠٣ || [[کوچه اقاقیا|کوچهٔ اقاقیا]] || ئەکتەر || [[ڕەزا عەتاران]] || ۸۲ || ۵ |- |٢٠٠١ || [[پلیس جوان (مجموعه تلویزیونی)|پلیس جوان]] || ئەکتەر || [[سیروس مقدم]] || - || ۳ بازیگر مهمان |- |٢٠٠١ || [[زیر آسمان شهر]] || ئەکتەر || [[مهران غفوریان]] || - || ۳ |- |٢٠٠١ || [[خانه پدری (مجموعه تلویزیونی)|خانه پدری]] || ئەکتەر || [[فریدون حسن پور]] ||- || ۵ |- | ٢٠٠٠ || [[روزهای مهتابی]] || ئەکتەر || [[عباس قنبری]] و [[سپهر محمدی]] || ۱۳۸۰ || ۵ |- |٢٠٠٠ || [[قطار ابدی]] || ئەکتەر || [[ڕەزا عەتاران]] || - || ۳ |- |١٩٩٨ || [[مجید دلبندم]] || صداپیشه || [[ڕەزا عەتاران]] || - || ۱ |- |١٩٩٧ || [[سیب خنده]] || ئەکتەر || [[ڕەزا عەتاران]] و [[شیرین جاهد]] || - || ۱ |- | || [[سیمای صبحگاهی]] || - || - || - || - |- | || [[نماکاریکاتور]] || - || - || - || - |- | || [[برگ سبز]] || - || - || - || - |- | || [[جنگ آفتاب]] || - || - || - || - |} === شبکه نمایش خانگی === {| class="wikitable" |- ! ساڵ !! ناوی زنجیرە !! ڕۆڵ !! دەرھێنەر !! ڕێکەوتی دابەشکردن |- | ٢٠١٦ || [[آسپرین]] || ئەکتەر || [[فرهاد نجفی]] || ۹۵ |- | ٢٠١٤|| [[ابله (مجموعه نمایش خانگی)|ابله]] || ئەکتەر || [[کمال تبریزی]] || ۹۴ |} === تئاتر و تئاتر تلویزیونی === {| class=" wikitable" |- ! ساڵ !! نام تئاتر !! دەرھێنەر |- |٢٠١٥ || چه می‌کنه این عادل فردوسی پور || حسین حیدری پور |- | ٢٠١٣ || درشوره زار || [[حسین کیانی]] |- |٢٠١٣ || شایعات || رحمان سیفی آزاد |- | ٢٠٠٩ || پیچ تند || رحمان سیفی آزاد |- | ٢٠٠٨ || کابوس‌های یک پیرمرد بازنشستهٔ خائن ترسو || نادر برهانی مرند |- | ٢٠٠١ || شب نشینی در جهنم || رحمان سیفی آزاد |- | ٢٠٠٠ || آنتیگونه || حامد محمد طاهری |- |} == خەڵات و ڕێزلێنانەکان == {|class="wikitable" !ساڵ !! ناونیشان |- |٢٠١٥ || تندیس حافظ به عنوان بهترین بازیگر مرد پانزدهمین دورهٔ جشن حافظ برای بازی در فیلم استراحت مطلق |- | ٢٠١٥ || کاندید دربخش بهترین بازیگر مکمل مرد برای فیلم استراحت مطلق در جشن خانه سینما |- | ٢٠١٥ || کاندیدا در بخش بهترین بازیگر مکمل مرد برای فیلم استراحت مطلق در جشن منتقدان سینمای ایران |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112270395/ مەجید ساڵحی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180503042649/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112270395/ |date= ٣ی ئایاری ٢٠١٨ }} لە [[سورەسینەما]] * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bifasele.com/majid-salehi/biography |سەردێڕ=دربارهٔ |4=مجید صالحی |بڵاوکەرەوە=بی فاصله |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی نیسانی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150409140118/http://www.bifasele.com/majid-salehi/biography |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bifasele.com/majid-salehi/filmography |سەردێڕ=سوابق هنری |4=مجید صالحی |بڵاوکەرەوە=بی فاصله |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی نیسانی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150409131101/http://www.bifasele.com/majid-salehi/filmography |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.beytoote.com/fun/actor-news/picture2-majid-salehi.html |سەردێڕ= بیوگرافی مجید صالحی + تصاویر مجید صالحی | بڵاوکەرەوە = بیتوته}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Majid Salehi|مەجید ساڵحی}} * {{IMDb name|5226577}} * {{ئینستاگرام|sirmajid_salehi}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان =http://www.fanscloob.com/actors/majidsalehi/967-%D9%85%D8%AC%DB%8C%D8%AF-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD%DB%8C--%D8%AA%D9%84%D9%86%DA%AF%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%85-%DA%A9%D8%B1%D8%AF.html |سەردێڕ =دایی عزیز سریال مدینه |بڵاوکەرەوە =ھەفتەنامەی سروش |ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٤ی ئازاری ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ =https://web.archive.org/web/20160304221937/http://www.fanscloob.com/actors/majidsalehi/967-%D9%85%D8%AC%DB%8C%D8%AF-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD%DB%8C--%D8%AA%D9%84%D9%86%DA%AF%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%85-%DA%A9%D8%B1%D8%AF.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان= http://biografiaka.akairan.com/biography/actor1/20141019248.html |سەردێڕ= پشت خنده‌های مجیدصالحی چیست؟ |بڵاوکەرەوە= آکا |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٥ی نیسانی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20150415062108/http://biografiaka.akairan.com/biography/actor1/20141019248.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|ژیاننامە|فیلم|ئەکتەران|ئێران}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٥]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:کۆمێدییە ئێرانییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرە ئێرانییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکان]] jsxlk9gubtmxn6ynen5snef8lrt5sre 0 148294 1680407 1670062 2026-10-04T14:26:50Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1680407 wikitext text/x-wiki '''شوێندۆزی سەرچاوەی جیھانی'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://zkurd.org/proje/ferhengdev.pl?penase=URL |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100617022329/http://zkurd.org/proje/ferhengdev.pl?penase=URL |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Uniform Resource Locator یان '''URL''')، بە نافەرمیی '''ناونیشانی وێب''' یان '''web address'''{{sfnp|W3C|2009}}، ئاماژەیە بە ھەر [[سەرچاوەی وێب|سەرچاوەیەکی وێب]] کە شوێنی خۆی دیاری دەکات لەسەر [[ڕایەڵەی کۆمپیوتەر|ڕایەڵەیەکی کۆمپیوتەر]] لەگەڵ میکانیزمێک بۆ وەرگرتنەوەی. URL جۆرێکی تایبەتی [[ناسێنەری سەرچاوەی چوونیەک]]ە (URI)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://zzz.buzz/2017/09/19/forward-and-backslashes-in-urls/|سەردێڕ=Forward and Backslashes in URLs|وێبگە=zzz.buzz|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180904050005/https://zzz.buzz/2017/09/19/forward-and-backslashes-in-urls/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>{{sfnp|RFC 3986|2005}} ئەگەرچی گەلێک کەس لەجێی یەکتر بەکاریان دەھێنێت. زۆربەی جاران URL بەکاردێت بۆ ئاماژەدان بە [[پەڕەی وێب|پەڕەیەکی وێب]] (ئەیچ تی تی پی)، بەڵام بۆ گواستنەوەی پەڕە ([[ئێف تی پی]])، ئیمەیڵ، ([[مەیڵتو]])، دەستپێگەیشتنی بنکەی دراوە ([[جەی دی بی سی]]) و زۆری تر بەکاردێت. زۆربەی [[وێبگەڕەکان]] URL لەسەرە لەنێو [[باڕی ناونیشان]]دا نیشان دەدەن. URLێکی سادە دەکرێت ئەم شێوازەی ھەبێت <code>http://www.example.com/index.html</code>، کە پرۆتۆکۆلێک (<code>http</code>)، ناوی خانەخوێ (<code>www.example.com</code>) و ھەروەھا ناوی پەڕگەیەک (<code>index.html</code>) دەدات بەدەستەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمپیوتەر|زانستی کۆمپیوتەر|ژیاننامە|ئینتەرنێت}} {{پۆلی کۆمنز|Uniform Resource Locator}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:شوێندۆزی سەرچاوەی جیھانی]] [[پۆل:پێناسەکەرەکان]] [[پۆل:ناساندنەکانی پەیوەست بە کۆمپیوتەر لە ساڵی ١٩٩٤]] [[پۆل:ناسێنەرەکان]] [[پۆل:پرۆتۆکۆڵەکانی ئینتەرنێت]] gj1dzw1b43w9s8vwoj86udc1ubkiow7 0 148560 1680725 1650017 2026-10-05T04:35:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1680725 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = مەجیدسالار | ناوی_خۆماڵی = Majid Salar | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای خانەقین]]، [[ئیدارەی گەرمیان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی قۆرەتوو]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 318 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''مەجیدسالار''' گوندیکە، کەوتووەتە [[ناحیەی قۆرەتوو]]، [[قەزای خانەقین]]، [[ئیدارەی گەرمیان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''مەجیدسالار''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ [[گوند]]ی [[سەی کەوەن]] و لە باشوور لەگەڵ [[گوند]]ی [[گومرگەکۆن]] لە [[شارستانی قەسری شیرین]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ [[گوند]]ی [[ئەلی میر]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ [[گوند]]ی [[ھیدایەت]] لە [[شارستانی قەسری شیرین]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی خانەقین}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] igyhewee8ttknh3fp2hxp83yiowkogb 0 148561 1680806 1650004 2026-10-05T07:35:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1680806 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = مەحموودقەجەر | ناوی_خۆماڵی = Mahmud Qajar | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای خانەقین]]، [[ئیدارەی گەرمیان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی قۆرەتوو]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 434 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''مەحموودقەجەر''' گوندیکە، کەوتووەتە [[ناحیەی قۆرەتوو]]، [[قەزای خانەقین]]، [[ئیدارەی گەرمیان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''مەحموودقەجەر''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ [[گوند]]ی [[سەرقزڵ]] و لە باشوور لەگەڵ [[گوند]]ی [[برارعەزیز]] لە [[شارستانی قەسری شیرین]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ [[گوند]]ی [[بەرق و بارانی خواروو]] لە [[شارستانی سەرپێڵی زەھاو]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ [[گوند]]ی [[ئەلی میر]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی خانەقین}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] dcgbed6zm49e9vcza7lwlftdsuvj0tz 0 148562 1680893 1649977 2026-10-05T10:35:58Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1680893 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = مەرکەزحدود | ناوی_خۆماڵی = Markaz Hdud | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای خانەقین]]، [[ئیدارەی گەرمیان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی قۆرەتوو]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 303 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''مەرکەزحدود''' گوندیکە، کەوتووەتە [[ناحیەی قۆرەتوو]]، [[قەزای خانەقین]]، [[ئیدارەی گەرمیان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''مەرکەزحدود''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ [[گوند]]ی [[مەرکەزشێخ]] و لە باشوور لەگەڵ [[گوند]]ی [[دۆڵی بەگزاد]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ [[گوند]]ی [[ھەنجیرەی کوێخاشامراد]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ [[گوند]]ی [[دارەخورمای سەیدغەریب]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی خانەقین}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] a5fq1aksdvzrxvhp32gzpyhh6tvkdyu 0 148563 1680894 1649976 2026-10-05T10:36:08Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1680894 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = مەرکەزشێخ | ناوی_خۆماڵی = Markaz Shekh | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای خانەقین]]، [[ئیدارەی گەرمیان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی قۆرەتوو]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 311 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''مەرکەزشێخ''' گوندیکە، کەوتووەتە [[ناحیەی قۆرەتوو]]، [[قەزای خانەقین]]، [[ئیدارەی گەرمیان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''مەرکەزشێخ''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ [[گوند]]ی [[گەرمک قەیسەر]] و لە باشوور لەگەڵ [[گوند]]ی [[مەرکەزحدود]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ [[گوند]]ی [[حوسێن ئاوا]] لە [[شارستانی قەسری شیرین]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ [[گوند]]ی [[شێرەوەن]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی خانەقین}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 9g8x2do12vw75cmq5ztr0knid8pm7xu 0 149281 1680528 1650030 2026-10-04T19:35:48Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680528 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = مێوەکەی سەروو | ناوی_خۆماڵی = Mewaka Upper | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای کەلار]]، [[ئیدارەی گەرمیان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی ڕزگاری]](سمود) | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 733 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''مێوەکەی سەروو''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی ڕزگاری]]، [[قەزای کەلار]]، [[ئیدارەی گەرمیان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''مێوەکەی سەروو''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[بنەبەراز]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[مێوەکەی خواروو]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[سۆفی وەن]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[ھەوارەبەرزە، ڕزگاری|ھەوارەبەرزە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی کەلار}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] dmfq5vs9gkjs87sylpexmiqk3bt4pr8 0 149282 1680527 1650031 2026-10-04T19:35:39Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680527 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = مێوەکەی خواروو | ناوی_خۆماڵی = Mewaka Lower | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای کەلار]]، [[ئیدارەی گەرمیان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی ڕزگاری]](سمود) | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 698 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''مێوەکەی خواروو''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی ڕزگاری]]، [[قەزای کەلار]]، [[ئیدارەی گەرمیان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''مێوەکەی خواروو''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[مێوەکەی سەروو]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[حەسەن ئەمنە]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[سۆفی وەن]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[ھەوارەبەرزە، ڕزگاری|ھەوارەبەرزە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی کەلار}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] bmi29htn7om14n1gixax1ykvwhnrvy6 0 149554 1680736 1650009 2026-10-05T04:37:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680736 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = مەحمودبەگ | ناوی_خۆماڵی = Mahmud Bag | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای کفری]]، [[ئیدارەی گەرمیان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی نەوجول]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 318 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''مەحمودبەگ''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی نەوجول]]، [[قەزای کفری]]، [[ئیدارەی گەرمیان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''مەحمودبەگ''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[سەفەربەیات]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[پەڵکانەی سادە]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ شارەدێی [[زینانەی گەورە]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[شۆراو]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای کفری}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] kenay7477pzg0s4g6ixq7gxkeztft9k 0 150079 1680672 1644466 2026-10-05T01:35:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1680672 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مێھەمی سەرێ | ناوی_فەرمی = میھم علیا - Meyham-e Bālā | ناوی_خۆماڵی = مێهەم ژوور.مێهەم ژۊرێ | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=35.06327|frame-long=47.86158|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | دەرزیی_نەخشە٢ = Iran Kurdistan | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە٢ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە٢ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە٢ = جێگەی لە [[پارێزگای کوردستاندا|پارێزگای سنە]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای کوردستان|سنە]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی قوروە|قوروە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی چەرداوڕۆ|چەرداوڕۆ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری چەرداوڕۆی ڕۆژاوا|چەرداوڕۆی ڕۆژاوا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢١٣٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٨٤١ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مێھەمی سەرێ''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری چەرداوڕۆی ڕۆژاوا]]، [[ناوچەی چەرداوڕۆ]]، [[شارستانی قوروە]]، [[پارێزگای کوردستان|پارێزگای سنە]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == مێژوو == == جوگرافیا == '''مێھەمی سەرێ''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[پیلوسیریان]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[شوکراوای مێھەم]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[زەلەجو]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[مەجیاوای ئەردەڵان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٨٤١)کەس و (٢٣٦)خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) دەدوێن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوغرافیای تاریخی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* | نووسەر = جەلالەدین شافیعی کورد | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20220101101439/https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[سوننە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی قوروە]] * [[گوندەواری چەرداوڕۆی ڕۆژاوا]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی قوروە}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{پارێزگای کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] gpkybc79mr2auotbt38ossvhmp776l5 0 150080 1680671 1644464 2026-10-05T01:35:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1680671 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مێھەمی خوارێ | ناوی_فەرمی = میھم سفلی - Meyham-e Pā’īn | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=35.05618|frame-long=47.88919|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | دەرزیی_نەخشە٢ = Iran Kurdistan | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە٢ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە٢ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە٢ = جێگەی لە [[پارێزگای کوردستاندا|پارێزگای سنە]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای کوردستان|سنە]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی قوروە|قوروە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی چەرداوڕۆ|چەرداوڕۆ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری چەرداوڕۆی ڕۆژاوا|چەرداوڕۆی ڕۆژاوا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٩٥٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١،٤٢٢ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مێھەمی خوارێ''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری چەرداوڕۆی ڕۆژاوا]]، [[ناوچەی چەرداوڕۆ]]، [[شارستانی قوروە]]، [[پارێزگای کوردستان|پارێزگای سنە]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == نێوی ئەم گوندە لە دوو وەشەی مێ+هەم پێک هاتووە کە وەشەی مێ هەمان وەشەی مایی یان میدیایە.لە باشووری ئەم گوندە گردێک هەیە بە نێو تەپە مێی کە ئاسەواری گۆنە وپاشان ئەم کوندەی ساز کراوە ونێویان ناوەتە مێی هەم یانی مێی دیکە. == مێژوو == هەوا کە ئاماژەی پێکرا مێژووی ئەم گوندە ئەگەرێتەوە بۆ سەردەمی کۆن .ودەسەڵاتداری میدیا. == جوگرافیا == '''مێھەمی خوارێ''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[توغانی تازە]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[شیروانە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[زەلەجو]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[وەلیاوا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١،٤٢٢)کەس و (٤٢٢)خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) دەدوێن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوغرافیای تاریخی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* | نووسەر = جەلالەدین شافیعی کورد | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20220101101439/https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[سوننە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی قوروە]] * [[گوندەواری چەرداوڕۆی ڕۆژاوا]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی قوروە}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{پارێزگای کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] 9dn1xolg11edk8tsyi2lkyiv449rjf8 0 150835 1680478 1404436 2026-10-04T16:38:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1680478 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | name = How the Mind Works | image = File:How the Mind Works, first edition.jpg | caption = بەرگی چاپی یەکەم | author = [[ستیڤن پینکەر]] | language = ئینگلیزی | subject = [[زانستی توانای مێشکی]] | publisher = [[W. W. Norton & Company]] | pub_date = ١٩٩٧ | media_type = ([[بەرگی ڕەق]] و [[کتێبی بەرگ نەرم]])ی چاپکراو | pages = ٦٦٠ | isbn = 978-0-393-04535-2 | preceded_by = [[The Language Instinct]] | followed_by = [[Words and Rules]]}} '''مێشک چۆن ئیش دەکات''' کتێبێکە کە بۆ یەکەم جار لە ساڵی ١٩٩٧ لەلایەن زانای کەنەدی-[[ئەمریکی]] [[ستیڤن پینکەر]]ەوە نوسراوە، نووسەر ھەوڵدەدات ھەندێک لە کردار و فەرمانە لاواز تێگەیشتووەکانی مێشکی مرۆڤ روونبکاتەوە بە دەستەواژەی پەرەسەندن. پینکەر لە کتێبەکەیدا پشتی بەستوە بە نموونەی ساکۆڵۆژیایی پەرەسەندن کە رونکرابۆوە لەلایەن جۆن تۆبی و لیدا کۆسمیدیس. کتێبەکەی پینکەر زۆر لە بابەتەکانی وەکو بیر، ھەست، یەکسانی نێوان ژن و پیاو ([[فێمینیزم|فێمێنیزم]]) و مانای ژیان لەخۆدەگرێت. ھەروەھا باسی بابەتی زیاتر و ئاڵۆزتر دەکات وەکو بیردۆزی ژمێریاری مێشک و ڕێبازی داروینی نوێ/خۆگونجاندن لە دیدی پەرەسەندن، کە ھەمووی دەبێنێت وەکو بەشە سەرەکیەکانی ساکۆڵۆژیای پەرەسەندن. ئەو رەخنەدەگرێت لە جیاوازیکردن لە نێوان ژن و پیاودا چونکە باوەڕی وایە ڵێکۆڵینەوەی زانستی سەلماندویەتی کە ژن و پیاو تۆزێک یان ھیچ جیاوازیەکیان نییە لە ڕەوشتی مەنتیقییەوە.<ref>Pinker, S. ''How the Mind Works'' (Norton, 1997) p. 50</ref> وە کتێبەکە یەکێک بوو لە کۆتاییەکانی خەڵاتی پیوڵیتیزەر. == پێشوازیکردن لە کتێبەکە == جیری فۆدۆر کە بە یەکێک لە دامەزرێنەرانی بیردۆزی ژمێریاری مێشک ھەژماردەکرێت ڕەخنە دەگرێت لە کتێبەکە و کتێبێکی نوسیوە بە ناوی ''مێشک ئاوا ئیش ناکات'' وە لە کتێبەکەیدا دەڵێت "بە کورتی، ھەموو ھۆکارێک ھەیە کە وادابنرێت بیردۆزی ژمێریاری بەشێکە لە ڕاستی درک پێکردن و زانین. بەڵال ھەرگیز روینەداوە و نەھاتوە بە مێشکمدا کە یەکێک ھەبێت بە بەشێکی گەورە لە ڕاستی بیبینێت. ھێشتا چەندەھا میل دورە چیرۆکە تەواوەکە بێت کە مێشک چۆن ئیش دەکات." بەردەوام دەبێت و دەڵێت " من سەرم لێ شێواوە لەسەر ئەو گەشبینییە زۆرەی کە بوونێکی تایبەتی ھەیە لە کتێبەکەی پینکەردا، باوەڕم وایە لە ٤٠ بۆ ٥٠ ساڵی ڕابردوودا زۆر بە روونی پیشاندراوە لە چەند لایەنێکی پرۆسەی دەرونی باڵادا کە چارەسەرەکانی بیردۆزی ژمێریاری و تاقیکردنەوەی تەکنیکی ئێستا زۆر بە کەمی پێشکەوتوە تێیدا"<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب| نووسەر=Fodor, Jerry | authorlink=Jerry Fodor | سەردێڕ=The Mind Doesn't Work That Way: The Scope and Limits of Computational Psychology | پەڕە=٢ | بڵاوکەرەوە=MIT Press | ساڵ=٢٠٠١ | ژپنک=٩٧٨-٠٢٦٢٥٦١٤٦٤}}</ref> پینکەر وەڵامی ڕەخنەکانی فۆدۆر دەداتەوە کە چاپ کراوە لە گۆڤاری ئەکادیمیایی ''مێشک و زمان" و دەڵێت فۆدۆر ھێرشی کردۆتە سەر کتێبەکەی بە بەھانەی لاواز، وە ھەڵدەستێت بە وەڵامدانەوەی فۆدۆر بەوەی "کەس نەیگوتوە کە وا ئیشدەکات"<ref>'So How ''Does'' the Mind Work?' ''Mind & Language'', 20/1 (Feb 2005), p. 1</ref> دانیێڵ لێڤێتێن رەخنە دەگرێت کە پینکەر ئاماژەی بە میوزیک کردوە بە "کێکی بیستراو''<ref name="Interview with Daniel Levitin">{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=https://www.pbs.org/wnet/musicinstinct/blog/interview-with-daniel-levitin/part-two/27/ | سەردێڕ=Interview with Daniel Levitin | بڵاوکەرەوە=Pbs.org | ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٠٩| ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> لە کتێبی ''ئەمە مێشکتە لەسەر میوزیک'' (٢٠٠٦). لیڤیتن لە بەشی کۆتایی کتێبەکەی کاتی تەرخان کردوە بۆ پوچەڵکردنەوەی بیروڕاکانی پینکەر. کاتێک پرسیاری لێکرا لەلایەن ڕۆژنامەوانی نیۆڕک تایمز، کلایڤ تۆمبسن سەبارەت بە کتێبەکەی لێڤیتین، پینکەر وتی کە نەیخوێندۆتەوە.<ref name="Music of the Hemispheres">{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=https://www.nytimes.com/2006/12/31/arts/music/31thom.html?pagewanted=all | سەردێڕ=Music of the Hemispheres | بڵاوکەرەوە=[[New York Times]]| ڕێکەوت=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦| ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢| نووسەر=Thompson, Clive}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{کارەکانی ستیڤن پینکەر}} {{کتێب-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:کتێبەکان بە زمانی ئینگلیزی]] lmaanea6t9rciq9zchgqsxu56oaqo7r 1680486 1680478 2026-10-04T17:03:18Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:دەروونناسی|دەروونناسی]] 1680486 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | name = How the Mind Works | image = File:How the Mind Works, first edition.jpg | caption = بەرگی چاپی یەکەم | author = [[ستیڤن پینکەر]] | language = ئینگلیزی | subject = [[زانستی توانای مێشکی]] | publisher = [[W. W. Norton & Company]] | pub_date = ١٩٩٧ | media_type = ([[بەرگی ڕەق]] و [[کتێبی بەرگ نەرم]])ی چاپکراو | pages = ٦٦٠ | isbn = 978-0-393-04535-2 | preceded_by = [[The Language Instinct]] | followed_by = [[Words and Rules]]}} '''مێشک چۆن ئیش دەکات''' کتێبێکە کە بۆ یەکەم جار لە ساڵی ١٩٩٧ لەلایەن زانای کەنەدی-[[ئەمریکی]] [[ستیڤن پینکەر]]ەوە نوسراوە، نووسەر ھەوڵدەدات ھەندێک لە کردار و فەرمانە لاواز تێگەیشتووەکانی مێشکی مرۆڤ روونبکاتەوە بە دەستەواژەی پەرەسەندن. پینکەر لە کتێبەکەیدا پشتی بەستوە بە نموونەی ساکۆڵۆژیایی پەرەسەندن کە رونکرابۆوە لەلایەن جۆن تۆبی و لیدا کۆسمیدیس. کتێبەکەی پینکەر زۆر لە بابەتەکانی وەکو بیر، ھەست، یەکسانی نێوان ژن و پیاو ([[فێمینیزم|فێمێنیزم]]) و مانای ژیان لەخۆدەگرێت. ھەروەھا باسی بابەتی زیاتر و ئاڵۆزتر دەکات وەکو بیردۆزی ژمێریاری مێشک و ڕێبازی داروینی نوێ/خۆگونجاندن لە دیدی پەرەسەندن، کە ھەمووی دەبێنێت وەکو بەشە سەرەکیەکانی ساکۆڵۆژیای پەرەسەندن. ئەو رەخنەدەگرێت لە جیاوازیکردن لە نێوان ژن و پیاودا چونکە باوەڕی وایە ڵێکۆڵینەوەی زانستی سەلماندویەتی کە ژن و پیاو تۆزێک یان ھیچ جیاوازیەکیان نییە لە ڕەوشتی مەنتیقییەوە.<ref>Pinker, S. ''How the Mind Works'' (Norton, 1997) p. 50</ref> وە کتێبەکە یەکێک بوو لە کۆتاییەکانی خەڵاتی پیوڵیتیزەر. == پێشوازیکردن لە کتێبەکە == جیری فۆدۆر کە بە یەکێک لە دامەزرێنەرانی بیردۆزی ژمێریاری مێشک ھەژماردەکرێت ڕەخنە دەگرێت لە کتێبەکە و کتێبێکی نوسیوە بە ناوی ''مێشک ئاوا ئیش ناکات'' وە لە کتێبەکەیدا دەڵێت "بە کورتی، ھەموو ھۆکارێک ھەیە کە وادابنرێت بیردۆزی ژمێریاری بەشێکە لە ڕاستی درک پێکردن و زانین. بەڵال ھەرگیز روینەداوە و نەھاتوە بە مێشکمدا کە یەکێک ھەبێت بە بەشێکی گەورە لە ڕاستی بیبینێت. ھێشتا چەندەھا میل دورە چیرۆکە تەواوەکە بێت کە مێشک چۆن ئیش دەکات." بەردەوام دەبێت و دەڵێت " من سەرم لێ شێواوە لەسەر ئەو گەشبینییە زۆرەی کە بوونێکی تایبەتی ھەیە لە کتێبەکەی پینکەردا، باوەڕم وایە لە ٤٠ بۆ ٥٠ ساڵی ڕابردوودا زۆر بە روونی پیشاندراوە لە چەند لایەنێکی پرۆسەی دەرونی باڵادا کە چارەسەرەکانی بیردۆزی ژمێریاری و تاقیکردنەوەی تەکنیکی ئێستا زۆر بە کەمی پێشکەوتوە تێیدا"<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب| نووسەر=Fodor, Jerry | authorlink=Jerry Fodor | سەردێڕ=The Mind Doesn't Work That Way: The Scope and Limits of Computational Psychology | پەڕە=٢ | بڵاوکەرەوە=MIT Press | ساڵ=٢٠٠١ | ژپنک=٩٧٨-٠٢٦٢٥٦١٤٦٤}}</ref> پینکەر وەڵامی ڕەخنەکانی فۆدۆر دەداتەوە کە چاپ کراوە لە گۆڤاری ئەکادیمیایی ''مێشک و زمان" و دەڵێت فۆدۆر ھێرشی کردۆتە سەر کتێبەکەی بە بەھانەی لاواز، وە ھەڵدەستێت بە وەڵامدانەوەی فۆدۆر بەوەی "کەس نەیگوتوە کە وا ئیشدەکات"<ref>'So How ''Does'' the Mind Work?' ''Mind & Language'', 20/1 (Feb 2005), p. 1</ref> دانیێڵ لێڤێتێن رەخنە دەگرێت کە پینکەر ئاماژەی بە میوزیک کردوە بە "کێکی بیستراو''<ref name="Interview with Daniel Levitin">{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=https://www.pbs.org/wnet/musicinstinct/blog/interview-with-daniel-levitin/part-two/27/ | سەردێڕ=Interview with Daniel Levitin | بڵاوکەرەوە=Pbs.org | ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٠٩| ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> لە کتێبی ''ئەمە مێشکتە لەسەر میوزیک'' (٢٠٠٦). لیڤیتن لە بەشی کۆتایی کتێبەکەی کاتی تەرخان کردوە بۆ پوچەڵکردنەوەی بیروڕاکانی پینکەر. کاتێک پرسیاری لێکرا لەلایەن ڕۆژنامەوانی نیۆڕک تایمز، کلایڤ تۆمبسن سەبارەت بە کتێبەکەی لێڤیتین، پینکەر وتی کە نەیخوێندۆتەوە.<ref name="Music of the Hemispheres">{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=https://www.nytimes.com/2006/12/31/arts/music/31thom.html?pagewanted=all | سەردێڕ=Music of the Hemispheres | بڵاوکەرەوە=[[New York Times]]| ڕێکەوت=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦| ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢| نووسەر=Thompson, Clive}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەروونناسی}} {{کارەکانی ستیڤن پینکەر}} {{کتێب-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:کتێبەکان بە زمانی ئینگلیزی]] 7r1v46vygdon49dhllpuu2zcm7mjeai 0 150906 1680740 1650007 2026-10-05T04:38:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680740 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = مەحمودێ | ناوی_خۆماڵی = Mahmude | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی شوباتی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای چەمچەماڵ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی چەمچەماڵ]](ناوەند) | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 575 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''مەحمودێ''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی چەمچەماڵ]](ناوەند)، [[قەزای چەمچەماڵ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''مەحمودێ''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[سۆفی حەسەن]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[شاحەسەن]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[تەپەسوورە]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[چراغەڕووتە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> * [[محمودێ]] {{گوندەکانی قەزای چەمچەماڵ}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] kv2pb9mlosxcfoa9in1gu8n8bf80usr 0 152165 1680766 1642337 2026-10-05T05:48:39Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1680766 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''بڵاوبوونەوە''' ({{بە ئینگلیزی|Diffusion}}) جووڵەی تەنۆچکەکانە لە ناوچەی خەستی بەرز بۆ ناوچەی خەستی نزم. [[پەڕگە:Blausen 0315 Diffusion.png|وێنۆک|بڵاوبوونەوە ھەنگاو بە ھەنگاو]] == سەرچاوەکان == * کتێبی زانستی حکومەتی ھەرێمی کوردستان، پۆلی ٧، لاپەڕە ٤٤ {{تووڵی دەروازە|کیمیا|فیزیک|ژینناسی}} {{کیمیا-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Diffusion}} [[پۆل:بڵاوبونەوە]] [[پۆل:دیاردەی گواستنەوە]] 2uitayn0yogcjo6b5eo8meayp524gdm 0 152890 1680807 1650003 2026-10-05T07:35:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680807 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = مەحمودپەریزاد | ناوی_خۆماڵی = Mahmud Paryzad | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٦ی نیسانی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای چەمچەماڵ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی تەکیەی جەباری]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 512 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''مەحمودپەریزاد''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی تەکیەی جەباری]]، [[قەزای چەمچەماڵ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''مەحمودپەریزاد''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[قۆچەلی]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[زەردە]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[کوڕە]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[تاوێربەرز]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای چەمچەماڵ}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] h9s4x2j70bz8t4cl0h602wuwpiiws16 0 153660 1680489 1680326 2026-10-04T17:06:05Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:دەیەی ١٩٩٠|دەیەی ١٩٩٠]] 1680489 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Metacritic logo.svg|وێنۆک|لۆگۆی وێبگەکە]] '''مێتاکریتیک''' ({{ئینگ|Metacritic}}) وێبگەیەکە کە ڕەخنەی میدیاییی [[فیلم]]، [[ئەلبوم]]، [[زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی]] و [[کایەی ئەلیکترۆنی]]، لە پێشووتریشدا ڕەخنەی کتێبیشیان کۆدەکردەوە. مێتاکریتیک لە ساڵی ١٩٩٩ لەلایەن جەیسن دایتز، مارک دۆیڵ و جولی دۆیڵ ڕابێرتزەوە دروست کراوە. == سەرچاوەکان == {{وێبگەی فەرمی|www.metacritic.com}} *{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر =https://en.wikipedia.org/wiki/Metacritic |سەردێڕ =Metacritic |زمان =ئینگلیزی |سەردان = ١٠ی ئایاری ٢٠١٩}} {{پۆلی کۆمنز|Metacritic}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|کایەی ڤیدیۆیی|ئینتەرنێت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|مۆسیقا|دەیەی ١٩٩٠}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:سیستەمە پەسەندکەرەکان]] [[پۆل:وێبسایتە ئەمریکییەکان تایبەت بە پێداچوونەوەی فیلم]] [[پۆل:بنکەدراوە سەرھێڵییەکانی فیلم]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی وێبی]] tgx6fosv97y2debsg2ik671n50ts9pp 0 155292 1680734 1644665 2026-10-05T04:37:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1680734 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەحموداوای خواروو | ناوی_فەرمی = Mahmudabad-e Sofla | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Aşağı Mahmudabad - محمودآباد سفلی | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژهەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی تەممووزی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ساینقەڵا|ساینقەڵا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ساینقەڵا|ناوەندی شارستانی ساینقەڵا]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندستانی ھولەسو|هولەسو]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1375 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 124 | دانیشتووان_لە = ٢٠٠٦ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[موکریانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە]] ([[شافعی]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەحموداوای خواروو''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندستانی ھولەسو]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ساینقەڵا]]، [[شارستانی ساینقەڵا]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3|ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''مەحموداوای خواروو''' لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[سماقان، ساینقەڵا|سماقان]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[گوڵ چەرمۆ]] و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی [[ینگجە]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[کانی شینە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=http://wikimapia.org/|ناونیشان=http://wikimapia.org/}}</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == ==دانیشتوان== * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١٢٤) کەس و (٢٢) خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکهاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە تەواوی [[کورد]]ن و لە کوردە [[موکری]]ەکانن. * بە [[زمانی کوردی]] شێوەزاری [[موکریانی]] دەدوێن. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی ساینقەڵا]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=https://books.google.iq/books?|ناونیشان=https://books.google.iq/books?}}</ref> {{شارستانی ساینقەڵا}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|موکریان|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ساینقەڵا]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|ساینقەڵا]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|ساینقەڵا]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ساینقەڵا]] hf7kkvvwqso7yhucw3lmb96j977mohq 0 155306 1680735 1650011 2026-10-05T04:37:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1680735 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەحموداوای سەروو | ناوی_فەرمی = Mahmudabad-e Olya | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Yuxarı Mahmudabad - محمودآباد علیا | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی تەممووزی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ساینقەڵا|ساینقەڵا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ساینقەڵا|ناوەندی شارستانی ساینقەڵا]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندستانی ھولەسو|ھولەسو]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1494 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 321 | دانیشتووان_لە = ٢٠٠٦ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[موکریانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە]] ([[شافعی]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەحموداوای سەروو''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندستانی ھولەسو]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ساینقەڵا]]، [[شارستانی ساینقەڵا]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''مەحموداوای سەروو''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[قوزلوجە]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[حەسەنلو]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[زەیدکەندی]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[ینگجە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == ==دانیشتوان== * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٣٢١) کەس و (٧١) خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە تەواوی [[کورد]]ن و لە کوردە [[موکری]]ەکانن. * بە [[زمانی کوردی]] شێوەزاری [[موکریانی]] دەدوێن. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی ساینقەڵا]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{شارستانی ساینقەڵا}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|موکریان|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ساینقەڵا]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|ساینقەڵا]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|ساینقەڵا]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ساینقەڵا]] tlxsg8ar2lbwes04q57xbgsdi27ds09 0 155348 1680437 1497932 2026-10-04T16:04:55Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1680437 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''جۆرج ڕوودێ''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: George Rudé) [[مێژووناس]]ی [[مارکسیزم|مارکسیست]]ی شانشینی [[یەکگرتوو|بەریتانیا]]ییە. جۆرج ڕوود لێزانی [[شۆڕشی فەڕەنسی]] و [[مێژووی گەل|مێژوو لە بنەوە]]یە و بە تایبەت سەبارەت بە [[ئاپۆرەکان لە مێژوودا]] لێکۆڵیوەتەوە.<ref name="ڕوود ۱">جۆرج ڕوود. ١٩٦٤. ''ئاپۆرە لە مێژوودا: خوێندنەوەیەک لەسەر ئاڵۆییەکانی جەماوەری لە فەڕەنسی و ئینگلتەرادا، ١٧٣٠-١٨٤٨''، نیۆیۆرک: ویلی ئەند سانز.</ref> ==ئەمانەش ببینە== * [[مێژوونووسیی شۆڕشی فەڕەنسی]] == سەرچاوەکان == {{reflist}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٠]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩٣]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی لەندەن]] [[پۆل:مارکسیستە بەریتانیایییەکان]] [[پۆل:مێژووناسانی شۆڕشی فەڕەنسا]] [[پۆل:مێژووناسانی ئینگلستان]] rdyjjiy05szgffb2txbix6plkhbryrr 0 155373 1680828 1649993 2026-10-05T07:38:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1680828 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەراجل | ناوی_فەرمی = Mirajal | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Miracal - مراجل | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٣ی تەممووزی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ساینقەڵا|ساینقەڵا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ساینقەڵا|ناوەندی شارستانی ساینقەڵا]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندستانی ھولەسو|ھولەسو]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1749 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 205 | دانیشتووان_لە = ٢٠٠٦ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[موکریانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە]] ([[شافعی]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەراجل''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندستانی ھولەسو]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ساینقەڵا]]، [[شارستانی ساینقەڵا]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''مەراجل''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[ئەحمەدبەگ]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[عەلی باڵتا]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[قزل قایەی خواروو]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[ماماڵی]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == ==دانیشتوان== * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٢٠٥) کەس و (٤١) خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە تەواوی [[کورد]]ن و لە کوردە [[موکری]]ەکانن. * بە [[زمانی کوردی]] شێوەزاری [[موکریانی]] دەدوێن. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی ساینقەڵا]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{شارستانی ساینقەڵا}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|موکریان|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ساینقەڵا]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|ساینقەڵا]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|ساینقەڵا]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ساینقەڵا]] 77znz6fbillhmpgraw83rod9gxf4tj9 0 156322 1680810 1650001 2026-10-05T07:35:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1680810 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەحمەشەی سەروو | ناوی_فەرمی = Shahid Mohammad Rauf | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Şəhid Məhəmməd Rauf - شھیدمحمدریوف | جۆری_نیشتنگە = [[دێ|گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی ئابی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[نەغەدە (شارستان)|نەغەدە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە|ناوەندی شارستانی نەغەدە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندستانی بەگم قەڵا|بەگم قەڵا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1373 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 410 | دانیشتووان_لە = ٢٠٠٦ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[موکریانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[موسڵمان]] ([[سوننە|سونەی شافیعی]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەحمەشەی سەروو''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندستانی بەگم قەڵا]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە]]، [[نەغەدە (شارستان)|شارستانی نەغەدە]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''مەحمەشەی سەروو''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[مەحمەشەی خواروو]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[دایماو]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[گۆلێ، مەھاباد|گۆلێ]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[بەیرەم بوغە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == پێکھاتەی دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٤١٠) کەس و (٧١)[[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە تەواوی [[کورد]]ی [[موکری]]ن. * بە [[زمانی کوردی]] شێوەزاری [[موکریانی]] دەدوێن. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی نەغەدە]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی نەغەدە}} {{تووڵی دەروازە|موکریان|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] 6jkwmz7z5yxmiccy7r1yxdif0d4f9rg 0 156325 1680809 1650002 2026-10-05T07:35:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1680809 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەحمەشەی خواروو | ناوی_فەرمی = Panj Tan-e Shahid | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Pənc Tan-i Şəhid - پنج‌تن شھید | جۆری_نیشتنگە = [[دێ|گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی ئابی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[نەغەدە (شارستان)|نەغەدە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە|ناوەندی شارستانی نەغەدە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندستانی بەگم قەڵا|بەگم قەڵا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1336 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 176 | دانیشتووان_لە = ٢٠٠٦ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[موکریانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[موسڵمان]] ([[سوننە|سونەی شافیعی]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەحمەشەی خواروو''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندستانی بەگم قەڵا]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە]]، [[نەغەدە (شارستان)|شارستانی نەغەدە]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''مەحمەشەی خواروو''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[چەقەڵی مستەفا]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[مەحمەشەی سەروو]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[کۆزەکەرێز]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[کانی مام سەید]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == پێکھاتەی دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١٧٦) کەس و (٤٢)[[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە تەواوی [[کورد]]ی [[موکری]]ن. * بە [[زمانی کوردی]] شێوەزاری [[موکریانی]] دەدوێن. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی نەغەدە]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی نەغەدە}} {{تووڵی دەروازە|موکریان|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] m915dcmfzmj42pmv8p3t3en0ch6hu78 0 156686 1680708 1407442 2026-10-05T02:58:33Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680708 wikitext text/x-wiki '''کورتەزنجیرە''' یان '''چکۆلەزنجیرە''' ({{بە ئینگلیزی|Miniseries}}) بریتییە لە زنجیرەیەک کە لە ١٠ ئەڵقە یان کەمتر پێک ھاتبێت، ئەوەی کورتەزنجیرە لە زنجیرەی ئاسایی جیا دەکاتەوە ئەوەیە کە چیڕۆکەکانی کورتەزنجیرە ھەمووکات لە یەک وەرزدا کۆتایییان پێ دێت، لەکاتێکدا زنجیرەی ئاسایی چەندین وەرزی نوێی لێ بەرھەم دەھێندرێت؛ یەکەمین کورتەزنجیرەکان لە شەستەکانی زایینیدا و لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] ساز کران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Bennett|یەکەم=Mark|سەردێڕ=John Jakes' journey to New York Times bestseller list included boyhood years in Terre Haute|ناونیشان=https://www.tribstar.com/news/lifestyles/john-jakes-journey-to-new-york-times-bestseller-list-included-boyhood-years-in-terre-haute/article_8a3877e1-8e78-593d-9de8-b878d396254a.html|ڕەوشی ناونیشان=dead|وێبگە=Terre Haute Tribune-Star|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211112224112/https://www.tribstar.com/news/lifestyles/john-jakes-journey-to-new-york-times-bestseller-list-included-boyhood-years-in-terre-haute/article_8a3877e1-8e78-593d-9de8-b878d396254a.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=John Jakes '53 Discusses Writing and His Upcoming Book|ناونیشان=https://www.depauw.edu/news-media/latest-news/details/11968/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|وێبگە=DePauw University|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211112224116/https://www.depauw.edu/news-media/latest-news/details/11968/}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jones|یەکەم=Mary Ellen|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=2pzmvCXfuoAC&pg=PA3&lpg=PA3&dq=highest+rated+miniseries+jakes&source=bl&ots=wMhwmYz79n&sig=gnjdl2g_URPhmDLhAGaKOBqpgvI&hl=en&ei=1VlFS9SuFZKuNtCCle0C&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CAcQ6AEwADgK#v=onepage&q&f=false|سەردێڕ=John Jakes: A Critical Companion|بڵاوکەرەوە=Greenwood Publishing Group|ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٣-٢٩٥٣٠-٠|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|تەلەڤیزیۆن}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:زاراوەکانی تەلەڤیزیۆن]] a5wqu3zqaup0s6hrzlq5ba44w2k0svv 0 156781 1680786 1619773 2026-10-05T06:38:47Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680786 wikitext text/x-wiki '''یاسای یەکەمی نیوتن''' یان '''یاسای [[بارنەگۆڕین|بارنەگۆڕی]]''' <ref>ئینسایکڵۆپێدیای بڕیتانیسیا - یاساکانی نیوتن بۆ جووڵە https://www.britannica.com/science/Newtons-laws-of-motion</ref> یەکێکە لە یاساکانی نیوتن جووڵە کە جێبەجێدەکرێت لەسەر فیزیای کلاسیک ئەم یاسایەینیوتن تەنها دەقە و هیچ هەژمێرکاریەکی بیرکاریانە لەخۆناگرێت<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://astronomy.swin.edu.au/cosmos/N/Newton%27s+First+Law+of+Motion |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260511085522/https://astronomy.swin.edu.au/cosmos/N/Newton%27s+First+Law+of+Motion |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئایاری ٢٠٢٦ |url-status=dead}}</ref>؛ لە سەدەی هەژدەیەمدا لەلایەن زانای گەورەی بیرکاری و کاڵکوڵەس و فیزیا بەڕێز [[ئایزک نیوتن|ئیسحاق نیوتن]].<ref>ئینسایکڵۆپێدیای بڕیتانیسیا - بەڕێز ئیسحاق نیوتن https://www.britannica.com/biography/Isaac-Newton</ref>[[پەڕگە:Newtons_laws_in_latin.jpg|وێنۆک]] == دەقی یاسای یەکەمی نیوتن بۆ جووڵەی بەهێڵ و بەسووڕ == یاسای یەکەمینیوتن ئەوە دەردەبڕێت کە "هەمووتەنێک لە بەری خۆی بە وەستاوی یان جووڵاوی دەمێنێتەوە هەتا ئەوکاتەی کە هێزێکی دەرەکی کاری لێدەکات و وایلێدەکات کە بارە پێشوووەکەی خۆی بگۆڕێت" ئەم بەرگریکردنەی تەن بۆ بارەکەی خۆی پێی دەوترێت بارنەگۆڕی؛ مەبەست لێرە ئەوەیە هەمووتەنێک مەیلی ئەوەی هەیە لە وەستان یان جووڵە تایبەتییەکەی خۆی بمێنێتەوە بۆ هەتا هەتایە ئەگەر هیچ هێزێکی دەرەکی کار نەکاتە سەری.<ref>وێبگەی ناسا - یاساکانی جووڵەی نیوتن | Nasa Gov - Newton's Laws Of Motion https://www1.grc.nasa.gov/beginners-guide-to-aeronautics/newtons-laws-of-motion/#:~:text=Newton's%20first%20law%20states%20that,action%20of%20an%20external%20force.</ref> بۆ نموونە خەیەڵی تۆپێکی وەستاو بکە لە ناو یاریگادا ئەگەر هیچ هێزێک نەبێت تۆپەکە بجووڵێنێت وەک (شەقی یاریزان، با، هیزی لێکخشاندن لێکخشاندن، خلیسکان، زەمینلەرزە...) ئەوە ئەو تۆپە هەر لە وەستاندا دەمێنێتەوە هەتاک و هێزێک کاری تێدەکات و دەیجووڵێنێت و لێرەوەش تۆپەکە دەستدەکات بە جووڵە لێرەش هەر یاسای بارنەگۆین جێبەجێ دەبێت ئەو تۆپە لە جووڵەکەی خۆی بە خێراییەکی نەگۆڕ واتە بێ تاودانی هەمیشەیی بەردەوام دەبێت لە جووڵەکەی خۆی هەتاوەک و هێزێک لە دەرەوەی ویستی خۆی کاری تێدەکات و دەیوەستێنێتەوە وەک (هێزی کێشکردنی، کەللەی یاریزان، شەقی یاریزان، هیزی کاردانەوەی نێوان تۆپ و شیشی تۆڕی گۆڵ، هێزی کاردانەوەی نێوان دەستی گۆڵپارێز و تۆپەکە، هێزی کاردانەوەی نێوان تۆپ و تؤڕی گۆڵ، هەوا، لێکخشاندی نێوان تۆپەکە و چیمەنی یاریگاکە......) <ref>وێبگەی ناسا - هیزەکان لەسەر تۆپی یاریگەی تۆپیپێ https://www.grc.nasa.gov/www/k-12/airplane/socforce.html#:~:text=When%20a%20soccer%20ball%20is,acted%20on%20by%20external%20forces.</ref> == نموونەی زیاتر == ئەو ھێزانەی کە دەخرێنە سەر تەنێک چۆناو چۆن کاریگەری دەخەنە سەر جوڵە تەنەکە؟ پێش ئەوەی وەڵامی ئەم پرسیارە بدەینەوە، پێویستە سەرەتا وەڵامی پرسیارێکی تر بدەینەوە: (ئەگەر ھێزی ڕەھا لە سەر تەنێک یەکسان بێ بە سفر چ ڕوو دەدات؟) بێگومان ئێوە بە بێ ھیچ دوو دڵیێک دەتوانین پێشبینی ئەوە بکەن کە ئەگەر بەرەنجامی کۆی ھێزەکان لەسەری تەنێکی وەستاو یەکسان بێ بە سفر، تەنەکە بە وەستاوی دەمێنێتەوە. بەڵام ئێوە ئەی ئەگەر ھاتوو بەرەنجامی کۆی گشت ھێزەکانی سەر تەنێکی جوڵاو یەکسان بێ بە سفر؟ بۆ وەڵام دانەوەی پرسیاری کۆتایی پێویستە ئێوە وادابنێن کە دەتانھەوێ لە سەر مێزێک دارین، بە شێوەی ئاسۆیی ھێزێک بخەنە سەر خەپلەیەکی لاستیکی. پاش ئەوەی خەپلەکەتان پاڵپێوەنا و دەستتان لێی بەربوو، پاش ماوەیەکی کەم خەپلەکە لە جوڵە دەوەستێت. بۆ ئەوەی خەپلەکە نەوەستێت پێویستە ئێوە لە پاڵدانی خەپلەکە بەردەوام بن. ئێستا ئێوە ھەمان کردە ئەنجام بدەنەوە لە سەر ڕوێکی لوستری وەک سەھۆڵ. تێبینی دەکەن کە پاش دەست لێبەربوون، خەپلەکە مەودایەکی زیاتر دەبڕێ. بە ھەمان شێوە بۆ مێزێکی ھوایی-ھۆکی، خەپلەکە دوریەکی زیاتر دەبڕێت. لە ھەر یەک لەم شێوانە، ھۆکاری سەرەکی وەستانی خەپلەکە، کاریگەری ھێزی لێکخشاندنە، کە بریتیە لە کارلێکی نێوان ڕوەکە و بەشی ژێرەوەی خەپلەکە. جیاوازی نێوان ئەم سێ ڕوەی کە باسمان کرد، لە بڕی ھێزی لێکخشاندندایە. لەبەرئەوەی کە بڕی ھێزی لێکخشاندنی ڕوە سەھۆڵیەکە کەمترە لە مێزە تەختەییەکە، خەپلەکە دەتوانێت دوریەکی زۆرتر ببڕێت. ئەگەر ھاتو توانیمان بڕی ھێزی لێکخشاندن یەکسان کەین بە سفر، ئەو تەنەی کە بە خێراییەکی سەرەتایی پاڵدراوە، بە بێ وەستان بەردەوام دەبێ لە جوڵەکەی وە پێویست ناکات بەردەوام بین لە پاڵنانی.<ref>Young, H. D. , Freedman, R. A. , Sandin, T. R. , & Ford, A. L. (1996). ''University physics'' (Vol. 9). Reading, MA: Addison-Wesley.</ref><ref>https://www.scribd.com/document/810637907/force-and-motion-5-6-focus-book-soccer</ref> == بارنەگۆڕی == کاتێک تەنێک لە جوڵە دایە بەردەوام دەبێ لە جوڵەکەی مادام ھیچ ھێزێکی ڕەھا کاری لێنەکا. ھەروەھا کاتێک کە تەنێک لە وەستان دابێ بەردەوام لە وەستان دەمێنێتەوە مادام ھیچ ھێزێکی ڕەھا کاری لێنەکات.<ref>Halliday, D. , Resnick, R. , & Walker, J. (2013). ''Fundamentals of physics''. John Wiley & Sons.</ref> ھەر تەنێک کە لە جوڵەدا بێت، مەیلی ھەیە کە بەردەوام بێت لە جوڵەکەی، ئەم تایبەتمەندیەش پێی دەگوترێ [[بارنەگۆڕین|بارنەگۆڕی]]. بۆ نمونە کاتێک تۆ دەتھەوێ ھەمبەرگەرێک بخۆیت و لە ناویشی دا ساسی تەماتەی پێوەکەیت، سەرەتا تۆ ھەوڵ دەدەیت بوتڵی ساسەکە بەرەو پشتەوە ببەیت و پاشان بە خێراییەکی گەلێک زۆر بەرەو پێشەوی دێنیتەوە و لە سەر بابۆڵەکە لەناکاو ڕایدەگریت، ھەروەک تێبینی دەکەیت ساسەکە لە جوڵەکەی ناوەستێت و لە بوتڵەکە دێتە دەرێ. ھۆکاری ھاتنەدرێی ساسەکە بە ھۆی بارنەگۆڕی جوڵەی بەرەو پێشی بوتڵەکەوەیە. لەلایەکی تر ھەر تەنێک کە وەستاو بێت، مەیلی ھەیە کە بەردەوام لە وەستانەکەی بمێنێتەوە، ھۆکارەکەشی بۆ بارنەگۆڕی دەگەڕێتەوە. بۆ نمونە کاتێک کە سفرەی سەر مێزی نان خواردن کە چەندین قاپی و قاچاغەی لەسەر بێ و بە خێراییەکە زۆر ڕابکێشرێ، تێبینی دەکرێ کە گشت قاپ و قاچاغەکان بە جێگری لە شوێن خۆیان و لە سەر مێزەکە دەمێننەوە. پێویستە بزانیت کە ھێزی ڕەھا لە یاسای یەکەمی نیوتن دا چ گرنگیەکی ھەیە. بۆ نمونە کاتێک کە کتێبێک لە سەر مێزێک دانرابێت، دوو ھێز کار دەکەنە سەر کتێبەکە. ھێزی ڕاکێشانی زەوی کتێبەکە بەرەو زەوی ڕادەکێشەێت وە بە ھەمان بڕ، بەڵام بە پێچەوانەی ئاڕاستەی ھێزی کێش کردنی زەوی، ھێزێکی ئەستونی لە لایەن ڕوەکەوە کاردەکەتە سەر کتێبەکە. ئەم دوو ھێزانە لە بڕدا یەکسانن بەڵام لە ئاڕاستەدا پێچەوانەن، کەواتە بەرەنجامی کۆی ئەم دوو ھێزە لە سەر کتێبەکە، یەکسانە بە سفر. بە ھەمان شێوە، کاتێک کە خەپلەیەکی یاری ھۆکی لە سەر ڕوێکی ئاسۆیی و لوس (کە ھێزی لێکخشاندنی یەکسان بێ بە سفر) لە جوڵە دابێ، دوو ھێز (ڕاکێشانی زەوی) و (ھێزی ئەستونی) کار دەکەنە سەر خەپلەکە، بەڵام لەبەر ئەوی کە بەرەنجامی کۆی ئەم دوو ھێزە یەکسانە بە سفر، کەواتە خەپلەکە بەردەوام دەبێ لە جوڵەکەی.<ref>Freedman, R. A. , Sandin, T. R. , & Ford, A. L. (2008). Sears and Zemansky’s University Physics.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیزیک|زانست}} {{پۆلی کۆمنز|Newton's laws of motion}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} 563zfmoqfn7rrv62jkmr7tz0o5ua8au 1 158139 1680434 1580286 2026-10-04T15:52:11Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680434 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[لینوکسی ئوبونتو کایلن]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=643634 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180821113957/https://www.markshuttleworth.com/archives/1425 بۆ http://www.markshuttleworth.com/archives/1425 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٣:٣٩، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[لینوکسی ئوبونتو کایلن]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=648106 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180808081744/https://www.linuxjournal.com/content/ubuntu-kylin-linux-distribution-microsoft-windows-experience بۆ https://www.linuxjournal.com/content/ubuntu-kylin-linux-distribution-microsoft-windows-experience زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٣:٤١، ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[لینوکسی ئوبونتو کایلن]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=669277 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180616103644/https://www.linux.com/news/ubuntu-kylin-1504-continues-process-conquering-china بۆ https://www.linux.com/news/ubuntu-kylin-1504-continues-process-conquering-china زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180616103709/https://www.ghacks.net/2018/03/14/ubuntu-18-04-bionic-beaver-beta-1-released/ بۆ https://www.ghacks.net/2018/03/14/ubuntu-18-04-bionic-beaver-beta-1-released/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٠:٤٥، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[لینوکسی ئوبونتو کایلن]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=996965 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170704220319/http://news.softpedia.com/news/Ubuntu-14-10-Utopic-Unicorn-Now-Based-on-Linux-Kernel-3-16-451606.shtml بۆ http://news.softpedia.com/news/Ubuntu-14-10-Utopic-Unicorn-Now-Based-on-Linux-Kernel-3-16-451606.shtml زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١١:٤٠، ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[لینوکسی ئوبونتو کایلن]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1458335 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150505040606/http://www.markshuttleworth.com/archives/1468 بۆ http://www.markshuttleworth.com/archives/1468 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20151023012652/http://markshuttleworth.com/archives/1479 بۆ http://www.markshuttleworth.com/archives/1479 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٣:٥٠، ١١ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[لینوکسی ئوبونتو کایلن]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1580285 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ http://www.ubuntukylin.com/news/shownews.php?lang=en&id=620 *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ http://www.ubuntukylin.com/news/shownews.php?lang=en&id=646 *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180322162148/http://www.ubuntukylin.com/news/shownews.php?lang=en&id=717 بۆ http://www.ubuntukylin.com/news/shownews.php?lang=en&id=717 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٢:١٤، ٢ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[لینوکسی ئوبونتو کایلن]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680433 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20181014165117/https://wiki.edubuntu.org/KernelTeam/ReleaseStatus/Raring بۆ https://wiki.edubuntu.org/KernelTeam/ReleaseStatus/Raring زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٥:٥٢، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) odqpvzu6gbccaff4qcde92w91ito25y 1 159096 1680782 1604902 2026-10-05T06:22:55Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680782 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھەڵەبجە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=648323 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20171227131626/http://kurdipedia.org/default.aspx?q=20170306224408138649&lng=1 بۆ http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20170306224408138649 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:١٠، ٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[ھەڵەبجە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=664901 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190317211144/http://geonas.at.ua/ بۆ http://geonas.at.ua/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20140317015926/http://rudaw.net/sorani/kurdistan/1303201426 بۆ http://rudaw.net/sorani/kurdistan/1303201426 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٣:٠١، ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٠ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھەڵەبجە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1106340 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220722221918/https://www.zamenpress.com/Detail_wtar.aspx?jimare=3473 بۆ https://www.zamenpress.com/Detail_wtar.aspx?jimare=3473 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٥:٤٤، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھەڵەبجە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1342842 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 بۆ http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٧:٠٥، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھەڵەبجە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1377210 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230416155527/https://rwmal.net/19424/ بۆ https://rwmal.net/19424/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٤:٢٣، ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھەڵەبجە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1578832 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20130721033914/http://www.fas.org/nuke/guide/iraq/cw/program.htm بۆ https://www.fas.org/nuke/guide/iraq/cw/program.htm زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://knwe.org/KU/Details/15324 تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٢:٣٥، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٤ بەستەری دەرەکیی [[ھەڵەبجە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1593382 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20251024141753/https://kurdistanchronicle.com/babat/3097 بۆ https://kurdistanchronicle.com/babat/3097 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20251024141753/https://kurdistanchronicle.com/babat/3097 بۆ https://kurdistanchronicle.com/babat/3097 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20251024141753/https://kurdistanchronicle.com/babat/3097 بۆ https://kurdistanchronicle.com/babat/3097 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20260414064251/https://www.kurdistanchronicle.com/babat/4396 بۆ https://kurdistanchronicle.com/babat/4396 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٠:٤٧، ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[ھەڵەبجە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1604901 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20260218184322/https://amwaj.media/en/media-monitor/iraqi-lawmakers-vote-to-recognize-new-governorate بۆ https://amwaj.media/en/media-monitor/iraqi-lawmakers-vote-to-recognize-new-governorate زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20260218184322/https://amwaj.media/en/media-monitor/iraqi-lawmakers-vote-to-recognize-new-governorate بۆ https://amwaj.media/en/media-monitor/iraqi-lawmakers-vote-to-recognize-new-governorate زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20260218184322/https://amwaj.media/en/media-monitor/iraqi-lawmakers-vote-to-recognize-new-governorate بۆ https://amwaj.media/en/media-monitor/iraqi-lawmakers-vote-to-recognize-new-governorate زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٣:٥٦، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھەڵەبجە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680781 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160816184447/http://www.niqash.org/en/articles/politics/5168/ بۆ http://www.niqash.org/en/articles/politics/5168/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٦:٢٢، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) cmofnoe1wq82dngk8naye3z3t21rxyz 0 161764 1680801 1551871 2026-10-05T07:34:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1680801 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس-کەسایەتی}} '''مەحموود مەلیجی''' ({{بە عەرەبی|محمود المليجي}}) ئەکتەرێکی ناوداری میسرە لە ساڵی ١٩١٠ لە شاری قاھیرە لە دایک بووە و ساڵی ١٩٨٣ لە تەمەنی ٧٣ ساڵیدا کۆچی دوایی کردووە. لە ساڵی ١٩٣٩ لەگەڵ ژنە شانۆکاری میسری (عەلەویە جەمیل) ھاوسەرگیریان کردووە. زۆر ناسراوە بە رۆڵی کەسایەتی بەدکار و پیاوخراپ لە سینەمای میسریدا. بنەماڵەی ھونەرمەند لە ئەسڵدا ھی گوندی (مەلیج) ن لە پارێزگای منوفیە. بە گوێرەی ژنە نووسەری میسری (دورریە محەممەد عەونی) مەحموود ملیجی لە بنەڕەتدا کوردە. سەرەتاکانی مەحموود مەلیجی لە ھونەردا بە رۆڵی بچووک بووە لە سەر شانۆکانی ئەوسادا، یەکەم فیلمی سینەمایی کە رۆڵی تێدا بینی ساڵی ١٩٢٧ بوو بە ناوی (ماچێک لە بیابان). لە تەمەنی کارییدا مەلیجی لە نزیکەی ٣١٨ فیلمدا بەشدار بووە بە رۆڵی جیاجیا. ھەروەھا لە دەیان سیریالی تەلەفزیۆنی و شانۆگەرییدا نمایشی کردووە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی |بەستەر=https://ar.wikipedia.org/wiki/محمود_المليجي |سەردێڕ=محمود المليجي |زمان=عەرەبی |سەردان=١٥ی شوباتی ٢٠٢٠}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فیلم|عێراق|میسر}} {{پۆلی کۆمنز|Mahmoud el-Meliguy}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٠]] [[پۆل:مردووانی ١٩٨٣]] [[پۆل:سیناریۆنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم]] hxspjjy869cyxhevra5bgm9pgsb09qh 0 162906 1680824 1451588 2026-10-05T07:38:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1680824 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = نگوین نگۆک نھو کوینھ | image = Nguyen Ngoc Nhu Quynh IWOC.png | birth_date = ١٩٧٩ | birth_place = [[خان ھۆوا]]، [[ڤیەتنام]] | other_names = مەدەر مەشرووم | known_for = چالاکوانی مافەکانی مرۆڤ | occupation =بلۆگەر، چالاکوانی سیاسیی | relatives = | organization = تۆڕی بلۆگەرانی ڤیەتنام | awards = [[خەڵاتی ھیلمان ھامێت]] ٢٠١٠<ref>[https://www.hrw.org/de/news/2010/08/04/vi-t-nam-c-c-nh-v-n-c-vinh-danh-v-d-n-th-n-cho-t-do-ng-n-lu-n Việt Nam: Các Nhà văn được Vinh danh vì Dấn thân cho Tự do Ngôn luận] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190713043221/https://www.hrw.org/de/news/2010/08/04/vi-t-nam-c-c-nh-v-n-c-vinh-danh-v-d-n-th-n-cho-t-do-ng-n-lu-n |date=١٣ی تەممووزی ٢٠١٩ }}, HRW, 4.08.2010</ref>{{ھن}}خەڵاتی بەرگریکاری مافەکانی مەدەنی ساڵ (٢٠١٥)<ref name=crd>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.civilrightsdefenders.org/uncategorized/civil-rights-defender-of-the-year-award-goes-to-ms-nguyen-ngoc-nhu-quynh/ |سەردێڕ=Civil Rights Defender of the Year 2015 – Nguyễn Ngọc Như Quỳnh |بڵاوکەرەوە=Civil Rights Defenders |ڕێکەوت=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئازاری ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170929151348/https://www.civilrightsdefenders.org/uncategorized/civil-rights-defender-of-the-year-award-goes-to-ms-nguyen-ngoc-nhu-quynh/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> }} '''مەدەر مەشرووم''' (لە دایکبووی ١٩٧٩، [[ڤیێتنام|ڤیەتنام]]) ناوێکە بۆ چالاکوان، نووسەر و بلۆگەری ڤیەتنامی '''نگوین نگۆک نھو کوینھ'''.<ref name="nyt">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Mike Ives|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2016/10/12/world/asia/vietnam-arrest-blogger-mother-mushroom.html|سەردێڕ=Vietnam Arrests Mother Mushroom, a Top Blogger, for Criticizing Government|newspaper=New York Times|ڕێکەوت=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref> مەشرووم یان نام بەڤیەتنامی ناوی کچەکەیەتی، ئەو سەرەتای ئەو نانوەی بەکارھێنا لە بلۆگەکەی 'Mẹ Nấm'. دوای لەدایکبوونی یەکەم منداڵی کە نازناوەکەی نام (مەشرووم-قارچک) بوو، ئەوا نگوین نگۆک لەچەند تۆڕ و ماڵپەڕێکی ئینتەرنێت بەناوە خوازراوەکە بەشداری دەکرد، لەسەرەتادا تەنیا وەک گۆڕینەوەی ڕێنمایی و بیرۆکەی دایک و باوکانە بوو، بەڵام دواتر بیرۆکەکە گۆڕدرا و لە بلۆگی تایبەتی خۆیدا چالاکییەکانی بەرەو گۆڕینی کێشە کۆمەڵایەتییەکان ھەنگاوی نا. ئەو لە ساڵی ٢٠٠٦ دەستیکرد بە نووسین لە بلۆگەکەی، ئەمەش دوای ئەوەبوو کە سەردانی نەخۆشخانەیەکی کرد و چەند نەخۆشێکی ھەژاری بینی، دیدەنی چەند دایک و باوکێکی کرد کە بەھۆی ھەژارییەوە نەیاندەتوانی کرێی نەخۆشخانەکە بدەن. نگوین لەبارەی بیرۆکەی بلۆگەکەی دەڵێت، زۆر بەسادەیی «من نامەوێت منداڵەکانم ھەمان زەحمەتی بچێژن کە من لەو باروودۆخەی ئێستادا تێیدام.» == نووسین لە بلۆگ و گیران == نگوین کوینھ لە بلۆگەکەی لەژێرناوی (مەدەر مەشرووم - دایکە قارچک) دەینووسی، لە نووسینەکانی بەڕوونی ڕەخنەی لە حکوومەتی ڤیەتنامی دەگرت لەسەر پێشێلکارییەکانی مافەکانی مرۆڤ و گەندەڵی. ئەو لەسەرەتای ساڵی ٢٠٠٦، دەستیکرد بەنووسین لە بلۆگەکەی ئەمەش ئەوکاتە لەنەخۆشخانەیەک چاوی بەچەند ھەژارێک کەوت لەبەردەم خۆرەتاوێکی گەرم وەستاون و چاوەڕێی چارەسەردەکەن. بەڵام بەھۆی نەبوونی پارەی پێویست ئەوا لەلایەن نەخۆشخانەکە پشتگوێ خرابوون.<ref name=crd>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.civilrightsdefenders.org/uncategorized/civil-rights-defender-of-the-year-award-goes-to-ms-nguyen-ngoc-nhu-quynh/ |سەردێڕ=Civil Rights Defender of the Year 2015 – Nguyễn Ngọc Như Quỳnh |بڵاوکەرەوە=Civil Rights Defenders |ڕێکەوت=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئازاری ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170929151348/https://www.civilrightsdefenders.org/uncategorized/civil-rights-defender-of-the-year-award-goes-to-ms-nguyen-ngoc-nhu-quynh/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> یەکەم دەستگیرکرانی کوینھ دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ٢٠٠٩، کاتێک ڕەخنەی لە پڕۆژەی چینی-ڤێتنامی گرت دەربارەی گەڕانکردن بەدوای سەرچاوە سرووشتییەکانی ژێرزەوی، ناوبراو تیشێرتێکی دژی ئەو پڕۆژەیە لەچاپدا. دوای نۆ ڕۆژ لە زیندانیکردن، کوینھ ئازادکرا ئەمەش دوای ئەوەی بەڵێنی داخستنی بلۆگەکەی دا.<ref>Alyssa Strickland & Bita Eghbali, [http://globaljournalist.org/2014/11/vietnams-mother-mushroom-blogger-fears-arrest/ Vietnam's 'mother-mushroom' blogger fears arrest] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200324160247/http://globaljournalist.org/2014/11/vietnams-mother-mushroom-blogger-fears-arrest/ |date=٢٤ی ئازاری ٢٠٢٠ }}, ''Global Journalist'', [[Missouri School of Journalism]] (November 10, 2014).</ref><ref>{{chú thích web|url=http://www.bbc.com/vietnamese/vietnam/2009/09/090912_blogmenam_freed|title=Blogger 'Mẹ Nấm' được trả tự do|author=|date=|accessdate=October 10, 2016|publisher=BBC|language=}}</ref> === دەستگیرکردنەوەی ٢٠١٦ === لە ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦، مەدەر مەشرووم دەستگیرکرا کاتێک ھەوڵیدا سەردانی چالاکوانە زیندانییە سیاسییەکان بکات.<ref name="cpj">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cpj.org/2016/10/prominent-blogger-mother-mushroom-detained-in-viet.php|سەردێڕ=Prominent blogger 'Mother Mushroom' detained in Vietnam|بڵاوکەرەوە=Committee to Protect Journalists|ڕێکەوت=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200324160244/https://cpj.org/2016/10/prominent-blogger-mother-mushroom-detained-in-viet.php|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[نووسینگەی کۆمیسیارانی باڵای نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ مافی مرۆڤ]] ڕاپۆرتی ئەوەی بڵاوکردەوە کە نگوین لە ناوچەی خوان ھۆوا دەستگیرکراوە، ناوبراو سزادەدرێت لەژێربەندی ٨٨ سزای تاوانەکانی ڤیەتنام بەتۆمەتی درووستکردنی پڕووپاگەندە لەدژی دەسەڵاتی سۆسیالیستی ڤیەتنام.<ref name="OHCHR">[http://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=20679&LangID=E UN Human Rights Chief urges Viet Nam to halt crackdown on bloggers and rights defenders] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181125133821/https://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=20679&LangID=E |date=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ }} (press release), [[Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights]] (October 14, 2016).</ref> === کاردانەوەکان === [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]]، [[یەکێتیی ئەورووپا]] لەگەڵ [[نووسینگەی کۆمیسیارانی باڵای نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ مافی مرۆڤ]] ئیدانەی دەستگیرکردنی مەدەر مەشروومیان کرد، وە ئاماژەشیان بەوەکرد دەستگیرکردنی ئەو دژی پێشێلی مافەکانی مرۆڤە لەئاستی جیھانی و ھەروەھا بەپێی یاسا ناوخۆییەکانی ڤیەتنامیش بۆ مافەکانی مرۆڤ.<ref name="aa">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.auswaertiges-amt.de/EN/Infoservice/Presse/Meldungen/2016/161011_Kofler_VIE.html?nn=479796|سەردێڕ=Human Rights Commissioner Bärbel Kofler on the arrest of popular Vietnamese blogger Nguyen Ngoc Nhu Quynh|بڵاوکەرەوە=German Federal Foreign Office|ڕێکەوت=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref><ref name="ibt">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Divya Kishore|ناونیشان=http://www.ibtimes.co.uk/us-eu-ask-vietnam-free-prominent-blogger-mother-mushroom-arrested-criticising-government-1585948|سەردێڕ=US and EU ask Vietnam to free prominent blogger Mother Mushroom arrested for criticising government|newspaper=International Business Times|ڕێکەوت=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200324160302/https://www.ibtimes.co.uk/us-eu-ask-vietnam-free-prominent-blogger-mother-mushroom-arrested-criticising-government-1585948|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> تێد ئۆسیوس باڵیۆزی ئەمریکا لە ڤیەتنام وتی «بەتووندی ئیدانەی دەکەم، ئەوە ھەڕەشەیەکە بۆ پاشەکەشەی بەرەوپێشچوونەکانی مافەکانی مرۆڤ لە ڤیەتنام.»<ref name="ibt"/> لە ڕۆژی ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٧، مەدەر مەشرووم بۆ ماوەی ١٠ ساڵ سزای زیندانیکردنی بۆ دەرچوو لەدادگای خان گۆوا ئەمەش دوای ئەوەی دادگا چالاکییەکانی ئەوی وەک بڵاوکردنەوەی پڕووپاگەندە دژی وڵات ھەژمارکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-asia-40439837|سەردێڕ='Mother Mushroom': Top Vietnamese blogger jailed for 10 years|بڵاوکەرەوە=BBC News|ڕێکەوت=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٧}}</ref> بەڵام دواتر لە ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨، ئازادکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://pen-international.org/news/viet-nam-blogger-nguyen-ngoc-nhu-quynh-released-into-exile|سەردێڕ='Viet Nam: blogger Nguyen Ngoc Nhu Quynh released into exile|بڵاوکەرەوە=PEN International|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200324160303/https://pen-international.org/news/viet-nam-blogger-nguyen-ngoc-nhu-quynh-released-into-exile|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> خۆی و خێزانەکەشی پارێزبەندییان پێشکەشکرا لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا. دوای دەرچوونی لە زیندان و چوونی بۆ ئەمریکا، ئەوا مەدەر مەشرووم ئەوەی ئاشکرا کرد کە ئەو بێدەنگ نابێت لە پێشێلکارییەکانی مافەکانی مرۆڤ لە ڤیەتنام.<ref>[https://www.theguardian.com/world/2018/oct/17/mother-mushroom-freed-vietnam-blogger-released-prison Mother Mushroom: Vietnam dissident and blogger arrives in US]، ماڵپەڕی گاردیان، ڕۆژی ٢٤ی ئازاری ٢٠٢٠ ھێنراوە.</ref> == خەڵاتەکان == * [[ھیومەن ڕایتس وۆچ]]، خەڵاتی پڕۆگرامی ھیلمان ھامێت.<ref>[https://www.hrw.org/de/news/2010/08/04/vi-t-nam-c-c-nh-v-n-c-vinh-danh-v-d-n-th-n-cho-t-do-ng-n-lu-n Việt Nam: Các Nhà văn được Vinh danh vì Dấn thân cho Tự do Ngôn luận] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190713043221/https://www.hrw.org/de/news/2010/08/04/vi-t-nam-c-c-nh-v-n-c-vinh-danh-v-d-n-th-n-cho-t-do-ng-n-lu-n |date=١٣ی تەممووزی ٢٠١٩ }}, Human Rights Watch (August 4, 2010).</ref> * خەڵاتی بەرگریکارانی مافەکانی مەدەنی، ساڵی ٢٠١٥. لەبارەی وەرگرتنی ئەم خەڵاتەتی وتی «ھیوام دەخواست ئەو خەڵاتانە بەدەستنەھێنم، چونکە لەوڵاتێک دەژیم کە خەڵاتم پێدەدرێت لەبەرامبەر ھەوڵەکانم بۆ شەڕکردن.»<ref name="rfa">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rfa.org/english/news/vietnam/vietnam-blogger-04142015173035.html|سەردێڕ=Civil Rights Defender of the Year 2015 – Nguyễn Ngọc Như Quỳnh|بڵاوکەرەوە=[[Radio Free Asia]]|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200324160302/https://www.rfa.org/english/news/vietnam/vietnam-blogger-04142015173035.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی، ساڵی ٢٠١٧، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا پێیدرا.<ref>[https://www.reuters.com/article/vietnam-dissident/vietnam-dissidents-daughter-calls-on-melania-trump-for-help-idUSL4N1N22DM Vietnam dissident's daughter calls on Melania Trump for help]، ماڵپەری [[ڕۆیتەرز]]، ڕۆژی OCTOBER 27, 2017 نووسراوە.</ref> * خەڵاتی ئازادی ڕۆژنامەوانی.<ref>‘[https://learningenglish.voanews.com/a/mother-mushroom-to-receive-press-freedom-award/4660303.html Mother Mushroom’ to Receive Press Freedom Award] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200324160244/https://learningenglish.voanews.com/a/mother-mushroom-to-receive-press-freedom-award/4660303.html |date=٢٤ی ئازاری ٢٠٢٠ }}، ماڵپەڕی دەنگی ئەمری (زمانی ئینگلیزی)، ڕۆژی November 15, 2018 نووسراوە.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|مافەکانی مرۆڤ}} {{پۆلی کۆمنز|Nguyễn Ngọc Như Quỳnh}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:ژنانی ڤێتنامی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە]] bkrb4rxkn6x82lmh58lgoalyhxrbxv6 0 162922 1680694 1667010 2026-10-05T01:39:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سووریا-کۆلکە) 1680694 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = مەجد عیزەت چەربەجی<!-- include middle initial, if not specified in birth_name --> | image = Majd Chourbaji (Syria) -- 2015 - International Women of Courage Award.jpg | alt = | caption = مەجد چەربەجی، ٢٠١٥ | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = ١٩٨١ <!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} or {{Birth-date and age|birth date†}} --> | birth_place = [[داریا]]، [[سووریا]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|death date†|birth date†}} --> | death_place = | nationality = سووری | other_names = | occupation = چالاکوان | years_active = | awards = وەرگری خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی | known_for = چالاکوانی مافەکانی ژنان و مندالان | notable_works = }} '''مەجد عیزەت چەربەجی''' (لە دایکبووی ١٩٨١ داریا، [[سووریا]]) چالاکوانی ئاشتی سوورییە، زیاتر چالاکییەکانی بۆ ژنان و منداڵانی سوورییە. لە ساڵی ٢٠١٥، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی پێدرا بەھۆی چالاکییەکانی وەک پارێزەری مافەکانی ژنان.<ref name="Deputy Secretary Higginbottom to Honor 10 International Women of Courage">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://2009-2017.state.gov/r/pa/prs/ps/2015/03/238122.htm|سەردێڕ=Deputy Secretary Higginbottom to Honor 10 International Women of Courage|ڕێکەوت=٣ی ئازاری ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=U.S. State Department}}</ref><ref name="Kenasari (2015)">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Kenasari|یەکەم١=M. Bilal|سەردێڕ=Syrian activist receives International Women of Courage Award|ناونیشان=http://www.aa.com.tr/en/rss/475112--syrian-activist-receives-international-women-of-courage-award|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئازاری ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Anadolu Agency|ڕێکەوت=٧ی ئازاری ٢٠١٥}}</ref> == ژیان == مەجد عیزەت چەربەجی لەدایکبووی ١٩٨١، شارۆچکەی داریا لە سووریا. کاتێک تەمەنی شەش مانگان بووە خێزانەکەی چوونەتە فەڕەنسا بەھۆی تووندووتیژییە ناوخۆییەکانی سووریا، دواتر لە ساڵی ١٩٩١ دەگەڕێنەوە سووریا. مەجد بەشی وێژەی فەڕەنسی تەواو دەکات لە [[زانکۆی دیمەشق]]. لەدوای تەواوکردنی زانکۆ، مەجد لە [[دیمەشق]] دەستدەکان بەدرووستکردنی کەمپەین لەدژی گەندەڵی. == چالاکییەکان == لەدوای ھەڵگیرسانی بەھاری عەرەبی لە سووریا ساڵی ٢٠١١، مەجد گربوونەوەیەکی سازکرد بۆ ئازادکردنی زیندانییە سیاسییەکان. دواتر بەھۆی چالاکییەکەوە مەجد دەستگیرکرا، وێڕای ئەمەش ناوبراو بەردەوامبوو لە چالاکییەکانی بەشێوەی ئاشتییانە.<ref name="Basu (2015)">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Basu|یەکەم١=Rekha|سەردێڕ=Celebrate her courage, honor her pain|ناونیشان=http://www.desmoinesregister.com/story/opinion/columnists/rekha-basu/2015/03/11/syrian-protesters-celebrate-courage-honor-pain/24745315/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئازاری ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=The Des Moines Register|ڕێکەوت=١١ی ئازاری ٢٠١٥|شوێن=Des Moines, Iowa}}</ref> لەناو زیندان وۆرکشۆپێکی بۆ زیندانییەکان سازکرد، باسی درووستکردنی دەوڵەتیکی ئاشتیخوازی بۆ کردن.<ref name="U.S. State Department">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Biographies of 2015 Award Winners|ناونیشان=https://www.state.gov/s/gwi/programs/iwoc/2015/bio/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئازاری ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=U.S. State Department|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠١٥}}</ref> ھەروەھانی ھانی ١٥٠ زیندانیی دا کەدەستبکەن بە مانگرتن لە خواردن بۆئەوەی پۆلیس ناچاربکەن کە کەیسەکانیان ببەنە دادگا.<ref name="Basu (2015)"/> ئەم تاکتیکەی مەجد وایکرد لە دادگای دیمەشق گوێی لێبگیرێت، ھاوکات ٨٣ زیندانی دیکەش ئازادکران ئەمەش بەگۆڕینەوەیان لەگەڵ چەند زیندانییەکی نوێی ئۆپۆزسیۆن بوو. حکوومەتی سووریا بەردەوامبوو لە چاودێریکردنی مەجد، بۆیە ناوبراو بڕیاریدا وڵات بەرەو [[لوبنان]] جێبھێڵێت.<ref name="U.S. State Department"/> [[شەڕی ناوخۆیی سووریا]] ژیانی چەندەھا ژنی خستە مەترسییەوە لە ئامانجگرتنیان بۆ [[دەستدرێژیی سێکسی|دەستدرێژی سێکسی]] و ئەمەش جگە لە لێکەوتە خراپەکانی دیکەی جەنگ. چوونی مەجد بۆ لوبنان ئالنگارییەکی دیکەبوو، لەوێ زیاتر لە ٨٠٠ ھەزار پەنابەری سووری دەژین، نرخی خانوو بەرزە، کارکردن نییە، چالاکی و ناڕەزایی کرد مانەوەت لێرە زەحمەت ھەروەھا بۆ دەستکەوتنی خانوو.<ref name="Wells">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Wells|یەکەم١=Crystal|سەردێڕ=Fleeing for their Children’s Safety: The Struggles of Syrian Women in Lebanon|ناونیشان=http://www.concernusa.org/news/fleeing-for-their-childrens-safety-the-struggles-of-syrian-women-in-lebanon-1132|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئازاری ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Concern Worldwide US inc|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140830043748/http://www.concernusa.org/news/fleeing-for-their-childrens-safety-the-struggles-of-syrian-women-in-lebanon-1132|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەھۆی خراپبوونی دۆخەکە، لە کانوونی دووەمی ٢٠١٥، لوبنان داوای بوونی ڤیزەی لە [[سوورییەکان]] دەستپێکرد بۆ پەڕینەوە لە سنوور.<ref name="Nallu (2015)">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Nallu|یەکەم١=Preethi|سەردێڕ=Syrian women and children struggle in Lebanon|ناونیشان=http://www.aljazeera.com/indepth/inpictures/2015/01/syrian-women-children-struggle--201511474252620136.html|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئازاری ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Al Jazeera|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥}}</ref> لە ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤، مەجد ڕێکخراوی ژنانی ئێستا لە لوبنان دامەزراند، کاری سەرەکی ڕێکخراوەکە یارمەتیدانی ژنانی پەنابەرە.<ref name="WILPF (2014)">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=The Women of Syria Advocating for Peace|ناونیشان=http://www.wilpfinternational.org/the-women-of-syria-advocating-for-peace-in-syria/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئازاری ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Women’s International League for Peace and Freedom|ڕێکەوت=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150402105827/http://www.wilpfinternational.org/the-women-of-syria-advocating-for-peace-in-syria/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402105827/http://www.wilpfinternational.org/the-women-of-syria-advocating-for-peace-in-syria/ |date= ٢ی نیسانی ٢٠١٥ }}</ref> ڕێکخراوەکە خوولی جوانکاری، ساڵۆن، کاری دەستی ھەروەھا فێربوونی زمانەکانی ئینگلیزی و فەڕەنسی کردەوە، لەپاڵ ئەوانەش دابینکردنی چارەسەری دەروونی بۆ ژنان و منداڵانی سووری.<ref name="Women Now for Women Development">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=مرکز «النساء الآن» فی لبنان .. نشاطات لتمکین المرأة وتجارب ناجحة|ناونیشان=http://www.enabbaladi.org/archives/26079|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئازاری ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=enab baladi|ڕێکەوت=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150402134835/http://www.enabbaladi.org/archives/26079|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402134835/http://www.enabbaladi.org/archives/26079 |date= ٢ی نیسانی ٢٠١٥ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|مافەکانی مرۆڤ|سووریا}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Majd Izzat al-Chourbaji|مەجد عیزەت چەربەجی}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سووریا-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١]] [[پۆل:ژنانی سووری]] [[پۆل:چالاکوانی مافەکانی ژنانی سووری]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە]] [[پۆل:ژنە چالاکوانە سوورییەکان]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی دیمەشق]] 2mflkjp3lmt14nr45nwyn80fydayj30 0 164587 1680761 1642346 2026-10-05T05:47:49Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1680761 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{خاوێنکردن|reason=کێشەی [[وپ:شێ]]|date=نیسان ٢٠٢٠}} {{قورس بۆ لێتێگەیشتن|date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}} }} [[پەڕگە:Water_jet_cutter_head.svg|وێنۆک|ھێڵکاریی بڕین بە ئاوی خێرا{{پێڕستی ژمارەکراو|دەروازەی پەستانی بەرزیی ئاو|گەوھەر (یاقوت یان ئەڵماس)|بەردی سوور|یۆڕیی تێکەڵکردن|پاسەوانی|بڕین بە ئاوی خێرا|ماددە بۆ بڕین}}]] '''بڕین بە ئاوی خێرا''' ھەروەھا بە '''ئاوی خێرا''' ناسراوە، ئامێرێکە بەکاردێت بۆبڕینی چەندەھا جۆری ماددە بە پاڵەپەستۆی زۆری [[ئاو]] یانیش بە تێکەڵەی ئاو و ماددەیەکی تیژ. ئەبرسڤ جێت بەکاردێت بۆ بڕینی ماددەی ڕەق و توند وەکوو کانزا یان گڕانیت، بەڵام ئاوی تیژ یان تەنیا ئاو بۆ بڕین بەبێ زیادکردنی ھیچ ماددە یەک لەگەڵ ئاو بەکاردێت وەکوو بڕینی دار یان لاستیک.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=About waterjets|ناونیشان=http://waterjets.org/index.php?option=com_content&task=category&sectionid=4&id=46&Itemid=53|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/5nWaNTDGA?url=http://waterjets.org/index.php?option=com_content|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی شوباتی ٢٠١٠|postscript=.|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100226103801/http://www.waterjets.org/index.php?option=com_content&task=category&sectionid=4&id=46&Itemid=53 |date=٢٦ی شوباتی ٢٠١٠ }}</ref> {{قت|ۆتەر}} جێت بەشێوازێکی گشتی بەکاردێت لە کاتی دروسکردنی پارچەکانی ئامێر ئەمە ڕێگایەکی پێشنیار کراوە بۆ بڕینی ئەوپارچانەی کەھەستیارن بە پلەی گەرمی بەرز. ئاوی خێرای بڕەڕ بەکاردێت لە جۆرەھا پیشەسازیدا، لە نێوانیاندا دەرھێنانی کانزا، تەکنەلۆجیای فرین لە ھەوادا، بۆ بڕین و شێوەدان و کونکردن. == مێژوو == {{واڵا}} [[پەڕگە:Retro_Systems_Waterjet.jpg|وێنۆک|ئامێری بڕینی ئاوی خێرای CNC]] === ئاوی خێرا === کاتی بەکارھێنانی ئاو بە فشارێکی زۆر بۆ ڕاماڵین ڕێکەوتەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ناوەندی - ١٨٠٠ لەگەڵ کونکردن بە شلە، ئەمە بەردەوام نەبو تاوەکوو لە ١٩٣٠ ئاوی خێرای تەسک دەستیکرد بە دەرکەوتن وەکوو پشەسازی ئامێری بڕین لە ساڵی ١٩٩٣، کۆمپانیای Paper Patent لە Wisconsin پەرەی بە ئامێرێکی بڕین و ڕێکخستن و لولدان دا کە بەکاردەھات لەم نزیکانەدا. کەپەڕەکانی بەشێوەیکی ئاسۆی تێپەڕ دەبون و دەمی ئاوەکەی بە گۆشە دەجوڵا.<ref>Fourness, Charles A et al, [http://www.google.com/patents/US2006499 Paper Metering, Cutting, and Reeling] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140219173046/http://www.google.com/patents/US2006499|date=2014-02-19}}, filed May 22, 1933, and issued July 2, 1935.</ref> ئەم ئامێرە سەرتایانە بە پاڵەپەستۆیەکی کەمی ئاو کاریان دەکرد کە تەنھا بۆ بڕینی شتە نەرمەکان بەکاردەھات وەکوو کاغەز. تەکنەلۆجیای ئاوی خێرا گەشەی کرد دوای جەنگی جیھانی و زانایان ھەوڵەکنیان خستەگەڕ بۆ بۆدۆزینە وەی ڕێگایەکی نوێ بۆ بڕین. لە ساڵی ١٩٥٦ Carl Johnson لە Duroxی نێودەوڵەدی لە Luxembourg ئامێرێکی دروست کرد بۆبڕینی پلاستیک بەجۆرەھا شێواز بە بەکارھێنانی ئاوی تیژ، بەڵام تەنھا بۆ شتی نەرم بەکاردەھات،<ref>Johnson, Carl Olof, [http://www.google.com/patents/US2881503 Method for Cutting Up Plastic and Semi-Plastic Masses] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140130145554/http://www.google.com/patents/US2881503|date=2014-01-30}}, filed March 13, 1956, and issued April 14, 1959.</ref> وەکوو کاغەز لە ساڵی ١٩٥٨ Billie Schwacha لەسەنتەری فرۆکەوانی باکووری ئەمریکا پەرەی بەسیستەمێکدا بە بەکارھێنانی پاڵەپستۆیەکی یەکجار زۆری شلە بۆ بڕینی ماددەی ڕەق.<ref>Schwacha, Billie G. , [http://www.google.com/patents/US2985050 Liquid Cutting of Hard Metals] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140130145544/http://www.google.com/patents/US2985050|date=2014-01-30}}, filed October 13, 1958, and issued May 23, 1961.</ref> ئەم سیستەمە ترۆمپایرکی ١٠٠٠٠٠psi (690psi) پێویستبوو بۆ گەیاندنی شلە کە [[خێرایی لە ئەندازە دەرچوو|توانای پەڕینی]] ماددەی alloy بەھێزی ھەبوو وەکوو PH15-MO پۆڵای بێ خەوش. کە بەکاردەھات بۆ بڕینی کەلوپەلی چەسپکراو بە شێوازی شانەھنگوینی کەوادەکات بەھڵوەشاندنەوەی شانەکان لەخێرای زۆردا، و پێویستی بەگۆڕانکارییە بۆ ئەنجامدانی ئەم کارە.<ref>Jenkins, Dennis R & Tony R Landis, ''Valkyrie: North American's Mach 3 Superbomber'', Specialty Press, 2004, p. 108.</ref> کاتێک کە کاریگەری نییە بۆ پڕۆژری XB-٧٠، بیرۆکەکە یاسای بوو لێکۆڵینەوەکە بەردەوام بوو بۆ گەشە پێدانی بڕین بە ئاوی خێرا. لە ١٩٦٢، Philip Rice ی کاربۆنی یەک گرتوو دۆزراوە بە بەکارھێنانی لێدانی ئاوی خێرا لە سەروی ٥٠٫٠٠٠ Psi. لێکۆڵینەوەکە لە لایان S.J. Leach و G.L. Walker لە ناوەڕاستی- (٣٤٠ MPa) بۆ بڕینی کانزا و بەرد و و ماددەی تر.<ref>Rice, Phillip K. , [http://www.google.com/patents/US3212378 Process for Cutting and Working Solid Materials] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140131053450/http://www.google.com/patents/US3212378|date=2014-01-31}}, filed October 26, 1962, and issued October 19, 1965.</ref> لە ١٩٦٠ەکان فراوان کرا لەسەر بڕینی لاسایانەی خەڵوزی ئاوی خێرا بۆ دیاریکردنی شێوەی دەمی نموونەی بۆ پەستانی بەرزی ئاوی خێراو Norman Franz لە کۆتایەکانی ١٩٦٠ەکان ورد بۆوە لەسەر بڕین بەئاوی خێرا بۆ ماددە نەرمرکان، بە بڕینی تاشە بەرد لە سەرەتای کارەکانی دا. توانەوەی پۆلیمەرە زنجیرە درێژەکان لە ئاودا بۆ باشکردنی تەنەکەی جۆگە خێراکەی ١٩٧٠، خواستن بۆ باشتر کردنی جۆگەیەکی دەمی ئاوی خێرا کە ئەمەش وای کرد Ray Chadwick, Michael Kurko، و Joseph Corriveau ی دامەزراوەی Bendix بیرۆکەی بەکارھێنانی کریستاڵی یاقووت بۆ شێوەی ئاوی خێرا بەکاربێنێت لەکاتێکدا Norman Franz ئەم کارەی فراوان کردو دەمی ئاوی خێرای دروست کرد لەگەڵ کونێک کە بچووک بوو بەقەد ٠٫٠٠٢، John Olsen، ھاوشان لەگەڵ George. پەستانێکی خستە کار تاوەکوو ٧٠٫٠٠٠ Psi (480 MPa)(mm 0.051) Hurlburt و Louis Kapcsandy لە لێکۆڵینەوەیەکی زۆردا (دواتر لە پیشەسازیێکی زۆردا)، باشتر کردنی بازرگانی ئاوی خێرا لە ڕێگەی نیشاندانی زوتری چارەسەری ئاوەکە کە دەکرێ تەمەنی دەمی ئاوەکە زیاتر بێت. === پەستانی بەرز === پەستانی بەرزی دەفرەکانوو ترۆمپاکان بوون ڤە نرخی چاکو جێی متمانە لەگەڵ ھاتنی ھێزی بە ھڵمبوون. لە ناوەڕاستی ١٨٠٠ەکان، شەمەندەفەرە ھەڵمییەکان باو بوو و یەکەم مەکینەی چوست کە بە ھەڵم کاری دەکرد لە کاردابوو لەسەرەتاکانی سەدەی بیستەم، بە پشتبەستن بە پەستانی بەرز باشتر کرا، لێکۆڵینەوە لەسەر شەمەندەفەر ڕێگەی خۆشکرد بۆ شەش ئەوندەبون لە پەستانی بۆیلەر، ھە ندێک دەگات بە ١٫٦٠٠ Psi (11 MPa). زۆربەی ترۆمپا پەستانە بەرزەکان، لەم سەردەمەدا، ھەر چەندە، ئیشکردنەکە لە نێوان ٥٠٠–٨٠٠ PSi (3.4-5.5 MPa). ئەم سیستەمەی پەستانی بەرز ڕێکخرا لەلایان فڕین، تایبەت بە سەیارە، فڕۆکەی وەکوو Boeing کە گەشەی بە سیستەمی کۆنترۆڵکردنی ھایدرۆلیکی دا لە ساڵی ١٩٤٠، لەکاتێکدا نەخشە کێشەکانی تایبەت بە ئۆتۆمبێل ھەرھەمان لێکۆڵینەوەی ئەنجام دا دەربارەی ھایدرۆلیک. پەستانی بەرزتر لە سیستەمەکانی ھایدرۆلیک لە پیشەسازی نەوتدا ڕێ خۆشکەر بوو بۆ گەشە پێدانی مۆرکردنی پێشکەوتو بە پێچەوانەوە بۆ قەدەغەکردنی لێ دەرچوون. ئەم پێشکەوتنە لە تەکنەلۆجیای مۆرکردن و بەرزبونەوە لە پلاستیکەکاندا لەدوای ساڵانی جەنگ، ڕیخۆشکەربوو بۆ گەشە پێدانی یەکەم ترۆمپای پەستانی بەرزی متمانە پێکراو؛ و داھێنانی [[:en:Marlex|Marlex]] لەلایان Robert Banks و [[:en:John Paul Hogan|John Paul Hogan]] ی سەر بەکۆمپانیای Phillips Petroleum و کۆمپانیای پیشە سازی McCartney. و پێویستی دەکرد بە کوتانی پۆلی ئەسیلینە کە لە بەھارەکانی باکستەر، Kansas، دەستیانکرد بە پیشە سازی ئەم ترۆمپایە پەستان بەرزانە لە ١٩٦٠ ەکان بۆ پیشە سازییەکانی پۆلی ئەسیلین؛ و پیشە سازێکی زۆر لە Kent، واشنتۆن بنکەی دانا بۆ بازرگانی ئامێری ئاوی خێرا و گەشە سەندنەکانی John Olsen بۆ پەستانی بەرزی شلەی خەست لە ١٩٧، دواتر نەخشەیەک پوختەکرا لە ١٩٧٦. پیشە سازییەکانی لێشاو دواتر تێکەڵ کرا لەگەڵ لێکۆڵینەوەکانی ترۆمپای پەستانی بەرز لەگەڵ لێکۆڵینەوەکانی دەمی ئاوە خێرییەکەیان و بڕینی ئاوی خێرای ھێنا بۆ پیشە سازییەکانی جیھان. === ئاوی خێرای تیژ === [[پەڕگە:Evolution_of_the_Abrasive_Waterjet_Nozzle.jpg|وێنۆک|قۆناغەکانی گەشەکردنی دەمی ئاوی خێردی تیژ.]] لە کاتی بڕین بە ئاو بۆ ماددە نەرمەکان، زیادکردن لە تیژی وای کرد ئاوی خێار بگۆڕدرێت بۆ ئامێرێکی تازە بۆ ھەمو ماددەکان ئەمە دەستی پێکرد لە ١٩٣٥ لەکاتی بیرۆکەی زیادکردنی تیژی بۆ جۆگەی ئاوەکە لەلایان Elmo Smith گەشەی پێدرا بۆ تەقینەوەی شلەی تیژ. نەخشە کێشانی Smith دواتر باشتر پوخت کرا لە لایان Leslie Tirrell بۆ دامەزراوەی تەقیبەوەی ئاوی لە ١٩٣٧، ئەنجامی نەخشە کێشان لە دەمی ئاودا پەستانی بەرزی ئاوی دروست کرد و تیژی بە مەبەستی بۆ لێدانی شێدار. یەکەم بڵاوکراوە لەسەر ئاوی خێرای تیژی تازە (AWJ) بڕینەکان لەلایان دکتۆر [[:en:Mohamed Hashish|Mohamed Hashish]] بڵاو کراوە لە ١٩٨٢ BHR بۆ نیشاندانی کاری ڕاپەڕاندنەکان بۆ یەکەم جار ئاوە خێراکان لەگەڵ ڕێژەیەکی بچووک لە تیژییەکان لە توانیان دایە بۆ بڕینی ماددە ڕەقکان ھەروەکوو پۆڵا و کۆن کرێت. لە ئازاری ١٩٨٤ دا ھەندێک لە گۆڤاری ئەندازیاری میکانیکی زانیاری زیاتریان نیشان داوە بڕینی ماددەکان بە (AWJ) ھەروەکوو تیتانیۆم، ئەلەمنیۆم، شووشە، بەرد. دکتۆر [[:en:Mohamed Hashish|Mohamed Hashish]]خەڵات کرا لە ١٩٨٧ بۆ داھێنانی AWJ. دکتۆر Hashish شێوەی نوێی ئاوی خێرای تیژی (AWJ) دۆزییەوە؛ و تیمەکەی بەردەوام بوو بۆ گەشە پێدان و باشتر کردنی تەکنەلۆجیای AWJ ود ئامێرەکە بۆ زۆربەی جێبەجێکردنەکان دەکرێ کە ئێستا لە سەروی ٥٠ پیشەسازییە لە جیھاندا. گرینکترین گەشە سەندن دروستکردنی بۆڕیێکی تێکەڵ کەری خۆگربو کە دەی توانی کە دەیتوانی بەرگەی پەستانێکی زۆری AWJ بگرێ، و ئەمە بەرھەمی بۆرایت بوو (ئێستا Kennametal) گەشەی کرد بۆ ھێڵی ROCTEC بۆ سیرامیکی کاربۆناتی تەنگستن کە پێکەاتەی بۆ ڕییەکانە کە بە شێوەیەکی گەورە زیادی کردوە لە کارەکانی ڕۆژانەی دەمی AWJ لەسەر تیژی ئاوی خێرای بچووکە بۆیە بڕین بە تیژی بچووکتر لە ٠٫٠١٥ ئینج (٠٫٣٨ ملی مەتر) لەتیرەدا کە دەتواندرێ بفرۆشترێ. ئیشکردن لەگەڵ سیستەمی ئاوی خێرای Ingersoll-Rand، مایکڵ دیکسۆن یەکەم بەرھەمی لاپەڕەی تیتانیۆمی داھێنا - سیستەمی ئاوی خێرای تیژ ھاوشێوەی ئەمانەی ئێستایە کە بەکاری دێنین. لە کانوونی دووەمی ١٩٨٩سیستەمەکە ٢٤ کاتژمێر لە کارکردن دابوو بۆ بەرھەمھێنانی پارچەکانی تیتانیۆم بۆ ب-١ب لە دامەزراوەی فڕینی Rockwell's North American لە Newark, Ohio. === کۆنتڕۆڵکردنی ئاوی خێرا === بڕین بە ئاوی خێرا چوە ناو بەرھەمھێنانی لاسایانەی بازاڕەکان، کۆنتڕۆڵکردنی ڕێکی و متمانەی بڕەڕەکە پێویست بوو و سیستەمە. زوەکانی بڕین بە ئاوی خێرا ھەروەکوو سیستەمەکانی [[:en:Pantograph#Milling machines|mechanical pantographs]] و [[:en:CNC|CNC]] کە لە زانیارییەکانی John Parsons لە ١٩٥٢ NC ئامێرێکی ھاڕین و ئیشپێکردنی [[:en:G-code|G-code]]. بەرەنگاری سروشتی بۆ تەکنە لۆجیای ئاوی خێرا ئاشکرا کرا بۆ لاسایانەی [[:en:G-code|G-code]]، ڕێکی پشت دەبەستێت بە گۆڕان لە خێرای دەمەکە کە کاتێک نزیک دەبێتەوە لە گۆشەو زانیارییەکانی. دروستکردنی سیستەمی کۆنتڕڵ کردنی جووڵە بۆ یەکگرتنی ئەم گۆڕاوانە بوبە داھێنانێکی گەورە بۆ ڕێ نیشاندانی پیشەگەرییەکانی ئاوی خێرا لە سەرەتاکانی ساڵی ١٩٩٠ دکتۆر John Olsen ی دامەزراوی OMAX گەشەی بەم سیستەمانەدا کە بۆ دیاریکردنی وردی و خێرای لە ھەر خاڵێکدا لەگەڵ ڕێگاکەدا، و بە بەکارھێنانی ھاوبەشییەکانی کۆمپیوتەر وەکوو چاودێر. گەورەترین پیشەگەری ئاوی خێرا، لێشاوی نێودەڵەتی (ڕۆڵی پیشەسازییەکانی لێشاو)، سودەکانی ئەم سیستەمە ناسراوە و مۆڵەتی بە بەرنامەی OMAX دا، لەگەڵ ئەنجامە گەورەکانی ئامێرەکانی بڕین بە ئاوی خێرا ئاسان کاری کەوتە جیھان بۆ بە کار ھێنانی خێرای و ڕێکی. [[پەڕگە:Largest_Waterjet_New_England_Seacoast_Great_Bay_Northeast_USA_America_Speed_Fast_Quick_Material_Cutting_Tolerance_Control_Omax_Westinghouse_Newington_NH_WEC_Specialty.jpg|alt= Large Water Jet Abrasive Cutting Machine|وێنۆک|452x452پیکسڵ|ئامێرێکی گەورەی بڕین بە خێرای ئاوی تیژ]] == کارپێکردن == ئاوە خێراکان دەگەڕێنەوە سەر ھەمان سەرەتا کە ئەویش بەکارھێنانی پەستانی ئاوی بەرزە بە سەرنجدان لەسەر تێکشکاندن لەلایان دەمەکان. زۆربەی ئامێرەکان ئەمە دەکەن بە کارپێکردنی ئاوەکە بۆ ناو تڕۆمپای پەستانی بەرز. دوو جۆرە تڕمپا ھەیە کە ئەم پەستانە بەرزانە دروست دەکات، ترڕۆمپای خەست و ئامێری ڕاستەوخۆ یان تڕۆپای ستونی. ئامێری ڕاستەوخۆ کاردنەکەی زۆر لە مەکینەی ئۆتمبێل دەچێت، پاڵدانی ئاو لە ڕێگەی پەستانی بەرزی ناو بۆڕی بە بەکار ھێنانی پەستێنەری پێوەنوساو بە شەفتی ستونی. تڕۆمپای خەست پەستان دروست دەکات بە بەکارھێنانی ڕۆنی ھایدرۆلیکی بۆ جووڵاندنی پستۆنەکە تاوەکوو ئاوەکە تێپەڕبێت بە ناو ڕێڕەوە بچووکەکە. ئاوەکە دواتر تێپەڕدەبێت بەناو ڕێڕەوە پەستان بەرزەکە بۆ دەمی ئاوە خێراکە. لە دەمەکەوە، ئاوکە سەرنجی پێدەکرێت لە تێکشکاندنە بەرزەکە لە کونی ئەڵماسەکە. ئەم تێکشکاندنەی ئاو دەردەپەڕێت لە دەمەکەدا، ماددەکەش دەبڕێت بە پێداکردنی ئاوەکە بە خێرای ٣ Mach، لە دەوروبەری ٢٫٥٠٠ ft/s (760 m/s). ئەم کردارە ھاوشێوەیە بۆ ئاوی خێرای تیژ تاوەکوو ئاوەکە دەگات بە دەمەکە. لێرە تیژییەکان ھەروەکوو [[:en:Garnet|garnet]] و [[:en:Aluminium oxide|aluminium oxide]]، دەردەدرێن بۆناو دەمەکە بەدەروازە تیژەکە. تیژییەکە دواتر تێکەڵ دەبێت لەگەڵ ئاوەکەی ناو بۆڕییە تێکەڵ کەرەکە و دەکرێتە دەروە بەھۆی پەستانی بەرز. == سودەکان == یەکێکک لە سودە گرینگەکانی ئاوی خێرا لە توانای دا ھەیە ماددە ببڕێت بە بئ ئەوەی پێکەاتەی ماددەکە تێکبدات، کە ھیچ شوێنێکی بە گەرمی کاری تێنەکراوە (HAZ). کەمکردنەوەی کاریگەرییەکانی گەرمی وا لە ماددەکە دەکات ببڕدرێت بئ ئەوەی زیانی پئ بگات یان پێکەاتەکەی بگۆڕدرێت. گۆشە تیژەکان، لێژبوون، کونەکان، و کەم نیوەتیرەی ناوەکی دەکرێ. بڕین بە ئاوی خێرا ھەروەھا لە توانایدا ھەیە ماددەی ئاڵۆز ببڕێت. بەرنامەی تایبەتمە''ندوو'' و سەری سئ دووری، شێوەی ئاڵۆز دەکرێ بەرھەم بەێندرێت. بۆ ناو دەمەکە بە دەروازە تیژەکە. تیژییەکە دواتر تێکەڵ دەبێت لەگەڵ ئاوەکەی ناو بۆرییەکە تێکەڵ کەرەوە دەکرێتە دەرەوە بەھۆی پەستانی بەرز. درز، یان پانی، کەرتەکە دەتواندرێت بگونجێندرێ بە ئاڵوگۆرکردنی پارچەکان لە دەمەکەدا، ھەر وەکوو گۆرینی جۆر و قەبارەی تیژییەکە. بڕاوی تیژی نموونەی درزێکی ھەیە لە مەودای٠٫٠٤ بۆ ٠٫٠٥ ئینج(١٫٠١٫٣ملی مەتر)، بەڵام دەتواندرێت تەسک بکرێت بەقەد ٠٫٠٢ ئینج (٠٫٥١ملی مەتر). براوە ناتیژەکان ئاسایانە لە نێوان٠٫٠٠٠٧ بۆ٠٫٠٠١٣ئینج(٠٫١٨٠٫٣٣ملی مەتر)، بەڵام دەکرئ بچووک بێت بەقەد٠٫٠٠٣ئینج(٠٫٠٧٦ملی مەتر)، کە بە نزیکەی بەقەد قژی مرۆڤە. ئەم دەرپەریوە بچووکانە دەتونێ ڕێبدات بە زانیارییە بچووکانەی ئەم کۆمەڵە فراوانەی جێبەجێکردنەکان. ئاوە خێراکان لە توانای دایە بەوردی بێنێتە خوارەوە ٠٫٠٠٥ئینج (٠٫١٣ملی مەتر) و بەردەوام بۆ خوارەوە بۆ ٠٫٠٠١ئینج (٠٫٠٢٥ملی مەتر). بەھۆی درزە تەسکەکانی، بڕین بە ئاوی خێرا دەتوانێ بڕی کۆنەی بەرھەم ھاتوو کەم بکاتەوە، بە ڕێگەدان بە چونە ژورەوەی پارچە نەبراوەکان بە شێوەیەکی متمانە پێ کراوی پێکەوە نەک بڕین بە ڕێگا لاسایەکان. ئاوی خێرا بە نزیکەی ٠٫٥بۆ ١ US gal (١٫٩–٣٫٨١) لە ھەر خولەکێکدا (بە پشت بەستن بە سەری قەبارەی کونەکە)، ئاوەکە دەتواندرێت سەر لە نوێ دووبارە بەکاربێتەوە بە بەکارھێنانی سیستەمی ئەڵقەی داخراو. ئاوی بەکارھاتو ئاسایانە پاکە بۆ فلتەر دواتر فرێدانی دەمی ئاوەکە. تیژیgarnetەکە ماددەیەکی مەترسیدار نییە و دەتواندرێت بۆ چەند جارێکی تر بەکاربێتەوە، بە پێچەوانەوە، دەتواندرێت بەکاربەێندرێت لە کاری زبڵداری. ئاوی خێرا ڕێژەیەکی کەم لە تۆز بەرھەم دێنێت، دووکەڵ، ھەڵم، و پیسی، کەمکردنەوەی زیان گەیاندنی خراپ بە ئامێرەکە. برینی گۆشت بە بەکارھێنانی تەکنەلۆژیای ئاوی خێرا ڕێگر دەبێ لە پیس بوون چونکە بەرکەوتنی نییە لەگەڵ گۆشتەکە. == نەرمی == [[پەڕگە:Water_jet_cutter_tool.jpg|وێنۆک|ئامرازی ئاسنینی بڕین بە ئاوی خێرا]] لەبەر ئەوەی سروشتی برین دەتواندرێت بە ئاسانی بگۆردرێت، ئاوی خێرا بە نزیکەی دەتواندرێ بەکاربێت بۆ زۆربەی پیشەسازییەکان؛ ئاوی خێرا بە نزیکەی دەتواندرێ زۆرێک لە ماددەی جیاواز ببڕێت ھەندێکیان تایبەتمەندی بێھاوتایان ھەیە کە دەبێت لە کاتی برینیاندا بە شێوەیەکی باش ئاگادار بیت. ئەو ماددانەی کە دەبڕدرێت ئاسایانە بە بەکارھێنانی ئاوی خێرای کۆک، لاستیک، کەف، پلاستیک، چەرم، پێکەێنەرەکان، تاشەبەرد، خشتەک، شووشە، کانزا، خواردن، کاغەز و ھتد… زۆربەی سیرامیکەکان دەتواندرێت ببڕدرێت بە ئاوی خێرای تیژ بە مەرجێک ماددەکە بۆ ڕێژەی تیژییەکە بگونجێت (لە نێوان ٧٫٥و٨٫٥لە پێوەریMohes)ئەو نمونانەی کە ناتواندرێ بە ئاوی خێرا ببڕدرێت بریتین لە شووشەی بەھێز و ئەڵماس. ئاوە خێراکان لە توانایاندا ھەیە ببڕن تا سەروی٦ئینج(١ملی مەتر) لە کانزاکان وە١٨ئینج(٤٦٠ملی مەتر) لە زۆربەی ماددەکان، ھەرچەندە پسپۆرە لە دەرھێنانی خەڵوز، ئاوە خێراکان لە توانایاندا ھەیە ببڕن تا سەروی١٠٠ftبە بەکەرھێنانی دەمێکی ١ئینج(٢٥ملی مەتر). ئامێرە تایبەت دروستکراوەکانی ئاوی خێرا بەکاردێنن بۆ لابردنی bitumen لە لێوارەکانی شەقامەکان کە بوون بە تێکدەری شەقامەکان. سوور بوون شتێکی سروشتییە کە ھۆکارەکەی گەرمی کە شوھەوایەکە ھەوری گەورەی گڤ کراو یەکسان دەبێت لەگەڵ ئاستی bituminous کە دەبێتە ھۆی تێکدانی ڕووی شەقام لە کەشوھەوایەکی شێداردا. == بەردەستبوون == ئامێری فیچقەی ئاو لە کارگەکانی سەرتاسەری جیھان بەردەستن، بەقەبارەی جیواز، لەگەڵ ترۆمپای پەستانی جیواز. ئامێری بڕینی فیچقەی ئاوی ئاسای توانای بڕینی دەست پێ دەکات لەبچوکەوە وەک چەند پێیەکی دووجا تاوەکوو سەدان پێی دووجا. ترۆمپای پاڵەپەستۆی زۆریش بەردەستن کەلە psi 40.000 (MPa ٢٨٠) دەست پێدەکات تاوەکوو ١٠٠٫٠٠٠Psi (690MPa) == قۆناغەکان == بڕینی ئاوی خێرا شەش خاسییەتی سەرەکی ھەیە کەبریتین لە: # بە کارھێنانی تیژیێکی زۆری ئاو کە بە ھەبوونی ترۆمپایەکی پاڵەپەستۆی زۆر ٩٠٫٠٠٠Psi - ٣٠٫٠٠٠(٦٢٠MPa-٢١٠) و ھەروەھا دەتواندرێت ماددەی بە ھێزکەریشی لەگەڵ تێکەڵ بکرێت. # بۆ دروستکردنی جۆرەھا کەلوپەلی ئامێر، ئەوانەی کە ھەستیارن بە پلەی گەرمی، یان زۆر ڕەقن. # ھیچ زیانێکی گەرمی بە ناوەو دەروە ناگەیێنت. # دەمی ئاوەکەی دروستکراون boride یان پێکەاتەی tungsten carbide. # لەزۆربەی بڕینە کاندا لەبەشی سەرەوە زیاتر لەپلەیەک قووڵتردەکات، ئەوەش دەتواندرێ کەم بکرێتەوە یان نەھێڵدرێت بە دابەزاندنی خێرای بڕینەکە یانیش لارکردنەوەی گۆشەی بڕینەکە. # دووری نێوان دەمی ئاوەکەو ئەو ماددەی کە دەی بڕێت کاریگەری ھەیە لەسەر قەبارەی درزەکە وەلابردنی ماددەکە. دووری ئاسای بریتییە لە ٠٫١٢٥in (3.2mm). پلەی گەرمیش ھۆکارێکی کاریگەر نییە. == چۆنییەتی قەراغ == چۆنییەتی قەراغی بڕین لە وێنەکانی Q١ تا Q٥ نیشاندراون بچووکترین ژمارە خراپترین چۆنییەتی ھەیە و ژمارەگەورەکان باشترین چۆنیرتی ھەیەو و لوسترینە. بۆ ماددەی تەنک، جیاوازی لەخێرای بڕین بۆ Q١ دەتواندرێ سێ بە قەدەر خێرای Q٥ بێت. بۆ ماددەی ئەستەورتر Q١ شەش جار لە Q٥ خێراترببێت. بۆ نموونە ئەلمنیۆمێکی ١٠٠mm کە Q٥ خێرایەکی دەبێتە ٠٫٧٢ in/mm (18 mm/min) و خێرای Q١ دەبێتە ٤٫٢ in/mm (110 mm/min)، ٥٫٨ جار خێراتر. == چەندین-تەوەرەی بڕین == {{واڵا}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئاو|تەکنۆلۆژیا}} {{پۆلی کۆمنز|Water jet cutter}} [[پۆل:ئامێرەکانی بڕین]] [[پۆل:ئەو ئامێرانەی بە دار کاردەکەن]] az8dx95rg8sftnun42hwnj381jgrx6t 0 165165 1680742 1597428 2026-10-05T04:38:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، تورکیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680742 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = مەحموود ئاڵناک | office = [[ئەندامی مەجلیسی مەزنی نەتەوەییی تورکیا]] | constituency_AM = | termstart = ١٩٨٧ | termend = ١٧ی ئازاری ١٩٩٤ | constituency = [[قەرس]] ([[١٩٨٧ ھەڵبژاردنی گشتیی تورکیا|١٩٨٧]]) [[شرنەخ]] ([[١٩٩١ ھەڵبژاردنی گشتیی تورکیا|١٩٩١]]) | constituency1 = | alma_mater = [[زانکۆی ئەنقەرە]] | birth_date = ١٩٥٢ | birth_place = [[دیگۆر]] | honorific_suffix = [[ئەندام پەرلەمان]] | party = [[حیزبی دیموکراسی (تورکیا)|حیزبی دیموکراسی]]{{ھن}}[[حیزبی گەلی دێمۆکراتیک]] | citizenship = [[تورکیا]] }} '''مەحموود ئاڵناک''' ({{بە تورکی|Mahmut Alinak}}؛ لەدایکبووی ١٩٥٢ لە [[دیگۆر]]، [[قەرس]]) پارێزەر، نووسەر، و سیاسەتوانێکی [[کورد]]ی [[باکووری کوردستان]]ە. == پیشە == مەحموود ئاڵناک دەرچووی کۆلێژی قانوونی [[زانکۆی ئەنقەرە]]یە.<ref name="bianet">[[Bianet]], 26 April 2012, [http://bianet.org/bianet/bianet/134222-eski-milletvekili-alinak-da-gozaltinda Kandıra'dan "Köpekler Manifestosu" Çıktı]</ref> لە ھەڵبژاردنی گشتی ١٩٨٧ی تورکیا وەکوو نوێنەری [[پارێزگای قەرس]] ھەڵبژێردرا لەسەر لیستی (SHP).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://secim.haberler.com/1987/kars-secim-sonuclari/|سەردێڕ=Kars SEÇİM SONUÇLARI|وێبگە=secim.haberler.com|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191212094942/https://secim.haberler.com/1987/kars-secim-sonuclari/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ١٩٨٩ لەگەڵ شەش کەسی دیکە لە حیزبی (SHP) دەرکران بەھۆی چوونیان بۆ کۆنفرانسێکی کوردی لە پاریس.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Whitman|یەکەم=Lois|ناونیشان=https://archive.org/details/destroyingethnic0000whit|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration|سەردێڕ=Destroying Ethnic Identity: The Kurds of Turkey: an Update|ڕێکەوت=١٩٩٠|بڵاوکەرەوە=Human Rights Watch|ژپنک=٩٧٨-٠-٩٢٩٦٩٢-٦٣-٠|پەڕەکان=[https://archive.org/details/destroyingethnic٠٠٠٠whit/page/٣٢ ٣٢]|زمان=en}}</ref> لە ھەڵبژاردنی گشتیی ١٩٩١ی تورکیا دووبارە ھەڵبژێردرا وەک نوێنەری [[پارێزگای شرنەخ]]، دوای ئەوەی چووە ڕیزی حیزبی دیموکراسی (DEP).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://secim.haberler.com/1991/sirnak-secim-sonuclari/|سەردێڕ=Şırnak SEÇİM SONUÇLARI|وێبگە=secim.haberler.com|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191212094945/https://secim.haberler.com/1991/sirnak-secim-sonuclari/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەو یەکێک بوو لەو شەش پەرلەمانتارەی (DEP) کە پارێزبەندیی پەرلەمانییان لێ وەرگیرایەوە لە ١٩٩٤ بۆ ئەوەی لێپرسینەوەیان لێ بکرێت بە بیانووی ھاندان بۆ سەربەخۆیی کوردستان. لە کانوونی یەکەمی ١٩٩٤ بە سێ ساڵ و شەش مانگ حوکم درا بە تاوانی ھاندان بۆ جوداخوازی.<ref>[[European Court of Human Rights]], 26 November 1997, [http://hudoc.echr.coe.int/sites/eng/pages/search.aspx?i=001-58117 SAKIK AND OTHERS v.]</ref> لە ئەیلوولی ١٩٩٧ ڕۆمانێکی بە ناوی «گەرمیی شڕۆ» بڵاوکردەوە کە بنچینەکەی کۆمەڵێک ڕووداوی ھەقیقی بوون کە لە گوندی ئۆرمانیچی ناوچەی باسانی پارێزگای شرناخ ڕوویان دابوو. کتێبەکە قەدەغەکرا.<ref>[[European Court of Human Rights]], 29 June 2005, [http://hudoc.echr.coe.int/sites/eng/pages/search.aspx?i=001-68652 Alinak v.]</ref> ئاڵناک دواتر بووە بەڕێوەبەری ناوچەی قەرسی [[حیزبی گەلی دیموکراتیک]] (DTP)، و وەک کاندیدێکی سەربەخۆ لەگەڵ حیزبەکە بەشداربوو لە ھەڵبژاردنە گشتییەکانی ٢٠٠٧،<ref name="bianet3">[[Bianet]], 26 April 2012, [http://bianet.org/bianet/bianet/134222-eski-milletvekili-alinak-da-gozaltinda Kandıra'dan "Köpekler Manifestosu" Çıktı]</ref> بەڵام نەیتوانی بگاتە پەرلەمان.<ref name="bianet2">[[Bianet]], 26 April 2012, [http://bianet.org/bianet/bianet/134222-eski-milletvekili-alinak-da-gozaltinda Kandıra'dan "Köpekler Manifestosu" Çıktı]</ref> لە ٢٠٠٨ خۆی کشاندەوە لە پێشبڕکێیەک کە تێیدا [[ئەحمەد تورک]] بووە ھاوسەرۆکی حیزبەکە، گوتی کە نایەوێت لەگەڵ ھاوڕێکەی لە کێبڕکێ بێت.<ref>demokrathaber.net, 19 August 2011, [http://www.demokrathaber.net/siyaset/mahmut-alinak-bdp-genel-baskanligina-aday-h3456.html Mahmut Alınak, BDP Genel Başkanlığı'na aday] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304045445/http://www.demokrathaber.net/siyaset/mahmut-alinak-bdp-genel-baskanligina-aday-h3456.html |date= ٤ی ئازاری ٢٠١٦ }}</ref> لە ئایاری ٢٠٠٧ بە ١٠ مانگ سزای زیندانی حوکم درا لەژێر ماددەی ٣٠١، بەھۆی گوتەکانی لەبارەی [[ڕووداوی شەمزینان]].<ref>[[Today's Zaman]], 7 May 2007, [http://todayszaman.com/news-110420-former-deputy-mahmut-alinak-sentenced-under-article-301.html Former deputy Mahmut Alınak sentenced under Article 301] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304101655/http://www.todayszaman.com/news-110420-former-deputy-mahmut-alinak-sentenced-under-article-301.html|date=2016-03-04}},</ref> لە ٢٠٠٩ حوکم درا بە چاندن و ئاگاداریی ٥٠٠ دار (یان ١١ مانگ زیندانی) بە تاوانی بێڕێزیکردن بە سەرۆکوەزیران [[ڕەجەب تەییب ئەردۆغان]].<ref>[[Today's Zaman]], 21 June 2009, [http://todayszaman.com/news-178653-probation-becomes-an-effective-instrument-for-forestation.html Probation becomes an effective instrument for forestation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305014648/http://www.todayszaman.com/news-178653-probation-becomes-an-effective-instrument-for-forestation.html |date= ٥ی ئازاری ٢٠١٦ }}</ref> لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ بە ١٤ مانگ زیندانی حوکم درا بە تاوانی بێڕێزیکردن بە ئەفسەرانی پۆلیس، لەبەر گوتەکانی لەبارەی سزادانی کەسێک لە [[قەرس]].<ref>[[Turkish Human Rights Association]], BİA Haber Merkezi, 23 December 2010, [http://www.tihv.org.tr/index.php?alinak “‘İşkence Hayvansı bir Uygulama’ Demek Suç Oldu!”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131018235126/http://www.tihv.org.tr/index.php?alinak |date=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref><ref>[[Bianet]], 3 May 2011, [http://www.bianet.org/english/print/129711-anti-terror-law-took-th Anti-Terror Law Took the Lead in 2010]</ref> لە ٢٠١١ یەکێک لەو گیراوانەی کە تۆمەتبارکرابوون بە ھەبوونی پەیوەندی لەگەڵ [[کۆما جڤاکێن کوردستان]].<ref>[[Hurriyet Daily News]], 8 December 2011, [http://www.hurriyetdailynews.com/former-mp-arrested-in-kck-case.aspx?pageID=238&nID=8779&NewsCatID=338 Former MP arrested in KCK case]</ref> لە شوباتی ٢٠٢٠ دووبارە دەستگیرکرا و حوکم درا بە تاوانی ئەندامییەتی لە ڕێکخراوێکی تیرۆریستی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://bianet.org/english/law/220175-former-mp-mahmut-alinak-behind-bars-for-the-10th-time|سەردێڕ=Former MP Mahmut Alınak Behind Bars for the 10th Time|وێبگە=Bianet|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠٢٠}}</ref> == کتێبەکان == * HEP, DEP ve Devlet ("HEP, DEP u Dewlet"), Kaynak Yayınları 19??, (ISBN 9753431201) * HEP, DEP ve Devlet Parlamentodan 9. Koğuşa-2 ("HEP, DEP u Dewlet Ji Parlementoyê heta Girtigehê, Nezaretxana 9'emîn"), Kaynak Yayınları 1996, (ISBN 9753431201) * Şiro´nun Ateşi ("Agirê Şiro"), Berfin Yayınları 1997, (ISBN 9757345600) * Nazo, Berfin Yayınları 1998, (ISBN 9757354678) * Ateşte Yıkanmak ("Agirda Xweşuştin"), Berfin Yayınları 2003, (ISBN 9756680318) * Tarihin Çarmıhında Güneş Ülkesi ("Çarmixa Dîrokê da Welatê Rojê"), Jan Yayınları 2011 * Köpekler Manifestosu ("Manîfesto ya Sa(Kuçika)")', Jan Yayınları 2012 * Mehmet Tunç ve Bêkes ("Mehmet Tunç u Bêkes"), CHA Yayınevi, 2017 == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|ژیاننامە|کوردستان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢]] 4telhhdhl894f1hlbj6kxbbxw4684sn 0 165916 1680770 1642286 2026-10-05T05:49:20Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1680770 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Che Guevara - Grab in Santa Clara, Kuba (frag).jpg|وێنۆک|پەیکەری چێ لە شاری سانتا کلارا، [[کووبا]].]] '''بۆ ھەتاھەتایە، فەرماندە''' (ناوی ڕەسەنی گۆرانی: Hasta Siempre, Comandante) گۆرانییەکە لەلایەن ئاوازدانەری کوبی کارلۆس پوێبلا لە ساڵی ١٩٦٥ بۆ [[چێ گیڤارا|چێ گێڤارا]] وتراوە. دەقی گۆرانییەکە وەک پەیامی ماڵاوایی نووسراوە بۆ چێ، ئەمەش کاتێک ناوبراو [[سانتا کلارا]] و [[کووبا]]ی جێھێشت بەرەو [[کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ|کۆنگۆ]] و پاشان [[بۆلیڤیا]]،<ref name="Chomsky2010">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Aviva Chomsky|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=qlny4FXvAzYC&pg=PA121|سەردێڕ=A History of the Cuban Revolution|ڕێکەوت=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=John Wiley & Sons|ژپنک=٩٧٨-١-٤٠٥١-٨٧٧٤-٩|پەڕە=١٢١|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠١٢}}</ref> کە ھەر لەوێ دەستگیرکرا و کوژرا. گۆرانییەکە لەدوای مەرگی گیڤارا دەنگدانەوەی زۆری ھەبوو، زۆرێک لە ھونەرمەندە چەپەکان کەڤەری گۆرانییەکەیان کردەوە. گۆرانییەکە بە زیاتر لە ٢٠٠ وەشان (ڤێرژن) وتراوەتەوە.<ref name="all versions">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://alltheversions.blogspot.com/2010/06/carlos-puebla-1917-1989-cuba-spanish.html|سەردێڕ=All versions of Some musics|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٠}}</ref> دیارترین لەو کەسانەی کە گۆرانییەکەیان کەڤەر کردووە؛ کەمپەنی سیگوندۆ، سۆلیداد براڤۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sincopa.com/latin_pop/cdinfo_latin/soledad_69soledad.htm|سەردێڕ=Soledad Bravo / Soledad - Version 1969|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٠٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=5vr1RujPr2k|سەردێڕ=Soledad Bravo / Hasta Siempre|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩}}</ref> ئۆسکار چاڤێز،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.gracenote.com/music/album.html/genlatin/98070f65416553811cf45c0c301c9c3b.html|سەردێڕ=OSCAR CHAVEZ 20 Exitos|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070926233456/http://www.gracenote.com/music/album.html/genlatin/98070f65416553811cf45c0c301c9c3b.html <!-- Bot retrieved archive -->|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070926233456/http://www.gracenote.com/music/album.html/genlatin/98070f65416553811cf45c0c301c9c3b.html |date=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٧ }}</ref> ناتالیا کاردۆنی،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.gracenote.com/music/album.html/westerneuropean/b2b0c376c36de89e844e673c3d29cb82.html|سەردێڕ=Nathalie Cardone / Hasta Siempre|ساڵ=١٩٩٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070926233820/http://www.gracenote.com/music/album.html/westerneuropean/b2b0c376c36de89e844e673c3d29cb82.html <!-- Bot retrieved archive -->|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070926233820/http://www.gracenote.com/music/album.html/westerneuropean/b2b0c376c36de89e844e673c3d29cb82.html |date=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٧ }}</ref> ڕۆبێرت یات،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=gouy5Gt1ZMo|سەردێڕ=Nomadi Hasta Siempre Live 1995|ساڵ=١٩٩٥|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠١٣}}</ref> نۆمادی، ئینس ڕیڤێرۆ، سیلڤیۆ ڕدیریگز، ئەنخێل پارا. == شیعر == {{Col-begin}}{{Col-break}} دەقی شیعرە ڕەسەنەکە بەزمانی [[ئیسپانی]] :Aprendimos a quererte :desde la histórica altura :donde el Sol de tu bravura :le puso cerco a la muerte. ::'''Chorus''': ::Aquí se queda la clara, ::la entrañable transparencia, ::de tu querida presencia, ::Comandante Che Guevara. :Tu mano gloriosa y fuerte :sobre la Historia dispara :cuando todo Santa Clara :se despierta para verte. ::['''Chorus'''] :Vienes quemando la brisa :con soles de primavera :para plantar la bandera :con la luz de tu sonrisa. ::['''Chorus'''] :Tu amor revolucionario :te conduce a nueva empresa :donde esperan la firmeza :de tu brazo libertario. ::['''Chorus'''] :Seguiremos adelante, :como junto a ti seguimos, :y con Fidel te decimos: : «¡Hasta siempre, Comandante!» {{Col-break}} دەقی شیعرەکە بە وەرگێڕانی کوردی؛ لەتۆوە فێری خۆشەویستی بووین :لە بەرزایییەکانی مێژووەوە :لەو شوێنەی کە ڕۆژی ئازایەتی تۆ :سنورێکت بۆ مەرگ کێشا ::'''کۆرس''': ::لێرەوە بە ڕوونی دەمێنێتەوە، ::خۆشەویستی بە ڕوونی ::بۆ ھەبوونە بەنرخەکەی تۆ ::فەرماندە چێ گیڤارا :دەستە جوان و بەھێزەکەت :گڕی بە مێژوودا :کاتێک ھەمووان لە سانتا کلارا :ھەڵسان بۆ بینینی تۆ ::['''کۆرس'''] :ھاتنت گڕی بە بای شەماڵدا :لەگەڵ خۆرەتاوی بەھار :بۆ چاندنی ئاڵاکە :لەژێر ڕۆشنایی خەندەکانت ::['''کۆرس'''] :خۆشەویستی شۆڕشگێرییەکەت :بەرەو بەڵێنێکی نوێت دەبات :لەوێ چاوەڕێی چاونەترسیت دەکەن :لە ھێزە ئازادەکەت ::['''کۆرس'''] :ئێمە بەردەوام دەبین :ھەروەک چۆن ئەوکاتە شوێنت کەوتین :وە لەگەڵ [[فیدێل کاسترۆ|فیدێل]] پێتدەڵێین: :"بۆ ھەتاھەتایە، فەرماندە!" {{col-end}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Refbegin}} *[https://web.archive.org/web/20090922022444/http://www.hey-che.com/poems-and-speeches-of-che-guevara.html Poems & speeches about Che Guevara] *[http://www.marxists.org/subject/art/music/puebla-carlos/lyrics/hasta-siempre.htm ''Hasta Siempre Comandante''] - English & Spanish lyrics * {{YouTube|86LSuXi5TLU|''Hasta Siempre''}} performed live by [[Nathalie Cardone]] * {{YouTube|br1VJEN5-x4|''Hasta Siempre''}} performed live by [[Silvio Rodríguez]] *[http://alltheversions.blogspot.com/2010/06/carlos-puebla-1917-1989-cuba-spanish.html ''All versions of Some musics''] - 200 versions of Hasta Siempre, Comandante {{Refend}} {{چێ گیڤارا}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:سروودەکانی سەبارەت بە شۆڕشگێڕەکان]] [[پۆل:وێناکردنی کولتووری چێ گیڤارا]] 2rr7uxcba75rxlvoz38naewe27vifnc 0 166986 1680907 1585596 2026-10-05T10:38:18Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مۆسیقا-کۆلکە) 1680907 wikitext text/x-wiki {{وەسف|گۆرانیبێژێکی کورد}} {{زانیاریدانی کەسایەتی | ناو = مەریوان سەفادین | وێنە = | قەبارەی وێنە = | جێگری_وێنە = | لێدوانی وێنە = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = {{ساڵی لەدایکبوون و تەمەن|١٩٧٢}} | شوێنی لەدایکبوون = [[عەبابەیلێ]]، [[ھەڵەبجە]]، [[عێراق]] | ڕێکەوتی_ونبوون = | شوێنی_ونبوون = | ڕەوشی_ونبوون = | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | مۆنۆمێنتەکان = | نیشتەجێ = [[سوید]] | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | پیشە = [[گۆرانیبێژ]] | ساڵانی چالاکی = ١٩٩٣–ئێستا | خاوەنکار = | ناوبانگ = | کارە_دیارەکان = | شێواز = | شار = | باڵا = | کێش = | بزاڤ = | ھاوسەر = | منداڵەکان = ٢ | باوان = | خزمەکان = | خەڵاتەکان = | واژوو = | جێگری_واژوو = | قەبارەی_واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''مەریوان سەفادین''' (لەدایکبووی ١٩٧٢ لە [[ھەڵەبجە]]، [[عێراق]]) گۆرانیبێژێکی کوردی خەڵکی ھەڵەبجەیە، کە بە ھەردوو زاری [[کوردیی ناوەندی]] و [[کوردیی باشووری]] گۆرانیی وتووە. == سەرەتای ژیان == مەریوان سەفادین لە ساڵی ١٩٧٢ لە گوندی [[عەبابەیلێ]] لە شاری ھەڵەبجە لەدایک بووە و ھەتا ساڵی ١٩٨٨ و کاتی [[کیمیابارانی ھەڵەبجە|کیمیابارانەکەی ھەڵەبجە]] لەوێ ژیاوە؛ بە وتەی خۆی، برینداری کیمیابارانەکەشە، و بەھۆی کیمیابارانەکەوە ھەڵەبجەی بەرەو [[سلێمانی]] بەجێ ھێشتووە.<ref name="ئێن ئاڕ تی ٢" /> ھەر بەھۆی کیمیابارانەکەوە نەیتوانیوە خوێندن تەواو بکات. لە ساڵی ١٩٩٦ کوردستانی بەرەو ئەورووپا بەجێ ھێشت بەجۆرێک ٢ ساڵ لە ئەڵمانیا و ١٠ ساڵ لە ئایسلەند ژیاوە. پاشان چووەتە سوید و زیاتر لە ١٠ ساڵە لەوێ دەژیت.<ref name="پۆستی فەرمیی خۆی لە فەیسبووک" /> == پیشە == مەریوان لە ساڵی ١٩٩٣ لەڕێگەی [[بەھجەت یەحیا]]وە دەستی بە کاری ھونەری کردووە و ھەر لەو ساڵە یەکەم گۆرانیی خۆی بەناوی ''ھەی باوە باوە'' لە بەرنامەی کەشکۆڵ لە [[کەناڵی گەلی کوردستان]] بڵاو کردووەتەوە. تا ١٩٩٦ شەش بەرھەمی بەشێوەی تاک تۆمار کردووە. ھەروەھا مەریوان یەکێک بووە لە ئەندامانی [[تیپی مۆسیقای فۆلکلۆری کورد]]،<ref name="ئێن ئاڕ تی ٢">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/NRT2/News.aspx?id=12673|سەردێڕ=ڤیدیۆ.. کەمال محەممەد و مەریوان سەفادین دوێتێک بڵاو دەکەنەوە|ڕێکەوت=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=ئێن ئاڕ تی ٢|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref> کە چەندین کۆنسێرتی لەگەڵ تیپەکە لە ھەردوو شاری [[ھەولێر]] و [[سلێمانی]] کردووە. مەریوان تەنیا دوو ئەلبومی بەناوەکانی ''دیە'' لە ٢٠٠٢ و ''جێژوان'' لە ٢٠٠٦ بڵاو کردووتەوە. ئەمە جگە لەوەی کە چەندین گۆرانییشی بە شێوەی تاک بڵاو کردووەتەوە. لە چەندین ئاھەنگ و بۆنە لەدەرەوەی کوردستان کۆنسێرتی کردووە.<ref name="پۆستی فەرمیی خۆی لە فەیسبووک">پۆستێکی فەرمیی مەریوان سەفادین لەبارەی ژیانی خۆی و پیشەکەی لە پەڕەی فەرمیی خۆی لە فەیسبووک.</ref> مەریوان دوو-سێ گۆرانیی ھەورامیشی وتووەتەوە کە شیعرەکان ھی [[مەولەوی]] بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.chra.tv/news/index.php/articles/articles/intervieuw/2330-2011-01-31-18-25-12666|سەردێڕ=مەریوان سەفادین : لەڕێگەی هونەرەوە دەمەوێ خزمەت بکەم نەک خۆ دەرخستن|نووسەر=حەمە شوان|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=چرا.تیڤی|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200713043941/http://www.chra.tv/news/index.php/articles/articles/intervieuw/2330-2011-01-31-18-25-12666|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٤ و بەرەبەری [[شەڕی پێشمەرگە و داعش]] مەقامێکی بۆ پێشمەرگە و کوردستان وت و بڵاو کردەوە، و لە ٢٠١٧ گۆرانییەکی بە [[کەڵھوڕی|زاری کەڵھوڕی]] بەناوی ''بەو بەو'' بڵاو کردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=19777&Jor=5|سەردێڕ=نوێترین گۆرانی مەریوان سەفادین بڵاو كرایەوە|نووسەر=مەحموود ئیسماعیل|نووسەر٢=شاخەوان شێخانی|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠١٧|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=وشە.نێت|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref> لە ٢٠٢٠ [[کەمال محەممەد]] لەگەڵ مەریوان ڤدیۆکلیپێکیان بەناوی ''ئافەرین'' بڵاو کردەوە.<ref name="knwe.org">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://knwe.org/?p=86427|سەردێڕ=بەرهەمێکی نوێی کەمال محەمەد و مەریوان سەفادین|ڕێکەوت=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=knwe.org|ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210608194246/https://knwe.org/?p=86427|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == دیسکۆگرافی == <!-- ناوەکانی زۆرینەی ئەم گۆرانییانە فەرمی نین بۆیە تکایە گەر ناوە فەرمییەکانیان دەزانیت، ڕاستیان بکەرەوە. --> === ئەلبوومەکان === {{پێڕستی تراکەکان | ناونیشان = دیە (٢٠٠٢) | بەشداربووانی_نووسین = | بەشداربووانی_مۆسیقا = | نووسەرەکانی_ھۆنراوەکان = بەڵێ | ستوونی_زیادە = مۆسیقا | ناو١ = ھەر ئەڕۆم | نووسەر١ = | تێبینی١ = غوربەت | ھۆنراوەکان١ = [[ئەحمەد محەممەد]] | ئاوازدانەر١ =لوڕی | ماوە١ =٤:٣٩ | زیادە١ = توانا فەرەج {{ھن}} ئارا ئەحمەد {{ھن}} کارزان مەحموود | ناو٢ = سەوزە | نووسەر٢ = | تێبینی٢ = | ھۆنراوەکان٢ = | ئاوازدانەر٢ = | ماوە٢ =٧:٠٤ | زیادە٢ = | ناو٣ = نازیلێ | نووسەر٣ = | تێبینی٣ = | ھۆنراوەکان٣ = عەتا قەرەداغی {{ھن}} فۆلکلۆر | ئاوازدانەر٣ = فۆلکلۆر | ماوە٣ = ٤:١٤ | زیادە٣ = توانا فەرەج {{ھن}} ئارا ئەحمەد | ناو٤ = نەم ئەزانی | نووسەر٤ = | تێبینی٤ = تەنیایی | ھۆنراوەکان٤ = ئەحمەد محەممەد | ئاوازدانەر٤ = نەوژین محەممەد | ماوە٤ = ٧:١٢ | زیادە٤ = سامان تەھا | ناو٥ = گەڵا گەڵا | نووسەر٥ = | تێبینی٥ = | ھۆنراوەکان٥ = ئیسماعیل خوڕماڵی | ئاوازدانەر٥ = کەلھوڕی | ماوە٥ = ٥:١٥ | زیادە٥ = سامان تەھا | ناو٦ = چاوانی تۆ | نووسەر٦ = | تێبینی٦ = | ھۆنراوەکان٦ =ئیبراھیم نەجمەدین | ئاوازدانەر٦ = | ماوە٦ =٥:١٣ | زیادە٦ = | ناو٧ = دیە | نووسەر٧ = | تێبینی٧ = | ھۆنراوەکان٧ = نەوژین محەممەد | ئاوازدانەر٧ = نەوژین محەممەد | ماوە٧ = ٤:٢٣ | زیادە٧ = ئارا ئەحمەد {{ھن}} توانا فەرەج |total_length = ٣٨:٠٠ }} {{پێڕستی تراکەکان | ناونیشان = جێژوان (٢٠٠٦) | بەشداربووانی_نووسین = | بەشداربووانی_مۆسیقا = | نووسەرەکانی_ھۆنراوەکان = بەڵێ | ستوونی_زیادە = مۆسیقا | ناو١ = جێژوان | نووسەر١ = | تێبینی١ = | ھۆنراوەکان١ = | ئاوازدانەر١ = | ماوە١ =٥:٥٢ | زیادە١ = | ناو٢ = شیرینە و شیرین | نووسەر٢ = | تێبینی٢ = | ھۆنراوەکان٢ = [[ئەحمەد محەممەد]] | ئاوازدانەر٢ = | ماوە٢ =٧:٠٢ | زیادە٢ = توانا فەرەج | ناو٣ = ئای لە من | نووسەر٣ = | تێبینی٣ = | ھۆنراوەکان٣ = [[بەختیار ساڵح]] | ئاوازدانەر٣ = | ماوە٣ = ٤:٣٢ | زیادە٣ = توانا فەرەج | ناو٤ = یارانی ھاودەم | نووسەر٤ = | تێبینی٤ = | ھۆنراوەکان٤ = [[خەییام]] | ئاوازدانەر٤ = ئیبراھیم نەجمەدین | ماوە٤ = ٤:٠٥ | زیادە٤ = توانا فەرەج {{ھن}} ئارا ئەحمەد | ناو٥ = تەمتومان | نووسەر٥ = | تێبینی٥ = سەرمای عەشق | ھۆنراوەکان٥ = ئەحمەد محەممەد {{ھن}} ئیسماعیل محەممەد | ئاوازدانەر٥ = کەلھوڕی | ماوە٥ = ٧:١٦ | زیادە٥ = توانا فەرەج {{ھن}} ئارا ئەحمەد | ناو٦ = ھۆ گوڵێ | نووسەر٦ = | تێبینی٦ = | ھۆنراوەکان٦ = ئەحمەد محەممەد | ئاوازدانەر٦ = مەریوان سەفادین | ماوە٦ = ٤:٤٤ | زیادە٦ = توانا فەرەج {{ھن}} ئارا ئەحمەد | ناو٧ = ئەوا ئەڕۆم | نووسەر٧ = | تێبینی٧ = بەستەی غوربەت، ھەوری قەدەر | ھۆنراوەکان٧ = ئەحمەد محەممەد | ئاوازدانەر٧ = کەلھوڕی | ماوە٧ = ٦:٠٣ | زیادە٧ = توانا فەرەج {{ھن}} ئارا ئەحمەد | ناو٨ = ھەی داد ھەی دڵەی ھاوار | نووسەر٨ = | تێبینی٨ = | ھۆنراوەکان٨ = ئەحمەد محەممەد | ئاوازدانەر٨ = مەریوان سەفادین | ماوە٨ = ٥:١٥ | زیادە٨ = توانا فەرەج {{ھن}} ئارا ئەحمەد | ناو٩ = ئەمان لەیل | نووسەر٩ = | تێبینی٩ = | ھۆنراوەکان٩ = ئیسماعیل محەممەد {{ھن}} فۆلکلۆر | ئاوازدانەر٩ = فۆلکلۆر | ماوە٩ = ٥:٣١ | زیادە٩ = ئارا ئەحمەد {{ھن}} توانا فەرەج |total_length = ٥٠:٢٠ }} === تاکە گۆرانییەکان === * ئامۆزا گیان (کۆنسێرت) * بۆ کوردستان (مەقام، ٢٠١٤) * چەشنی دەریا (کۆنسێرت) === کلیپەکان === {| class="wikitable" |+ کلیپەکان |- ! ناونیشان !! شیعر !! ئاواز !! مۆسیقا !! ساڵ !! تێبینی !! سەرچاوەکان |- | ھەی باوە باوە || [[مەولەوی]] || فۆلکلۆر || || ١٩٩٣ || یەکەم گۆرانی || |- | باوان || فۆلکلۆر || فۆلکلۆر || || || || |- | دیە || نەوژین محەممەد || نەوژین محەممەد || ئارا ئەحمەد {{ھن}} توانا فەرەج || ١٩٩٤ || || |- | کەلیان || [[مەولەوی]] || فۆلکلۆر || || ١٩٩٤ || || |- | یارانی ھاودەم || [[خەییام]] || ئیبراھیم نەجمەدین || توانا فەرەج {{ھن}} ئارا ئەحمەد || ١٩٩٤ || || |- | ئای لە من || [[بەختیار ساڵح]] || فۆلکلۆر || توانا فەرەج || || || |- | لە کۆڵانی تەنگ || فۆلکلۆر || فۆلکلۆر || گرووپی مۆسیقیی کوردسات || || || |- | گوڵەکەم || ڕێبوار ئالانی || مەریوان سەفادین || كارزان مە‌حموود || ٢٠١٣ || || |- | پەشیمانی || گەشبیر ئەحمەد || کەلھوڕی || كارزان مە‌حموود || ٢٠١٥ || || |- | ھەناسە || ڕێبوار ئالانی || مەریوان سەفادین || كارزان مە‌حموود || ٢٠١٦ || لەگەڵ [[ئاریان کەریم]] || |- | بەو بەو || فۆلکلۆر || کەلھوڕی || کارزان مەحموود || ٢٠١٧ || || |- | گەڵا || ئیسماعیل خوڕماڵی || مەریوان سەفادین || || ٢٠١٨ || دووبارەکراو || <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=54186&Jor=5|سەردێڕ=مەریوان سەفادین گۆرانی "گەڵا" دووبارە بڵاو دەکاتەوە|نووسەر=محەممەد میران|ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=وشە.نێت|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/Nrt2/News.aspx?id=2382|سەردێڕ=مەریوان سەفادین گۆرانی "گەڵا" بە ئاوازێکی نوێ بڵاودەکاتەوە|ڕێکەوت=٢٧ی ئابی ٢٠١٨|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=ئێن ئاڕ تی ٢|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref> |- | کانیی عاشقان || فۆلکلۆر || مەریوان سەفادین || شادمیھر نامۆ || ٢٠١٨ || لەگەڵ [[ئاریان کەریم]] || <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://xelk.org/29621/|سەردێڕ=مەریوان سەفائەدین و ئاریان كەریم كانی‌ عاشقان کلیپ دەکەن|ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠١٨|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=خەڵک|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تەممووزی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200708211016/https://xelk.org/29621/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://hawler.in/index.php/2017-12-28-23-19-46/item/6456-2018-10-02-11-31-42|سەردێڕ=(مەریوان سەفادین و ئاریان كەریم) "كانی ئاشقان"ـیان بڵاو كردەوە|نووسەر=عەبدولغەفار عەبدوڵڵا|ڕێکەوت=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=ھەولێر|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=52762&Jor=5|سەردێڕ=مەریوان سەفائەدین و ئاریان کەریم بەرهەمێکی نوێ بڵاو دەکەنەوە|نووسەر=شاخەوان شێخانی|نووسەر٢=ڕێناس شابان|ڕێکەوت=١٥ی ئابی ٢٠١٨|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=وشە.نێت|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref> |- | بۆم دەمردی || ھێمن ھەژار || شادمیھر نامۆ || || ٢٠١٩ || || <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/NRT2/News.aspx?id=8914|سەردێڕ=مەریوان سەفادین ڤیدیۆ کلیپێکی نوێی بڵاو کردەوە|ڕێکەوت=٣ی نیسانی ٢٠١٩|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=ئێن ئاڕ تی ٢|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=70964&Jor=6|سەردێڕ=مەریوان سەفادین نوێترین بەرھەمی بڵاو کردەوە|نووسەر=محەممەد میران|ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠١٩|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=وشە.نێت|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref> |- | ئافەرین || ھێمن ھەژار || شادمیھر نامۆ || || ٢٠٢٠ || لەگەڵ [[کەمال محەممەد]]، (مەریوان وەک میوان) || <ref name="ئێن ئاڕ تی ٢" /><ref name="knwe.org" /> |- | شەو || ئیبراھیم نەجمەدین || مەریوان سەفادین || || ٢٠٢١ || دووبارەکراو || |- | گەر بێیتەوە || مازیار فایەق {{ھن}} سەروەت تۆفیق || شادمیھر نامۆ || || ٢٠٢١ || || |- | ھەنگاو || محەممەد پاکژ || مەریوان سەفادین || || ٢٠٢٢ || || <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://nrttv.com/nrt2/detail2/8643|سەردێڕ=مەریوان سەفادین: کاری من پێویستی بە چەندین جار گوێگرتن هەیە بۆ ئەوەی لەگەڵی بژیت|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=ئێن ئاڕ تی ٢|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> |} === ئاوازدانان === مەریوان لە ٢٠١٩ ئاوازێکی بۆ گۆرانییەکی گۆرانیبێژ [[یەریڤان ھەڵەبجەیی]] بەناوی ''یاران'' داناوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hawler.in/index.php/2017-12-28-23-19-46/item/11841-2019-05-05-13-20-53|سەردێڕ=مەریوان سەفادین میلۆدییەكی تازە دادەنێت|ڕێکەوت=٥ی ئایاری ٢٠١٩|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=ھەولێر|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{فەیسبووک|mariwan.safadinn}} * {{یووتیووب|channel=UCeXLgMMjOAGtkZoq0de-9bQ}} * {{ساوندکڵاود|mariwan-safadin}} * [https://www.deezer.com/en/artist/114804202 مەریوان سەفادین] لە [[دیزەر]] {{گۆرانیبێژانی کورد}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مۆسیقا|مۆسیقای کوردی}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی کورد]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی کورد]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی کوردیی ناوەندی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢]] qdxdce6q8yzf34eiskv084lnescl3h3 0 167532 1680449 1666977 2026-10-04T16:33:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، جوگرافیا-کۆلکە، کۆریای باشوور-کۆلکە) 1680449 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Oscar's Oasis poster.jpg|وێنۆک]] '''مێرگی ئۆسکار''' ({{بە ئینگلیزی|Oscar's Oasis}}) زنجیرەیەکی ئەنیمەیشنی [[فەڕەنسا|فەرەنسی]]-[[کۆریای باشوور]]ە، لە ٧٨ ئەڵقەی حەوت خولەکی پێکھاتووە.<ref name="CakeOscarsOasis">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Oscar's Oasis|ناونیشان=http://www.cakeentertainment.com/Home/ProductPage/?id=46547|بڵاوکەرەوە=Cake Entertainment|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160803200501/http://www.cakeentertainment.com/Home/ProductPage/?id=46547|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لەلایەن تیم تۆ و توبا ئینتەرتەیمێنت بەرھەمھێندراوە، بە بەشداری لەگەڵ ″کێک ئینتەرتیمێنت″. لە سەرەتادا زنجیرەکە ناوی ″Oohhh Asis″ بوو، کە ئەڵقەیەکی ٧ خولەک و نیوە ئەڵقەیەکی دیکەش پێکھاتوو. لە ٢٦ی ئازاری ٢٠٠٨ بۆ ٣٠ی ئایاری ٢٠٠٩ لەسەر TF1 پەخش دەکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٠٨|سەردێڕ=Des News de l'anim - No 16|ناونیشان=http://www.animation-france.fr/newsletter/16/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080718042431/http://www.animation-france.fr/newsletter/16/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Syndicat des Producteurs de Films d'Animation|زمان=French}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080718042431/http://www.animation-france.fr/newsletter/16/ |date=١٨ی تەممووزی ٢٠٠٨}}</ref><ref name="VarietyTeamTOAt102">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Pickard|یەکەم١=Christopher|سەردێڕ=TeamTO AT 10: A Timeline|ناونیشان=https://variety.com/2015/film/markets-festivals/teamto-timeline-1201520879/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ئیش=Variety|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150617231527/http://variety.com/2015/film/markets-festivals/teamto-timeline-1201520879/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> «مێرگی ئۆسکار» بۆ یەکەمجار بەشێوەیەکی نوێ لە ساڵی ٢٠١٠ لە کەناڵی (MIPTV Media Market) پەخش کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠١٠|سەردێڕ=Des News de l'Anim - No 35|ناونیشان=http://www.animation-france.fr/newsletter/35/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101008011019/http://www.animation-france.fr/newsletter/35|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Syndicat des Producteurs de Films d'Animation|زمان=French}}</ref> دواتر زنجیرەکە لەسەر (کەناڵ +) لە ئەیلوولی ٢٠١٠ نیشاندرا، لە ھاوینی ٢٠١١ لەسەر TF1 پەخشکرا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Des News de l'anim - No 16|ناونیشان=http://www.animation-france.fr/newsletter/16/|بڵاوکەرەوە=Syndicat des Producteurs de Films d'Animation|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080718042431/http://www.animation-france.fr/newsletter/16/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تەممووزی ٢٠٠٨|زمان=French|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080718042431/http://www.animation-france.fr/newsletter/16/ |date=١٨ی تەممووزی ٢٠٠٨}}</ref><ref name="VarietyTeamTOAt10">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Pickard|یەکەم١=Christopher|سەردێڕ=TeamTO AT 10: A Timeline|ناونیشان=https://variety.com/2015/film/markets-festivals/teamto-timeline-1201520879/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ئیش=Variety|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150617231527/http://variety.com/2015/film/markets-festivals/teamto-timeline-1201520879/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەروەھا لە تەممووزی ٢٠١١ بە شێوەیەکی 3D بڵاوکرایەوە.<ref>{{cite press release|title=Download the free Nintendo Video application, only for Nintendo 3DS|url=https://www.nintendo.co.uk/News/2011/Download-the-free-Nintendo-Video-application-only-for-Nintendo-3DS-252872.html|publisher=Nintendo|accessdate=28 September 2016|date=11 July 2011}}</ref> دواتر لەسەر کەناڵی «گوڵی» لە ٢ی تەممووزی ٢٠١٩ دەستی کرد بە پەخشکردن. == کورتکراو == ئۆسکار مارمێلکەیەکە لە بیابانێکی دیارینەکراو دەژێت، بیابانەکە چەند تایبەتمەندییەکی ڕاستەقینەی تێدایە، وەک بیابانی ″سەحارا″، بیابانی کالاھاری، بیابانی باکووری ئەمریکی. ڕێگایەکی قیری گشتی لە بیابانەکەدا ھەیە، تەنھا بۆ ئەوە بەکارھاتووە، کە ھەندێک جار لۆرییەک بەوێدا تێپەر دەبێت، ئۆسکار بەشێوەیەکی گشتی بەدوای خۆراک یان ئاو دەگەرێت، ھەروەھا گۆمێکی ئاو لە بیابانەکەدا ھەیە، بەڵام چەند تیمساحێکی جینگز و شەرانی چاودێری دەکەن و لەوێ دەژێن. ھەروەھا ئۆسکار زۆر حەز بە ھێلکەی مریشک یان باڵندە دەکات، زۆربەی جار ھێلکەکان دەدزێت، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا ئۆسکار بۆ مریشکەکان خواردنێکی خۆشە، ھەندێک جار شلە لە بوتڵ یان لە شوێنی تر دەدۆزێتەوە، بەڵام زۆربەی جار لەبەر ئەو خواردنەوەیە نائومێد دەبێت، ھەندێک جار ئۆسکار لە کەڵەکەی زبڵ شت دەدۆزێتەوە. (پۆپی) ڕێوی، (ھاچی) کەمتیار، (بەک) ھەڵۆ، ئەمانەش لەناو بیابانەکە دەژێن، بەزۆری وەک ھاوڕێی یەک بەیەکەوەن، لە شوێنێکی چۆڵ کە پاسێکی تێکشاوی لێیە، زۆربەی جار بەعارەبانەیەک ڕاو دەکەن، ھارچی پاڵ دەنێت، بەک ئاراستە دەکات، پۆپی فەرمان دەکات. بۆنمونە ئۆسکار، ھەر سێکیان بەدوای خۆراک و ئاو دەگەڕێن، ھەندێک جار ئۆسکار بەکاردەھێنن، وەفێڵی لێدەکەن، زۆرجار ئۆسکار و ئەو سیانە دەبێتە شەریان لەسەر ئاو یان خۆراک. == کارەکتەرەکان == * ئۆسکار: کارەکتەری سەرەکی زنجیرەکەیە، ھەمیشە لەگەڵ پۆپی، ھارچی، بەک، بەتایبەت لەگەڵ مریشکەکان دەبێتە گرفتی. ئۆسکار ھەمیشە ھەوڵ دەدات کە مێش بگرێت، ئاویش بدۆزێتەوە، ھەرکاتێک ئۆسکار شتێکی سەرنجراکێشی ھەبێت، ئەوسیانە لێی دەسێنن، ئەویش بۆ بەدەستھێنانی شتەکەی زۆر شت دەکات. * پۆپی: ڕێویەکە، بەڕێوبەری سیانەکەیە، فەرمان دەکات، ھەروەھا زۆر زیرەک و فێڵبازە، فێڵ لە گیانەوەرەکانی دیکە دەکات، بەتایبەتی دوانەکە، لە زۆربەی ئەڵقەکان کەسێکی توڕە و خراپ و چاوچنۆکە، دەنگەکەی لەلایەن (ماری فاکۆندۆ). * ھارچی: کەمتیارەکە، ھێزێکی ماسولکەی ھەیە، لە کەسانی ناو زنجیرەکە بەھێزترە، زۆرجار پاڵ بە عارەبانەکەوە دەنێت، بۆ ئەوەی دوای مریشک یان ئۆسکار بکەون، ھەرەوەھا کەسانی ناو زنجیرەکە بە زۆری خۆیان لەو سیانە بەدوور دەگرن. دەنگەکەی لەلایەن (سڵای جانسن). * بەک: جۆرێکە لە ھەڵۆ، ھەمیشە ئەو شتانەی پێی دەڵێن پەسەندی دەکات، دەنگەکەی لەلایەن (سڵای جانسن). * مانۆلۆ: شۆفێری لۆرییەکە، ئەو لۆرییەی کە گواستەوەی جۆراوجۆری پێیە، لەناو زنجیرەکەدا، مانۆلۆ ھەمیشە خەوتووە، سەگەکەی لەجیاتی ئەو شۆفێری دەکات، دەنگەکەی لەلایەن (مارتیاڵ مینۆکس). * ڕۆکۆ: سەگە بەوەفا و دڵسۆزەکەی مانۆلۆ، ھەمیشە ھەوڵ دەدات، ئەو بارەی پێیەتی لەسەر لۆرییەکە بەسەلامەتی بیھێڵێتەوە، زۆرجار ڕاوی ئۆسکار سیانەکە دەنێت، بەشێوەیەکی گشتی برادەرانەیە لەگەڵ ئۆسکار و سیانەکە، زۆربەی جار لەگەڵ ئەوان دەدینرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|https://web.archive.org/web/20170401175125/http://www.teamto.com/en/les-productions/les-productions-de-teamto/oscar-co/}} * {{IMDb title|2080922}} {{تووڵی دەروازە|ئەنیمەیشن|کۆمیدیا|گیانلەبەران|کەشوھەوا|جوگرافیا|دەیەی ٢٠١٠|فەڕەنسا|کۆریای باشوور|تەلەڤیزیۆن|کارتۆن}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کۆریای باشوور-کۆلکە}} [[پۆل:پڕۆگرامە ڕەسەنەکانی کارتۆن نێتۆرک]] [[پۆل:زنجیرە دراما تەلەڤیزیۆنییەکانی کۆریای باشوور کە لە ٢٠١٤ دەستیان پێکردووە]] 5uggt3w9buffm5pnth9kz6qak7d3ox3 0 167881 1680581 1517128 2026-10-04T22:33:43Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، سووریا-کۆلکە) 1680581 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Ebla royal palace.jpg|وێنۆک]] '''مێژووی سوریا''' دەگەڕێتەوە بۆ ھەزاران ساڵ پێش زاین ئەم وڵاتە لە پێشدا بە [[شام]] ناسراوبوو کە چەندین ناوچەی و وڵاتی دەگرتەوە ئەم ناوچەیە شوێنی پێکدادان و شەری چەندین نەتەوە و زلھێزەکانی مێژوو بوون بەھۆی شوینە جوگرافییەکەی لەلایەن چەندین نەتەوەوە داگیرکراوە و خاکەکەی بەرێوەبراوە کە ھەریەکە لە میسرییەکان وکلدانی و ئاشووری و فارسەکان و پاشان یۆنانییەکان و ڕۆمانییەکان کە ھەریەکەیان بۆ ماوە و کاتی جیاواز فەرمانڕەواییان تێداکردووە. == مێژووی کۆن وناوەڕاست == وڵاتی [[سووریا]] خاوەن مێژوویەکی دوورودرێژە یەکێک لە کۆنترین ئاسەوارەکان کە دۆزرابێتەوە لەم وڵاتە دەگەرێتەوە بۆ ٥٠٠٠ ھەزار ساڵ پێش ئێستا، ساڵانێکی زۆر [[سووریا]] لەلایەن چەندین نەتەوەی جیاوازەوە بەرێوەبراوە ئەمەش وای کردووە ئەم وڵاتە بەردەوام لە شەڕو ململانێدا بێت لەگەڵ ئەوەش چەندین شارستانی دروست بوون کە تائێستاش شوێنەوارەکانیان بێ جێ ماوە. === سەردەمی ئیمپراتۆرییەتیی بیزەنتی === [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی|ئیمپراتۆری بیزانس]] ڕێگە کاروانە بازرگانییەکانی نێوان ڕۆژھەڵات و ڕۆژاوا بوو، لە پێش وەفاتی ئیمپراتۆر «تیۆدیسیۆس» لە کاتی دابەشبوونی ئیمپراتۆریی ڕۆمدا ناوچەکانی ئەنادۆڵی لە ئاسیا ئەگرتەوە لەگەڵ یۆنان و دوورگەکانی دەریای ئیجە و ئەرمینیا و ئاسیای بچووک و سووریا و میسڕ و برقە. ئەم ئیمپڕاتۆرییەتە دەسەڵاتی لە سوریا مایەوە تا ھەتا ساڵی ١٤٥٣ز لەسەر دەستی [[سوڵتان محەممەد فاتیح|سوڵتان محەممەد فاتیحی عوسمانی]] فەتحی [[قوستەنتینیە]] کرا و کۆتایی بەدەسەڵاتی ھات لە سەرجەم ئەو ناوچانەی دەسەڵاتی بەسەردا ھەبوو. [[پەڕگە:PtolemaicEmpireinArabic.PNG|وێنۆک|فراوانی دەسەڵاتی ئیمپراتۆرییەتیی بیزەنتی]] === فتحکردنی شام === === سەردەمی ئەمەویی و عەباسییەکان === === سەردەمی عوسمانی === [[پەڕگە:Sultan Abdulmecid Pera Museum 3 b.jpg|وێنۆک|سوڵتان عەبدولمەجیدی یەکەم]] == سوریا لە نێوان ساڵانی ١٩٠٠–٢٠٠٠ == [[پەڕگە:Ottoman Asia (partial, 1893).jpg|وێنۆک|ویلایەتەکانی سوریا لە سەردەمی عوسمانییەکان]] === ئینتیدابی فەڕەنسی === === دامەزراندنی کۆماری سوریا === === شەری نێوان ئیسرائیل و سوریا === == سوریا لە ساڵی ٢٠٠٠ بۆ ٢٠٢٠ == === بەشار ئەسد === === جەنگی ناوخۆیی سوریا ٢٠١١ === == مێژووی کورد لە سوریا == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://ar.wikipedia.org/wiki/تاريخ_سوريا|سەردێڕ=تاریخ سوریا|زمان=عەرەبی|سەردان= ١٢ی ئابی ٢٠٢٠}} {{مێژووی ئاسیا}} {{تووڵی دەروازە|سووریا|مێژوو|ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{پۆلی کۆمنز|History of Syria}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سووریا-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی سووریا| ]] [[پۆل:مێژووی شام|سووریا]] 0vrmzg2xbejit34lr3wnwd8emwdkv3m 0 167910 1680529 1517099 2026-10-04T19:35:58Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، ئوردن-کۆلکە) 1680529 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Petra Jordan BW 21.JPG|وێنۆک]] '''مێژووی ئوردن''' باسکردنە لە مێژووی وڵاتی [[ئوردن]] کە تێیدا باس لە ڕوودا و پێشھاتەکانی ڕابردووی ئەم وڵاتە دەکات ھۆکارێکە بۆ ئەوەی نەوەی ئێستا ئاشنای ڕابردووی ئەم وڵاتە بن لەم وڵاتە چەندین زلھێز حکومڕانییان کردووە و کردوویانە بە بەشێک لە خاکەکەی خۆیان وەک ئیمپراتۆری ڕۆم و بێزەنتی و دەوڵەتی ئیسلامی بۆ ماوەیەکیش لەژێر دەستی بەریتانییەکان بوو [[پەڕگە:Ottoman Syria 1900-ar.svg|وێنۆک|نەخشەی ئوردن کاتێک بەشێ بوو لە دەوڵەتی عوسمانی]]. == مێژووی کۆن و ناوەڕاست == لە سەدەی سێیەمی پێش زاین ویلایەتی ئوردن لە ڕۆژھەڵات دامەزرا لە سەدەی چوارەمی پێش زاین قیبتییەکان کە بەزمانی عەرەبی ئەدوان ناوچەی باشووری ڕۆژھەڵاتی ئوردنیان داگیرکردن. دوای ئەوان ڕۆمەکان ھاتن و داگیریان کرد تا ھاتنی ھێزی ئیسلامی و کۆتای ھێنان بەدەسەڵاتیان لەم ناوچەیە. === سەردەمی بیزەنتی و ڕۆمی === {{سەرەکی|ئیمپراتۆریی بیزانس|ئیمپراتۆریی ڕۆم}} === سەردەمی دەسەڵاتی ئیسلامی === {{سەرەکی|دەوڵەتی ئەییووبی|مەمالیکەکان|دەوڵەتی ئەمەوی|خەلافەتی عەبباسی|دەوڵەتی فاتیمی|دەوڵەتی عوسمانی}} == مێژووی نوێ و ھاوچەرخ == === ئینتیدابی بەریتانیا === ئوردن لەدوای جەنگی یەکەمەوە تا ساڵی ١٩٤٦ لە ژیر چاودێری [[بریتانیا]] مایەوە و لەو ساڵەدا [[بنەماڵەی ھاشمی]] سەربەخۆیی ئوردنیان ڕاگەیاندو لەوەو بەدواش بە شانشینی ئوردنی ھاشمی ناسرا. === دامەزراندنی شانشینی ئوردن === [[پەڕگە:Kingabdullahbinhussein.jpg|وێنۆک|شا عەبدوڵای یەکەم]] ساڵی ١٩٢٦ بەریتانییە دەسەڵاتی ئینتیدابی لەسەر ئوردن ھەڵگرت ئەمەش بەھۆی ئەوەی لە ماوەی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] پشتیوانی [[بەریتانیا]] بوون ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی ئەوەی شانشینی [[ئوردن]] دروست بکرێت سەرەتا ناوی ئیماڕەتی ئوردنی بوو دواتر لە ساڵی ١٩٤٥ ناوەکەی بۆ شانشینی ئوردن گۆڕا [[شا عەبدوڵای یەکەم]] یەکەم پاشای ئەم شانشینە دوای ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی، [[شا عەبدوڵای یەکەم]] بووە فەرمانڕەوای ئەم وڵاتە و دوای تیرۆرکردنی شا عەبدوڵا لە ساڵی ١٩٥١ دا لە شاری [[ئورشەلیم]]، [[تەلال بن عەبدوڵڵا]] بۆ ماوەیەکی کورت بووە پادشای ئوردن. گەورەترین سەرکەوتنی شا تەلال پەسەندکردنی دەستوور بوو، بەڵام لە ساڵی ١٩٥٢ دا لەبەر نەخۆشی ئێسکیزۆ فڕنی، لە دەسەڵات لابرا. لەبەر ئەوەی حسێنی کوڕی لەو کاتەدا تەمەنی نەگەیشتبووە ١٨ ساڵ، لیژنەیەکی کاتی وڵاتی ئوردنی بەڕێوەبرد. شا حسێن لە ساڵی ١٩٥٣ لەتەمەنی ١٨ ساڵیدا توانی دەسەڵات بگرێتە دەست و لە ماوەیەکی کورتدا پشتیوانی سوپا و عەرەبە ڕەسەن و عەرەبە فەلەستینییەکانی ئوردن بۆ خۆی مسۆگەر بکات. لە ساڵی ١٩٩١ کۆتایی بە ڕەوشی نائاسایی شانشینەکەی ھێنا و لە ساڵی ١٩٩٢ شدا بە پەسەندکردنی یاسایەک ڕێگەی بۆ دامەزراندنی پارتە سیاسییەکان خۆشکرد. دواجار لە ساڵەکانی ١٩٨٩ و ١٩٩٣ ھەڵبژاردنەکانی پەرلەمان لەو وڵاتە بەڕێوە چوون. گۆڕانکاری لە یاسای ھەڵبژاردندا ھەراوھۆریای زۆری لێکەوتەوە و لایەنە ئیسلامییەکان لە ھەڵبژاردنی ١٩٩٧ دا بەشداریان نەکرد. شا حسێن پاش ٤٦ ساڵ لە گرتنە دەستی دەسەڵات، لە ساڵی ١٩٩٩دا مرد و تەختی پادشایەتی بۆ [[شا عەبدوڵای دووەم]]ی کوڕی بەجێھێشت. شا عەبدوڵڵای دووەم لە ساڵی ١٩٩٩ جێگەی باوکی گرتەوەو بە شێوەیەکی فەرمی ڕێکەوتننامەی ئاشتی لە گەڵ [[ئیسرائیل]] واژووکرد و پەیوەندییەکانی لەگەڵ [[ئەمریکا]] پتەوتر کرد و لە یەکەم ساڵی دەسەڵاتداریی خۆیدا چاکسازیی ئابووری خستە ئەولەوییەتی بەرنامەکانییەوە. [[پەڕگە:King Abdullah II of Jordan portrait.jpeg|وێنۆک|چەپ|شا [[عەبدوڵڵای دووەم]]]] === پەیماننامەی ئاشتی === [[پەڕگە:Hussein Clinton Rabin.jpg|وێنۆک|مەلیک حسێن لەگەڵ [[بیڵ کڵینتن]] و [[ئیسحاق ڕابین]] لە کاتی واژووکردنی پەیماننامەی ئاشتی نێوان [[ئیسرائیل]] و [[ئوردن]] ١٩٩٤]] === بەھاری عەرەبی لە ئوردن === == ئەمانەش ببینە == * [[پێترا]] == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://ar.wikipedia.org/wiki/تاريخ_الأردن|سەردێڕ=تاریخ الأردن|زمان=عەرەبی|سەردان= ١٢ی ئابی ٢٠٢٠}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|History of Jordan|مێژووی ئوردن}} {{مێژووی ئاسیا}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|ئوردن|ئاسیا|ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ئوردن-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی شام]] kwe2xl0284pil6axpbl4omyg9uu5e0d 0 167917 1680541 1517111 2026-10-04T19:37:59Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، بەحرەین-کۆلکە) 1680541 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''مێژووی بەحرەین''' باسکردنە لە ڕابردووی وڵاتی [[بەحرەین]] و ئەو ڕووداوە و پێشھاتانەی لە سەدەکان و ساڵەکانی ڕابردوو لەم وڵاتە دا ڕوویانداوە بەمەبەستی ئاشناکردنی نەوەکانی ئێستا سەبارەت بەم وڵاتە [[پەڕگە:Bellin - Karte von der Küste von Arabien c.1745 (crop).png|وێنۆک|نەخشەیەکی کۆنی ناوچە مێژوویەکانی بەحرەین ١٧٤٥]] == مێژووی کۆن و ناوەڕست == [[پەڕگە:Bahrain Fort overview.jpg|وێنۆک|قەڵای بەحرەین]] بەحرێن لە سەدەی چوارەمی پێش زاین پارچەیەک بووە لە ئیمپڕاتۆرییەتی ساسانی ولاتی فارس لە سەدەی حەوت ئاینی ئیسلام لەم وڵاتە بلاوبووەوە و خەڵکی ئەم ناوچەیە پێی ئاشنا بوون ئەمەش بەھۆی فتوحاتی ئیسلامییەوە کە دواتر بووە ئاینی ڕەسمی لەم وڵاتە لە سەدەی ھەشتەمی زاینی لە ژێر دەسەڵاتی عەباسییەکان بوون ساڵی١٥٢١ پورتوگالییەکان داگیریان کرد و بۆماوەی ٨٠ ساڵ لە ژێرفەرمانڕەواییاندابوو سالی ١٦٠٢دووبارە کەوتەوە ژێردەسەڵاتی فارسە شیعەکان == مێژووی نوێ و ھاوچەرخ == === ئیتنتیدابی بەریتانیا === === سەربەخۆیی === === خۆپیشاندانەکانی ٢٠١١ === == سەرچاوەکان == [https://fanack.com/ar/bahrain/history-past-to-present/ تاریخ البحرین من الماضی الی الحاضر] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200823032137/https://fanack.com/ar/bahrain/history-past-to-present/ |date=٢٣ی ئابی ٢٠٢٠ }} {{مێژووی ئاسیا}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|بەحرەین|ئاسیا|ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{پۆلی کۆمنز|History of Bahrain}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{بەحرەین-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی بەحرەین|مێژوو]] 9icgab6d9ufpjq6hpsop1at3iyycxs6 0 167945 1680580 1517127 2026-10-04T22:33:33Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە) 1680580 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Emblem of Sri Lanka.svg|وێنۆک]] '''مێژووی سریلانکا''' باسکردنە لە مێژووی وڵاتی [[سریلانکا]] و ئەو ڕووداوە و پێشھاتانەی لەم وڵاتەدا ڕوویداوە بە دریژایی ساڵەکان لەم وڵاتەدا. مەبەستی ئاشنا کردنی نەوەکانی ئێستایە بە [[سریلانکا]] == پێش مێژوو == == مێژووی کۆن == [[پەڕگە:1686 Mallet Map of Ceylon or Sri Lanka (Taprobane) - Geographicus - Taprobane-mallet-1686.jpg|وێنۆک|نەخشەیەکی کۆنی سریلانکا ١٦٨٦]] سریلانکا لە کۆندا ناسراو بە چەند ناوێک ناسراو بووە وەک تاروبینی کە وشەیەکی یۆنانییە مانای (تۆماس و ڕەنگی) پاشان بە ھۆی ھاتنی عەرەبەکان بەتایبەت دوای ھاتنی ئیسلام کە بازرگانیان لەگەڵ ئەم ناوچەیە ھەبوو بە (سرندیب) ناسرا تا ئەوەی بە تێپەربوونی سەردەمەکان ناوەکەی بوو بە سریلانکا. ئەم دوورگەیە ٥٤٢ ساڵ پێش زایین فواھیون لێی نیشتەجێ بوون کە یەکێکە لە نەتەوەکانی ئەم ناوچەیە == سەردەمی ئیستعماری == * '''ھاتنی پورتوگالییەکان''' سریلانکا وەک زۆربەی وڵاتەکانی دیکە لەلایەن ڕووبەرووی داگیرکاری و کۆنترۆلکردنی وڵات لەلایەن گەل و وڵاتانی دیکەوە بووەتەوە بۆیەکەم جار لە ساڵی ١٥٠٥ پورتوگالییەکان ڕوویان لەم ناوچەیە کرد بەمەبەستی کاری بازرگانی بەتایبەت پاشان وردە وردە دەسەڵاتیان بەسەر زۆربەی ناوچەکانی سەریلانکا سەپاند ئەمەش لە نێوان ساڵی١٥٩٧ بۆ ١٦١٨ درێژەی ھەبوو * '''ھاتنی ھۆلندییەکان''' دوای ئەوەی ھۆڵندنییەکان دەسەڵاتیان بەھێز بوو توانیان لە ساڵی ١٦٥٨ ڕووبەکەنە سریلانکا و بیخەنە ژێردەسەڵاتی خۆیانەوە بۆماوەیەکی زۆر * '''بەریتانییەکان''' بەریتانییەکان دوای ئەوەی لە ساڵی ١٧٩٨ بەریتانیا ئەو ناوچانەیان داگیر کرد کە ھۆڵندییەکان دەستیان بە سەردا گرتبوو کە لە ژێر دەسەڵاتی پرتوگالی دابوو، لە ساڵی ١٨٠٢ پەیمانی ئیمیان مۆرکرا کە دورگە کە بێتە ژێر دەسەڵاتی بەریتانیا کە ناوی سلان بوو. لە ساڵی ١٨١٥ [[بەریتانیای مەزن|بەریتانیا]] (کاندی) داگیر کرد کە کە ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی تەواوی سریلانکا بکەوەێتە ژێر دەسەڵاتیان. == سەربەخۆبوون == ساڵی ١٩١٩ ھەوڵەکانی سریلانکا بۆ سەربەخۆ بوون دەستی پێکرد ئەویش دوای ئەوەی کە کۆمەڵەیەکیان بە ناوی ڕابتەی سریلانکا پێک ھێنا داوای مافی خۆ بەرێوەبردنیان دەکرد ئەم ھەوڵانە بەردەوام بوو تا ئەوەی لە ساڵی ١٩٤٨ سەربەخۆی بەدەست ھێنا و لە ساڵی ١٩٥٦ زمانی سینھالی بووە زمانی ڕەسمی ئەم [[وڵات]]ە ساڵی ١٩٧١ بووە کۆماری سریلانکا ئەویش دوای ئەوەی قوتابیان و سوپای ڕزگاری نەتەوەی دەسەڵاتیان وەرگرت. لە سالی ١٩٧٦ چەندین ناکۆکی و ململانێ لە ناو ئەم وڵاتە دەستی پێکرد کە خۆی بۆ جیابوونەوە و دروستکردنی دەوڵەتێکی دیکە لە ناو ئەم دەوڵەتە درا و تا ئێستاش بەردەوامە == مێژووی سریلانکا لە ١٩٧٦ تا ئێستا == {{واڵا|}} == سەرچاوەکان == * بەشی مێژوو لە کتێبی فەرھەنگی ڕووداوەکانی کوردستان و جیھان {{مێژووی ئاسیا}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|ئاسیا|سریلانکا }} {{پۆلی کۆمنز|History of Sri Lanka}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی سریلانکا]] dzzxk2xa193krpzamfcr4rvsf5qecuh 0 167988 1680598 1517150 2026-10-04T22:36:33Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە) 1680598 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Slab Grave culture areal.png|وێنۆک]] مێژووی مەنگۆلیا یاخود مەغۆل بۆ ھەزاران ساڵ پێش ئێستا دەگەرێتەوە یەکێکە لە میللەتە کۆنەکانی جیھان ئەم میللەتە لە چەنیدن ھۆز و تیرەی جیاواز پیچک ھاتوون و چەندین ئیمپڕاتۆرییەتی لێدروست بووە ساڵانێکیش بە شێکی زۆری جیھانی لەژێر دەسەڵات بوو مێژووی مەنگۆلیا لە سەردەمی جەنگیز خان زیاتر بە دەردەکەوێت کە توانی بەشێکی بەرچاوی ھۆز و تیرەکانی مەنگۆلیا کۆبکاتەوە یەکێک لە بەھێزترین ئیمپڕاتۆرییەت لە مێژوودا پێک بھێنیت. دوارتر نەوەکانی سنورەکانی جیھانیان بڕی تا ئەوەی دەسەڵاتی گەیشتە مەنجەر و ھۆڵندا دوای زیاتر لە سێ سەدە وردە وردە ناوچەکانی لە دەستدا کە دەستی بەسەردا دەگرتن ساڵی ١٦٩١ چین مافی ئۆتۆنومی پێ بەخشی لە دوای شۆرشی چین لە ساڵی١٩١١ لە ناوچوونی بنەماڵەی بانشوو لە ساڵی ١٩١٢ ئەمیرە مەنگۆلییەکان چینییەکانیان لە مەنگۆلیا دەرکرد و لە ساڵی ١٩٢١ سەربەخۆی خۆیان ڕاگەیاند لەژێر دەسەڵاتی خونوختوی بوزی و ڕوسیاش یارمەنی دەریان بوو لە ساڵی ١٩٢١ ھێزەکانی ڕووسیا چوە ناو مەنگۆلیا یارمەتی شۆڕشگێڕەکانی دا بە دامەزراندنی سیستەمێکی شیوعی لە دوای مردنی بوزی زیندوو، لە دوای پەیمانی نێوان ڕووسیا و چین چین وازی ھێنا لە داواکاری مەنگۆلیا و ھەربەناو بووە کۆمارێکی سەربەخۆ. == ھێرش بۆسەر بەغدا == [[پەڕگە:Mongol Empire map 2.gif|وێنۆک|نەخشەی چۆنییەتی فراوانبوونی سنوری مەغۆلەکان]] == کوردستان لەژێر دەسەڵاتی مەغۆل == === دەوڵەتی جەلائیری === === قەرەقۆینلۆ === === ئاققۆینلۆ === == ئەمانەش ببینە == [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]] [[ھۆلاکۆ خان]] == سەرچاوەکان == * مێژووی مەنگۆلیا لە کتێبی فەرھەنگی ڕووداوەکانی کوردستان و جیھان لە ئامادەکردنی علی کەندی {{مێژووی ئاسیا}} {{تووڵی دەروازە |مێژوو|ئاسیا}} {{پۆلی کۆمنز|History of Mongolia}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی مەنگۆلیا|مەنگۆلیا]] [[پۆل:خەڵکی مەغۆل]] [[پۆل:مەغۆلەکان]] g6fxnhe2l2klicthro7lusjefkmer4p 0 168002 1680542 1517113 2026-10-04T19:38:08Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، تاجیکستان-کۆلکە) 1680542 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Tajikistan OVER.jpg|وێنۆک]] '''مێژووی تاجیکستان''' باسکردنە لە مێژووی وڵاتی [[تاجیکستان]] تێدا باس لە ڕوودا و پێشھاتەکانی سەدەکانی ڕاردووی ئەم وڵاتە دەکاتە وە ھۆکارێکە بۆ ئاشناکردنی نەوەکانی ئێستا بە ڕابردووی ئەم ناوچەیە. [[تاجیکستان]] پارچەیەک بووە لە ئیمقراتۆرییەتی [[ئەسکەندەری مەزن]] لە دوای سەدەی ھەشتی زاینی تاجییەکان کە خاوەن [[زەوی]] بوون و نیمچە سەربەخۆیان لە دەست دابوو لەژێر ئامۆژگاری ئۆزبەکییەکان دابوو لە ڕۆژاوا و پاش بڵاو بوونەوەی ئاینی [[ئیسلام]] لەم ناوچەیە بووە ئاینی ڕەسمیان. لە سدەی سێزدەھەم [[جەنگیزخان]] توانی ئەم ناوچەیە داگیربکات و بیخاتە ژێر دەسەڵاتی [[مەغۆل]]ەکان تا ساڵانێکی زۆر لەژێر دەستی مەغۆلەکان پاشان لە ساڵی ١٨٦٠ بۆ ١٩٠٠ لەژێر فەرمانڕەوای دەسەڵاتی قەیسەری ڕووس بوون. لە دوای شۆرشی تشرینی یەکەمی ڕووسیا ھەوڵدرا ناوچەی بوخارییەکان بەکەوێتە ژێر دەسەڵاتی شیوعییەکان دوای ئەوەی تاجیکستان بووە بەشێک لە کۆماری تورکمانستانی سۆڤیەتی سۆشیالیستی مافی [[ئەتۆنومی]] پێ درا. لە ساڵی ١٩٢٤ بووە کۆماری تاجیکی سۆڤیەتی سوشیالیستی لە ساڵی ١٩٢٩ بووە یەکێک لە کۆمارەکانی یەکێتی سۆڤیەتی پێشوو لە دوای ساڵی ١٩٧٨ جوڵانەوەیەک پەیدا بوو لە تاجیکەکان دژی [[یەکێتیی سۆڤیەت]] تێکۆشان ئەمەش بووە ھۆی بەرزکرنەوەی ھەستی نەتەوایەتی و ساڵی ١٩٨٩ بەرەی میللی ڕاگەیەندرا و زمانی تاجیکی بووە زمانی ڕەسمی تاجییەکان ڕاگەیاندنی سەربەخۆی خۆیان لە ساڵی ١٩٩١ ڕاگەیاند وە لە ساڵی ١٩٩٢ چووە ناو ڕێکخراوی ھاوکاری ئابووری ئیسلامی و پاشان ڕێکخراوی ئاساییش. لە ساڵی ١٩٩٩ لە ئەنجامی ڕاپرسی و ھەڵبژاردن بریاردرا کە پارت و ھێزە ئیسلامییەکان ئازاد بن لە کار و سیاسەت دا. == شەڕی ناوخۆی تاجیکستان == [[پەڕگە:Spetsnaz troopers during the 1992 Tajik war.jpg|وێنۆک|کۆمەلێک سەرباز لە سەردەمی شەڕی ناوخۆ ١٩٩٢]] لە ساڵی ١٩٩٢ شەرێکی ناوخۆی لە ناو ئەو وڵاتە سەری ھەڵدا تاکو١٩٩٧ بەردەوام بوو کە تێیدا ژمارەیەکی بەرچاو لە خەڵک بوونە قوربانی ئەم شەڕە == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://en.wikipedia.org/wiki/History_of_Tajikistan|سەردێڕ =History of Tajikistan|زمان = ئینگلیزی |سەردان = ١٩ی ئابی ٢٠٢٠}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|ئاسیا|تاجیکستان}} {{مێژووی ئاسیا}} {{پۆلی کۆمنز|History of Tajikistan}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{تاجیکستان-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی تاجیکستان|مێژووی تاجیکستان]] [[پۆل:مێژووی ئاسیا]] 6dg4896p5eing63qqtoiph6tjowxqvv 0 168024 1680592 1517143 2026-10-04T22:35:33Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، قرغیزستان-کۆلکە) 1680592 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Central Asia MKL Bd. 16 1890 (128536325).jpg|وێنۆک]] '''مێژووی قرغیزستان''' باسکردنە لە مێژووی وڵاتی [[قرغیزستان]] و ئەو ڕوودا و و پێشھاتانەی لە سەدەکانی ڕابردوو لەم ناوچەیە ڕوویداوە، بەمەبەستی ئاشناکردنی نەوەکانی ئێستا بەڕابردووی ئەم وڵاتە لە سەدەی سێزدەھەم و چواردەھەم پارچەیەک بووە لە [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|ئیمپڕاتۆرییەتی مەگۆلی]] بەڵام لە ساڵی ١٧٨٥ کەوتە ژێر دەسەڵاتی ئیمپڕاتۆرییەتی چینی میللی لە ساڵی ١٨٧٦ تێکەڵ بوو بە ئیمپڕاتۆرییەتی قەیسەری ڕووس. لە سەدەی بیست و بەتایبەت بەھۆی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] بەشێکی زۆری گەلی قرغیزس ڕوویان لە چینی میللی کرد، دواتر بەھۆی شۆرشی ناوخۆی سوپای سووری [[ڕووسیا]]ی نوێ زۆربەی شۆرشگێرەکانی قرغیزستان ڕووبەروویان بوونەوە. لە ساڵی ١٩١٧ تا ١٩٢٤ قرغیزستان بووە بەشێک لە کۆماری تورکمانستان لە ساڵی ١٩٢٤ مافی [[ئۆتۆنۆمی]] پێ درا و لە ساڵی ١٩٢٦ بووە یەکێک لە کۆمارەکانی [[یەکێتیی سۆڤیەت]]. لە ساڵی ١٩٩١ بەھۆی ئەو دۆخەی یەکێتی سۆڤیەتی بەسەریدا ھات قیرغیستان سەربەخۆی تەواوەتی و جیابوونەوەی لە یەکێتی سۆڤیەت ڕاگەیاند. [[پەڕگە:BuranaTower.jpg|وێنۆک|تاوەری بورانە کە دروستکردنی دەگەرێتەوە بۆ سەدەی ١١]] == مێژووی قرغیزستان لە ٢٠٠٠ تا ئێستا == === شۆرشی تولیپ ٢٠٠٥ === === سەرۆکایەتی باکیڤس ٢٠٠٥–٢٠١٠ === === شۆرشی قرغیزستان٢٠١٠ === == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://ar.wikipedia.org/wiki/تاريخ_قيرغيزستان|سەردێڕ=تاریخ قیرغیزستان|زمان=عەرەبی|سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٠}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|ئاسیا|قرغیزستان}} {{مێژووی ئاسیا}} {{پۆلی کۆمنز|History of Kyrgyzstan}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{قرغیزستان-کۆلکە}} [[پۆل:مێژوو]] [[پۆل:مێژووی قرغیزستان]] [[پۆل:مێژووی ئاسیا]] t2sn9x7spy2auhaxy4qtw3scix03j5p 0 168028 1680608 1517173 2026-10-04T22:38:13Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، کۆلکە-کازاخستان) 1680608 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Issyk Golden Cataphract Warrior.jpg|وێنۆک]] '''مێژووی کازاخستان''' باسکردنە لە مێژووی وڵاتی [[کازاخستان]] و ئەو ڕوودا و و پێشھاتانەی لە سەدەکانی ڕابردوو لەم ناوچەیە ڕویداوە بەمەبەستی ئاشنا کردنی نەوەکانی ئێستا بە ڕابردووی ئەم وڵاتە. کازەخستانییەکان لە سەرەتادا وەک ھەر نەتەوەیەکی دیکە [[ڕەوەند]] یاخود کۆچ بەر بوونە خەریکی بەخێوکردنی [[ئاژەڵ]] بوون پاشان وردە وردە بەرەو نیشتەجێ بوون چوون لە [[مێژوو]]ی خۆیدا چەندین جار توشی داگیرکاری و ھەڵمەتی ھێرشی نەتەوەکانی دیکە بووەتەوە لە سەردەمی دەسەڵات دارییەتی [[مەغۆل]]ەکان ناوچەکەیان بوو بە بەشێک لە ئیمپڕاتۆرییەکەیان لە سەدەی سێزدەھەم ھەروەھا کەوتنە ژێر دەستی تەتەرەکان بۆ ماوەیەکی زۆر پاشان دەکەوێت دەست ڕووسەکان. لە ساڵی ١٩١٦ کازەخستانییەکان دژی دەسەڵاتداران ڕاپەرین بەڵام ڕووسیا توانی کۆنتڕۆلی بکات و ژمارەیەکی زۆری ڕاپەریوی کوشت و بریندار کرد. لە ساڵی ١٩٢٠ مافی ئەتۆنۆمی وەرگرت لە ساڵی ١٩٣٦ بووە یەکێک لە کۆمارەکانی [[یەکێتیی سۆڤیەت]]. لە ساڵی ١٩٩١ کازەخستان سەربەخۆ بوونی خۆی ڕاگەیاندن سیستەمی کۆماری چەسپاند و ھەمان ساڵ ئەمریکا دانی پێدانا. لە ساڵی ١٩٩٢ بووە ئەندام لە [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] لە ١٩٩٢ دەستوری نوێ دانرا و نازار باییف بووە سەرۆک کۆمار وە لە ساڵی ١٩٩٨ شاری ئاستان بووە پایتەختی ئەم وڵاتە لە ساڵی ١٩٩٩ دوویارە نازار باییف وەک سەرۆک کۆمار ھەڵبژێردرایەوە == مێژووی کازەخستان ٢٠٠٠تا ئێستا == {{واڵا}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/History_of_Kazakhstan|سەردێڕ=History of Kazakhstan|زمان=ئینگلیزی |سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٠}} {{مێژووی ئاسیا}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|ئاسیا|ئەورووپا|کازاخستان}} {{پۆلی کۆمنز|History of Kazakhstan}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{کۆلکە-کازاخستان}} [[پۆل:مێژووی کازاخستان|*]] [[پۆل:مێژووی ئاسیا]] [[پۆل:مێژوو]] h211d8pyw86zxy3xjputt2w3yafeu8a 0 168040 1680540 1517110 2026-10-04T19:37:49Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە) 1680540 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Borneo2 map english names.PNG|وێنۆک]] '''مێژووی بروونای''' باسکردنە لە مێژووی وڵاتی [[بروونای]] و ئەو ڕوودا و و پێشھاتانەی لە سەدەکانی ڕابردوو لەم ناوچەیە ڕویداوە بەمەبەستی ئاشنا کردنی نەوەکانی ئێستا بە ڕابردووی ئەم وڵاتە. == پوختەیەک لە مێژووی بروونای == لە سەدەی پانزەھەم شانشینی [[ئیسلامی]] ڵی دامەزرا کە مالیزییەکان دەسەڵاتیان گرتە دەست لە بڕونای لە ساڵی ١٩٠٦ لەلایەن بەریتانییەکان داگیرکرا و کەوتنە ژێر دەستیان لە ساڵی ١٩٢٩ [[نەوت]] لەم وڵاتە دۆزرایەوە لە ساڵی ١٩٤١ تا ١٩٤٥ لەلایەن [[ژاپۆن]]ەوە حکوم دەکرا دوای داگیرکردنی لە [[جەنگی جیھانی دووەم]] لە ساڵی ١٩٥٩ دەستوری خۆی ڕاگەیاند و بەریتانییەکان کار و باری بەرگری و دەرەوەی گرتە دەست لە ساڵی ١٩٧٥ [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] بڕیاری سەربەخۆی بڕۆنای دا و لە [[بەریتانیا]] جیابووەوە لە ساڵی ١٩٨٤ و سەربەخۆی خۆی ڕاگەیاند == سەرچاوەکان == * کتێبی فەرھەنگی ڕووداوەکانی کوردستان و وڵاتانی جیھان لە ئامادەکردنی علی کەندی چاپ ٢٠٠٥ {{تووڵی دەروازە|مێژوو|ئاسیا|ئیسلام}} {{مێژووی ئاسیا}} {{پۆلی کۆمنز|History of Brunei}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی بروونای]] 0ks13znbr4qx94xa82vjasfziln4hb7 0 168092 1680593 1517144 2026-10-04T22:35:43Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، لوبنان-کۆلکە) 1680593 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Arms_of_Lebanon.svg|220x440px|وێنۆک]] '''مێژووی لوبنان''' باسکردنە لە مێژووی وڵاتی [[لوبنان]] و ئەو ڕوودا و و پێشھاتانەی لە سەدەکانی ڕابردوو لەم ناوچەیە ڕویداوە بەمەبەستی ئاشنا کردنی نەوەکانی ئێستا بە ڕابردووی ئەم وڵاتە. خاکی [[لوبنان]] لە سەدەکانی ڕابردوو جێگای نیشتەجێ بوونی چەنیدن نەتەوەی جیاواز بووە ھەروەھا بە درێژایی مێژوو تووشی ھێرش و داگیرکاری بووەتەوە وەک داگیرکاری فینیقییەکان و بێزەنتینییەکان و ڕۆمانییەکان و فەتحکردنی لەلایەن ئیسلامییەکان و پاشان ئینتیدابی فەڕەنسییەکان و ھێرشی [[ئیسرائیل]] و [[سووریا|سوریا]] بۆسەر ئەم ناوچەیە == سەردەمی ئیسلامی == [[پەڕگە:Phoenician ship.jpg|وێنۆک]] لە دوای ئەوەی پێغەمبەری [[ئیسلام]] کۆچی دوای دەکات و [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبووبەکر]] دەبێتە جێنشین و خەلیفەی یەکەمی موسڵمانان بڕیار لەوە دەدات کە سنوری قەڵمڕەوی دەوڵەتی ئیسلامی فراوانتر بکات ئاینی ئیسلام بە ناوچەکانی دیکەش بگەیەنێت بۆ ئەو مەبەستەش ناوچەی شام و عێراق بریاری فەتحکردنیان درا سەبارەت بە [[شام]] کە لەژێر دەستی بێزەنتینییەکان بوو وە لوبنانیش بەشێک بوو لە سنوورەکەی ھێزێک بە سەرکردایەتی خالیدی کوری وەلید نێردرا لە شەڕێک دا کە بە جەنگی یەرمووک ناسراوە لە ساڵی ٦٣٦ ی زاینی توانیان لە شکری بێزەنتینی بشکێنن و پاشەکشەیان پێ بکەن بۆ ھەمیشە دەسەڵاتیان لەو ناوچەیە کۆتایی پێ بھێنن شام کەوتە ژێر دەستیان پاشان [[موعاویە کوڕی ئەبووسوفیان]] بووە والی شام بەم شێوەیە لوبنان بۆ ماوەیەکی زۆر لەژێر دەستی سەردەمە جیاوازەکانی دەوڵەتی ئیسلامی بوو وە لە ساڵی ١٥١٦ [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] توانی دەست بگرێت بەسەر ئەم ناوچەیە تا دوای [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] کە ئەم دەوڵەتە ھەڵوەشایەوە. == ڕێکەوتنامەی سایکس بیکۆ == دوای ئەوەی لە جەنگی جیھانی یەکەم دەوڵەتی ئیسلامی شکستی ھێنا وڵاتانی [[ڕووسیا]] و [[فەڕەنسا]] و [[بەریتانیای مەزن|بەریتانیا]] ڕێکەوتنامەیەکیان مۆرکرد بۆ دابەشکردنی ناوچەکانی عێراق و سوریا بە سەر خۆیاندا ئەوە بوو سوریا و لوبنان کە بەشێک بوون لە ویلایەتی شام کەوتە ژێر ئینتیدابی فەڕەنسییەکان == ئینتیدابی فەڕەنسییەکان ١٩٢٠–١٩٤٦ == == سەربەخۆی لوبنان == == مێژووی لوبنان لە ١٩٤٣ بۆ ٢٠٠٠ == == مێژووی لوبنان لە ٢٠٠٠ بۆ ٢٠٢٠ == == ئەمانەش ببینە == * [[تەقینەوەکانی ٢٠٢٠ی بەیرووت]] == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://ar.wikipedia.org/wiki/تاريخ_لبنان|سەردێڕ=تاریخ لبنان|زمان=عەرەبی|سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠٢٠}} {{مێژووی ئاسیا}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|ئاسیا|سیاسەت|لوبنان|ڕۆژھەڵاتی ناوین|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|History of Lebanon}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{لوبنان-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی لوبنان]] [[پۆل:مێژووی شام|سووریا|لوبنان]] pf6iqpzyx4m1tn2yox8m375qyblpenr 0 168118 1680543 1551884 2026-10-04T19:38:19Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، تایلەند-کۆلکە) 1680543 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Carte du royaume de Siam et des pays circonvoisins 1686.jpg|وێنۆک]] '''مێژووی تایلەند''' باسکردنە لە مێژووی وڵاتی [[تایلەند]] و ئەو ڕوودا و و پێشھاتانەی لە سەدەکانی ڕابردوو لەم ناوچەیە ڕویداوە بەمەبەستی ئاشنا کردنی نەوەکانی ئێستا بە ڕابردووی ئەم وڵاتە. پێشتر ناوی سیام بوو دواتر ناوەکەی گۆڕا بۆ [[تایلەند]] بەپێی ئەو بەڵگەنامانەی بەردەست کەوتوون دەرکەوتووە کە ٤٠٠٠ ساڵ پێش زاین برونزییەکان ھاتوونەتە ئەم ناوچەیە و تێیدا نیشتە جێ بوون پاشان ھەردوو نەتەوەی تایون و سیامیون لە کیشوەری [[ئاسیا]] بەرەو خوار ھاتن و لە تایلاند نیشتەجێ بوون. دوای کۆتایی ھاتنی سەدەی سێزدەھەم حوکمی ڕۆژئاوای ئەم وڵاتەیان دەکرد بە درێژایی مێژوو چەندین شەڕ لە نێوان نەتەوە جیاوازەکانی ئەم ناوچەیە ڕوویداوە. ساڵی ١٥١١ بازرگانە پرتووگالییەکان بۆ یەکەم جار گەیشتنە [[تایلەند]]. لە دوای سەدەی حەڤدە بازرگانی برەوی زیاتر پێ درا لەسەر دەستی چینییەکان و [[ژاپۆن]]یەکان و ئەوروپایییەکان. لە ساڵی ١٧٥٧ لەلایەن بۆرمییەکان ھێرشیان کرایە سەر و پایتەختەکەیان گیرا و سەرۆکەیان کوشت بەڵام پاش ماوەیەک لێی کشانەوە لە ساڵی ١٧٨٢ ژەنەڕاڵ فاری لەشکری توانی ئەم وڵاتە یەکبخات و شانشینێک دابمەزرێنێت و بانکۆک بکات بە [[پایتەخت]]ی و خۆشی کرد بە [[پاشا]] و بە ناوی ڕامای یەکەم بەم شێوەیە قۆناغێکی نوێ لە مێژووی تایلەند دەست پێدەکات نەوە لە دوای نەوە وڵاتی تایلەند بەرێوەدەبنە تا ئێستا. ناوی ئەم وڵاتە لە ساڵی ١٩٣٩ لە سیام گۆڕا بۆ تایلەند و سیتەمەکەی بووە پاشایەتی دەستوری و تا ئێستاش بەردەوامە بەڵام لە ساڵەکانی ١٩٤٥ بۆ ١٩٤٩ لە دوای داگیرکردنی لە لەلایەن ژاپۆنەوە کرایەوە بە سیام بەڵام دووبارە دوای نەمانی دەسەڵاتی ژاپۆنییەکان کرا بە تایلەند. لە ساڵی ١٩٣٢ تا ١٩٩٦ چەندین [[کودەتا]]یی سەربازی تێیدا ڕوویدا کە بووە ھۆی دروست بوونی چەندین شەڕ و [[جەنگ]]ی ناوخۆی ئەمەش بارودۆخی وڵاتی تێکدابوو وە لە ساڵی ٢٠٠٦ شۆرشێک دژی حکومەت دروست بوو وە لە ساڵَی ٢٠٠٨ تا ٢٠١٠ کێشە و ململانێی سیاسی تووند لەم وڵاتە سەری ھەڵدا. == شانشینەکانی تایلەند == [[پەڕگە:Soldiers Siam 1932.gif|وێنۆک|کۆمەڵیک سەرباز لە کاتی شۆرشی ١٩٣٢ کە تێیدا سیستەمی پاشایەتی دەستوری بۆ تایلەند چەسپا]] * شانشینی شوخوتای ماوەی حکوم (١٢٣٨ز–١٤٣٨ز) * شانشینی ئەیوتایا ماوەی حوکم (١٣٥١ز-١٧٦٧ز) * شانشینی تەنبووری ماوەی حوکم (١٧٦٧ز–١٧٨٢ز) * شانشینی سیام ماوەی حوکم (١٧٨٢–١٩٣٢) دوای گۆرینی سیتەمی حوکم بۆ [[پاشایەتی دەستووری]] (١٩٣٢- تا ئێستا) نەوەکانی ئەم شانشینە تا ئێستا لە حکومکردنی تایلەند بەردەوامن == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://ar.wikipedia.org/wiki/تايلاند#التاريخ_القديم|سەردێڕ=تایلاند|زمان=عەرەبی|سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠٢٠}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|ئاسیا|تایلەند}} {{مێژووی ئاسیا}} {{پۆلی کۆمنز|History of Thailand}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{تایلەند-کۆلکە}} [[پۆل:مێژوو]] [[پۆل:مێژووی تایلەند]] [[پۆل:ئاسیا]] qn8lplxwzcddxpeckctdj8kn91dough 0 168361 1680533 1517105 2026-10-04T19:36:39Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، ئەرژەنتین-کۆلکە) 1680533 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:OrteliusWorldMap.jpeg|وێنۆک]] '''مێژووی ئەرژەنتین''' باسکردنە لە مێژووی وڵاتی [[ئەرژەنتین]] و ئەو ڕوودا و و پێشھاتانەی لە سەدەکانی ڕابردوو لەم ناوچەیە ڕویداوە بەمەبەستی ئاشنا کردنی نەوەکانی ئێستا بە ڕابردووی ئەم وڵاتە. بۆیەکەم جار لە ساڵی ١٥٠٢ ئەوروپییەکان پێیان خستە ناوخاکی ئەرژەنتین کە بریتی بوون لە ئیسپانییەکان، داگیریان کردوو وەک بەشێک لە ئیمپراتۆرییەتەکەیان ھەژماڕیان کرد، تاوەکو ساڵی ١٨١٦ کە ئازادی خۆیان ڕاگەیاند، پاشان ڕووبەروی ململانێی ناوەخۆیی بوونەوە لەنێوان بەرەی پاڕێزگاران و لیبرالییەکان لەسەر ئاستی سەربازی و ڕامیاری. لەماوەی دەست بەسەرداگرتنی تاوەکو سەربەخۆیی پێکدادانێکی زۆر ڕووی دا لەنێوان سەربازانی [[ئیسپانیا]] و دانیشتوانە ڕەسەنەکەی، ئیسپانییەکان ناویان نابوو بانھۆزی بیابان بۆ لەناوبڕدنیان، بەڵام گەلە ڕەسەنەکە توانی پێگەی خۆی بپاڕێزێت کە بە نەتەوەی سێڵکنام دەناسرێت. لەماوەی ساڵانی ١٨٦٤–١٨٧٠ ئەرژەنتین بەشداری جەنگی ھاوپەیمانی سێ قۆڵی کرد لە دژی [[پاراگوای]] شان بەشانی [[بەڕازیل]] و [[ئوروگوای]]، ئەم جەنگە بەخوێناویترین جەنگی ئەمەریکای لاتین ھەژماڕدەکرێت، کە تێیدا ھاوپەیمانانی سێقۆڵی سەرکەوتن، باراگوای سێ چارەگی دانیشتوانەکەی لەدەست دا، بەجۆڕێک ڕێژەی ڕەگەزی نێڕ تا ئاستی سفر دابەزی لەگەڵ لەدەستدانی ١٥٤٠٠٠ کم چوارگۆشە، کە ھەریەکە لە بەڕازیل و ئەرژەنتین لەنێوان خۆیان دابەشیان کرد. [[پەڕگە:Buenos Aires shortly after its foundation 1536.png|وێنۆک|بوێنس ئایریس ١٥٣٦]] == فەڕمانڕەوایی پێڕۆنی == لەماوەی ساڵەکانی ١٩٤٦–١٩٥٥ خوان پێڕۆن ئەرگەنتیناس فەڕمانڕەوایی ئەرژەنتینی کرد، دواتر گەڕایەوە سەر فەڕمانڕەوایییەکەی لە ساڵی ١٩٧٣ بەڵام لە ساڵی١٩٧٤کۆچی دوایی کرد و خێزانەکەی ئیزابێڵ پێڕۆن دەسەڵاتی گرتەدەست، ئەمیش لە ساڵی ١٩٧٦بەھۆی نیمچەکودەتایەکی سەربازی لە دەسەڵات دابەزی. == ڕۆژگارە سەختەکانی == لەماوەی ساڵانی ١٩٧٦–١٩٨٣ ئەرژەنتین لەلایەن ئەنجومەنێکی سەربازییەوە بەڕێوە چوو، کە بەماوەیەکی دیکتاتۆری دەناسرێت بەجۆرێک بەندیخانەکان پڕببون لەبەندی، لەگەڵ شوێن بزڕکردنی ٣٠٠٠٠ ھاوڵاتی ئەژەنتینی، دەست بەسەرداگرتنی ئافرەتان و منداڵان بەجۆرێک ٥٠٠ منداڵ لە بەندیخانەکان لەدایک بوون، ئەم ڕژێمە کۆتایی پێ ھات دوای جەنگی ڤۆکلاند لە١٩٨٢، لە ساڵی ١٩٨٣ ھەڵبژاردنیان ئەنجام دا و ڕژێمێکی دیموکراتیان لە وڵات دامەزڕاند. == سەردەمی دیموکراتی == ماوەی دوای پەیرەوکردنی دیموکراتی بەوە دەناسرێتەوە کە وڵات توشی قەیران و گڕژییەکی زۆڕی کۆمەڵایەتی و ئابووری بویەوە، ئەمیش بەھۆی ھەموو ئەم قەرزە زۆڕانەوەبوو کە ڕائول فۆنسێن ی سەڕۆکی پێشوو لە ساڵی ١٩٨٠ بەرەو ژووڕ لە وڵاتان قەرزی کردبوو، جگە لەچەندین گەندەڵی سەرلێشێوایی کارگێڕی پڕۆسەی بەڕێوەبردنی وڵاتی پەک خست، لەماوەی نێوان ٢٠٠١–٢٠٠٢ ھاوڵاتیانی ئەرژەنتینی لەبڕسان و بێ کاری پارەیی کەوتنە شەقامەکان، میللەت توانای بەڕگەگرتنی نەما لەوکاتەی بانکەکانیش بەتاڵ بوون میللەت ھێڕشی کردە سەرکۆشکی پاشایی و سەڕۆک بە فڕۆکەیەکی تایبەتی خۆی ھەڵات و خەڵک دەستیان گرت بەسەر کۆشکەکەی. لە ساڵی ٢٠٠٣ دوای قەیرانەکانی ٢٠٠١–٢٠٠٢ سەڕۆک کۆشکەکەی جێھێشت دەسەڵاتەکەی کەوتە دەست خێزانی کریستینا فرناندێز دێ کێرشینا لەماوەی ساڵانی ٢٠٠٣–٢٠٠٧ توانی باڕی ئابوری وڵات ڕابگرێت و پەیوەندییەکانی ئەرژەنتین لەگەڵ جیھانی دەرەوە و بانکی نێودەوڵەتی درووست بکاتەوە، توانی وڵات ببوژێنێتەوە تا کۆتایی تەمەنی فەرمانڕەوایی وڵاتی کرد دوای ئەوەی تا ساڵی ٢٠٠٧ توانی سەرجەم قەرزەکانی ئەرژەنتین بگەڕێنێتەوە. == سەرچاوەکان == * [https://www.albayan.ae/paths/books/2005-11-28-1.987695 تاریخ موجز للأرجنتین] [https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/تاریخ-آرژانتین/ مێژووی ئەرژەنتین بە فارسی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200928050219/https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A2%D8%B1%DA%98%D8%A7%D9%86%D8%AA%DB%8C%D9%86/ |date=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ }} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|ئەرژەنتین}} {{پۆلی کۆمنز|History of Argentina}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ئەرژەنتین-کۆلکە}} bqtot6xap2y4jgy7fcnwueh6v4ru40h 0 168372 1680602 1517162 2026-10-04T22:37:13Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، پۆڵەندا-کۆلکە) 1680602 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Tobias Mayer Carte de la Pologne 1757.jpg|وێنۆک]] '''مێژووی پۆڵەندا''' باسکردنە لە مێژووی وڵاتی پۆڵەندا و ئەو ڕوودا و و پێشھاتانەی لە سەدەکانی ڕابردوو لەم ناوچەیە ڕویداوە بەمەبەستی ئاشنا کردنی نەوەکانی ئێستا بە ڕابردووی ئەم وڵاتە لە ساڵی ١٠٢٥ خرۆبەری (Chrobry) وەک یەکەم پاشای وڵات، دەسەڵاتی پۆڵەندای گرتەدەست، زۆرینەی بەشەکانی پۆڵەندا لە ساڵی ١١٦٣ خرایە سەر ئیمپراتۆرییەتی پیرۆزی ڕۆمان، ساڵی ١٢٤١ ئەم وڵاتە ڕووبەڕووی دوژمنکارییەکی سەخت بووەوە کە ئەویش ھێرشی مەغۆلەکان بوو بۆسەر پۆڵەندا بە سەرکردایەتی باتۆخان، مەغۆلەکان میرنشینەکانی باشووریان خاپوورکرد. ڕووبەڕووبوونەوەی سوپای ئەڵمانی - پۆڵەندی لەگەڵ مەغۆلەکان سوودی نەبوو لەشەڕی لیکنیتچادا، دوای ئەو کێشانەی کە پۆڵەندا تووشی بوو، لەسەدەی پانزەھەم ھەوڵی یەکخستنەوەی ئەم وڵاتە درا. ساڵی ١٤٤٧ پۆڵەندا لەگەڵ لیتوانیا یەکیگرت. پۆڵەندا سێجار دابەشکراوە، ئەویش لەساڵانی ١٧٧٢ و ١٧٩٣ و ١٧٩٥، دوای ئەوەی ناپلیۆن شکستی ھێنا دەوڵەتە سەرکەوتووەکانی جەنگ کە نەمسا، پرووسیا و ڕووسیا بوون لە ساڵی ١٨١٥ ڕێکەوتن لەسەر دابەشکردنی پۆڵەندا، بەم شێوەیە پۆڵەندییەکان بوونە قوربانی و بە بێ دەوڵەت مانەوە تا ساڵی ١٩١٦ شانشینی پۆڵەندا ڕاگەیەنرا. لە ساڵی [[١٩١٨]]دا لە نێوان ساڵانی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] کۆماری پۆڵەندا ڕاگەیەندرا. ساڵانی دواتر پۆڵەندا ئەو زەوییانەی گێڕایەوە سەر خاکی خۆی کە لە دەستی دابوون، ئەو ماوەیەی کە کەوتە نێوان دوو جەنگی جیھانی یەکەم و دووەم، واتە لە نێوان ساڵانی ١٩١٩–١٩٣٩ وڵاتی پۆڵەندا تووشی بارودۆخی ناجێگیری سیاسی و ئابووری بوویەوە، لاوازی و بێھێزی پۆڵەندا وایکرد کە نەتوانێت ڕووبەڕووی مەترسی بەردەوامی ھەر دوو دەوڵەتی ئەڵمانی و سۆڤیەتی ببێتەوە، ھەر لەبەر ئەمەش ئەو ڕێکەوتننامەیەی کە لە نێوان ھێتلەر و ستالیندا واژۆکرا لە ساڵی ١٩٣٩ بەوەی کە کاری دوژمنکاری نەکەنە سەر یەکتری پۆڵەندا باجەکەی دا، چونکە جارێکی تر ئەم وڵاتە دابەش کرایەوە. بەو شێوەیە ئەڵمانیا جەنگی جیھانی دووەمی بەرپاکرد لە ئەیلولی ١٩٣٩دا، بەھۆی ئەوەی بەشێکی پۆڵەندای داگیرکرد، ھەروەھا ئەمە وایکرد کە ھێزەکانی سۆڤیەت لای خۆرھەڵاتی پۆڵەندا داگیر بکەن و لە ماوەی چەند ڕۆژێکدا پێگەی لەسەر نەخشەدا نەھێڵن، بەڵام ئەڵمانیا بە خێرایی لە ساڵی ١٩٤١ جەنگی بەرامبەر یەکێتی سۆڤیەت ڕاگەیاند و توانی دەست بەسەر خۆرھەڵاتی پۆڵەندا دابگرێت کە ھێزەکانی سۆڤیەت پێشتر داگیریان کردبوو، بەڵام ھێزەکانی سۆڤیەت جارێکی تر توانیان کە ھێزەکانی ئەڵمانیا تێک بشکێنن و لە ساڵی ١٩٤٥دا دەست بەسەر پۆڵەندا بگرنەوە. لە ساڵی ١٩٩١دا وڵاتی پۆڵەندا لەگەڵ [[ھەنگاریا]] و [[چیکسلۆڤاکیا]] چوونە ناو بەرەی خۆرئاواوە و ھەمان ساڵ پۆڵەندا بوو بە ئەندامی پەرلەمانی ئەورووپا، لە ساڵی ١٩٩٩ش بوو بە ئەندام لە پەیمانی ئەتڵەسی باکووری (ناتۆ)، ھەروەھا لە ساڵی ٢٠٠٤دا بوو بە ئەندامی [[یەکێتی ئەوروپا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=History of Poland - Wikipedia|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/wiki/History_of_Poland#CITEREFDerwich%C5%BBurek2002|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=en.wikipedia.org|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/تاریخ-لهستان/ مێژووی پۆڵەندا (فارسی )] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201026110350/https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%84%D9%87%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86/ |date=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ }} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|ئەورووپا|پۆڵەندا}} {{پۆلی کۆمنز|History of Poland}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{پۆڵەندا-کۆلکە}} [[پۆل:مێژوو]] [[پۆل:مێژووی پۆڵەندا]] kou97vjftd3uncnm37ro3o9debqgmzx 0 168519 1680767 1642334 2026-10-05T05:48:50Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1680767 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی تەلەڤیزیۆن | ناو = بۆ دوایین جار | وێنە = | سەردێڕ = | ناو٢ = | جۆر = دراما، تەنز، کۆمەڵایەتی، تاوان | فۆرمات = | دەرھێنەر = ئەکبەر مەنسور فەلاح | دروستکەر = سدیقە سیحەت | پەرەپێدەران = | نووسەر = محەممەد ڕەزا ئاریان | پێشکەشکار = | حەکەمەکان = | دەنگەکان = | گێڕدراوەتەوە = | مۆسیقای_دەستپێک = | مۆسیقای_کۆتا = | ئاوازدانەر = | وڵات = [[ئێران]] | زمان = [[فارسی]] | ژمارەی_وەرزەکان = | ژمارەی_زنجیرەکان = ١ | ژمارەی_ئەڵقەکان = ٣٠ | شوێن = [[تاران]] | کامێرا = | ماوەی_پەخش = }} '''بۆ دوایین جار''' ({{بە فارسی|برای اخرین بار}}) زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی ئێرانییە، لە دەرھێنانی ئەکبەر مەنسور فەلاح کە لە ساڵی ٢٠٠٧ز بەرامبەر بە ١٣٨٦ی [[کۆچی ھەتاوی]] لە مانگی [[ڕەمەزان]]دا و لە کەناڵی تارانەوە بڵاوکراوەتەوە. ئەم درامایە دواتر لەڕێگای [[کەناڵی سەحەری کوردی]] دۆبلاژکراوە بۆ سەر زمانی کوردی. == چیرۆک == چیرۆکی دراماکە باس لە کابرایەکی دەوڵەمەندی خاوەن کارگە دەکات بەناوی (قەندی) کە دەیان کرێکار لەبەردەستی کاردەکەن. چیرۆکی دراماکە بە جۆرێکە کە یەکێک لە کرێکارە یاخییەکانی کارگەکە بەناوی (حەبیب) کە لەڕێی پورزاکەیەوە (سەمەد) ھاتووەتە ناو کۆمپانییاکەوە، بەھۆی توڕەیی لە خاوەن کارگەکە کۆمەڵێک قسە دەکات کە ئەبێتە ھۆی دەرکردنی. دواتر لەکاتی پاڕانەوەیدا بۆ گەڕانەوەی بۆ کارگەکە خاوەنەکەی بریندار ئەبێ و کە ئەم پێی وایە مردووە ھەربۆیە لەگەڵ پورزاکەی ھەوڵی شاردنەوەی دەدەن. مناڵەکانی قەندی لەگەڵ زاوا و بوکەکەیدا بەجۆرێک تەماحیان ھەیە کە ئاواتیان ئەوەیە باوکیان بەزوویی بمرێ و جارێکی تر نەیبیننەوە تا ببنە خاوەنی ھەموو سامانەکەی، بەڵام ئاشقبوونی حەبیب بۆ یەکێک لە کچەکانی خاوەن کارگە، تەواوی پلانەکان دەگۆڕێت. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://fa.wikipedia.org/wiki/ |سەردێڕ = برای آخرین بار|زمان = فارسی|سەردان = ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}} {{تووڵی دەروازە|ئێران}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئێرانییەکان]] iv1y0nhhpq9n6cag1phr7c8cbwfjsdz 0 168800 1680773 1642272 2026-10-05T05:50:13Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1680773 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = بۆب وودھۆرد | image = DIG13846-168.jpg | caption = بۆب وودھۆرد لە ساڵی ٢٠١٦ | birth_name = ڕۆبێرت ئەپشەر وودھۆرد | birth_date = ٢٦ی ئازاری ١٩٤٣ | birth_place = جنێف، ئیلنۆی، ئەمریکا | death_date = | death_place = | education = بەکالۆریۆس لە بەشی ھونەری زانکۆی یەیڵ | occupation = ڕۆژنامەنووس | father = ئەلفرێد وودھۆرد | spouse = کاسلین میدلکۆف (١٩٦٦-١٩٦٩){{ھن}} فرانسیس کوپەر (١٩٧٤-١٩٧٩){{ھن}}ئێلسا وۆڵش (١٩٨٩-تا ئێستا) | children = ٢ | known_for = ڕاپۆرتکردنی لەسەر ئابڕووچوونی واتەرگەیت | credits = واشنتۆن پۆست | URL = {{url|bobwoodward.com}} }} '''بۆب وودھۆرد''' (لەدایکبووی ١٩٤٣) ڕۆژنامەنووسێکی ئەمریکییە و لە ساڵی ١٩٧١ەوە کار بۆ ڕۆژنامەی واشنتۆن پۆست دەکات. بۆب زیاتر لە ھەر شتێک بەناوبانگە بۆ ڕاپۆرتەکانی لەسەر «ئابڕووچوونی واتەرگەیت» کە بە ھاوکاری لەگەڵ کارڵ بارنستەین وایان کرد ڕیچارد نیکسن وەک یەکەم سەرۆکی ئەمریکا لە ساڵی ١٩٧٤ دەست لەکاربکێشێتەوە. جین ڕۆبێرت کە سەرنووسەرێکی پێشووی ڕۆژنامەی نویۆرک تایمزە لە بەرزنرخاندنی کارەکەی بۆب وودھۆرد و کارڵ بارنستەین گووتی «ئەگەری ھەیە کارەکەیان گەورەترین ڕاپۆرتی مێژوو بێت». ھەر سەبارەت بە بۆب وودھۆرد ڕۆژنامەنووسی ناسراوی کەناڵی CBS News بۆب شیفەر دەڵێت «بۆب باشترین پەیامنێری سەردەمی ئێمەیە وە ڕەنگە باشترین پەیامنێری مێژوو بێت» وە ساڵی ٢٠١٤ ڕۆبێرت گەیتس کە پۆستی بەڕێوبەری گشتی CIA و دواتریش پۆستی وەزیری بەرگری ئەمریکای ھەبووە گووتی «خۆزگە دەخوازم بۆبم ببردایەتە ناو CIA یەوە». لەسەر کارکردنیان لە «ئابڕووچوونی واتەرگەیت» بۆب و کارڵ کتێبێکییان بڵاوکردەوە لە ساڵی ١٩٧٤ بەناوی All the President's Men کە بوو بە پڕفرۆشترین کتێبی ئەمریکا لەو ساڵەدا و دوای ٢ ساڵیش کرا بە فیلم. کتێبەکە لەلایەن گۆڤاری تایم دانراوە لە لیستی ١٠٠ باشترین ئەو کتێبانەی کە چیرۆک نین و گۆڤارەکە کتێبەکەی ناوھێناوە بە کاریگەرترین کاری ڕۆژنامەوانی مێژوو. بۆب بەژداری لە نووسینی ١٩ کتێب کردووە بە تەنھایی یان لەگەڵ نووسەرانی دیکە و ١٣ لەو کتێبانە لە پلەی یەکەم ھاتوون بۆ فرۆشتنیان لەسەر ئاستی ئەمریکادا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Bob Woodward|ناونیشان=https://www.britannica.com/biography/Bob-Woodward|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=Britannica.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Bob Woodward|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/people/bob-woodward/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=Washingtonpost.com}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Bob Woodward}} *{{IMDb name|940907}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ڕۆژنامەوانی|سیاسەت}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٣]] [[پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:نووسەرانی سیاسیی ئەمریکی]] 8v5h2c7fk08ki4gs1iotxfruvp3llbl 0 168812 1680729 1650015 2026-10-05T04:36:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1680729 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەحمودئاغول | ناوی_فەرمی = Mahmud Aghli | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Mahmudağılı - محموداغلی | جۆری_نیشتنگە = [[دێ|گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=39.3838|frame-long=44.6783|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ماکۆ|ماکۆ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ|ناوەندی شارستانی ماکۆ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندستانی چایپاساری باشوور|چایپاساری باشوور]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1479 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 76 | دانیشتووان_لە = ٢٠٠٦ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[موسڵمان]] ([[سوننە|سونەی شافیعی]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەحمودئاغول''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندستانی چایپاساری باشوور]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ]]، [[شارستانی ماکۆ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''مەحمودئاغول''' ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ئینجەی حاجی محەمەد]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ئۆلەننەر]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[حاسونی گەورە]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[حاسونی بچوک]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان لە نەتەوەی [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی]] شێوەزاری [[کوردیی باکووری|کرمانجی]] دەدوێن. == ئایین == دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی ([[سوننە]])ن. == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٧٦) کەس و (١٧) خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی ماکۆ]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ماکۆ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ماکۆ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|ماکۆ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|ماکۆ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] b3nneairomb82sbgnzsa3n98kk9pp7r 0 168819 1680815 1649995 2026-10-05T07:36:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1680815 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەخەند | ناوی_فەرمی = Makhand | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Maxand - مخند | جۆری_نیشتنگە = [[دێ|گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=39.3783|frame-long=44.7655|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ماکۆ|ماکۆ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ|ناوەندی شارستانی ماکۆ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندستانی چایپاساری باشوور|چایپاساری باشوور]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1176 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 227 | دانیشتووان_لە = ٢٠٠٦ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[موسڵمان]] ([[سوننە|سونەی شافیعی]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەخەند''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندستانی چایپاساری باشوور]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ]]، [[شارستانی ماکۆ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''مەخەند''' ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[تیلمەخانی خواروو]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[بابورێ کورد]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[شوربوڵاغی خواروو]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[میرزادۆڵمەز]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٢٢٧) کەس و (٤٦) خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان لە نەتەوەی [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی]] شێوەزاری [[کوردیی باکووری|کرمانجی]] دەدوێن. == ئایین == دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی ([[سوننە]])ن. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی ماکۆ]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ماکۆ}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ماکۆ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|ماکۆ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|ماکۆ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] hvu4tkhn63dlv8n6i7p7ybloppbz4q4 0 169912 1680628 1680139 2026-10-04T23:32:04Z Bilalinfo 57400 /* تۆڕی ماڵەوە */ 1680628 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە|image=Parinaz Izadyar 2019.jpg}}'''پەریناز ئیزەدیار''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: پریناز ایزدیار؛ لەدایکبووی ۳۰ی ئابی ۱۹۸٥) ئەکتەرێکی [[ئێران|ئێرانییە]]. بە ڕۆڵگێڕان لە زنجیرەکانی ''زەمانە'' (۲۰۱۲) و ''[[شەھرەزاد (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|شەهرزاد]]'' (۲۰۱٥–۲۰۱۸) لە دەرهێنانی [[حەسەن فەتحی]] گەیشتە ناوبانگ. لە فیلمەکانی ''[[ھەتاھەتا و یەک ڕۆژ]]'' (۲۰۱٦)، ''[[مەتری شەش و نیو]]'' (۲۰۱۹) و ''زن و بچه'' (۲۰۲٥) لە دەرهێنانی [[سەعید ڕووستایی|سەعید ڕۆستایی]] ڕۆڵی گێڕاوە. ئیزەدیار پیشەی ئەکتەریی بە ڕۆڵگێڕان لە فیلمی ''یک مرد، یک شهر'' (۲۰۰۸) دەست پێکرد. بۆ ڕۆڵگێڕان لە ''[[ھەتاھەتا و یەک ڕۆژ]]'' (۲۰۱٦) سەرکەوتوو بوو لە وەرگرتنی [[سیمورغی بلوورین|سیمورغی بلوریی]] باشترین ئەکتەری ڕۆڵی یەکەمی ژن لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] و بۆ ڕۆڵگێڕان لە ''تابستان داغ'' (۲۰۱۷) و ''سه کام حبس'' (۲۰۲۰)یش پاڵێوراو بووە بۆ وەرگرتنی ئەم خەڵاتە. ڕۆڵی جەیران، هاوسەری [[ناسڕەددین شا|ناسرەدین شای]] لە زنجیرەی ''[[جەیران (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|جیران]]'' (۲۰۱۹–۲۰۲۳) گێڕا. ڕۆڵگێڕانی لە ''زن و بچه'' (۲۰۲٥) لە ڕوانگەی ڕەخنەگرانی ''دەدلاین'' و ئیندیوایەر چانسی یەکەمی بەدەستهێنانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری ژنی [[فێستیڤاڵی فیلمی کان|فێستیڤاڵی کانی]] لە فێستیڤاڵی فیلمی کانی ۲۰۲٥دا هەبوو.<ref>{{cite web |date=2025-05-24 |url=https://www.isna.ir/news/1404030301100/نخل-های-طلای-کن-به-کدام-فیلم-ها-و-بازیگران-می-رسد |access-date=2025-08-09 |website=ایسنا |title=نخڵە زێڕینەکانی کەن بە کام فیلم و ئەکتەران دەگات؟ |publisher=ایسنا}}</ref><ref>{{cite news|date=2025-05-24|title=پێشبێنی: پەریناز ئیزەدیار دەبێتە براوەی خەڵات لە فێستیڤاڵی کەن|url=https://www.dtonline.ir/پیشبینی-پریناز-ایزدیار-برنده-جایزه-در-جشنواره-کن-میشود/|work=دنیای تصویر|access-date=2025-07-18}}</ref> لە ڕیزی گرانبەهاترین ئەکتەرە ژنەکانی ئێراندایە.<ref>{{cite web |date=22 September 2024 |url=https://www.khabaronline.ir/news/1961246 |access-date=2026-09-04 |website=خبرآنلاین |title=سەحەر دەوڵەتفەر و پەریناز ئیزەدیار بەرزترین مووچە وەردەگرن}}</ref> ئامادەبوونی لە فیلمە پڕفرۆشەکان و وەرگرتنی دوو جار خەڵاتی «باشترین ئەکتەری ژنی کاریگەر لە ڕاکێشانی بینەر»یش لە نیشانەکانی سەرکەوتنی بووە لە ڕاکێشانی بینەردا.<ref>{{cite news|url=http://fna.ir/3h798u|title=ڕێزلێنان لە ۷ ئەستێرەی هونەری حەوتەم لە سێیەمین ڕێوڕەسمی سوپاسی بەرهەمهێنەران|publisher=فارس|date=2024-01-19}}</ref> == سەرەتای ژیان و خوێندن == لە ٣٠ی ئابی ١٩٨٥ لە [[بابۆل]] لەدایکبوو. باوکی خەڵکی [[ساری]] و دایکی خەڵکی بابۆل بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=وقتی پریناز ایزدیار مازندرانی صحبت می کند !|سەردێڕ=https://www.aparat.com/v/c69j4be|وبگاه=ایسکانیوز|بازبینی=2025-12-28|توسط=آپارات}}</ref> منداڵیی لە [[ساری]] بەسەر برد و لە قۆناغی ناوەندی ھات بۆ [[تاران]]، لە قۆناغی ئامادەیی بەھۆی بارودۆخی کاری باوکی بۆ ماوەیەک چوو بۆ بابۆل و جارێکی تر گەڕایەوە بۆ تاران. خێزانەکەی دوای چەند ساڵێک کاتێک کاری باوکی لە تاران تەواو بوو گەڕانەوە بۆ باکوور بەڵام ئەو لە تاران مایەوە.<ref name="گلستان"/> ئیزەدیار لە منداڵییەوە ئارەزووی ھونەر، بەتایبەت ڕۆڵگێڕانی ھەبوو و مەبەستی بوو لە زانکۆ لە بەشی ھونەر بەردەوام بێت. لەگەڵ ئەوەشدا، بەھۆی دژایەتی خێزانەکەی کە ھانیان دەدا بۆ خوێندن لە بەشێکی تر بێجگە لە [[ئەکتەر|ڕۆڵگێڕان]]، بەشی گرافیکی ھەڵبژارد. سەرەڕای ئەمەش، ھێشتا ئارەزووی لە ڕۆڵگێڕان بوو و بڕیاری دا بە ئامادەبوونی لە تاران، بەدواداچوون بۆ چالاکییەکانی لەم بوارەدا بکات.<ref name="گلستان">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=پریناز ایزدیار، دختر شمال ایران از شهرش می‌گوید|نام خانوادگی=حسینی|نام=نگار |سەردێڕ=https://golestanema.com/news/وب‌گردی/پریناز-ایزدیار،-دختر-شمال-ایران-از-شهرش-می‌گوید |تاریخ=۱۰ شهریور ۱۳۹۴ |توسط=گلستان ما |تاریخ بازبینی=۲ خرداد ١٤٠٤ |اثر=زندگی ایده‌آل}}</ref> == فیلمۆگرافی == === سینەما === {| class="wikitable" !ساڵ !ناونیشان !دەرهێنەر !ڕۆڵ !سەرچاوە |- | rowspan="2" |2026 | style="background:#FFFFCC;" |بۆنسای |عەلی بەهراد | |<ref>{{cite news|title=آغاز فیلمبرداری «بن‌سای» با پریناز ایزدیار؛ شروین حاجی‌پور بازیگر شد؟|url=https://fararu.com/fa/news/911056/%d8%a2%d8%ba%d8%a7%d8%b2-%d9%81%db%8c%d9%84%d9%85%d8%a8%d8%b1%d8%af%d8%a7%d8%b1%db%8c-%d8%a8%d9%86-%d8%b3%d8%a7%db%8c-%d8%a8%d8%a7-%d9%be%d8%b1%db%8c%d9%86%d8%a7%d8%b2-%d8%a7%db%8c%d8%b2%d8%af%db%8c%d8%a7%d8%b1-%d8%b4%d8%b1%d9%88%db%8c%d9%86-%d8%ad%d8%a7%d8%ac%db%8c-%d9%be%d9%88%d8%b1-%d8%a8%d8%a7%d8%b2%db%8c%da%af%d8%b1-%d8%b4%d8%af|access-date=8 اکتبر 2025|publisher=فرارو|date=۱۴ مهر ۱۴۰۴}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" |زوزه |ئومێد شەمس | |<ref>{{cite news|url=https://hamshahrionline.ir/xbTtG|title=«زوزه» پریناز ایزدیار، هوتن شکیبا و امیر جدیدی|publisher=همشهری‌آنلاین|date=۳۰ خرداد ۱۴۰۵}}</ref> |- |2025 |ژن و منداڵ |[[سەعید ڕووستایی]] |مەھناز |<ref>{{cite news|url=https://www.etemadonline.com/بخش-فرهنگ-هنر-16/686766-پریناز-ایزدیار-پیمان-معادی-سعید-روستایی|title=پریناز ایزدیار و پیمان معادی شخصیت‌های اصلی فیلم روستایی|publisher=سینمااعتماد|date=۵ آذر ۱۴۰۳}}</ref> |- |2024 |سەدام |پەدرام پوورئامیری |سورەییا |<ref>{{cite news|url=https://www.isna.ir/news/1403022114874/عکس-رضا-عطاران-صدام-شد|title=عکس/رضا عطاران صدام شد!|publisher=ایسنا|date=۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۳}}</ref> |- |2022 |دیداری تایبەت |ئومێد شەمس |پەروانە شەمس |<ref>{{cite web |date=۱۴ بهمن ۱۴۰۰ |url=https://www.irna.ir/xjHqG4 |access-date= |title=ملاقات خصوصی امید شمس و ماهان حمید شاه‌حاتمی |publisher=خبرگزاری ایرنا}}</ref> |- | rowspan="2" |2020 |سه کام حبس |سامان سالوور |نەسیم |<ref>{{cite news|url=https://khabaronline.ir/xftfJ|title=پوستر فیلم سه کام حبس با بازی محسن تنابنده و پریناز ایزدیار/عکس|publisher=خبرآنلاین|date=۱۱ بهمن ۱۳۹۸}}</ref> |- |مغز استخوان |حەمیدڕەزا قوربانی |بەهار |<ref>{{cite news|url=https://khabaronline.ir/xhT4s|title=چهره پریناز ایزدیار روی پوستر مغزاستخوان|publisher=خبرآنلاین|date=۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۱}}</ref> |- | rowspan="3" |2019 |لتیان |عەلی تیمووری |سەلما |<ref>{{cite news|url=https://mehrnews.com/xMS3X|title=پریناز ایزدیار به لتیان پیوست|publisher=مهر|date=۱۹ آبان ۱۳۹۷}}</ref> |- |''[[مەتری شەش و نیو]]'' |[[سەعید ڕووستایی]] |ئیلھام |<ref>{{cite news|url=https://filcin.com/news/5186|title=تکرار همکاری‌های ابد و یک روز در متری شیش و نیم|publisher=فیلسین|date=۱۳ اسفند ۱۳۹۶|access-date=۱۳ ژوئیه ۲۰۲۳|archive-date=۲۱ دسامبر ۲۰۲۲|archive-url=https://web.archive.org/web/20221221142608/https://filcin.com/news/5186|url-status=dead}}</ref> |- |[[سوورپێست (فیلم)|سوورپێست]] |[[نیما جاویدی]] |سوسەن کەریمی |<ref>{{cite news|url=https://cinemacinema.ir/news/پریناز-ایزدیار-به-سرخ-پوست-پیوست-همکار/|title=پریناز ایزدیار به سرخپوست پیوست|publisher=سینماسینما|date=۲۰ دی ۱۳۹۶}}</ref> |- | rowspan="2" |2018 |خوک |مانی حەقیقی |ئانی |<ref>{{cite web |date=۵ شهریور ۱۳۹۶ |url=http://www.khabaronline.ir/detail/701303/culture/cinema |language=فارسی |title=پریناز ایزدیار در جمع بازیگران فیلم «خوک» مانی حقیقی |publisher=خبر آنلاین}}</ref> |- |مقیمان ناکجا |شەهاب حسێنی | |<ref>{{cite news|سلام سینما|url=https://www.salamcinama.ir/movie/3650/مقیمان-ناکجا|title=فیلم مقیمان ناکجا|publisher=سلام سینما|date=۲۰ اردیبهشت ۱۳۹۶}}</ref> |- | rowspan="3" |2017 |هت‌تریک |ڕامتین لوافی |لیدا |<ref>{{cite news|url=https://khabaronline.ir/xdvx5|title=کریستیانو رونالدو کنار پریناز ایزدیار روی پوستر یک فیلم|publisher=خبرآنلاین|date=۲۸ بهمن ۱۳۹۷}}</ref> |- |تابستان داغ |ئیبراهیم ئێرەج‌زاد |نەسڕین |<ref>{{cite news|url=https://www.isna.ir/news/00061654075/نمایش-آنلاین-تابستان-داغ-در-سوئد/|title=نمایش آنلاین تابستان داغ در سوئد|publisher=ایسنا|date=۳۰ فروردین ۱۴۰۰}}</ref> |- |ویلایی‌ها |مونیر قەیدی |خانمی خەیری |<ref>{{cite news|url=khabaronline.ir/x7nTh|title=تصاویر، پریناز ایزدیار، طناز طباطبایی، ثریا قاسمی و صابر ابر در نشست فیلم ویلایی ها|publisher=خبرآنلاین|date=۱۳ بهمن ۱۳۹۵}}</ref> |- | rowspan="2" |2016 |یک روز بخصوص |هومایۆن ئەسعدییان |سودابە |<ref>{{cite news|url=https://www.salamcinama.ir/news/6210/معرفی-کامل-فیلم-یک-روز-بخصوص-سودای-سیمرغ-سی-و-پنجمین-جشنواره-فیلم-فجر|title=معرفی کامل فیلم یک روز بخصوص/سودای سیمرغ سی و پنجمین جشنواره فیلم فجر|publisher=سلام سینما|date=۴ بهمن ۱۳۹۵}}</ref> |- |[[ھەتاھەتا و یەک ڕۆژ]] |[[سەعید ڕووستایی]] |سومییە |<ref>{{cite news|url=https://mag.cinematicket.org/7honarnamei-parinaz-izadyar/|title=یادداشتی دربارهٔ هفت هنرنمایی پریناز ایزدیار/مفسر محبت|publisher=سینماتیکت|date=۹ شهریور ۱۴۰۱}}</ref> |- | rowspan="3" |2015 |۳۶۰ درجه |سام قەریبیان |مەهتاب |<ref>{{cite news|url=https://www.salamcinama.ir/movie/227/360-درجه|title=فیلم ۳۶۰ درجه|publisher=سلام سینما|date=۱۷ آبان ۱۳۹۴}}</ref> |- |این سیب هم برای تو |سیروس ئەلوەند |شایستە | |- |استخر |ئیسماعیل فەلاح‌نوور |مانیا | |- |2014 |خط ویژه |موستەفا کیایی |مەرجان |<ref>{{cite news|url=https://filcin.com/film/casts/1283|title=بازیگران و عوامل خط ویژه|publisher=فیلسین|date=۱۴ اسفند ۱۳۹۲|access-date=۱۳ ژوئیه ۲۰۲۳|archive-date=۲۲ دسامبر ۲۰۲۲|archive-url=https://web.archive.org/web/20221222154811/https://filcin.com/film/casts/1283|url-status=dead}}</ref> |- |2012 |ورود آقایان ممنوع |ڕامبەد جەوان |سەحەر |<ref>{{cite news|url=https://filcin.com/film/casts/1364|title=همه بازیگران و عوامل فیلم ورود آقایان ممنوع|publisher=فیلسین|date=۲۲ بهمن ۱۳۹۲|access-date=۱۳ ژوئیه ۲۰۲۳|archive-date=۲۰ دسامبر ۲۰۲۲|archive-url=https://web.archive.org/web/20221220195135/https://filcin.com/film/casts/1364|url-status=dead}}</ref> |- |2011 |در امتداد شهر |عەلی عەتەشانی |پەڕیناز | |- |2008 |یک مرد، یک شهر |حەسەن هیدایەت |کچی سەرھەنگ | |- |} === فیلمی کورت === {| class="wikitable" !ساڵ !ناونیشان !دەرهێنەر !ڕۆڵ !سەرچاوە |- |2024 |سرریز |نەهال دەشتی | |<ref>{{cite news|url=https://khorasannews.com/Newspaper/MobileBlock?NewspaperBlockID=805148|title=چهره‌ها و خبرها|publisher=روزنامه خراسان|date=۲۰ اسفند ۱۴۰۲}}</ref> |- |2016 |جای منو توی اتاق بنداز |ئامیر تودەڕوستا | |<ref>{{cite news|url=https://www.fidanfilm.ir/جای-من-رو-توی-اتاق-بنداز-از-جشنواره-س/|title=فیلم کوتاه جای منو توی اتاق بنداز|publisher=فیدان|date=۲۵ شهریور ۱۳۹۵}}</ref> |- |} === تۆڕی ماڵەوە === {| class="wikitable" !ساڵ !ناونیشان !دەرهێنەر !ڕۆڵ !سەرچاوە |- |2026 | style="background:#FFFFCC;" |خانم شین |[[پارسا پیروزفەر|پارسا پیرووزفەر]] | |<ref>{{cite web |date=۱۱ مرداد ۱۴۰۵ |url=https://hamshahrionline.ir/xbZvn |website=همشهری‌آنلاین |language=fa |title=پارسا پیروزفر کارگردان سریال شد و نقش اول را به این خانم داد}}</ref> |- |2024 |[[ئەزازیل (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|ئەزازیل]] |[[حەسەن فەتحی]] |شووکا مێهرجوویی |<ref>{{cite news|url=https://www.mojnews.com/n/2sri|title=سانحه برای پیمان معادی|publisher=موج|date=۱۲ شهریور ۱۴۰۲}}</ref> |- |2022 |مهمونی |ئێرەج تەهماسب |وەک میوان |<ref>{{cite news|url=https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/3852592-پریناز-ایزدیار-به-مهمونی-ایرج-طهماسب-رفت-عکس|title=پریناز ایزدیار به مهمونی ایرج طهماسب رفت!|publisher=دنیای اقتصاد|date=۴ فروردین ۱۴۰۱}}</ref> |- |2020–2023 |[[جەیران (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|جەیران]] | rowspan="2" |[[حەسەن فەتحی]] |جیران |<ref>{{cite news|url=https://www.salamcinama.ir/news/69032/پریناز-ایزدیار-به-سريال-جیران-پيوست|title=پریناز ایزدیار به سریال جیران پیوست|publisher=سلام سینما|date=۱۳ آبان ۱۳۹۸}}</ref> |- |2015–2018 |[[شەھرەزاد (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|شەهرزاد]] |شیرین دیوانسالار |<ref>{{cite news|url=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1393/07/14/520134/مهدی-سلطانی-به-شهرزاد-فتحی-پیوست|title=مهدی سلطانی به شهرزاد فتحی پیوست|publisher=تسنیم|date=۱۴ مهر ۱۳۹۳}}</ref> |- |} === شانۆ === {| class="wikitable" !ساڵ !ناونیشان !دەرهێنەر !شوێنی ڕاپەڕاندن !ڕۆڵ !سەرچاوە |- |2018 |بینوایان |حسین پارسایی |هۆتێل ئیسپیناس پالاس |فانتین |<ref>{{cite web |author=تیوال |date= |url=https://tiw.al/ikgO |language=Fa |title=نمایش بینوایان با بازی پریناز ایزدیار}}</ref> |- |2017 |تهران زیر بال فرشتگان |عەلی سەرابی |هۆڵی سەرەکی شانۆی شار |شانۆنامەخوێن |<ref>{{cite news|url=http://www.tehranpicture.ir/fa/album/2312/نمایشنامه-خوانی-تهران-زیر-بال-فرشتگان|title=نمایشنامه خوانی تهران زیر بال فرشتگان|publisher=تهران آژانس عکس|date=۲۱ خرداد ۱۳۹۶}}</ref> |- |2015 |کابوس‌های یک پیرمرد بازنشسته |پیرووز کەرەمی |فەرهەنگسەرای سەروو |شانۆنامەخوێن |<ref>{{cite news|url=https://www.100honar.com/Theater/6342/نمایشنامه-خوانی-کابوس-های-یک-پیرمرد-بازنشسته-خاین-ترسو|title=نمایشنامه خوانی کابوس‌های یک پیرمرد بازنشسته خاین ترسو|publisher=۱۰۰هنر|date=۱۶ مرداد ۱۳۹۴}}</ref> |- |2014 |یک کلیک کوچولو |ئەحمەد سەلێمانی |شانۆی شار | |<ref>{{cite news|url=https://theater.ir/fa/movie/1131|title=یک کلیک کوچولو|publisher=ایران تئاتر|date=۳۱ تیر ۱۳۹۳}}</ref> |- |2013 |سفر به نهایت دور |محەممەد میرعەلی ئەکبەری | |شانۆنامەخوێن |<ref>{{cite web |date=4 اردیبهشت 1392 |url=http://isna.ir/fa/news/92020402802/اجراهای-تئاتر-برای-امور-خیریه |access-date=21 می 2013 |title=اجراهای تئاتر برای امور خیریه |publisher=ایسنا}}</ref> |- |} === تەلەڤیزیۆن === {| class="wikitable" !ساڵ !جۆری بەرهەم !ناونیشان !دەرهێنەر !ڕۆڵ !پەخش !سەرچاوە |- |2014 |فیلمی ڤیدیۆیی |زنده به گور |عەلی جەناب | | |<ref>{{cite web |author= |date= |url=http://www.mehrnews.com/news/2420726/زنده-به-گور-به-صداگذاری-رسید-سرهنگ-نیروی-انتظامی-بر-سر-دو |access-date= |title=«زنده به گور» به صداگذاری رسید/ سرهنگ نیروی انتظامی بر سر دو راهی |publisher=}}</ref> |- |2012 | rowspan="3" |زنجیرە |زمانه |حەسەن فەتحی |ئەرغەوان ئازەرنیا |[[کەناڵی سێ (ئێران)|کەناڵی سێ]] |<ref>{{cite web |date= |url=https://www.khabaronline.ir/news/277823/سریال-زمانه-از-نگاه-منتقدان-تجربه-موفق-کارگردان-مدار-صفر |access-date= |language=فارسی |title=سریال «زمانه» از نگاه منتقدان / تجربه موفق کارگردان «مدار صفر درجه» و «میوه ممنوعه» |publisher=خبرآنلاین}}</ref> |- | rowspan="2" |2011 |پنج کیلومتر تا بهشت |عەلیرەزا ئەفخەمی |مینا |[[کەناڵی سێ (ئێران)|کەناڵی سێ]] |<ref>{{cite news|url=https://www.salamcinama.ir/movie/zb1q/پنج-کیلومتر-تا-بهشت|title=فیلم پنج کیلومتر تا بهشت|publisher=سلام سینما|date=۲۱ بهمن ۱۳۹۰}}</ref> |- |مثل یک کابوس |شەھرام شاه حسێنی |نیگار |[[کەناڵی یەک (ئێران)|کەناڵی یەک]] |<ref>{{cite web |url=https://www.isna.ir/news/9011-18092/آغاز-پخش-سريال-مثل-يك-كابوس-با-صداي-حامد-بهداد |access-date=۴ تیر ۱۳۹۰ |title=آغاز پخش سریال «مثل یک کابوس» با صدای حامد بهداد |publisher=ایسنا}}</ref> |- | rowspan="2" |2010 |تەلەفیلم |فال قهوه |فرزاد مؤتمن |تەرگوڵ |[[کەناڵی چوار (ئێران)|کەناڵی چوار]] |<ref>{{cite web |author= |date= |url=https://www.topseda.ir/5552/دانلود-فیلم-فال-قهوه/ |access-date=2020-04-20 |website=Parinaz Izadyar |language=fa |title=Parinaz Izadyar {{!}} تله فیلم فال قهوه (انتهای بزرگراه) 1389}}</ref> |- |تەلەفیلم |گور به گور |بێهرەنگ تووفیقی | |سیمافیلم |<ref>{{cite news|url=https://www.farsnews.ir/news/8812031070%20%20%20%20/بهرنگ-توفيقي-تله‌فيلم-گوربه-گور-را-براي-نوروز-9-كليد-زد|title=بهرنگ توفیقی تله فیلم گور به گور را برای نوروز ۸۹ کلید زد|publisher=فارس|date=۳ اسفند ۱۳۸۸}}</ref> |- |2008 |فیلمی ڤیدیۆیی |همان روز |عەلیرەزا ئەمینی | | |<ref>{{cite news|url=https://telewebion.com/episode/0x1b39e91|title=فیلم سینمایی همان روز|publisher=تلوبیون|access-date=۱۴ فروردین ۱۴۰۲}}</ref> |- |2007 |تەلەفیلم |ماه در سایه |سەعید ئیبراهیمی‌فەڕ |کیانا | | |- |} === دەنگ === {| class="wikitable" !ساڵ !ناونیشان !دەرهێنەر !ڕۆڵ !ڕوونکردنەوەکان !سەرچاوە |- |2023 |داستان گل |ڕادیۆ گەردوون | rowspan="3" |دەنگ |کتێب خوێن |<ref>{{cite news|url=https://www.instagram.com/p/CswIei0uPRw/?igsh=MWlsM2VhN2FpaWhiag==|title=دهمین داستان شنیدنی جایزه ارغوان با همکاری رادیوگردون|publisher=جایزه ارغوان|date=۳۱ مه ۲۰۲۳}}</ref> |- |2021 |باشو غریبه کوچک |سینمای نابینایان | |<ref>{{cite news|url=https://cinemacinema.ir/news/در-آستانه-زادروز-بهرام-بیضایی؛-انتشار/|title=در آستانه زادروز بهرام بیضایی؛ انتشار نسخه ویژه نابینایان فیلم «باشو غریبه کوچک» با صدای پریناز ایزدیار + تیزر|publisher=سینماسینما|date=۳۰ دی ۱۳۹۹}}</ref> |- |2018 |احساس رضایت |وەشانی بنکەی ڕۆشنبیریی ژیان |کتێبی دەنگی |<ref>{{cite news|url=https://fidibo.com/book/94799-کتاب-صوتی-احساس-رضایت|title=دانلود کتاب صوتی احساس رضایت با صدای پرینازایزدیار|publisher=فیدیبو|date=۲۸ آبان ۱۳۹۷}}</ref> |- |} === کلیپی گۆرانی === {| class="wikitable" !ساڵ !ناونیشان !ڕۆڵ !ڕوونکردنەوەکان !سەرچاوە |- |2017 |هوام دوباره پَسه |ئەکتەر |کلیپی گۆرانی هوام دوباره پَسه بە دەنگی [[موحسین چاوەشی|موحسین چاوشی]] |<ref>{{cite web |author= |date=۳ مرداد ۱۳۹۶ |url=http://www.ilna.ir/بخش-فرهنگ-هنر-6/515151-انتشار-کلیپ-ترانه-هوام-دوباره-پسه-با-بازی-پریناز-ایزدیار-فیلم |access-date= |title=انتشار کلیپ ترانه هوام دوباره پسه با بازی پریناز ایزدیار+فیلم |publisher=ایلنا}}</ref> |- |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Parinaz Izadyar}} * {{IMDb name|6346171}} * {{ئینستاگرام|parinazizadyar}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|ژن|ژیاننامە|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن|شانۆ}} [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٥]] [[پۆل:وەرگرانی سیمرغی بلوور]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنیی ئێرانی]] s58h3t69g0p0bz7a0qk0w44s8fkgp4x 0 171134 1680817 1587391 2026-10-05T07:36:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1680817 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە}} [[File:PresMedalFreedom.jpg|link=https://simple.wikipedia.org/wiki/File:PresMedalFreedom.jpg|وێنۆک|237x237پیکسڵ|مەدالیای{{بەستەری مردوو|url=https://simple.wikipedia.org/wiki/File%3APresMedalFreedom.jpg%7C%D9%88%DB%8E%D9%86%DB%86%DA%A9%7C237x237%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B3%DA%B5%7C%D9%85%DB%95%D8%AF%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A7%DB%8C |date=ئابی ٢٠٢١ }} ئازادی سەرۆکایەتی]] '''مەدالیای ئازادی سەرۆکایەتی''' خەڵاتێکە کەوا لەلایەن [[سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] دەبەخشرێت. خەڵاتەکە وەک پێزانیێکە بۆ ئەو کەسایەتیانەی کەوا کاریگەرییەکی بەرچاویان ھەبووە بۆ بەرقەرارکردنی ئاشتی و خزمەتکردن بە ویلایەتە یەکگرتووەکان.<ref name="ReferenceA">[//simple.wikisource.org/wiki/Executive%20Order%209586 Executive Order 9586], signed July 6, 1945; Federal Register 10 FR 8523, July 10, 1945</ref> خەڵاتەکە تەنھا بۆ ھاوڵاتیانی ئەمریکی نییە، دەکرێت ھاوڵاتیانی بیانیش وەریگرن. ھەرچەندە خەڵاتێکی مەدەنییە، دەکرێت ببەخشرێتە سەربازان و ئەفسەرانیش. مێژووی خەڵاتەکە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩٤٥ کە ئەوکات لەلایەن سەرۆک [[ھەری تروومەن|ھاری ئێس ترومن]]ەوە دانراوە، بەڵام لە ساڵی ١٩٦٣ەوە لەژێر ناوی مەدالیای ئازادی دەبەخشرێت. == پێشانگا == <gallery> پەڕگە:President Reagan Presents Mother Teresa with the Medal of Freedom at a White House Ceremony in the Rose Garden - DPLA - 1321c7b194e7e893127ef14b2f7c565c.jpg|سەرۆک [[ڕۆناڵد ڕێیگن]] مەدالیای ئازادی دەبەخشێتە [[دایکە تیرێسا|دایکە تێرێسا]]، [[کۆشکی سپی]]، ساڵی ١٩٨٥. پەڕگە:StromThurmond GeorgeBush.jpg|ستۆرم سەرمۆند مەدالیای ڕێزلێنانی پێدرا لەلایەن [[جۆرج ئێچ دەبلیوو بوش|جۆرج ئێچ دەبڵیو بوش]]، ساڵی ١٩٩٣. پەڕگە:Margaret Thatcher awarded Presidential Medal of Freedom.jpg|سەرۆک وەزیرانی پێشووی [[شانشینی یەکگرتوو]] مارگرێت ساچەر مەدالیای ئازادی لەلایەن سەرۆک ئێچ دەبڵیوو بوشەوە وەردەگرێت، ساڵی ١٩٩١. پەڕگە:GHW Bush presents Reagan Presidential Medal of Freedom 1993.jpg|جۆرج ئێچ دەبڵیوو بوش سەرۆکی پێشووی ڕۆناڵد ڕێیگن خەڵات دەکات، کانوونی دووەمی ١٩٩٣. پەڕگە:Presidential Medal of Freedom.jpg|ئێدگار برۆنفمن لەلایەن سەرۆک [[بیڵ کڵینتن|بیڵ کلینتن]]ەوە خەڵات دەکرێت، ساڵی ١٩٩٩. پەڕگە:Blair MOF.jpg|سەرۆک وەزیرانی پێشووی بەڕیتانیا [[تۆنی بلێر]]خەڵات دەکرێت، لەلایەن [[جۆرج دەبلیوو بوش|جۆرج دەبڵیو بوش]]، ١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩. پەڕگە:George W. Bush and John Howard, 2009.jpg|سەرۆک وەزیرانی پێشووی بەڕیتانیا جۆن ھاوەرد خەڵاتی مەدالیای ئازادی لەلایەن جۆرج دەبڵیو بوشەوە وەردەگرێت، ١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩. پەڕگە:Griffith, Andy (Whitehouse).jpg|ئاندی گریفس لەلایەن جۆرد دەبڵیو بوشەوە خەڵات دەکرێت، ساڵی ٢٠٠٥. پەڕگە:Barack Obama speaks to Stephen Hawking.jpg|سەرۆک باراک ئۆباما ستیفن ھۆکینگ خەڵات دەکات، ساڵی ٢٠١٥. پەڕگە:Merkel an Obama Presidential Medal of Freedom.jpg|ئانجێلا مێرکل لەلایەن سەرۆک باڕاک ئۆبامەوە خەڵات دەکرێت، ساڵێ ٢٠١٠. پەڕگە:President Donald J. Trump Presents Medal of Freedom for Elvis Presley to Jack Soden - 45863432702.jpg|سەرۆک دۆناڵد ترامپ ئێلڤیس پرێسلی خەڵآت دەکات بەھۆی نەمانی پرێسلی لە ژیان، جاک سۆدن خەڵاتەکە وەردەگرێت. پەڕگە:President Trump Presents the Medal of Freedom to Bob Cousy (48602862221).jpg|بۆب کاوزی لەلایەن سەرۆک دۆناڵد ترامپەوە خەڵات دەکرێت. پەڕگە:Joe Biden Receives Presidential Medal of Freedom.jpg|سەرۆک باڕاک ئۆباما مەدالیای ئازادی سەرۆکایەتی دەبەخشێتە [[جۆو بایدن]]، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧. </gallery> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|Presidential Medal of Freedom}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی]] [[پۆل:خەڵاتانەی لە ١٩٦٣ دامەزراون]] 3ivpwoe5g1kjy0g280o8x7qpq615lk7 0 171268 1680830 1404517 2026-10-05T07:39:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1680830 wikitext text/x-wiki {{short description|Funeral of the British princess Diana}} {{EngvarB|date=August 2014}} {{Infobox historical event |Event_Name = مەراسیمی ناشتنی شازادە دایانای وێڵز |Image_Name = Princess Diana Funeral St James Park 1997.jpg |Image_Caption = تەرمی شازادە دایانا کە بەناو لەندەندا دەگەڕێندرێت |AKA = |Participants = [[خێزانی شاھانەی بەریتانیا]]{{ھن}}[[خێزانی سپێنسەر]]{{ھن}}گۆرانیبێژانی [[بی بی سی]]{{ھن}}[[لین داوستن]]{{ھن}}[[تۆنی بلێر]]{{ھن}}[[ئێڵتن جۆن]] |Date = {{Start date|df=yes|1997|09|06}} |type=[[State funerals in the United Kingdom#List of funerals|مەراسیمی خێزانی شاھانە]]|time=٩:٠٨–١٥:٣٢ [[British Summer Time|BST]] ([[UTC+01:00]])|duration=٣٨٤ خولەک|venue=[[وێستمینستەر ئابێ]], [[لەندەن]]|coordinates={{coord|51|29|58|N|00|07|39|W|region:GB_type:landmark|display=inline,title}}}} '''مەراسیمی ناشتنی [[شازادە دایانا]]''' دەستی پێکرد لە ڕۆژی ٦ی ئەیلوولی ١٩٩٧ لە کاتژمێر ٩:٠٨ خولەکی بەیانی بە کاتی [[لەندەن]] لە دوای ئەوەی زەنگی وێستمینستەر ئابێ لێیدا. دوای مانەوەی بۆ ٥ ڕۆژ لە کۆشکی سانت جەیمس تەرمی دایانا بردرا بۆ کۆشکی کینزیگتن بۆ ئامادەکارییەکان. دوای دەستپێکردنی مەراسیمەکە تەرمی دایانا لە کۆشکی کینزیگتنەوە و دوای تەقاندنی تۆپی سەربازی دووبارە بردرایەوە بۆ کۆشکی سانت جەیمس و دواتر بۆ وێستمینستەر ئابێ کە لەوێ مەراسیمەکە کاتژمێر ١١ بە فەرمی دەستیپێکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/special/politics97/diana/coffin.html|سەردێڕ=Diana's Coffin Moved Amid Emotional Scenes|بڵاوکەرەوە=BBC|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180527042426/http://www.bbc.co.uk/news/special/politics97/diana/coffin.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئایاری ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی ئایاری ٢٠١٩|سەردێڕ=33 Photos Of Princess Diana’s Funeral That Show How Beloved Lady Di Truly Was|ناونیشان=https://allthatsinteresting.com/princess-diana-funeral|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=allthatsinteresting.com}}</ref> بۆ یەکەمجار لە مێژووی بەریتانیا ئاڵای بەریتانیا لەسەر کۆشکی خێزانی شاھانە بۆ نیوە داگیردرا لەسەر داوای [[ئێلیزابێتی دووەم|شاژن]] و ھەر بۆ یەکەم جاریش لە مێژوودا شاژن لە پەخشی ڕاستەوخۆ و پێچەوانەی یاساکانی خێزانی شاھانە وتارێکی پێشکەشکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1997/09/05/queen-orders-flag-at-half-staff-at-palace/b9482f52-e19b-459c-a8d8-914bcf22ebe9/|سەردێڕ=Queen Orders Flags At Half-Staff At Palace|ئیش=Washington Post|یەکەم=Dan|دوایین=Balz|ڕێکەوت=٥ی ئەیلوولی ١٩٩٧|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180501083343/https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1997/09/05/queen-orders-flag-at-half-staff-at-palace/b9482f52-e19b-459c-a8d8-914bcf22ebe9/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئایاری ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> مەراسیمی فەرمی، کە لە کاتژمێر ١١ی پێش نیوەڕۆ لە وێستمینستەر ئابێ دەستی پێکرد، کۆتایی ھات بە ناشتنی دایانا لە ماڵی خێزانەکەیان لە ئالسۆرپ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://westminster-abbey.org/our-history/royals/diana,-princess-of-wales|سەردێڕ=Diana, Princess of Wales|بڵاوکەرەوە=Westminster Abbey|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئایاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180515112338/http://westminster-abbey.org/our-history/royals/diana,-princess-of-wales|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئایاری ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دوو ھەزار کەس بەژداری ئاھەنگەکە بوون لە وێستمینستەر ئابێ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ew.com/ew/article/0,,290815,00.html|سەردێڕ=Take a look back at Princess Diana's impact on 1997|بڵاوکەرەوە=[[Entertainment Weekly]]|یەکەم١=Suna|دوایین١=Chang|یەکەم٢=Anna|دوایین٢=Holmes|ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٧|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئایاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140101062606/http://www.ew.com/ew/article/0,,290815,00.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەکاتێکدا ملیۆنان بەریتانی لەسەر شەقامەکانی لەندەن و ٣٢ ملیۆن بەریتانی دیکە لە ڕێگەی تەلەڤزیۆنەوە بینەری مەراسیمەکە بوون لەگەڵ زیاتر لە ٢ ملیارد و ٥٠٠ ملیۆن کەس لە [[جیھان]]دا کە بەنزیکەیی نیوەی دانیشتووانی ئەوکاتەی جیھان بوو کە نزیک لە ٦ ملیارد بوو.<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-16671101 "Tracking 30 years of TV's most watched programmes"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150118055431/http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-16671101 |date=2015-01-18}}. BBC. Retrieved 20 January 2015</ref><ref>John Urry. ''Global complexity'', Wiley-Blackwell, 2003 p. 134</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/special/politics97/diana/world.html|سەردێڕ=World Remembers Diana|بڵاوکەرەوە=BBC|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180822012540/http://www.bbc.co.uk/news/special/politics97/diana/world.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئابی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژن|شانشینی یەکگرتوو|دەیەی ١٩٩٠|لەندەن}} {{پۆلی کۆمنز|Funeral of Diana, Princess of Wales}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:شازادە دایانا]] [[پۆل:پاشایەتی بەریتانیا]] 9mwx84c76uzwj7wqj8td1f93r6lcxdz 0 171352 1680900 1517347 2026-10-05T10:37:08Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1680900 wikitext text/x-wiki {{Infobox publisher | image = [[پەڕگە:Merriam-Webster logo.svg|150px]] | parent = [[ئینسایکڵۆپیدیای بریتانیکا]] | status = | founded = {{start date and age|1831}} | founder = [[جۆرج مەریام]]، [[چارڵز مەریام]] | successor = | country = [[ئەمریکا]] | headquarters = [[سپرینگفیڵد]]، [[ماساچووسیتس]] | distribution = | keypeople = | publications = کتێبی زانیاری، فەرھەنگی ئۆنڵاین | owner = [[ئینسایکڵۆپیدیای بریتانیکا]]; [[جاکی سافرا]] | topics = | genre = | imprints = | revenue = | numemployees = | nasdaq = | url = {{URL|merriam-webster.com/}} }} '''مەریام-وێبستەر''' کۆمپانیایەکی ئەمریکییە کە کتێبی زانیاری بڵاودەکاتەوە و بەتایبەتی بە فەرھەنگەکانی ناسراوە. ساڵی ١٨٣١ جۆرج و چارڵز مەریام کۆمپانیاکەیان بەناوی G & C مەریام لە سپرینگفیڵد لە [[ماساچووسیتس]] دامەزراند. دوای ئەوەی [[نوح وێبستەر]] لە ساڵی ١٨٤٣ گیانی لەدەستدا، کۆمپانیاکە مافی خاوەندارێتی فەرھەنگە بەناوبانگەکەیی کڕی بەناوی ''[[:en:An American Dictionary of the English Language|فەرھەنگی ئەمریکی زمانی ئینگلیزی]]''. ئێستا ھەموو فەرھەنگەکانی مەریام-وێبستەر بنەچەی خۆیان بۆ ئەم فەرھەنگە دەگەڕێننەوە. ساڵی ١٩٦٤ [[ئینسایکڵۆپیدیای بریتانیکا]] مەریام-وێبستەری کڕی و کردی بە بەشێک لە خۆی. مەریام-وێبستەر ساڵی ١٩٨٢ ئەم ناوەی ھەڵگرتەوە بۆ خۆی.<ref>{{Cite encyclopedia |url=http://www.britannica.com/topic/Merriam-Webster-dictionary |title=Merriam-Webster Dictionary |encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online |date=2015 |accessdate=June 24, 2015}}</ref><ref>{{Cite encyclopedia |url=http://www.britannica.com/topic/An-American-Dictionary-of-the-English-Language |title=An American Dictionary of the English Language |encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online |date=2015 |accessdate=June 24, 2015}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کۆمپانیا}} {{پۆلی کۆمنز|Merriam-Webster}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی وێبی]] gyv62peike7zwjm0es50p3liiixe5r1 0 171505 1680896 1404523 2026-10-05T10:36:28Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1680896 wikitext text/x-wiki {{infobox event |name= گیان لەدەستدانی شازادە دایانا |image=File:Flowers for Princess Diana's Funeral.jpg |caption=ملیۆنان چەپکە گوڵ بە بەرزی یەک مەتر لەپێش کۆشکی کینزیگتن دانراوە وەک ڕێز لێنان لە شازادە دایانا دوای گیان لەدەستدانی |date={{start date and age|1997|8|31|df=yes}} |location= [[پۆنت دی ئەلما]]، [[پاریس]]، فەرەنسا |deaths = [[شازادە دایانا]]{{ھن}}[[دۆدی ئەلفاید]]{{ھن}}ھێنری پاوڵ |reported injuries= تریڤەر ڕیس جەونس |inquiries = |verdict = }} لە کاتژمێرەکانی سەرەتای ڕۆژی ٣١ی ئابی ١٩٩٧ [[شازادە دایانا|شازادە دایانای وێڵز]] لە نەخۆشخانە گیانی لەدەستدا دوای برینداربوونی لە ڕووداوێکی پێکدادانی ئۆتۆمۆبیل لە تونێلێکی [[پاریس]]. خۆشەویستەکەی بەناوی دۆدی فاید و شۆفێری ئۆتۆمبێلەکە بەناوی ھێنری پاوڵ ھەر لە کاتی ڕووداوەکە گیانیان لەدەستدا. پاسەوانەکەیان بەناوی تریڤەر ڕیس جەونس ڕزگاری بوو بەڵام بە سەختی بریندار بوو.<!--<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://timeso.indiatimes.com/city/bengaluru/Mercedes-owners-to-get-together-on-October-21/articleshow/16747485.cms|سەردێڕ=Mercedes owners to get together on October 21|ئیش=The Times of India|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref> --> ھەندێک سەرچاوەی سەرەتایی ھەواڵ ئاماژەیان کرد بەوەی ڕەفتاری نابەجێی وێنەگران ھۆکاری ڕووداوەکە بوو لەوانە [[بی بی سی]].<ref name="princessandpress">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/news/special/politics97/diana/press.html|سەردێڕ=The Princess and The Press}}</ref> ساڵی ١٩٩٩ و دوو ساڵ دوای ڕووداوەکە لێکۆڵینەوەیەکی [[فەڕەنسا]] گووتی ھۆکاری ڕووداوەکە ئەوەبوو کە ھێنری پاوڵی شۆفێر سەرخۆش بووە و کۆنترۆڵی ئۆتۆمبێلەکەی لەدەستداوە لەکاتی ڕووداوەکە، لێکۆڵینەوەکە ھۆکاری ڕووداوەکەی تەنھا بۆ ھێنری پاوڵ گەراندەوە و وێنەگرانی بەبێ تاوان ناوھێنا. ھێنری پاوڵ جێگری بەڕێوبەری پاسەوانی ھوتێلی ڕیتز بوو کە لەلایەن محەممەد ئەلفایدی باوکی دۆدییەوە خاوەندارێتی دەکرێت.<ref name="days-shook">{{بیرخستنەوەی ئەڵقە|سەردێڕ=The Coronation of Elizabeth II/The Death of Diana|زنجیرە=Days That Shook the World|serieslink=Days that Shook the World|ناوەکان=Director: David Bartlett, Executive Producer: David Upshal|ئیش=BBC}}</ref> ساڵی ٢٠٠٨ لێکۆڵینەوەیەکی [[بەریتانیا]] سەرخۆشی ھێنری پاوڵ و وێنەگرانی بە ھۆکاری ڕووداوەکە دانا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ=Diana jury blames paparazzi and Henri Paul for her 'unlawful killing' | ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1584160/Diana-jury-blames-paparazzi-and-Henri-Paul-for-her-unlawful-killing.html | ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ئیش=Daily Telegraph | ڕێکەوت=٧ی نیسانی ٢٠٠٨}}</ref> ڕاپۆرتە سەرەتایییەکان ئاماژەیان بەوە کرد پاسەوانەکەی دایانا و دۆدی ڕزگاری بوو بەھۆی بەستنی پشتێنی سەلامەتی بەڵام لێکۆڵینەوەکان دەریان خست ھیچ کام لە سەرنشینەکان پشتێنی سەلامەتیان نەبەستبوو. سەرەڕای ئەنجامەکانی چەندین لێکۆڵینەوەی جیاواز، زۆر کەس باوەڕیان وایە ڕووداوەکە پلانێک بوو [[بیردۆزەکانی پشتەوەی پلانی کوشتنی شازادە دایانا|بۆ کووشتنی شازادە دایانا]]. دایانا لەکاتی گیان لەدەستدانی تەمەنی ٣٦ ساڵ بوو.<ref name="johnston98">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Carla B. Johnston|سەردێڕ=Global News Access: The Impact of New Communications Technologies|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=aAlJn5ZpvGcC&pg=PA1|ساڵ=١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=Greenwood Publishing Group|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٧٥-٩٥٧٧٤-٢|پەڕە=١}}</ref> مردنەکەی شیوەنی بێوێنەی خەڵکی بەریتانیای بەدواداھات ھاوکات لەگەڵ ژمارەیەکی زۆری دیکەی خەڵکی لە جیھاندا بەشێوەیەک مەراسیمی ناشتنی دایانا ڕێژەی ٢ ملیار و ٥٠٠ ملیۆن بینەری تەلەڤزیۆنی ھەبوو لە ٢٠٠ وڵاتی جیھانەوە لەکۆی کەمتر لە ٦ ملیار دانیشتووانی جیھان لەوکاتەدا. لەکاتی گیان لەدەستدانی دایانا ناوبانگێکی زۆری جیھانی ھەبوو بەھۆی کارە خێرخوازییەکانی بەشێوەیەک کە بەناوبانگترین ژنی جیھان بوو لەوکاتەدا. لە ڕۆژانی دوای ڕووداوەکە خێزانی شاھانەی بەریتانیا لەلایەن میدیاکانەوە سەرزەنست کران بۆ کاردانەوەیان بەرامبەر ڕووداوەکە و گیان لەدەستدانی دایانا. ئەگەرچی لەکاتی مردنی دایانا ئەندامی خێزانی شاھانە نەبوو بەھۆی جیابوونەوەی لە شازادە چارڵز بەڵام ھێشتا ھەر خۆشەویست بوو لای خەڵکی بەریتانیا و دوای زیاتر لە ٢٠ ساڵ لە گیان لەدەستدانی ھێشتا ڕۆژانە ژمارەیەکی زۆر بابەت لە میدیاکانی جیھاندا لەسەر ژیانی دایانا بڵاودەکرێنەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژن|شانشینی یەکگرتوو|فەڕەنسا|پاریس|دەیەی ١٩٩٠}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان لە ١٩٩٧]] [[پۆل:شازادە دایانا]] [[پۆل:پاشایەتی بەریتانیا]] [[پۆل:مردنەکان بەپێی کەس]] r9ho2hzz4p0llwi4jy4ykczcpurpj54 0 171609 1680554 1519059 2026-10-04T20:17:43Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680554 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بنبەست|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''نەخۆشخانەی ئازادی منداڵانی تایبەت''' یەکێکە لە نەخۆشخانە تایبەتەکانی شاری سلێمانی کە دەکەوێتە گەڕەکی مامۆستایان تەلاری ئازادی مۆڵ، ئەم نەخۆشخانەیە لە ساڵی ١٩٩٨ دروستکراوە لەلایەن کۆمەڵێک پزیشکی پسپۆڕی منداڵان یەکێک لەوانە دکتۆر محەمەد امین بارام کە پزیشکی پسپۆری منداڵانە. ئەم نەخۆشانەیە لە ساڵی ٢٠١٠ نۆژەنکراوەتەوە تاوەکو خزمەتی زیاتری منداڵان بکات لە شاری سلێمانی. ئەم نەخۆشخانەیە ڕۆژانە ٥٠ بۆ ٦٠ نەخۆش (منداڵ) سەردانی دەکەن تاوەکو دایکان و باوکان ئاگاداری تەندروستی منداڵەکانیان بن. لەم نەخۆشخانەیەدا چارەسەری زۆر نەخۆشی باو لە منداڵاندا کراوە لەوانە (زەردووی، وشکبوونەوەی لەشی منداڵ، لەرزینی توند لە منداڵدا، هەوکردنی پەردەکان). == ستافی نەخۆشخانەی ئازادی منداڵانی تایبەت == نەخۆشخانەی ئازادی منداڵانی تایبەت پێک هاتووە لە کۆمەڵێک ستافی بە ئەزموون و شارەزا لە بواری منداڵاندا. * پزیشکی پسپۆری منداڵان ( د. محمد امین بارام، د. جلا احمد، د. پەری مجید، د. ژیان تۆفیق، د. ئاری ممتاز) * پزیشکی پایە بڵندی منداڵان ( د. حمزە علی، د. اطیاف محمد، د. غازی عزیز) * دەرمانساز * یاریدەدەری پزیشکی ڕێگەپێدراو ( تریفە احمد، حمە عزیز حمەڕەشید، شۆخان علی) * پەرستاری ڕێگەپێدراو * ستافی تاقیگە * کارگوزار == ئامێرەکان == ئەو ئامێرانەی کە بەردەستن لە نەخۆشخانەکەدا بریتین لە: phototherapy, ئامێری بەرهەم هێنەری ئۆکسجین، ئامێری چاودێری زیندە چالاکیەکانی لەش (Vital signs). [[پەڕگە:Phototherapy.jpg|وێنۆک|232x232پیکسڵ|phototherapy کە منداڵەکە دەخرێتە ژێر ئەم ئامێرەوە کە وەکو چارەسەرێکی زەردووی بەکاریەت.]] ١- '''phototherapy'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=Newborn jaundice - Treatment|ناونیشان=https://www.nhs.uk/conditions/jaundice-newborn/treatment/|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=nhs.uk|زمان=en}}</ref>''':''' ئامێرێکە کە تیشکێکی تایبەت بەکاردێنێت (تیشکی خۆر نیە). هەندێک کات بەکاردێت بۆ چارەسەرکردنی زەردووی لە منداڵی تازە لە دایکبوودا بە کەمکردنەوەی ئاستی بیلیروبین لە خوێنی منداڵەکەدا لە ڕێگەی پڕۆسەیەکەوە کە پێی ئەڵین (photo-oxidation) کە ئۆکسجین زیاد دەکات بۆ بیلیروبین (bilirubin) کە ئەمەش ئەبێتە هۆی ئەوەی کە لە ئاودا بە ئاسانی بتوێتەوە. ئەمەش وا دەکات جگەری منداڵەکە ئاسانتر بیلیروبین (bilirubin) تێکبشکێنێت و دەری بکات لە خوێنیدا. دوو جۆری phototherapy هەیە کە بریتین لە: ١. '''conventional phototherapy:''' کە منداڵەکە پاڵدەخرێت لە ژێر هالۆجین یاخود لایتێکی فلۆرێسێنتدا لە کاتێکدا چاوی منداڵەکە داپۆشرابێت. ٢. '''fibreoptic phototherapy :''' کە منداڵەکە لەژێر بەتانیەک کە یەکدەگرێت لەگەڵ کێبڵی فایبەرۆپتیکدا، کە تیشک بەناو ئەم کێبڵەدا دەڕوات و ڕەونەق دەداتە پشتی منداڵەکە. لە هەردوو شێوازەکەدا، ئامانجەکە ئەوەیە زۆرترین ڕێژەی تیشک بگات بە پێستی منداڵەکە. لە زۆربەی حاڵەتەکاندا، conventional phototherapy بەکاردێت یەکەم جار، لەگەڵ ئەوەشدا fibreoptic phototherapy لەوانەیە بەکاربێت ئەگەر منداڵەکە پێشوەختی خۆی لەدایک بوبێت. ئەم جۆرانەی phototherapy زۆربەی کاتەکان ئەوەستێنرێت بۆ ماوەی ٣٠ خولەک دوای هەموو ٣ بۆ ٤ کاتژمێرێک تاوەکو خۆراک بدرێت بە منداڵەکە. ٢- '''ئامێری چاودێری زیندە چالاکیەکانی لەش (Vital signs)'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vital Signs (Body Temperature, Pulse Rate, Respiration Rate, Blood Pressure)|ناونیشان=https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/vital-signs-body-temperature-pulse-rate-respiration-rate-blood-pressure|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=www.hopkinsmedicine.org|زمان=en}}</ref>''':''' ئامێری چاودێری زیندە چالاکیەکانی لەش: ئامێرێکە کە پێوانەی زیندە چالاکییە بنچینییەکانی لەش ئەکات. چوار گرنگترین ئامێرەکە بە شێوەیەکی رۆتینی چاودێری دەکرێت لەلایەن دکتۆرەکان و پەرستارەکانەوە کە بریتین لەمانەی خوارەوە: * پلەی گەرمی لەش * تێکڕای لێدانی دڵ * تێکڕای هەناسەدان * پەستانی خوێن ( پەستانی خوێن بە (Vital signs) دانانرێت، بەڵام زۆربەی کاتەکان پێوانە دەکرێت لەگەڵ (Vital signs) ی کە.) ئامێری چاودێری زیندە چالاکیەکانی لەش سودێکی زۆری هەیە لە دیاریکردن و چاودێری کردنی کێشە پزیشکیەکان. (Vital signs) ئەتوانرێت دیاری بکرێت لە ماڵەوە، لە نەخۆشخانەدا هەروەها لە چەند شوێنێکی کە. * '''پلەی گەرمی لەش:''' پلەی گەرمی لەشی ئاسایی کەسێک ئەگۆرێت کە ئەکەوێتەوە سەر ڕەگەز، چالاکی، چی خواردبێت و خواردبێتەوە، کات. پلەی گەرمی ئاسای لەش لە نێوان ٣٦.٥ پلە بۆ ٣٧.٢ پلەدایە بۆ کەسێکی پێگەشتووی تەندروست. چەند ڕێگەیەکیش هەیە بۆ دیاریکردنی پلەی گەرمی لەش: ١. لە ڕێگەی دەمەوە: کە لەڕێگەی بەکارهێنانی گەرمیپێو ئەتوانرێت پێوانەی پلەی گەرمی لەش بکرێت. ٢. لە ڕێگەی پێستەوە: کە لەڕێگەی گەرمیێوی تایبەتەوە ئەکرێت بە خێرایی پێوانەی گەرمی پێ بکرێت. هەروەها چەند ڕێگەیەکی کەش هەیە.... * '''تێکڕای لێدانی دڵ:''' بریتییە لە تێکرانی لێدانی دڵ لە یەک خولەکدا. کە ئەمەش کاتێک دڵ پاڵ بە خوێنەوە ئەنێت بۆ خوێن بەرەکان، خوێن بەرەکان گەورە ئەبن. کە ڕێژەی ئاسایی لە نێوان ٦٠ بۆ ١٠٠ پرتەیە لە خولەکێکدا. * '''تێکڕای هەناسەدان:''' بریتییە لە ژمارەی هەناسەدان لە کەسێکدا لە ماوی خولەکێکدا. ئەمەش کاتێک پێوانە ئەکرێت کە کەسەکە  پشویەکی وەرگرتووە. ڕێژەی ئاسایی هەناسەدان لە نێوان ١٢ بۆ ١٦ یە لە خولەکێکدا. * '''پەستانی خوێن:''' بریتییە لەو هێزەی کە پاڵ بە خوێنەوە ئەنێت لە خوێن بەرەکاندا لە کاتی گرژبوون و خاوبونەوەی دڵدا. ڕێژەی ئاسایی پەستانی خوێن لە ش لە کاتی گرژبووندا (systole) کەمتر بێت لە ١٢٠ و لە کاتی خاوبوونەوەدا (diastole) کەمتر بێت لە ٨٠ واتە ١٢٠ بە ٨٠. == ئەو فەحسانەی کە ئەکرێت لەم نەخۆشخانەیەدا == لەم نەخۆشخانەیەدا چەند فەحسێک ئەکرێت لەوانە CBC, viral , Elecrolytes, RFT, LFT وە چەند دانەیەکی تر. [[پەڕگە:Complete blood count and differential.jpg|وێنۆک|139x139پیکسڵ|(Complete Blood Count (CBC بۆ دیاریکرنی زۆر لە نەخۆشیەکان وەکو کەمخوێنی]] ١. '''(Complete blood count (CBC'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Complete blood count (CBC) - Mayo Clinic|ناونیشان=https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/complete-blood-count/about/pac-20384919|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=www.mayoclinic.org}}</ref>''':''' بریتییە لە پشکنینێکی خوێن کە بەکاردێت بۆ دیاریکردنی تەندروستیت بە شێوەیەکی گشتی، هەروەها چەند نەخۆشیەک وەکو کەمخوێنی و (leukemia) سپی بوونەوەی خوێن (شێرپەنجەی خوێن). ئەم پشکنینە پێوانەی پێکهاتە و نیشانەی خوێن ئەکات، وەکو: * خڕؤکەی سوری خوێن، کە ئۆکسجین دەگوازێتەوە. * خڕۆکەی سپی خوێن، کە دژ بە نەخۆشیەکان ئەجەنگێت. * هیمۆگلۆبین، ئەو پرۆتینەیە کە ئۆکسجین ئەگوازێتەوە لە خڕۆکە سورەکاندا. * پەپکەی خوێن، کە یارمەتی خوێن مەیین ئەدات. ٢. '''Viral Test (فەحسی ڤایرۆسی)'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Viral Tests {{!}} Michigan Medicine|ناونیشان=https://www.uofmhealth.org/health-library/hw235580|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=www.uofmhealth.org}}</ref>''':''' ئەم جۆرە پشکنینە ئەنجام ئەدرێت بۆ دۆزینەوە ئە ڤایرۆسەی کە ئەبێتە هۆی نەخۆشی ڤایرۆسی. ڤایرۆسەکان ئەبنە هۆی نەخۆشی لە ڕێگەی تێکشکاند یاخود زیان گەیاندن بەو خانانەی کە توشی دەبن، زیان گەیاندن بە سیستمی بەرگری لەش، هەروەها چەند زیانێکی تریش. ٣. '''(Renal Functioning Test (RFT'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Renal Profile/Renal Function Test (RFT/KFT)|ناونیشان=https://www.apollodiagnostics.in/details/renal-profile-renal-function-test-rft-kft-pune/|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Apollo Diagnostics|زمان=en|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200811193352/https://www.apollodiagnostics.in/details/renal-profile-renal-function-test-rft-kft-pune/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئابی ٢٠٢٠|url-status=dead}}</ref>''':''' ئەم پشکنینە یەکێکە لە گرنگترین و باوترین پشکنینەکان لە تاقیگەکاندا کە پیسایی(میز) لەگەڵ خوێن بەکاردێت، کە بەکاردێت بۆ دەرخستنی تەندروستی گورچیلەکان. ٣. ('''Liver function tests''' ('''LFTs'''<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Liver function tests|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Liver_function_tests&oldid=985656626|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref>''':''' بریتین لە گروپێک لە پشکنین لە ڕێگەی خوێنەوە ئەنجام ئەدرێت، کە بەکاردێت بۆ دەرخستنی تەندروستی جگەر. == سەرچاوەکان == * چاوپێکەوتن لەگەڵ یەکێک لە دامەزرێنەرانی ئەم نەخۆشخانەیە. لە ٢٨/١١/٢٠٢٠. <references /> [[پۆل:نەخۆشخانەکانی کوردستان]] [[پۆل:نەخۆشخانەکان لە سلێمانی]] afrvwpqimg90i6cnjsv4a76m8g2kowa 0 171749 1680768 1642319 2026-10-05T05:49:00Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1680768 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = بۆ پێشەوە! ھیند | image = | caption = | alt = | director =شیمیت ئەمین | producer =ئادیتا چۆپرا | starring = [[شاروخ خان]]{{ھن}}[[Vidya Malvade]]{{ھن}}[[Shilpa Shukla]]{{ھن}}[[Sagarika Ghatge]]{{ھن}}[[Chitrashi Rawat]]{{ھن}}[[Vivan Bhatena]]{{ھن}}[[Mohit Chauhan (ئەکتەر)|Mohit Chauhan]]{{ھن}}[[Joyshree Arora]]{{ھن}}[[Vibha Chibber]]{{ھن}}[[Anaitha Nair]] | music = سەلیم سولەیمان | cinematography =سودیپ چاتەرجی | editing =ئەمیتاب شوکلا | story = جەیدیپ سەحنی | screenplay = جەیدیپ سەحنی | writer = جەیدیپ سەحنی | studio = یاش ڕاج فیلم | distributor = یاش ڕاج فیلم | released = {{Film date|df=y|2007|8|10}} | runtime = ١٥٣ خوولەک | country ={{flag|India}} | language =ھیندی | budget = {{INRConvert|200|m|year=2007}}<ref name=boistates07>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.boxofficeindia.com/Collections/movie_collections/budget/2007?fm=1#.VqEtfFMrLFw |سەردێڕ=Highest Budget Movies 2007: Box Office India |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[Box Office India]] |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151003201728/http://www.boxofficeindia.com/Collections/movie_collections/budget/2007?fm=1 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥}}</ref> | gross = {{INRConvert|1.09|b|year=٢٠٠٧}} }} '''بۆ پێشەوە ھیند''' (بە [[ھیندی]]: चक दे इंडिया) فیلمێکی وەرزشی [[بۆلیوود]]ی ھیندییە لە دەرھێنانی شیمیت ئەمین لە ١٠ی ئابی ٢٠٠٧ لە ھیندستان بڵاو کرایەوە و یەکێکە لە فیلمەکانی [[شاروخ خان]].<ref name=helping/><ref name="pumpkin"/><ref name="weekend"/><ref name="nprinterview"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|http://www.yashrajfilms.com/microsites/cdi/cdi.html}} *[http://boxofficeindia.com/movie.php?movieid=234 '' بۆ پێشەوە! ھیند''] لە [[بۆکس ئۆفیس ئیندیا]] * {{IMDb title|0871510| بۆ پێشەوە! ھیند}} *{{Mojo title|id=chakdeindia|title= بۆ پێشەوە! ھیند}} *{{AllMovie title|id=391250|title= بۆ پێشەوە! ھیند}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ژن|وەرزش|ھیندستان|بۆڵیوود|دەیەی ٢٠٠٠}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٧]] [[پۆل:فیلمە وەرزشییە ھیندییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی یاش ڕاج فیلمز]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ھیندی]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ھیندی]] [[پۆل:فیلمە ئوسترالییە ھیندییەکان]] [[پۆل:فیلمە فێمینیستەکانی ھیندستان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری دەلھی وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە ھیندییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکان لە ئوسترالیا]] acwetw14vfcp6b5o3cy5t3zvstvel0c 0 171755 1680396 1673333 2026-10-04T13:48:29Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680396 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Pfizer Inc. | logo = Pfizer (2021).svg | logo_size = 150px | image = Pfizerworldheadquartersentrance.jpg | image_size = 250px | image_caption = دەروازەی بنکەی سەرەکی فایزەر | type = گشتی | traded_as =[[بۆرسەی نیۆیۆرک]] {{ubl||[[S&P ١٠٠]] پشک|[[S&P 500]] پشک}} | founders = {{ubl|[[چارڵز فایزەر]]|[[Charles F. Erhart]]}} | founded = {{start date and age|1849}} لە شاری نیویۆرک | industry = [[دەرمان]] | location_city = شەقامی ٤٢ەم (مانھاتان){{ھن}}[[مانھاتان]]، [[نیویۆرک]]، [[نیویۆرک (ویلایەت)|نیویۆرک]] 10017 US | area_served = ھەموو جیھان | key_people = {{Plainlist| * [[ئالبەرت بۆورلا]] {{small|([[سەرۆک]] و [[بەڕێوەبەر]])}} }} ئێرنستۆ بێرتارێللی | products = {{hlist|[[دەرمان]]|[[generic drug]]|[[دەرمانی بەبێ ڕەچەتە|دەرمانی سەر کاونتەر]]|[[ڤاکسین]]|[[دۆزینەوە (پزیشکی)|دۆزینەوە]]|[[ھاوێنەی پەیوەندی]]|[[تەندروستی ئاژەڵ]]}}([[#Products|list...]]) | revenue = {{decrease}} {{US$|51.75 billion|link=yes}} {{small|(2019)}}<ref name="pfizerFR2019">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://s21.q4cdn.com/317678438/files/doc_financials/2018/ar/Pfizer-2019-Financial-Report.pdf|سەردێڕ=Financial Review - Pfizer Inc. and Subsidiary Companies|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢٠|ساڵ=٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Pfizer|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221118172503/https://s21.q4cdn.com/317678438/files/doc_financials/2018/ar/Pfizer-2019-Financial-Report.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | operating_income = {{increase}} {{US$|16.30 billion}} {{small|(2019)}}<ref name="pfizerFR2019"/> | net_income = {{increase}} {{US$|16.27 billion}} {{small|(2019)}}<ref name="pfizerFR2019"/> | assets = {{increase}} {{US$|167.489 billion}} {{small|(2019)}}<ref name="pfizerFR2019"/> | equity = {{decrease}} {{US$|63.14 billion}} {{small|(2019)}}<ref name="pfizerFR2019"/> | num_employees = {{circa}} 88,300 {{small|(2019)}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.pfizer.com/files/investors/financial_reports/annual_reports/2019/assets/pfizer-2019-annual-review.pdf|سەردێڕ=Pfizer Annual Report 2019|بڵاوکەرەوە=Pfizer|ساڵ=٢٠١٩}}</ref> | website = {{URL|https://pfizer.com}} }} '''فایزەر''' ({{بە ئینگلیزی|Pfizer}}) کۆمپانیای فرەنەتەوەیی [[دەرمان]]ی ئەمریکییە. ئەوە یەکێک لە گەورەترین کۆمپانیاکانی دەرمان جیھانە و لە ساڵی ٢٠٢٠ لە پلەی ٦٤ی لیستی فۆرچوون ٥٠٠ گەورەترین کۆمپانیاکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بە پێ تەواوی داھاتی بە دەست ھینا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Pfizer {{!}} 2020 Fortune 500|ناونیشان=https://fortune.com/company/pfizer/fortune500/|وێبگە=Fortune|بڵاوکەرەوە=Fortune|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Pfizer Revenue 2006-2020 {{!}} PFE|ناونیشان=https://www.macrotrends.net/stocks/charts/PFE/pfizer/revenue|وێبگە=www.macrotrends.net|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201111204042/https://www.macrotrends.net/stocks/charts/PFE/pfizer/revenue|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|url-status=dead}}</ref> بنکەی سەرەکی فایزەر لە شاری [[نیویۆرک]]ە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Pfizer Inc. Headquarters, All Office Locations and Addresses|ناونیشان=https://headquartersoffice.com/pfizer/|وێبگە=Headquarters Office|بڵاوکەرەوە=headquartersoffice.com|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|زمان=en-us|ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠١٩}}</ref> فایزەر پەرەپێدەر و بەرھەم ھێنەری دەرمان و ڤاکسین بۆ مەودای فراوانی ڕێککاری پزیشکی، ھەروەک بەرگری ناسی، ڕژێنەزانی، دڵناسی، کوێرەڕژێنە و دەمارناسی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Pfizer - Drug Manufacturers History, Products & Lawsuits|ناونیشان=https://www.drugwatch.com/manufacturers/pfizer/|وێبگە=Drugwatch.com|بڵاوکەرەوە=Drugwatch|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|زمان=en}}</ref> == ڤاکسینی دژی ڤایرۆسی کۆرۆنا == لە ڕۆژی ٠٩ی مانگی یازدەی ٢٠٢٠ ھەردوو کۆمپانیای " فایزەری ئەمەریکا و بایۆنتیکی ئەڵمانیا " ڕایانگەیاند ڤاکسینەکەیان دژی [[ڤایرۆسی کۆرۆنا ٢ پەیوەندیدار بە ھەناسەی سەخت و تیژ|ڤایرۆسی کۆرۆنا]] کە لە ئێستادا پەرەی پێدەدەن " لە سەدا ٩٠ کاریگەرە ".<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=کۆمپانیای فایزەر ڕایدەگەیەنێت ڤاکسینەکەی بۆ کۆڤید-19 لە سەدا 90 کاریگەرە|ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/a/pfizer-company-covid19-vaccine-/5654256.html|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ئیش=VOA|agency=فرانس پرێس|زمان=ku}}</ref> ئەمریکا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دواجار کۆمپانیای فایزەر بە سەرکەوتووی توانی ڤاکسینی کۆرۆنا ڕابگەیەنێت|ناونیشان=https://snnc.co/en/49067/|وێبگە=SNN|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210606231518/https://snnc.co/en/49067/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> یەکێتی ئەورووپا،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Corporation|یەکەم١=Nalia|سەردێڕ=یەکێتی ئەورووپا ٣٠٠ ملیۆن ڤاکسین لە کۆمپانیای فایزەر دەکڕێت|ناونیشان=https://nrttv.com/News.aspx?id=36655&MapID=3|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ئیش=nrttv.com|agency=Nalia Corporation}}</ref> کەنەدا<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=کەنەدا ٥٦ مەلیۆن تاقەبەش لە واکسین فایزەر ئەرا کۆڕۆنا سینێد|ناونیشان=https://shafaq.com/ku/%DA%BE%D9%80%D9%80%D9%80%D9%80%DA%BE-%D9%88%D8%A7%DA%B5-%DA%A9%D9%80%D9%80%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C/%D9%86-%D8%AF%D8%A7-%D9%85-%D9%84-%D9%86-%D8%AA%D8%A7%D9%82-%D8%A8-%D8%B4-%D9%84-%D9%88%D8%A7-%D8%B3-%D9%86-%D9%81%D8%A7-%D8%B2-%D8%B1-%D8%B1%D8%A7-%D9%86%D8%A7-%D8%B3-%D9%86-%D8%AF|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ئیش=شەفەق نیوز|agency=شەفەق نیوز|بڵاوکەرەوە=shafaq.com|ڕێکەوت=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئازاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210303144849/https://shafaq.com/ku/%DA%BE%D9%80%D9%80%D9%80%D9%80%DA%BE-%D9%88%D8%A7%DA%B5-%DA%A9%D9%80%D9%80%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C/%D9%86-%D8%AF%D8%A7-%D9%85-%D9%84-%D9%86-%D8%AA%D8%A7%D9%82-%D8%A8-%D8%B4-%D9%84-%D9%88%D8%A7-%D8%B3-%D9%86-%D9%81%D8%A7-%D8%B2-%D8%B1-%D8%B1%D8%A7-%D9%86%D8%A7-%D8%B3-%D9%86-%D8%AF|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ڕایانگەیاند ئەم ڤاکسینە لە فایزەر دەکڕن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Pfizer|فایزەر}} *{{وێبگەی فەرمی}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|پزیشکی|کۆمپانیا}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:کۆمپانیاکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:کۆمپانیای چاودێریی تەندروستی]] [[پۆل:ئابووریی شاری نیویۆرک]] [[پۆل:براندە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەو کۆمپانیانەی لە بۆرسەی نیویۆرکدا ناویان هاتووە]] [[پۆل:پێشکەشکردنە سەرەتایییە گشتییەکانی دەیەی ١٩٤٠]] [[پۆل:ئەو کۆمپانیانەی لە بۆرسەی نیویۆرکدا ناویان ھاتووە]] [[پۆل:پێکھاتەکانی پێشووی تێکڕای پیشەسازی داو جۆنز]] dah3gcx8pdyc3rdbqpna2rea8yq1ab5 0 171817 1680644 1460584 2026-10-05T00:37:51Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680644 wikitext text/x-wiki {{وەسف|ئەکتەری ئەمریکی}} {{سەبارەت بە|ئەکتەرەکە|دەستکاریکەری کتێبی کۆمیکەکە|ڕاڵف ماکیۆ (دەستکاریکەر)}} {{Infobox person | name = ڕاڵف ماچیۆ | image = Ralph Macchio 2018.jpg | caption = ماچیۆ لە کۆمیکۆنی ڕاڵێیی ٢٠١٨ | birth_name = ڕاڵف جۆرج ماچیۆ جونیەر | birth_date = {{Birth date and age |١٩٦١|١١|٤}}<ref name=biocom>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.biography.com/actor/ralph-macchio |سەردێڕ=Ralph Macchio |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوت=١٦ی ئابی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=[[Biography (TV program)]]}}</ref> | birth_place = ھەنتینگتن، نیویۆرک، ویلایەتە یەکگرتووەکان | occupation = {{hlist|ئەکتەر|بەرھەمھێنەر}} | years_active = ١٩٧٩–ئێستا | spouse = {{marriage|فیلیس فیێرۆ|١٩٨٧}} | children = ٢ }} '''ڕاڵف جۆرج ماچیۆ جونیەر''' ({{IPAc-en|ˈ|m|ɑː|tʃ|i|oʊ}}، {{IPA-it|ˈmakkjo|lang}} {{respell|ما|کیۆ}}؛ لەدایکبووی ٤ی تشرینی دووەمی ١٩٦١) ئەکتەرێکی ئەمریکییە کە بەھۆی ڕۆڵی دانیەڵ لاروسۆ لە سێ فیلمی ''منداڵە کاراتییەکە''دا و ''کۆبرا کای''، کە زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی پاشکۆی سێ فیلمەکەیە، باشتر ناسراوە. ھەروەھا ناسراویشە بە ڕۆڵی جۆنی کەید لە ''The Outsiders''، جێرێمی ئاندرێتی لە ''Eight Is Enough''، بیڵ گامبینی لە ''My Cousin Vinny''، یووجین مارتۆن لە ''Crossroads''، ئارچی ڕۆدریگێز لە ''Ugly Betty''، و ڕۆڵی پاڵپشتی ئەفسەر ھادیکس لە ''The Decue''. ==ژیانی سەرەتایی== ماچیۆ لە ھەنتینگتن، نیویۆرک لەدایکبووە.<ref name=biocom/> کوڕی ڕۆزالی (née دێسانتیس) و ڕاڵف ماچیۆ سینیەرە، کە خاوەنی لەوەڕگایەک بوو.<ref>[http://open.nysenate.gov/legislation/bill/J3158-2009 J3158-2009&nbsp;– NY Senate Open Legislation&nbsp;– Congratulating Mr. and Mrs. Ralph Macchio upon the occasion of their 50th Anniversary ].New York State Senate.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=WE&s_site=kansas&p_multi=WE&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=11C1CBF0E4DCA928&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131004234912/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=WE&s_site=kansas&p_multi=WE&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=11C1CBF0E4DCA928&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM |وتەگێڕانەوە=Ralph Macchio Sr., father of the actor best known for his recurring role as Daniel LaRusso in three Karate Kid movies... Macchio operated a Western entertainment park&nbsp;– the Wild West Ranch and Western Town in Lake George, NY&nbsp;– until closing it this year after a land ownership |via=NewsBank |ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ |newspaper=The Wichita Eagle |سەردێڕ=Wild West's Failure a Lesson, Investor Says |پەڕە=١A|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان= ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> باوکی لە ڕەچەڵەکی نیوە [[ئیتالیایی]] و نیوە یۆنانییە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://channel.nationalgeographic.com/channel/american-gypsies/articles/qa-with-executive-producer-ralph-macchio/|سەردێڕ=American Gypsies: Q&A With Executive Producer Ralph Macchio|بڵاوکەرەوە=[[National Geographic Society]]|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131003122419/http://channel.nationalgeographic.com/channel/american-gypsies/articles/qa-with-executive-producer-ralph-macchio/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|وتەگێڕانەوە=Actually, I have a little Greek in the bloodstream as well (my Dad is half Greek).}}</ref> و دایکیشی لە ڕەچەڵەکی ئیتالیاییە.<ref>[http://channel.nationalgeographic.com/channel/american-gypsies/q-a-with-ralph-macchio/ Q&A With Executive Producer Ralph Macchio] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120819012728/http://channel.nationalgeographic.com/channel/american-gypsies/q-a-with-ralph-macchio|date=August 19, 2012}}. [[National Geographic (American TV channel)|National Geographic Channel]].</ref> لە تاقیکردنەوەیەکی سەر شاشەی ١٩٨٠دا، ماچیۆ ئاماژەی داوە کە خێزانەکەی خەڵکی [[ناپۆلی]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=sPzf1M4Cprg |سەردێڕ=Ralph Macchio and Phil Hartman screen test |ئیش=Youtube |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤}}</ref> ==پیشە== [[File:Ralph Macchio at the Chiller Theatre Expo in NJ, October 26, 2013 (01).jpg|thumb|left|ماچیۆ لە پێشانگای شانۆی چیلەر لە نیو جێرسی، تشرینی یەکەمی ٢٠١٣]] ماچیۆ دەستیکرد بە فێربوونی سەمای نووکی پەنجە لە تەمەنی ٣ ساڵیدا و دۆزیەوە کە ١٦ ساڵ بوو.<ref name=biocom/> کاستکرا بۆ ڕۆڵی جێرێمی ئاندرێتی لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ''Eight Is Enough''.<ref name=biocom/> دوای تەواوبوونی ''Eight Is Enough''، ڕۆڵی جۆنی کەیدی لە فیلمی ''The Outsiders''ی ساڵی ١٩٨٣دا بردەوە.<ref name=biocom/> بەھۆی ئەو ڕۆڵەوە ھەڵبژێردرا بۆ ڕۆڵی دانیەڵ لاروسۆ لە فیلمی ١٩٨٤ی ''[[مناڵی کاراتێ]]'' و دوو بەشەکانی تری، ''The Karate Kid II'' و ''The Karate Kid Part III''.<ref name=biocom/> ماچیۆ دەرکەوت لە فیلمی ''Crossroads''ی ١٩٨٦، بە بەرجەستەکردنی ڕۆڵی یووجین مارتۆنی قوتابیی مۆسیقا. ھەروەھا لە ١٩٦٨دا، ماچیۆ ڕۆڵی سەرەکی گێڕا لە ''Cuba and His Teddy Bear l''، شان بە شانی [[ڕۆبێرت دی نیرۆ|ڕۆبێرت دێ نیرۆ]].<ref name=biocom/><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| دوایین =Gussow | یەکەم =Mel | سەردێڕ =Theater: 'Cuba and His Teddy Bear' | newspaper =[[The New York Times]] | ڕێکەوت =١٩ی ئایاری ١٩٨٦| ناونیشان =https://www.nytimes.com/1986/05/19/theater/theater-cuba-and-his-teddy-bear.html | ڕێکەوتی سەردان =٢٥ی نیسانی ٢٠١٩}}</ref> لە ١٩٩٢دا، ڕۆڵی سەرەکی گێڕا بەرامبەر [[جۆ پێشی]] و مارسا تۆمەی لە فیلمی بەناوبانگی کۆمێدیی ''My Cousin Vinny''، بە ڕۆڵگێڕانی بیڵی گامبینی، کە بە ھەڵە تۆمەتبار دەکرێت بە کوشتن کاتێک دەچێتە شارۆچکەیەکی [[ئەلاباما]].<ref name=biocom/> لە ١٩٩٦دا، ماچیۆ ڕۆڵی سەرەکیی جەی. پێرێپۆنت فینچی نمایشکرد لە موزیکاڵی ١٩٦٢ی ''How to Succeed in Business Without Really Trying''ی براوەی خەڵاتی تۆنیدا، و ستایش کرا. لە ئاماژەدانی نمایشەکەی وەک ئامادەبوویەک لە بەرھەمھێنانی فیلمیی ھەمان موزیکاڵدا، ماچیۆ وتی، «من بە 'منداڵە سەماکەرەکە' ناسراوبووم، وا نا کە زۆر شارەزا بووبم. بەڵام لە تەمەنی سێ ساڵییەوە سەمام دەکرد، و وانەم وەردەگرت لە قوتابخانەی سەمای جون کلەیر لە بابیلۆن، لۆنگ ئایلەند.»<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.playbill.com/features/article/64275-How-Ralph-Macchio-Succeeds |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20120908121428/http://www.playbill.com/features/article/64275-How-Ralph-Macchio-Succeeds |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٢ |سەردێڕ=How Ralph Macchio ''Succeeds'' |ئیش=Playbill |ڕێکەوت=٢٤ی نیسانی ١٩٩٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠١١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://articles.baltimoresun.com/1996-05-31/features/1996152118_1_ralph-macchio-finch-rosemary |سەردێڕ=A cheery revival for 'How to Succeed' Review: Grown-up Ralph Macchio charms as this updated '61 Pulitzer Prize musical opens a national tour here |newspaper=The Baltimore Sun |یەکەم=J. Wynn |دوایین=Rousuck |ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ١٩٩٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120922084255/http://articles.baltimoresun.com/1996-05-31/features/1996152118_1_ralph-macchio-finch-rosemary |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[File:MCCC 15 - Ralph Macchio 01 (17904827210).jpg|thumb|right|ماچیۆ لە ٢٠١٥]] لە ٢٠٠٥دا، ماچیۆ ڕۆڵی خۆی گێڕا لە زنجیرەی ''Entourage''ی [[ئێچ بی ئۆ]]دا.<ref name=biocom/> ئەو دەرکەوت لە موزیک ڤیدیۆکەی ٢٠٠٧ بۆ گۆرانیی «Sweep the Leg» لەلایەن No More Kings لە ڕۆڵی کاریکاتێرێکی خۆی و دانیەڵی ''مناڵی کاراتییەکە''دا.<ref name="musicvideo">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.gazettetimes.com/blogs/of-being-and-johnny-lawrence-sweep-the-leg/article_25cefe2c-c937-5dd9-8e04-8c92425d0103.html|سەردێڕ=Of Being and Johnny Lawrence (Sweep the Leg)|ئیش=[[Albany Democrat-Herald]]|بڵاوکەرەوە=[[Corvallis Gazette-Times]]|ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠١٨|نووسەر=Frye, Cory|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201115221342/https://www.gazettetimes.com/blogs/of-being-and-johnny-lawrence-sweep-the-leg/article_25cefe2c-c937-5dd9-8e04-8c92425d0103.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|url-status=dead}}</ref><ref name="musicvideo2">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ftw.usatoday.com/2014/10/karate-kid-billy-zabka-cobra-kai-30th-anniversary|سەردێڕ='Karate Kid' villain Billy Zabka is still best friends with the Cobra Kais|بڵاوکەرەوە=[[USA Today]]|ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|نووسەر=Strauss, Chris|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> لە ٢٠٠٨دا، لە ڕێکلامێکی ڤیتامین‌واتەردا دەرکەوت لەگەڵ کارڵ ئێدواردسی شۆفێری ناسکاردا. ماچیۆ وەک «ڕاوێژکاری ڕۆحی»ی ئێدواردسدا دەردەکەوێت و جلەکانی ناو ''مناڵی کاراتێ''ی لەبەردایە. لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ەوە، لە چەندان ئەڵقەی زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ''Ugly Betty''ی ABCدا لە ڕۆڵی ئارچی ڕۆدریگێز، سیاسەتوانێکی ناوخۆیی، دەرکەوتووە لەگەڵ ڕۆڵێکی نیوە ئاساییی خۆشەویستی ھیلدا لە بەرنامەکەدا. بەپێی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨، ماچیۆ پلەی ٨٠ی ھەیە لە ''١٠٠ مەزنترین ئەستێرە ھەرزەکارەکان''ی VH1دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.vh1divas2000live.com/shows/dyn/the_greatest/97835/episode_featured_copy.jhtml |سەردێڕ=100 Greatest Teen Stars #'s 80-61 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨|ئیش=vh1devas2000live.com |بڵاوکەرەوە=MTV Networks |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081206054910/http://www.vh1divas2000live.com/shows/dyn/the_greatest/97835/episode_featured_copy.jhtml |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە حوزەیرانی ٢٠١٠دا، ماچیۆ لە کورتەی سەرھێڵی «Wax On, F*ck Off»ی Funny or Dieدا دەرکەوت، کە تێیدا ھاوڕێکانی دەیانەوێت ئەستێرە منداڵەکەی پێشوو لە پیاوێکی خێزانیی باشەوە بکەنە کەسێکی ئالوودە و تاوانبار، تاوەکو کەمێک بەناوبانگ بێت. لە ڤیدیۆکەدا ماچیۆ پۆستەری [[مناڵی کاراتێ (فیلمی ٢٠١٠)|ڕیمەیکی ٢٠١٠ی ''مناڵی کاراتێ'']] دەبینێت.<ref>[http://www.funnyordie.com/videos/c8ad4aa802/wax-on-f-ck-off-with-ralph-macchio "Wax On, F*ck Off with Ralph Macchio"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180826214352/http://www.funnyordie.com/videos/c8ad4aa802/wax-on-f-ck-off-with-ralph-macchio |date=٢٦ی ئابی ٢٠١٨ }} [[Funny or Die]]; 2010</ref> یەکێک لە گاڵتەکانی کورتەکە ئەوەیە کە ماچیۆ وەک ھەرزەکارێک سەیردەکرێت. کورتەکە دەستخۆشی لێکرا لەلایەن بروس فرێتزی ''TV Guide''ەوە، کە ڤیدیۆکەی بە «سەرگەرمکەر» و «ئاڵتوونی کۆمێدی» وەسفکرد.<ref>Fretts, Bruce. "Cheers & Jeers"; ''[[TV Guide]]''; July 5, 2010; Page 92</ref> لە ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٠دا، ماچیۆ ڕۆڵی کارڵ مۆرێڵیی پێگەیشتووی گێڕا لە خوێندنەوەی شانۆیی شانۆنامەی ''A Room of My Own''ی نووسراوی چارڵز مێنیسا، کە لەلایەن کۆمپانیای شانۆی [[بلیکەر ستریت]]ەوە پێشکەشکرا.<ref name=Lenzi>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lenzi|یەکەم=Linda|سەردێڕ=Photo Coverage: Cantone, Macchio et al. in A ROOM OF MY OWN |ناونیشان=http://broadwayworld.com/article/Photo_Coverage_Cantone_Macchio_et_al_in_A_ROOM_OF_MY_OWN_20100921| وێبگە=BroadwayWorld.com |ڕێکەوت=٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٠}}</ref> لە شوباتی ٢٠١١ ڕاگەیەندرا کە پێشبڕکێ دەکات لە ''Dancing with the Stars''ی ABCدا. لە پێشفیناڵەکاندا دەرکرا، و بووە پلەی چوارەم لە گشتیی پێشبڕکێکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.nydailynews.com/entertainment/tv/2011/05/18/2011-05-18_dancing_with_the_stars_semifinals_recap_ralph_macchio_karina_smirnoff_knocked_ou.html |سەردێڕ='Dancing with the Stars' semi-finals recap: Ralph Macchio, Karina Smirnoff knocked out of the running |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠١١|شوێن=New York |ئیش=Daily News |یەکەم=Joyce |دوایین=Chen |ڕێکەوت=١٨ی ئایاری ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئایاری ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110521080223/http://www.nydailynews.com/entertainment/tv/2011/05/18/2011-05-18_dancing_with_the_stars_semifinals_recap_ralph_macchio_karina_smirnoff_knocked_ou.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ماچیۆ لە موزیک ڤیدیۆکانی «Had Enough» و «I Think Bad Thoughts»ی دانکۆ جۆنزدا دەەکەوتووە، لەگەڵ ئیلایجا وود و جێنا مالۆندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.thewrap.com/tv/column-post/ralph-macchio-and-elijah-wood-think-bad-thoughts-indie-music-clip-video-25891 |سەردێڕ=Ralph Macchio, Elijah Wood Think Bad Thoughts in Indie Music Clip |ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=[[The Wrap]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی نیسانی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110404233647/http://www.thewrap.com/tv/column-post/ralph-macchio-and-elijah-wood-think-bad-thoughts-indie-music-clip-video-25891 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە نیسانی ٢٠١٢دا، ماچیۆ ھەڵبژێردرا بۆ فیلمی ''Hitchcock''، کە لە کتێبی ''Alfred Hitchcock and the Making of Psycho''وە وەرگیراوە، لەگەڵ بەشداریی ئەکتەران [[ئەنتۆنی ھۆپکینس]]، ھێلێن میرن، [[سکارلێت جۆھانسن]]، [[جێسیکا بیێل]] و [[تۆنی کۆلێت]]، و لە دەرھێانی ساشا جێرڤازی بوو. ماچیۆ ڕۆڵی جۆزێف ستێفانۆ، سیناریۆنووسی ''Psycho''ی گێڕا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.deadline.com/2012/04/ralph-macchio-plays-psycho-scribe-joe-stefano-in-hitchcock/|سەردێڕ=Ralph Macchio Plays 'Psycho' Scribe Joe Stefano In 'Hitchcock' |ڕێکەوت=١٧ی نیسانی ٢٠١٢|وێبگە=[[Deadline Hollywood]] |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی نیسانی ٢٠١٢}}</ref> لە ٢٠١٣دا، لە ''[[چۆن دایکتانم بینی]]''دا دەرکەوت. کەسایەتیی سەرەکی، بارنی ستینسن، نکۆڵی دەکات کە کەسایەتییە سەرەکییەکەی ماچیۆ، دانیەڵ لاروسۆ، لە ''مناڵی کاراتێ''دا مناڵە کاراتێیە ڕاستەقینەکە نییە؛ بەڵکو جۆنی لۆرێنسە، کە دوژمنی دانیەڵە لە فیلمەکەدا. لە ئەڵقەی The Bro Mitzvahی وەرزی ھەشتەمدا، ماچیۆ بانگھێشت کراوە بۆ ئاھەنگی بەکەلۆریی بارنی، ھەرچەندە بارنی لە سوپرایزەکە بێتاقەتە، چونکە پێشبینیی [[ویلیام زابکا]]، «مناڵی کاراتێیە ڕاستەقینەکە»ی کردبوو. بۆ درێژکردنەوەی ئەڵقەکە، کەسایەتییەکان ھەست بە لێکچوونی بارنی و ماچیۆ دەکەن، کە وا لە بارنی دەکات قێزبکاتەوە. لە کۆتایی شەوەکەدا، گاڵتەجارێک بە کرێ دەھێنرێت بۆ کات بەسەربردنی ئاھەنگەکە و دەردەکەوێت کە زابکایە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.ew.com/article/2013/04/29/how-i-met-your-mother-recap-william-zabka|سەردێڕ='How I Met Your Mother' recap: The Barney|یەکەم=Sandra|دوایین=Gonzalez|newspaper=Entertainment Weekly|ڕێکەوت=٢٩ی نیسانی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160302235243/http://www.ew.com/article/2013/04/29/how-i-met-your-mother-recap-william-zabka|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە شوبات تا مارسی ٢٠١٦، ماچیۆ بە ھاوبەشی ڕۆڵی سەرەکیی لەگەڵ ماریۆ کارتۆن لە ''A Room of My Own''ی بەرھەمھێنانی ئۆف-برۆدوەیدا دەگێڕا،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2016/02/14/theater/its-ok-with-ralph-macchio-if-you-call-him-the-karate-kid.html |سەردێڕ=It’s O.K. With Ralph Macchio if You Call Him the Karate Kid |department=Theater |newspaper=The New York Times |یەکەم=Erik |دوایین=Piepenburg |ڕێکەوت=١٢ی شوباتی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠١٦}}</ref> دوای خوێندنەوەی شانۆکە لە ٢٠١٠<ref name=Lenzi/> و ٢٠١٤.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.playbill.com/news/article/ralph-macchio-and-mario-cantone-will-take-part-in-reading-of-new-comedy-a-r-215754 |سەردێڕ=Ralph Macchio and Mario Cantone Will Take Part in Reading of New Comedy A Room of My Own |newspaper=Playbill |ڕێکەوت=٧ی ئازاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠١٦|یەکەم=Andrew |دوایین=Gans}}</ref> ماچیۆ لە ئێستادا گەڕاوەتەوە بۆ ڕۆڵی دانیەڵ لاروسۆ لە ''کۆبرا کای''دا، کە زنجیرەیەکی [[ئەکشن]] و [[کۆمیدیای دراما|کۆمێدی-درامی]]ی یووتیووب پریمیەمە کە لە گێڕانەوەی ئەڵقەییدا پەخشدەکرێت، و لە ٢٠١٨دا دەستیپێکردووە. ھەروەھا بەرھەمھێنەری جێبەجێکاری ھاوبەشی زنجیرەکەیە، لەگەڵ [[ویلیام زابکا]]. زنجیرەکە باسی ٣٤ ساڵ دوای پێشبڕکێی کاراتێی ئۆڵ گالیی ١٩٨٤ە و چیرۆکەکە لە دەوری جۆنی لۆرێنس (زابکا) دەسوڕێتەوە کە&nbsp;– بۆ ڕێکخستنەوەی ژیانی، و تۆڵەسەندنەوە لە پێشبڕکێکەی ١٩٨٤&nbsp;– دۆجۆی کۆبرا کای دووبارە دەکاتەوە. ئەمە دوژمنایەتییەکەیان لەگەڵ لاروسۆ، کە ئێستا سەرکەوتووە، گەرم دەکاتەوە و لاروسۆش ھەوڵدەدات ھاوسەنگیی ژیانی بھێڵێتەوە بێ ڕێنماییەکانی بەڕێز میاگی، کە ئێستا کۆچی دوایی کردووە.<ref name=biocom/><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/karate-kid-tv-sequel-starring-ralph-macchio-william-zabka-a-go-at-youtube-red-1014453 |سەردێڕ='Karate Kid' TV Sequel, Starring Ralph Macchio and William Zabka, a Go at YouTube Red |ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠١٨|ئیش=The Hollywood Reporter |یەکەم=Lesley |دوایین=Goldberg}}</ref> ==ژیانی تایبەتی== ماچیۆ لە ڕێی نەنکییەوە ھاوسەرەکەی، فیلیس فیێرۆی، ناسیوە لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا.<ref name="big50">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.huffingtonpost.com/2011/11/04/ralph-macchio-karate-kid-birthday_n_1074940.html|سەردێڕ=Ralph Macchio's 50th Birthday: From Karate Kid To Dancing Star|ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|newspaper=[[Huffington Post]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئازاری ٢٠١٥|پەڕە=slide ٦|no-pp=y}}</ref> لە ٥ی نیسانی ١٩٨٧دا ھاوسەرگیرییان کرد، و دوو منداڵیان ھەیە، جولیا (لەدایکبووی ١٩٩٢) و دانیەڵ (لەدایکبووی ١٩٩٦). فیێرۆ پەرستارە.<ref name=big50 /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://showbizandstyle.inquirer.net/entertainment/entertainment/view/20100625-277523/Whatever-happened-to-Ralph-Macchio|سەردێڕ=Whatever happened to Ralph Macchio?|دوایین=Valle|یەکەم=Jocelyn|ڕێکەوت=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ئیش=[[Philippine Daily Inquirer]]|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20100628031949/http://showbizandstyle.inquirer.net/entertainment/entertainment/view/20100625-277523/Whatever-happened-to-Ralph-Macchio|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|df=mdy-all}}</ref><ref name=grown /> لە یادی ٣٠ ساڵەی ''مناڵی کاراتێ'' لە مۆزەخانەی نیشتمانیی ژاپۆنی ئەمریکی لە ٢٠١٤دا، ماچیۆ وتی کە ئۆتۆمبێلە فۆردە ١٩٤٧ەکەی کە لە فیلمەکەدا لە میاگیی وەردەگرێت لە فیلمی یەکەمدا ھێشتا لە گەراجەکەیدایە.<ref name=grown>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=http://people.com/archive/the-karate-kid-all-grown-up-vol-71-no-21/ |سەردێڕ='The Karate Kid' All Grown Up |magazine=People |یەکەم=Paul |دوایین=Chi |ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠١٨}}</ref> ==فیلمۆگرافی== {| class="wikitable sortable" ===فیلم=== ! ساڵ ! ناو ! ڕۆڵ ! class="unsortable" | تێبینییەکان |- |١٩٨٠ |''Up the Academy'' |کووچ بامبالازی | |- |١٩٨٢ |''High Powder'' |ئێدی |فیلمی تەلەڤیزیۆنی |- |١٩٨٢ |''Dangerous Company'' |دێنی برۆدی |فیلمی تەلەڤیزیۆنی |- |١٩٨٣ |''data-sort-value="Outsiders The"|''The Outsiders |جۆنی کەید | |- |١٩٨٤ |data-sort-value="Karate Kid Part I The"|''[[مناڵی کاراتێ|منداڵە کاراتییەکە]]'' |دانیەڵ لاروسۆ | |- |١٩٨٤ |''Teachers'' |ئێدی پیلیکیەن | |- |١٩٨٤ |data-sort-value="Three Wishes of Billy Grier The"|''The Three Wishes of Billy Grier'' |بیڵی گرایر |فیلمی تەلەڤیزیۆنی |- |١٩٨٦ |''Crossroads'' |یووجین مارتۆن | |- |١٩٨٦ |data-sort-value="Karate Kid Part II The"|''The Karate Kid Part II'' |دانیەڵ لاروسۆ | |- |١٩٨٨ |''Distant Thunder'' |جاک لامبێرت | |- |١٩٨٩ |data-sort-value="Karate Kid Part III The"|''The Karate Kid Part III'' |دانیەڵ لارۆسۆ | |- |١٩٩٠ |''Too Much Sun'' |فرانک جونیەر | |- |١٩٩٢ |data-sort-value="Last P.O.W.: The Bobby Garwood Story The"|''The Last P.O.W.: The Bobby Garwood Story'' |ڕۆبێرت گاروود |فیلمی تەلەڤیزیۆنی |- |١٩٩٢ |''My Cousin Vinny'' |بیڵ گامبینی | |- |١٩٩٣ |''Naked in New York'' |کریس | |- |١٩٩٨ |''Dizzyland'' |N/A |کورتە فیلم |- |1998 |data-sort-value="Secret of NIMH 2: Timmy to the Rescue The"|''The Secret of NIMH 2: Timmy to the Rescue'' |تینی بریسبی (دەنگ) | |- |٢٠٠٠ |data-sort-value="Office Party The"|''The Office Party'' |شۆن |کورتە فیلم |- |٢٠٠٠ |''Can't Be Heaven'' |ھەبی دارلینگ | |- |٢٠٠١ |''Popcorn Shrimp'' |پۆلیسی دووەم |کورتە فیلم |- |٢٠٠٣ |''A Good Night to Die'' |دۆنی | |- |٢٠٠٦ |''Beer League'' |ماز | |- |٢٠٠٩ |''Rosencrantz and Guildenstern Are Undead'' |بۆبی بیانچی | |- |٢٠١٠ |Wax On, F*ck Off<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://ew.com/article/2010/06/11/ralph-macchio-wax-on-fck-off/ |سەردێڕ=Ralph Macchio Q&A: The story behind 'Wax On, F*ck Off' |newspaper=Entertainment Weekly |یەکەم=Mandi |دوایین=Bierly |ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠١٨}}</ref> |خۆی |کورتە فیلم |- |٢٠١٢ |''Hitchcock'' |جۆزێف ستێفانۆ | |- |٢٠١٢ |''Holiday Spin'' |ڕوبن |فیلمی تەلەڤیزیۆنی |- |٢٠١٣ |''He's Way More Famous Than You'' |خۆی | |- |٢٠١٤ |data-sort-value="Little Game A"|''A Little Game'' |تۆم | |- |٢٠١٥ |''Lost Cat Corona'' |دۆمینیک | |- |٢٠١٧ |''Psych: The Movie'' |نیک کۆنفۆرت |فیپمی تەلەڤیزیۆنی |- |TBA |data-sort-value="Dog and Pony Show A"|''A Dog and Pony Show'' |ئارۆن |دوای بەرھەمھێنان |} ===تەلەڤیزیۆن=== {| class="wikitable sortable" ! ساڵ ! ناو ! ڕۆڵ ! class="unsortable" | تێبینییەکان |- |١٩٨٠–١٩٨١ |''Eight Is Enough'' |جێرێمی ئاندرێتی |ڕۆڵی پاڵپشت (١٩ ئەڵقە) |- |١٩٨٣ |''CBS Afternoon Playhouse'' |تۆنی بارنێت |ئەڵقە: «Journey to Survival» |- |١٩٩٩ |'data-sort-value="Outer Limits The"|''The Outer Limits'' |دکتۆر نیڵ ئێبەرھارد |ئەڵقە: «The Other Side» |- |٢٠٠٠ |''Chicken Soup for the Soul'' |ماکس |ئەڵقە: «Letters to Suzie» |- |٢٠٠٠ |''Twice in a Lifetime'' |ئەفسەر دان پایێلۆ/فیلیپ باربۆسا |ئەڵقە: «My Blue Heaven» |- |٢٠٠٥ |''Entourage'' |خۆی |ئەڵقە: «Aquamansion» |- |٢٠٠٧ |''Head Case'' |خۆی |ئەڵقە: «Ralph Macchio and Liz Phair» |- |٢٠٠٨–٢٠٠٩ |''Ugly Betty'' |ئارچی ڕۆدریگێز |ڕۆڵی پاڵپشت (١١ ئەڵقە) |- |٢٠١٠ |''Law & Order: Criminal Intent'' |لویس مارکیانۆ |ئەڵقە: «Inhumane Society» |- |٢٠١٠ |''Psych'' |نیک کۆنفۆرت |ئەڵقە: «We'd Like to Thank the Academy» |- |٢٠١١ |data-sort-value="Whole Truth The"|''The Whole Truth'' | فرانکی بێرلیتۆ |ئەڵقە: «Lost in Translation» |- |٢٠١١ |''Dancing with the Stars'' |خۆی (بەشداربوو) |پلەی چوارەم (١٧ ئەڵقە) |- |٢٠١٢ |''Happily Divorced'' |فرانکی |ئەڵقە: «Two Guys, a Girl and a Pizza Place» (بەشەکانی ١ و ٢) |- |٢٠١٣ |''Robot Chicken'' |دانیەڵ لاروسۆ، گیبی، پاککەرەوە (دەنگ) |ئەڵقە: «Caffeine-Induced Aneurysm» |- |٢٠١٣ |''[[چۆن دایکتانم بینی]]'' |خۆی |ئەڵقە: «The Bro Mitzvah» |- |2014 |''Psych'' |لۆگان فێڵپس |ئەڵقە: «Remake A.K.A. Cloudy... With a Chance of Improvement» |- |٢٠١٦ |''Comedy Central Roast of Rob Lowe'' |خۆی |تایبەتی تەلەڤیزیۆنی |- |٢٠١٧–٢٠١٩ |data-sort-value="Deuce The"|''The Deuce'' |ئەفسەر ھادیکس |ڕۆڵی پاڵپشت (١٧ ئەڵقە) |- |2017 |''Whose Line Is It Anyway?'' |خۆی |میوانی تایبەت (وەرزی ١٠، ئەڵقەی ٨) |- |٢٠١٨ |''Kevin Can Wait'' |ئالڤیتی<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.newsday.com/entertainment/tv/ralph-macchio-kevin-can-wait-1.16650041 |سەردێڕ=Ralph Macchio to guest star on 'Kevin Can Wait' |newspaper=Newsday |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠١٨|ڕێکەوت=٩ی شوباتی ٢٠١٨|یەکەم=Daniel |دوایین=Bubbeo |وتەگێڕانەوە=Macchio will guest star on two episodes ... Macchio will play 'Alviti,' the head of a company turning Long Island properties into parking lots |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی نیسانی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180418032019/https://www.newsday.com/entertainment/tv/ralph-macchio-kevin-can-wait-1.16650041 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |٢ ئەڵقە: «The Smoking Bun» و «Phat Monkey» |- |٢٠١٨ |''Conan'' |خۆی |ئەڵقە: «Conan Without Borders: Japan»؛ پارچە ڤیدیۆیەکی ناڕاستەوخۆ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.thewrap.com/conan-japan-jordan-schlansky-ralph-macchio-karate-kid-part-ii/ |سەردێڕ=Watch 'Conan' Producer Jordan Schlansky Get Totally Owned by Childhood Hero Ralph Macchio (Video) |وێبگە=The Wrap |یەکەم=Tony |دوایین=Maglio |ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> |- |٢٠١٨−ئێستا |data-sort-value="Cobra Kai"|''Cobra Kai'' |دانیەڵ لاروسۆ |پاشکۆی زنجیرە فیلمی ''منداڵە کاراتییەکە'' |} ==شانۆ== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" |- !scope="col" | ساڵ !scope="col"| شانۆگەری !scope="col"|ڕۆڵ !scope="col"| ھۆڵی شانۆ |- | ١٩٨٦ | ''Cuba and His Teddy Bear'' | تێدی | The Public Theater |- |١٩٩٦–١٩٩٧ |''How to Succeed in Business Without Really Trying'' |جەی. پێریپۆنت فینچ |US national tour<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Rousuck |یەکەم=J. Wynn |ناونیشان=http://articles.baltimoresun.com/1996-05-31/features/1996152118_1_ralph-macchio-finch-rosemary |سەردێڕ=A cheery revival for 'How to Succeed' Review: Grown-up Ralph Macchio charms as this updated '61 Pulitzer Prize musical opens a national tour here' |newspaper=The Baltimore Sun |ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ١٩٩٦|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120922084255/http://articles.baltimoresun.com/1996-05-31/features/1996152118_1_ralph-macchio-finch-rosemary |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Berson |یەکەم=Misha |ناونیشان=http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=19961010&slug=2353460 |سەردێڕ='How To Succeed' In Show Business... – Since His 'Karate Kid' Days, Ralph Macchio Has Matured – In Age And Talent |newspaper=The Seattle Times |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٦|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121002075755/http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=19961010&slug=2353460 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |} ==موزیک ڤیدیۆ== {| class="wikitable sortable" |+ موزیک ڤیدیۆکان ! ساڵ ! ناو ! گۆرانیبێژ ! ڕۆڵ |- |٢٠٠٧ |''Sweep the Leg'' |نەو مۆر کینگس |خۆی |- |٢٠١٠ |«Had Enough» |دانکۆ جۆنز |دکتۆر لی دۆریان |- |٢٠١١ |«I Think Bad Thoughts» |دانکۆ جۆنز |دکتۆر لی دۆریان |- |٢٠١٢ |data-sort-value=""Ballad of Danko Jones The""|«The Ballad of Danko Jones» |دانکۆ جۆنز |دکتۆر لی دۆریان |} ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} ==بەستەرە دەرەکییەکان== * {{IMDb name|1494}} * {{Twitter}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فیلم|مۆسیقا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|تەلەڤیزیۆن}} {{پۆلی کۆمنز|Ralph Macchio}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:خەڵکانی ئەمریکی لە ڕەچەڵەکی یۆنانی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] 0kjfy24z4ezxx1m67yuwl216chafmrx 0 171878 1680500 1665775 2026-10-04T17:43:45Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680500 wikitext text/x-wiki {{وەسف|فیلمێکی ھونەری جەنگیی ڕۆمانسیی و درامیی ١٩٨٤}} {{Infobox film | name = مناڵی کاراتێ | image = karate_kid.jpg | caption = پۆستەری سینەمایی | director = جۆن جی. ئاڤیڵدسن | producer = جێری وێنترۆب | writer = ڕۆبێرت مارک کەیمن | starring = {{Plainlist| * [[ڕاڵف ماچیۆ]] * نۆریوکی «پات» مۆریتا * ئێلیسابێت شوو * [[ویلیام زابکا]] * [[مارتن کۆڤ]] }} | music = بیڵ کۆنتی | cinematography = جەیمس کرەیب | editing = {{Plainlist| * جۆن جی. ئاڤیڵدسن * وۆڵت مەڵکۆنری * بەد سی. سمیت }} | studio = Delphi II Productions{{ھن}}Jerry Weintraub Productions | distributor = [[کۆلومبیا پیکچەرز]] | released = {{Film date|١٩٨٤|٠٦|٢٢}} | runtime = ١٢٧ خولەک<!--ماوەی سینەما: ١٢٦:٤٣--><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=https://bbfc.co.uk/releases/karate-kid-9 | سەردێڕ=''THE KARATE KID'' (PG) |ئیش=[[British Board of Film Classification]] | ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ١٩٨٤| ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠١٥| ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠١٦ | ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160305113106/http://bbfc.co.uk/releases/karate-kid-9}}</ref> | country = ویلایەتە یەکگرتووەکان | language = ئینگلیزی | budget = ٨ ملیۆن دۆلار<ref>[http://www.salon.com/2010/06/14/karate_kid_bluray/ Straight to DVD: Original "Karate Kid" on Blu-ray.] [[Salon.com]]. Retrieved June 14, 2013.</ref> | gross = ١٠٠ ملیۆن دۆلار {{small|(ویلایەتە یەکگرتووەکان/کەنەدا)}}<ref name="AP">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Thomas |یەکەم١=Bob |سەردێڕ=The Karate Kid Returns |ناونیشان=https://apnews.com/e24863210ad44a6d5901c01a0d1f8b4c |ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ئیش=[[AP News]] |agency=[[Associated Press]] |ڕێکەوت=٦ی تشرینی دووەمی ١٩٨٥|وتەگێڕانەوە=It is the film location for Columbia Pictures’ ″Karate Kid II,″ a sequel to Hollywood’s biggest sleeper of 1984. "The Karate Kid" surprised almost everyone by amassing a domestic gross of {{US$|100 million|long=no}}. That’s phenomenal for a modest film with no stars and a title that sounded like a combination of Bruce Lee and a kidflick.}}</ref> }} '''''مناڵی کاراتێ''''' ({{ئینگ|The Karate Kid}}) [[فیلمی ھونەری جەنگی|فیلمێکی ھونەری جەنگی]] و [[دراما]]ی ئەمریکیی ساڵی ١٩٨٤ە لە نووسینی ڕۆبێرت مارک کەیمن و دەرھێنانی جۆن جی. ئاڤیڵدسن. یەکەم بەشی زنجیرە فیلمی ''مناڵی کاراتێ''یە، و لە نواندنی [[ڕاڵف ماچیۆ]]، پات مۆریتا، و ئێلیسابێت شووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Karate Kid |ئیش=[[Allmovie]] |بڵاوکەرەوە=[[Rovi Corporation]] |ناونیشان=https://www.allmovie.com/work/26948 |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠١١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=The Karate Kid (1984) |ئیش=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://movies.nytimes.com/movie/26948/The-Karate-Kid/overview |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠١١|یەکەم=Janet |دوایین=Maslin |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071113040008/http://movies.nytimes.com/movie/26948/The-Karate-Kid/overview |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> چیرۆکی ''مناڵی کاراتێ'' بریتییە لە دانیەڵ لاروسۆ (ماچیۆ)، کە ھەرزەکارێکە و فێری [[کاراتێ]]ی ''گۆجو-ریو''{{ژێدەر پێویستە|date=کانوونی دووەمی ٢٠٢١}} دەبێت لەلایەن بەڕێز میاگی (مۆریتا) تا پارێزگاری لە خۆی بکات و ڕووبەڕووی ملھوڕیکەرەکانی ببێتەوە لە پێشبڕکێیەکدا، و یەکێکیان خۆشەویستی پێشووی ئالی میڵس (شوو)، خۆشەویستی ئێستای لاروسۆیە. [[کۆلومبیا پیکچەرز]] داوای لە کەیمن کرد تا فیلمێکی ھاوشێوەی فیلمی سەرکەوتووی ''ڕۆکی'' (١٩٧٦)، کە ھەمان دەرھێنەر کردبووی، بنووسێت. کەیمن سوودی لە ژیانی خۆی وەرگرت بۆ نووسینی فیلمەکە.<ref name=oralhistory/> لە ئەنجامدا، بڕیاری بەھێزی دەھێشتەوە لە ھەڵبژاردنی ئەکتەرەکاندا، و زۆر سوور بوو لەسەر بەشداریی مۆریتا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Karate Kid Q&A W/Director John G Avildsen & Cast Part 1|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=hWGxoAFhK1g|وێبگە=YouTube|بڵاوکەرەوە=H Dellamorte|کات=١١:٤٧|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref> ئامادەکاری بۆ فیلمەکە یەکسەر دوای کۆتا دەستکاریی سیناریۆکە دەستیپێکرد، و ھەڵبژاردنی ئەکتەرەکان لەنێوان نیسان تا حوزیرانی ١٩٨٣دا بوو. وێنەگرتنی سەرەکی لە ٣١ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٣ لە [[لۆس ئانجلەس]] دەستیپێکرد، و تا ١٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٣ وێنەگرتن تەواوببوو. ''مناڵی کاراتێ'' لە ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٨٤دا لە سینەماکانی ویلایەتە یەکگرتووەکاندا بڵاوکرایەوە. فیلمەکە ستایشێکی جیھانی لەلایەن ڕەخنەگرانەوە لێکرا، کە زۆربەیان ستایشی دیمەنە ئەکشنەکان، نووسین، چیرۆک، نمایشی نواندن، و مۆسیقاکەیان کرخبوو. فیلمەکە ھەروەھا لە ڕووی بازاڕکردنیشەوە سەرکەوتووبوو، بە کۆکردنەوە {{US$|١٠٠ ملیۆن|long=no}} لە ویلایەتە یەکگرتووەکان و کەنەدادا،<ref name="AP"/> و بووە یەکێک لە پڕداھاتترین فیلمی ١٩٨٤ و گەورەترین سلیپەر ھیتی ھۆڵیوودی ئەو ساڵە.<ref name="AP"/> فیلمەکە دیاریشە بەوەی کە ژیانی پیشەگەریی ماچیۆی گۆڕی، و پیشەی نواندنی مۆریتای باشتر کرد، کە پێشتر بەزۆری بە ڕۆڵە کۆمیدییەکانھ ناسرابوو، و بەھۆیەوە مۆریتا پاڵێورا بۆ خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین ئەکتەری پاڵپشت.<ref name="Thurber">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ= Pat Morita, 73; Actor Starred in 'Karate Kid' Movie Series |newspaper= The Los Angeles Times|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٥|ناونیشان= https://articles.latimes.com/2005/nov/26/local/me-morita26|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٠|یەکەم=Jon|دوایین=Thurber}}</ref> ''مناڵی کاراتێ'' دواتر زنجیرەیەکی میدیایی دروستکرد، و فیلمەکە ناسراویشە بۆ بەناوبانگکردنی کاراتێ لە ویلایەتە یەکگرتووەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=haRTAgAAQBAJ&q=karate+kid+popularize+karate&pg=PA131|سەردێڕ=The Films of John G. Avildsen: Rocky, The Karate Kid and Other Underdogs|یەکەم١=Larry|دوایین١=Powell|یەکەم٢=Tom|دوایین٢=Garrett|ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=McFarland|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|via=Google Books|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٨٦٤-٩٠٤٧-٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=yH6iCQAAQBAJ&q=karate+kid+popularize+karate&pg=PT866|سەردێڕ=Encyclopedia of Sports Medicine|یەکەم=Lyle J. Micheli|دوایین=M.D|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=SAGE Publications|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|via=Google Books|ژپنک=٩٧٨-١-٥٠٦٣-٢٠١٠-٦}}</ref> == چیرۆک == لە ١٩٨٤دا، دانیەڵ لاروسۆی تەمەن ١٧ ساڵ و لوسیڵی دایکی لە نیوارک، نیو جێرسییەوە دەچنە ڕێسیدا، لۆس ئانجلەس، [[کالیفۆرنیا]]. پیاوی چاککەرەوەی ئەپارتمانەکە پەنابەرێکی [[ئۆکیناوا (پارێزگا)|ئۆکیناوایی]]ی نائاسایی، بەڵام میھرەبان و لەسەرخۆیە. دانیەڵ دەبێتە ھاوڕێی ئالی میڵس، کە سەرنجی جۆنی لۆرێنس، خۆشەویستی پێشووی ئالی، بۆلای خۆی ڕادەکێشێت، کە خاوەن پشتێنی ڕەش و باشترین قوتابیی دۆجۆی «کۆبرا کای»یە، کە لەوێدا شێوازێکی سەیری کاراتی فێردەبێت. جۆنی و دەستەی کۆبرا کای بە بەردەوامی دانیەڵ [[مووبەکردن|مووبەدەکەن]]. لە ھاڵۆویندا، دوای ئەوەی دانیەڵ ئاو دەڕژێت بەسەر جۆنیدا، ئەو و دەستەکەی دوای دانیەڵ دەکەون و لێی دەدەن، تا بەڕێز میاگی دێت و بەتەنھا ھەموویان دەبەزێنێت. دانیەڵ بە سەرسوڕماوییەوە داوا لە بەڕێز میاگی دەکات تا فێری کاراتیی بکات. میاگی ڕەتیدەکاتەوە بەڵام بەڵێنی پێدەدات کە لەگەڵیدا بڕواتە دۆجۆی کۆبرا کای بۆ چارەسەرکردنی کێشەکە. ''سێنسێی'' جۆن کریس، بەئەزموونێکی پێشووی ھێزە تایبەتەکان لە [[شەڕی ڤیێتنام|ڤیێتنام]]، دەبینن کە ئاشتبوونەوەیەکەیان ڕەتدەکاتەوە. دواتر میاگی بڕیاردەدات تا دانیەڵ بڕواتە پاڵەوانێتی کاراتێی ئۆڵ ڤاڵی، و لەوێدا ڕووبەڕووی جۆنی و قوتابییەکانی تری کۆبرا کای ببێتەوە بە یەکسانی، و داوا دەکات کە مووبەکردنەکان بوەستێنن تا دانیەڵ مەشقدەکات. کریس مەرجەکان قبووڵدەکات بەڵام ئاگاداریان دەکاتەوە گەر لە پێشبڕکێکەدا ئامادە نەبن، ئەوا ئازاردانەکە بەردەوام دەبێت بۆ ھەردوو دانیەڵ و میاگی. مەشقەکەی دانیەڵ بە کردنی کارەکانی ماڵەوەی میاگی دەست پێدەکات کە دانیەڵ پێی وایە تەنھا دەیکات بە کارەکەری میاگی. کاتێک بێزار دەبێت، میاگی پیشانیدەدات کە کردنی کارەکان وای لێکردووە فێری خۆپارێزی ببێت لەڕێی یادەوەریی ماسولکەوە. ھاوڕێیەتییەکەیان گەشە دەسەنێت، و میاگی مردنی ھەردوو ھاوسەر و کوڕەکەی لە لەدایکبووندا لە کەمپی دەستبەسەرداگرتنی مانزاناردا بۆ دانیەڵ ئاشکرا دەکات و لەو کاتەدا میاگی خۆی لە ٤٤٢ەم بڕیارگای سوپای پیادە لە [[جەنگی جیھانیی دووەم]]دا شەڕی کردووە لە ئەورووپا، و مەدالیای شەرەفی وەرگرتووە. لە ڕێی وانەکانی بەڕێز میاگییەوە، دانیەڵ تەنھا کاراتێ فێرنابێت، بەڵکو وانە گرنگەکانی ژیانی وەک گرنگیی ھاوسەنگیی کەسی فێردەبێت، و دەیخاتە سەر ئەو باوەڕەی کە مەشقکردنی ھونەرە جەنگییەکان زیاتر دەربارەی مەشقکردنی ڕۆحە نەک جەستە. دانیەڵ ئەو وانەی ژیانانەی لەلایەن میاگییەوە فێرکراوە بەکاردێنێت بۆ بەھێزکردنەوەی پەیوەندییەکەی لەگەڵ ئالیدا. لە ١٨ەم یادی لەدایکبوونی دانیەڵدا، میاگی گییەکی کاراتێی بۆ پێشبڕکێکە و یەکێک لە ئۆتۆمبێلەکانی بە دیاری پێدەدات. لە پێشبڕکێکەدا، دانیەڵ دەگاتە نیوە فیناڵ. جۆنی دەڕواتە فیناڵەوە، بە سێ خاڵی وەڵامنەدراوە دژی داریڵ ڤیداڵ. کریس ڕێنمایی بۆبی براون، کە دووەم باشترین قوتابییەتی و لە ھەموویان کەمتر ڕقی لە دانیەڵە، دەکات تا قاچی دانیەڵ لە کاربخات بە لێدانێکی نایاسایی بۆ ئەژنۆی. بۆبی بە ناچاری دەیکات، و زۆر بە خراپی دانیەڵ زامدار دەکات و خۆشی دەردەکرێت. دانیەڵ دەبرێتە ژوورەوە، و پزیشکەکە دەڵێت کە چیتر ناتوانێت بەردەوام بێت. ھەرچۆنێک بێت، دانیەڵ پێی وایە گەر وازبێنێت، مووبەکەرەکانی زیاتر مووبەی دەکەن. داوا لە میاگی دەکات کە تەکنیکێکی ئازار نەھێشتن بەکاربێنێت بۆ ئەوەی بتوانێت بەردەوام بێت. کاتێک خەریکە جۆنی دەیباتەوە بەھۆی نەھاتنی دانیەڵەوە، دانیەڵ دەگەڕێتەوە بۆ شەڕکردن. لە یارییەکەدا، ھیچیان ناتوانن خاڵێک تۆمار بکەن. یارییەکە دەوەستێنرێت کە دانیەڵ تەکنیکێکی مقەستیی قاچ بەکاردێنێت بۆ بەدەمدا خستنی جۆنی، و دانەیەک لە سەری دەدات و لووتی جۆنی دەپژێنێت. کریس بە جۆنی دەڵێت کە بە قاچە زامدارەکەی دانیەڵدا بکێشێت – کە جووڵەیەکی نایاسایییە. جۆنی لە داواکە دەترسێت بەڵام بە ناچاری قبووڵی دەکات. کاتێک یارییەکە دەگەڕێتەوە و خاڵەکانیان ٢–٢ی یەکسانن، جۆنی قاچی دانیەڵ دەگرێت و ئانیشکی پێدادەدات، کە قاچی دانیەڵ خراپتر دەکات. دانیەڵ، کە بە زەحمەت دەتوانێت بوەستێت، دانیەڵ لە شێوەی «قوڵنگ»دا دەوەستێت، کە بەڕێز میاگی لە کەنار دەریاکە دەیکرد. جۆنی ڕادەکات بەرەو دانیەڵ، و دانیەڵ بازدەدات و شەقێکی لە ڕوخساری جۆنی دەدات، و خاڵی بردنەوە تۆماردەکات. جۆنی، کە ڕێزێکی نوێی بۆ پەیدابووە بەرامبەر دوژمنەکەی، خۆی خەڵاتەکە دەداتە دانیەڵ، و خەڵکێکی زۆر دانیەڵ بەرزدەکەنەوە. == کاست == * [[ڕاڵف ماچیۆ]] لە ڕۆڵی دانیەڵ لاروسۆ * پات مۆریتا لە ڕۆڵی بەڕێز میاگی * ئێلیسابێت شوو لە ڕۆڵی ئالی میڵس * [[مارتن کۆڤ]] لە ڕۆڵی جۆن کریس * ڕاندی ھێڵەر لە ڕۆڵی لوسیڵ لاروسۆ * [[ویلیام زابکا]] لە ڕۆڵی جۆنی لۆرێنس * چاد مەککوین لە ڕۆڵی دەچ * ڕۆن تۆماس لە ڕۆڵی بۆبی براون * ڕۆب گاریسن لە ڕۆڵی تۆمی * تۆنی ئۆدێڵ لە ڕۆڵی جیمی == بەرھەمھێنان == === گەشەپێدان === ''مناڵی کاراتێ'' چیرۆکێکی نیوە ژیاننامەیییە کە لە ژیانی سیناریۆنووسەکە، ڕۆبێرت مارک کەیمنەوە، سەرچاوەی گرتووە. لە تەمەنی ١٧ ساڵیدا، دوای فێستیڤاڵی جیھانیی نیویۆرکی ١٩٦٤، کەیمن لەلایەن کۆمەڵەیەکی ملھوڕیکەرەوە لێیدرا. ئەو دواتر دەستیکرد بە مەشقی ھونەرە جەنگییەکان بۆ بەرگریکردن لە خۆی.<ref name=oralhistory>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.si.com/tech-media/2018/05/01/karate-kid-movie-oral-history-cobra-kai |سەردێڕ=The Crane Kick Is Bogus: A Karate Kid Oral History |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠١٩|دوایین=Prewitt |یەکەم=Alex |ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠١٨|magazine= [[Sports Illustrated]]}}</ref> کەیمن دڵخۆش نەبوو بە یەکەم مامۆستای کە ھونەرە جەنگییەکانی وەک کەرەستەیەکی توندوتیژی و تۆڵەسەندنەوە فێردەکرد. لەبەرئەوە وازی لێھێنا و خۆی فێری کاراتێی گۆجو-ریوی ئۆکیناوایی کرد لەژێر دەستی مامۆستایەکی ژاپۆنی کە زمانی ئینگلیزی نەدەزانی، و قوتابیی چۆجون میاگی بوو.<ref name=oralhistory/> وەک سیناریۆنووسێکی ھۆڵیوود، کەیمن ھەواڵی پێدرا لەلایەن فرانک پرایسەوە کە پێی وتبوو بەرھەمھێنەر جێری وێنترۆب وتارێکی ھەواڵی بەدڵ ببوو دەربارەی منداڵێکی گەنجی دایکێکی سەڵت کە پشتێنی ڕەشی بردبۆوە بۆ بەرگریکردن لە خۆی دژی ملھوڕیکەرە دراوسێکانی. کەیمن دواتر چیرۆکی ژیانی خۆی لەگەڵ وتارە ھەواڵییەکەدا تێکەڵ کرد و ھەردووکیانی بەکارھێبا بۆ دروستکردنی سیناریۆیەک بۆ ''مناڵی کاراتێ''.<ref name=oralhistory/> دواتر، لەگەڵ تێوەگلانی جۆن جی. ئاڤیڵدسن لە ھەردوو فیلمەکەدا [[سیلڤستەر ستالۆن]]ە زۆر جار گاڵتەی لەگەڵ کەیمندا دەکرد کە نووسەرەکە فیلمەکانی ''ڕۆکی''ی لەگەڵ ''مناڵی کاراتێ''دا «دزیوە».<ref name=oralhistory/> [[کۆمیکەکانی دی سی]] کەسایەتییەکی نەخێشنراوی ھەبوو بە ناوی مناڵی کاراتێ. فیلمسازەکان ڕەزامەندیی تایبەتیان وەرگرت لەلایەن کۆمیکەکانی دی سییەوە لە ١٩٨٤ بۆ بەکارھێنانی ناونیشانەکە بۆ فیلمی یەکەم (و بەشەکانی پاشکۆی).<ref name=making/> === ھەڵبژاردنی ئەکتەرەکان === ژمارەیەک ئەکتەر دانرابوون بۆ ڕۆڵی دانیەڵ، لەوانە [[شۆن پێن]]،<ref name=making>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.thethings.com/karate-kid-details-behind-the-making-of/ |سەردێڕ=20 Crazy Details Behind The Making Of The Karate Kid |ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠١٩|دوایین=Hodges |یەکەم=Christopher |ڕێکەوت=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٩|magazine= thethings.com}}</ref> [[ڕۆبێرت داونی جوونیەر]]، [[چارلی شین]]، ئێمیلیۆ ئێستێڤەز، [[نیکۆلاس کەیج]]، ئانتۆنی ئێدواردس، سی تۆماس ھاوڵ، [[تۆم کرووز]]، و ئێریک ستۆلتز.<ref name=oralhistory/> [[ڕاڵف ماچیۆ]] بە سووری ھەڵبژێردرا بەھۆی بەھێزیی نواندنەکەی لە ڕۆڵی جۆنی کەید لە ''The Outsiders''دا (١٩٨٣).<ref name=oralhistory/> ماچیۆ ئاماژەی داوە کە نواندنەکەی لە ڕۆڵی جۆنی کەید بووەتە ھۆی گەشەپێدانی دانیەڵ لاروسۆ لە ''مناڵی کاراتێ''دا.<ref name="varietycast">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2018/film/news/the-outsiders-oral-history-francis-ford-coppola-ralph-macchio-diane-lane-1202732109/|سەردێڕ='The Outsiders' Stays Gold at 35: Inside Coppola's Crafty Methods and Stars' Crazy Pranks|دوایین=King|یەکەم=Susan|ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Variety|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref><ref name="rs">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rollingstone.com/tv/tv-features/ralph-macchio-interview-cobra-kai-season-2-karate-kid-825860/|سەردێڕ=Ralph Macchio on 'Cobra Kai' and the Legend of 'The Karate Kid'|دوایین=Hiatt|یەکەم=Brian|ڕێکەوت=٢٣ی نیسانی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=[[Rolling Stone]]|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> ماچیۆ دواتر لێدوا. ی دا کە، «کەسایەتییەکە یەکەم جار ناوی دانی وێبەر بوو. بەڵام ھەر کە چوومە ژوورەکەوە، ناوەکە گۆڕا بۆ لاروسۆ.»<ref name="oralhistory"/> ستودیۆکە سەرەتا ویستیان ڕۆڵی بەڕێز میاگی لەلایەن تۆشیرۆ میفونێوە بگێڕدرێت، کە لە فیلمەکانی ''Rashomon'' (١٩٥٠)، ''Seven Samurai'' (١٩٥٤)، و ''The Hidden Fortress'' (١٩٥٨) دەرکەوتبوو، بەڵام زمانی ئینگلیزی نەدەزانی.<ref name="oralhistory"/> دواتر پات مۆریتا تاقیکرایەوە بۆ ڕۆڵەکە، بەڵام ڕەتکرایەوە بۆ ڕۆڵەکە بەھۆی تێوەگلانی نزیکی لە ستاندئەپ کۆمیدیدا، و ڕۆڵگێڕانی کەسایەتیی ئارنۆڵد لە ''Happy Days''دا.<ref name="oralhistory"/> دوای چەند ھەوڵێکی شکستخواردوو، مۆریتا ڕیشێکی دانا و شێوەزاری مامی ھەڵگرتەوە، کە وای لێکرد ھەڵبژێردرێت بۆ ڕۆڵەکە.<ref name="peopleobit">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://people.com/archive/pat-morita-1932-2005-vol-64-no-24/ |سەردێڕ=Pat Morita: 1932-2005 |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠١٩|دوایین=Lipton |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤|magazine= People Magazine}}</ref> کریسپین گلۆڤەر دانرابوو بۆ ڕۆڵی جۆنی، بەڵام ستودیۆکە دواتر ویلیام زابکایان بە ئەگەرێکی زۆرەوە ھەڵبژارد. دوای تاقیکردنەوەکەی، زابکا چاوی بە ماچیۆ کەوت، کە ماچیۆ وتوویەتی «[زابکا] ڕۆحی بردبووم» لە تاقیکردنەوەکەی لە ستودیۆکەدا.<ref name=oralhistory/> کە ھەڵبژێردرا، زابکا زۆرانباز بوو و ھیچ مەشقێکی پێشووی لە کاراتێدا نەبوو.<ref name=making/><ref name=zabinterview>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://film.avclub.com/william-zabka-1798220407 |سەردێڕ=William Zabka |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|دوایین=O'Neal |یەکەم=Sean |ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠١٠|magazine=[[The A.V. Club]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201115221349/https://film.avclub.com/william-zabka-1798220407 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دێمی مووریش دانرابوو بۆ ڕۆڵی ئالی، بەڵام ئێلیسابێت شوو ھەڵبژێردرا بەزۆری بەھۆی ڕێکلامێکی ''[[بەرگەر کینگ]]'' کە زۆر بەناوبانگ ببوو لە سەرەتای ١٩٨٠کاندا. فیلمەکە یەکەم ڕۆڵگێڕانی زابکا و شووە.<ref name=oralhistory/> دواتر لە بەرھەمھێناندا، ڤالێری ھارپەر دانرابوو بۆ ڕۆڵی لوسیڵ، بەڵام ستودیۆکە دواتر ڕاندی ھێڵەریان ھەڵبژارد بۆ ڕۆڵەکە.<ref name=oralhistory/> === وێنەگرتن === وێنەگرتن لە ٣١ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٣دا دەستیپێکرد،<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|magazine=[[Daily Variety]]|ڕێکەوت=٤ی تشرینی دووەمی ١٩٨٣|پەڕە=١٠|سەردێڕ=Film Production Chart}}</ref> و لە ١٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٣دا تەواوبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|magazine=[[Daily Variety]]|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٣|پەڕە=٣|سەردێڕ=Just For Variety|دوایین=Archerd|یەکەم=Army|بەستەری نووسەر=Army Archerd}}</ref> کۆریۆگرافەری شەڕی فیلمەکە بۆ دیمەنی شەڕەکان پات ئی. جۆنسن بوو، خاوەن پشتێنێکی ڕەشی کاراتێی تانگ سوو دۆیە کە پێشتر لە فیلمی ھونەرە جەنگییەکانی ئەمریکی-ھۆنگ کۆنگی ''Enter the Dragon'' (١٩٧٣)ی [[برووس لی]]دا بووە و کاری لەگەڵ [[چاک نۆریس]] لە قوتابخانە ھونەرە جەنگییەکانی تانگ سوو دۆی ئەمریکادا کردووە. ھەروەھا جۆنسن لە ''مناڵی کاراتێ''دا لە ڕۆڵی ناوبژیوانەکەدا دەردەکەوێت. ستەنت دەبڵرکەی پات مۆریتا بۆ بەڕێز میاگیش، کە فومیۆ دێمورایە، خاوەن پشتێنی ڕەشی کاراتێیە کە پێشتر کاری لەگەڵ برووس لیدا کردووە، و فێری چەبد تەکنیکێکی نەنچیکووی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Brandhuber |یەکەم١=Steph |سەردێڕ=20 Wild Details Behind The Making Of The Karate Kid |ناونیشان=https://screenrant.com/karate-kid-movie-behind-scenes-details-making-trivia/ |وێبگە=[[Screen Rant]] |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوت=٥ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref> == ساوندتراک == سکۆری مۆسیقایی ''مناڵی کاراتێ'' لەلایەن بیڵ کۆنتییەوە دانرا، کە ھاوبەشێکی جۆن جی. ئاڤیڵدسن بوو لە فیلمی ''ڕۆکی'' (١٩٧٦)ەوە. سکۆرە ئامێرییەکە لەلایەن جۆن ئێسکیوەوە ئۆرکێسترا کرا و سۆلۆی پان فلوتی لەلایەن گۆرگێ زامفیرەوە تێدابوو. لە ١٢ی ئازاری ٢٠٠٧دا، ڤارێس ساراباند ھەموو چوار سکۆرەکەی ''مناڵی کاراتێ''ی لە بۆکسێکی ٤ سی دیی بەربەستکراو بۆ ٢٬٥٠٠ کۆپی لە جیھاندا بڵاوکردەوە.<ref name="Score">{{بیرخستنەوەی وێب|ئیش=www.varesesarabande.com | سەردێڕ=The Karate Kid | ناونیشان=http://www.varesesarabande.com/details.asp?pid=vcl-0307-1059 | ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠٠٧| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070703003338/http://www.varesesarabande.com/details.asp?pid=vcl-0307-1059 <!-- Bot retrieved archive --> | ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تەممووزی ٢٠٠٧ | ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەلبومێکی ساوندتراک لە ١٩٨٤دا لەلایەن کازابلانکا ڕیکۆردسەوە بڵاوکرایەوە کە زۆربەی گۆرانییەکانی ناو فیلمەکەی تێدابوو. یەکێک لەوانە «You're the Best»ی جۆو ئێسپۆسیتۆیە، کە لە ڕاستیدا بۆ فیلمی ''ڕۆکی ٣'' (١٩٨٢) نووسرابوو، بەڵام [[سیلڤستەر ستالۆن]]ە ڕەتیکردەوە بۆ «Eye of the Tiger»ی سوورڤایڤەر.<ref name=making/> بە ڕێکەوت، سوورڤایڤەر گۆرانیی سەرەکیی («The Moment of Truth» مۆسیقا و تێکست: بیڵ کۆنتی، دێنیس لامبێرت، پیتەر بێکێت) ''مناڵی کاراتێ''ی وتووە. گۆرانیی بەناوبانگی «Cruel Summer»ی ١٩٨٤ی بەناناراماش یەکەم دەرکەوتنی لە ویلایەتە یەکگرتووەکاندا لە ''مناڵی کاراتێ''دا بوو بەڵام لە ئەلبومی ساوندتراکی فیلمەکەدا نەبوو. ئەو گۆرانیانەی تر کە لە فیلمەکەدا بوون و لە ئەلبومەکەدا نەبوون بریتین لە «Please Answer Me» لە وتنی برۆکن ئێج و «The Ride» لە وتنی دە ماچز. '''پێڕستی تراکەکانی ساوندتراکی ١٩٨٤''' # "The Moment of Truth" (سوورڤایڤەر) # "(Bop Bop) On the Beach" (دە فلیرتس، جان و دین) # "No Shelter" (برۆکن ئێج) # "Young Hearts" (کەمیوتەر) # "(It Takes) Two to Tango" (پۆڵ دەیڤس) # "Tough Love" (شاندی) # "Rhythm Man" (سانت ڕێجس) # "Feel the Night" (باکستەر ڕۆبێرتسن) # "Desire" (گانگ ئۆف فۆر) # "You're the Best" (جۆو ئێسپۆسیتۆ) == پێشوازیکردن == === بۆکس ئۆفیس === فیلمەکە لە ڕووی بازاڕکردنەوە سەرکەوتووبوو. توانی {{US$|١٠٠ ملیۆن|long=no}} لە ویلایەتە یەکگرتووەکان و کەنەدادا کۆبکاتەوە، و بووە یەکێک لە پڕداھاتترین فیلمەکانی ١٩٨٤ و گەورەترین سلیپەر ھیتی ھۆڵیوودی ئەو ساڵ.<ref name="AP">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Thomas |یەکەم١=Bob |سەردێڕ=The Karate Kid Returns |ناونیشان=https://apnews.com/e24863210ad44a6d5901c01a0d1f8b4c |ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ئیش=[[AP News]] |agency=[[Associated Press]] |ڕێکەوت=٦ی تشرینی دووەمی ١٩٨٥|وتەگێڕانەوە=It is the film location for Columbia Pictures’ ″Karate Kid II,″ a sequel to Hollywood’s biggest sleeper of 1984. "The Karate Kid" surprised almost everyone by amassing a domestic gross of {{US$|100 million|long=no}}. That’s phenomenal for a modest film with no stars and a title that sounded like a combination of Bruce Lee and a kidflick.}}</ref> لە شانشینی یەکگرتوو، فیلمەکە یەکەمی بۆکس ئۆفیس بوو بۆ دوو ھەفتە و ٢٬٩٦٠٬٩٣٩ پاوەنی کۆکردەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Karate Kid |ناونیشان=https://www.saltypopcorn.co.uk/movies/the_karate_kid |وێبگە=Salty Popcorn |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> ({{US$|3947919|long=no}}),<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Official exchange rate (LCU per US$, period average) - United Kingdom |ناونیشان=https://data.worldbank.org/indicator/PA.NUS.FCRF?end=1984&locations=GB&start=1983 |وێبگە=[[World Bank]] |ساڵ=١٩٨٤ |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210131103821/https://data.worldbank.org/indicator/PA.NUS.FCRF?end=1984&locations=GB&start=1983 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کە بە گشتی {{US$|103947919|long=no}} داھاتی کردبوو لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، کەنەدا، و شانشینی یەکگرتوو. لە ویلایەتە یەکگرتووەکان و کەنەدادا، فیلمەکە نزیکەیی ٢٧٬٠٧٢٬٠٠٠ بلیتی فرۆشت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Top Lifetime Adjusted Grosses - 201-400 |ناونیشان=https://www.boxofficemojo.com/chart/top_lifetime_gross_adjusted/?adjust_gross_to=2020&offset=200 |وێبگە=[[Box Office Mojo]] |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> ھەروەھا فیلمەکە {{nowrap|١٫٩ ملیۆن}} بلیت لە ئیسپانیا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Karate Kid |ناونیشان=https://www.kinopoisk.ru/film/22446/ |وێبگە=[[KinoPoisk]] |بڵاوکەرەوە=[[Yandex]] |زمان=ru |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> ١٬٨٨٨٬٨٤٥ بلیت لە فەڕەنسا و ئەڵمانیا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Karate Kid (1984) |ناونیشان=http://www.jpbox-office.com/fichfilm.php?id=6646&view=4 |وێبگە=JP's Box-Office |زمان=fr |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> و ١٣٧٬٢١٧ بلیتی لە [[سێئول]]ی پایتەختی کۆریای باشوور فرۆشت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=영화정보 |trans-title=Movie Information |ناونیشان=http://www.kobis.or.kr/kobis/business/mast/mvie/searchMovieList.do |وێبگە=KOFIC |بڵاوکەرەوە=[[Korean Film Council]] |زمان=ko |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |وتەگێڕانەوە=베스트 키드}}</ref> کە دەکاتە {{formatnum:30998062|}} بلیتی فرۆشراو لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، کەنەدا، ئیسپانیا، فەڕەنسا، ئەڵمانیا و سێئول. === بیروڕای ڕەخنەگران === لە وێبگەی [[ڕاتن تۆمەیتۆز]]، فیلمەکە ھەڵسەنگاندنی پەسەندکراوی %٨٨ی ھەیە لەسەر ٤٣ پێداچوونەوە، لەگەڵ ھەڵسەنگاندنی گشتیی ٦٫٨٣/١٠. کورتەی ڕەخنەگرانی وێبگەکە دەڵێت، «تەواو پێشبینیکراو و تەواوی سەردەمی خۆی، بەڵام گەرم، خۆشەویست، و قورسە بۆ پاشگەزبوونەوە لێی، بەشێکی زۆری بەھۆی پەیوەندییە ھێمنەکەی مۆریتا و ماچیۆ.»<ref name="rotten">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rottentomatoes.com/m/karate_kid |سەردێڕ=The Karate Kid (1984) |بڵاوکەرەوە=[[Fandango Media]] |ئیش=[[ڕاتن تۆمەیتۆز|Rotten Tomatoes]] |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> لە [[مێتاکریتیک]]، فیلمەکە خاڵی گشتیی ٦٠ی لە ١٠٠ کۆکردووەتەوە، لەسەر بیروڕای ١٥ ڕەخنەگر، کە دەکاتە «پێداچوونەوەی تێکەڵ یان گشتی».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.metacritic.com/movie/the-karate-kid-1984 |سەردێڕ=The Karate Kid Reviews |بڵاوکەرەوە=[[CBS Interactive]] |ئیش=[[مێتاکریتیک|Metacritic]] |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> لە بڵاوبوونەوەیدا، ڕۆجەر ئیبەرت فیلمەکەی بە باشترینی ساڵ ناوبرد، چوار لە چوار ئەستێرەی دایێ، و بە «چیرۆکێکی بە جۆش، لەسەرخۆ، دڵگەرم لەگەڵ یەکێک لە جوانترین ھاوڕێیەتییەکان لە کاتێکی زووەوە.»<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت = ١ی کانوونی دووەمی ١٩٨٤|یەکەم = Roger |دوایین = Ebert |سەردێڕ = The Karate Kid |ناونیشان = http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/19840101/REVIEWS/401010351/1023 |ڕێکەوتی سەردان = ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە = [[Chicago Sun Times]] |ئیش= Chicago Sun-Times |ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20090918095403/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F19840101%2FREVIEWS%2F401010351%2F1023 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}{{Rating|4|4}}</ref> جانێت ماسلینی ''[[نیویۆرک تایمز]]''یش پێداچوونەوەیەکی ئەرێنی دایێ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| ڕێکەوت= ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٨٤| یەکەم=Janet | دوایین=Maslin | ناونیشان= https://www.nytimes.com/1984/06/22/movies/screen-karate-kid-bane-of-bullies.html| سەردێڕ= SCREEN 'KARATE KID,' BANE OF BULLIES| ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠١٠| newspaper = [[The New York Times]]}}</ref> ''مناڵی کاراتێ'' پلەی #٣١ی ھەبوو لە پێڕستی ٥٠ باشترین فیلمەکانی قوتابخانەی دواناوەندیی ''ئینتەرتەینمێنت ویکڵی''دا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| ناونیشان = https://www.ew.com/ew/gallery/0,,1532588,00.html| سەردێڕ = 50 Best High School Movies|ئیش= [[Entertainment Weekly]]| ڕێکەوت = ٣١ی تەممووزی ٢٠٠٨| ڕێکەوتی سەردان = ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20201207051351/http://www.ew.com/ew/gallery/0,,1532588,00.html| ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە کاتی بڵاوبوونەوەی ڕیمەیکەکەی ٢٠١٠دا، دانا ستیڤنس نووسی: «فیلمە ڕەسەنەکەی ١٩٨٤ … لەوانەیە وەک فیلمێکی گەشەپێدانی وەرزشیی ستانداردی ئەو سەردەمە دیار بووبێت، بەڵام (لەگەڵ تەقینەوەیەکی بۆکس ئۆفیسی ھەمان ساڵ، ''The Terminator'')، نەوەیەکی سڕانەوە دەریدەخات کە چ فیلمێکی جوان داڕێژراو بووە لە ڕاستیدا. ئەمڕۆ سەیرم کردەوە، ''مناڵی کاراتێ''یە ڕەسەنەکە، لە دەرھێنانی جۆن جی. ئاڤیڵدسنی ''ڕۆکی''، زیرەک و نوێ دیارە، بە دەوڵەمەندیی وردەکاریی بچووکی کەسایەتی و بەشێکی ناوەندی بێ پەلە کە ڕێزە گەشەکەرەکەی کوڕەکە بۆ مامۆستاکەی پیشاندەدات.»<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Stevens |یەکەم=Dana |سەردێڕ=The Karate Kid |ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشان=http://www.slate.com/articles/arts/movies/2010/06/the_karate_kid.html |ئیش=Slate}}</ref></blockquote> === خەڵاتەکان === {| class="wikitable sortable" |- ! ساڵ ! خەڵات ! پۆل ! پاڵێوراو ! ئەنجام |- | rowspan=5|١٩٨٥ | [[خەڵاتەکانی ئۆسکار]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://awardsdatabase.oscars.org/Search/Nominations?categoryExactId=4&awardShowFrom=57&view=3-Award%20Category-Chron|سەردێڕ=1984(57th)-Actor in a Supporting Role|بڵاوکەرەوە=Academy of Motion Picture Arts and Sciences|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠١٨}}</ref> | باشترین ئەکتەر لە ڕۆڵی پاڵپشت | پات مۆریتا | {{nom}} |- | [[خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب|گۆڵدن گڵۆب]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.goldenglobes.com/film/karate-kid|سەردێڕ=Winners & Nominees: The Karate Kid|بڵاوکەرەوە=HOLLYWOOD FOREIGN PRESS ASSOCIATION®|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠١٨}}</ref> | باشترین نواندن لەلایەن ئەکتەرێک لە ڕۆڵی پاڵپشت لە وێنەی جووڵاو | پات مۆریتا | {{nom}} |- | rowspan=3|خەڵاتەکانی ھونەرمەندە لاوەکان<ref name="Young Artist Awards 3">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.youngartistawards.org/pastnoms6.htm |سەردێڕ=6th Youth In Film Awards |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠١١|ئیش=YoungArtistAwards.org |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160506135203/http://www.youngartistawards.org/pastnoms6.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئایاری ٢٠١٦}}</ref> | باشترین وێنەی جووڵاوی خێزانی - دراما | ''مناڵی کاراتێ'' | {{won}} |- | باشترین خانمەکتەری پاڵپشت لە وێنەی جووڵاوی موزیکاڵ، کۆمێدی، سەرکێشی یان دراما | ئێلیسابێت شوو | {{won}} |- | باشترین ئەکتەری پاڵپشتی لاو لە وێنەی جووڵاوی موزیکاڵ، کۆمێدی، سەرکێشی یان دراما | ویلیام زابکا | {{nom}} |} === بازرگانی و کاڵا === فیلمەکە زنجیرەیەکی کاڵا و کۆکراوەی پەیوەندیداری دروستکرد وەک ئاکشن فیگەر، سەربەند، پۆستەر، تی شێرت، و کایەیەکی ڤیدیۆیی. ڕۆمانێک، کە لە فیلمەکەوە وەرگیرابوو، لەلایەن بی بی ھیڵەرەوە دروستکرا و لە ١٩٨٤دا بڵاوکرایەوە. ڕۆمانەکە دیمەنێکی تێدایە کە لە مەشقکردنەکەدا بوو کە دانیەڵ تووشی جۆنی دەبێت لە ژەمی نیوەڕۆی قوتابخانە. ھەروەھا لە کۆتاییدا، شەڕێک لە نێوان میاگی و کریس ڕوودەدات لە گەراجەکەدا دوای پێشبڕکێکە، کە بە کۆتاییی فیلمەکە دانرا بەڵام دواتر خرایە سەرەتای ''مناڵی کاراتێ بەشی دوو''ەوە. لە ٢٠١٥دا، کۆمپانیای یاریی فەنکۆ ئاکشن فیگەرەکەکانی مناڵی کاراتێی ھێنایەوە. دوو جۆری کەسایەتیی دانیەڵ لاروسۆ، جۆرێکی کەسایەتیی جۆنی لۆرێنس و جۆرێکی بەڕێز میاگی بەشێکی زنجیرەکە بوون. یارییەکان لە تارگێت و [[ئەمازۆن (کۆمپانیا)|Amazon.com]]دا فرۆشران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= The Karate Kid (1984) Action Figures have been Revived by Funko |ئیش= Z.Love's Entertainment Blog|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشان= http://lovezack.blogspot.com/2015/10/the-karate-kid-1984-action-figures-have.html|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥}}</ref> === کاریگەریی کلتووری === زنجیرە فیلمەکە بووەتە ھۆی بەناوبانگبوونی کاراتێ لە ویلایەتە یەکگرتووەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=haRTAgAAQBAJ&q=karate+kid+popularize+karate&pg=PA131|سەردێڕ=The Films of John G. Avildsen: Rocky, The Karate Kid and Other Underdogs|یەکەم١=Larry|دوایین١=Powell|یەکەم٢=Tom|دوایین٢=Garrett|ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=McFarland|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٨٦٤-٩٠٤٧-٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|via=Google Books}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=yH6iCQAAQBAJ&q=karate+kid+popularize+karate&pg=PT866|سەردێڕ=Encyclopedia of Sports Medicine|یەکەم=Lyle J. Micheli|دوایین=M.D|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=SAGE Publications|ژپنک=٩٧٨-١-٥٠٦٣-٢٠١٠-٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|via=Google Books}}</ref> موزیک ڤیدیۆی ٢٠٠٧ی گۆرانیی «Sweep the Leg» لەلایەن نەو مۆر کینگس لە نواندنی سەرەکیی ویلیام زابکا (کە ڤیدیۆکەشی دەرھێناوە) لە ڕۆڵی [[کاریکاتێر]]ێکی خۆی و چەند ئاماژەدانێکی بە ''مناڵی کاراتێ'' تێدایە، وەکو دەرکەوتنی کامیۆی ئەستێرە ھاوبەشەکانی زابکا لە ''مناڵی کاراتێ''دا.<ref name="musicvideo">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.gazettetimes.com/blogs/of-being-and-johnny-lawrence-sweep-the-leg/article_25cefe2c-c937-5dd9-8e04-8c92425d0103.html|سەردێڕ=Of Being and Johnny Lawrence (Sweep the Leg)|ئیش=[[Albany Democrat-Herald]]|بڵاوکەرەوە=[[Corvallis Gazette-Times]]|ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠١٨|نووسەر=Frye, Cory|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201115221342/https://www.gazettetimes.com/blogs/of-being-and-johnny-lawrence-sweep-the-leg/article_25cefe2c-c937-5dd9-8e04-8c92425d0103.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|url-status=dead}}</ref><ref name="musicvideo2">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ftw.usatoday.com/2014/10/karate-kid-billy-zabka-cobra-kai-30th-anniversary|سەردێڕ='Karate Kid' villain Billy Zabka is still best friends with the Cobra Kais|بڵاوکەرەوە=[[USA Today]]|ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|نووسەر=Strauss, Chris|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> ماچیۆ و زابکا وەک میوان دەرکەوتن لە ڕۆڵی خۆیان لە ئەڵقەی «The Bro Mitzvah»ی ''[[چۆن دایکتانم بینی]]''دا. لە ئەڵقەکەدا، ماچیۆ بانگھێشت کراوە بۆ ئاھەنگی بەکەلۆری باەنی ستینسن، کە بارنی پێی وایە جۆنی پاڵەوانی سەرەکیی ''مناڵی کاراتێ'' بووە و ڕقی لە ماچیۆیە. لە کۆتایی ئەڵقەکەدا، گاڵتەجاڕێکی ئاھەنگەکە میکیاجەکەی دەسڕێت و دەردەکەوێت کە زابکایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://popwatch.ew.com/2013/04/29/how-i-met-your-mother-recap-william-zabka/|سەردێڕ='How I Met Your Mother' recap, 'Bro Mitzvah': The REAL Karate Kid|یەکەم=Sandra|دوایین=Gonzalez|بڵاوکەرەوە=ew.com|ڕێکەوت=٢٩ی نیسانی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201115221550/https://ew.com/article/2013/04/29/how-i-met-your-mother-recap-william-zabka/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{wikiquote|The Karate Kid}} * {{IMDb title|0087538}} * {{Tcmdb title|80102}} * {{mojo title|karatekid}} * {{rotten-tomatoes|karate_kid}} *[https://www.youtube.com/watch?v=kjfNyjlLa88 وتووێژی پانێڵی یادی ٣٠ ساڵەی «مناڵی کاراتێ»، پرسیار و وەڵام]—بە سپۆنسەری مۆزەخانەی ژاپۆنیی ئەمریکیی نیشتمانی، لۆس ئانجلەس، ٩ی ئەیلوولی ٢٠١٤. {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:مناڵی کاراتێ (زنجیرە فیلم)|مناڵی کاراتێ]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی کۆلومبیا پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٨٤]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە کەنار دەریاکان دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون]] [[پۆل:فیلمەکان لە لۆس ئەنجلۆس دانراون]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٨٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٨٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە درامییە ھەرزەکارەکانی دەیەی ١٩٨٠]] [[پۆل:فیلمە درامییە ھەرزەکارە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە نیوجیرسی وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمە درامایییە ئەکشنە ئینگلیزییەکان]] 51un7i4oqx8mxhcpfbm1b5evwuou1dn 0 172394 1680474 1517047 2026-10-04T16:37:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە) 1680474 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Mecigestone.svg|وێنۆک|پێکھاتەی دەرمانەکە]] مێسجێستۆن ھەروەھا وەک ( '''pentarane B''' ) و ('''6α-methyl-16α,17α-cyclohexanoprogesterone''',) و ('''6α-methylcyclohexano[1',2';16,17]pregn-4-ene-3,20-dione''') یان ( '''17α-acetyl-6α-methyl-16β,24-cyclo-21-norchol-4-en-3-one''') پرۆجێستۆنێکی سترۆیدیە کە گەشەپێدانی لەلایەن پەیمانگای زێلێنسکی دا بۆ کراوە ، لە ئەکیدیمیای زانستی روسیا و خراوەتە ڕوو بۆ کاری پزیکشی بەڵام نەخراوەتە مارکێتەکان <ref name="Elks2014">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=J. Elks|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=0vXTBwAAQBAJ&pg=PA8|سەردێڕ=The Dictionary of Drugs: Chemical Data: Chemical Data, Structures and Bibliographies|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Springer|ژپنک=٩٧٨-١-٤٧٥٧-٢٠٨٥-٣|پەڕەکان=٨–}}</ref><ref name="FedyushkinaSkvortsov2014">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Fedyushkina|یەکەم١=I. V.|دوایین٢=Skvortsov|یەکەم٢=V. S.|دوایین٣=Romero Reyes|یەکەم٣=I. V.|دوایین٤=Levina|یەکەم٤=I. S.|ساڵ=٢٠١٤|سەردێڕ=Molecular docking and 3D-QSAR of 16α,17α-cycloalkanoprogesterone derivatives as ligands of the progesterone receptor|journal=Biochemistry (Moscow) Supplement Series B: Biomedical Chemistry|بەرگ=٨|issue=2|پەڕەکان=١٦٨–١٧٦|doi=10.1134/S1990750814020048|issn=1990-7508|s2cid=96191380}}</ref><ref name="pmid7062740">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Kamernitzky AV, Levina IS, Kulikova LE, Ignatov VN, Korkhov VV, Nikitina GV, Terekhina AI|ساڵ=١٩٨٢|سەردێڕ=Pregna-D'-pentaranes - a new class of active gestagenes|journal=J. Steroid Biochem.|بەرگ=١٦|issue=1|پەڕەکان=٦١–٧|doi=10.1016/0022-4731(82)90144-3|pmid=٧٠٦٢٧٤٠}}</ref><ref name="NazarovZavarzin2016">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Nazarov|یەکەم١=A. K.|دوایین٢=Zavarzin|یەکەم٢=I. V.|دوایین٣=Nazarov|یەکەم٣=G. V.|دوایین٤=Aksenov|یەکەم٤=A. V.|دوایین٥=Levina|یەکەم٥=I. S.|ساڵ=٢٠١٦|سەردێڕ=Preparation and Bioavailability Evaluation of Micronized Steroidal Mecigestone Drug Substance|journal=Pharmaceutical Chemistry Journal|بەرگ=٤٩|issue=10|پەڕەکان=٧٠٦–٧١٠|doi=10.1007/s11094-016-1357-6|issn=0091-150X|s2cid=6216213}}</ref><ref name="BhaktaHerman1993">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Bhakta|یەکەم١=Amrita|دوایین٢=Herman|یەکەم٢=Michelle|دوایین٣=Levina|یەکەم٣=Inna S.|دوایین٤=Moudgil|یەکەم٤=V. K.|ساڵ=١٩٩٣|سەردێڕ=Interaction of cycloalkanoprogesterones with mammalian progesterone receptor: binding of pregna-D'-pentaranes in the calf uterine cytosol|ناونیشان=https://archive.org/details/sim_molecular-and-cellular-biochemistry_1993-08-25_125_2/page/n60|journal=Molecular and Cellular Biochemistry|بەرگ=١٢٥|issue=2|پەڕەکان=١٥٣–١٦١|doi=10.1007/BF00936444|issn=0300-8177|pmid=٨٢٨٣٩٧٠|s2cid=20319611}}</ref> == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|زانست}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:پڕۆجستۆجینەکان]] <references /> [[پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی سێ بی-ھایدرۆکسی سترۆید دیھایدرۆجینەیس]] [[پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی 3α-Hydroxysteroid dehydrogenase]] [[پۆل:کۆلکە-سترۆیدەکان]] [[پۆل:پڕێگنانێکان]] [[پۆل:پڕۆجێستۆجینەکان]] 3hqb1zutq5hx606lrtrraby93k0ms93 0 172399 1680358 1404416 2026-10-04T13:33:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە) 1680358 wikitext text/x-wiki '''مێدرۆجێستۆن''' لەژێر ناوی بازرگانی ('''Colprone کۆلپرۆن)''' دەفرۆشرێ لەنێوان ئەوانی تر، دەرمانێکی پرۆجستینە کە بۆ [[چارەسەری دانانەوەی ھۆرمۆنی|چارەسەری ھۆرمۆنی وەستانی]] سووڕی مانگانە بەکاردێت، بەتەنھا یان لەگەل تێکەڵەی ئیسترۆجین بەردەستە و لە ڕێگەی دەمەوە بەکاردێت<ref name="pmid 16112947">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Kuhl H|ساڵ=٢٠٠٥|سەردێڕ=Pharmacology of estrogens and progestogens: influence of different routes of administration|ناونیشان=http://hormonebalance.org/images/documents/Kuhl%2005%20%20Pharm%20Estro%20Progest%20Climacteric_1313155660.pdf|journal=Climacteric|بەرگ=٨ Suppl ١|پەڕەکان=٣–٦٣|doi=10.1080/13697130500148875|pmid=١٦١١٢٩٤٧}}</ref><ref name="CutlerGarcia1993">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Winnifred Berg Cutler|ناونیشان=https://archive.org/details/menopauseguidefo00cutl|سەردێڕ=Menopause: A Guide for Women and Those who Love Them|نووسەر٢=Celso-Ramon Garcia|بڵاوکەرەوە=Norton|ساڵ=١٩٩٣|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٩٣-٣٠٩٩٥-٩|پەڕەکان=[https://archive.org/details/menopauseguidefo٠٠cutl/page/١٣٤ ١٣٤]–|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref>{{پڕۆجێستۆجین و دژە پڕۆجێستۆجینەکان}} == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|زانست}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Medrogestone}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان]] [[پۆل:پڕۆجێستۆجینەکان]] [[پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی ٣β-Hydroxysteroid dehydrogenase]] [[پۆل:پڕێگنانێکان]] [[پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی سێ بی-ھایدرۆکسی سترۆید دیھایدرۆجینەیس]] [[پۆل:دژە گۆنادۆترۆپینەکان]] [[پۆل:دژەئەندرۆجینە ستیرۆیدییەکان]] 8wag9cryuvxv02zjcuty2ncn75nxck1 0 172402 1680359 1516968 2026-10-04T13:33:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە، فیزیک-کۆلکە، کیمیا-کۆلکە) 1680359 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Medroxyprogesterone.svg|وێنۆک|پێکھاتەی دەرمانەکە]] '''مێدرۆکسی پڕۆجێسترۆن''' ('''ئێم پی MP''') [[پڕۆجێستۆجین (دەرمان)|پرۆجستینە]] کە بە شێوەی پزیشکی بەکارنایەت<ref name="Elks2014">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=0vXTBwAAQBAJ&pg=PA657|سەردێڕ=The Dictionary of Drugs: Chemical Data: Chemical Data, Structures and Bibliographies|vauthors=Elks J|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Springer|ژپنک=٩٧٨-١-٤٧٥٧-٢٠٨٥-٣|پەڕەکان=٦٥٧–}}</ref><ref name="IndexNominum2000">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=5GpcTQD_L2oC&pg=PA638|سەردێڕ=Index Nominum 2000: International Drug Directory|بڵاوکەرەوە=Taylor & Francis|ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٩٧٨-٣-٨٨٧٦٣-٠٧٥-١|پەڕەکان=٦٣٨–}}</ref><ref name="MortonHall1999">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=mqaOMOtk61IC&pg=PA173|سەردێڕ=Concise Dictionary of Pharmacological Agents: Properties and Synonyms|vauthors=Morton IK, Hall JM|ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٩|بڵاوکەرەوە=Springer Science & Business Media|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٥١٤-٠٤٩٩-٩|پەڕەکان=١٧٣–}}</ref><ref name="Drugs.com">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Medroxyprogesterone|ناونیشان=https://www.drugs.com/international/medroxyprogesterone.html}}</ref>بەڵام (مێدرۆکسی پرۆجێسترۆن ئاستەیت) کە گەشەپێدراوی مێدرۆکسی پرۆجێسترۆنە وەکوو دەرمان بۆ مرۆڤەکان بەکاردێت<ref name="Merck">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|سەردێڕ=MedroxyPROGESTERone: Drug Information Provided by Lexi-Comp|ناونیشان=http://www.merck.com/mmpe/lexicomp/medroxyprogesterone.html|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=[[Merck Manual of Diagnosis and Therapy|Merck Manual]]}}</ref> == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|زانست|پزیشکی|فیزیک|کیمیا}} <references /> {{پۆلی کۆمنز|Medroxyprogesterone}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{فیزیک-کۆلکە}} {{کیمیا-کۆلکە}} [[پۆل:پڕۆجێستۆجینەکان]] [[پۆل:پڕێگنانێکان]] d9jtpg5o6wtpzjexb7kd2gm6377hsrc 0 172403 1680360 1516969 2026-10-04T13:33:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە) 1680360 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Medroxyprogesterone caproate.svg|وێنۆک|پێکھاتەی دەرمانەکە]] مێدرۆکسی پڕۆجێسترۆن کاپرۆیت ('''MPC''') پرۆجستینە کە لە ساڵی ١٩٥٨ بەرھەمھێنانی بۆکراوە، بەڵام ھەرگیز نەفرۆشراوە<ref name="BabcockGutsell1958">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Babcock|یەکەم١=John C.|دوایین٢=Gutsell|یەکەم٢=Erwin S.|دوایین٣=Herr|یەکەم٣=Milton E.|دوایین٤=Hogg|یەکەم٤=John A.|دوایین٥=Stucki|یەکەم٥=Jacob C.|دوایین٦=Barnes|یەکەم٦=Lester E.|دوایین٧=Dulin|یەکەم٧=William E.|ساڵ=١٩٥٨|سەردێڕ=6α-Methyl-17α-hydroxyprogesterone 17-acylates; a new class of potent progestins|journal=Journal of the American Chemical Society|بەرگ=٨٠|issue=11|پەڕەکان=٢٩٠٤–٢٩٠٥|doi=10.1021/ja01544a079|issn=0002-7863}}</ref><ref name="BartonTaylor1958">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Barton|یەکەم١=D. H. R.|دوایین٢=Taylor|یەکەم٢=W. C.|ساڵ=١٩٥٨|سەردێڕ=510. Photochemical transformations. Part IV. The photochemistry of prednisone acetate|journal=Journal of the Chemical Society (Resumed)|پەڕەکان=٢٥٠٠|doi=10.1039/jr9580002500|issn=0368-1769}}</ref> پێشوو تر لێک تێکچوون روویداوە لەگەل ھایدرۆکسی پرۆجێسترۆن و مێدرۆکسی پرۆجێسترۆن ئاستەیت<ref name="pmid9699877">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Pasqualini JR, Paris J, Sitruk-Ware R, Chetrite G, Botella J|ڕێکەوت=نیسانی ١٩٩٨|سەردێڕ=Progestins and breast cancer|journal=J. Steroid Biochem. Mol. Biol.|بەرگ=٦٥|issue=1–6|پەڕەکان=٢٢٥–٣٥|doi=10.1016/S0960-0760(98)00028-4|pmid=٩٦٩٩٨٧٧|s2cid=28416130}}</ref><ref name="pmid12227897">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Pasqualini JR, Ebert C|ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٩٩|سەردێڕ=Biological effects of progestins in breast cancer|journal=Gynecol. Endocrinol.|بەرگ=١٣ Suppl ٤|پەڕەکان=١١–٩|doi=10.1080/gye.13.s4.11.19|pmid=١٢٢٢٧٨٩٧}}</ref><ref name="pmid25961215">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Pasqualini JR, Chetrite GS|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=Biological responses of progestogen metabolites in normal and cancerous human breast|journal=Horm Mol Biol Clin Investig|بەرگ=٣|issue=3|پەڕەکان=٤٢٧–٣٥|doi=10.1515/HMBCI.2010.066|pmid=٢٥٩٦١٢١٥|s2cid=41680565}}</ref><ref name="pmid6735266">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Lantta M, Kahanpää K, Kärkkäinen J, Lehtovirta P, Wahlström T, Widholm O|ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٨٤|سەردێڕ=Estradiol and progesterone receptors in two cases of endometrial stromal sarcoma|journal=Gynecol. Oncol.|بەرگ=١٨|issue=2|پەڕەکان=٢٣٣–٩|doi=10.1016/0090-8258(84)90031-3|pmid=٦٧٣٥٢٦٦}}</ref><ref name="GusbergShingleton1988">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Saul Bernard Gusberg|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=DKNrAAAAMAAJ|سەردێڕ=Female genital cancer|نووسەر٢=Hugh M. Shingleton|نووسەر٣=Gunter Deppe|بڵاوکەرەوە=Churchill Livingstone|ساڵ=١٩٨٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٤٣-٠٨٥٢٥-٣|پەڕە=٣٧٤}}</ref><ref name="ACSNCI1970">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=yJQRAQAAMAAJ|سەردێڕ=Proceedings|بڵاوکەرەوە=American Cancer Society and National Cancer Institute of the U.S. Public Health Service, Federal Security Agency.|ساڵ=١٩٧٠|پەڕە=٣٧٦}}</ref><ref name="NicholsEvrard1985">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=David H. Nichols|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=zMZsAAAAMAAJ|سەردێڕ=Ambulatory Gynecology|نووسەر٢=John R. Evrard|بڵاوکەرەوە=Harper & Row|ساڵ=١٩٨٥|ژپنک=٩٧٨-٠-٠٦-١٤١٨١٥-٠|پەڕە=٥١٨}}</ref><ref name="GoodmanGilman1996">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Louis Sanford Goodman|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=09h_hZiYXgUC|سەردێڕ=Goodman & Gilman's the Pharmacological Basis of Therapeutics|نووسەر٢=Alfred Goodman Gilman|بڵاوکەرەوە=McGraw-Hill, Health Professions Division|ساڵ=١٩٩٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٠٧-٠٢٦٢٦٦-٩|پەڕەکان=١٤٢٧,١٨٢٣,١٨٥٨}}</ref><ref name="JohannAmbrosiusBarthVerlag1969">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=8ZW3AAAAIAAJ|سەردێڕ=Endokrinologie|بڵاوکەرەوە=Johann Ambrosius Barth Verlag.|ساڵ=١٩٦٩|پەڕە=٤٣١}}</ref><ref name="NobeliusHyland1993">McKinnon AO, Tarrida Del Marmol Figueroa S, Nobelius AM, Hyland JH, Vasey JR. Failure of medroxyprogesterone caproate to maintain pregnancy in ovariectomised mares. Equine Vet J 1993; 25:158–160.</ref> == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|زانست|پزیشکی}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:پڕۆجێستۆجینەکان]] <references /> [[پۆل:کۆلکە-سترۆیدەکان]] [[پۆل:پڕێگنانێکان]] 919li08edx0ayilqttvoh33r1pgy8pm 0 172415 1680516 1445146 2026-10-04T19:33:48Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە، کیمیا-کۆلکە) 1680516 wikitext text/x-wiki '''مێلین جێسترۆل ئاستەیت''' بە تەنھا و لەژێر ناوی بازرگانی ھێیفێرماکس یان '''MGA''' دەفرۆشرێ لە نێوان ئەوانی تر، دەرمانێکی پڕۆجستینە و بەکاردێت بۆ بابەتی پەرەسەندنی ئاژەلان<ref name="Elks2014">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=J. Elks|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=0vXTBwAAQBAJ&pg=PA764|سەردێڕ=The Dictionary of Drugs: Chemical Data: Chemical Data, Structures and Bibliographies|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Springer|ژپنک=٩٧٨-١-٤٧٥٧-٢٠٨٥-٣|پەڕەکان=٧٦٤–}}</ref><ref name="Drugs.com">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.drugs.com/international/melengestrol.html |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170730072128/https://www.drugs.com/international/melengestrol.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەرمانەکە بۆ مرۆڤ بەکارنایەت لەجیاتی ئەوە بۆ ئاژەڵان لە باخچەی ئاژەڵان بەکاردێت یان شوێنەکانی تر کە ئاژەڵی لێ بەخێودەکرێت<ref name="AsaContra102">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Asa, C.S.|سەردێڕ=Wild Mammals in Captivity: Principles and Techniques for Zoo Management|نووسەر٢=Porton, I.J.|بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press|ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٤٤٠١١-٨|editor1=Kleiman, D.G.|edition=2nd|شوێن=Chicago, IL|پەڕەکان=٤٦٩–٤٨٢|chapter=Chapter 34: Contraception as a Management Tool for Controlling Surplus Animals|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠١٦|editor2=Thompson, K.V.|editor3=Baer, C.K.|chapter-url=https://books.google.com/books?id=a1vev5hf7o8C&pg=PA469}}</ref><ref name="Kay2009">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Jack F. Kay|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=9V-DbnzZiiMC&pg=PA139|سەردێڕ=Analyses for Hormonal Substances in Food-Producing Animals|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Royal Society of Chemistry|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥٤٠٤-١٩٨-٥|پەڕە=١٣٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠١٢}}</ref> == فەرماکۆلۆگی == === فەرماکۆنامیکس === MLGA [[پڕۆجێستۆجین (دەرمان)|پڕۆجێستۆجینە]]، و چالاکاری وەرگری پرۆجێسترۆنە<ref name="pmid 405534">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Illingworth DV, Elsner C, De Groot K, Flickinger GL, Mikhail G|ڕێکەوت=شوباتی ١٩٧٧|سەردێڕ=A specific progesterone receptor of myometrial cytosol from the rhesus monkey|journal=J. Steroid Biochem.|بەرگ=٨|issue=2|پەڕەکان=١٥٧–٦٠|doi=10.1016/0022-4731(77)90040-1|pmid=٤٠٥٥٣٤}}</ref> == کیمیایی == MLGA ھەروەھا ناسراوە بە (17α-acetoxy-16-methylene-6-dehydro-6-methylprogesterone) یاخوود(17α-acetoxy-16-methylene-6-methylpregna-4,6-diene-3,20-dione) بەرھەمھاتووی سترۆیدی (پڕێگنانێ)ـە و گەشەپێدراوی [[پڕۆجێسترۆن|پرۆجێسترۆنە]]<ref name="Elks20142">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=J. Elks|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=0vXTBwAAQBAJ&pg=PA764|سەردێڕ=The Dictionary of Drugs: Chemical Data: Chemical Data, Structures and Bibliographies|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Springer|ژپنک=٩٧٨-١-٤٧٥٧-٢٠٨٥-٣|پەڕەکان=٧٦٤–}}</ref><ref name="Drugs.com2">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.drugs.com/international/melengestrol.html |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170730072128/https://www.drugs.com/international/melengestrol.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەرمانەکە بە تایبەتی گەشەپێدراوی ١٧-ئەلفا-ھایدرۆکسی پڕۆجێسترۆنە لە گروپی مێسێلەوە لە پلەی (C6)، لە گروپی (methylene)یش لە پلەی (C16)<ref name="Elks20142"/><ref name="Drugs.com2"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پڕۆجێستۆجین و دژە پڕۆجێستۆجینەکان}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|کیمیا}} {{پۆلی کۆمنز|Melengestrol acetate}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{کیمیا-کۆلکە}} [[پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان]] [[پۆل:پڕۆجێستۆجینەکان]] [[پۆل:پڕێگنانێکان]] [[پۆل:دەرمانە پزیشکییەکانی ئاژەڵان]] dkx648ivi5auc62m2nyv5cabxhrbb3p 0 172476 1680560 1610717 2026-10-04T20:48:32Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680560 wikitext text/x-wiki {{وەسف|ئەکتەری ئەمریکی}} {{Infobox person | name = ویلیام زابکا | image = William Zabka Photo Op GalaxyCon Richmond 2019.jpg | image_size = | caption = زابکا لە گالاکسیکۆن ڕیچمۆند لە ٢٠١٩ | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|١٩٦٥|١٠|٢٠}} | birth_place = [[نیویۆرک|نیویۆرک سیتی]]، [[نیویۆرک (ویلایەت)|نیویۆرک]]، ویلایەتە یەکگرتووەکان | residence = | nationality = ئەمریکی | occupation = ئەکتەر | years_active = ١٩٨٣–ئێستا | spouse = {{marriage|ستەیسی زابکا|٢٠٠٨}} | children = ٢ }} '''ویلیام زابکا''' (لەدایکبووی ٢٠ی تشرینی یەکەمی<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان= https://www.google.com/books/edition/Contemporary_Theatre_Film_and_Television/DBhI_8ccuB4C?hl=en&gbpv=1&bsq=william+zabka+born&dq=william+zabka+born&printsec=frontcover|chapter=Zabka, William|پەڕە=٤٦٧|سەردێڕ= Contemporary Theatre, Film and Television|ژپنک=٩٧٨٠٨١٠٣٢٠٧٠٣|ساڵ=١٩٨٩|بڵاوکەرەوە=Cengage Gale|یەکەم١=Linda S.|دوایین١= Hubbard|یەکەم٢=Sara J.|دوایین٢=Steen|editor-first1=Linda S.|editor-last1=Hubbard|editor-first2=Owen|editor-last2= O'Donnell|وتەگێڕانەوە=Born October 20 in New York, NY; son of Stan Zabka (assistant director); mother, a production assistant}}</ref> ١٩٦٥)<ref name="Men's Health">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان= https://www.menshealth.com/entertainment/a27115918/cobra-kai-william-zabka-karate-kid/|سەردێڕ=How Karate Training Helped Cobra Kai's William Zabka Get Back in Fighting Shape at 53|یەکەم=Susan|دوایین=Hornik|magazine=[[Men's Health]]|ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20190414171249/https://www.menshealth.com/entertainment/a27115918/cobra-kai-william-zabka-karate-kid/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وتەگێڕانەوە=...at age 53 [as of April 2019]}}</ref> ھەروەھا ناسراو بە '''بیڵی زابکا'''، ئەکتەرێکی ئەمریکییە. بە ڕۆڵی جۆنی لۆرێنس لە ''[[مناڵی کاراتێ]]'' (١٩٨٤) و ''کۆبرا کای'' (٢٠١٨–ئێستا) ناسراوە.<ref name="Sweep the Leg">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Sweep the Leg! Interview with the real Johnny, William Zabka|ئیش=[[Kung Fu Magazine]]|ناونیشان=http://www.kungfumagazine.com/ezine/article.php?article=899|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131112015804/http://www.kungfumagazine.com/ezine/article.php?article=899|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131112015804/http://www.kungfumagazine.com/ezine/article.php?article=899 |date=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ }}</ref> لە ٢٠٠٤دا، پاڵێورا بۆ [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتێکی ئۆسکار]] بۆ نووسین و بەرھەمھێنانی کورتە فیلمی ''Most''. ==ژیانی سەرەتایی و تایبەتی== زابکا لە [[نیویۆرک|نیویۆرک سیتی]] لەدایکبووە، کوڕی نانسی زابکا، کە پەیوەندیکاری بازرگانی و بەرھەمھێنەر و یاریدەدەری بەرھەمھێنان، و ستان زابکا، کە دەرھێنەر و نووسەر و مۆسیقادانەرە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.filmreference.com/film/97/William-Zabka.html |سەردێڕ=William Zabka Biography (1965-) |بڵاوکەرەوە=Filmreference.com |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٥|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170627062844/http://www.filmreference.com/film/97/William-Zabka.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> برایەک و خوشکێکی ھەیە. باوکی، دەرھێنەری یاریدەدەری ''The Tonight Show Starring Johnny Carson'' بووە لە دوو ساڵی سەرەتای بەرنامەکەدا، و وەک بەڕێوەبەری بەرھەمھێنەر لە چەندان وێنەی جووڵاودا کاری کردووە، لەوانە فیلمی ''Forced Vengeance'' (١٩٨٢)ی [[چاک نۆریس]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.zabka.com/aboutus |سەردێڕ=A Little About Us... |ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠١٤ |بڵاوکەرەوە=Zabka.com |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئایاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190507145304/http://www.zabka.com/aboutus |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ٢٠٠٨دا، ھاوسەرگیری لەگەڵ ستەیسی زابکادا کردووە و دوو منداڵیان ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://naibuzz.com/stacie-zabka-bio-inside-the-life-of-william-zabkas-wife/|سەردێڕ=Stacie Zabka – Inside The Life Of William Zabka’s Wife|بڵاوکەرەوە=Julian|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=Naibuzz}}</ref>زابکا [[مەسیحییەت|مەسیحی]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sonomachristianhome.com/2015/05/co-stars-mckaley-miller-billy-zabka-talk-where-hope-grows-favorite-memories/|سەردێڕ=Co-stars McKaley Miller & Billy Zabka Talk ‘Where Hope Grows’ & Favorite Memories|یەکەم=Dawn|دوایین=Gregg|ڕێکەوت=١٠ی ئایاری ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=Sonoma Chritian Home}}</ref> ==پیشە== زابکا بەھۆی یەکەم فیلمیەوە، کە ''[[مناڵی کاراتێ]]'' (١٩٨٤) بوو، بەناوبانگبوو. ڕۆڵی جۆنی لۆرێنسی دەگێڕا کە دوژمنی سەرەکیی پاڵەوانی چیرۆکەکە، لە ڕۆڵگێڕانی [[ڕاڵف ماچیۆ]]، بوو. ھیچ مەشقێکی کاراتێی نەکردووە لە کاتی ھەڵبژاردنی بۆ ڕۆڵەکە، تەنھا زۆرانباز بووە.<ref name=zabinterview>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://film.avclub.com/william-zabka-1798220407 |سەردێڕ=William Zabka |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|دوایین=O'Neal |یەکەم=Sean |ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠١٠|magazine=[[The A.V. Club]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201115221349/https://film.avclub.com/william-zabka-1798220407 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەشداریکردنی لە فیلمەکەدا وای لێکرد دواتر فێری ھونەری جەنگیی تانگ سوو دۆ ببێت و دواتر پشتێنی سەوزی پلەی دووەمی وەگرت.<ref name="Sweep the Leg"/> لە ١٩٨٠کاندا، زابکا دەرکەوت لە فیلمە کۆمێدییەکانی ''Just One of the Guys'' (١٩٨٥) و ''Back to School'' (١٩٨٦)دا. زابکا ھەروەھا ئەستێرەی ھاوبەشی زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ''The Equalizer''ی سی بی ئێس بوو لە ڕۆڵی کوڕی کەسایەتییە سەرەکییەکە (١٩٨٦–٨٩). ھەروەھا ڕۆڵی جاکیشی گێڕا، کە خۆشەویستی ئۆدرییە، لە ''National Lampoon's Europian Vacation'' (١٩٨٥).دواتر ھەوڵیدا دوورکەوێتەوە لە ڕۆڵگێڕانی کەسانی ملھوڕیکەر. لە چاوپێکەوتنێکدا ئاماژەی داوە کە خەڵک ھەندێکجار ھەراسانیان کردووە بەھۆی ئەو کەسایەتییە خراپەکارانەی کە ڕۆڵی گێڕاون.<ref name="Billy Zabka Vulture">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Fretts |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=٣١ی ئازاری ٢٠١٤|سەردێڕ=Billy Zabka on How I Met Your Mother, the Zabkatage, and Sweeping the Leg |ناونیشان=http://www.vulture.com/2014/03/billy-zabka-himym-karate-kid-psych-interview.html |ئیش=Vulture.com |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠١٨}}</ref><ref name="GQ Zabka">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Sellers |یەکەم=John |ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١١|سەردێڕ=And the Number One Dick Is...Zabka! |ناونیشان=https://www.gq.com/story/billy-zabka-interview-karate-kid |ئیش=[[GQ]] |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠١٨}}</ref> لە ١٩٩٠کان و ٢٠٠٠کاندا، بەزۆری لە فیلمە ئازادەکاندا ڕۆڵی دەگێڕا و فیلمسازی دەخوێند. لە ٢٠٠٣دا، کورتە فیلمی ''Most''ی نووسی و بەرھەمھێنا، و لە [[کۆماری چیک]] و [[پۆڵەندا]]دا وێنەگیرا. یەکەم پەخشی ''Most'' لە [[فێستیڤاڵی فیلمی سەندانس]]ی ٢٠٠٣دا بوو و چەندان خەڵاتی بردەوە لە چەندان فێستیڤاڵی جیاجیا، لەوانە خەڵاتی باشترینی فێستیڤاڵ لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی کورتە فیلمەکانی پام سپرینگ لە ٢٠٠٣. لە ٢٠٠٤دا، پاڵێورا بۆ [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتێکی ئۆسکار]] بۆ ''Most'' لە پۆلی کورتە فیلمی ڵایڤ ئاکشن.<ref name="Billy Zabka Vulture"/><ref name="GQ Zabka"/><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Goldberg |یەکەم=Lesley |ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٧|سەردێڕ='Karate Kid' TV Sequel, Starring Ralph Macchio and William Zabka, a Go at YouTube Red (Exclusive) |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/karate-kid-tv-sequel-starring-ralph-macchio-william-zabka-a-go-at-youtube-red-1014453 |ئیش=[[ھۆلیوود ڕیپۆرتەر|The Hollywood Reporter]] |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠١٨}}</ref> لە ٢٠٠٧دا، زابکا موزیک ڤیدیۆیەکی باندی نەو مۆر کینگس بە ناوی «Sweep the Leg»ی دەرھێنا و ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕا. ڤیدیۆکە لە نواندنی زابکایە لە ڕۆڵی [[کاریکاتێر]]ێکی خۆی، کە لە کەرەڤانێک لە بیاباندا دەژیێت و ئالودەی ڕۆڵەکەی لە ''مناڵی کاراتێ''دا بووە. ڤیدیۆکە کامیۆی چەندان بەشداربووانی ''مناڵی کاراتێ''ی تێدایە، لەوانە مارتن کۆڤ و [[ڕاڵف ماچیۆ]].<ref name="musicvideo">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.gazettetimes.com/blogs/of-being-and-johnny-lawrence-sweep-the-leg/article_25cefe2c-c937-5dd9-8e04-8c92425d0103.html|سەردێڕ=Of Being and Johnny Lawrence (Sweep the Leg)|ئیش=[[Albany Democrat-Herald]]|بڵاوکەرەوە=[[Corvallis Gazette-Times]]|ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠١٨|نووسەر=Frye, Cory|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201115221342/https://www.gazettetimes.com/blogs/of-being-and-johnny-lawrence-sweep-the-leg/article_25cefe2c-c937-5dd9-8e04-8c92425d0103.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|url-status=dead}}</ref><ref name="musicvideo2">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ftw.usatoday.com/2014/10/karate-kid-billy-zabka-cobra-kai-30th-anniversary|سەردێڕ='Karate Kid' villain Billy Zabka is still best friends with the Cobra Kais|بڵاوکەرەوە=[[USA Today]]|ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|نووسەر=Strauss, Chris|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> لە ٢٠١٠دا، زابکا کاری دەرھێنانی بۆ موزیک ڤیدیۆی گۆرانیی «Why Wait»ی ڕاسکاڵ فلاتس کرد و دواتر کاری دەرھێنانی بۆ «Yours If You Want It»ی ھەمان باند کرد. ھەروەھا لە ٢٠١٠دا، زابکا دەرکەوتنێکی کامیۆی ھەبوو لە فیلمی کۆمێدیی ''Hot Tub Time Machine''دا دەرکەوت. لە ٢٠١٣دا، زابکا، لەگەڵ ماچیۆ، وەک میوان لە ئەڵقەی «The Bro Mitzvah»ی ''[[چۆن دایکتانم بینی]]''دا دەرکەوتن. زابکا لە چەندان ئەڵقەی وەرزی نۆیەمی سیتکەمەکەدا دەرکەوتووە. ھەروەھا زابکا کاری دەرھێنانی بۆ ڕئکلامەکانی بریکارەکانی وەک لیتڵ تایکس و ڤێرایزن کرد لە ھێرسی لە ڤێنیس، کالیفۆرنیا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Weldon |یەکەم=Sarah |ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٧|سەردێڕ=The Karate Kid: Where Are They Now? |ناونیشان=http://ew.com/movies/the-karate-kid-where-are-they-now/william-zabka-johnny-lawrence |ئیش=[[Entertainment Weekly]] |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180616204218/http://ew.com/movies/the-karate-kid-where-are-they-now/william-zabka-johnny-lawrence/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[پەڕگە:William Zabka 2015.jpg|thumb|زابکا لە ٢٠١٥]] لە ٤ی ئابی ٢٠١٧دا، ڕاگەیەندرا کە زابکا دەگەڕێتەوە بۆ ڕۆڵی جۆنی لۆرێنس لە زنجیرەیەکی دە ئەڵقەیی پاشکۆی ''مناڵی کاراتێ'' بۆ یوتیووب پریمیەم بە ناوی ''کۆبرا کای'' کە لە ٢٠١٨دا پەخشکرا. ھەروەھا بەرھەمھێنەری جێبەجێکاری ھاوبەشی زنجیرەکەیە لەگەڵ [[ڕاڵف ماچیۆ]]دا. زنجیرەکە باسی ٣٤ ساڵ دوای پێشبڕکێی کاراتێی ئۆڵ گالیی ١٩٨٤ە و چیرۆکەکە لە دەوری جۆنی لۆرێنس (زابکا) دەسوڕێتەوە کە&nbsp;– بۆ ڕێکخستنەوەی ژیانی، و تۆڵەسەندنەوە لە پێشبڕکێکەی ١٩٨٤&nbsp;– دۆجۆی کۆبرا کای دووبارە دەکاتەوە. ئەمە دوژمنایەتییەکەیان لەگەڵ لاروسۆ، کە ئێستا سەرکەوتووە، گەرم دەکاتەوە و لاروسۆش ھەوڵدەدات ھاوسەنگیی ژیانی بھێڵێتەوە بێ ڕێنماییەکانی بەڕێز میاگی، کە ئێستا کۆچی دوایی کردووە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Goldberg|یەکەم١=Lesley|سەردێڕ='Karate Kid' TV Sequel, Starring Ralph Macchio and William Zabka, a Go at YouTube Red|ناونیشان=https://www.msn.com/en-us/tv/news/karate-kid-tv-sequel-starring-ralph-macchio-and-william-zabka-a-go-at-youtube-red-exclusive/ar-AAppo5s|وێبگە=MSN|بڵاوکەرەوە=Microsoft|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180322204440/https://www.msn.com/en-us/tv/news/karate-kid-tv-sequel-starring-ralph-macchio-and-william-zabka-a-go-at-youtube-red-exclusive/ar-AAppo5s|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئازاری ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٧|df=mdy-all}}</ref><ref name=reunion>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.slashfilm.com/cobra-kai-reunion-episode/ |سەردێڕ=‘Cobra Kai’ Season 2: About That ‘Karate Kid’ Reunion in Episode 6… |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|دوایین=Topel |یەکەم=Fred |ڕێکەوت=٢٧ی نیسانی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=[[/Film]]}}</ref> ==فیلمۆگرافی== {| class="wikitable" |- " ! colspan="4" style="background: LightSteelBlue;" | فیلم |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! ساڵ ! ناو ! ڕۆڵ ! تێبینییەکان |- | ١٩٨٤ | ''[[مناڵی کاراتێ]]'' | جۆنی لۆرێنس | |- | rowspan=2|١٩٨٥ | ''Just One of the Guys'' | گرێگ تۆلان | |- | ''National Lampoon's European Vacation'' | جاک | |- | rowspan=2|1986 | ''Back to School'' | چاس ئۆزبۆرن | |- | ''The Karate Kid Part II'' | جۆنی لۆرێنس | کامیۆ |- | ١٩٨٨ | ''A Tiger's Tale'' | ڕاندی | |- | ١٩٨٩ | ''The Karate Kid Part III'' | جۆنی لۆرێنس | ڤیدیۆی ئەرشیڤ |- | ١٩٩١ | ''For Parents Only'' | تێد | ناوی جێگرەوە: ''Mean Parents Suck'' |- | ١٩٩٢ | ''Shootfighter: Fight to the Death'' | ڕوبێن | ناوی جێگرەقە: ''Shootfighter'' |- | ١٩٩٤ | ''Unlawful Passage'' | ھاوی | |- | rowspan=2|١٩٩٥ | ''Shootfighter II'' | ڕوبێن | |- | ''The Power Within'' | ڕەیمۆند ڤان | ناوی جێگرەوە: ''Power Man'' |- | ١٩٩٧ | ''High Voltage'' | بوڵدۆگ | |- | ١٩٩٩ | ''Interceptors'' | دەیڤ | ناوە جێگرەوەلان: ''Interceptor Force''<br>''Predator 3: Intercepters''<br>''The Last Line of Defence'' |- | ٢٠٠٠ | ''Falcon Down'' | بەرگریکەر جلن | |- | rowspan=2| ٢٠٠١ | ''Ablaze'' | کێرت پیتەرس | |- | ''Mindstorm'' | ڕۆجاک | ناوە جێگرەوەکان: ''Artificial Telepathy''<br>''Project: Human Weapon'' |- | rowspan=5|٢٠٠٢ | ''Gale Force'' | ڕانس | |- | ''Hyper Sonic'' | جێبەجێکارەکە | |- | ''Landspeed'' | بۆب بەیڵی | |- | ''Dark Descent'' | ماڕتی (تەنھا لە سەرەتای فیلمەکەدا) | ناوی جێگرەوە: ''Descent Into Darkness'' |- | ''Antibody'' | ئۆتۆ ئێمریک | |- | ٢٠٠٣ | ''Most'' | <div style="text-align:center;">-</div> | ناوی جێگرەوە: ''The Bridge''، نووسەر و بەرھەمھێنەر |- | ٢٠٠٤ | ''Roomies'' | سلیک ستیڵمەن | ناوی جێگرەوە: ''Wild Roomies'' |- | rowspan=3|٢٠٠٧ | ''Smiley Face'' | پاسەوانی زیندان | |- | ''Cake: A Wedding Story'' | سام | ناوی جێگرەوە: ''Cake: A Wedding Comedy'' |- | ''Starting from Scratch'' | بیڵ بۆومەن | |- | rowspan=2|٢٠١٠ | ''Hot Tub Time Machine'' | ڕیک ستیڵمەن | |- | ''Mean Parents Suck'' | لێکۆڵەر تێد کلێمێنت | |- | ٢٠١٤ | ''Where Hope Grows'' | میڵتن ماڵکۆڵم | |- | ٢٠١٥ | ''The Dog Who Saved Summer'' | ئەفسەر جۆنی | |- | ٢٠١٦ | ''The Man in the Silo'' | کێڤن | |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! colspan="4" style="background: LightSteelBlue;" | تەلەڤیزیۆن |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! ساڵ ! ناو ! ڕۆڵ ! تێبینییەکان |- | ١٩٨٣ | ''The Greatest American Hero'' | کلارێنس مۆرتنەر جونیەر | ١ ئەڵقە |- | rowspan=2|١٩٨٤ | ''Gimme a Break!'' | جێفری | ١ ئەڵقە |- | ''CBS Schoolbreak Special'' | ڕیک پیتەرسن | ١ ئەڵقە |- | ١٩٨٤–١٩٨٥ | ''E/R'' | درەگی کید/دز | ١ ئەڵقە |- | ١٩٨٥–١٩٨٩ | ''The Equalizer'' | سکۆت مەککۆڵ | ٩ ئەڵقە |- | ١٩٩٦ | ''To the Ends of Time'' | ئەلێکساندەر | فیلمی تەلەڤیزیۆنی |- | rowspan=2|٢٠٠٠ | ''Epoch'' | جۆو | فیلمی تەلەڤیزیۆنی |- | ''Python'' | گرێگ لارسن | فیلمی تەلەڤیزیۆنی |- | ٢٠٠٢ | ''Python II'' | گرێگ لارسن | فیلمی تەلەڤیزیۆنی، بە بیڵی زابکا ئاماژەدراوە |- | ٢٠١٣ | ''Robot Chicken'' | جۆنی لۆرێنس، کۆلۆنێڵ ستیڤن شەی، وێروۆڵف (دەنگ) | میوان، ئەڵقە: "Caffeine-Induced Aneurysm" |- | ٢٠١٣–٢٠١٤ | ''[[چۆن دایکتانم بینی]]'' | گاڵتەجاڕ/خۆی | میوان (وەرزی ٨)، ڕۆڵی پاڵپشت (وەرزی ٩) |- | ٢٠١٤ | ''Psych'' | ڕاھێنەر باگ | میوان (وەرزی ٨) |- | ٢٠١٥ | ''Gortimer Gibbon's Life on Normal Street'' | سێنسێی جێف | میوان، ئەڵقە: "Stanley and the Tattoo of Tall Tales" |- | ٢٠١٨–ئێستا | ''کۆبرا کای'' | جۆنی لۆرێنس | ھەروەھا بەرھەمھێنەری جێبەجێکار |} ==پاڵاوتنەکان== {| class="wikitable" |- style="background:#b0c4de; text-align:center;" ! style="background:#bcbcbc;"|ساڵ ! style="background:#bcbcbc;"|خەڵات ! style="background:#bcbcbc;"|پۆل ! style="background:#bcbcbc;"|فیلم ! style="background:#bcbcbc;"|ئەنجام |- | ١٩٨٥ | خەڵاتەکانی ھونەرمەندە لاوەکان | باشترین ئەکتەری پاڵپشتی لاو لە وێنەی جووڵاوی موزیکاڵ، کۆمێدی، سەرکێشی یان دراما | ''مناڵی کاراتێ'' |rowspan=2 {{nom}} |- | ٢٠٠٤ | [[خەڵاتەکانی ئۆسکار]] | باشترین کورتە فیلم، ڵایڤ ئاکشن | ''Most'' {{small|(بە ھاوبەشی لەگەڵ بۆبی گارابیدیان)}} |} ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} ==بەستەرە دەرەکییەکان== {{پۆلی کۆمنز|William Zabka|ویلیام زابکا}} * {{IMDb name|0951420}} * {{Tcmdb name|211681}} * {{Amg name|78324}} * [http://www.zabka.com/aboutus#william دەربارە] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190507145304/http://www.zabka.com/aboutus#william |date= ٧ی ئایاری ٢٠١٩ }}، zabka.com {{زانیارییە کتێبخانەییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|ھۆڵیوود}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٥]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی نیویۆرک (ویلایەت)]] [[پۆل:ئەکتەرانی نێر لە ویلایەتی نیویۆرک]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] f730r979af4p62mupw63e0j81vrrjjl 0 172871 1680912 1517355 2026-10-05T10:39:08Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئێران-کۆلکە) 1680912 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = مەرەند | ناوی_خۆماڵی = مرند | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[شار]] | وێنە = Park-daneshjo-Mesho.jpg | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنێکی شاری مەرەند | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات|ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[مەرەند (شارستان)|مەرەند]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | بەرزایی_بە_م = ١٣٣٤ | ژمارەی_دانیشتووان = ١٣٠،٨٢٥<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.amar.org.ir/english|سەردێڕ=Statistical Center of Iran > Home|وێبگە=www.amar.org.ir}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەربایجانی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٤١ | وێبگە = [http://www.marand.ir/ www.marand.ir] }} '''مەرەند''' ({{بە فارسی|مرند}}) یەکێک لە شارەکانی [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]]ی [[ئێران]]ە کە لە باکووری ڕۆژاوای ئەم وڵاتە ھەڵکەوتووە. شاری مەرەند ناوەندی [[شارستانی مەرەند]]ە. == پێشانگا == <gallery> EmamZadeh Ahmad.jpg|گۆڕی ئیمام زادە سەید ئەحمەد - کوڕەبرای ئیمام ڕەزا Zonozag.jpg|دێھاتی پلەکانی زەنووزق </gallery> == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]] * [[شارستانی مەرەند]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Marand}} {{تووڵی دەروازە|ئێران}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:مەرەند]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەرەند]] [[پۆل:شارەکانی ئێران]] [[پۆل:شارەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]] re64l3i6b1tmnakxjfmpjmk6a7hmzgr 0 172893 1680891 1361836 2026-10-05T10:35:38Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1680891 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = مەرودەشت | ناوی_خۆماڵی = مرودشت | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[شار]] | وێنە = {{Photomontage | photo1a =Tachar Persepolis Iran.JPG | photo2a = Naqsh-e Rustam5, Marvdasht, near Shiraz - 4-8-2013.jpg | photo2b = Lost paradise.jpg | photo3a = Kabaye zartosht.jpg | photo4a = Aliemadian-pol khan1.jpg | spacing = ۲ | size = 250 | foot_montage = چەند دیمەنێکی شاری مەرودەشت }} | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای فارس|فارس]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی مەرودەشت|مەرودەشت]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | بەرزایی_بە_م = ١٦٢٠ | ژمارەی_دانیشتووان = ١٤٨٬٨٥٨<ref>https://www.amar.org.ir/english</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی فارسی|فارسی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٧١–٤ | وێبگە = }} '''مەرودەشت''' ({{بە فارسی|مرودشت}}) یەکێک لە شارەکانی [[پارێزگای فارس]]ی [[ئێران]]ە. شاری مەرودەشت ناوەندی [[شارستانی مەرودەشت]]ە.<ref name="pottery1">[https://web.archive.org/web/20160308192313/http://umdb.um.u-tokyo.ac.jp/DKoukoga/Marv/web/02/02100.html Prehistoric pottery from the Marv Dasht Plain, Iran] The University Museum, University of Tokyo (archived)</ref> خەڵکی ئەم شارە [[فارسەکان|فارسن]]، زمانەکەیان [[زمانی فارسی|فارسییە]] و زۆربەیان لە [[شیعە|ئیسلامی شیعە]] پەیڕەوی دەکەن.<ref name="miau">{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=http://miau.ac.ir/index.aspx?fkeyid=&siteid=1&pageid=155 | سەردێڕ=About Marvdasht | بڵاوکەرەوە=Islamic Azad university, Marvdasht branch | ڕێکەوتی سەردان=٨ی نیسانی ٢٠٢٠| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ | ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210115231909/http://miau.ac.ir/index.aspx?fkeyid=&siteid=1&pageid=155 | ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای فارس]] * [[شارستانی مەرودەشت]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Marvdasht}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:مەرودەشت]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەرودەشت]] [[پۆل:شارەکانی ئێران]] [[پۆل:شارەکانی پارێزگای فارس]] 5dr5zqcujx4fr03j05l1arqjjcp7npa 1 172992 1680561 1433763 2026-10-04T20:48:32Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680561 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ویلیام زابکا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=743361 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20131112015804/http://www.kungfumagazine.com/ezine/article.php?article=899 بۆ http://www.kungfumagazine.com/ezine/article.php?article=899 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٣:٢٦، ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ویلیام زابکا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=829118 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180616204218/http://ew.com/movies/the-karate-kid-where-are-they-now/william-zabka-johnny-lawrence/ بۆ http://ew.com/movies/the-karate-kid-where-are-they-now/william-zabka-johnny-lawrence زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١١:٤١، ٢٥ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ویلیام زابکا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=848533 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20131112015804/http://www.kungfumagazine.com/ezine/article.php?article=899 بۆ http://www.kungfumagazine.com/ezine/article.php?article=899 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٢:٢١، ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ویلیام زابکا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=876688 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180616204218/http://ew.com/movies/the-karate-kid-where-are-they-now/william-zabka-johnny-lawrence/ بۆ http://ew.com/movies/the-karate-kid-where-are-they-now/william-zabka-johnny-lawrence زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٤:٤٠، ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[ویلیام زابکا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=995874 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20131112015804/http://www.kungfumagazine.com/ezine/article.php?article=899 بۆ http://www.kungfumagazine.com/ezine/article.php?article=899 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180616204218/http://ew.com/movies/the-karate-kid-where-are-they-now/william-zabka-johnny-lawrence/ بۆ http://ew.com/movies/the-karate-kid-where-are-they-now/william-zabka-johnny-lawrence زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١١:١٩، ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[ویلیام زابکا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1316995 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20201115221349/https://film.avclub.com/william-zabka-1798220407 بۆ https://film.avclub.com/william-zabka-1798220407 زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://ew.com/movies/the-karate-kid-where-are-they-now/william-zabka-johnny-lawrence تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٦:٢٦، ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[ویلیام زابکا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1328961 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20201115221349/https://film.avclub.com/william-zabka-1798220407 بۆ https://film.avclub.com/william-zabka-1798220407 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180322204440/https://www.msn.com/en-us/tv/news/karate-kid-tv-sequel-starring-ralph-macchio-and-william-zabka-a-go-at-youtube-red-exclusive/ar-AAppo5s بۆ https://www.msn.com/en-us/tv/news/karate-kid-tv-sequel-starring-ralph-macchio-and-william-zabka-a-go-at-youtube-red-exclusive/ar-AAppo5s زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٢:٥٤، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[ویلیام زابکا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1433762 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190507145304/http://www.zabka.com/aboutus بۆ http://www.zabka.com/aboutus زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190507145304/http://www.zabka.com/aboutus بۆ http://www.zabka.com/aboutus زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٣:١٤، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ویلیام زابکا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680560 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20201115221342/https://www.gazettetimes.com/blogs/of-being-and-johnny-lawrence-sweep-the-leg/article_25cefe2c-c937-5dd9-8e04-8c92425d0103.html بۆ https://www.gazettetimes.com/blogs/of-being-and-johnny-lawrence-sweep-the-leg/article_25cefe2c-c937-5dd9-8e04-8c92425d0103.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٠:٤٨، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) j0jx4suq0g6430hp65vcdxslcx4wyo3 0 173722 1680603 1656720 2026-10-04T22:37:23Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە) 1680603 wikitext text/x-wiki '''مێژووی ڕاپەڕینی کورد''' کتێبێکە لە نوسینی [[عەلائەدین سەجادی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=کوردیپێدیا|یەکەم=Kurdipedia-|سەردێڕ=عەلائەدین سەجادی|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20081215131308719|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=Kurdipedia.org|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210512002240/https://www.kurdipedia.org/?q=20081215131308719|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=سەجادی، مروارییەک بە گەردنی نیشتمانەوە|ناونیشان=https://ukposts.info/have/s-j-dy-mrw-ry-y-b-g-rdny-ny-s-tm-n-w/cWiBqIxueYWIr2w.html|زمان=uk|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210607213837/https://ukposts.info/have/s-j-dy-mrw-ry-y-b-g-rdny-ny-s-tm-n-w/cWiBqIxueYWIr2w.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>[https://www.basnews.com/so/babat/256735 کاندیدەکانی کورد و زۆرینەی ریفۆرمخوازان لە ئیران رەت کرانەوە]، [[باسنیوز]]، ٢ی شوباتی ٢٠١٦ بڵاوکراوەتەوە.</ref> کتێبەکە لە ڕۆژی ٢ی کانوونی دووەمی [[١٩٥٩]] بڵاوکراوەتەوە. یەکەم جار ساڵی ١٩٥٩ لە [[بەغدا]] لە چاپخانەی مەعاریف چاپکراوە. جارێکیش لە ساڵی [[١٩٩٦]] لە [[ئێران]] لە [[سەقز]] چاپ کراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=سەجادی|یەکەم=عەلادین|سەردێڕ=مێژووی ڕاپەڕینی کورد|بڵاوکەرەوە=موسسە انتشارات سقز (محمدی)|ساڵ=١٩٩٦}}</ref> == ناوەرۆک == لەبەرگی دەرەوی نوسراوە: (پاگژی ئاگادارییەک لە سەرچاوە و بناغە و ئامار و شوێن و ژیانی کۆمەڵایەتی [[کورد]]، دروستبوون و پێکھاتنی قەومییەت، لاپەڕەیەکی درێژی کارەساتەکانی کورد لە ھەموو ڕوویەکەوە. بەجۆرێکی تێکڕایی «تەئریخێکی سیاسی عالەمی کورد» لە دەورەکانی کۆن و تازەدا) لەبەرگی ناوەوەی نوسراوە: (کۆمەڵە کارەساتێکی مێژوویی شۆڕشی گێتی کوردییە، کە لە کانگای دەرونێکی پڕ خرۆشەوە پاڵەوانەکانی شۆڕشی ئەو گێتەیییە دەستیان داوەتێ و لاپەڕەیەکی زێڕیینیان ھێناوەتە بەرھەم پێویستە ھەموو کوردێک، بەڵکو ھەموو بێگانەیەک ئاگاداریی بەسەر ئەم زانیاریانەدا پەیداکا بۆ ئەوە بە دانایی خۆی ببێ بە ئەندامێکی توانا) '''سەرچاوەکانی نووسەر''' ١_شرفنامە… [[شەرەفخانی بەدلیسی|شەڕەفخانی بەدلیسی]] ٢_تاریخ مردوخ… آیت اللە الکردستانی ٣_تاریخ اردلان… ناصر آزادپور ٤_اسرار بارزان… دکتۆر اسماعیل اردلان ٥_خلاصة کرد و کردستان… محمدامین زکی ٦_مشاھیر الکرد… محمدامین زکی ٧_امارة بھدینان… صدیق الدملوجی ٨_تاریخ الوزارات العراقیة… سید عبدالرزاق الحسنی ٩_الضحایا الثلاثات… عبدالمنعم الغلامی ١٠_القضیک الکردیة … دکتۆر بلەچ. شێرکۆ ١١_بارزان المظلومة… معروف جیاووگ ١٢_یاداشت… [[ڕەفیق حیلمی]] ١٣_مێژووی ئەدەبی کوردی… [[عەلائەدین سەجادی]] ١٤_ھەڵکەوتێکی دێڕی… [[حوسێن حوزنی موکریانی|حوسین حوزنی موکریانی]] ١٥_مەسەلەی کوردەکان… و.جی. ایفلنستن. وەگێڕانی عبدالقادر حیشمەت ١٦_از مھاباد خونین… نجفقلی پسیان ١٧_مرگ بود بازگشت ھم بود … نجفقلی پسیان ١٨_یاداشتی دەسنوس لە بارەی سابڵاخەوە… عبدالرحمان [[عەبدولڕەحمان زەبیحی|زەبیحی]] ١٩_الخرائط والمساحات العراقیة ٢٠_ئەو شۆڕشانەی کە لە بارەی عێراقەوە دەرچوون ٢١_ڕۆژنامەکوردییەکان ٢٢_[[گۆڤاری گەلاوێژ]] === ناواخنی کتێبەکە === * مێژوویەکی کورتی کورد * ژمارەی کورد * ژیانی کۆمەڵایەتی کورد * قەومییەت * شۆڕشی بەدرخانییەکان * شۆڕشی حەمەپاشا ڕەواندز * شۆڕشی سەردار ڕەشی * شۆڕشی [[شێخ مەحموودی حەفید|شێخ مەحموود]] * شۆڕشی بەرزان * شۆڕشی [[سمکۆ]] * شۆڕشی [[مەھاباد|سابڵاخ]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کتێب}} {{کتێب-کۆلکە}} [[پۆل:کتێبە کوردییەکان]] [[پۆل:کتێبە مێژوویییەکان]] [[پۆل:کتێبەکانی عەلائەدین سەجادی]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:مێژووی کورد]] fwm4sn2wrfqqw0hxq1hgqvtdlv1q2vx 0 174316 1680550 1656722 2026-10-04T19:39:28Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە) 1680550 wikitext text/x-wiki '''مێژووی زانایانی کورد''' کتێبێکە لەلایەن [[مەلا تاھیر مەلا عەبدوڵڵا بەحرکەیی]] دەربارەی ژیانی زانایانی کورد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20150823012309125452 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251211085628/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20150823012309125452 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=لە حوجرەوە - مامۆستا تاهیر بەحرکەیی|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=FNoR5mxY7S8|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠٢١}}.کەناڵی nrt 4</ref><ref>چۆن دەبیتە مەلایەکی سەرکەوتوو. عەلی محەممەد ھێرۆیی. حاجی قادری کۆیی. 2019. لاپەڕە ٢٥٠. پەراوێز </ref> == پوختە == کتێبەکە باسی ژیانی ٢٠٩٦ زانای کوردی کردووە. بەشێوەی پیتی ئەبجەدی ڕیزکراوە. ھەر لە سەدەی یەکەمی کۆچی تا سەدەی پازدەی کۆچی باسی ژیاننامەی ئەو زانایانەی کردووە کە بەردەست کەوتوون. ساڵی ٢٠١٠ لە ھەولێر لە کتێبخانەی ئاراس چاپکراوە. لە چاپی یەکەم باسی ژیانی ١٧٧١ زانای کوردی تێدا کراوە، و بۆ دووەم جار لەلایەن نووسینگەی تەفسیر لە ساڵی ٢٠١٦ چاپ کراوەتەوە و ژیانی چەند زانای دیکەی بۆ زیاد کراوە. نووسەر زیاتر لە ٣٥٠ سەرچاوەی بە زمانەکانی کوردی، عەرەبی، و فارسی بەکارھێناوە. ھەروەھا کەڵکی لەو نامانە وەرگرتووە کە لەلایەن کەسانێکەوە نێردراون کە ئاشنابوون بە ژیانی ئەو زانایانە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کتێب}} {{کتێب-کۆلکە}} [[پۆل:کتێبە کوردییەکان]] [[پۆل:کتێبە ئایینییەکان]] [[پۆل:مێژوو]] b1ivsk0wyafokgoy623yxslt9elvcvc 0 175023 1680351 1670689 2026-10-04T12:21:40Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680351 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|بەند=Q95026}} '''شێرلی مەکلین بیتی''' (لەدایکبووی ٢٤ی نیسانی ١٩٣٤)<ref name="independent2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Walsh|یەکەم=John|سەردێڕ=Shirley MacLaine: Tough at the top|ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠١٢|newspaper=[[The Independent]]|ناونیشان=https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/shirley-maclaine-tough-at-the-top-8099836.html|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180624204352/https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/shirley-maclaine-tough-at-the-top-8099836.html}}</ref> خانمەئەکتەر، گۆرانیبێژ، نووسەر، چالاکوان، سەماکەری پێشووی [[ئەمریکا|ئەمریکییە]].<ref name="hollywoodreporter2">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=O'Connell|یەکەم=Michael|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|سەردێڕ='Downton Abbey' Adds Shirley MacLaine for Season 3|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/downton-abbey-shirley-maclaine-elizabeth-mcgovern-285812|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref><ref name="nytimes2">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Itzkoff|یەکەم=Dave|بەستەری نووسەر=Dave Itzkoff|ڕێکەوت=٣ی ئازاری ٢٠١٣|سەردێڕ=Shirley MacLaine to Return to 'Downton Abbey', but Others Are Leaving the Series|ناونیشان=http://artsbeat.blogs.nytimes.com/2013/03/03/shirley-maclaine-will-return-to-downton-abbey-but-others-are-leaving-the-series/?_r=0|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ئیش=[[The New York Times]]}}</ref> ئەو چەند خەڵاتێکی بەدەستھێناوە، لە نێویاندا یەک جار خەڵاتی [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|ئۆسکار]]، پێنج جار خەڵاتی [[خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب|گۆڵدن گلۆب]]، خەڵاتێکی [[خەڵاتی ئێمی پڕایم تایم]]، دوو جاریش بۆ خەڵاتی [[خەڵاتەکانی فیلمی ئەکادیمیای بریتانی|بافتا]]. شیرلی لە ڕیچۆمۆند، ڤیرجینا لە دایکبووە، سەرەتای کارەکانی وەک ئەکتەر لە تەمەنی نەوجەوانیدا بوو کاتێک بەڕۆڵی کورت بەشداری دەکرد. لە ساڵانی ١٩٥٣ و ١٩٥٤، لە دوو شانۆگەری بەناوەکانی (''من و جۆلێت'') ھەروەھا (''یاری بێجامەکە'') بەشداریکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Shirley MacLaine|ناونیشان=https://www.playbill.com/person/shirley-maclaine-vault-0000097586|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠٢٠|وێبگە=[[Playbill]].com}}</ref> دوابەدوای تێپەڕاندنی ئەم قۆناغەش، شیرلی لە ساڵی ١٩٥٥ لە فیلمێکی کۆمێدیای ڕەش بەناوی (The Trouble With Harry)، بۆیەکەمینجار وەک ئەکتەری سەرەکی دەرکەوت، بەھۆی ئەم فیلمەوە خەڵاتی ئەستێرەی نوێی ساڵی بەدەستھێنا لە خەڵاتەکانی گۆڵدن گلۆب. لە ساڵی ١٩٨٣، بەھۆی بەشداربوونی لە فیلمی Terms of Endearment، خەڵاتی باشترین خانمەئەکتەری پێدرا لە خەڵاتەکانی ئۆسکار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Cabe|یەکەم=Matthew|سەردێڕ=High Desert history: Shirley MacLaine's 99-yard touchdown run|ناونیشان=https://www.vvdailypress.com/story/news/history/2021/02/09/high-desert-history-shirley-maclaines-99-yard-touchdown-run/4426714001/|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=VVdailypress.com|زمان=en-US}}</ref> لە پاڵ نواندن، ئەوا شیرلی چەند کتێبێکیشی نووسیوە لە بارەی بابەتەکانی [[مێتافیزیک]]، ڕۆحانی، ھەروەھا دووبارە لەدایکبوونەوە و ژیان (فەلسەفەی ئایینی). لە ساڵی ١٩٨٣، کتێبێکی لەبارەی بیرەوەرییەکانی لەژێر ناونیشانی ''(Out on a Limb)'' بڵاوکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Mobley-Martinez|یەکەم=T. D.|سەردێڕ=Do the work and get on with it: Actress Shirley MacLaine|ناونیشان=https://www.santafenewmexican.com/pasatiempo/performance/do-the-work-and-get-on-with-it-actress-shirley-maclaine/article_40462f7e-5f2a-11eb-ba18-2376996b36a3.html|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=Santa Fe New Mexican|زمان=en|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210208082626/https://www.santafenewmexican.com/pasatiempo/performance/do-the-work-and-get-on-with-it-actress-shirley-maclaine/article_40462f7e-5f2a-11eb-ba18-2376996b36a3.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی شوباتی ٢٠٢١|url-status=dead}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Haederle|یەکەم=Michael|سەردێڕ=School Founder Listened to That Little Voice|ڕێکەوت=٦ی شوباتی ١٩٩٢|newspaper=[[Los Angeles Times]]|ناونیشان=http://articles.latimes.com/1992-02-06/news/vw-1977_1_summer-school|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠١٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Shirley MacLaine|شێرلی مەکلین}} * {{وێبگەی فەرمی}} * {{IMDb name|511}} * {{IBDB name}} {{براوەکانی خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین خانمەئەکتەر}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|فیلم|مۆسیقا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|تەلەڤیزیۆن}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین خانمەئەکتەر]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٤]] [[پۆل:نووسەرانی ئایینیی ئەمریکی]] [[پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ژنە گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ژنە ئەمریکییە نووسەرەکانی سەدەی ٢١ەکەم]] [[پۆل:کچە ئەمریکیە سەماکارەکان]] [[پۆل:ژنە کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:باشترین خانمەکتەران لە وەرگری خەڵاتی ورچی زیو]] [[پۆل:کوپی ڤۆلپی بۆ باشترین خانمەکتەران]] [[پۆل:خەڵکی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک کەنەدی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:براوەکانی دەیڤد دی دۆناتێلۆ]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم]] [[پۆل:کچە ئەمریکییە سەماکارەکان]] [[پۆل:ژنە بیرەوەرییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:براوەکانی ئەستێرەی نوێی ساڵ (خانمەکتەر) گۆڵدن گڵۆب]] [[پۆل:نووسەرانی دینیی ئەمریکی]] ftjhr0gcvotbdiuz34j7g1m7nem7t1r 1 175024 1680352 819880 2026-10-04T12:21:42Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680352 wikitext text/x-wiki [[پۆل:گشت پەڕەکانی پڕۆژەی ژنان لەناو سوور]] [[پۆل:وتارەکانی ساڵی ٢٠٢١ لە پڕۆژەی ژنان لەناو سوور]] == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[شێرلی مەکلین]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=819879 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180624204352/https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/shirley-maclaine-tough-at-the-top-8099836.html بۆ https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/shirley-maclaine-tough-at-the-top-8099836.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٣:٣٥، ٦ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[شێرلی مەکلین]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680351 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210208082626/https://www.santafenewmexican.com/pasatiempo/performance/do-the-work-and-get-on-with-it-actress-shirley-maclaine/article_40462f7e-5f2a-11eb-ba18-2376996b36a3.html بۆ https://www.santafenewmexican.com/pasatiempo/performance/do-the-work-and-get-on-with-it-actress-shirley-maclaine/article_40462f7e-5f2a-11eb-ba18-2376996b36a3.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٢:٢١، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) pk0o5uxbjlnagl8exi11ocsxciwgm0c 0 175083 1680666 1667004 2026-10-05T01:34:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە) 1680666 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox royalty | name = مێگان | title = دەچی سەسیکس | image = Ms._Markle_visit_Belfast’s_Crown_Liquor_Saloon_(40078904835)_(cropped).png <!--to avoid an incipient edit war, get consensus on talk to change the picture--> | caption = | birth_name = ڕەیچڵ مێگان مارکڵ | birth_date = {{birth date and age|1981|8|4|mf=yes}} | birth_place = [[لۆس ئانجلەس]]، کالیفۆرنیا، ئەمریکا | spouse = {{plainlist| * {{marriage|تریڤەر ئێنگلسۆن|September 10, 2011|August 2013|end=divorced}} * {{marriage|شازادە ھاری|May 19, 2018}} }} | issue = ئارچی ماونباتن وینزەر | house = | father = تۆماس مارکڵ | mother = دزڵیا ڕاگلاند | signature = Signature of the HRH Meghan, Duchess of Sussex.svg | module = {{Infobox actor | child=yes | occupation = ئەکتەر | works = | years_active = ٢٠٠٢–٢٠١٧ }} }} '''مێگان، دەچی سەسیکس''' (لە دایکبووی ٤ی ئابی ١٩٨١) ئەمریکییەکی ئەندامی خێزانی شاھانەی [[بەریتانیای مەزن|بەریتانیایە]] و پێشتر ئەکتەر بووە. مێگان لەدایکبووی [[لۆس ئانجلەس]] لە [[کالیفۆرنیا]]یە و ھەر لەوێ گەورە بووە. ئەو دەستی بەکاری نواندن کرد لەوکاتەی لە زانکۆ دەیخوێند. وەک ئەکتەرێک مێگان بۆ ڕۆڵبینینی وەک ڕەیچڵ زەین ناسرا لە درامایەکی ئەمریکیدا کە لە ساڵانی ٢٠١١–٢٠١٧ پەخش دەکرا. لە ساڵانی ٢٠١٤–٢٠١٧ مێگان [[بلۆگ]]ێکی بڵاودەکردەوە کە تێیدا تیشکی دەخستە سەر ژیانی ژنانی کاریگەر. ھەروەھا لە ساڵی ٢٠١٥ تا ٢٠١٦ سەرنجی بۆ خۆی ڕاکێشا بە دروستکردن و بڵاوکردنەوەی دوو جۆری جلوبەرگ. مێگان لە ساڵی ٢٠١٧دا بوو بە دەستگیرانی شازادە ھاری، دووەم کوڕی [[شازادە دایانا]]. دوای ھاوسەرگیرییان لە ساڵی ٢٠١٨ مێگان بوو بە دەچی سەسیکس. ساڵی ٢٠١٩ پێکەوە بوون بە خاوەنی کوڕێک بەناوی ئارچی. ساڵی دواتر ھاری و مێگان خێزانی شاھانەیان جێھێشت و چوون بۆ کالیفۆڕنیای باشوور لە ئەمریکا کە شوێنی لەدایکبوونی مێگانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=About Archewell |ناونیشان=https://www.archewell.com/about |وێبگە=Archewell |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وتەگێڕانەوە="We do this through our non-profit work within Archewell Foundation 501(c)(3), in addition to creative activations through the business verticals of audio and production."}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Meghan Markle and Prince Harry Nod to Princess Diana in Archewell Website Update |ناونیشان=https://www.townandcountrymag.com/society/tradition/a35104292/meghan-markle-prince-harry-princess-diana-archewell-website-update/ |وێبگە=Town & Country |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|ئینگلتەرا|شانشینی یەکگرتوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|کالیفۆڕنیا|ھۆڵیوود|تەلەڤیزیۆن|کەنەدا}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Meghan, Duchess of Sussex}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی لۆس ئەنجلەس]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:فێمینیستە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییە تاراوگەییەکان]] [[پۆل:کۆچەرانی ئەمریکی لە شانشینی یەکگرتوو]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی]] [[پۆل:ئەکتەرە شاھانەیی و ئاغاکان]] 93smb1wxyejnnnq8a1sfplfbg7k6vwm 0 175259 1680731 1650013 2026-10-05T04:36:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1680731 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەحمودان | ناوی_فەرمی = محمودان - Mahmudan | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Mahmudan | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.9155|frame-long=44.8318|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ورمێ|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ئەنزەل|ئەنزەل]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری ئەنزەلا نشیو|ئەنزەلا نشیو]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1840 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 33 | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەحمودان''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری ئەنزەلا نشیو]]، [[ناوچەی ئەنزەل]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''مەحمودان''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[حاجی بایرام]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ھەرمووە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[تندوروک]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[میراوا، سۆما|میراوا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٣٣) کەس و (٤) خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە لە [[کورد]] پێکھاتووە. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) دەدوێن. == ئایین == ئایینی ئەم گوندە لە [[ئیسلام]]([[سوننە]]) پێکھاتووە. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ]] == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ورمێ}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ]] 1ipcktresnw0nr5cb82eagvniw4k18k 0 175289 1680877 1404518 2026-10-05T10:33:18Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، تورکیا-کۆلکە) 1680877 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|بەند=Q434923|پێڕستی ڕەش=}} '''مەرال ئاکشەنەر''' ({{بە تورکی|Meral Akşener}}؛ لە دایکبووی ١٨ی تەممووزی ١٩٥٦) ژنە مامۆستا، مێژووناس و سیاسەتوانێکی [[تورک]]ە. لە ماوەی ٨ی تشرینی دووەمی ١٩٩٦ بۆ ٣٠ی حوزەیرانی ١٩٩٧ وەزیری ناوخۆی تورکیا بوو. ئەو لە ماوەی ١٠ی ئابی ٢٠٠٧ ھەتاوەکوو ٧ی حوزەیرانی ٢٠١٥، بووە جێگری سەرۆکی [[پەرلەمانی تورکیا]]. ئەو لە ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧، پارتی ئیی دامەزراند، لە ئێستادا سەرۆکایەتی لەو پارتە دەکات.<ref name="NYT201801052">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Gall|یەکەم١=Carlotta|سەردێڕ=A Rival Steps Up to Challenge Turkey’s President Erdogan|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2018/01/05/world/europe/turkey-aksener-erdogan.html|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=The New York Times|ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|وتەگێڕانەوە=The daughter of a civil servant, Ms. Aksener grew up in a small rural village in western Turkey. Her family was among the hundreds of thousands resettled from Greece in the population exchanges between Greece and Turkey in 1923.}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مەرال ئاکشەنەر: ئیمامئۆغڵو سەرۆکی ھەڵبژێردراوی گەورەشارەوانیی ئیستەنبووڵە|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/middleeast/turkey/15062019|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> == ژیان == مەرال ئاکشەنەر لە دایکبووی ساڵی ١٩٥٦ لە [[ئیزمیت]]، [[پارێزگای کۆجائێلی]] لە [[تورکیا]]. باوکی ناوی تاھیر عومەر بوو، دایکیشی سدیقە.<ref>[http://svo.tasam.org/index.php?option=com_content&view=article&id=193:meral-akener&catid=66:stratejik-vizyon-sahibi-siyaetci-2009&Itemid=99&lang=en Biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170419102700/http://svo.tasam.org/index.php?option=com_content&view=article&id=193:meral-akener&catid=66:stratejik-vizyon-sahibi-siyaetci-2009&Itemid=99&lang=en |date=١٩ی نیسانی ٢٠١٧ }}</ref><ref name="tbmm">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Türkiye Büyük Millet Meclisi 23. Dönem Milletvekili-Meral Akşener|ناونیشان=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/milletvekillerimiz_sd.bilgi?p_donem=23&p_sicil=5460|ڕێکەوتی سەردان=٥ی شوباتی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=TBMM|زمان=tr|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121228213549/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/milletvekillerimiz_sd.bilgi?p_donem=23&p_sicil=5460|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەوان لە ساڵی ١٩٢٣ لە یۆنانەوە کۆچیان بەرەو تورکیا کرد.<ref name="NYT20180105">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Gall|یەکەم١=Carlotta|سەردێڕ=A Rival Steps Up to Challenge Turkey’s President Erdogan|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2018/01/05/world/europe/turkey-aksener-erdogan.html|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=The New York Times|ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|وتەگێڕانەوە=The daughter of a civil servant, Ms. Aksener grew up in a small rural village in western Turkey. Her family was among the hundreds of thousands resettled from Greece in the population exchanges between Greece and Turkey in 1923.}}</ref> مەرال دەرچووی بەشی مێژووە لە زانکۆی ئیستەنبۆل، دوای ئەوەش بەشی زانستە سیاسییەکای لە زانکۆی مەرمەرە تەواوکردووە، پاشان دکتۆرای لە مێژوو بەدەست ھێناوە. بەرلەوەی بێتە ناو سیاسەت، ئەوا لە چەند زانکۆیەک وانەی گووتووەتەوە.<ref name="tbmm"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}}{{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|تورکیا|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Meral Akşener}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:ژنە سیاسەتمەدارەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٦]] [[پۆل:ژنانی تورک]] [[پۆل:وەزیرانی حکوومەتی تورکیا]] nrr88zl216spb4qdvhlftg3ado949wl 0 175291 1680418 1617373 2026-10-04T14:48:12Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1680418 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦''' یان '''مۆندیالی ٢٠٢٦''' ([[زمانی ئینگلیزی|بە ئینگلیزی]]''':FIFA World Cup 2026''') بیست و سێیەمین پاڵەوانییەتیە لە [[جامی جیھانیی فیفا]] بە میوانداری ھاوبەشی ھەرسێ وڵاتی [[کەنەدا]]، [[مەکسیک]] و [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] کە لە ١١ی حوزەیران تا ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ بەڕێوەدەچێت.<ref name="Schedule">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٤ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٤ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> شازدە شار میوانداری یارییەکانی پاڵەوانیییەکە دەکات یازدە شار لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]]، سێ لە [[مەکسیک]] و دوو لە [[کەنەدا]]. ئەمەش یەکەمجارە سێ وڵات میوانداری پاڵەوانێتییەکە بکەن، ھەروەھا یەکەم پاڵەوانێتییە کە ٤٨ ھەڵبژاردەی نیشتیمانی لەخۆبگرێت. بە میوانداریکردنی ڕابردووی پاڵەوانێتییەکانی ساڵانی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٠|١٩٧٠]] و [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٦|١٩٨٦]]، مەکسیک دەبێتە یەکەم وڵات کە سێ جار میوانداری یان ھاوبەشی میوانداریی جامی جیھانیی بکات. پێشتر ویلایەتە یەکگرتووەکان لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤|ساڵی ١٩٩٤]] میوانداری کردبوو. لەبەرامبەردا ئەمە یەکەمجار دەبێت کە [[کەنەدا]] میوانداری یان ھاوبەشی میوانداری پاڵەوانێتییەکە لەسەر ئاستی پیاوان بکات. ئەم چالاکییە دەگەڕێتەوە بۆ خشتەی ھاوینەی نەریتی [[نیوەگۆی باکوور]] دوای ئەوەی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢]] [[قەتەر]] لە مانگەکانی تشرینی دووەم و کانوونی دووەم بەڕێوەچوو. لەناو ئەم میواندارانەدا تەنیا کەنەدایە کە تا ئێستا ھیچ کات میوانداری جامی جیھانیی نەکردووە، بەڵام مەکسیک تا ئێستا دوو جار و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاش یەک جار میوانداری جامی جیھانی فیفایان کردووە. لەدوای [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢]] کە میوانداری ھاوبەش لە نێوان [[کۆریای باشوور]] و [[ژاپۆن]] بەڕێوەچوو، ئەمە دووەمین جامی جیھانیی فیفا دەبێت کە لە نێوان سێ وڵات بەڕێوەدەچێت و یەکەم جامی جیھانییە کە زیاتر لە دوو وڵات میوانداری دەکەن تێیدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٨|سەردێڕ=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament|بڵاوکەرەوە=[[بی بی سی|BBC]] Sport|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref><ref name="ESPN 2017">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|یەکەم=Jeff|دوایین=Carlise|ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=ESPN|سەردێڕ=U.S. , neighbors launch 2026 World Cup bid|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی نیسانی ٢٠١٧}}</ref> وەک وڵاتانی میواندار، [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کەنەدا|کەنەدا]]، [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەکسیک|مەکسیک]]، و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ویلایەتە یەکگرتووەکان|ویلایەتە یەکگرتووەکان]] ھەموویان بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ سەرکەوتنیان بەدەستھێنا. [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کەیپڤەرد|کەیپڤەرد]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کوراساو|کوراساو]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوردن|ئوردن]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئۆزبەکستان|ئۆزبەکستان]] یەکەم یاریی خۆیان لە جامی جیھانی فیفا ئەنجام دەدەن. [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەرژەنتین|ئەرجەنتین]] [[یاریی کۆتایی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢|پاڵەوانی بەرگرییە]] و سێیەم نازناوی مۆندیالی لە ساڵی ٢٠٢٢ بەدەستھێناوە. == شێواز و فراوانکردن == بیرۆکەی گشتی فراوانکردنی پاڵەوانێتییەکە ھەر لە ساڵی ٢٠١٣ لەلایەن [[میشێل پلاتینی]] سەرۆکی ئەوکاتەی [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا|یەکێتی ئەورووپا]] و و ھەروەھا لە ساڵی ٢٠١٦ لەلایەن [[جیانی ئینڤانتینۆ|جیانی ئینفانتینۆ]] سەرۆکی فیفا پێشنیارکرابوو. نەیارانی پێشنیازەکە ئاماژەیان بەوەدا کە ژمارەی یارییەکان لە ئێستاوە لە ئاستێکی قبوڵنەکراودا بووە، کە فراوانکردنەکە کوالیتی یارییەکان کەمدەکاتەوە، و بڕیارەکە بەھۆی نیگەرانییە سیاسییەکانەوە بووە نەک وەرزشی، ئینفانتینۆیان تۆمەتبارکرد بە بەکارھێنانی بەڵێنی ھێنانی وڵاتی زیاتر بۆ مۆندیال بۆ بردنەوەی ھەڵبژاردنەکانی. لەم چاپەوە دەستی پێکرد، جامی جیھانی فیفا فراوانتر بوو بۆ ٤٨ تیپ، کە بە بەراورد بە حەوت پاڵەوانێتی پێشوو ١٦ تیپ زیادی کردووە. تیپەکان بەسەر دوازدە کۆمەڵەدا دابەش دەکرێن کە چوار تیپی تێدایە و دوو تیپی سەرەکی ھەر کۆمەڵەیەک و ھەشت باشترین تیپی سێیەمیش دەچنە قۆناغێکی نوێی ٣٢، وەک لەلایەن ئەنجومەنی فیفا لە ١٤ی ئازاری ٢٠٢٣ پەسەندکرا<ref name="IMC">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|سەردێڕ=FIFA Council approves international match calendars |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئازاری ٢٠٢٣}}</ref> بڕیارە ئەمە یەکەم فراوانکردن و گۆڕینی فۆرمات بێت لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨|ساڵی ١٩٩٨]] ەوە. کۆی گشتی یارییەکان لە ٦٤ یارییەوە بۆ ١٠٤ یاری زیاد دەکات، ھەروەھا ژمارەی ئەو یارییانەی کە ئەنجامیان دەدەن لەلایەن ئەو تیپانەی کە دەگەنە چوار یاری کۆتایی لە حەوت یارییەوە بۆ ھەشت یاریی زیاد دەکات. پاڵەوانێتییەکە ٣٩ ڕۆژ دەخایەنێت، ئەمەش بە بەراورد بە ٣٢ ڕۆژی پاڵەوانێتییەکانی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤|٢٠١٤]] و [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨|٢٠١٨]] زیادی کردووە. ھەر تیپێک ھێشتا سێ یاری کۆمەڵە ئەنجام دەدات. ڕۆژی کۆتایی یاریی لەسەر ئاستی یانەکان بۆ ئەو یاریزانانەی ناویان لە پێکھاتەکانی کۆتاییدا ھاتووە ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٦یە؛ یانەکان دەبێت تا ٢٥ی ئایار یاریزانەکانیان ئازاد بکەن، جگە لەوەی تا ٣٠ی ئایار یاریزانانی بەشداربوو لە یاری کۆتایی پێشبڕکێی یانە کیشوەرییەکان دەدرێت. ٥٦ ڕۆژی ماوەی پشوودان و ئازادکردن و پاڵەوانێتییەکە وەک یەک دەمێنێتەوە لەگەڵ پاڵەوانێتییەکانی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠|٢٠١٠]] و ٢٠١٤ و 2018.<ref name="IMC" /> === شێوازەکانی پێشووی فراوانکردن === فراوانکردنەکە بۆ ٤٨ تیپ پێشتر لە ١٠ی ژانویەی ٢٠١٧ پەسەندکرابوو، کاتێک بڕیاردرا کە پاڵەوانێتییەکە ١٦ گرووپی ٣ تیپ لەخۆبگرێت، و بە گشتی ٨٠ یاری، لەگەڵ دوو تیپی سەرەکی ھەر کۆمەڵەیەک بەرەو قۆناغێکی ٣٢.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Conn |یەکەم=David |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026|سەردێڕ=Fifa’s Infantino claims 48-team World Cup will boost football worldwide |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|وێبگە=The Guardian}}</ref> بەپێی ئەم شێوازەی کە دواتر جێگەیان گرتەوە، زۆرترین ژمارەی یارییەکانی ھەر تیپێک بە حەوت یاری دەمایەوە، بەڵام ھەر تیپێک یەک یاری گرووپی کەمتر لە پێشوو ئەنجام دەدا. پاڵەوانێتییەکە ھێشتا لە ماوەی ٣٢ ڕۆژدا تەواو دەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/38577001|سەردێڕ=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref> شێوازەکە کە دواتر جێگرەوەی بۆ کرا لەسەر سێ پێشنیاری دیکە ھەڵبژێردرا، کە لە نێوان ٤٠ بۆ ٤٨ تیپ و لە ٧٦ بۆ ٨٨ یاری و لە یەک بۆ چوار کەمترین یاری بۆ ھەر تیپێک بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشان=http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup™formatproposals_neutral.pdf|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180915094005/https://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> ڕەخنەگرانی ئەو شێوازەی کە دواتر جێگرەوەی بۆ کرا، ئاماژەیان بەوە کرد کە بەکارھێنانی گرووپی سێ تیمی لەگەڵ دوو تیم کە پێشکەوتنیان بەدەستھێناوە، مەترسی ھاوکاری نێوان تیمەکان بە شێوەیەکی بەرچاو زیاد دەکات. ئەمە وای لە فیفا کرد پێشنیاری ئەوە بکات کە ڕەنگە لێدانی سزا بۆ ڕێگریکردن لە یەکسانبوون لە قۆناغی کۆمەڵەکاندا بەکار بھێنرێت؛ ھەرچەندە تەنانەت ئەو کاتەش ھەندێک مەترسیی ھاوکاری دەمێنێتەوە و ئەگەری ئەوە دروست دەبێت کە تیپەکان بە ئەنقەست لێدانەکان بدۆڕێنن بۆ ئەوەی ڕکابەرێکیان لەناو ببەن. بۆ چارەسەرکردنی ئەم نیگەرانیانە، فیفا بەردەوام بوو لە بیرکردنەوە لە فۆرماتی بەدیل – پرۆسەیەک کە بە ڕاگەیاندنی ساڵی ٢٠٢٣ کۆتایی ھات کە فۆرماتەکە ١٢ گرووپ دەبێت لە ٤ تیپ. === یاسای نوێ === لە جامی جیھانیی ٢٠٢٦دا چەندین گۆڕانکاری [[یاساکانی یاری (کۆمەڵەی تۆپی پێ)|لە یاساکاندا]] دەکرێت. بەپێی ئەنجومەنی یەکێتیی تۆپی پێی نێودەوڵەتی، ئەمانە بە شێوەیەکی سەرەکی بۆ کەمکردنەوەی کات بەفیڕۆدان لە کاتی بەڕێوەچوونی یارییەکان پەسەندکران:<ref name="newrules">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ}}</ref> * گۆڕینی ١٠ چرکە: ئەو یاریزانانەی دەگۆڕدرێن ١٠ چرکەیان ھەیە بۆ دەرچوون لە یاریگا، بە پێچەوانەوە دەبێت یاریزانە یەدەگەکە بۆ ماوەی یەک خولەک چاوەڕێ بکات پێش ئەوەی بچێتە ناو یارییەکەوە. * دووبارە دەستپێکردنەوەی ٥ چرکە: لەکاتی ھەڵدانی تەنیشت یان لێدانی گۆڵپارێز ئەگەر لە ماوەی ٥ چرکە لێدانەکە جێبەجێ نەکرێت و کات بەفیرۆبدات، ناوبژیوان دەتوانێت تۆپەکە بدات تیمی بەرامبەر یان بیکاتە لێدانی گۆشە (کۆڕنێڵ). * چارەسەری پزیشکی: ھەر یاریزانێک لە ناو یاریگا چاودێری پزیشکی وەربگرێت، پێویستە یاریگا بەجێبھێڵێت و بۆ ماوەی ١ خولەک چاوەڕێ بکات پێش ئەوەی بگەڕێتەوە بۆ یاریکردن. * [[ڤیدیۆی یارمەتیدەری ناوبژیوان|یاریدەدەری ناوبژیوانی ڤیدیۆیی]] فراوانکراو (VAR): ئێستا VAR دەتوانێت پێداچوونەوە بە ھەڵە ڕوونەکان بکات و ھەڵبوەشێنێتەوە لەسەر کارتی زەردی دووەم، لێدانی گۆشەی ھەڵە پێبەخشراو و ھەندێک فەولی ھێرشبەری. * کارتی سووری دەم داپۆشین: ھەر یاریزانێک لەکاتی ڕووبەڕووبوونەوەی بەرامبەرەکەیدا دەمی بە دەست، قۆڵ، یان کراسەکەی داپۆشێت، کارتی سووری پێدەدرێت. * یاریزانێک لە ناڕەزایەتییەکدا یاریگا بەجێدەھێڵێت: ئەو یاریزانانە یان بەرپرسانەی کە لە ناڕەزایەتیدا یاریگا بەجێدەھێڵن، بڕیارە کارتی سووریان پێبدرێت. ھەروەھا یەکسانبوون بۆ کەی تیپەکان قۆناغی کۆمەڵەکان بە یەکسانی لە خاڵەکاندا تەواو دەکەن گۆڕانکاری بەسەردا ھات. ئێستا یەکەم یەکسانبوون ژمارەی ئەو خاڵانەیە کە لە یارییە ڕووبەڕووەکانی نێوان تیپە یەکسانەکاندا بەدەست دەھێنرێت نەک جیاوازی گۆڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/groups-how-teams-qualify-tie-breakers|سەردێڕ=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/groups-how-teams-qualify-tie-breakers |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=FIFA}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Mendola |یەکەم=Nicholas |دوایین٢=Acosta |یەکەم٢=Amelia |ڕێکەوت=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.nbcsports.com/soccer/news/what-are-the-new-group-stage-tiebreaker-rules-at-the-2026-world-cup|سەردێڕ=What are the new group stage tiebreaker rules for the 2026 World Cup? |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=NBC Sports |زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Allen |یەکەم=William |ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://en.as.com/soccer/what-tiebreakers-are-used-in-the-qatar-world-cup-2022-group-stage-n/|سەردێڕ=What tiebreakers are used in the Qatar World Cup 2022 group stage? |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=AS USA |زمان=en-us}}</ref> === پشوو وەرگرتن === یەکێک لە گۆرانکارییەکانی ئەمخولەی جامەک زیادکردنی پشوو بوو لە نێو گێمەکاندا. ھەرچەند لە جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤ لە بەرازیل خرایە ڕوو. بۆ جامی جیھانیی ٢٠٢٦، فیفا پشووی ناچاری بۆ ماوەی ٣ خولەک لە ھەر گێمێکدا بۆ سەرجەم یارییەکان خستەڕوو. لەم وەستانانەدا ڕێگە بە پەخشکەرانی یارییەکان دەدرێت ڕیکلامی بازرگانی ئەنجام بدەن. == ھەڵبژاردنی میواندار == ئەنجومەنی فیفا لە نێوان ساڵانی ٢٠١٣ و ٢٠١٧دا سەبارەت بە سنووردارکردن لەناو میوانداریدا لەسەر بنەمای کۆنفیدڕاڵییە کیشوەرییەکان چەندین کۆبوونەوە و پێشنیاری خستەڕوو. لە سەرەتادا بڕیار بوو کە پێشنیارەکان بۆ میوانداریکردن لە وڵاتانی سەر بە کۆنفیدڕاڵیەکان کە میوانداری دوو پاڵەوانێتی پێشوویان کردووە ڕێگەی پێنەدرێت. دواتر بە شێوەیەکی کاتی گۆڕدرا بۆ ئەوەی تەنھا ئەو وڵاتانەی سەر بە کۆنفیدڕاڵییەکان قەدەغە بکات کە میوانداری جامی جیھانیی پێشوویان کردبوو<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-takes-key-decisions-on-fifa-world-cup-tm-editions-in-2030-and-2034|سەردێڕ=FIFA Council takes key decisions on FIFA World Cup™ editions in 2030 and 2034|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260518205428/https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-takes-key-decisions-on-fifa-world-cup-tm-editions-in-2030-and-2034|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=FIFA|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە مانگی ئازاری ٢٠١٧، [[جیانی ئینڤانتینۆ]] سەرۆکی فیفا پشتڕاستی کردەوە کە «ئەورووپا ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا|یوفا]]) و ئاسیا ([[کۆنفیدراسیۆنی تۆپی پێی ئاسیا|ئەی ئێف سی]]) لە پێشبڕکێکە دوورخراونەتەوە دوای ھەڵبژاردنی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨|ڕووسیا]] و [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢|قەتەر]] لە ساڵانی ٢٠١٨ و ٢٠٢٢ بە ڕێککەوت». بۆیە دەتوانرێت مۆندیالی ٢٠٢٦ لەلایەن یەکێک لە چوار کۆنفیدڕاڵییەکەی دیکەوە میوانداری بکرێت: [[کۆنکاکاف]] (ئەمریکای باکوور؛ دواجار لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤|ساڵی ١٩٩٤]] میوانداری کرا)، [[کۆنفیدراسیۆنی تۆپی پێی ئەفریقا]] (ئەفریقا؛ دواجار لە [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠|ساڵی ٢٠١٠]] میوانداری کرا)، [[کۆنمیبۆڵ]] (ئەمریکای باشوور؛ دواجار لە [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤|ساڵی ٢٠١٤]] میوانداری کرا)، یان [[کۆنفیدراسیۆنی تۆپی پێی ئۆقیانووسیا]] (پێشتر میوانداری ھیچ خوڵێکی نەکردووە)، یان ئەگەری ھەیە لەلایەن AFC یان UEFA لە حاڵەتێکدا ھیچ پێشنیارێک لەلایەن ئەوانی ترەوە مەرجەکانی تێدا نەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353|سەردێڕ=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup™ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=FIFA}}</ref>ھاوبەشی میوانداریکردنی جامی جیھانیی فیفای کە لەلایەن فیفا دوای [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢|جامی جیھانیی ٢٠٠٢]] قەدەغەکرابوو- بۆ جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦ پەسەندکرا. ھەروەھا بۆ ساڵی ٢٠٢٦، سکرتاریەتی گشتی فیفا، دوای ڕاوێژکردن لەگەڵ لیژنەی پێشبڕکێکان، دەسەڵاتی ئەوەی ھەبوو کە ئەو پێشکەشکارانە دەربکات کە کەمترین مەرجە تەکنیکییەکانیان تێدا نەبووە بۆ میوانداریکردنی پێشبڕکێکە.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Carlise |یەکەم=Jeff |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشان=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی نیسانی ٢٠١٧|وێبگە=ESPN}}</ref> مەکسیک و ویلایەتەیەکگرتووەکانی ئەمریکا ھەریەکەیان بە ئاشکرا بیریان لە داواکاری بۆ پاڵەوانێتییەکە کردبووەوە<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠١٧|سەردێڕ=USA, Mexico, Canada announce bid to host '26 WC |ناونیشان=https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Sports Illustrated |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170411054626/https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی نیسانی ٢٠١٧}}</ref>بەڵام پێشنیاری ھاوبەشی ئەمریکا لە ١٠ ی نیسانی ٢٠١٧ ڕاگەیەندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ}}</ref> === دەنگدان === دەنگدان بۆ دیارکردنی خانەخوێ لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٨ لە میانی ٦٨ەمین کۆنگرەی فیفا لە [[مۆسکۆ]] ئەنجامدرا و ھەر ٢٠٣ ئەندامی شایستەی فیفا مافی دەنگدانیان بۆ کرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Graham |یەکەم=Bryan Armen |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live|سەردێڕ=North America to host 2026 World Cup after winning vote over Morocco – as it happened |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180718045428/https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تەممووزی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تەممووزی ٢٠١٨|وێبگە=The Guardian}}</ref> پێشنیاری میوانداری کردنی خولەکە بە ھاوبەشی بە ١٣٤ دەنگی بەڵێ سەرکەوتنی بەدەستھێنا، لەکاتێکدا پێشنیاری مەغریب ٦٥ دەنگی بەڵێی وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ}}</ref><ref name=":32">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Carlise |یەکەم=Jeff |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشان=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی نیسانی ٢٠١٧|وێبگە=ESPN}}</ref> ئێران دەنگی بە ھیچ کام لە دوو پێشنیارەکە نەدا، لەکاتێکدا کوبا، سلۆڤینیا و ئیسپانیا بەشداری دەنگدانیان نەکرد. غانا بەھۆی فەزیحەی گەندەڵی لەلایەن فیفاوە ڕاگیرا و بەو ھۆیەوە مافی دەنگدانی نەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/37420438/fifa-postpones-2026-world-cup-bidding |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=www.espn.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨|سەردێڕ=Ghana FA dissolved, risks FIFA ban ahead of 2026 WCup vote |ناونیشان=https://apnews.com/ghana-fa-dissolved-risks-fifa-ban-ahead-of-2026-wcup-vote-ae818741e1db44aca091999d1c28421c |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=AP News |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Relive the 68th FIFA Congress |ناونیشان=https://inside.fifa.com/organisation/congress/news/watch-the-68th-fifa-congress-live-on-fifa-com |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260608222136/https://inside.fifa.com/organisation/congress/news/watch-the-68th-fifa-congress-live-on-fifa-com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ |وێبگە=inside.fifa.com |زمان=en |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> {| class="wikitable" |+ئەنجامی دەنگدان ! rowspan="2" |نەتەوە !دەنگەکان |- !خولی یەکەم |- | align="left" |'''کەنەدا، مەکسیک، ولایەتەیەکگرتووەکان''' |'''١٣٤''' |- | align="left" |مەغریب |٦٥ |- | align="left" |بێلایەن |١ |- | align="left" |بێبەشبوون |٣ |- ! align="left" |کۆی گشتی !٢٠٠ |- ! align="left" |دەنگی پێویست بۆ زۆرینە !١٠١ |} == شوێنەکان == لە کاتی پرۆسەی پێشکەشکردنی دواکارییەکان ،٤٢ یاریگا دەستنیشان کران کرد بۆ ئەوەی بەشێک بن لە پێشنیارەکە (سێ شوێن لە سێ شار لە مەکسیک؛ شەش شوێن لە شەش شار لە کەنەدا؛ ٣٥ شوێن لە ٣٢ شاری ئەمریکا).<ref name="bids">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts|سەردێڕ=Page Not Found {{!}} U.S. Soccer Official Website {{!}} USWNT & USMNT |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> لە قۆناغی یەکەم نۆ شوێن و نۆ شار دورخرانەوە. لە قۆناغی دووەمدا نۆ یاریگای دیکەی لە شەش شاردا دورخرانەوە، لەکاتێکدا سێ یاریگا لە سێ شار (سۆڵدەر فیڵد لە [[شیکاگۆ]]، یاریگای بانکی ئەمریکی لە [[مینیاپۆڵیس]]، و [[یاریگای بی سی پلەیس|بی سی پلەیس]] لە [[ڤانکۆڤەر]]) لە لیستەکە دورخرانەوە بەھۆی ئامادەنەبوونی فیفا بۆ دانوستان لەسەر وردەکارییە داراییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ}}</ref> دوای ئەوەی مۆنتریال لە تەممووزی ٢٠٢١ کشایەوە بەھۆی نەبوونی بوودجە و پشتگیری پارێزگاکان بۆ نۆژەنکردنەوەی یاریگای ئۆڵۆمپی<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ}}</ref> [[ڤانکۆڤەر]] وەک شارێکی پاڵێوراو لە نیسانی ٢٠٢٢ پەیوەندی بە لیستەکەوە کردەوە،<ref name="vancouver_candidatecity">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> بەمەش کۆی گشتی ژمارەکە گەیشتە ٢٤ یاریگا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.cbc.ca/sports/soccer/fifa-sets-late-2021-target-to-pic-2026-world-cup-cities-1.5888162 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=CBC}}</ref> ; کلیل : ئاماژەیە بۆ یاریگایەک کە بۆ پاڵەوانێتییەکانی پێشووی جامى جیھانىى پیاوان بەکارهاتووە. : ئاماژەیە بۆ یاریگایەک کە سەقفێکی جێگیر یان کۆنترۆڵی کەشوهەوای ناوەوەی هەیە. {| class="wikitable sortable" |+لیستی شوێنەکانی پاڵەوانێتی ! scope="col" |شار ! scope="col" |یاریگا ! scope="col" |ژمارەی یارییەکان ! scope="col" |توانا ! class="unsortable" scope="col" |وێنە |- ! data-sort-value="Mexico City" |{{#invoke:flag|icon|MEX}} [[مەکسیکۆ سیتی]] |[[یاریگاى ئازتێکا]]{{dagger}} '''{{small|(یاریگای مەکسیکۆ سیتی)}}''' |5 (3 کۆمەڵە، 2 قۆناغى دەرکردن) |'''80,824''' |[[پەڕگە:Cancha_del_estadio_Azteca_Ciudad_de_México_durante_la_inauguración_del_Mundial_2026.jpg|190x190پیکسڵ]] |- ! data-sort-value="New York" |نیویۆرک/نیویجرسی (ئیست ڕزەرفۆرد، نیوجرسی) |[[یاریگای مێتلایف]] '''{{small|(یاریگای نیویۆرک نیوجرسی)}}''' |8 (5 کۆمەڵە، 2 قۆناغى دەرکردن، و کۆتایی) |'''80,663''' |[[پەڕگە:DHS_Secretary_Kristi_Noem_Attends_FIFA_Club_World_Cup_2025_Championship_Match_-_54653678957.jpg|190x190پیکسڵ]] |- ! data-sort-value="Dallas" |{{#invoke:flag|icon|USA}} [[داڵاس]] {{small|([[ئارڵینگتن]])}} |[[یاریگای ئەی تی و تی]]{{double-dagger}} '''{{small|(یاریگای دالاس)}}''' |9 (5 کۆمەڵە، 4 قۆناغى دەرکردن) |'''70,649''' |[[پەڕگە:Cowboys_stadium_inside_view_4.JPG|190x190پیکسڵ]] |- ! data-sort-value="Los Angeles" |{{#invoke:flag|icon|USA}} [[لۆس ئانجلەسی گەورە]] {{small|([[ئینگڵیوود]])}} |[[یاریگای سۆفی]]{{double-dagger}} '''{{small|(یاریگای لۆس ئانجلەس)}}''' |8 (5 کۆمەڵە، 3 کۆتایی) |'''70,492''' |[[پەڕگە:2026_FIFA_World_Cup_Match_4,_United_States_v_Paraguay_(stadium_3_hours_before).jpg|190x190پیکسڵ]] |- ! data-sort-value="Kansas City" |{{#invoke:flag|icon|USA}} [[کانزاس ستی، میزوری|کانزاس ستی]] |[[یاریگای ئارۆهێد]] '''{{small|(یاریگای کانساس سیتی)}}''' |6 (4 کۆمەڵە، 2 قۆناغى دەرکردن) |'''69,045''' |[[پەڕگە:Netherlands_vs_Tunisia_-_2026_FIFA_World_Cup,_Kansas_City.jpg|190x190پیکسڵ]] |- ! data-sort-value="San Francisco Bay Area" |{{#invoke:flag|icon|USA}} [[ناوچەی کەنداوی سان فرانسیسکۆ]] {{small|([[سانتاکڵارا]])}} |[[یاریگای لیڤایس]] '''{{small|(یاریگای ناوچەی سان فرانسیسکۆ بەی)}}''' |6 (5 کۆمەڵە، 1 قۆناغى دەرکردن) |'''68,827''' |[[پەڕگە:Entering_Levi's_Stadium.JPG|190x190پیکسڵ]] |- ! data-sort-value="Houston" |{{#invoke:flag|icon|USA}} [[ھیووستن]] |[[یاریگای ئێن ئار جى]]{{double-dagger}} '''{{small|(یاریگای هیوستن)}}''' |7 (5 کۆمەڵە، 2 قۆناغى دەرکردن) |'''68,777''' |[[پەڕگە:Germany_vs_Curaçao_2026_FIFA_World_Cup.jpg|190x190پیکسڵ]] |- ! data-sort-value="Philadelphia" |{{#invoke:flag|icon|USA}} [[فیلادێلفیا]] |[[یاریگەی لینکۆڵن فاینانشیاڵ فیڵد]] '''{{small|(یاریگای فیلادلفیا)}}''' |6 (5 کۆمەڵە، 1 قۆناغى دەرکردن) |'''68,324''' |[[پەڕگە:United_States_v_Paraguay,_Copa_América_Centenario_(cropped).jpg|190x190پیکسڵ]] |- ! data-sort-value="Atlanta" |{{#invoke:flag|icon|USA}} [[ئەتڵانتا]] |[[یاریگای مێرسێدس - بێنز]]{{double-dagger}} '''{{small|(یاریگای ئەتڵەنتا)}}''' |8 (5 کۆمەڵە، 3 کۆتایی) |'''68,239''' |[[پەڕگە:2026_FIFA_World_Cup_Match_72,_DR_Congo_v_Uzbekistan.webp|190x190پیکسڵ]] |- ! data-sort-value="Seattle" |{{#invoke:flag|icon|USA}} [[سیاتڵ]] |[[مەیدان لومێن]] '''{{small|(یاریگای سیاتڵ)}}''' |6 (4 کۆمەڵە، 2 قۆناغى دەرکردن) |'''66,925''' |[[پەڕگە:2026_FIFA_World_Cup_-_Belgium_v._Egypt_in_Seattle_-_03.jpg|190x190پیکسڵ]] |- ! data-sort-value="Miami" |{{#invoke:flag|icon|USA}} [[ناوچەی گەورەی میامی|میامی]] {{small|([[مەیامی گاردێنز]])}} |[[یاریگای هارد ڕۆک]] '''{{small|(یاریگای میامی)}}''' |7 (4 کۆمەڵە، 2 قۆناغى دەرکردن، و پلەی سێیەم) |'''64,478''' |[[پەڕگە:Hard_Rock_Stadium_Club_World_Cup.jpg|190x190پیکسڵ]] |- ! data-sort-value="Boston" |{{#invoke:flag|icon|USA}} [[بۆستنی گەورە|بۆستنی]] {{small|(فۆکسبۆرۆ، ماساشوستس)}} |یاریگای جیلێت '''{{small|(یاریگای بۆستۆن)}}''' |7 (5 کۆمەڵە، 2 قۆناغى دەرکردن) |'''64,146''' |[[پەڕگە:Gillette2026.jpg|190x190پیکسڵ]] |- ! data-sort-value="Vancouver" |{{#invoke:flag|icon|CAN}} [[ڤانکۆڤەر]] |[[یاریگای بی سی پلەیس]]{{double-dagger}} '''{{small|(بی سی پلەیس ڤانکۆڤەر)}}''' |7 (5 کۆمەڵە، 2 قۆناغى دەرکردن) |'''52,497''' |[[پەڕگە:2026_FIFA_World_Cup_-_Canada_vs._Qatar_pre_match_02.jpg|190x190پیکسڵ]] |- ! data-sort-value="Monterrey" |{{#invoke:flag|icon|MEX}} شاری مۆنتەری {{small|([[گوادلۆپ، مەکسیک]])}} |یاریگای بی بی ڤی ئەی '''{{small|(ئیستادیۆ مۆنتەری)}}''' |4 (3 کۆمەڵە، 1 نۆک ئاوت) |'''51,243''' |[[پەڕگە:Estadio_BBVA_Bancomer_-_Diciembre_2017.jpg|190x190پیکسڵ]] |- ! data-sort-value="Guadalajara" |{{#invoke:flag|icon|MEX}}گوادالاخارا {{small|([[ساپۆپان، مەکسیک]])}} |یاریگای ئەکرۆن '''{{small|(یاریگاى گوادالاخارا)}}''' |4 (4 کۆمەڵە) |'''45,664''' |[[پەڕگە:South_Corea_2-Czechia_1_(55334091661).jpg|190x190پیکسڵ]] |- ! data-sort-value="Toronto" |{{#invoke:flag|icon|CAN}} [[تۆرۆنتۆ]] |[[یاریگای بی ئێم ئۆ فیڵد]] '''{{small|(یاریگای تۆرۆنتۆ)}}''' |6 (5 کۆمەڵە، 1قۆناغى دەرکردن) |'''43,036''' |[[پەڕگە:2026_FIFA_World_Cup_Match_33,_Germany_v_Ivory_Coast,_Toronto_Stadium.jpg|190x190پیکسڵ]] |} == ھەڵبژاردەکان == === لێهاتوویی === لە ٣١ی ئابی ٢٠٢٢، جیانی ئینفانتینۆ، سەرۆکی فیفا دووپاتی کردەوە کە شەش هەڵبژاردەی کۆنکاکاف سەردەکەون بۆ جامى جیھانىى فیفا، کەنەدا و مەکسیک و ئەمریکا بەشێوەیەکی ئۆتۆماتیکی وەک میوانداری یارییەکە سەردەکەون. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣١ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220922004259/https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=ESPN Deportes |زمان=es}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Vargas |یەکەم=Dinia |ڕێکەوت=٣١ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/|سەردێڕ=Infantino anuncia cuántos cupos tendrá la Concacaf para el Mundial de 2026 {{!}} CR Hoy |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220831205624/https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=CRHoy.com |زمان=es}}</ref> ئەمە لەلایەن ئەنجومەنی فیفا لە ١٤ی شوباتی ٢٠٢٣ پشتڕاستکرایەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FIFA/Coca-Cola Men's World Ranking |ناونیشان=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=FRS_Male_Football_20260401 |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=inside.fifa.com |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FIFA/Coca-Cola Men's World Ranking |ناونیشان=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=FRS_Male_Football_20260401 |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=inside.fifa.com |زمان=en}}</ref> پێش ٦٧ەمین کۆنگرەی فیفا ، ئەنجومەنی فیفا لە کۆبوونەوەیەکدا لە [[مەنامە|شاری مەنامە]] لە بەحرەین شوێنەکانی پەسەند کرد. <ref name="slot">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254|سەردێڕ=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup™ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220619161123/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠٢٢}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/39448474|سەردێڕ=World Cup 2026: Fifa reveals allocation for 48-team tournament |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170330224520/http://www.bbc.com/sport/football/39448474 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref> * [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کەیپڤەرد|کەیپڤەرد]] ، <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cabo-verde-qualify |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کوراساو|کوراساو]] ، <ref name=":2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ}}</ref> [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوردن|ئوردن]] ، و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئۆزبەکستان|ئۆزبەکستان]] <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ}}</ref> یەکەم یاری خۆیان لە جامى جیھانى فیفا ئەنجامدا. * [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی قەتەر|قەتەر]] بۆ یەکەمجار لە ڕێگەی پاڵاوتنەوە سەرکەوت بۆ پاڵەوانێتییەکە، چونکە یەکەمجار وەک میوانداری ساڵی ٢٠٢٢ بووە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://global.espn.com/football/story/_/id/46597037/qatar-saudi-arabia-qualify-2026-fifa-world-cup |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251109211749/https://global.espn.com/football/story/_/id/46597037/qatar-saudi-arabia-qualify-2026-fifa-world-cup |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=ESPN |agency=Associated Press}}</ref> * [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ|کۆنگۆ]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ھایتی|هایتی]] گەڕانەوە بۆ پاڵەوانێتییەکە دوای ئەوەی لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٤|ساڵی 1974]] بۆ یەکەمجار بەشدارییان کرد. <ref name=":2" /> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Williams |یەکەم=Ian |ڕێکەوت=٣١ی ئازاری ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cn43qqy9z8xo|سەردێڕ=DR Congo 1-0 Jamaica: Axel Tuanzebe the hero as Leopards qualify for 2026 World Cup |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260529175844/https://www.bbc.com/sport/football/articles/cn43qqy9z8xo |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=BBC Sport}}</ref> * [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی عێراق|عێراق]] دوای بەشداریکردنی لە تاکە پاڵەوانێتی پێشووی خۆی لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٦|ساڵی 1986]] گەڕایەوە بۆ پاڵەوانێتییەکە . <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Luckings |یەکەم=Steve |ڕێکەوت=٣١ی ئازاری ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/sport/2026/04/01/iraq-beat-bolivia-to-qualify-for-2026-fifa-world-cup/|سەردێڕ=Iraq beat Bolivia to qualify for 2026 Fifa World Cup |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260401000000/https://www.thenationalnews.com/sport/2026/04/01/iraq-beat-bolivia-to-qualify-for-2026-fifa-world-cup/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی نیسانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=The National News}}</ref> * [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نەمسا|نەمسا]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نەرویژ|نەرویژ]] و و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سکۆتلاند|سکۆتلاندا]] گەڕانەوە بۆ پاڵەوانێتییەکە دوای ئەوەی دوایین جار لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨|ساڵی 1998]] بەشداریان کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/uefa-qualifiers-review-matchday-10-november-18 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260607143515/https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/uefa-qualifiers-review-matchday-10-november-18 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]] کە چوار جار پاڵەوان بووە، دوای ئەوەی لە یاری کۆتایی پلەی ئۆفی ئەوروپا بەرامبەر بە ھەڵبژاردەى بۆسنە و هەرزەگۆڤینا بە لێدانی سزا دۆڕا، بووە یەکەم پاڵەوانی پێشوو کە سێ جامی جیهانی لەسەریەک بەشداری نەکات؛ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Bandini |یەکەم=Nicky |ڕێکەوت=٣١ی ئازاری ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.theguardian.com/football/2026/mar/31/bosnia-herzegovina-italy-world-cup-2026-qualifying-playoff-match-report|سەردێڕ=Italy miss out on World Cup again after Bosnia and Herzegovina’s shootout triumph |ڕێکەوتی سەردان=٣ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=The Guardian}}</ref> وەک [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨|ساڵانی ٢٠١٨]] و [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢|٢٠٢٢]]، ئیتاڵیا تاکە پاڵەوانی پێشوو بوو کە نەیتوانی سەرکەوتن بەدەستبهێنێت. ھەڵبژاردە بەشداربووەکان، بەپێی ناوچەکان ڕیزکراون، بە ژمارەکانی ناو کەوانە کە ئاماژەن بۆ پلەی کۆتایی لە ڕیزبەندی جیهانیی فیفا پێش پاڵەوانێتییەکە بریتی بوون لە: <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=FRS_Male_Football_20260401|سەردێڕ=FIFA/Coca-Cola Men's World Ranking |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260612140618/https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=FRS_Male_Football_20260401 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=inside.fifa.com |زمان=en}}</ref>{{col-begin}} {{col-4}} '''[[2026 FIFA World Cup qualification (AFC)|AFC]]''' (9) * {{fb|AUS}} (27) * {{fb|IRN}}{{efn-ua|Recognized as IR Iran by FIFA}} (20) * {{fb|IRQ}} (57) * {{fb|JPN}} (18) * {{fb|JOR}} (63) (debut) * {{fb|QAT}} (56) * {{fb|KSA}} (61) * {{fb|KOR}}{{efn-ua|Recognized as Korea Republic by FIFA}} (25) * {{fb|UZB}} (50) (debut) '''[[2026 FIFA World Cup qualification (CAF)|CAF]]''' (10) * {{fb|ALG}} (28) * {{fb|CPV}}{{efn-ua|Recognized as Cabo Verde by FIFA}} (67) (debut) * {{fb|COD}}{{efn-ua|Recognized as Congo DR by FIFA}} (46) * {{fb|EGY}} (29) * {{fb|GHA}} (73) * {{fb|CIV}}{{efn-ua|Recognized as Côte d'Ivoire by FIFA}} (33) * {{fb|MAR}} (7) * {{fb|SEN}} (15) * {{fb|RSA}} (60) * {{fb|TUN}} (45) {{col-4}} '''[[2026 FIFA World Cup qualification (CONCACAF)|CONCACAF]]''' (6) * {{fb|CAN}} (30) (co-host) * {{fb|CUW}} (82) (debut) * {{fb|HAI}} (83) * {{fb|MEX}} (14) (co-host) * {{fb|PAN}} (34) * {{fb|USA}}{{efn-ua|Recognized as USA by FIFA}} (17) (co-host) '''[[2026 FIFA World Cup qualification (CONMEBOL)|CONMEBOL]]''' (6) * {{fb|ARG}} (1) * {{fb|BRA}} (6) * {{fb|COL}} (13) * {{fb|ECU}} (23) * {{fb|PAR}} (41) * {{fb|URU}} (16) '''[[2026 FIFA World Cup qualification (OFC)|OFC]]''' (1) * {{#invoke:flag|fb|NZL}} (85) {{col-4}} '''[[2026 FIFA World Cup qualification (UEFA)|UEFA]]''' (16) * {{fb|AUT}} (24) * {{fb|BEL}} (9) * {{fb|BIH}} (64) * {{fb|CRO}} (11) * {{ fb|CZE}}{{efn-ua|Recognized as Czechia by FIFA}} (40) * {{fb|ENG}} (4) * {{fb|FRA}} (3) * {{fb|GER}} (10) * {{fb|NED}} (8) * {{fb|NOR}} (31) * {{fb|POR}} (5) * {{fb|SCO}} (42) * {{fb|ESP}} (2) * {{fb|SWE}} (38) * {{fb|SUI}} (19) * {{fb|TUR}}{{efn-ua|Recognized as Türkiye by FIFA}} (22) {{col-end}} == تیروپشک == تیروپشکەکە لە ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ لە سەنتەری کێنێدی لە [[واشینگتن دی سی|واشنتۆن دی سی]] بەڕێوەچوو <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/final-draw-results|سەردێڕ=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/final-draw-results |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251222075502/https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/final-draw-results |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> ئاهەنگی تیروپشکەکە بە پێشکەشکردنی یەکەم خەڵاتی ئاشتی فیفا بە [[دۆناڵد ترامپ|دۆناڵد ترەمپ]] دەستیپێکرد، <ref name="Guardian-main">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ}}</ref> خەڵاتێک کە بووە هۆی ئەوەی مشتومڕ لەنێو گروپەکانی مافی مرۆڤ و شیکاران و خەڵکدا بکەوێتەوە . <ref name="AJ-Analysis">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ}}</ref> <ref name="Amnesty">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2025/12/global-fifa-needs-to-act-on-human-rights/|سەردێڕ=Global: FIFA needs to act on human rights |ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Amnesty International}}</ref> <ref name="NewHumanitarian">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ}}</ref>48 تیپەکە دابەشکرابوون بەسەر چوار پۆتی 12 ھەڵبژاردەىى. پۆتی یەکەم پێکهاتبوو لە سێ میواندار و نۆ تیپی سەرەکی لە [[ڕیزبەندیی جیھانیی فیفا|ڕیزبەندی جیهانی فیفا]] لە تشرینی دووەمی 2025. پۆتەکانی ٢ و ٣ و ٤ بەپێی ڕیزبەندییەکە لە تیپەکانی دیکە پێکهاتبوون. لە کاتی تیروپشکەکەدا چوار براوەی یارییەکانی پلەی ئۆفی یەکێتی ئەوروپا و دوو براوەی پلەی ئۆفی نێوان کیشوەرەکان لە کاتی تیروپشکەکەدا نەزانرابوون و بەم شێوەیە بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی تەرخانکرابوون بۆ پۆتی 4. 12 گروپەکە بە شێوەیەکی هەڕەمەکی پێکهێنران بە هەڵبژاردنی یەک تیپ لە هەریەک لە چوار پۆتەکە. جگە لە یوفا، هیچ گروپێک نەیدەتوانی لە یەک تیپ زیاتر لە یەک کینفیدراسیۆن ڕابکێشێتە ناویەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/procedures-final-draw-world-cup-2026-revealed|سەردێڕ=Procedures for the Final Draw for the FIFA World Cup 2026™ revealed |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251125181355/https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/procedures-final-draw-world-cup-2026-revealed |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260115025032/https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref>سێ وڵاتی میواندار پێشوەختە بۆ سێ گروپ تەرخانکرابوون بۆ مەبەستی خشتەی کار. مەکسیک لە کۆمەڵەى A، کەنەدا لە کۆمەڵەى B و ئەمریکا لە کۆمەڵەى D دانرا. <ref name="Schedule2">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٤ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٤ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{براوەکانی جامی جیھانیی فیفا}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ|کەنەدا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠٢٠|وەرزش|ئەمریکای لاتین}} {{پۆلی کۆمنز|2026 FIFA World Cup}} [[پۆل:پاڵەوانیەتییەکانی جامی جیھانی فیفا|٢٠٢٦]] [[پۆل:تۆپی پێ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران]] 69m8iwrop8eyafcbe74hag9qvedcnpu 0 175832 1680665 1477828 2026-10-05T01:34:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە) 1680665 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|بەند=Q260725|پێڕستی ڕەش=فیلمۆگرافی،Has list، Married name، زمانەکانی ئاخاوتن، وێبگە، خوشک و برا، وڵاتی وەرزش}}'''مێگان ئانا ڕەپینۆ''' (بە [[زمانی ئینگلیزی]]: Megan Rapinoe؛ لە دایکبووی ٥ی تەممووزی ١٩٨٥) یاریزانێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکییە]] کە یاری تۆپی پێ دەکات،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Megan Rapinoe|ناونیشان=https://kids.britannica.com/students/article/Megan-Rapinoe/632501|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=Britannica Kids|زمان=en-US}}</ref> لە ئێستادا یاری بۆ یانەی ئۆئێل ڕیگن لە خوولی تۆپی پێی ژنانی ئەمریکا، هەروەها بۆ هەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەمریکای خانمان یاری دەکات. ئەو بە درێسی ژمارە ٢٢ لە هێڵی ناوەڕاستی باڵەکان یاری دەکات. ئەو لەگەڵ [[ئەلێکس مۆرگان]] بەیەکەوە کاپتنی هاوبەشن لە هەڵبژاردەی ئەمریکا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rapinoe|یەکەم=Megan|سەردێڕ=Soccer Star Megan Rapinoe On Equal Pay, And What The U.S. Flag Means To Her|ناونیشان=https://www.npr.org/2020/11/09/933018609/soccer-star-megan-rapinoe-on-equal-pay-and-what-the-u-s-flag-means-to-her|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=NPR.org|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی شوباتی ٢٠٢١|سەردێڕ=Stand or kneel? How Megan Rapinoe helped US Soccer change its tune|ناونیشان=http://www.theguardian.com/football/2021/feb/26/megan-rapinoe-national-anthem-vote-general-meeting|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=the Guardian|زمان=en}}</ref> مێگان لە ساڵی ٢٠١٩، خەڵاتی باڵۆن دۆری خانمان و خەڵاتی باشترین یاریزانی ژنی لەلایەن فیفاوە پێدرا. ئەو لەگەڵ هەڵبژاردەکەی بوونە براوەی مێدالیای زێڕ لە [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢|ئۆلەمپیادی ٢٠١٢]] هەروەها جامی جیهانیی فیفا بۆ ژنان لە ساڵەکانی ٢٠١٥ و ٢٠١٩. لە ساڵی ٢٠٢٠، لەلایەن [[تایم (کۆوار)|گۆڤاری تایم]] بەیەکێک لە [[تایم ١٠٠|١٠٠ کاریگەرترین]] کەسایەتی ساڵ دیاری کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Megan Rapinoe: The 100 Most Influential People of 2020|ناونیشان=https://time.com/collection/100-most-influential-people-2020/5888293/megan-rapinoe/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210131050400/https://time.com/collection/100-most-influential-people-2020/5888293/megan-rapinoe/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=Time}}</ref> مێگان لە ناو کۆمەڵێک [[کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە|گرووپی پەلکەزێڕینە]] چالاکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Megan Rapinoe Accepts Board of Directors Award|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=tSgcLb8AeQ8|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210131050720/https://www.youtube.com/watch?v=tSgcLb8AeQ8|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=L.A. Gay & Lesbian Center}}</ref><ref name="top_20121115">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|سەردێڕ=Megan Rapinoe: Don't Expect Barriers to be Broken until more People Come Out|ناونیشان=http://www.ontopmag.com/article.aspx?id=13557&MediaType=1&Category=8|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141024220800/http://www.ontopmag.com/article.aspx?id=13557&MediaType=1&Category=8|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|وێبگە=On Top Magazine}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|تۆپی پێ|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کالیفۆڕنیا|فیفا|وەرزش|تۆپی پێ|ئۆڵۆمپیاد}} {{پۆلی کۆمنز|Megan Rapinoe}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} [[پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠١٢]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێ ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠١٢]] [[پۆل:براوەکانی باشترین یاریزانی تۆپی پێی جیھان]] [[پۆل:کڵابی سەدەی فیفا]] [[پۆل:١٠٠ ژن لە بی بی سی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٥]] [[پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆلۆمپیای ھاوینەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی شۆرتی]] [[پۆل:دووانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:خەڵکە ئێڵ جی بی تییەکانی کالیفۆڕنیا]] [[پۆل:کەسایەتییە ئێڵ جی بی تییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] fi1wudtw3emre3kigm65i9tnnvx0stf 0 176726 1680517 1666995 2026-10-04T19:33:58Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1680517 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|بەند=Q463877|پێڕستی ڕەش=وەرزش، بواری کار ،Hair color، زمانەکانی ئاخاوتن، Time period ، ھاوسەر ئەندامی حیزبی سیاسی، خوشک و برا، زمانی زگماکی، خوێندنەوەی ئای پی ئەی، Lifestyle، دانیشتووی، ناسناو، بەشێکە لە، Present in work}}'''مێلیندا گەیتس''' (Melinda Gates؛ لە دایکبووی ١٥ی ئابی ١٩٦٤) کەسایەتی ژنە [[چاکەکاری|چاکەکاریی]] [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکییە]]، پێشتر بەڕێوبەری گشتیی کۆمپانیای [[مایکرۆسۆفت]] بوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی ئازاری ٢٠١٨|سەردێڕ=Melinda Gates biography|ناونیشان=https://www.biography.com/people/melinda-gates-507408|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|وێبگە=biography.com|بڵاوکەرەوە=A&E Television Networks}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Harris|یەکەم=Paul|ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦|سەردێڕ=A woman of substance|ناونیشان=https://www.theguardian.com/media/2006/nov/26/theobserver|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢٠|وێبگە=[[The Guardian]]|وتەگێڕانەوە=Melinda Ann French was born in Dallas on 15 August 1964.}}</ref> یەکێک لە گەورەترین کۆمپانیاکانی [[ئەپلیکەیشن|نەرمەواڵەی]] [[کۆمپیوتەر]]. لە ماوەی ساڵانی ٢٠١١ بۆ ٢٠٢٠، ئەو بەپێی گۆڤاری فۆربیس بەیەک لە دە بەهێزترین ژنانی جیهان ناو پێرستی ١٠٠ بەهێزترین ژنانی ساڵ هاتووە.<ref name="The World">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Power Women|ناونیشان=https://www.forbes.com/lists/power-women/|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠١٩|ئیش=Forbes|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181228223111/https://www.forbes.com/lists/power-women/#3d5d9f225a95|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ژیانی کەسی == مێلیندا گەیتس لە ساڵی ١٩٩٣، هاوسەرگیری لەگەڵ [[بیل گەیتس]] کردووە، خاوەنی سێ منداڵ بەیەکەوە. لە ساڵی ٢٠٠٠ لەگەڵ بیل بەیکەوە دامەزراوەن بیل و مێلیندا گەیستیان دامەزرانند، کە یەکێکە لە دیارترین دامەزراوە ناحکومییە خێرخوازییەکان لە جیهان.<ref>[https://www.forbes.com/profile/bill-gates Bill Gates' philanthropy profile], forbes.com; retrieved April 23, 2016.</ref> مێلیندا گەیتس لە پەیڕەوکارانی [[کڵێسای کاتۆلیک|کاتۆلیکە]].<ref name="tedcontraception">{{بیرخستنەوەی میدیای دەنگوڕەنگی|ناونیشان=http://www.ted.com/talks/melinda_gates_let_s_put_birth_control_back_on_the_agenda|سەردێڕ=Let's put birth control back on the agenda|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠١٢|دوایین=Melinda Gates|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ئیش=TEDxChange}}</ref><ref>[https://www.theguardian.com/world/video/2012/jul/11/melinda-gates-catholic-contraceptives-video?newsfeed=true "Melinda Gates: 'I'm a Catholic, but women need access to contraceptives'"], Guardian.co.uk; retrieved June 29, 2013.</ref><ref>[https://www.independent.co.uk/life-style/health-and-families/health-news/catholic-melinda-gates-defies-the-vatican-over-birth-control-funds-7936386.html "Catholic Melinda Gates defies the Vatican over birth control funds"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180116081054/https://www.independent.co.uk/life-style/health-and-families/health-news/catholic-melinda-gates-defies-the-vatican-over-birth-control-funds-7936386.html |date=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ }}, independent.co.uk; retrieved June 29, 2013.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|Melinda Gates}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست]] [[پۆل:چاکەکارانی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤]] [[پۆل:بازرگانە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:میلیاردێرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:پێدانی بەڵێندەر]] [[پۆل:خەڵکی شاری مەدینەی واشینگتۆن]] [[پۆل:خێرخوازە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەو ئەمریکییانەی پەیڕەوی کڵێسای کاتۆلیکی ڕۆم دەکەن]] [[پۆل:بەڕێوەبەرانی كۆمپانیا ئەمریكییەكان]] [[پۆل:ژنە ئەمریکییە نووسەرەکانی سەدەی ٢١ەکەم]] [[پۆل:ژنە بیرەوەرییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:کەسایەتیی ساڵ (گۆڤاری تایم)]] 4zizx68gzcce0flm3euzwmxfr3p17ka 4 177584 1680699 1680332 2026-10-05T01:50:17Z Dexbot 6403 بۆت: ئەرشیڤکردنی 4 بابەت (کۆنتر لە ٤٨ کاتژمێر) بۆ [[ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/بەشی داواکاری/ئەرشیڤی 1]] 1680699 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/بەشی داواکاری/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(48h) |counter = 1 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 1 |minthreadstoarchive = 2 }} {{ئەرشیڤەکان}} <!------------------ دەستکاری سەرەوە مەکە -------------------------------------> بە بارکردنی ھەر وێنەیەک تۆ ڕەزامەندیت بە [[ویکیپیدیا:سیاسەتی_بەکارھێنانی_وێنەکان|سیاسەتی بارکردنی وێنە]]، بۆ چۆنییەتی داواکردنی پەڕگە بە دروستی بڕوانە ([[ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/بەشی داواکاری/چۆنیەتی داواکردن|فێرکاری چۆنییەتی داواکردنی پەڕگە]]). {{Clickable button 2|ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە|گەڕانەوە بۆ سەرەتا|class=mw-ui-neutral}}{{Clickable button 2|ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/سیاسەت و ڕێسا/داواکار|سیاسەت و رێسا|class=mw-ui-neutral}}{{Clickable button 2|داواکاری نوێ پێشکەش بکە|url=https://w.wiki/3xb6|class=mw-ui-progressive}} <div class="anonymous-show boilerplate metadata" style="background:#dee; border:1px solid #00c; margin:0.5em; padding:0.5em;; padding: 1em; width:70%">'''تێبینی'''...{{ھن}} سوپاس بۆ ھەڵبژاردنی پڕۆژە، تکایە سەیرێکی [[ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/سیاسەت و ڕێسا/داواکار|سیاسەت و ڕێساکانی]] پڕۆژە بکە. </div><div class="user-show"> '''بەخێرھاتیت''' تکایە ئەو پەڕگەیەی ئەتەوێت باری بکەیت لێرە لە بەشێکی نوێ بەم شێوەیەی خوارەوە زانیارییەکانی تێدا بنووسە. == [[فیلمنێت]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٥:٤١، ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- دەستکاری مەکە --> | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازاد<!-- بۆ پێشکەشکەری داواکارییەکە: ھۆکاری داواکارییەکەت بنووسە --> | ناساندن = فیلمنێت<!-- پەڕگەکەت باسی چی دەکات و لەسەر چییە؟ --> | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Filmnet_Logo.png<!-- سەرچاوەی پێویست بۆ پەڕگەکە بنووسە، کە لەکوێ ھاتووە و شوێنی کوێیە؟ --> | زانیاریی زیاتر = <!-- تکایە گەر ھەر زانیاریەکی پێویستی تر ھەیە، کە یارمەتیی بارکردنی پەڕگەکە دەدات، بینووسە --> | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Filmnet Logo.png|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٦:٣٦، ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | لێدوانەکان = }} :سەرقاڵی ئەم داواکارییەم. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٦:٣٢، ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == [[نەوید مەحموودی]] == {{ڕەوشی داواکاری|2}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٣:١٨، ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- دەستکاری مەکە --> | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازاد<!-- بۆ پێشکەشکەری داواکارییەکە: ھۆکاری داواکارییەکەت بنووسە --> | ناساندن = نەوید مەحموودی <!-- پەڕگەکەت باسی چی دەکات و لەسەر چییە؟ --> | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Photo_2023-05-25_12-39-04.jpg#/media/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Photo_2023-05-25_12-39-04.jpg<!-- سەرچاوەی پێویست بۆ پەڕگەکە بنووسە، کە لەکوێ ھاتووە و شوێنی کوێیە؟ --> | زانیاریی زیاتر = <!-- تکایە گەر ھەر زانیاریەکی پێویستی تر ھەیە، کە یارمەتیی بارکردنی پەڕگەکە دەدات، بینووسە --> | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{نەکرا}} ماوەی داواکارییەکە بەسەرچووە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٩:٢٩، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = | لێدوانەکان = }} :@[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] لە ویکیی فارسی ھیچ سەرچاوەیەکی دیاری نەکردووە کە وێنەکە لە کوێوە ھاتووە. کورتەی ناساندنیشی نییە، بۆیە ئەبێ مۆڵەتنامەشی نەبێ. گەر ئەتوانی لینکی وێنەیەکی تری ئەم کەسایەتییە دانێ، بەس لە سەرچاوەیەک کە مۆڵەتنامەی گونجاوی ھەبێ نەک لە سۆشیاڵ میدیای بھێنی. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٧:٣٧، ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == [[دڵشکاو (فیلم)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٠٣:٣٨، ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = فیلمێکە لە دەرهێنان و نووسینی عەلی ڕووئین‌تەن و بەرهەمهێنانی مەجید ئیسماعیلی بەرهەمی ساڵی ٢٠٠٧/٢٠٠٨ە. | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%D9%84%E2%80%8C%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D9%87_(%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85)#/media/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Del_Shekasteh_Poster.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Del Shekasteh Poster.jpg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٦:٣١، ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | لێدوانەکان = }} :سەرقاڵی ئەم داواکارییەم. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٤:١٦، ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == [[فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی تۆکیۆ]] == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٦:٠٦، ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٣٦ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢١٠٦٣٦٧٥٩٧}} <!-- بۆ بارکەری پێداچوونەوەکەر، تکایە دوای ئەوەی وەڵامدانەوەی داواکارییەکە، ئەم لێدوانە و ھێڵەکەی سەرەوەش بسڕەوە --> <!-- end --> {{ڕەوشی داواکاری|چاوەڕوانی}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٠٦:٠٦، ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = لۆگۆ پەڕگەی نائازاد | ناساندن = فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی تۆکیۆ فێستیڤاڵێکی فیلمە کە لە ساڵی ١٩٨٥ دامەزراوە. ئەم ڕووداوە لە ساڵی ١٩٨٥ تا ١٩٩١ دوو ساڵ جارێک و دواتر ساڵانە بەڕێوەدەچێت. | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/Tokyo_International_Film_Festival#/media/File:Tokyo_International_Film_Festival_logo.svg | زانیاریی زیاتر = https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%81%DB%8E%D8%B3%D8%AA%DB%8C%DA%A4%D8%A7%DA%B5%DB%8C_%D9%86%DB%8E%D9%88%D8%AF%DB%95%D9%88%DA%B5%DB%95%D8%AA%DB%8C_%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85%DB%8C_%D8%AA%DB%86%DA%A9%DB%8C%DB%86 | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لێرە واژووەکەت بکە. --> }} == [[تاسیان (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٢٣:٢٠، ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = تاسیان (بە فارسی: تاسیان) زنجیرەیەکی ئێرانییە لە نووسین و دەرهێنانی تینا پاکروان. | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/Tasian_(TV_series)#/media/File:Tasian_(TV_Series_2025)_poster.jpg | زانیاریی زیاتر = https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tasian_(TV_Series_2025)_poster.jpg | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Tasian (TV Series 2025) poster.jpg|بینین]]) [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ١٠:٥٣، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[سوورپێست (فیلم)]] == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٦:١٥، ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٣٦ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢١٠٦٤٥٤٥٢٧}} <!-- بۆ بارکەری پێداچوونەوەکەر، تکایە دوای ئەوەی وەڵامدانەوەی داواکارییەکە، ئەم لێدوانە و ھێڵەکەی سەرەوەش بسڕەوە --> <!-- end --> {{ڕەوشی داواکاری|چاوەڕوانی}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٠٦:١٥، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = سورپێست فیلمێکە لە ژانەی دراما، ڕاز ئامێز و ڕۆمانسی لە دەرهێنانی و نووسینی نیما جاویدی | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%D8%B1%D8%AE%E2%80%8C%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA_(%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85)#/media/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Sorkh_Post_Poster.jpg | زانیاریی زیاتر = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Sorkh_Post_Poster.jpg?uselang=ckb#%D9%85%DB%86%DA%B5%DB%95%D8%AA%D9%86%D8%A7%D9%85%DB%95 | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لێرە واژووەکەت بکە. --> }} bqvyxi0gejybr8gv88sf3jgjicviuu2 0 177972 1680479 1650034 2026-10-04T16:38:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1680479 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مێشک | ناوی_فەرمی = مشیک - Meşik | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Meshik | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.8197|frame-long=44.8637|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ورمێ|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ئەنزەل|ئەنزەل]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری ئەنزەلا نشیو|ئەنزەلا نشیو]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1706 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 165 | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مێشک''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری ئەنزەلا نشیو]]، [[ناوچەی ئەنزەل]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''مێشک''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[دێلەدەرە]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[خەلیا]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[مسکینی]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[گێچە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١٦٥) کەس و (٣٣) خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە لە [[کورد]] پێکھاتووە. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) دەدوێن. == ئایین == ئایینی ئەم گوندە لە [[ئیسلام]]([[سوننە]]) پێکھاتووە. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ]] * [[مێشک]] == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ورمێ}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ]] hl8jf6lhfcusqdowx98lp7ckoz3a8oh 0 179058 1680405 1674295 2026-10-04T14:26:00Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680405 wikitext text/x-wiki '''فێرومون''' (لە یۆنانی کۆن: φέρω -فێرۆ) وەک [[ھۆرمۆن]] کاردەکات لە دەرەوەی لەشی زیندەوەر بۆ ڕاکێشانی سەرنجی ھەمان جۆر لە [[گیانلەبەر|زیندەوەران]].<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠١٨|سەردێڕ=Pheromones: Function, in humans, types, and news|ناونیشان=https://www.medicalnewstoday.com/articles/232635|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=www.medicalnewstoday.com|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Verhaeghe|یەکەم=J.|دوایین٢=Gheysen|یەکەم٢=R.|دوایین٣=Enzlin|یەکەم٣=P.|ڕێکەوت=٢٠١٣|سەردێڕ=Pheromones and their effect on women’s mood and sexuality|ناونیشان=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3987372/|journal=Facts, Views & Vision in ObGyn|بەرگ=٥|issue=3|پەڕەکان=١٨٩–١٩٥|issn=2032-0418|pmc=٣٩٨٧٣٧٢|pmid=٢٤٧٥٣٩٤٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Men can smell when a woman is sexually aroused|ناونیشان=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-03/uok-mcs030320.php|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=EurekAlert!|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210427034743/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-03/uok-mcs030320.php|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Yuhas|یەکەم=Daisy|سەردێڕ=Are Human Pheromones Real?|ناونیشان=https://www.scientificamerican.com/article/are-human-pheromones-real/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=Scientific American|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hadhazy|یەکەم=Adam|سەردێڕ=Do Pheromones Play a Role in Our Sex Lives?|ناونیشان=https://www.scientificamerican.com/article/pheromones-sex-lives/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=Scientific American|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=WesselMar. 7|یەکەم=Lindzi|دوایین٢=2017|دوایین٣=Pm|یەکەم٣=7:15|ڕێکەوت=٧ی ئازاری ٢٠١٧|سەردێڕ=Do human pheromones actually exist?|ناونیشان=https://www.sciencemag.org/news/2017/03/do-human-pheromones-actually-exist|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=Science {{!}} AAAS|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Wyatt|یەکەم=Tristram D.|ڕێکەوت=٧ی نیسانی ٢٠١٥|سەردێڕ=The search for human pheromones: the lost decades and the necessity of returning to first principles|ناونیشان=https://royalsocietypublishing.org/doi/10.1098/rspb.2014.2994|journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences|بەرگ=٢٨٢|issue=1804|پەڕەکان=٢٠١٤٢٩٩٤|doi=10.1098/rspb.2014.2994|pmc=PMC٤٣٧٥٨٧٣|pmid=٢٥٧٤٠٨٩١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Riley|یەکەم=Alex|سەردێڕ=Pheromones are probably not why people find you attractive|ناونیشان=https://www.bbc.com/future/article/20160509-the-tantalising-truth-about-sex-pheromones|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=www.bbc.com|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی شوباتی ٢٠١٧|سەردێڕ=How Animals Communicate Via Pheromones|ناونیشان=https://www.americanscientist.org/article/how-animals-communicate-via-pheromones|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=American Scientist|زمان=en|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210427034741/https://www.americanscientist.org/article/how-animals-communicate-via-pheromones|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی نیسانی ٢٠٢١|url-status=dead}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Pheromones in Insects|ناونیشان=https://www.si.edu/spotlight/buginfo/pheromones|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=Smithsonian Institution|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Pheromones - an overview {{!}} ScienceDirect Topics|ناونیشان=https://www.sciencedirect.com/topics/psychology/pheromones|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=www.sciencedirect.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Publishing|یەکەم=Harvard Health|سەردێڕ=Commentary: Human pheromones|ناونیشان=https://www.health.harvard.edu/newsletter_article/Commentary_Human_pheromones|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=Harvard Health|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210427034743/https://www.health.harvard.edu/newsletter_article/Commentary_Human_pheromones|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.apa.org/monitor/oct02/pheromones|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=www.apa.org}}</ref> فێرومون کردارێکی کیمیایە کە گیانلەبەران بەرھەمی دەھێنن لە دەرەوەی لاشەی خۆیان کە وادەکات ببێتە ھۆی گۆرانی ھەڵسوکەوتی گیانلەبەری بەرامبەر لەھەمان [[جۆرە|جۆر و ڕەگەزەکەی]]، فێرومون ھەروەک ھۆرمۆن وایە بەڵام لە دەرەوەی لەشی زیندەوەر کار دەکات، زۆربەی گیانەوەرە بچووکەکان فێرومون بەکاردەبەن بۆ پەیوەندی بەستن بەیەکتری، چوار جۆری فێرومون ھەیە (releaser, primer, signaler and modulator.) ئاژەڵان لەنێوان خۆیان فێرومون بەکاردەبەن بۆ مەبەستی: * ئاگادارکردنەوەی یەکتر * ئاگادارکردنەوە لە دۆزینەوەی خۆراک * بۆ زۆربوون * سنووردارکردن (ئەو ناوچەیەی دەیانەوێ بە تەنیا خۆیان لێی بژین) * ئاگادارکردنەوەی ئاژەڵانی تر بۆ کشانەوە.<ref name=":0"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{Authority control}}{{تووڵی دەروازە|زانست|ژینناسی|کیمیا|سێکسناسی}} {{پۆلی کۆمنز|Pheromones}} {{ژینناسی-کۆلکە}} {{کیمیا-کۆلکە}} {{سێکسناسی-کۆلکە}} [[پۆل:فێرومونەکان]] [[پۆل:ئیکۆلۆژیای کیمیایی]] [[پۆل:زانستی هەناو]] [[پۆل:زانستی ھەناو]] qtk2itzpnnx2m8negfu1kc1i8pbpozw 0 179159 1680716 1650020 2026-10-05T04:34:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1680716 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەجرووسە | ناوی_فەرمی = Məcrusə - مجروسە - Majruseh | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.6666|frame-long=44.7687|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ورمێ|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی سۆما و برادۆست|سۆما و برادۆست]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری برادۆست|برادۆست]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1747 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 103 | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[زستان]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەجرووسە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری برادۆست]]، [[ناوچەی سۆما و برادۆست]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''مەجرووسە''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[شەش ماڵ]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[دۆبڕە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[میرداوود]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[کانی شڕک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١٠٣) کەس و (١٩) [[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتووانی گوندەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) دەدوێن. == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم گوندە [[ئیسلام]] ([[سوننە]])یە. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ]] == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ورمێ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ]] 8pp5iwecw1qdjdbhl66o4ubp3gna18z 0 179266 1680805 1650005 2026-10-05T07:34:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1680805 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەحمووداوا | ناوی_فەرمی = Mehmûdava - محمودآباد - Mobarakabad | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.366|frame-long=45.1307|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ورمێ|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ|ناوچەی ناوەند]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری چەمێ بەراندێزا نشیو|چەمێ بەراندێزا نشیو]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1341 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 649 | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[زستان]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەحمووداوا''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری چەمێ بەراندێزا نشیو]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''مەحمووداوا''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ڕەحیماوا، بەراندێز|ڕەحیماوا]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[بەڕۆژۆک]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[کووکێ]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[حەسار، بەراندێز|حەسار]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٦٤٩) کەس و (١٣٦) [[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە لە [[کورد]] پێکھاتووە. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) دەدوێن. == ئایین == ئایینی ئەم گوندە لە [[ئیسلام]]([[سوننە]]) پێکھاتووە. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ]] == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ورمێ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ]] ec8nem0yu33wdabarzjxjt60srhish7 0 179311 1680438 1677260 2026-10-04T16:06:49Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680438 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''لێکەک''' شارێکە<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref> لە [[ناوچەی ناوەندی (شارستانی بەھمەئی)|ناوچەی ناوەندی]]ی [[شارستانی بەھمەئی]]، [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]]، [[ئێران]]، وەک ناوەندی ھەردوو [[شارستان]] و ناوچەکە کار دەکات.<ref name="Bahmai County Establishment">{{cite report|title=Divisional changes and reforms in Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad province|language=fa|website=lamtakam.com|via=Lam ta Kam|url=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/124608|archive-url=https://web.archive.org/web/20240125153752/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/124608|publisher=Ministry of the Interior, Political-Defense Commission of the Government Board|last=Aref|first=Mohammad Reza|archive-date=25 January 2024|date=c. 2024|orig-date=Approved 9 October 1383|id=Proposal 1.4.42.33009; Letter 58538T/26118H; Notification 31808/T31026K|access-date=25 January 2024}}</ref> ئەم شارە ناوەندی کارگێڕیی [[گوندەواری بەھمەئیی گەرمسیریی باشوور]] بوو<ref name="Kohgiluyeh County Rural Districts">{{cite report|title=Creation and establishment of 15 rural districts including villages, farms and places in Kohgiluyeh County under Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad province|language=fa|website=rc.majlis.ir|via=Islamic Parliament Research Center|url=https://rc.majlis.ir/fa/law/show/109309|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114052730/https://rc.majlis.ir/fa/law/show/109309|publisher=Ministry of the Interior, Council of Ministers|last=Mousavi|first=Mirhossein|archive-date=14 November 2012|date=24 August 1391|orig-date=Approved 25 December 1364|id=Proposal 17024|access-date=24 January 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121114052730/https://rc.majlis.ir/fa/law/show/109309|archivedate=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢}}</ref> تا ئەو کاتەی ناوەندەکەی گوازرایەوە بۆ گوندی [[کەت، کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد|کەت]].<ref name="Suq District Formation">{{cite report|title=Carrying out national divisions in Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad province|language=fa|website=qavanin.ir|via=Laws and Regulations Portal of the Islamic Republic of Iran|url=https://qavanin.ir/Law/PrintText/190663|archive-url=https://web.archive.org/web/20230815001046/https://qavanin.ir/Law/PrintText/190663|publisher=Ministry of the Interior, Political and Defense Commission|last=Rahimi|first=Mohammad Reza|archive-date=15 August 2023|date=c. 2023|orig-date=Approved 19 July 1391|id=Proposal 15645/42/1/15645; Letter 158802/T38854H|access-date=15 August 2023}}</ref> ==دانیشتووانناسی== لە کاتی سەرژمێریی گشتیی ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی شارەکە ١٢٬٢٢٦ کەس لە ٢٬٢٠١ خێزاندا بووە.<ref name="2006 Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006): Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/17.xls|access-date=25 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20110920094811/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/17.xls|format=Excel|archive-date=20 September 2011}}</ref> سەرژمێریی دوواتر لە ساڵی ٢٠١١دا ١٧٬٠٠٧ کەسی لە ٣٬٧٧٤ خێزاندا ژماردووە.<ref name="2011 Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011): Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=irandataportal.syr.edu|via=Iran Data Portal, Syracuse University|url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Kohgiluyeh-and-Buyer-Ahmad.xls|archive-url=https://web.archive.org/web/20230119003203/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Kohgiluyeh-and-Buyer-Ahmad.xls|archive-date=19 January 2023|access-date=19 December 2022|format=Excel}}</ref> سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦ ژمارەی دانیشتووانی شارەکەی بە ١٩٬٨٥٧ کەس لە ٥٬٠٩١ خێزاندا پێوانە کردووە.<ref name="2016 Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_17.xlsx|access-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20211102075451/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_17.xlsx|format=Excel|archive-date=2 November 2021}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]] * [[شارستانی بەهمەئی|شارستان بەهمەئی]] == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی کوردستان]] [[پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارەکانی ئێران]] [[پۆل:شارەکانی پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]] 3ln9571zpog5ipvss29ht76oiy6m1nt 0 179842 1680442 1630524 2026-10-04T16:19:13Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1680442 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox person|name=جۆش ئۆکۆنەر|residence=|occupation=ئەکتەر|alma_mater=بریستۆڵ ئۆڵد ڤیچ قوتابخانەی شانۆیی|relatives=جۆن بونتینگ (باپیرە){{ھن}}مادلین بونتینگ (پوور)|children=|spouse=|partner=|home_town=|image=Josh O'Connor at the 6th Odessa International Film Festival (2).jpg|nationality=ئینگلیز|death_place=|death_date=|birth_place=[[ئینگلتەرا]] ساوس ھامپتۆن|birth_date={{ڕێکەوتی لەدایکبوون و تەمەن|١٩٩٠|٥|٢٠}}|caption=ئۆکۆنەر لە فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی ئۆدێسا لە ساڵی ٢٠١٥|years_active=٢٠١٢–ئێستا}} '''جۆش ئۆکۆنەر''' ({{بە ئینگلیزی|Josh O'Connor}}؛ لەدایکبووی ٢٠ی ئایاری ١٩٩٠) ئەکتەرێکی ئینگلیزە. جۆش ناسراوە بە ڕۆڵگێڕانی شازادە چارڵزی گەنج لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی [[تاج (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|تاج]] (٢٠١٩- ٢٠٢٠) لە پەخشکردنی [[نێتفلیکس]]، وە براوەی [[خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب بۆ باشترین ئەکتەری زنجیرە درامای تەلەڤیزیۆنی|خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبە بۆ باشترین ئەکتەری زنجیرە درامای تەلەڤیزیۆنی]] وە پاڵێوراوە بۆ خەڵاتی تەلەڤیزیۆنی ئەکادیمی بەریتانیا بۆ باشترین ئەکتەر. == سەرچاوەکان ==  {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٤ی ئایاری ٢٠٢١}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Josh O'Connor|جۆش ئۆکۆنەر}} * {{IMDb name|nm4853066}} * {{ئینستاگرام|joshographee}} * {{توویتەر|JoshOConnor15}} * {{Rotten Tomatoes person|josh_oconnor|Josh O'Connor}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مۆسیقا|شانشینی یەکگرتوو}} {{ژیاننامە-کۆلکە|جۆش ئۆکۆنەر}} {{DEFAULTSORT:OConnor, Josh}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٠]] [[پۆل:کەسایەتییە بەڕیتانییەکان بە ڕەگەز ئێرلەندی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئێمی پرایم تایم بۆ نمایشێکی نایاب لەلایەن ئەکتەری سەرەکی لە زنجیرەدراما]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی سەندیکای ئەکتەرانی شاشە]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئینگلیز]] [[پۆل:مۆدێلی پیاوانی ئینگلیزی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئینگلیز]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئینگلیز]] [[پۆل:ئەکتەرە دەنگییە پیاوە ئینگلیزەکان]] [[پۆل:ئەو ئەکتەرانەی کە تووشی ناڕێکی خوێندنەوە بوونە]] jrf65zqwzr7b62v0sy63t5g7e37g0b2 1 181209 1680406 1382433 2026-10-04T14:26:01Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680406 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[فێرومون]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=791135 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210427034743/https://www.health.harvard.edu/newsletter_article/Commentary_Human_pheromones بۆ https://www.health.harvard.edu/newsletter_article/Commentary_Human_pheromones زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٦:١٠، ٣١ی ئایاری ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[فێرومون]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=843395 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210427034743/https://www.health.harvard.edu/newsletter_article/Commentary_Human_pheromones بۆ https://www.health.harvard.edu/newsletter_article/Commentary_Human_pheromones زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٦:٠٨، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[فێرۆمۆن]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1382432 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210427034743/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-03/uok-mcs030320.php بۆ https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-03/uok-mcs030320.php زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٦:٤٦، ١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[فێرۆمۆن]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680405 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210427034741/https://www.americanscientist.org/article/how-animals-communicate-via-pheromones بۆ https://www.americanscientist.org/article/how-animals-communicate-via-pheromones زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٤:٢٦، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) bdtd17nv5iynxrxunhd61rvneaymkm9 0 181571 1680519 1517089 2026-10-04T19:34:19Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1680519 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''مێنگ تیان''' (مردن ٢١٠ی پێش زاین) داھێنەر و ژەنەڕاڵێکی ئیمپراتۆریەتی چین بوو، خۆی بەوە جیادەکردەوە کەمپینی دژی خەڵکانی سیۆنگنو، وە بەشداربوو لە بنیاندنانەوەی [[دیواری چین]]، ھەروەھا براگەورەی [[مێنگ یی]] بوو. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|سەردێڕ=Meng_Tian|بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/Meng_Tian|زمان=ئینگلیزی|سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١}} {{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو||ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:مردووانی ٢١٠ی پ.ز]] [[پۆل:داھێنەرە چینییەکان]] [[پۆل:ژەنەڕالەکانی ئیمپراتۆریەتیی چین]] 3mqqup4vay5ze2i82q35duozu9hfk7q 0 182670 1680916 1649972 2026-10-05T10:39:48Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1680916 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەزاری چل چەشمە | ناوی_فەرمی = Mezary Çl Çeşme - مزاری چل چشمە - Mazary Chl Chashma | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.4324|frame-long=44.9903|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ورمێ|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ|ناوچەی ناوەند]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری بەراندێز|بەراندێز]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 2022 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[زستان]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەزاری چل چەشمە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری بەراندێز]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''مەزاری چل چەشمە''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[شەمەلەکان]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[گەزنەکێش]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[شێخ مەزاری]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[دۆڵەپێسان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٠) کەس و (٠) [[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتووانی گوندەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) دەدوێن. == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم گوندە [[ئیسلام]] ([[سوننە]])یە. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ]] == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ورمێ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] f5ccwnn0drdstt8itd81eo1zj36767n 0 183899 1680829 1649992 2026-10-05T07:38:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1680829 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەراجول | ناوی_فەرمی = Marajul - مراجول - Meracval | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.5678|frame-long=45.1398|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ورمێ|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ|ناوچەی ناوەند]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری بەکشلوچای|بەکشلوچای]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1304 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 369 | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[یارسان|یارسانی]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[زستان]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەراجول''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری بەکشلوچای]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''مەراجول''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[جارچلی]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[گۆک تەپە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[مەشکاوا ئەڤراز]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[سەنگەر میرعەبدوڵا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٣٦٩) کەس و (١٠٦) [[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١'''}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە لە [[یارسان]] پێکھاتووە. * بە [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] دەدوێن. == ئایین == ئایینی ئەم گوندە لە [[یارسان|یارسانی]] پێکھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزم‌آرا|سەرتیپ حاجعلی رزم‌آرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ]] == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ورمێ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ]] ff35x9v9tas0vt98uhlgtwa99ibitdb 0 185729 1680903 1667020 2026-10-05T10:37:38Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، تورکیا-کۆلکە) 1680903 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=تشرینی یەکەم ٢٠٢١}} {{Underlinked|date=تشرینی یەکەم ٢٠٢١}} {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''مەریح دەمیرالی''' ({{بە تورکی|Merih Demiral}}؛ لەدایکبووی ٥ی ئازاری ١٩٩٨) یاریزانی تۆپی پێی تورکیایە یاری بۆ [[یانەی تۆپی پێی یوڤێنتوس|یۆڤانتۆس]] و ھەڵبژاردەی تۆپی پێی تورکیا دەکات لەگەڵ ھەڵبژاردەکەی بەشداری چەندین پاڵاوانێتی نێودەوڵەتی کردووە. لە ھەڵبژاردەی خوار تەمەن ١٨، ١٩، ٢٠، ٢١ ی تورکیا یاری کردووە. ساڵی ٢٠١٩ پەیوەندی بە [[یانەی تۆپی پێی یوڤێنتوس]] دەکات. لە ھیڵی بەرگری یاری دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Merih Demiral – página 1 – Jogos e Jogadores – Fórum SCP|ناونیشان=http://www.forumscp.com/index.php?topic=68000.0|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171219091427/http://www.forumscp.com/index.php?topic=68000.0|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی تەممووزی ٢٠١٩|سەردێڕ=Official ⎮Merih Demiral is Bianconero! - Juventus.com|ناونیشان=https://www.juventus.com/en/news/news/2019/merih-demiral---bianconero-.php|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=archive.is|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20190705191518/https://www.juventus.com/en/news/news/2019/merih-demiral---bianconero-.php|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Merih Demiral|مەریح دەمیرالی}} * {{NFT player|72686}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|تۆپی پێ|تورکیا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٨]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیتالیا]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە پورتوگال]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی تورک]] [[پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی یوڤێنتوس]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦]] 5n7uih076ak0jt34lgfgjv7vfe5qkzf 0 186780 1680913 1649973 2026-10-05T10:39:18Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1680913 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەرەنەگلی بوزورگ | ناوی_فەرمی = مرنگلوی بزرگ - Marangaluy-e Bozorg | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Merenglûya Mezin | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=13|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.788|frame-long=45.1566|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ =300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ورمێ|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی نازی|نازی]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری نازیا ئەڤراز|نازیا ئەڤراز]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1278 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 478 | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[زستان]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەرەنەگلی بوزورگ''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری نازیا ئەڤراز]]، [[ناوچەی نازی]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''مەرەنەگلی بوزورگ''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[دەریاچەی ورمێ]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[تەقلیداباد]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[عەبدوڵا کەندی، نازی|عەبدوڵا کەندی]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ئەنگەنە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٤٧٨) کەس و (١٣٩) [[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١'''}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە لە [[ئازەربایجانی|ئازەری]] پێکھاتووە. * بە [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] دەدوێن. == ئایین == دانیشتوانی ئەم گوندە پەیڕەوی ئایینی [[ئیسلام]]([[شیعە]]) دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزم‌آرا|سەرتیپ حاجعلی رزم‌آرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی ورمێ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ]] 7tss3ef0n1wsxl9xhg3ds41sv81n81r 0 187527 1680490 1680186 2026-10-04T17:07:48Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:مەککە|مەککە]] 1680490 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}}[[پەڕگە:Some perspective on Mina - Flickr - Al Jazeera English.jpg|وێنۆک|خێمەکانی مینا]] '''مینا''' ({{بە عەرەبی|منى}}) دۆڵێکە لە ڕۆژھەڵاتی [[مەککە]] لەسەر ڕێی مەککە و [[کێوی عەرەفە]]، شەش کیلۆمەتر لە [[مزگەوتی حەرام]] دوورە، زۆربەی کارەکانی [[حەج]] لەوێدا ئەنجام دەدرێن. حاجی [[ڕۆژی تەروییە|ڕۆژی تەرویە]] و [[جێژنی قوربان|ڕۆژی جەژن]] و [[ئەیامی تەشریق]] لەوێ بەسەر دەبا، [[ڕەمی جەمەرات]]، [[قوربانی]] و سەرتاشین ئەنجام دەدات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مشعر منى.. أكبر مدينة خيام في العالم|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/encyclopedia/citiesandregions/2017/8/30/مشعر-منى-أكبر-مدينة-خيام-في-العالم|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=وادي مِنى.. أكبر شعائر الحج مساحة والوادي الأهم للمسلمين|ناونیشان=https://www.skynewsarabia.com/middle-east/1364954-وادي-مِنى-أكبر-شعائر-الحج-مساحة-والوادي-الأهم-للمسلمين|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=سكاي نيوز عربية|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=وادي مِنَى… أكبر المشاعر المقدسة للحجاج ومشهد بيعتي العقبة|ناونیشان=https://aawsat.com/home/article/3086846/وادي-مِنَى…-أكبر-المشاعر-المقدسة-للحجاج-ومشهد-بيعتي-العقبة|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=الشرق الأوسط|زمان=ar}}</ref> == خێمەکانی مینا == خێمەی نیشتەجێبوونن لە تیفلۆن دروست کراون کە دژە سووتانە، لەسەر ڕووبەری ٢٬٥ ملیۆن مەتر دووجا، توانای لەخۆگرتنی ٢٬٦ ملیۆن حاجی ھەیە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بابەتەکانی سعودیە}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|محەممەد|قورئان|عەرەبستانی سعوودی|مەککە}} {{پۆلی کۆمنز|Mina}} {{قورئان-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{عەرەبستانی سعوودی-کۆلکە}} [[پۆل:جوگرافیای عەرەبستانی سعوودی]] [[پۆل:حەج]] 699tld92bvmkqwxjqfjc9w75knoe726 1 189418 1680501 1558866 2026-10-04T17:43:46Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680501 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[مناڵی کاراتێ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=823000 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160305113106/http://bbfc.co.uk/releases/karate-kid-9 بۆ https://bbfc.co.uk/releases/karate-kid-9 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20071113040008/http://movies.nytimes.com/movie/26948/The-Karate-Kid/overview بۆ https://movies.nytimes.com/movie/26948/The-Karate-Kid/overview زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٧:٠٢، ١٤ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[مناڵی کاراتێ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=828898 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20090918095403/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F19840101%2FREVIEWS%2F401010351%2F1023 بۆ http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F19840101%2FREVIEWS%2F401010351%2F1023 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20201207051351/http://www.ew.com/ew/gallery/0,,1532588,00.html بۆ https://www.ew.com/ew/gallery/0,,1532588,00.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٨:٠٩، ٢٥ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٤ بەستەری دەرەکیی [[مناڵی کاراتێ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=843732 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20071113040008/http://movies.nytimes.com/movie/26948/The-Karate-Kid/overview بۆ https://movies.nytimes.com/movie/26948/The-Karate-Kid/overview زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20070703003338/http://www.varesesarabande.com/details.asp?pid=vcl-0307-1059 بۆ http://www.varesesarabande.com/details.asp?pid=vcl-0307-1059 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20090918095403/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F19840101%2FREVIEWS%2F401010351%2F1023 بۆ http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F19840101%2FREVIEWS%2F401010351%2F1023 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20201207051351/http://www.ew.com/ew/gallery/0,,1532588,00.html بۆ https://www.ew.com/ew/gallery/0,,1532588,00.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٨:٥٢، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[مناڵی کاراتێ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=890397 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160506135203/http://www.youngartistawards.org/pastnoms6.htm بۆ http://www.youngartistawards.org/pastnoms6.htm زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٩:٥٤، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[مناڵی کاراتێ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=989164 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20071113040008/http://movies.nytimes.com/movie/26948/The-Karate-Kid/overview بۆ https://movies.nytimes.com/movie/26948/The-Karate-Kid/overview زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٤:٥٢، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[مناڵی کاراتێ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=995737 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20071113040008/http://movies.nytimes.com/movie/26948/The-Karate-Kid/overview بۆ https://movies.nytimes.com/movie/26948/The-Karate-Kid/overview زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٨:٥٩، ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[مناڵی کاراتێ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=996983 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20090918095403/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F19840101%2FREVIEWS%2F401010351%2F1023 بۆ http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F19840101%2FREVIEWS%2F401010351%2F1023 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20201207051351/http://www.ew.com/ew/gallery/0,,1532588,00.html بۆ https://www.ew.com/ew/gallery/0,,1532588,00.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٢:٢١، ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[مناڵی کاراتێ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1087234 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20201115221550/https://ew.com/article/2013/04/29/how-i-met-your-mother-recap-william-zabka/ بۆ http://popwatch.ew.com/2013/04/29/how-i-met-your-mother-recap-william-zabka/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١١:٢٠، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٥ بەستەری دەرەکیی [[مناڵی کاراتێ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1316585 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ https://movies.nytimes.com/movie/26948/The-Karate-Kid/overview *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20201115221349/https://film.avclub.com/william-zabka-1798220407 بۆ https://film.avclub.com/william-zabka-1798220407 زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/19840101/REVIEWS/401010351/1023 *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ https://www.ew.com/ew/gallery/0,,1532588,00.html *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://popwatch.ew.com/2013/04/29/how-i-met-your-mother-recap-william-zabka/ تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:١٨، ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٤ بەستەری دەرەکیی [[مناڵی کاراتێ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1327383 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20201115221349/https://film.avclub.com/william-zabka-1798220407 بۆ https://film.avclub.com/william-zabka-1798220407 زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.varesesarabande.com/details.asp?pid=vcl-0307-1059 *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.youngartistawards.org/pastnoms6.htm *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20201115221550/https://ew.com/article/2013/04/29/how-i-met-your-mother-recap-william-zabka/ بۆ http://popwatch.ew.com/2013/04/29/how-i-met-your-mother-recap-william-zabka/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٦:٥٠، ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[مناڵی کاراتێ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1558865 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210131103821/https://data.worldbank.org/indicator/PA.NUS.FCRF?end=1984&locations=GB&start=1983 بۆ https://data.worldbank.org/indicator/PA.NUS.FCRF?end=1984&locations=GB&start=1983 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٠:٥٩، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[مناڵی کاراتێ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680500 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20201115221342/https://www.gazettetimes.com/blogs/of-being-and-johnny-lawrence-sweep-the-leg/article_25cefe2c-c937-5dd9-8e04-8c92425d0103.html بۆ https://www.gazettetimes.com/blogs/of-being-and-johnny-lawrence-sweep-the-leg/article_25cefe2c-c937-5dd9-8e04-8c92425d0103.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٧:٤٣، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) imsw82czyeosehojwzgbza2in18wlqh 0 189697 1680673 1517208 2026-10-05T01:35:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1680673 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[File:Two_Immortals_on_Huangshan.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Two_Immortals_on_Huangshan.jpg|چەپ|وێنۆک{{بەستەری مردوو|url=https://en.wikipedia.org/wiki/File%3ATwo_Immortals_on_Huangshan.jpg%7C%DA%86%DB%95%D9%BE%7C%D9%88%DB%8E%D9%86%DB%86%DA%A9 |date=ئابی ٢٠٢١ }}]] [[File:Mei_Qing_Tiandu_Peak_Of_Mount_Huangshan.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mei_Qing_Tiandu_Peak_Of_Mount_Huangshan.jpg|ڕاست|وێنۆک{{بەستەری مردوو|url=https://en.wikipedia.org/wiki/File%3AMei_Qing_Tiandu_Peak_Of_Mount_Huangshan.jpg%7C%DA%95%D8%A7%D8%B3%D8%AA%7C%D9%88%DB%8E%D9%86%DB%86%DA%A9 |date=ئابی ٢٠٢١ }}]] '''مێی چینگ''' <ref name="chinaweb">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Méi Qīng Brief Biography|ناونیشان=http://www.china-on-site.com/pages/painter/1113.php|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090105235555/http://www.china-on-site.com/pages/painter/1113.php|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="Barnhart">Barnhart: 380.</ref>(بە چینی:梅清;، لەدایکبووی ١٦٢٣ بۆ ١٦٩٧) وێنەکێشی سروشت، شاعیر بوو لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتی چینگ]]. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢١}} ==== ئاماژە بە سەرچاوە ==== * Barnhart, R. M. et al. (1997). Three thousand years of Chinese painting. New Haven, Yale University Press. {{ISBN|0-300-07013-6}} * Ci hai bian ji wei yuan hui ({{lang|zh|辞海编辑委员会}}). Ci hai ({{lang|zh|辞海}}). Shanghai: Shanghai ci shu chu ban she ({{lang|zh|上海辞书出版社}}), 1979. <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Authority control}}{{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو|ھونەرەکان|ژیاننامە}} {{پۆلی کۆمنز|Mei Qing}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٦٢٣]] [[پۆل:مردووانی ١٦٩٧]] [[پۆل:وێنەکێشانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی چینگ]] [[پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتیی چینگ]] [[پۆل:خۆشنووسەکانی ئیمپراتۆریەتیی چینگ]] [[پۆل:شاعیرانی ئانھوی]] [[پۆل:وێنەکێشەکانی ئانھوی]] [[پۆل:خەڵکی سوانچێنگ]] 0envxe0z6bar1m7z9krut47edb75wid 1 190471 1680645 1460513 2026-10-05T00:37:51Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680645 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ڕاڵف ماچیۆ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=829306 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110521080223/http://www.nydailynews.com/entertainment/tv/2011/05/18/2011-05-18_dancing_with_the_stars_semifinals_recap_ralph_macchio_karina_smirnoff_knocked_ou.html بۆ http://www.nydailynews.com/entertainment/tv/2011/05/18/2011-05-18_dancing_with_the_stars_semifinals_recap_ralph_macchio_karina_smirnoff_knocked_ou.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٥:٥٠، ٢٥ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[ڕاڵف ماچیۆ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=844529 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20081206054910/http://www.vh1divas2000live.com/shows/dyn/the_greatest/97835/episode_featured_copy.jhtml بۆ http://www.vh1divas2000live.com/shows/dyn/the_greatest/97835/episode_featured_copy.jhtml زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110521080223/http://www.nydailynews.com/entertainment/tv/2011/05/18/2011-05-18_dancing_with_the_stars_semifinals_recap_ralph_macchio_karina_smirnoff_knocked_ou.html بۆ http://www.nydailynews.com/entertainment/tv/2011/05/18/2011-05-18_dancing_with_the_stars_semifinals_recap_ralph_macchio_karina_smirnoff_knocked_ou.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٦:٢٧، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ڕاڵف ماچیۆ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=868957 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://archive.is/20100628031949/http://showbizandstyle.inquirer.net/entertainment/entertainment/view/20100625-277523/Whatever-happened-to-Ralph-Macchio بۆ http://showbizandstyle.inquirer.net/entertainment/entertainment/view/20100625-277523/Whatever-happened-to-Ralph-Macchio زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٢:٠٢، ٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[ڕاڵف ماچیۆ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=875324 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120922084255/http://articles.baltimoresun.com/1996-05-31/features/1996152118_1_ralph-macchio-finch-rosemary بۆ http://articles.baltimoresun.com/1996-05-31/features/1996152118_1_ralph-macchio-finch-rosemary زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120922084255/http://articles.baltimoresun.com/1996-05-31/features/1996152118_1_ralph-macchio-finch-rosemary بۆ http://articles.baltimoresun.com/1996-05-31/features/1996152118_1_ralph-macchio-finch-rosemary زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٢:٣٠، ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ڕاڵف ماچیۆ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=887056 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180826214352/http://www.funnyordie.com/videos/c8ad4aa802/wax-on-f-ck-off-with-ralph-macchio بۆ http://www.funnyordie.com/videos/c8ad4aa802/wax-on-f-ck-off-with-ralph-macchio زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢١:٠٩، ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ڕاڵف ماچیۆ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=999037 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://archive.is/20100628031949/http://showbizandstyle.inquirer.net/entertainment/entertainment/view/20100625-277523/Whatever-happened-to-Ralph-Macchio بۆ http://showbizandstyle.inquirer.net/entertainment/entertainment/view/20100625-277523/Whatever-happened-to-Ralph-Macchio زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٢:٤١، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ڕاڵف ماچیۆ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1094660 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180418032019/https://www.newsday.com/entertainment/tv/ralph-macchio-kevin-can-wait-1.16650041 بۆ https://www.newsday.com/entertainment/tv/ralph-macchio-kevin-can-wait-1.16650041 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٥:٣٣، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ڕاڵف ماچیۆ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1096268 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110404233647/http://www.thewrap.com/tv/column-post/ralph-macchio-and-elijah-wood-think-bad-thoughts-indie-music-clip-video-25891 بۆ https://www.thewrap.com/tv/column-post/ralph-macchio-and-elijah-wood-think-bad-thoughts-indie-music-clip-video-25891 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٣:١٥، ٢ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ڕاڵف ماچیۆ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1209472 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20121002075755/http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=19961010&slug=2353460 بۆ http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=19961010&slug=2353460 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٢:١٤، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١٠ بەستەری دەرەکیی [[ڕاڵف ماچیۆ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1329862 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20131004234912/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=WE&s_site=kansas&p_multi=WE&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=11C1CBF0E4DCA928&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM بۆ http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=WE&s_site=kansas&p_multi=WE&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=11C1CBF0E4DCA928&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20131003122419/http://channel.nationalgeographic.com/channel/american-gypsies/articles/qa-with-executive-producer-ralph-macchio/ بۆ http://channel.nationalgeographic.com/channel/american-gypsies/articles/qa-with-executive-producer-ralph-macchio/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://archive.today/20120908121428/http://www.playbill.com/features/article/64275-How-Ralph-Macchio-Succeeds بۆ http://www.playbill.com/features/article/64275-How-Ralph-Macchio-Succeeds زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120922084255/http://articles.baltimoresun.com/1996-05-31/features/1996152118_1_ralph-macchio-finch-rosemary بۆ http://articles.baltimoresun.com/1996-05-31/features/1996152118_1_ralph-macchio-finch-rosemary زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.vh1divas2000live.com/shows/dyn/the_greatest/97835/episode_featured_copy.jhtml *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110404233647/http://www.thewrap.com/tv/column-post/ralph-macchio-and-elijah-wood-think-bad-thoughts-indie-music-clip-video-25891 بۆ https://www.thewrap.com/tv/column-post/ralph-macchio-and-elijah-wood-think-bad-thoughts-indie-music-clip-video-25891 زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://showbizandstyle.inquirer.net/entertainment/entertainment/view/20100625-277523/Whatever-happened-to-Ralph-Macchio *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180418032019/https://www.newsday.com/entertainment/tv/ralph-macchio-kevin-can-wait-1.16650041 بۆ https://www.newsday.com/entertainment/tv/ralph-macchio-kevin-can-wait-1.16650041 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120922084255/http://articles.baltimoresun.com/1996-05-31/features/1996152118_1_ralph-macchio-finch-rosemary بۆ http://articles.baltimoresun.com/1996-05-31/features/1996152118_1_ralph-macchio-finch-rosemary زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20121002075755/http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=19961010&slug=2353460 بۆ http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=19961010&slug=2353460 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٦:١٨، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ڕاڵف ماچیۆ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1460512 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160302235243/http://www.ew.com/article/2013/04/29/how-i-met-your-mother-recap-william-zabka بۆ https://www.ew.com/article/2013/04/29/how-i-met-your-mother-recap-william-zabka زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٦:٥٩، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ڕاڵف ماچیۆ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680644 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20201115221342/https://www.gazettetimes.com/blogs/of-being-and-johnny-lawrence-sweep-the-leg/article_25cefe2c-c937-5dd9-8e04-8c92425d0103.html بۆ https://www.gazettetimes.com/blogs/of-being-and-johnny-lawrence-sweep-the-leg/article_25cefe2c-c937-5dd9-8e04-8c92425d0103.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٠:٣٧، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) c2v9hs9gph2fh3pyw2nzbi2m1r9rxgs 0 192634 1680691 1361758 2026-10-05T01:38:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، مەجارستان-کۆلکە) 1680691 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''[[مەجارستان]]''' یەکێک بوو لە وڵاتە بەشداربووەکانی '''[[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠]]'''ی [[تۆکیۆ]]. ١٦٩وەرزشوان (٨١پیاو، ٨٨ خاتوون) نوێنەرایەتی وڵاتەکەیان کرد لە چەند یارییەکی ئۆڵمپیادەکە. لە بنەڕەتدا بڕیاروابوو یارییەکانی ئەم ئۆڵۆمپیادە لە ٢٤تەممووزی ٢٠٢٠ دەست پێبکات بەلام بەھۆی بڵاوبوونەوەی [[ڤایرۆسی کۆڕۆنا]] یارییەکانی بۆ ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١ دواخرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠٢١|سەردێڕ=Joint Statement from the International Olympic Committee and the Tokyo 2020 Organising Committee - Olympic News|ناونیشان=https://olympics.com/ioc/news/joint-statement-from-the-international-olympic-committee-and-the-tokyo-2020-organising-committee|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=International Olympic Committee|زمان=en}}</ref>ئەمە حەڤدەهەمین بەشداربووی مەجارستان بوو لە ئۆڵۆمپیاد دوای یەکەم بەشداری لە ساڵی ١٩٥٢. لەم ئۆڵۆمپیادە وەرزشوانانی مەجارستان بیست مەدالیایان ( ٦زێڕ ، ٧ زیو ، ٧ بڕۆنز) بۆ وڵاتەکەیان بەدەست هێنا .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Schedule - Team Hungary {{!}} Tokyo 2020 Olympics|ناونیشان=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/all-sports/noc-schedule-hungary.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=..|زمان=en-us|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211006101236/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/all-sports/noc-schedule-hungary.htm}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Team Hungary - Medals by Sport {{!}} Tokyo 2020 Olympics|ناونیشان=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/all-sports/noc-medalist-by-sport-hungary.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=..|زمان=en-us|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210814132434/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/all-sports/noc-medalist-by-sport-hungary.htm}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{وڵاتە بەشداربووەکانی ئۆلۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|مەجارستان}} {{پۆلی کۆمنز|Hungary at the 2020 Summer Olympics}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{مەجارستان-کۆلکە}} [[پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:مەجارستان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ]] sz58jn4b2j8sbdyeq3n5obm0jlphivp 0 192700 1680369 1361591 2026-10-04T13:35:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە، دەروونناسی-کۆلکە) 1680369 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''مێردەزمە''' یان '''دێوەزمە''' یاخود '''شەوە''' ('''کابووس''')<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=hobgoblin {{!}} کوردستانیکا {{!}} ڤەژین‌لێکس|ناونیشان=https://lex.vejin.net/ck/def/kurdistanica/hobgoblin|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=lex.vejin.net|زمان=ku}}</ref> ھەروەھا بە '''خەونێکی خراپ''' ناودەبرێت، خەونێکی ناخۆشە کە دەتوانێت ببێتە ھۆی وەڵامدانەوەیەکی سۆزداری بەھێز لە مێشکەوە، بە شێوەیەکی ئاسایی ترس بەڵکو نائومێدی، دڵەڕاوکێ یان خەمێکی گەورە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=nightmare {{!}} Origin and meaning of nightmare by Online Etymology Dictionary|ناونیشان=https://www.etymonline.com/word/nightmare|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=www.etymonline.com|زمان=en}}</ref> ھەرچۆنێک بێت، دەروونناسان جیاوازی دەکەن لەنێوان مێردەزمە و خەونە خراپەکاندا؛ بە تایبەتی، خەڵک لە کاتی خەونە خراپەکاندا لە خەودا دەمێننەوە، لەکاتێکدا کە مێردەزمەکان دەتوانن تاکەکان بەھیوا بکەن خەونەکە لەوانەیە حاڵەتی ناڕەحەتی، تیرۆری دەروونی یان جەستەیی، یان ترس و دڵەڕاوکێی تێدابێت. لە دوای ھەر مێردەزمەیەک، مرۆڤ زۆر جار لە حاڵەتی تەنگانەدا بێدار دەبێتەوە و لەوانەیە نەتوانێت بۆ ماوەیەکی کورت بگەڕێتەوە بۆ خەوتن. مێردەزمە دووبارەکان لەوانەیە پێویستی بە یارمەتی پزیشکی ھەبێت، چونکە ئەوان دەتوانن دەست لە شێوازی خەوتن وەربگرن و ببێتە ھۆی بێ خەوتنی.<ref>https://web.archive.org/web/20070831193305/http://www.psychologytoday.com/conditions/nightmare.html</ref> مێردەزمەکان دەتوانن ھۆکاری فیزیکییان ھەبێت وەک خەوتن لە پێگەیەکی ناڕەحەت یان تاو بوون، یان ھۆکاری دەروونی وەک دڵەڕاوکێ. خواردنی پێش خەوتن، کە دەبێتە ھۆی زیادبوونی میتابۆلیزم و چالاکی مێشکی جەستە، دەتوانێت ببێتە ھاندەرێکی شاراوە بۆ کابوسەکان. بڵاوبوونەوەی مێردەزمەکان لە منداڵدا (تەمەن ٥–١٢ ساڵ) لە نێوان ٢٠ بۆ ٣٠٪ و بۆ گەورەکانیش لە نێوان ٨ بۆ ٣٠٪دایە. لە زمانی ھاوبەشدا مانای مێردەزمە درێژ بووەتەوە بۆ زۆر شتی خراپ، وەک بارودۆخێکی خراپ یان دڕندەیەکی ترسناک یان کەسێک.<ref>https://psychcentral.com/disorders/nightmare-disorder-symptoms/,%20https://psychcentral.com/disorders/nightmare-disorder-symptoms{{بەستەری مردوو|url=https://psychcentral.com/disorders/nightmare-disorder-symptoms/,%20https://psychcentral.com/disorders/nightmare-disorder-symptoms |date=کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }}</ref> == ڕیشەسازی ناوەکەی == لە زمانی کوردی بۆ ئەم ڕووداوە دەروونییە ھەریەک لە بەختەک، خەوناگران، دێوەزمە _ دێوەزمۆکە، شەڤپەست، شەوە، کامووسک، مووەتەکە، مێردەزمە _ مێردەزمووکەمان ھەیە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Search Results for “دێوەزمە” – فەرهەنگی زمانی یەکگرتووی کوردی هاوچەرخ|ناونیشان=http://ferheng.info/?s=دێوەزمە|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=ferheng.info}}</ref> کە وەھا پێناسەکراوە: ئەوەی لە خەو دا دەتترسێنێت و ھاوارت بۆ ناکرێت یان گرانایییەکە لە خەودا سواری مرۆڤ دەبێت. == نیشانەکانی == ئەو کەسانەی کە مێردەزمەیان ھەیە شارەزایی ناوازەی خەوتن دەکەن کاریگەری بوونی مێردەزمەیەک لە شەودا دەرکەوتووە کە زۆر ھاوشێوەی ئەو بێ خەویەیە. ئەمە وا بیردەکرێتەوە کە بەھۆی بێداریی زۆر لە شەوانە و ترس لە خەوتن دروست دەبێت. نیشانەکانی بێسەروبەریی مێردەزمە بریتییە لە بێداری دووبارە لە کاتی خەوی سەرەکی یان نەپ لەگەڵ بیرھێنانەوەی ورد لە خەونە درێژکراوەکان و زۆر ترسناکەکان، کە زۆربەی کات ھەڕەشەکان بۆ مانەوە، ئاسایش، یان خۆبەڕێوەبەری لەخۆدەگرێت. بە گشتی لە ماوەی نیوەی دووەمی کاتی خەوتندا بەئاگابوونەکان ڕوودەدەن.{{ژێدەر پێویستە}} == سەرچاوەکان == <references /> {{improve categories|date=ئەیلوول ٢٠٢١}} {{پۆلی کۆمنز|Nightmares}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|دەروونناسی}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{دەروونناسی-کۆلکە}} [[پۆل:ترس]] [[پۆل:خەون]] [[پۆل:پەشێوییەکانی خەو]] s9s8zgxelfyitw7fvwhwml45qdgpevt 0 192702 1680597 1656721 2026-10-04T22:36:23Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1680597 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کتێب |ناو= مێژووی کورد و کوردستان |دەرچوون= [[ھەولێر]] |ناوی بنەڕەتی= مێژووی مەردۆخ |دانەر= [[شێخ محەممەدی مەردۆخ]] |لێکۆڵەر= |زمان= [[زمانی کوردی|کوردی]] و [[زمانی فارسی|فارسی]] |وڵات= {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}}{{ھن}}{{ئاڵا|عێراق}} |زنجیرە= |بابەت= مێژووی کورد و کوردستان |جۆری ئەدەبی= [[مێژوو|مێژوویی]] |بڵاوکەرەوە= کتێبخانەی ئاوێر |وێنە= مێژووی مەردۆخ.jpg |وەرگێڕ= زانەر محەممەد |مێژووی دەرچوون= |بڵاوکەرەوەی چاپی وەرگێڕاو= |مێژووی دەرچوونی وەرگێڕان= ١٩٦٠، ٢٠١١ |وێنەگر= |دیزاینەری بەرگ= چوارچرا |جۆری چاپ= |ژمارەی پەڕە= ٧٠٧، ٧٣٥ |پێوانە= |کێش= |پێشتر= |دواتر= }} '''مێژووی مەردۆخ''' یان '''مێژووی کورد و کوردستان''' کتێبێکە لە ٤ بەش کە لەلایەن [[شێخ محەممەدی مەردۆخ|ئایەتوڵڵا مەردۆخی کوردستانی]] نووسراوە. زۆربەی قەبارەی ئەم کتێبە لەبارەی [[میرنشینی ئەردەڵان|مێژووی ئەردەڵانەوەیە]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://ketabnak.com/book/88914/تاریخ-مردوخ|سەردێڕ=تاریخ مردوخ|زمان=fa}}</ref> ئەم کتێبە یەکەم کتێبە کە بە شێوازێکی نوێ لەسەر مێژووی ئەردەڵان نووسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=کلهر|یەکەم=‌محمد|ڕێکەوت=١ی کانوونی یەکەمی ١٣٨٨|سەردێڕ=پیشینه ای به ژرفای زمان|ناونیشان=http://noo.rs/WH7kO|journal=کتاب ماه تاریخ و جغرافیا|زمان=fa|بەرگ=١٤٢|issue=1|پەڕەکان=٥٤–٦٣}}</ref> ئەم کتێبە سەرەتا لەساڵی ١٩٥٣ بە [[زمانی فارسی]] نووسراوە دوای ٧ساڵ لە ساڵی ١٩٦٠ کتێبەکە بۆ [[کوردی]] وەرگێڕدرا. ئەم کتێبە تەنیا کتێبێکە کە لەبارەی هەموو خێڵەکانی کوردەوە نووسراوە و تێیدا ناوی نزیک بە [[٥٠٠ (ژمارە)|پێنسەد]] خێڵ هاتووە وەکوو: ئەردەڵان، بابان، بارزان، بادینان، بەختیاری، بەرزنجی، بیرانوەند، تاڵەبانی، جاف، خۆشناو، دەنبەلی، دەیلەمی، زازا، زەند، زەنگەنە، سەگوەند، سەلدوز، سۆرانی، شکاک، شوانکارە، عومەرلو، کرمانج، کەڵھوڕ، گۆران، لوڕ، لەک، لۆلۆ، لەیلانی، مەحموودی، مەریوانی و هتد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=کوردیپێدیا|یەکەم=Kurdipedia-|سەردێڕ=مێژووی مەردۆخ مێژووی کورد و کوردستان|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=2014033100400798733|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=Kurdipedia.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210918172901/https://www.kurdipedia.org/?q=2014033100400798733|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == بەشەکان == ئەم کتێبە لە خۆگری چوار بەشە: بەشی یەکەم: سەبارەت بە بارودۆخی گشتی، لەخۆگری پێنج بەند. بەشی دووەم: سەبارەت بە کورد و کوردستان، لەخۆگری سێ بەند. بەشی سێیەم: سەبارەت بە ماد و سەرزەمینی ماد (مادستان)، لەخۆگری پێنج بەند. بەشی چوارەم: سەبارەت بە بارودۆخی سنە (سنەدژ)، لەخۆگری سێ بەند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=کوردیپێدیا|یەکەم=Kurdipedia-|سەردێڕ=مێژووی مەردۆخ مێژووی کورد و کوردستان|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=2014033100400798733|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=Kurdipedia.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210918172901/https://www.kurdipedia.org/?q=2014033100400798733|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|کتێب|مێژوو}} {{کتێب-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:میرنشینی ئەردەڵان]] [[پۆل:کتێبە ئێرانییەکان]] [[پۆل:کتێبەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:کتێبە فارسییەکان]] [[پۆل:کتێبە کوردییەکان]] [[پۆل:کتێبە مێژوویییەکان]] [[پۆل:کتێبەکانی ١٩٥٣]] [[پۆل:کتێبەکانی ١٩٦٠]] [[پۆل:کتێبەکانی ١٩٧٣]] [[پۆل:کتێبەکانی ٢٠١١]] 4b03hmnmtc2za38dlrcrxqfr0wnorug 1 194391 1680709 1330606 2026-10-05T02:58:37Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680709 wikitext text/x-wiki هاوڕێیان چکۆڵە زنجیرە نووسینەکەی هەڵەیە، دروستەکەی چکۆڵەزنجیرەیە؛ بەگشتیش ئەم وشەیە چ بە جودا و چ بەسەریەکەوە زۆر باو نێ و زیاتر هەر کورتەزنجیرەی پێ دەڵێن. ئەگەر ڕازی بن و لێدوانێک نەبێ، دەیگوازمەوە. سپاس. [[بەکارھێنەر:Keenîî|Keenîî]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Keenîî|لێدوان]]) ‏٢٢:١٨، ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[کورتەزنجیرە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=999145 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211112224116/https://www.depauw.edu/news-media/latest-news/details/11968/ بۆ https://www.depauw.edu/news-media/latest-news/details/11968/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٤:٢٣، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[کورتەزنجیرە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1330605 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211112224116/https://www.depauw.edu/news-media/latest-news/details/11968/ بۆ https://www.depauw.edu/news-media/latest-news/details/11968/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٨:٣٦، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[کورتەزنجیرە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680708 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211112224112/https://www.tribstar.com/news/lifestyles/john-jakes-journey-to-new-york-times-bestseller-list-included-boyhood-years-in-terre-haute/article_8a3877e1-8e78-593d-9de8-b878d396254a.html بۆ https://www.tribstar.com/news/lifestyles/john-jakes-journey-to-new-york-times-bestseller-list-included-boyhood-years-in-terre-haute/article_8a3877e1-8e78-593d-9de8-b878d396254a.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٢:٥٨، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 5cavrc63da4v3erqo653vvcu7a3uzbh 0 203614 1680733 1650012 2026-10-05T04:36:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1680733 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەحموداوا | ناوی_فەرمی = محموداباد - Mahmudawa | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=35.208|frame-long=47.5765|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | دەرزیی_نەخشە٢ = Iran Kurdistan | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە٢ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە٢ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە٢ = جێگەی لە [[پارێزگای کوردستاندا|پارێزگای سنە]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای کوردستان|سنە]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی قوروە|قوروە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی قوروە|ناوچەی ناوەند]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری پەنجە عەلی باکوور|پەنجە عەلی باکوور]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1851 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەحموداوا''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری پەنجە عەلی باکوور]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی قوروە]]، [[شارستانی قوروە]]، [[پارێزگای کوردستان|پارێزگای سنە]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == مێژوو == == جوگرافیا == '''مەحموداوا''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[شوجاعاوا]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[باڵوانەی چواردانگ]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[شارەدێ]]ی [[قوروە]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[توبەرەڕیز]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٠)کەس و (٠)خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) دەدوێن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوغرافیای تاریخی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* | نووسەر = جەلالەدین شافیعی کورد | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20220101101439/https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[سوننە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی قوروە]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی قوروە}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{پارێزگای کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] kizd0uc62sfg4m1hwrm9ci3w0h2wifl 0 204327 1680607 1454990 2026-10-04T22:38:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە، دەروونناسی-کۆلکە) 1680607 wikitext text/x-wiki {{ڕێکخستن}} {{دەستپێکی زۆر درێژ}} {{داتابۆکس}}'''مێژووی ژیریی دەستکرد''' ({{بە ئینگلیزی|History of artificial intelligence}})لە کۆندا بە [[ئەفسانە]] و [[چیرۆک]] و دەنگۆی تایبەت بە بوونەوەرە دەستکردەکان خاوەن زیرەکی یان ھۆشیاری، دەستی پێ کرد کە لەلایەن مامۆستا بنیاتنەرەوەکەیان پێیان بەخشرابوو. نووسەری ئینگلیزی [[پامێلا ماککۆردۆک]] دەنووسێت کە [[ژیریی دەستکرد]] دەستی پێ کرد «بە ئاواتێکی کۆن بۆ ساختەکردنی خوداکان.» تۆوی ژیریی دەستکردی مۆدێرن لەلایەن [[فەیلەسووف]]انی کلاسیکەوە چێندراون کە ھەوڵیاندا بە دەستکاریی میکانیکیی ھێماکان باسی پرۆسەی بیرکردنەوەی مرۆڤ بکەن. ئەمە بە داھێنانی [[کۆمپیوتەر]]ە [[دیجیتاڵ]]ییە بەرنامەڕێژکراوەکان لە دەیەی ١٩٤٠دا پەرەی سەند، بە مانای ئامێرێک کە لەسەر سروشتی ئەبستراکتی [[بیرکاری]] بنیاتنراوە. ئەم ئامێرە و بیرۆکەکانی پشتی وای لە ژمارەیەک لە زانایان کرد کە بە جددی باسی ئەگەری دروستکردنی مێشکی ئەلکترۆنی بکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi = 10.1016/j.bushor.2018.08.004|سەردێڕ= Siri, Siri, in my hand: Who's the fairest in the land? On the interpretations, illustrations, and implications of artificial intelligence|journal = Business Horizons|بەرگ= ٦٢|پەڕەکان= ١٥–٢٥|ساڵ= ٢٠١٩|دوایین١= Kaplan|یەکەم١= Andreas|دوایین٢= Haenlein|یەکەم٢= Michael}}</ref> لقی توێژینەوەی ژیریی دەستکرد (AI) لە [[کۆنفرانس]]ێکدا لە [[کۆلێژی دارتماوث|کۆلێژی دارتماوس]] لە ھاوینی ١٩٥٦ دامەزرا. ئەوانەی بەشدارییان کرد پێشڕەو بوون لە توێژینەوەی ئای ئەی بۆ ماوەی دەیان ساڵ. زۆر کەس لەوانە پێشبینی ئەوەیان دەکرد کە ئامێرێک وەک مرۆڤ بە زوویی و لە تەمەنی نەوەیەک دواتر یان کەمتر بێتە ئاراوە و بودجەی ملیۆن دۆلاریان پێدرا بۆ ئەوەی ئەم بینینە درک پێ بکەن. لەکۆتاییدا دەرکەوت کە گرانی پڕۆژەکەیان بە کەم زانیوە. لە ساڵی ١٩٧٣دا لە وەڵامی ڕەخنەکانی [[جەیمس لایتھیل]] و بەردەوامبوونی فشارەکانی [[کۆنگرە]]، حکوومەتەکانی [[بەریتانیا]] و [[ئەمریکا]] تەرخانکردنی دەرماڵە بۆ توێژینەوەی نەھێنراوی ژیریی دەستکردیان (AI) وەستاند. حەوت ساڵ دواتر، دەستپێشخەری پێشبینیی [[حکوومەتی ژاپۆن]] وای لە زۆرێک لە حکوومەتەکان کرد کە ملیارەھا دۆلار بۆ ژیریی دەستکرد خەرج بکەن. بەڵام لە کۆتایییەکانی دەیەی ١٩٨٠دا وەبەرھێنەکان لە خەو ھەستان و دووبارە وەبەرھێنانەکەیان ڕاگرت. ئەم پرۆسەیە ھێشتا ھەر بەم شێوە لە گفتوگۆکانی ژیریی دەستکرد و کۆمپیوتەرەکاندا ھەیە و ھەندێک کەس ھەندێک جار زیادەڕۆیی دەکەن لەبارەی داھاتوو دی کۆمپیوتەرەکان. پێشکەوتنی ژیریی دەستکرد سەرەڕای بەرزی و نزمی زۆر، ناوبانگی لە چاوی بیرۆکراتەکانی حکوومەت و سەرمایەداران بەردەوام بوو. ئەو کێشانەی کە لە دەیەی ١٩٧٠دا پێیان وا بوو چارەسەر ناکرێن، وایان لێ کرد کە چارەسەر بکرێن و ئێستا لە بەرھەمە سەرکەوتووەکانی بازرگانیدا بەکار دەھێنرێن. ھەرچەندە، بە پێچەوانەی پێشبینییە گەشبینییەکانی توێژەرانی نەوەی یەکەمی ئای ئەی، ھێشتا ھیچ ئامێرێک بە ھەمان ژیریی مرۆڤەوە دروست نەکراوە. [[ئەلن تیورینگ]]<ref>{{Harvnb|McCorduck|2004|pp=70–72}}, {{Harvnb|Crevier|1993|p=22−25}}, {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=2–3 and 948}}, {{Harvnb|Haugeland|1985|pp=6–9}}, {{Harvnb|Cordeschi|2002|pp=170–176}}. {{Harvnb|Turing|1950}}</ref> لە وتارە ناودارەکانی ساڵی ١٩٥٠دا، کە بووە ھۆی خێرایی توێژینەوە لە مۆدێرن کردنی ئامێرەکانی ژیری، باس لەوە دەکات کە «ئێمە تەنھا مەودایەکی کورت لە پێشمان دەبینین» و ئەوەشی وت «دەبێت کاری زۆر ئەنجام بدرێت». == مڕۆڤە پێشڕەوەکان == (ماککۆردۆک ٢٠٠٤) دەنووسێت، "ژیریی دەستکرد لە شێوازە جۆراوجۆرەکانی بیرکردنەوەیەکە کە مێژووی بیرکردنەوەی ڕۆژاوای لە خۆ گرتووە، خەونێکە کە پێویستی بە ھاتنە دییە، و لە [[میتۆلۆژیا]] و ئەفسانە و چیرۆک و بیرکردنەوە و ئامێرە کۆکییە ئۆتۆماتیکییەکان خۆی پیشان داوە.<ref>{{Harvnb|McCorduck|2004|pp=51–57, 80–107}}, {{Harvnb|Crevier|1993|pp=27–32}}, {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=15, 940}}, {{Harvnb|Moravec|1988|p=3}}, {{Harvnb|Cordeschi|2002|Chap. 5}}.</ref> == ژیریی دەستکرد لە ئەفسانە و خەیاڵدا == مرۆڤی میکانیکی و بوونەوەرە دەستکردەکان لە میتۆلۆژیای [[یۆنان]]دا دەبینرێن. بۆ نموونە، ڕۆبۆتە زێڕینەکانی [[ھێفاستۆس]] یان [[گالاتای پۆگمالیۆن]] دەتوانن ناوبنرێن. لە سەدەکانی ناوەڕاستدا دەنگۆی زیادکردنی عەقڵ بۆ ماددە بە کیمیا و میتۆدی نادیار لەسەر زمانەکان بوو، وەک گەشەکردنی [[جابەر بی حەیان]]، ھامۆنکۆلۆس (کورتەباڵای فیگورێک) پاراسێلوس یان ئادەمی دەستکرد ڕابی جودا لیۆ. لە سەدەی نۆزدەھەمدا، بیرۆکەکان دەربارەی مرۆڤی دەستکرد و ئامێرە بیرمەندەکان ڕێگایان کردە ناو چیرۆکە خەیاڵییەکاندا، وەک [[فرانکشتاین ماری شێلی]] یان [[کارگەی ڕۆبۆتی ڕۆسوم]] (R.U.R) لەلایەن کارل چاپێک، [[داروین]] لەنێو ئامێرەکان نووسینی [[ساموئێل بەتلەر]]. ژیریی دەستکرد لە ئێستادا توخمێکی گرنگی خەیاڵی زانستییە.<ref>{{Harvnb|Newquist|1994|pp=65}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Cave|یەکەم١=Stephen|دوایین٢=Dihal|یەکەم٢=Kanta|ڕێکەوت=٢٠١٩|سەردێڕ=Hopes and fears for intelligent machines in fiction and reality|ناونیشان=https://www.nature.com/articles/s42256-019-0020-9|journal=Nature Machine Intelligence|زمان=en|بەرگ=١|issue=2|پەڕەکان=٧٤–٧٨|doi=10.1038/s42256-019-0020-9|s2cid=150700981|issn=2522-5839}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|زانست|کۆمپیوتەر|زانستی کۆمپیوتەر|دەروونناسی}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{دەروونناسی-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی ژیریی دەستکرد]] [[پۆل:ژیریی دەستکرد]] 2bx2jebolv8vdgwb9fey5tdzotozzsf 0 204354 1680717 1644461 2026-10-05T04:34:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1680717 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەجیاوا | ناوی_فەرمی = مجیداباد - Majiawa | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=35.04137|frame-long=47.81822|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | دەرزیی_نەخشە٢ = Iran Kurdistan | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە٢ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە٢ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە٢ = جێگەی لە [[پارێزگای کوردستاندا|پارێزگای سنە]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای کوردستان|سنە]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی قوروە|قوروە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی چەرداوڕۆ|چەرداوڕۆ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری چەرداوڕۆی ڕۆژاوا|چەرداوڕۆی ڕۆژاوا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٢٦٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەجیاوا''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری چەرداوڕۆی ڕۆژاوا]]، [[ناوچەی چەرداوڕۆ]]، [[شارستانی قوروە]]، [[پارێزگای کوردستان|پارێزگای سنە]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == نێوی ئەم گوندە لە نێو مەجی خانی ئەردەڵان خانی مەڵبەند [[دوڵ مێهەم]] وەرگیراوە. == مێژوو == == جوگرافیا == '''مەجیاوا''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[سەنگیناوا]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[تەکیەی سەرێ]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[وەلیاوا]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[وەرمغان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٠)کەس و (٠)خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) دەدوێن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوغرافیای تاریخی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* | نووسەر = جەلالەدین شافیعی کورد | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20220101101439/https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[سوننە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی قوروە]] * [[گوندەواری چەرداوڕۆی ڕۆژاوا]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی قوروە}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{پارێزگای کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] 846bj5wr0av9gx1klg128cwk84p67qv 0 204355 1680718 1644462 2026-10-05T04:34:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1680718 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەجیاوای ئەردەڵان | ناوی_فەرمی = مجیدآباداردلان - Majiawa Ardalan | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=35.06509|frame-long=47.85307|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | دەرزیی_نەخشە٢ = Iran Kurdistan | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە٢ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە٢ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە٢ = جێگەی لە [[پارێزگای کوردستاندا|پارێزگای سنە]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای کوردستان|سنە]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی قوروە|قوروە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی چەرداوڕۆ|چەرداوڕۆ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری چەرداوڕۆی ڕۆژاوا|چەرداوڕۆی ڕۆژاوا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢١٧٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەجیاوای ئەردەڵان''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری چەرداوڕۆی ڕۆژاوا]]، [[ناوچەی چەرداوڕۆ]]، [[شارستانی قوروە]]، [[پارێزگای کوردستان|پارێزگای سنە]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == شوێنی قەڵا ونشینگەی مەجی خان ئەردەڵان خان ومالکی ئەم ناوچە بووە. == مێژوو == == جوگرافیا == '''مەجیاوای ئەردەڵان''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[سەرقەل]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[وەلیاوا]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[مێھەمی سەرێ]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[خەناناوا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٠)کەس و (٠)خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) دەدوێن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوغرافیای تاریخی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* | نووسەر = جەلالەدین شافیعی کورد | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20220101101439/https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[سوننە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی قوروە]] * [[گوندەواری چەرداوڕۆی ڕۆژاوا]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی قوروە}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{پارێزگای کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] k5jcw1zj0plo5r01uof0qhspcr5jzyj 0 204455 1680520 1644463 2026-10-04T19:34:28Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1680520 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەینەت ئاوا | ناوی_فەرمی = میمنت آباد - Mehnatabād | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = پەڕگە:Maimanatabad97.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی مەینەت ئاوا | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=35.05164|frame-long=47.90585|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | دەرزیی_نەخشە٢ = Iran Kurdistan | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە٢ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە٢ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە٢ = جێگەی لە [[پارێزگای کوردستاندا|پارێزگای سنە]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای کوردستان|سنە]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی قوروە|قوروە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی چەرداوڕۆ|چەرداوڕۆ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری چەرداوڕۆی ڕۆژاوا|چەرداوڕۆی ڕۆژاوا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٩١٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٤٠ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری|گەڕووسی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەینەت ئاوا''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری چەرداوڕۆی ڕۆژاوا]]، [[ناوچەی چەرداوڕۆ]]، [[شارستانی قوروە]]، [[پارێزگای کوردستان|پارێزگای سنە]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == مێژوو == == جوگرافیا == '''مێنەتاوا''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[زەلەجو]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[شیروانە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[شارەدێ]]ی [[دزە]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[شوکراوای مێھەم]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١٤٠)کەس و (٤٠)خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی باشووری|گەڕووسی]]) دەدوێن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوغرافیای تاریخی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* | نووسەر = جەلالەدین شافیعی کورد | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١ی شوباتی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20220101101439/https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[شیعە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی قوروە]] * [[گوندەواری چەرداوڕۆی ڕۆژاوا]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی قوروە}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{پارێزگای کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] ff5vhmy8aiqd07rz769jm7um1a5l9xc 0 204592 1680813 1433859 2026-10-05T07:36:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وێژە-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680813 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نووسەر | ناو = مەحییەدین حەقشناس | وێنە = | قەبارەی وێنە = | لێدوان = | سەردێڕ = | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناو = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٢ی کانوونی دووەمی ١٩٢٥ | شوێنی لەدایکبوون = [[سنە]] | ڕێکەوتی مردن = ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ | شوێنی مردن = سنە | شوێنی گۆڕ = | پیشە = | زمان = [[کوردیی باشووری|کوردی]]، [[فارسی]] | نەتەوە = [[کورد]] | ڕەگەز = | ڕەگەزنامە = | خوێندن = | شوێنی بڕوانامە = | سەردەم = | بواری کارکردن = | قوتابخانەی ئەدەبی = | کارە دیارەکان = ''[[شارەکەم سنە]]'' | خەڵاتە دیارەکان = | ساڵانی چالاکی = | ھاوسەر = | یار = | منداڵەکان = | خزمەکان = | واژوو = | لێدوانی واژوو = | ماڵپەڕ = }} '''مەحییەدین حەقشناس''' (١٢ی کانوونی دووەمی ١٩٢٥، [[سنە]] - ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣، سنە) شاعیری [[کورد]]ی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] بوو کە بەھۆی داھێنەری ھۆنراوەی «[[شارەکەم سنە]]» بە ناوبانگە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=موسسە فرھنگی و اطلاع رسانی|دوایین١=تبیان|سەردێڕ=مەحییەدین حەقشناس؛ شاعێری شیرین زمانی کوردستان|ناونیشان=https://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=324370|وێبگە=دامەزراوی فەرھەنگی و ڕاگەیاندنی تێبیان|بڵاوکەرەوە=tebyan.net|ڕێکەوتی سەردان=٤ی شوباتی ٢٠٢٢|زمان=ku|ڕێکەوت=٤ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220204080052/https://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=324370|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=شارەکەم سنە؛ نواندنەوەی شارێک بە شێعر|ناونیشان=https://ku.mehrnews.com/news/30038/|وێبگە=Mehr News Agency|بڵاوکەرەوە=ئاژانسی ھەواڵی مێھر|ڕێکەوتی سەردان=٤ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> == ژیان == مەحییەدین حەقشناس لە گەڕەکی [[قەتارچیان]] (یەکێک لە گەڕەکە کۆنەکانی سنە) لەدایک بووە. لە منداڵیدا چووەتە قوتابخانە و سەرەڕای نەبوونی ئاشنایییەکی قووڵ بە بنەما و ڕێساکانی شێعرەوە، شێعری نووسیوە. چەند ساڵێک دواتر چووە بۆ دواناوەندی و دیپلۆمی وەرگرتووە لە ساڵی ١٩٤٣ەوە بە ھاندانی یەکێک لە ماموستاکانی بە جدی شێعر دەوت. دواتر بوو بە مامۆستا لە وەزارەتی ڕۆشنبیری و چوو بۆ [[کرماشان]] لە ساڵی ١٩٤٨ گەڕایەوە سنە و لە مانگی تشرینی دووەمی ئەو ساڵەدا ھاوسەرگیریی کرد. حەقشناس جگە لە [[کوردی]]، شێعری بە [[فارسی]]یش نووسیوە، ھەندێک لەو شیعرانە کە زۆربەیان ڕەخنەی سیاسی کۆمەڵایەتییان تێدایە لەو کاتەدا لە ڕۆژنامە و گۆڤارە ئەدەبییەکاندا بڵاو کراونەتەوە لەوانە ڕۆژنامەی پارس شیراز. بە بۆنەی ئەم شیعرانە سەردەمێکی لە شاری [[ھەمەدان]] وەک تاراوگە بەسەربرد. بەڵام لە تاراوگەدا نەوەستا و چووە پاڵ کۆمەڵگەی ئەدەبی باباتەھێر و لە شێوەی ئەدەبیدا درێژە بە ھەوڵە کۆمەڵایەتییەکانی دا. دواتر گەڕایەوە سنە و لە ساڵی ١٩٩٤ بە چاوخشاندنەوە بە ھۆنراوەی ''[[شارەکەم سنە]]'' بڵاوی کردەوە. حەقشناس لە ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ لە سنە کۆچی دوایی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=پیکر شاعر و نویسندە سنندجی محی الدین حق شناس بە خاک سپردە شد|ناونیشان=https://mehrnews.com/xpmhf|ڕێکەوتی سەردان=٤ی شوباتی ٢٠٢٢|ئیش=اخبار ایران و جھان|agency=Mehr News Agency|بڵاوکەرەوە=mehrnews.com|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|زمان=fa}}</ref> == کارەکان == * ''[[شارەکەم سنە]]''، ١٩٩٤. (کتێب و ئەلبومی دەنگ) == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شیعری کلاسیکی کوردی}} {{شاعیرانی کورد}} {{تووڵی دەروازە|سنە|کوردستان|وێژەی کوردی|وێژە|شیعر|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:خەڵکی سنە]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٥]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٣]] [[پۆل:شاعیرانی ئێرانی بە زمانی کوردی]] [[پۆل:شاعیرە کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شاعیرەکانی کوردیی ناوەندی]] [[پۆل:شاعیرانی کورد]] [[پۆل:شاعیرانی ئێرانی سەدەی ٢٠ەم]] foomszv26oeeln12q1jcon9ux0xzq2y 0 204728 1680549 1404456 2026-10-04T19:39:19Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئێران-کۆلکە) 1680549 wikitext text/x-wiki {{دەستپێکی زۆر درێژ|ڕێکەوت=شوباتی ٢٠٢٣}} {{multiple image|perrow=3|total_width=400|image1=Denis Bourez - British Museum, London (8747049029) (2).jpg|image2=CairoEgMuseumTaaMaskMostlyPhotographed.jpg|image3=Mohenjo-daro Priesterkönig.jpeg|image4=0 Vénus de Milo - Ma 399 - Louvre 1.JPG|image5=Sarcophagus of the Spouses from Villa Giulia in Rome.jpg|image6=Statue-Augustus.jpg|image7=POL 3596-Editar (15708757686).jpg|image8=Haniwa - Warrior in Keiko Armor.jpg|image9=Cabeza Colosal nº1 del Museo Xalapa.jpg|footer=کارە ھونەریییە ناسراوە دێرینەکان، ھەریەک لەمانە نموونەی شارستانییەتێکن.}} '''مێژووی دێرین''' دەگەڕێتەوە بۆ ڕووداوەکانی ڕابردوو،<ref name="wordnet">[http://wordnet.princeton.edu/perl/webwn WordNet Search – 3.0], "History" {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050917065532/http://wordnet.princeton.edu/perl/webwn|date=2005-09-17}}</ref> لە سەرەتای دەستپێکی نووسین و تۆمارەکانی مێژووی مرۆڤ. دەستواژەکە دەکرێت بەکاربھێنرێت بۆ ئاماژەدان بە کاتێکی دیاریکراو یان ڕێکخراوە ئەکادیمییەکان. لێکۆلینەوە ئەکادیمییەکان لەسەر مێژویی دێرین دەکرێت زانستی بێت یان [[شوێنەوارناسی|دێرینەناسی]] بێت، بە لێکۆلینەوە کردن لەسەر کەلوپەلە بەڵگە لەسەربووەکان یان مێژووی مرۆڤیی (لێکۆلینەوە لەسەر مێژوو بەناو دەقەکان، شیعر و زمانەوانی) تۆماری ڕابردوو بەتەواوی بەناو ٥،٠٠٠ ساڵدا تێپەردەبێت، لە سەردەمی نووسینی بزمارییەوە دەست پێدەکات، لەگەڵ کۆنترین دەق و نووسینەکانی نزیک ٢٦٠٠ ساڵی پێش زایین.<ref>See also ''The Origin and Development of the Cuneiform System of Writing'', [[Samuel Noah Kramer]], ''Thirty Nine Firsts In Recorded History'', pp. 381–383.</ref> مێژووی دێرین تەواوی ئەو کیشوەرانە دەگەرێتەوە کە مرۆڤەکان لێی نیشتەجێبوون لە سەردەمی ٣٠٠ ھەزار ساڵ پێش زایین تاوەکوو ٥٠٠ی زایینی. سیستمی سێ-سەردەمی ساتی دێرین سیستمی سێ-سەردەمەکە دەکاتە ھەرسێ سەردەمی [[سەردەمی بەردین|بەردین]]، [[سەردەمی برۆنز|برۆنز]]، [[سەردەمی ئاسن|ئاسن]] مێژووی تۆمارکراو وادانراوە لە سەردەمی برۆنزەوە دەستپێبکات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Kipfer|یەکەم١=Barbara Ann|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=XneTstDbcC0C|سەردێڕ=Encyclopedic Dictionary of Archaeology|ڕێکەوت=٣٠ی نیسانی ٢٠٠٠|بڵاوکەرەوە=Springer Science & Business Media|ژپنک=٩٧٨٠٣٠٦٤٦١٥٨٣|شوێن=New York|ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە=2000|پەڕە=٥٦٤|وتەگێڕانەوە=Three-Age system: The division of human prehistory into three successive stages - Stone Age, Bronze Age, and Iron Age - based on the main type of material used in tools of the period. [...] The Ages are only developmental stages, and some areas skipped one or more of the stages. At first entirely hypothetical, these divisions were later confirmed by archaeological observations.|بەستەری نووسەر١=Barbara Ann Kipfer|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> دەستپێک و کۆتایی سەردەمەکان جیاوازی ھەیە لەنێوان ناوچەکانی جیھان، لە زۆربەی ناوچەکان سەردەمی برۆنز بە گشتی وا دانراوە کە لە پاش چەن سەدەیەک دوای ساڵی ٣٠٠٠ی پێش زایین دەستپێبکات<ref name="Cline2021">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Eric H. Cline|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=CjwCEAAAQBAJ|سەردێڕ=1177 B.C.: The Year Civilization Collapsed: Revised and Updated|ڕێکەوت=٢ی شوباتی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٩١-٢٠٨٠١-٥|پەڕە=xv|oclc=١١٩٣٠٦٩٨٤٠}}</ref> لەکاتێکدا کۆتایی سەردەمی ئاسن لە سەرەتای ھەزارەی یەکەمی پێش زایینە لە ھەنێک لە ناوچەکان، و لە کۆتایی کۆتایی ھەزارەی یەکەمی زاینییە بۆ ھەنێکی تر.<!-- دەقێک لێرە پەڕێنراوە The broad term "ancient history" is not to be confused with "classical antiquity", the period that follows the Iron Age. Classical antiquity refers to the period of Mediterranean history during which the civilizations of Ancient Greece and Rome flourished, from the first Olympiad in 776 BC and the founding of Rome in 753 BC, to the middle of the first millennium BC. The latter part of classical antiquity is known as late antiquity. --> ئەگەرچی ڕێکەوتی کۆتایی ھاتنی سەردەمی دێرین ناکۆکی لەسەرە، ھەنێک لە زاناکانی ڕۆژاوا [[کەوتنی ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمانی]] لە ٤٧٤ی زاینیی) (کە زۆر بەکاردێت)<ref>Clare, I.S. (1906). Library of universal history: containing a record of the human race from the earliest historical period to the present time; embracing a general survey of the progress of mankind in national and social life, civil government, religion, literature, science, and art. New York: Union Book. p. 1519 (cf., Ancient history, as we have already seen, ended with the fall of the Western Roman Empire; [...])</ref><ref>United Center for Research and Training in History. (1973). Bulgarian historical review. Sofia: Pub. House of the Bulgarian Academy of Sciences. p. 43. (cf. ... in the history of Europe, which marks both the end of ancient history and the beginning of the Middle Ages, is the fall of the Western Roman Empire.)</ref>، نزیکی [[ئەکادیمیای ئەفلاتوونی]] لە ٥٢٩ی زایینی<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hadas|یەکەم=Moses|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=dOht3609JOMC&q=%22end+of+antiquity%22+%2B+%22529%22&pg=PA273|سەردێڕ=A History of Greek Literature|بڵاوکەرەوە=Columbia University Press|ساڵ=١٩٥٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-٠١٧٦٧-١|پەڕە=٢٧٣}}</ref> مردنی [[جەستێنیانی یەکەم]] لە ٥٦٥ی زایینی<ref>Robinson, C.A. (1951). ''Ancient History from Prehistoric Times to the Death of Justinian''. New York: Macmillan.</ref> ھاتنی [[ئیسلام|ئایینی ئیسلام]]<ref>Breasted, J.H. (1916). ''[[iarchive:ancienttimesahi01breagoog|Ancient Times, a History of the Early World: An Introduction to the Study of Ancient History and the Career of Early Man]]''. Boston: Ginn and Company.</ref> ھەڵکشانی و بەھێزبوونی [[شارلمان]]<ref>Myers, P.V.N. (1916). ''[[iarchive:ancienthistory02myergoog|Ancient History]]''. New York [etc.]: Ginn and company.</ref> وەک کۆتایی مێژوویی دێرین و مێژوویی کلاسیکی ئەورووپی بەکاردەھێنن. لە کاتی سەردەمی مێژووی دێرین (کە بە زۆری لە ٣٠٠٠ی پێش زایینەوە دەست پێ دەکات)، ڕیژەی دانیشتووانی جیھان بە شێوەیەکی خێرا گەشەی دەسەند بەھۆی بەھۆی شۆڕشی کشتووکاڵی، کە لە پەرەسەندنێکی تەواو دابوو، بەگوێرەی HYDE کە لە ھۆڵەندا ھەژمارکراوە، ڕێژەیش دانیشتووانی بە خێرایی زیادی کردووە لەم سەردەمە. لە ١٠،٠٠٠ی پێش زایین لە [[پێش مێژوو]]، ڕێژەیش دانیشتووانی جیھان لە دوو ملیۆن کەس، بەرز بوویەوە بۆ ٤٥ ملیۆن بە ھاتنی ٣،٠٠٠ی پێش زایین. بە ھاتن و تێپەربوونی [[سەردەمی ئاسن]] لە ١،٠٠٠ی پێش زایین، ڕێژەی [[دانیشتووانی جیھان]] زیاد بووە بۆ ٧٢ ملیۆن کەس. لە کۆتایی ٥٠٠ی پێش زایین، ڕێژەی دانیشتووان وا بیرکراوەتەوە کە گەیشت بێت بە ٢٠٩ ملیۆن کەس. لە ١٠،٥٠٠ ساڵدا ڕیژەی دانیشتووان ١٠٠ ئەوەندە زیادبووە.<ref name="mnp.nl">[http://journals.sagepub.com/doi/pdf/10.1177/0959683609356587 Data] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191210060052/https://journals.sagepub.com/doi/pdf/10.1177/0959683609356587|date=2019-12-10}} from [http://themasites.pbl.nl/tridion/en/themasites/hyde/index.html History Database of the Global Environment.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180227200550/http://themasites.pbl.nl/tridion/en/themasites/hyde/index.html|date=2018-02-27}} K. Klein Goldewijk, A. Beusen and P. Janssen, "HYDE 3.1: Long-term dynamic modeling of global population and built-up area in a spatially explicit way", from table on p. 2, Netherlands Environmental Assessment Agency (MNP), Bilthoven, The Netherlands.</ref> == سەرچاوەکان == <references /> {{تد|مێژوو|ئێران|چین|ھیندستان}} {{پۆلی کۆمنز|Ancient history}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی کەونار]] [[پۆل:سەردەمە مێژووییەکان]] ei5n86nge43miyh2wg5wiaedgi0472t 0 208311 1680826 1649994 2026-10-05T07:38:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1680826 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەدەک | ناوی_فەرمی = مدک - Madak | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=36.20867|frame-long=47.50969|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای کوردستان|سنە]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی بیجاڕ|بیجاڕ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ|ناوچەی ناوەند]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری سیامەنسور|سیامەنسور]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٨٠٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٧٤ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی گەڕووسی|گەڕووسی]]) و [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[نەتەوە]] | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = [[کورد]] و [[ئازەرییەکان|ئازەری]] <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەدەک''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری سیامەنسور]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ]]، [[شارستانی بیجاڕ]]، [[پارێزگای کوردستان|پارێزگای سنە]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == مێژوو == == جوگرافیا == '''مەدەک''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[گولتەپە]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ئوغڵانی میرئەحمەد]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ئوچ گومبەدی سوڵتان]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[عەلیشا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٧٤)کەس و (٢٦)خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە لە [[کورد]] و [[ئازەرییەکان|ئازەری]] پێکھاتووە. == ئایین و زمان == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[شیعە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی گەڕووسی|گەڕووسی]]) و [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] دەدوێن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوغرافیای تاریخی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* | نووسەر = جەلالەدین شافیعی کورد | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٩ی ئازاری ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20220101101439/https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی بیجاڕ]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی بیجاڕ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{پارێزگای کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] ifnh03dn3rhakgnjpfit785lypunmit 0 209663 1680372 1516979 2026-10-04T13:35:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مۆسیقا-کۆلکە) 1680372 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''مێرسیدس بێنتسۆ'''، ناوی تەواویی لیندا ماریا رۆین ({{بە ئینگلیزی|Mercedes Bentso}}) [[ڕاپ|ڕاپەرێکی]] فینلەندییە،<ref name=Yle2021april>[Rapper Mercedes Bentso clashed with an association working against school [[bullying]]] [https://yle.fi/uutiset/3-11871873 Rap-artisti Mercedes Bentso joutui napit vastakkain koulukiusaamista vastaan toimivan yhdistyksen kanssa]. [[Yle]].fi. Retrieved 9 July 2021</ref> لە ساڵی ٢٠١٢ وەک ڕاپەرێک چالاکە، وە ژانرەکەی [[ڕاپی گانگستا|ڕاپی گانگستە]]. گۆرانیەکانی باس لە بەکارهێنانی ماددەی هۆشبەر دەکەن لە ڕابردوویدا، و دەربارەی ئەوەی کە دەبێتە قوربانی توندوتیژی.<ref name=YleDocuProject>[Documentary project: Never again – rapper Mercedes Bentson's story] [https://yle.fi/aihe/artikkeli/2019/03/08/dokumenttiprojekti-ei-koskaan-enaa-rap-artisti-mercedes-bentson-rehellinen Dokumenttiprojekti: Ei koskaan enää – rap-artisti Mercedes Bentson rehellinen tarina]. [[Yle]].fi. Retrieved 9 July 2021</ref> ==سەرچاوەکان== <references />{{تووڵی دەروازە|مۆسیقا|ژیاننامە|ژن}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٣]] [[پۆل:ژەنیارانی فینلاندی]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی ڕاپ]] 2eqz472ewvp1x65jstlz2y90mobeqxr 0 211672 1680778 1630180 2026-10-05T05:51:52Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1680778 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Breadboard.JPG|وێنۆک]] بۆردی ئەزموونی یان برێدبۆرد ({{بە ئینگلیزی|Breadboard}}) بریتییە لە بۆردێکی شێوە تەخت کە دروستکراوە لە پلاستیک و کانزای گەیەنەر (زۆربەی کات لە مس)؛ کە بەکار دێت بۆ پێکەوەبەستنی پێکھاتە ئەلکترۆنییەکان بۆ دروستکردنی [[سووڕی کارەبا|سووڕێکی کارەبایی]] بێ ئەوەی پێویست بکات پێکھاتەکان پێکەوە لەحیم بکرێن. وە دەتوانرێت دووبارە بەکار بھێنرێتەوە، ئەمەیش وا دەکات کە ئاسان بێت بۆ بەکارھێنانی بۆ مەبەستی ئامادەسازیی تاقیکردنەوەی کاتی و ئەزموون بۆ ڕێکخستنی سووڕە کارەباییەکان. == سەرچاوەکان == {{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی | سەردان = ٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢}} {{تووڵی دەروازە|وزە|تەکنۆلۆژیا}} {{پۆلی کۆمنز|Breadboards}} {{وزە-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} 0tjr02e14b1i6ov9jrjooojdptsi5t3 1 212418 1680503 1375642 2026-10-04T17:54:02Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680503 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[مووسڵ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=946531 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://www.forbes.com/feeds/afx/2007/12/04/afx4401017.html *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20131011204327/http://almosul.org/Action4Mosul/Almosul_Dirk.pdf بۆ http://almosul.org/Action4Mosul/Almosul_Dirk.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20060629172718/http://almosul.org/Contents/HR/0_FP_HR.htm بۆ http://almosul.org/Contents/HR/0_FP_HR.htm زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١١:٤٧، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[مووسڵ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=947631 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20201126022248/https://www.stripes.com/news/w%C3%BCrzburg-hospital-team-is-home-from-iraq-1.28212 بۆ https://www.stripes.com/news/w%C3%BCrzburg-hospital-team-is-home-from-iraq-1.28212 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20121005055742/http://www.alfayhaa.tv/news/economy/86633.html بۆ http://www.alfayhaa.tv/news/economy/86633.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٨:٢٨، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[مووسڵ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=948286 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20101119025208/http://www.almosul.org/History/MosulHistory/MosulJews_HuertaCC.htm بۆ http://www.almosul.org/History/MosulHistory/MosulJews_HuertaCC.htm زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20081024224051/http://edition.cnn.com/2008/WORLD/meast/10/11/iraq.violence/index.html بۆ https://edition.cnn.com/2008/WORLD/meast/10/11/iraq.violence/index.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٠:١٥، ٢٥ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[مووسڵ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1198546 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190522101915/http://worldweather.wmo.int/154/c01467.htm بۆ http://worldweather.wmo.int/154/c01467.htm زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٦:٣٨، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[مووسڵ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1222817 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210123120646/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=80604 بۆ http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=80604 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٧:٤٥، ٦ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[مووسڵ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1327472 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190522101915/http://worldweather.wmo.int/154/c01467.htm بۆ http://worldweather.wmo.int/154/c01467.htm زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210123120646/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=80604 بۆ http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=80604 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٧:٠٢، ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[مووسڵ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1375641 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220515094912/https://edition.cnn.com/2003/WORLD/meast/07/22/sprj.irq.sons/index.html بۆ https://edition.cnn.com/2003/WORLD/meast/07/22/sprj.irq.sons/index.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٨:٢٠، ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[مووسڵ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680502 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240113183840/https://www.macrotrends.net/cities/21536/mosul/population بۆ https://www.macrotrends.net/cities/21536/mosul/population زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٧:٥٤، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 7wgc359dfe8pk6dr2n39vucsll44x12 0 215609 1680378 1516986 2026-10-04T13:36:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئەڵمانیا-کۆلکە) 1680378 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:2018_Mercedes-AMG_G_63_4MATIC_Automatic_4.0_Front.jpg|وێنۆک|2018 Mercedes-AMG G 63 4MATIC Automatic 4.0 Front]] '''مێرسێدس بێنز جی کلاس''' ({{بە ئینگلیزی|Mercedes-Benz G-Class}}) ئۆتۆمبێلێکە لەلایەن کۆمپانیای مێرسێدس بێنز دروستدەکرێت، بۆ یەکەمین جار لە ساڵی ١٩٧٩ بەرھەم ھێنراوە بۆ ئەوەی ئۆتۆمبێلێک بێت کە گونجاو بێت بۆ ڕێگا ناھەموار و زەوییە سەختەکان. بەرھەمھێنانی نەوەی دووەمی لە ساڵی ١٩٩٠ دەستی پێکرد و چەندین گۆڕانکاری بەسەردا ھات کە تەکنەلۆجیای پێشکەوتوو و دیزاینی ھاوچەرخی بۆ دابینکرا، لە ساڵی ١٩٧٩ەوە ڕووی دەرەوەی ئۆتۆمبێلەکە گۆڕانکارییەکی ئەوتۆی بەسەردا نەھاتووە، بەو پێیەی دیزاینەکەی پاراستووە کە جەخت لەسەر تۆکمەی ئۆتۆمبێلەکە دەکاتەوە و… تیشک دەخاتە سەر تواناکانی بۆ ڕۆیشتن بە ڕێگا ناھەموارەکاندا. ناوەوەی ئۆتۆمبێلەکە بە پەنجەرەی نزم و کورسییە بەرزەکانی مەودایەکی بینینی ناوازە بە سەرنشینەکانی دەبەخشێت، ھەروەھا گەرم دەکرێن و سارد دەکرێنەوە و بە کارەبا کۆنتڕۆڵ دەکرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mercedes-Benz Geländewagen-Club e. V.|ناونیشان=https://g-club.mercedes-benz-clubs.com/startseite/|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠٢٢|زمان=de-DE}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئۆتۆمۆبیل|دەیەی ١٩٨٠|دەیەی ٢٠٠٠|دەیەی ٢٠١٠|دەیەی ١٩٩٠|ئەڵمانیا}} {{پۆلی کۆمنز|Mercedes-Benz G-Class}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} [[پۆل:مێرسێدس بێنز]] [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکان]] [[پۆل:ئەڵمانیا]] [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ١٩٨٠]] [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی نەمسا]] 68n5iy80fnezlmzn2b7wfjokmah9jka 0 215857 1680888 1361834 2026-10-05T10:35:08Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1680888 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Jose leonardo-san marcos.jpg|alt=مەرقۆس|وێنۆک|مەرقۆس]] '''مەرقۆس''' یان '''مەرقس''' و بە زمانی [[عیبری]] «מרקוס مارکوس» پێی دەوترێت مەرقۆس ئەلبەشیر، ئەو نووسەری پەرتووکی دووەمی پەیمانی نوێ بووە، ئینجیلی مەرقۆس، ھەر لەبەر ئەم ھۆکارەش مەرقۆس بە ئینجیلییەکە ناودەبرێت. بەپێی نەریتی کڵێسەی ئەسکەندەری، بە یەکەم باوکسالاری دادەنرێت لە (٥٥–٦٨)یان (٤٣–٦٣). و [[مەسیح]] (عیسا) لە پەرتووکە پیرۆزەکەدا دەردەکەوێت کە لەلایەن مەرقۆسەوە نووسراوە وەک ئەو ڕزگارکەرەی کە ھات بۆ ڕزگارکردنی مرۆڤ. لە خۆشەویستی بەرزی خۆیەوە دەیبینین کە سەرقاڵی کارەکانی میھرەبانییە؛ پێویستی مرۆڤ پڕدەکاتەوە و خەمەکانی ڕزگار دەکات و دواتر خۆی دەداتە فیدییە بۆی. لێرەوەیە کە مەرقۆس سەرنجی لەسەر پەرجووەکانی عیسا داوە نەک فێرکارییەکانی. ئەم پەرتووکە پیرۆزە بە باسکردن لە کۆتایی جیھان و چی ڕوودەدات کاتێک [[عیسا]] دەگەڕێتەوە پاشان ئەو ڕووداوانە دەخاتە ڕوو کە پەیوەندییان بە ئازار و مردن و زیندووبوونەوە و بەرزبوونەوەی مەسیحەوە ھەیە بۆ شکۆمەندی، ھەروەھا پشتگیری مەسیح بۆ قوتابییەکانی دووپات دەکاتەوە کاتێک مژدەی بڵاودەکەنەوە بۆ ھەموو جیھان. لیبیا یەکەم شوێن بووە بۆ بانگەوازی گاورەکان لە کیشوەری ئەفریقا، لەسەر دەستی مەرقۆسی پیرۆز کە یاوەری مەسیحە لە ڕێگەی یۆنانەوە ھاتبوو، پاشان بەڕێکەوت بۆ دانانی یەکەم بڵاوکردنەوەی ئۆرتۆدۆکسی لە [[میسر]]، بەڵام زۆری نەخایاند گەڕایەوە بۆ [[لیبیا]] دووبارە دوای ئەوەی قەشەکان لێی ترسان، و مەسیحییەت زۆر بە بەھێزی بڵاوبووەوە، بەو مانایەی کە میسرییەکان باوەڕیان بەھێزی مەسیحییەت بوو بە گشتی، و مەرقۆس لە میسر مردن.<ref>https://www.copticchurch.net/synaxarium/saints/mark.html</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=عام التغيير – عام ٢٠٢١م {{!}} كنيستا السيدة العذراء والأنبا بيشوي والسيدة لعذراء والأنبا رويس|ناونیشان=https://www.avarewase.org/newyear/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٢|زمان=ar}}</ref><ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠١٩|سەردێڕ=St. Mark The Apostle|ناونیشان=http://www.copticchurch.net/topics/synexarion/mark.html|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190514010044/http://www.copticchurch.net/topics/synexarion/mark.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> لە شاری سیرین لە ناوچەی سیرینایکای لیبیا لەدایکبووە. کوڕەزای بەرناباس بوو. دوایین ژەمی ئێوارە لە ماڵەکەی خۆیدا بوو. پۆڵس و ھاوڕێیانی بە دەریادا لە پافۆسەوە چوونە پەرگە لە پامفیلیا. بەڵام یۆحەنا لێیان جیا بووەوە و گەڕایەوە ئۆرشەلیم. کردار ١٣‏:١٣ لە گەشتی دووەمدا لەگەڵ بەرناباس چوو بۆ قوبرس. لە ساڵی ٥٥ ز ھاتە میسر و لەوێ بانگەشەی کرد. کەنیسەی ئۆرتۆدۆکسی قبتی لە میسر دامەزراند ئایانۆس قەشەیەکی دەستنیشان کرد. لە ساڵی ٦٨ی زایینیدا کوژراوە.<ref name=":0"/> == تەرمی مەرقۆس == تەرمی مەرقۆس لە [[ئەسکەندەریە]] دزراو و بردرا بۆ [[ئیتاڵیا]]، بەڵام [[کەنیسەی قیبتی]] لە ساڵی ١٩٦٨ لە سەردەمی [[پاپا سیریل شەشەمدا]] تەرمی ئەویان وەرگرتەوە بەیانی چوارشەممە ٢٦ی حوزەیرانی [[١٩٦٨]] نوێژێک لە قوربانگای کاتدرایی مەرقۆس بەڕێوەچوو و لە کۆتایدا پاپا سیریلی شەشەم ڕوفاتی مەرقۆسی بردە ئەو شوێنەی کە تێیدا دانرابوو مەزارگەی ئێستای لەژێر پەیکەرێکی گەورە لە [[ڕۆژھەڵاتی کاتدرایل]].<ref name=":0"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|مەسیحییەت|کتێبی پیرۆز|ژیاننامە}} {{پۆلی کۆمنز|Saint Mark}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٢]] [[پۆل:مردووانی ٦٨]] [[پۆل:پیرۆزەکانی ئەنگڵیکان]] [[پۆل:نووسەرانی مەسیحی]] [[پۆل:ساڵی لەدایکبوونی نەزانراو]] [[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ١ەم]] hldcmakbz3hv0jmzuj8tyj6bjkqta8p 0 216129 1680620 1612577 2026-10-04T23:05:22Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680620 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''فەیلەسووفە موسڵمانەکان''' بریتین لەو فەیلەسووفانەی کە کاریان لەسەر فەلسەفە کردووە لە ژێر ئاینی [[ئیسلام]] ، ئەوان وا بیردەکەنەوە کە بەشێک لە هاوەڵانی [[محەممەد|پەیامبەر ممحمەد]] بە شێوەیەکی سادە فەلسەفەیان بەکارهێناوە بۆ بانگەشەکردن بۆ ئاینی ئیسلام ، لە سەدەی هەشتەم، لە [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی|ئیمپراتۆریەتی بیزەنتی]] هانی وەرگێران دەدرا بۆ وەرگێرانی بەرهەمە فەلسەفەیەکانی [[فەلسەفەی یۆنان]] (بە تایبەتی نووسینەکانی [[ئەرەستوو|ئەرستوو]]) لە سەدەی نۆیەم [[کیندی]] فەلسەفەی ئیسلامی دامەزراند (٨٠٠-١٢٠٠). لە سەدەی دەیەمدا فەیلەسووف [[فارابی]] دەستیکرد بە تێکەڵکردنی فەلسەفەی یۆنانی و فەلسەفەی رۆمانی بۆ فەلسەفەی ئیسلامی فەیلەسووفە موسڵمانەکان دوایی ئەو قۆناغە پێشکەوتنی زۆریان بە خۆیانەوە بینی وە ئەو جارە کاریان کرد لەگەڵ زانستی [[ژیربێژی (مەنتیق)|ژیربێژی]] وە تێکەڵکردنەوەی لەگەڵ فەلسەفە. هەر لەو قۆناغانەدا زانستی [[کەلام]] پەیدا بوو. لە سەدەی یازدەهەمدا فەیلەسووفی موسڵمان [[ئیبن سینا]] کە بە یەکێک لە باشترین فەیلەسووفە موسڵمانەکان دادەندرێت هەتاوەکوو ئێستا توانی قوتبخانەیەکی فەلسەفەی بۆخۆی بکاتەوە بەناوی [[ئیبن سینایی|ئیبن سینایزم]] کە تێیدا رەوتی [[ئەرستۆی|ئەرستۆیزم]] و [[ئەفلاتوونیزم|ئەفڵاتونیزم]] تێیدا بەرجەستە کرابوو. == لیست == {| class="wikitable" !ناو !وێنە !سەرچاوە !سەردەمی CE !قوتابخانەی گروپ !فەلسەفە |- |[[کیندی|ئەل-کینی]] |[[پەڕگە:Al-kindi.jpeg|110x110پیکسڵ]] |عێراق |٨٠١٨٧٣ | |ئەو یەکەمین فەیلەسوفە موسڵمانەکان بوو، و بە "باوکی فەلسەفەی عەرەبی" دادەنرا.<ref>{{Harvard citation no brackets|Nasr|2006}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Abboud|یەکەم=Tony|سەردێڕ=Al-Kindi : the father of Arab philosophy|ناونیشان=https://archive.org/details/alkindifatherofa0000abbo|بڵاوکەرەوە=Rosen Pub. Group|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨-١-٤٠٤٢-٠٥١١-٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Greenberg|یەکەم=Yudit Kornberg|سەردێڕ=Encyclopedia of love in world religions|بڵاوکەرەوە=ABC-CLIO|ساڵ=٢٠٠٨|ژپنک=٩٧٨-١-٨٥١٠٩-٩٨٠-١|بەرگ=١|پەڕە=٤٠٥}}</ref> ئەو بەناوبانگ بوو بۆ پەرەپێدانی فەلسەفەی یۆنانی و یۆنانی لە [[جیھانی ئیسلامی|جیهانی موسڵماندا]].<ref name="Nasr & Leaman">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Nasr|سەردێڕ=The History of Islamic Philosophy|دوایین٢=Leaman|ڕێکەوت=١ی شوباتی ١٩٩٦|بڵاوکەرەوە=Routledge|ژپنک=٩٧٨-٠٤١٥٠٥٦٦٧٠|edition=1st|پەڕەکان=١–٣,١٦٥}}</ref> یەکێک لە نیگەرانییە سەرەکییەکانی بریتی بوو لە نیشاندانی هاوئاهەنگی فەلسەفە و [[کەلام|تیۆلۆژیای گریمانەیی]]. لەگەڵ ئەوەشدا، ئەو زیاتر حەزی لە ئاشکراکردن بوو لە هۆکار، چونکە باوەڕی وابوو کە دڵنیا بوو لە بابەتەکانی باوەڕ کە هۆکار ناتوانێت بدۆزێتەوە.<ref name="Nasr & Leaman" /> |- |[[ئەبووبەکر ڕازی|محەمەد ئیبن زەکاریا ڕەزا]] |[[پەڕگە:Zakariya_Razi_001.JPG|111x111پیکسڵ]] |فارس - ئێران |{{Circa|865–925}} | |بۆچوونە پێچەوانەییەکان سەبارەت بە باوەڕەکەی هەیە. هەندێکیان، وەک ئیبن ئەبی ئۆسیبا، ئەویان وەک باوەڕدار دەناسن، بەڵام هەندێکیان، وەکو ئەبو هەتام و بیرونی، ئەویان بە بێباوەڕ دەناسن. فەیلەسوفێک کە تیۆری ڕۆحەکەی، کە لە کتێبی The Metaphysicsدا ڕوونکراوەتەوە، لە ئیسلامەوە وەرگیراوە کە تێیدا ڕوونکردنەوەی دا کە چۆن ڕۆح ڕێگای خۆی بۆ ڕزگاربوون و ئازادی دەدۆزێتەوە.<ref name="Fakhri">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Fakhri|یەکەم=Majid|سەردێڕ=A History of Islamic Philosophy|ڕێکەوت=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Columbia University Press}}</ref> لە ''ژیاننامەی'' فەلسەفییدا، ڕەزا بەرگری لە شێوازی ژیانی فەلسەفەیی خۆی کرد، جەختی لەوە کردەوە کە، لەجیاتی ئەوەی خۆڕاگر بێت، مرۆڤ دەبێت زیرەکی خۆی بەکاربهێنێت و دادپەروەری لە ژیانیدا جێبەجێ بکات. بەرگرییەکەی لە دژی ڕەخنەگرانیدا هەروەها کتێبێکە بە ناونیشانی Al Syrat al Falsafiah (The Philosophical Approach).<ref name="Fakhri" /><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Iqbal|یەکەم=Mohammad|سەردێڕ=The Development of Metaphysics in Persia, a Contribution to the History of Muslim Philosophy|ڕێکەوت=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Kessinger Publishing}}</ref> هەروەها کیمیاکارێکی سەرەتایی بوو.<ref>History of civilizations of Central Asia, Motilal Banarsidass Publ., {{ISBN|81-208-1596-3}}, vol. IV, part two, p. 228.</ref> |- |[[فارابی|ئەلفارەبی]] |[[پەڕگە:Al-Farabi.jpg|84x84پیکسڵ]] |فارس - ئێران |872951 | |ئەلفارەبی لەگەڵ [[ئیبن سینا]] و [[ئیبن ڕوشد|ئەڤێرۆیس]] لە نێو موسڵماناندا بە پێریپاتیکی یان ڕەخنەگر ناسراون.<ref>Motahhari, Morteza, Becoming familiar with Islamic knowledge, V1, p.166 </ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Dictionary of Islamic Philosophical Terms|ناونیشان=http://www.muslimphilosophy.com/pd/d-22.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Muslimphilosophy.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Aristotelianism in Islamic philosophy|ناونیشان=http://www.muslimphilosophy.com/ip/rep/H002|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Muslimphilosophy.com}}</ref> ئەو ھەوڵیداوە بیرۆکەکانی [[ئەفلاتوون]] و [[ئەرەستوو|ئەرستۆ]] کۆبکاتەوە لە کتێبی "The collection of the ideas of the two philosophers".<ref>Motahhari, Mortaza, Becoming familiar with Islamic knowledge, V1, p.167 </ref> ئەو بە "دووەم مامۆستای" فەلسەفە ناسرابوو (ئەریستۆلت یەکەم بوو) ، و کارەکانی تەرخان کرابوون بۆ زیندووکردنەوەی و دووبارە داهێنانی بیرکردنەوەی فەلسەفی ئەسکەندەری، کە مامۆستاکەی، یۆهانا بن هایلان، ئەندامی بوو.<ref>Reisman, D. ''Al-Farabi and the Philosophical Curriculum'' In Adamson, P & Taylor, R. (2005). ''The Cambridge Companion to Arabic Philosophy''. Cambridge: Cambridge University Press. p55</ref> |- |ئەبو یاقوب سیجستانی | | |٩٧١ | |ئیلهامبەخش بە [[ئەفلاتوونیزمی نوێ|نیۆپلاتۆنیزم،]] "کۆسمیۆلۆژی و مێتافیزیکی چەمکێکی خودا وەک ئەوەی لەدەرەوەی بوون و نەبوون پەرەی سەند".<ref name="Walker1">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Walker|یەکەم=Paul E.|سەردێڕ=Abu Ya'qub al-Sijistani (fl. 971)|ناونیشان=http://www.iep.utm.edu/sijistan/|وێبگە=Internet Encyclopedia of Philosophy|بڵاوکەرەوە=The Institute of Ismaili Studies}}</ref> زیرەک کە یەکەم بوونەوەرە لەلایەن خوداوە دروستکراوە، باوەڕی وایە، تێکناشکێت، و ئامانجی ئایینەکە بریتیە لە "گەڕانەوەی ڕۆح بەرەو خودای ڕاستەقینەی بەرزتر و لە کۆتاییدا گەڕانەوەی بۆ دۆخی سەرەتایی".<ref name="Walker1" /><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Corbin|یەکەم=Henry|سەردێڕ=Kashf al-mahjub (Revealing the Concealed)|ڕێکەوت=١٩٤٩|شوێن=Tehran and Paris}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Walker|یەکەم=P.|سەردێڕ=The Wellsprings of Wisdom: A study of Abu Ya'qub al-Sijistani's Kitab al-yanabi'|ڕێکەوت=١٩٩٤|شوێن=Salt Lake City}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Walker|یەکەم=Paul E.|سەردێڕ=Abu Ya'qub al-Sijistani (fl. 971)|ناونیشان=http://www.iep.utm.edu/sijistan/|وێبگە=The Internet Encyclopedia of Philosophy|بڵاوکەرەوە=The Institute of Ismaili Studies}}</ref> |- |ئەبو حەسەن عەمیر | | |؟-992 | |لەکاتێکدا دژایەتی ئەو جۆرە فەلسەفەیە دەکات کە بە سەربەخۆ لە ئاشکراکردن دادەنرێت، هەوڵی دا بوارەکانی ڕێککەوتن بدۆزێتەوە لەنێوان گروپە ئیسلامییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gaskell|ساڵ=٢٠٠٩|سەردێڕ=Al-'Amiri, Abu'l Hasan Muhammad ibn Yusuf|ناونیشان=http://www.muslimphilosophy.com/ip/rep/H041|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110606174417/http://www.muslimphilosophy.com/ip/rep/H041|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی حوزەیرانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Nasr|یەکەم=Seyyed Hossein|سەردێڕ=The History of Islamic Philosophy (Routledge History of World Philosophies)|ڕێکەوت=١٩٩٦|بڵاوکەرەوە=Routledge|شوێن=London and New York}}</ref> بەشی یەکەم و حەوتەمی کتێبی ئەل-ئیلام بی ماناکب ئەل-ئیسلام (ڕەوانەکراوە لە بەرژەوەندییەکانی ئیسلامەوە) وەرگێڕدراوە بۆ ''زمانی''<ref>Rosenthal, F., ''The Classical Heritage of Islam'', Berkeley, CA: University of California Press, 1973, Pp. 63–70</ref> ئینگلیزی لەژێر ناونیشانی The Quiddity of Knowledge and the Appurtenances of its Species and The Excellences of Islam in Relation to Royal Authority.<ref>Rosenthal, F., ''State and Religion According to Abu l-Hasan al-'Amiri'', Islamic Quarterly 3, pp. 42–52</ref> کتێبەکەی تری Kitab al-amad 'ala'l-abad (On the Afterlife) هەروەها وەرگێڕانی ئینگلیزی هەیە.<ref>Rowson, E.K., ''A Muslim Philosopher on the Soul and Its Fate: Al-'Amiri's Kitab al Amad 'ala l-abad'', New Haven, CT: American Oriental Society, 1988</ref> |- |ئێبن مێسکاڤای | | |9321030 | |[[ئەفلاتوونیزمی نوێ|نیۆپلاتۆنیستێک]] کە یەکەم کاری گەورەی [[ئیسلام|ئیسلامی]] لەسەر ئەخلاقی فەلسەفی نووسی، بە ناونیشانی ''تەحدیب ئەلئەکڵاک'' (پشتکردنەوەی ئەخلاقی) ، ئەو جیاوازی کرد لە نێوان ئەخلاقی کەسی و شانشینی گشتی، و بەراوردی سروشتی ڕزگارکەرەوەی هۆکار کرد لەگەڵ تایبەتمەندی سەرنجڕاکێشەکانی سروشت.<ref name="c. edmund">C. Edmund Bosworth, "Meskavayh, Abu ʿAli Ahmad" in Encyclopædia Iranica </ref> |- |[[ئەبووعەلا مەعەری|مەعاری]] | | |9731058 | |بیرمەندێکی ئازادیخواز، هێرشی کردە سەر بیروباوەڕەکانی ئایین.<ref>[https://books.google.com/books?id=6FklfLSxpIkC&pg=PA147&dq=al+ma%27arri By Philip Khuri Hitti ''Islam, a way of life'' p. 147]</ref> ''پێویستییە'' ناپێویستەکەی (Luzūm mā lam yalzam) نیشانی دەدات کە چۆن کاری ژیان دەبینێت. کارەکانی تری The Epistle of Forgiveness (Risālat al-ghufrān) باس لە سەردانەکەی دەکات لەگەڵ شاعیرە عەرەبەکانی سەردەمی بتپەرست، لە بەهەشت و بەهۆی لایەنی گفتوگۆکردن لەگەڵ مردووەکان لە بەهەچەوە، ڕەشات ئەلفڕان بەراوردکراوە لەگەڵ کۆمێدی خودایی دانت کە سەدان ساڵ دواتر هات.<ref>William Montgomery Watt and Pierre Cachia, ''A History of Islamic Spain'', 2nd edition, Edinburgh University Press, 1996, pp. 125–126, {{ISBN|0-7486-0847-8}}.</ref> |- |[[ئیبن سینا]] |[[پەڕگە:Avicenna_TajikistanP17-20Somoni-1999_(cropped).png|97x97پیکسڵ]] |فارس - ئێران |9801037 | |بە یەکێک لە گرنگترین بیرمەند و نووسەرانی [[سەردەمی زێڕینی ئیسلام|سەردەمی زێڕینی ئیسلامی]] دادەنرێت، جیاوازی نێوان [[ھەبوون|بوونی]] و [[زات|بنچینەیی]] تیۆری سروشتی ڕۆح بە تایبەتی، کاریگەری لەسەر [[سەدەکانی ناوین|ئەوروپای ناوەڕاست]] دروست کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Avicenna (Persian philosopher and scientist) – Britannica Online Encyclopedia|ناونیشان=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/45755/Avicenna|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Britannica.com}}</ref> [[دەروونناسی]] و تیۆریی زانینەکەی کاریگەری لەسەر ویلیام ئۆڤێرنی، епископی پاریس و ئەلبێرتوس ماگنوس هەبوو، لەکاتێکدا میتافیزیکی کاریگەریی لەسەر فەلسەفەی [[تۆماس ئەکویناس|تۆماس ئوکیناس]] هەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦|سەردێڕ=The Internet Encyclopedia of Philosophy, Avicenna/Ibn Sina (CA. 980–1037)|ناونیشان=http://www.iep.utm.edu/a/avicenna.htm#H5|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Iep.utm.edu}}</ref> |- |حەمید ئەلدین ئەلکیرمانی | |فارس - ئێران |٩٩٦ ١٠٢١ | |کارە سەرەکییەکانی ''ڕاحەت ئەل-ئەکڵ'' (ئاشتی مێشک) باس لە چۆنیەتی بەدەستهێنانی ژیانی هەتاهەتایی مێشک و هۆکار دەکات، لە جیهانێکی گۆڕاندا. ئەل-ئەکوول ئەل-دحەحەبیا، (ڕەخنەگرتن لە مشتومڕەکانی ئەل-ڕەزا دژی پێویستیی ئاشکراکردن) و ''کیتاب'' ئەل-رایاد (لە بارەی گەردوونی ئیسماعیلی سەرەتایی) لەنێوان کارەکانی تردا.<ref name="daftary">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Daftary|یەکەم=Farhad|سەردێڕ=Intellectual Traditions in Islam|ناونیشان=https://archive.org/details/intellectualtrad0000unse_i4q8|بڵاوکەرەوە=I.B.Tauris|ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٩٧٨-١٨٦٠٦٤٤٣٥١|پەڕە=[https://archive.org/details/intellectualtrad٠٠٠٠unse_i٤q٨/page/٩٧ ٩٧]}}</ref> |- |[[ناسر خەسرەو|ناسیر خوسرۆ]] | |فارس - ئێران |10041088 | |''زانین و'' ئازادکردنەکەی لە زنجیرەیەک لە ٣٠ پرسیار و وەڵام پێکهاتووە دەربارەی بابەتە سەرەکییەکانی سەردەمی خۆی، لە دروستبوونی جیهانەوە بۆ ئازادی خواستی مرۆڤ و تاوانکاری دوای مردن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Nasir Khusraw|سەردێڕ=Knowledge and Liberation: A Treatise on Philosophical Theology|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ١٩٩٩|بڵاوکەرەوە=I. B. Tauris in Association with the Institute of Ismaili Studies; Reprint edition|translator-last=F.M. Hunzai}}</ref> Rawshana-i-nama (Book of Enlightenment) و Sa'datnama (Book for Felicity) هەروەها لەنێو کارەکانیدان. |- |[[غەزالی|غازلی]] | |فارس (ئێران) |105811 |سوفی/ئاشاری |کارەکانی The Incoherence of the Philosophers گۆڕانی بەسەردا هات لە زانستی ئیسلامیدا. ڕووبەڕووبوونەوەی لەگەڵ [[گومانکاری|گومانخوازی]] وای لێکرد باوەڕی بەوە هەبێت کە هەموو ڕووداوەکانی هۆکاری بەرهەمی تێکەڵاوی ماددی نین بەڵکو بەهۆی خواستی خوداەوەیە. دواتر، لە سەدەی داهاتوودا، ڕەتکردنەوەی ئەڤێررۆیس لە ناکۆکی ئەلگازالی بە ناکۆکیی ناکۆکیی ناسرا.<ref name="Watt1953">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Watt|یەکەم=W. Montgomery|ناونیشان=http://www.ghazali.org/works/watt3.htm|سەردێڕ=The Faith and Practice of Al-Ghazali|بڵاوکەرەوە=George Allen and Unwin Ltd.|ساڵ=١٩٥٣|شوێن=London}}</ref> |- |[[ئیبن باجە|ئێڤامس]] | | |10951138 | |بیرۆکەی سەرەکی فەلسەفی ئەو ئەوەیە کە ڕۆحی مرۆڤ دەتوانێت ببێتە یەک لەگەڵ خودایی لەڕێی پلەوپایە کە دەست پێدەکات بە هەستکردن بە فۆڕمەکان (کە کەمتر و کەمتر ماددەیان تێدایە) بۆ هەستکردن بە زیرەکی چالاک. گرنگترین کارەکانی فەلسەفی بریتیە لە ''تادبیەر'' ئەلموتەھید (ڕژێمی تەنیایی).<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Fakhry|یەکەم=Majid|سەردێڕ=Islamic philosophy, theology and mysticism: a short introduction|ناونیشان=https://archive.org/details/islamicphilosoph0000maji|ڕێکەوت=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Oneworld|شوێن=Oxford, England}}</ref> |- |[[ئیبن توفەیل|ئیبن تۆفایڵ]] | | |11051185 | |کارەکانی بەناوی های ئیبن یاقدان، بە ''باشترکردنی'' هۆکارە مرۆییەکان ناسراوە بە زمانی ئینگلیزی و ڕۆمانێکی فەلسەفی و ئەلیگۆرییە کە چیرۆکی منداڵێکی دڕندە بەناوی های دەگێڕێتەوە کە لەلایەن گاسێلێکەوە پەروەردە دەکرێت و بەتەنیا دەژی بەبێ پەیوەندی لەگەڵ مرۆڤەکانی تر. ئەم کارە بەردەوامە لە گێڕانەوەی چیرۆکەکەی ئەڤیسانا و وەک وەڵامێک بۆ کتێبی ئەلی [[غەزالی|غازالی]] The Incoherence of the Philosophers دادەنرێت، کە ڕەخنەی لە فەلسەفەی ئەڤیسانای گرتووە.<ref name="Fancy">Nahyan A. G. Fancy (2006), "Pulmonary Transit and Bodily Resurrection: The Interaction of Medicine, Philosophy and Religion in the Works of Ibn al-Nafīs (died 1288)", pp. 95–102, ''Electronic Theses and Dissertations'', [[University of Notre Dame]].</ref> |- |[[ئیبن ڕوشد|ئەڤێرۆ]] |[[پەڕگە:Statue_of_Averroes_(Córdoba)_-_BAE09705.jpg|114x114پیکسڵ]] |ئیسپانیا (ئەندەلوسیا) |١١٢٦١٩٨ | |کە بە "باوکی دامەزرێنەری بیرکردنەوەی سەلەفی لە ڕۆژئاوای ئەورووپا" وەسف کرا، بە نازناوی ''لێدوانکەر'' ناسرابوو بۆ لێدوانە بەنرخەکانی لەسەر کارەکانی ئەرستۆ.<ref name="brown.edu">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=John Carter Brown Library Exhibitions – Islamic encounters|ناونیشان=http://www.brown.edu/Facilities/John_Carter_Brown_Library/islam/pages/exchange.html|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی تەممووزی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120701174308/http://www.brown.edu/Facilities/John_Carter_Brown_Library/islam/pages/exchange.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="dspace.ucalgary.ca">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ahmed, K. S. "Arabic Medicine: Contributions and Influence". The Proceedings of the 17th Annual History of Medicine Days, March 7th and 8th, 2008 Health Sciences Centre, Calgary, AB.|ناونیشان=http://dspace.ucalgary.ca/bitstream/1880/47472/1/2008_HMD_Ahmed.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130606022334/http://dspace.ucalgary.ca/bitstream/1880/47472/1/2008_HMD_Ahmed.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کارەکانی سەرەکی بریتی بوون لە The Incoherence of the Incoherencia کە تێیدا بەرگری لە فەلسەفە دەکات دژی داخوازییەکانی ئەلگازالی لە The Inconcoherence des Philosophers. کارەکانی تری بریتی بوون لە ''فەسڵ'' ئەلماکاڵ و کتێبی ''کیتاب ئەلکاشف''.<ref name="brown.edu" /><ref name="dspace.ucalgary.ca" /> |- |ئەفرەدال دین قاشانی | |فارس - ئێران |١٢١٣ | |ئەو بەشدار بوو لە ڕوونکردنەوەی هێزی ڕزگارکەر لە خۆئاگایی. [ پشتڕاستکردنەوەی شکستخواردوو] واتە: "زانینی خۆت بریتیە لە زانینی واقیعی هەتاهەتایی کە هۆشیارییە، و زانینی ئەوە بریتیە لە ئەوە. " [ پشتڕاستکردنەوە شکستخواردووە] ئۆنتۆلۆژیای خۆی پەیوەستە بە ئەپیستیمۆلۆژیای ئەوەوە، چونکە باوەڕی وایە نوێکردنەوەی تەواوەتی تواناکانی جیهان تەنها لەڕێگەی پشتڕاستکردنەوەی خۆئاگابوونەوە دەکرێت. [ پشتگوێخستنی شکستخواردراو]<ref name="Iranica" /><ref name="Iranica" /><ref name="Iranica" /> |- |نەجمەودین کوبرا | | |١١٤٥-١٢٢٠ | |وەک دامەزرێنەری ڕیزبەندی سوفی کوبرەیا، بە پێشەنگێکی سوفی دادەنرێت.<ref name="Henry Corbin">[[Henry Corbin]], "''History of Islamic Philosophy''" and "''En Islam Iranien''".</ref> کتێبەکانی باس لە خەون و ئەزموونی بینایی دەکەن، لەنێویاندا لێدوانێکی سوفی لەسەر [[قورئان]].<ref name="Encyclopaedia of Islam, Second Edition">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Algar|یەکەم=Hamid|ناونیشان=http://www.brillonline.nl/subscriber/entry?entry=islam_SIM-4470|سەردێڕ=Kubra, Shaykh Abu 'l-Djannab Ahmad b. 'Umar Nadjm al-Din|بڵاوکەرەوە=Brill Online|ساڵ=٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئابی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250823152555/https://www.brillonline.nl/subscriber/entry?entry=islam_SIM-4470|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- |فەخر ئەلدین ئەلڕازی | |فارس - ئێران |١١٤٩١٢٠٩ |[[ئەشعەریەت|ئەشاری]] |کارەکانی تافсир-ی کابیر چەندین بیرکردنەوەی فەلسەفی تێدابوو، لەنێویاندا خۆڕاگرتن لە هزری. ئەو باوەڕی وابوو کە بەڵگە لەسەر بنەمای نەریتی [[فەرموودە|حەدیس]] هەرگیز ناتوانێت ببێتە هۆی دڵنیایی بەڵکو تەنها بۆ گریمانەکردن. ڕەخنەیی ڕەزا "شوێنێکی گرنگی هەیە لە مشتومڕەکانی نەریتی ئیسلامیدا لەسەر هاوئاهەنگیی هۆکار و ئاشکراکردن".<ref name="Cooper">{{بیرخستنەوە|دوایین=John Cooper|سەردێڕ=al-Razi, Fakhr al-Din (1149–1209)|ناونیشان=http://www.muslimphilosophy.com/ip/rep/H044.htm|ساڵ=١٩٩٨|periodical=[[Routledge Encyclopedia of Philosophy]]|بڵاوکەرەوە=[[Routledge]]|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئازاری ٢٠١٠}}</ref> |- |شاحەب ئەلدین سوحراڤاردی | |فارس - ئێران |١١٥٥١١ |[[سۆفییایەتی|سوفی]] |وەک دامەزرێنەری ڕووناکیزم، قوتابخانەیەکی گرنگ لە ئایدیۆلۆژیای [[ئیسلام|ئیسلامی]]<nowiki/>دا، "ڕووناکی" لە "فەلسەفەی ڕووناکی" سەرچاوەیەکی خودایی زانین کە بە شێوەیەکی بەرچاو کاریگەری لەسەر فەلسەفە ئیسلامی و زانینی ئایدیۆلۆجی هەبووە.<ref name="Ziai, H. 1997">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ziai|یەکەم=H|سەردێڕ=Al-Suhrawardi, vol. 9|ڕێکەوت=١٩٩٧|بڵاوکەرەوە=Encyclopaedia of Islam|پەڕەکان=٧٨٢–٧٨٤}}</ref><ref name="Seyyed Hossein Nasr 1993. Pg 158">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Nasr|یەکەم=Seyyed Hossein|سەردێڕ=The need for a sacred science|ناونیشان=https://archive.org/details/needforsacredsci0000nasr|ڕێکەوت=١٩٩٣|بڵاوکەرەوە=SUNY Press|پەڕە=[https://archive.org/details/needforsacredsci٠٠٠٠nasr/page/١٥٨ ١٥٨]}}</ref> |- |[[ئیبن عەرەبی]] |[[پەڕگە:Ibn_Arabi.jpg|103x103پیکسڵ]] |ئیسپانیا (ئەندەلوسیا) |١١٦٥-١٢٤٠ |سوفی |ئەو ئەفسانەی [[سۆفییایەتی|سۆفی]] [[عەرەب|عەرەبی]] ئەندازوزی بوو کە کارەکەی ''فوسوس ئەلحیکام'' (The Ringstones of Wisdom) دەتوانرێت وەک پوختەی باوەڕە ئەفسانەییەکانی سەبارەت بە ڕۆڵی پێغەمبەرە جیاوازەکان لە ئاشکراکردنی خودایی وەسف بکرێت.<ref>Naqvi, S. Ali Raza, THE BEZELS OF WISDOM (Ibn al-'Arabī's Fuṣūṣ al-Ḥikam) by R.W.J. Austin (rev.), Islamic Studies, Vol. 23, No. 2 (Summer 1984), pp. 146–150</ref><ref>Chittick, William C. "The Disclosure of the Intervening Image: Ibn 'Arabî on Death", Discourse 24.1 (2002), pp. 51–62</ref><ref>Almond, Ian. "The Honesty of the Perplexed: Derrida and Ibn 'Arabi on 'Bewilderment'", Journal of the American Academy of Religion, Vol. 70, No. 3 (Sep., 2002), pp. 515–537</ref> |- |[[نەسیرەددینی تووسی|ناسیر ئەلدین ئەلتیسی]] | |فارس - ئێران |12011274 | |وەک پاڵپشتیکارێکی [[ئیبن سینا|لۆجیکی]] ئەڤیساننی، لەلایەن [[ئیبن خەلدوون|ئیبن]] کلدۆنەوە بە گەورەترین زانای [[فارسەکان|فارسیی]] دواتری وەسف کرا.<ref name="Dabashi">Dabashi, Hamid. ''Khwajah Nasir al-Din Tusi: The philosopher/vizier and the intellectual climate of his times''. Routledge History of World Philosophies. Vol I.</ref> لە پەیوەندی لەگەڵ سەدر ئەلدین ئەلکواناڤی، زاواکەی [[ئیبن عەرەبی|ئیبن]] ئەلعەرەبی، ئەو پێی وابوو کە ئەفسانەیی، وەک بڵاوکراوەتەوە لەلایەن بنەماکانی سوفی سەردەمی خۆیەوە، سەرنجی مێشکی نەدا بۆیە کتێبی خۆی دەربارەی [[سۆفییایەتی|سۆفی]] فەلسەفی نووسی بە ناونیشانی ''عوساف'' ئەلئەشراف (The Attributes of the Illustrious). |- |[[مەولانای ڕۆمی|ڕۆمی]] | |فارسی کۆن |1207 و 1273 |سوفی |بە " بەناوبانگترین شاعیر لە ئەمریکا" وەسف کرا، ئەو بیرمەندێکی پەرەسەندن بوو، چونکە باوەڕی وابوو کە هەموو شتەکان دوای گواستنەوە لە خودای خودایی، ئەزموونی سووڕێکی پەرەسەنیان هەیە کە تێیدا دەگەڕێتەوە بۆ هەمان خودای خودای، کە بەهۆی هۆکارێکی سروشتییە کە بە ''خۆشەویستی'' ناودەبات.<ref name="BBC-Haviland">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7016090.stm|سەردێڕ=The roar of Rumi — 800 years on|دوایین=Charles Haviland|ئیش=BBC News|ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧}}</ref><ref>M.M. Sharif, ''A History of Muslim Philosophy'', Vol II, p. 827.</ref> کارە سەرەکییەکانی ڕۆمی بریتیە لە Maṭnawīye Ma'nawī (پیتەی ڕۆحی) کە لەلایەن هەندێک لە سوفیەکانەوە بە قورئانێکی زمانی فارسی دادەنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=J.T.P. de Bruijn|سەردێڕ=Comparative Notes on Sanai and 'Attar|بڵاوکەرەوە=L. Lewisohn|پەڕە=٣٦١}}</ref> کارەکانی تری، فیحە ما فیحە (In It What's in It) ، حەفتا و یەک وتاری تێدایە کە لە چەندین کاتدا پێشکەش بە قوتابییەکانی دەکرێت.<ref>Franklin Lewis, ''Rumi: Past and Present, East and West&nbsp;— The Life, Teachings, and Poetry of Jalal al-Din Rumi'', Oneworld Publications, 2000, Chapter 7.</ref> |- |[[ئیبن نەفیس]] |[[پەڕگە:Ibn_al-Nafis.jpg|95x95پیکسڵ]] | |12131288 | |ڕۆمانەکەی بەناوی (Al-Risalah al-Kamiliyyah fil Siera al-Nabawiyyah or Theologus Autodidactus) یەکەم ڕۆمانی تیۆلۆجییە کە تیایدا هەوڵی سەلماندنی ئەوەی کە مێشکی مرۆڤ دەتوانێت ڕاستییەکانی جیهان لەڕێی بیرکردنەوەەوە دەرببڕێت.<ref name="roubi">Abu Shadi Al-Roubi (1982), ''Ibn Al-Nafis as a philosopher'', ''Symposium on Ibn al-Nafis'', Second International Conference on Islamic Medicine: Islamic Medical Organization, Kuwait ([[cf.]] [http://www.islamset.com/isc/nafis/drroubi.html Ibn al-Nafis As a Philosopher] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080206072116/http://www.islamset.com/isc/nafis/drroubi.html |date= ٦ی شوباتی ٢٠٠٨ }}, ''Encyclopedia of Islamic World'' )</ref> ئەو ئەم کتێبە بە بەرگریکردن لە " سیستەمی ئیسلام و تیۆرییەکانی موسڵمانان لەسەر ئەرکەکانی پێغەمبەران، یاسا ئایینیەکان، زیندووبوونەوەی جەستە، و گواستنەوەی جیهان" وەسف کرد. |- |کوتب ئەلدین شیرازی |[[پەڕگە:Ghotb2.jpg|109x109پیکسڵ]] |فارس - ئێران |١٢١٧-١٣١ | |ئەو [[سۆفییایەتی|سوفی]] بوو لە [[شیراز]] کە بەناوبانگ بوو بەهۆی لێدوانەکانی لەسەر ھیکمەت ئەلئێشڕاک لە سووراڤاردی. کارەکانی سەرەکی بریتیە لە ''درات'' ئەلتایگ لی-گورات ئەلت-دوباج (کۆرۆنا) کە کارێکی ئینسایکڵۆپیدیایە لەسەر فەلسەفە کە تێڕوانینی فەلسەفی لەسەر زانستەکانی سروشت، تیۆلۆجیا، لۆجیک، کاروباری گشتی، ئێتنیک، میستیزم، ئەستێرەناسی، بیرکاری، بیرکاری و مۆسیقا دەگرێتەوە.<ref>Sayyed ʿAbd-Allāh Anwār, Encyclopædia Iranica, "QOṬB-AL-DIN ŠIRĀZI, Maḥmud b. Żiāʾ-al-Din Masʿud b. Moṣleḥ",</ref> |- |ئیبن سڤین | | |١٢٣٦٩ | |ئەو فەیلەسوفێکی [[سۆفییایەتی|سۆفی]] بوو، دوایین [[فەلسەفە|فەیلەسووف]] بوو لە [[ئەندەلوس|ئەندالوس،]] و بە وەڵامەکانی بۆ پرسیارەکانی فرێدریک دووهەم، فەرمانڕەوای [[سیسیلیا|سیسیلی]] ناسرابوو. قوتابخانەکەی تێکەڵەیەک لە بیرۆکە فەلسەفی و گۆنۆستیەکانە.<ref>{{Harvard citation no brackets|Nasr|2006}}</ref> |- |سەعید هایدەر عوملی | | |١٣١٩-١٣٨٥ | |وەک لێدواندەرێکی سەرەکی فەلسەفەی ئەفسانەیی [[ئیبن عەرەبی]] و نوێنەری تیۆسیفی [[ئیمامەت (شیعە)|ئیماعی]] فارسی، باوەڕی وایە کە ئەو ئیمامانەی کە بە زانینی ئەفسانەیی بەخشراون تەنها ڕێبەری سوفییە شیعەکان نەبوون. ئەو ھەردووکیان ڕەخنەگری شیعە بوو کە ئایینەکەی سنووردار بوو بۆ سیستەمی یاسایی و سوفیەکان کە ڕەتیان دەکردەوە لە چەند یاسایەکی دیاریکراو کە لە ئیمامەکانەوە دەردەچوو.<ref name="Kohlberg">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kohlberg|یەکەم=Etan|سەردێڕ=Encyclopædia Iranica|وێبگە=Amoli, Sayyed Baha-Al-Din}}</ref> |- |تافتازانی | | |١٣٢٢-١٣٩٠ | |وتارەکانی تەفتازانی، تەنانەت لێدوانەکانیش، " کتێبی ستاندارد"ن بۆ خوێندکارانی تیۆلۆژیای ئیسلامی. کاغەزەکانی بە "کۆمەڵێک بۆچوونە جۆراوجۆرەکان سەبارەت بە بیردۆزی گەورەی ئیسلام" ناودەبرێن.<ref name="Al-Taftazani 1950 p. XX">Al-Taftazani, Sad al-Din Masud ibn Umar ibn Abd Allah (1950). ''A Commentary on the Creed of Islam: Sad al-Din al-Taftazani on the Creed of Najm al-Din al-Nasafi'' (Earl Edgar Elder Trans.). New York: Columbia University Press. p. XX.</ref> |- |[[ئیبن خەلدوون|ئیبن کلودون]] | | |١٣٣٢-١٤٠٦ |ئەشاری |ئەو ناسراوە بە کتێبی The Muqaddimah کە Arnold J. Toynbee ناوی لێنا "فەلسەفەیەکی مێژوویی کە بێ گومان گەورەترین کار لە جۆرەکەی".<ref name="Britannica">''[[Encyclopædia Britannica]]'', 15th ed., vol. 9, p. 148.</ref> ئێرنست گێڵنەر پێناسەی ئیبن کلدون بۆ [[حکوومەت|حکومەت،]] "یەکێک لە دامەزراوەکان کە ڕێگری لە نادادپەروەری دەکات جگە لەوانەی کە خۆی ئەنجام دەدات"، بە باشترین لە مێژووی تیۆری سیاسی دادەنا.<ref>Ernest Gellner, ''Plough, Sword and Book'' (1988), p. 239</ref> بیردۆزی ململانێی کۆمەڵایەتی ژیانی دانیشتووانی شارەکان بە ژیانی کۆچبەری خەڵکی کۆچبەری بەراورد دەکات، کە دەبێتە هۆی داگیرکردنی شارەکان لەلایەن جەنگاوەرانی بیابانی.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Hannoum|یەکەم=Abdelmajid|ساڵ=٢٠٠٣|سەردێڕ=Translation and the Colonial Imaginary: Ibn Khaldûn Orientalist|ناونیشان=https://archive.org/details/sim_history-and-theory_2003-02_42_1/page/61|journal=History and Theory|بەرگ=٤٢|issue=1|پەڕەکان=٦١–٨١|doi=10.1111/1468-2303.00230|jstor=3590803}}</ref> |- |عەبدولکاریم جیلی | | |١٣٦٦-١٤٢٤ |سوفی |جیلی ڕێکخەر و لێدواندەرێکی سەرەکی کارەکانی [[ئیبن عەرەبی]] بوو. undefined<ref>Peters, F.E. (1990) ''Judaism, Christianity, and Islam: The Classical Texts and Their Interpretation, Volume III: The Works of the Spirit'' Princeton University Press, Princeton, NJ, p.254-257;</ref> جیلی بیری لە بوونێکی تەواو کرد وەک خود دەکردەوە، کە دواتر کاریگەری لەسەر [[ئیقبال لاھووری|محەمەد ئیقباڵ]] دروست کرد.<ref>Allama Muhammad Iqbal in his letter dated 24 January 1921 to R.A. Nicholson (''Letters of Iqbal'' Iqbal Academy, Lahore (1978), pp. 141–42)</ref> |- |[[جامی]] |[[پەڕگە:Jami_poet.jpg|122x122پیکسڵ]] |فارس - ئێران |١٤١٤٩٢ |سوفی |حەفت ئۆڕانگ (بە ئینگلیزی: Haft Awrang) حەوت چیرۆکی تێدایە، لەنێویاندا سەلامان و ئەبشالۆ چیرۆکی سەرنجڕاکێشی سۆزداری شازادە بۆ پەرستارەکەی دەگێڕنەوە، کە جامی لە ڕێگەیەوە هێماکانی نموونەیی بەکاردەهێنێت بۆ نیشاندانی قۆناغە سەرەکیەکانی ڕێگای [[سۆفییایەتی|سوفی]] وەک پەشیمانبوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Lingwood|یەکەم=Chad|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠١١|سەردێڕ=Jami's Salaman va Absal: Political Statements and Mystical Advice Addressed to the Aq Qoyunlu Court of Sultan Ya'qub (d. 896/1490)|journal=Iranian Studies|بەرگ=٤٤|issue=2|پەڕەکان=١٧٤–١٩١|doi=10.1080/00210862.2011.541687}}</ref><ref name="huart1">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Huart|یەکەم=Cl.|دوایین٢=Masse, H.|سەردێڕ=Djami, Mawlana Nur al-Din 'Abd ah-Rahman|journal=Encyclopaedia of Islam}}</ref><ref name="lingwood175">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Lingwood|یەکەم=Chad|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠١١|سەردێڕ=Jami's Salaman va Absal: Political Statements and Mystical Advice Addressed to the Aq Qoyunlu Court of Sultan Ya'qub (d. 896/1490)|journal=Iranian Studies|بەرگ=٤٤|issue=2|پەڕەکان=١٧٥–١٩١|doi=10.1080/00210862.2011.541687}}</ref> لێکدانەوەی ئەفسانەیی و فەلسەفی دەربارەی سروشتی میهرەبانیی خودایی، هەروەها یەکێکە لە کارەکانی.<ref name="rizvi1">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Rizvi|یەکەم=Sajjad|سەردێڕ=The Existential Breath of al-rahman and the Munificent Grace of al-rahim: The Tafsir Surat al-Fatiha of Jami and the School of Ibn Arabi|journal=Journal of Qur'anic Studies}}</ref> |- |بەحە ئەلدین ئەلعەمیلی |[[File:Sheik_bahayi.jpg|80x80پیکسڵ]] | |15471621 | |بە زانایەکی سەرکردە و موجەدیدی سەدەی حەڤدە دادەنرێت، کاری لەسەر تاتسیر، [[فەرموودە|حەدیس،]] [[ڕێزمان|گراماری]] و فیکای دەکرد.<ref name="Iranica">[[Encyclopædia Iranica]], ''[http://www.iranicaonline.org/articles/baha-al-din-ameli-shaikh-mohammad-b BAHĀʾ-AL-DĪN ʿĀMELĪ, SHAIKH MOḤAMMAD B. ḤOSAYN BAHĀʾĪ]'' by E. Kohlberg.</ref><ref name="Iranica" /> لە کارەکەی (ڕەوانەکراوە لە "یەکێتی بوونەکان"ەوە) ، دەڵێت کە [[سۆفییایەتی|سوفیەکان]] باوەڕدارە ڕاستەقینەکانن، " بانگەوازیان لێدەکات بۆ هەڵسەنگاندنێکی بێلایەنانە بۆ قسەکانیان، و ئاماژە بە ئەزموونی نهێنی خۆی دەکات".<ref name="Iranica" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kohlberg|یەکەم=E.|سەردێڕ=BAHĀʾ-AL-DĪN ʿĀMELĪ|ناونیشان=http://www.iranicaonline.org/articles/baha-al-din-ameli-shaikh-mohammad-b|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|وێبگە=Encyclopedia Iranica}}</ref> |- |میر داماد | |undefined |١٦٣١ | |لە نەریتەکانی [[ئیبن سینا|ئەڤیسانا]] و سووراڤاردی، ئەو کەسایەتی سەرەکی بوو (لەگەڵ خوێندکارەکەی [[مەلا سەدرا|موڵلا سادرا]]) ، لە زیندووکردنەوەی کولتووری [[ئێران]]. undefined<ref>{{Harvard citation no brackets|Nasr|2006}}</ref> undefined<ref>{{Harvard citation no brackets|Nasr|2006}}</ref> |- |میر فێندێرسکی | |فارس - ئێران |١٥٦٢-١٦٤٠ | |ئەو لە کارەکانی [[ئیبن سینا|ئەڤیساننا]] ڕاهێنرا، و [[مەلا سەدرا|موڵلا سادرا]] لەژێر ئەو خوێندوویەتی.<ref>Fazlur Rahman, ''The Philosophy of Mullā Ṣadrā (Ṣadr Al-Dīn Al-Shirāzī)'', SUNY Press, 1975</ref> کارەکانی سەرەکی-ڕاسالا ئەل-سەنا'یا، لێکۆڵینەوەیەک لە هونەر و پیشە لە کۆمەڵگای تەواو، و ژمارەیەک لە جۆر و بوارەکانی بابەت وەک بیرکردنەوەی سیاسی و ئەخلاقی و مێتافیزیکی تێکەڵ دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Welcome to Encyclopaedia Iranica|ناونیشان=http://www.iranicaonline.org/articles/mir-fendereski-sayyed-amir-abul-qasem}}</ref> |- |[[مەلا سەدرا|موڵا ساردرا]] | |فارس - ئێران |١٥٧١-١٦٤١ |undefined |بە گوێرەی ئۆلیڤەر لیمان، موڵلا سادرا گرنگترین فەیلەسوفە کاریگەرەکەی جیهانی موسڵمانە لە چوار سەد ساڵی ڕابردوودا.<ref>Leaman (2007), p.146</ref><ref>[http://www.muslimphilosophy.com/ip/rep/H027.htm Mulla Sadra (Sadr al-Din Muhammad al-Shirazi) (1571/2-1640)] by John Cooper</ref> ئەو بە مامۆستای قوتابخانەی فەلسەفەی ئیسڕائیل دادەنرێت کە چەندین بوار لە فەلسەفی [[سەردەمی زێڕینی ئیسلام|سەردەمی زێڕینی ئیسلامی]] کۆکردەوە بۆ ئەوەی پێی دەگوت تیۆسۆفەی سەربەرز. ئەو " تێگەیشتنێکی فەلسەفی نوێ لە مامەڵەکردن لەگەڵ سروشتی [[واقیع|واقیعدا]]" هێنا و "گۆڕانکاریەکی گەورە لە بنچینەییەوە بۆ بوون" لە فەلسەفەی ئیسلامیدا دروستکرد.<ref name="Kamal">{{بیرخستنەوە|دوایین=Kamal|یەکەم=Muhammad|سەردێڕ=Mulla Sadra's Transcendent Philosophy|پەڕەکان=٩ & ٣٩|ساڵ=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Ashgate Publishing, Ltd.|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٥٤٦-٥٢٧١-٧}}</ref> هەروەها بۆ یەکەم جار "قوتابخانەی موسڵمان لە هیکما"ی دامەزراند، بەتایبەتی لەسەر بنەمای ئەو تیۆریە ئیلهامبەخشانەی کە بناغەی شیعە پێکدەهێنن، بەتایبەتی ئەوەی لە نەج ئەل-بالەگا دا هەیە.<ref name="Mian Sharif">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Sharif|یەکەم=Mian Mohammad|سەردێڕ=History of Muslim Philosophy, Vol 2|ڕێکەوت=١٩٦٦|بڵاوکەرەوە=Allgauer Heimatverlag GmbH|شوێن=Germany|پەڕەکان=٩٣٨, ٩٢٠ & ٩٠٧|بەستەری نووسەر=Muhammad Sharif}}</ref> |- |کازمی ساجید کومی | |فارس - ئێران |١٦٣٣-١٦٩٢ | |ئەو قوتابیی ڕاجاب عەلی تابیزی، موهسن فەیز و عەبدولڕەزاک لاهجی بوو، و تێبینییەکانی لەسەر تیۆلۆژیای ئەرستۆ نووسی، کە فەیلەسوفە موسڵمانەکان هەمیشە بەردەوامن لە خوێندنەوە. لێدوانەکانی لەسەر تاهید لەلایەن شەخ ئەلسەدووکەوە بەناوبانگ بوون.<ref>Corbin (1993), pp.346–347</ref> |- |شەح وەلولە | |هیندستان |١٧٠٣-١٧٦٢ | |ئەو هەوڵی دا دووبارە لێکۆڵینەوە لە تیۆلۆژیای ئیسلامی بکات لە ڕوانگەی گۆڕانکارییە هاوچەرخەکان. کارەکانی The Conclusive Argument of God دەربارەی تیۆلۆژیای موسڵمانە و ھێشتا زۆر جار لەلایەن بازنە نوێیەکانی ئیسلامەوە ئاماژەی پێدەکرێت. ئەلبودور ئەلبازەغ (The Full Moons Rising in Splendor) کارێکی دیکەی ئەوە کە تێیدا بنەمای باوەڕ ڕوون دەکاتەوە لە ڕوانگەی مشتومڕەکانی هۆشیار و نەریتی.<ref name="Jalbani2006">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jalbani|یەکەم=G.N.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=s3qbYgEACAAJ|سەردێڕ=Life of Shah Wali Allah|بڵاوکەرەوە=Kitab Bhavan|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨٨١٧١٥١٣٧٠٣|edition=1st|شوێن=New Delhi, India}}</ref><ref name="ikram64">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=S. M. Ikram|سەردێڕ=Muslim civilization in India|بڵاوکەرەوە=Columbia University Press|ساڵ=١٩٦٤|ژپنک=٩٧٨٠٢٣١٠٢٥٨٠٥|editor-last=Ainslie T. Embree|editor-link=Ainslie T. Embree|شوێن=New York|chapter=XIX. A Century of Political Decline: 1707–1803|بەستەری نووسەر=S. M. Ikram|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠١٣|chapter-url=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00islamlinks/ikram/part2_19.html}}</ref> |- |ساید ئامیر عەلی |[[File:SyedAmeerAli.jpg|104x104پیکسڵ]] |هیندستان |١٨٤٩ ١٩٢٨ |مۆدێرنیست |سێر سایید ئامیر عەلی زانایەکی بەریتانی-هیندی بوو کە خەڵاتی ئەستێرەی هیندستان بەدەست ھێنا. ئەو یەکێک بوو لە زانایانی ئیسلامی پێشەنگ لە هیندستان کە هەوڵی دا مۆدێرنیزم لە ئیسلامدا بهێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ali, Syed Ameer – Banglapedia|ناونیشان=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Ali,_Syed_Ameer|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=en.banglapedia.org}}</ref> لەجیاتی یاخیبوون لە دژی ئیمپراتۆریەتی بەریتانی، هەوڵی بڵاوکردنەوەی پەروەردەی مۆدێرن دا وەک فێربوونی زمانی ئینگلیزی. دوو لە بەناوبانگترین کتێبەکانی بریتین لە ''ڕۆحی ئیسلام'' و ''کورتە چیرۆکی ساراسینەکان''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Syed Ameer Ali {{!}} Former Judge in the Calcutta High Court.|ناونیشان=https://storyofpakistan.com/syed-ameer-ali/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Story Of Pakistan|زمان=en-US}}</ref> |- |[[ئیقبال لاھووری|محەمەد ئیقباڵ]] |[[پەڕگە:Allama_Iqbal.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ac/Allama_Iqbal.jpg/92px-Allama_Iqbal.jpg|ناوەڕاست|132x132پیکسڵ]] |(هیندستانی بەریتانی) پاکستان |1877-1938 |مۆدێرنیست/ سوفی |جگە لەوەی شاعیرێکی بەناوبانگ بوو، بە "بیرکەری فەلسەفی موسڵمان لە سەردەمی مۆدێرندا" ناسراوە.<ref name="aml.org.pk">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Allama Muhammad Iqbal Philosopher, Poet, and Political leader|ناونیشان=http://www.aml.org.pk/AllamaIqbal.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120305000639/http://www.aml.org.pk/AllamaIqbal.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Aml.Org.pk}}</ref> ئەو دوو کتێبی لەسەر بابەتی ''پەرەپێدانی مێتافیزیکی لە'' فارس و ''بنیاتنانەوەی بیرکردنەوەی ئایینی لە ئیسلامدا''<ref name="bio-iqbalsworks" /> نووسیوە کە تێیدا بیرۆکە دەردەخات سەبارەت بە سۆفیزمی ئیسلامی و ڕوونکردنەوەی ئەوەی دەدات کە ڕۆحە گەڕانەکە بۆ تێگەیشتنێکی باڵای ژیان.<ref name="bio-iqbalsworks">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی ئایاری ٢٠٠٦|سەردێڕ=Allama Iqbal – biography – Iqbal's works|ناونیشان=http://www.allamaiqbal.com/person/biography/biotxtread.html|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Iqbal Academy|format=PHP|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101119075055/http://allamaiqbal.com/person/biography/biotxtread.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> خودا، واتای نوێژ، ڕۆحی مرۆڤ و کەلتووری موسڵمان لەنێوان ئەو بابەتانەی ترن کە لە کارەکانی دا باس کراون.<ref name="bio-iqbalsworks" /> |- |undefined |[[پەڕگە:Allame-Tabatabai-youth.jpg|120x120پیکسڵ]] |فارس - ئێران |١٨٩٢ ١٩٨١ | |ئەو بەناوبانگە بەهۆی Tafsir al-Mizan، لێکدانەوەی [[قورئان|قورئانی]] پیرۆز. فەلسەفەکەی سەنتەری لەسەر چارەسەرکردنی کۆمەڵایەتیی کێشەکانی مرۆڤە.<ref name="Algar">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Algar|یەکەم=Hamid|سەردێڕ=Biography of Allamah Sayyid Muhammad Husayn Tabatabaei|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|شوێن=University of California, Berkeley}}</ref> لە ساڵانی دواییدا زۆر جار کۆبوونەوەی خوێندنی لەگەڵ هێنری کۆربین و [[سەید حوسێن نەسر|سییەید حوسین ناسر]] ئەنجام دەدا، کە تێیدا وتارە کلاسیکیەکانی زانین و تێگەیشتنە خوداییەکان لەگەڵ ئەوەی ناسر پێی دەڵێت تێگەیشتنە بەراوردکراوەکان گفتوگۆی لەسەر دەکرا. ئیسلامی شیعە، ''بنەماکانی فەلسەفە و'' میتۆدی ڕیالیزم (بە فارسی: ) و دیالۆگەکان لەگەڵ پرۆفیسۆر کۆربین (بە {{بە فارسی|Usul-i-falsafeh va ravesh-i-ri'alism}}: Mushabat ba Ustad Kurban) لەنێوان کارەکانی.<ref name="Algar" /> |- |غولام ئەحمەد پێرێز | |پاکستان |1903-1985 |مۆدێرنیست/ قورئانی پیرۆز |ئەو خوازانێکی بەناوبانگ بوو لە پاکستان کە لەلایەن [[ئیقبال لاھووری|محەمەد]] ئیقباڵەوە ئیلهام درا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Paracha|یەکەم=Nadeem F.|ڕێکەوت=٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٤|سەردێڕ=The rise and fall of a spiritual rebel|ناونیشان=http://www.dawn.com/news/1132974|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=DAWN.COM|زمان=en}}</ref> وەک پارێزەرێکی ئەلما محەمەد ئیقباڵ، سەرنجی سەرەکیی خۆی جیاکردنەوەی نێوان "داین" و "''مەداب''" بوو. بەگوێرەی ئەو ئیسلام وەک داین دەردەکەوێت کە ئامانجی سەرەکی بریتی بوو لە دروستکردنی کۆمەڵگایەکی سەرکەوتوو و بەختەوەر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Introduction: Islam – A Challenge to Religion by Allama Ghulam Ahmad Parwez {{!}} Allama Ghulam Ahmad Parwez|ناونیشان=https://www.newageislam.com/books-and-documents/allama-ghulam-ahmad-parwez/introduction--islam--a-challenge-to-religion-by-allama-ghulam-ahmad-parwez/d/1555|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=www.newageislam.com|زمان=en}}</ref> ئەو بیرۆکەی دەوڵەتێکی ڕەتکردەوە کە لەلایەن زانایانی ئیسلامییەوە فەرمانڕەوایی دەکرێت، هەرچەندە ڕەخنەی لە سیکۆلارسازی ڕۆژئاوایی گرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Paracha|یەکەم=Nadeem F.|ڕێکەوت=١٣ی ئابی ٢٠١٥|سەردێڕ=Shaping histories: The most influential books in Pakistan|ناونیشان=http://www.dawn.com/news/1200253|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=DAWN.COM|زمان=en}}</ref> ئەو بە توندی باوەڕی وابوو کە ئیسلام لەسەر بنەمای باوەڕێکی کوێر نییە بەڵکو لەسەر بنەمایەکی بیرکردنەوەی هۆشیار. بەناوبانگترین کتێبەکەی بریتییە لە "''ئیسلام'': تەحەدی بۆ ئایین". |- |[[ئەبوو ئەعلا مودودی|عەبدوڵڵا مەوددی]] | |پاکستان |1903-1979 | |کارەکانی سەرەکی بریتیە لە The Meaning of the Qur'an کە تێیدا ڕوون دەکاتەوە کە قورئان کتێبێکی بیرۆکەی abstrakt نییە، بەڵکو کتێبێکە کە پەیامێکی تێدایە کە دەبێتە هۆی جووڵەیەک.<ref>1979, Tafhimul Qur'an, Vol. I, Lahore, pp. 334</ref> ئیسلام، ئەو باوەڕی وایە، " ئاین" نییە لە واتای ئەوەی کە ئەم وشەیە بەگشتی تێدەگات، بەڵکو سیستەمێکە کە هەموو بوارەکانی ژیان دەگرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=A. Maududi's 'Towards Understanding Islam'|ناونیشان=http://www.geocities.com/alummah2000/MeaningOfIslam.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091024074605/http://geocities.com/alummah2000/MeaningOfIslam.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٢٢}}</ref> لە کتێبی Islamic Way of Lifeدا، بە شێوەیەکی بەرفراوان ئەم بۆچوونەی فراوان کرد. |- |هێنری کۆربین | |فەڕەنسا |١٩٠٣-١٩٧٨ | |ئەو [[فەیلەسووف|فەیلەسوف]] و [[خواناسی|تیۆلۆژی]] و پرۆفیسۆری لێکۆڵینەوەی ئیسلامی بوو لە زانکۆی [[زانکۆی پاریس|سۆربۆن]] لە [[پاریس]] کە لەوێ لەگەڵ لویس ماسینۆن کۆبووەوە، و ئەو کەسەیە کە کۆربین بە نووسینەکانی سووراڤاردی ناساند کە کارەکانی کاریگەرییان لەسەر ژیانی کۆربین هەبووە.<ref name="Encyclopedia of Religion">[http://www.bookrags.com/research/corbin-henry-eorl-03/ Corbin, Henry] an article by Encyclopedia of Religion</ref> لە کتێبی مێژووی فەلسەفەی ئیسلامیدا، ئەو ڕەخنەی گرت کە فەلسەفی نێوان موسڵمانان کۆتایی هات دوای ئەڤێرۆیس، بەڵکوو ئەوە دەریخست کە چالاکییەکی فەلسەقی لە جیهانی ئیسلامی ڕۆژهەڵات بەردەوامە بەتایبەتی ئێران.<ref name="Encyclopedia of Religion" /> |- |[[عەبدولڕەحمان بەدەوی|عەبدولڕەحمان بەداوی]] | | |١٩١٧-٢٠٠٢ | |ئەو لەدوای نووسینی کتێبی Existentialist Time لە ساڵی ١٩٤٣، ئیستەنتیالیزمی وەرگرت. ڤێرژنی بوونخوازییەکەی، بەگوێرەی وەسفکردنی خۆی، جیاوازە لە بوونخوازییەکانی هایدیگێر و ئەوانی تر کە زیاتر گرنگی بە کردار دەدات لە جیاتی بیرکردنەوە. لە کارەکانی دواتردا، ''مرۆڤایەتی و بوونخوازی لە بیرکردنەوەی عەرەبیدا،'' بەڵام، هەوڵی دا بیرۆکەکانی خۆی لە کلتووری خۆی بناسێنێت.<ref>Mona Mikhail (1992), ''Studies in the Short Fiction of Mahfouz and Idris'', [[NYU Press]], p. 28</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Abdul-Rahman Badawi|ناونیشان=http://www.arabphilosophers.com/English/philosophers/modern/modern-names/eAbdul_Rahman_Badawi.htm|وێبگە=Philosophers of the Arabs}}</ref> |- |مۆرتێسا مۆتاحاری |[[پەڕگە:مرتضی_مطهری_در_جوانی.jpg|106x106پیکسڵ]] |فارس - ئێران |١٩١٩-١٩٧٩ | |بە یەکێک لە کاریگەریە گرنگەکان لەسەر ئایدۆلۆژیای کۆماری ئیسلامی دادەنرێت، لە حەوزەی کۆمەوە دەستی پێکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Manouchehr Ganji|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=NboVl-CeYs0C&pg=PA109|سەردێڕ=Defying the Iranian Revolution: From a Minister to the Shah to a Leader of Resistance|بڵاوکەرەوە=Greenwood Publishing Group|ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٧٥-٩٧١٨٧-٨|پەڕەکان=١٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠١٣}}</ref> پاشان بۆ ماوەی ٢٢ ساڵ لە [[زانکۆی تاران]] فەلسەفەی خوێند. لە نێوان ساڵانی ١٩٦٥ بۆ ١٩٧٣، لەگەڵ ئەوەشدا، وتارەکانی بە بەردەوامی پێشکەش دەکرد لە هۆسێنیای ئێرشاد لە باکووری تاران، کە زۆربەیان گۆڕدراون بۆ کتێب لەسەر ئیسلام، ئێران و بابەتە مێژووییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kasra|یەکەم=Nilofar|سەردێڕ=Ayatollah Morteza Motahhari|ناونیشان=http://iichs.org/index_en.asp?id=1627&doc_cat=16|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٣|وێبگە=IICHS|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304042954/http://iichs.org/index_en.asp?id=1627&doc_cat=16|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- |محەمەد-تاکی جافاری |[[پەڕگە:Məhəmməd_Təği_Cəfəri.jpg|111x111پیکسڵ]] |فارس - ئێران |١٩٢٣-١٩٩٨ | |ئەو چەندین کتێبی لەسەر بوارە جۆراوجۆرەکان نووسیوە، بەناوبانگترینیان بریتیە لە لێکدانەوە و ڕەخنەگرتن لە کتێبی ڕوم، و وەرگێڕان و لێکدانەوەی نەحج ئەل-بالەگا کە تەواو نەکراوە و ٢٧ том. ئەم کارانە بیرۆکەکانی لە بوارەکانی وەک مرۆڤناسی، کۆمەڵناسی، ئەخلاقی ئەخلاقی، فەلسەفە و ئەفسانەیی دەردەخەن. |- |محەمەد ئەرکۆن | | |١٩٢٨-٢٠١٠ | |ئەو دەربارەی ئیسلام و مۆدێرنیت نووسیوە کە هەوڵدەدات دووبارە بیر لە ڕۆڵی ئیسلام بکاتەوە لە جیهانی هاوچەرخدا.<ref name="Arkoun">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In Memory of Professor Mohammed Arkoun|ناونیشان=http://iis.ac.uk/view_article.asp?ContentID=111895|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141020042420/http://iis.ac.uk/view_article.asp?ContentID=111895|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|وێبگە=The Institute of Ismaili Studies|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە کتێبی Rethinking Islam: Common Questions, Uncommon Answersدا وەڵامی خۆی بۆ چەند پرسیارێک پێشکەش دەکات بۆ ئەوانەی نیگەرانن لە قەیرانی ناسنامە کە زۆرێک لە موسڵمانان لە هەردوو مۆدێرنە و نەریت دوورخستەوە. The Unthought In Contemporary Islamic Thought هەروەها یەکێکە لە کارەکانی.<ref name="Arkoun" /><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Arkoun|یەکەم=Mohammed|سەردێڕ=Rethinking Islam: Common Questions, Uncommon Answers|ناونیشان=https://archive.org/details/rethinkingislamc00arko|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ١٩٩٤|بڵاوکەرەوە=Westview Press|translator-last=Robert D. Lee}}</ref> |- |ئیسراڵ ئەحمەد | | |١٩٣٢-٢٠١٠ | |ئەو نووسەری کتێبی Islamic Renaissance: The Real Task Aheadە کە تێیدا بیرۆکەی تیۆری سیستەمی [[خەلافەت]] ڕوون دەکاتەوە، و دەڵێت کە تەنها بە زیندووکردنەوەی [[پایەکانی باوەڕ لە ئیسلامدا|ئیمان]] و باوەڕ لەنێوان موسڵمانەکان بە گشتی و زیرەکەکان بە تایبەتی دەکرێت. ئەو دەڵێت ئەمە ئەو بۆشاییەی لەنێوان زانستە نوێیەکان و زانستە خوداییە ئیسلامییەکان پڕ دەکاتەوە.<ref>Mumtaz Ahmad, "Media-Based Preachers and the Creation of New Muslim Publics in Pakistan," NBR Special Report 22, February 2010 </ref> |- |[[عەلی شەریعەتی|عەلی شەریاتی]] |[[پەڕگە:Dr_Ali_Shariati.jpg|105x105پیکسڵ]] |فارس - ئێران |undefined |مۆدێرنیست |عەلی شەریاتی مازینانی (بە فارسی: علی ش ش ش ش نوتی مزینانی، ٢٣ی تشرینی دووەمی ١٩٣٣ ١٨ی حوزەیرانی ١٩٧٧) شۆڕشگێڕ و کۆمەڵناسی ئێرانی بوو کە تیشک دەخاتە سەر کۆمەڵناسی ئایین. ئەو بە یەکێک لە کاریگەرترین ڕۆشنبیرە ئێرانییەکانی سەدەی بیستەم دادەنرێت و بە "ئایدۆلۆژیای شۆڕشی ئێرانی" ناودەبرێت، هەرچەندە بیرۆکەکانی کۆتاییان هات کە بناغەی کۆماری ئیسلامی نەبوون. |- |عەبدوللا جڤادی-ئۆمۆلی | |فارس - ئێران |undefined | |کارەکانی تەرخانکراون بۆ فەلسەفەی ئیسلامی و بەتایبەتی فەلسەفی سەرووی [[مەلا سەدرا|موڵلا]] سەدرە.<ref name="Kamal" /> تافسیر تاسنیم شیعرێکی شیعرییە بۆ [[قورئان]] کە تێیدا بەدوای تافسیر ئەل-میزانی تابیتابای دەکەوێت، کە هەوڵدەدات شیعرێک وەربگێڕێت لەسەر بنەمای ئایەتەکانی تر.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Javadi Amoli|سەردێڕ=Tasnim: Tafsir of Quran|ڕێکەوت=٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Asra|شوێن=Tehran}}</ref> کارەکانی تری As-Saareh-e-Khelqat باس لە فەلسەفەی باوەڕ و بەڵگەی بوونی خودا دەکات. |- |[[سەید حوسێن نەسر|undefined]] |[[پەڕگە:Hossein_nasr.jpg|99x99پیکسڵ]] |undefined |١٩٣٣ |سوفی/شیایی |ئەو زانایەکی بەناوبانگە لە ئایینی بەراوردکراو، خوێندکارێکی درێژخایەنی فریتجۆف شوۆنە، کە کارەکانی تەرخانکراون بۆ ئایینی ئیسلامی و [[سۆفییایەتی|سوفیزم]]. نووسەری زیاتر لە پەنجا کتێب و پێنج سەد وتار (کە ژمارەیەک لەوانە لە گۆڤاری Studies in Comparative Religionدا دەدۆزرێتەوە) ، زۆر ڕێزی لێ دەگیرێت لە ڕۆژئاوا و جیهانی ئیسلامیدا.<ref>John F Haught, ''Science and Religion'', Georgetown University Press, 2001, {{ISBN|0-87840-865-7}}, p.xvii</ref> undefined<ref>{{Harvard citation no brackets|Nasr|2006}}</ref> |- |سادیق جەلال ئەلم |[[پەڕگە:Sadiq_Jalal_al-Azm_at_UCLA_5-10-06.jpg|80x80پیکسڵ]] |تورکیا |undefined | |ئەو کاری لەسەر [[ئیمانوێل کانت]] دەکرد، هەرچەندە دواتر لە ژیانیدا، زیاتر جەخت لە جیهانی [[ئیسلام|ئیسلامی]] و پەیوەندییەکانی لەگەڵ ڕۆژئاوا دەکردەوە. undefined<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.arabicnews.com/ansub/Daily/Day/050609/2005060901.html|سەردێڕ=Syrian intellectuals call on the Baath congress to revive 'Damascus spring'|ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=ArabicNews.com|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060319115555/http://www.arabicnews.com/ansub/Daily/Day/050609/2005060901.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئازاری ٢٠٠٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- |محەمەد-تاکی مێسبا-یەزدی | |فارس - ئێران |١٩٣٤ ٢٠٢١ | |undefined ئەو پاڵپشتی [[فەلسەفەی ئیسلامی]] دەکات و بەتایبەتی فەلسەفی سەرووی [[مەلا سەدرا|موڵلا]] سەدرە. کتێبەکەی Philosophical Instructions: An Introduction to Contemporary Islamic Philosophy وەرگێڕدراوە بۆ زمانی ئینگلیزی.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Miṣbāḥ Yazdī|یەکەم=Muḥammad Taqī|سەردێڕ=Philosophical Instructions: An Introduction to Contemporary Islamic Philosophy|ڕێکەوت=١٩٩٩|بڵاوکەرەوە=Binghamton University and Brigham Young University|translator-last=Aẓīm Sarvdalīr|translator-last2=Hajj Dr Muḥammad Legenhausen}}</ref> |- |محەمەد بەشار سەدر | | |١٩٣٥-١٩٨٠ | |ئەو فەیلەسوفێکی [[شیعە|شیعەی]] [[عێراق|عێراقی]] بوو و دامەزرێنەری پارتی داوا ئیسلامی بوو. ''فەلسەفەی'' ئێمە کۆکراوەی بیرۆکەی بنەڕەتییە دەربارەی جیهان و شێوازی بیرکردنەوەی. ئەم چەمکانە دابەش دەکرێن بەسەر دوو توێژینەوەدا: تیۆری زانین و چەمکی فەلسەفی جیهان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ayatullah Muhammad Baqir as-Sadr|سەردێڕ=Our Philosophy- Falsafatuna|ناونیشان=http://www.al-islam.org/our-philosophy-falsafatuna-ayatullah-muhammad-baqir-sadr|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141014111141/http://www.al-islam.org/our-philosophy-falsafatuna-ayatullah-muhammad-baqir-sadr|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Muhammadi Trust of Great Britain and Northern Ireland}}</ref> |- |محەمەد عەبدولجەبری | |undefined |١٩٣٥-٢٠١٠ | |کارەکانی ''دیموکراتی، مافەکانی مرۆڤ و یاسا لە بیرکردنەوەی ئیسلامیدا'' لەکاتێکدا کە ڕەگەزنامەی جیاجیای عەرەبەکان نیشان دەدات، مشتومڕەکانی فەلسەفی ڕەت دەکەنەوە کە هەوڵیان داوە کەموکوڕییە دیموکراتیکەکانی پشتگوێ بخەن. کارکردن لەسەر نەریتی [[ئیبن سینا|ئەڤینسێننا]] و ئەڤێرۆیس، جەختی لەوە دەکاتەوە کە چەمکەکانی وەک دیموکراسی و یاسا ناتوانن پشت بە نەریتی کۆن ببەستن، یان نە نە نە نەهێنرێن، بەڵکو دەبێت لەلایەن خودی عەرەبەکانی ئەمڕۆەوە دروست بکرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Al Jabri|یەکەم=Mohammed Abed|سەردێڕ=Democracy, Human Rights and Law in Islamic Thought|ڕێکەوت=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=I. B. Tauris}}</ref> The Formation of Arab Reason: Text, Tradition and the Construction of Modernity in the Arab World یەکێکە لە کارەکانی. |- |عەبدولکاریم سۆرۆشی |[[پەڕگە:Abdolkarim_Soroush_02.jpg|80x80پیکسڵ]] |فارس - ئێران |١٩٤٥ | |بە گرنگی بە فەلسەفەی ئایین و سیستەمی فەلسەفی [[مەولانای ڕۆمی|ڕۆمی،]] کتێبەکەی ''پەرەسەندن و'' تەرخانکردنی زانستە ئایینیەکان دەڵێت کە " ئاینێک (وەک ئیسلام) لەوانەیە خودایی بێت و نەگۆڕ بێت، بەڵام تێگەیشتنی ئێمە لە ئایینەکە لە جووڵەیەکی بەردەوام و هەوڵێکی تەواو مرۆیی دەمێنێتەوە".<ref name="vahid">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Vahid|یەکەم=Hamid|سەردێڕ=Islamic Humanism: From Silence to Extinction a Brief Analysis of Abdulkarim Soroush's Thesis of Evolution and Devolution of Religious Knowledge|ڕێکەوت=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Center of Islam and Science|شوێن=Tehran, Iran|پەڕە=٤٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jahanbakhsh|یەکەم=Forough|ناونیشان=https://archive.org/details/islamdemocracyre00jaha|سەردێڕ=Islam, Democracy and Religious Modernism in Iran, 1953–2000: From Bazargan to Soroush|ڕێکەوت=٢٠٠١|ژپنک=٩٧٨٩٠٠٤١١٩٨٢٦|پەڕە=[https://archive.org/details/islamdemocracyre٠٠jaha/page/n١٥٣ ١٤٥]|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited}}</ref> |- |undefined |[[پەڕگە:Javed_Ahmed_Ghamidi.jpg|101x101پیکسڵ]] |پاکستان |١٩٥١- |مۆدێرنیست |جاڤید ئەحمەد غەمیدی خوازانێکی پاکستانییە. undefined<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی نیسانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Javed Ahmad Ghamidi: A Modernist Reformist – OpEd|ناونیشان=https://www.eurasiareview.com/07042020-javed-ahmad-ghamidi-a-modernist-reformist-oped/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Eurasia Review|زمان=en-US}}</ref> وەک <nowiki><i id="mwBEQ">پارڤێس،</i></nowiki> هەروەها پاڵپشتی لە ڕەخنەیی و بیرکردنەوەی سیکۆلار دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=admin|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=10 Unique viewpoints of scholar Javed Ghamidi|ناونیشان=http://www.convergencestride.com/2014/12/10-unique-viewpoints-scholar-javed-ghamidi/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Convergence Stride|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220821214914/http://www.convergencestride.com/2014/12/10-unique-viewpoints-scholar-javed-ghamidi/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> undefined هەروەها غەمیدی تێڕوانینی ئەوەی هەیە کە [[دیموکراسی]] لەگەڵ ئیسلامدا گونجاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Monthly Renaissance – Content|ناونیشان=http://www.monthly-renaissance.com/issue/content.aspx?id=1158|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=www.monthly-renaissance.com|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121202073102/http://www.monthly-renaissance.com/issue/content.aspx?id=1158|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|url-status=dead}}</ref> |- |گاری لێگنھۆزن | | |١٩٥٣ | |undefined<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Legenhausen|یەکەم=Gary|سەردێڕ=Islam and Religious Pluralism|ناونیشان=http://www.uibk.ac.at/theol/leseraum/texte/626.html}}</ref> undefined<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Legenhausen|یەکەم=Muhammad|ناونیشان=http://www.al-islam.org/al-tawhid/vol14-n1/relationship-between-philosophy-and-theology-postmodern-age|سەردێڕ=The Relationship between Philosophy and Theology in the Postmodern Age|ڕێکەوت=١٢ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> |- |مۆستافا مالیکی | |فارس - ئێران |١٩٥٦ | |undefined کارەکانی A Way to Freedom دەربارەی ڕۆحییەت و داناییە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Mansour Nejad|یەکەم=Mohammad|سەردێڕ=Naqdi bar Ostadan be Bahane Tajlil|ڕێکەوت=١٣٨٩|بڵاوکەرەوە=Javan Pooya Publication|شوێن=Tehran|زمان=fa}}</ref> |- |undefined | |فارس - ئێران |١٩٦٦ | |undefined زۆربەی کارەکانی لەم سێ بوارەدا. |- |undefined | |ئینگلتەرا |١٩٦٠ |undefined |ئەم بیرمەندەی کە لە کامبریج ڕاهێنراوە هەوڵدەدات نەریتی فەلسەفەی ئیسلامی سوننی زیندوو بکاتەوە، کە لە ئیبن کلدونەوە نەماوە، لەسەر بنەمای میتۆدی فەلسەفی شیکاری ڕۆژئاوایی. وتاری سەرەکی بریتییە لە The Koran and the Secular Mind (٢٠٠٧). |- |تاریك ڕەمەزان |[[پەڕگە:Tariq_Ramadan_Profile_Image.png|80x80پیکسڵ]] |undefined undefined |undefined |undefined |undefined<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Livingstone|یەکەم=David|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=FYy7TTmQoD4C|سەردێڕ=Black Terror White Soldiers: Islam, Fascism & the New Age|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ژپنک=٩٧٨١٤٨١٢٢٦٥٠٩|پەڕە=٥٩٤}}</ref> |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Nasr|یەکەم=Seyyed Hossein|سەردێڕ=Islamic Philosophy from Its Origin to the Present|ناونیشان=https://archive.org/details/islamicphilosoph0000nasr|بڵاوکەرەوە=SUNY Press|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٩١٤-٦٧٩٩-٢}} {{پۆلی کۆمنز|Muslim philosophers}} [[پۆل:فەیلەسووفانی موسڵمان]] [[پۆل:فەلسەفە کۆمەڵایەتییەکان]] [[پۆل:فەیلەسووفانی ئاسیایی]] [[پۆل:فەیلەسوفە عەرەبەکانی سەدەی ناوەڕاست]] [[پۆل:پێڕستەکانی موسڵمانان]] 8ckzyoljz60iyo15mpzjp3qin5ovyvr 0 216307 1680820 1517314 2026-10-05T07:37:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە) 1680820 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''مەدان''' ({{بە عەرەبی|مدان}}) سێیەم کوڕی پێغەمبەر [[ئیبراھیم]]ە لە ژنەکەی [[قەتوورە]] لە دوای مردنی [[سارا]]ی ھاوسەری یەکەمی ھاوسەرگیریی لەگەڵ کردووە، براکانی تری: [[یۆقشان]]، [[زیمران]]، [[یەشباق]]، [[میدیان]]، [[شوەح]].<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=مدان|ڕێکەوت=١٨ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://ar.wikipedia.org/w/index.php?title=مدان&oldid=56866143|ئیش=ويكيبيديا|زمان=ar|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٢}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ئیبراھیم]] * [[میدیان]] * [[زیمران]] * [[یەشباق]] * [[شوەح]] * [[یۆقشان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسلام|مەسیحییەت}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:ئیبراھیم]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی ناو کتێبی پەیدابوون]] [[پۆل:مناڵەکانی ئیبراھیم]] jpueiz6rd1ibls861p5j9qkge85hafl 0 216433 1680879 1517328 2026-10-05T10:33:38Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە) 1680879 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox military person|name=مەرحەب کوڕی زەینەب <br> مرحب ابن ابی زینب|image=Hazrat Ali slays Marhab.JPG|caption=وێنەیەکی خەیاڵی ئیمام [[عەلی کوڕی ئەبی تاڵیب|عەلی]] و مەرحەب کوەی ئەبی زەینەب لە [[غەزای خەیبەر]]|death_date=٧کۆچی / ٦٢٨ ز|placeofburial=[[خەیبەر]]|allegiance=جوولەکەکانی خەیبەر|rank=فەرماندە|unit=کەتیبەی قەڵای قاموس}} '''مەرحەب کوڕی ئەبی زەینەب''' یان '''مەرحەب کوڕی حاریس''' (بە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]:مرحب بن الحارث) بە جەماوەرییەوە بە شوڕشگێڕی خەیبەر ناسرابوو، شوڕشگێڕێکی [[جوو|جوولەکە]] بوو کە بەھۆی ڕۆڵی سەربازییەوە لە [[غەزای خەیبەر|شەڕی خەیباردا]] بەناوبانگە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=الدرر السنیة - الموسوعة الحدیثیة|ناونیشان=https://dorar.net/hadith/sharh/148877|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201124065302/https://dorar.net/hadith/sharh/148877|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ژیان == لە پاڵ شوڕشگێڕی و باشییەکەی لە جەنگدا، شاعیرێک بوو، باڵا بەرز و زەبەلاح بوو، ئازا بوو، و دەوڵەمەند بوو. == سامان == شمشێرێکی لەسەر ھەڵکەندبوو کە دەستەواژەی "ئەمە شمشێری مەرحەبە،ئەوەی تامی بکات دەمرێت".  و لە کۆشکێکدا نیشتەجێیە. == غەزای خەیبەر == [[غەزای خەیبەر]] لە ساڵی ٦٢٨ لە نێوان [[موسڵمان|موسڵمانان]] و [[جوو|جولەکەکانی]] دانیشتووی وەحشەکەی خەیبەر ئەنجامدرا.  مەرحەب لەو شەڕەدا فەرماندەی سوپای جولەکە بووە و ھێز و لێھاتوویییەکی نایابی دەربڕیوە.  مێژوونووسی موسڵمان شێخ موفید ڕایگەیاندووە: "کەس لەنێو موسڵماناندا نەیتوانی ڕووبەڕووی ببێتەوە بەڵام [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی کوڕی ئەبی تالیب]] لە بەرەکانی شەڕدا کوشتی".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=peghambar.muslimguide.se/ژیاننامەی پێغەمبەری خوا (صلی اللە علیە وسلم)|ناونیشان=https://peghambar.muslimguide.se/khaybar.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=peghambar.muslimguide.se|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220828112817/https://peghambar.muslimguide.se/khaybar.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=جەنگی خەیبەر|ناونیشان=https://www.drabdulwahid.com/CatDetail.aspx?id=1245&MapID=15&FolderID=82|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220828112817/https://www.drabdulwahid.com/CatDetail.aspx?id=1245&MapID=15&FolderID=82}}</ref> == مردن == دایکی مەرحەب [[فەلەکناسی|فەلەکناس]] بوو، پێشبینی دەکرد ھیچ پیاوێک ناتوانێت مەرحەب بکوژێت تەنھا پیاوێک نەبێت کە بەناوی ھاوواتای شێرەوە ناونراوە.  شەوێک پێش دوا شەڕی لە خەونیدا بینی کە شێرێک ھێرشی کردووەتە سەری. مێژوونووسان سەبارەت بە ڕووداوی کوشتنی مەرحەب وەسفی جیاوازیان داوە. بە بڕوای [[سەحیحی موسلیم|سەحیح موسلیم]]، [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی]] لە یەک شەڕدا چووەتە دیداری مەرحەب.  مەرحەب پێشڕەوی کرد و شمشێرەکەی ھەڵدەدا و دروشمی دەگوت: "خەیبەر بە دڵنیاییەوە دەزانێت کە من مەرحەبم، جەنگاوەرێکی بەجەرگی تەواو چەکدار و بە باشی تاقی کراوەتەوە (پاڵەوان)، کاتێک جەنگ دێت و بڵێسەی ئاگر بڵاودەبێتەوە".  عەلیش لە وەڵامدا دروشمی وت: من ئەو کەسەم کە دایکم ناوی لێنابوو حەیدەر، (ھاوواتای شێر). گێڕەرەوە فەرمووییانە: عەلی لە سەری مەرحەبی دا و کوشتی، بۆیە  سەرکەوتن (دەستبەسەرداگرتنی خەیبار) بۆ ئەو بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Book of Jihad and Expeditions - Sunnah.com - Sayings and Teachings of Prophet Muhammad (صلی اللە علیە و سلم)|ناونیشان=https://sunnah.com/muslim/32|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=sunnah.com}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسلام}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:مردووانی ٦٢٨]] [[پۆل:جوولەکەکانی ناو ھۆزە جوولەکەکانی عەرەبستان]] [[پۆل:شاعیرانی جوو]] [[پۆل:شاعیرانی عەرەب]] [[پۆل:جووەکان]] bha49e3q8t6ljntf1mb9ir6zsg80jhg 0 216514 1680493 1680020 2026-10-04T17:11:28Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:تورکیا|تورکیا]] و [[دەروازە:ئێران|ئێران]] 1680493 wikitext text/x-wiki '''میرنیشینی پالۆ'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://read.dukeupress.edu/cssaame/article-abstract/34/1/160/59856/Ruling-the-Periphery-Governing-the-LandThe-Making?redirectedFrom=fulltext|سەردێڕ=Ruling the Periphery, Governing the Land: The Making of the Modern Ottoman State in Kurdistan, 1840-70|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=read.dukeupress.edu}}</ref> یان '''پالو''' ({{بە کوردیی باکووری|Mîrîtiya Paloyê}}) (١٤٩٥–١٨٥٠) میرنشینێکی کوردی بوو کە لە دەوروبەری [[پالۆ]] لە ساڵی ١٤٩٥ تا ١٨٣٩ تا١٨٥٠ بوونی ھەبووە. لە کاتی ڕووخانی ئاق قۆیونلودا، حوسەین بەی، یەکێک لە ئاغاکانی میرنشینی [[گێل]]، لە ساڵی ١٤٩٥ قەڵای پالۆی داگیرکرد، میرنشینی تایبەتی خۆی دامەزراند، کە دواتر بە میرنشینی پالۆ ناسرا. ھەرچەندە حوسێن بەی گەمارۆی قەڵای گێلانی دا کە یەکێکە لە گرنگترین قەڵاکانی ناوچەکە، بەڵام پێش ئەوەی بتوانێت قەڵاکە بگرێت، مرد. ئیدارەی پالۆ بۆ براکەی گوازرایەوە و پالۆ لە دەستی جەمشید بەی کوڕی ڕۆستەم بەی مایەوە؛ بەڵام دەسەڵاتی میرداسییەکان زۆری نەخایاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.worldcat.org/title/984148348|سەردێڕ=Şerefname : Kürt tarihi {{!}} WorldCat.org|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=www.worldcat.org}}</ref> پالۆ لە ساڵی ١٥٠٧دا خۆی لەگەڵ [[سەفەوییەکان|ئێرانی سەفەویدا]] یەکخست. لە ئەنجامی شەڕی نێوان [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی]] و دەوڵەتی سەفەوی کە لە [[شەڕی چاڵدێران|شەڕی چاڵدێراندا]] بە شکست بۆ سەفەوییەکان گەیشتە لووتکە، پالۆ لە ساڵی ١٥١٤ لەلایەن ئیمپراتۆرییەتی عوسمانییەوە شکستی ھێنا، جەمشید بەی ڕاستەوخۆ بەشداری شەڕەکە کرد. جەمشید بەی لە ساڵی ١٥١٦ بە دوای ڕاسپاردەی [[ئیدریسی بەدلیسی|ئیدریس بەتلیسی]] بەڵێنی دڵسۆزی بۆ عوسمانییەکان داوە. بە ھاوکاری کاراچینزادە ئەحمەد بەی لە ساڵی ١٥١٧ دەستی عەرەبشای لە خزلباش گرت، دوای ئەم ڕێکەوتە پالۆ بەیەکان لەژێر دەسەڵاتی عوسمانییەکان بوون.<ref>http://web.firat.edu.tr/harput/sempozyum/4-1/21.%20Enver%20Cakar.pdf</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{میرنشینە کوردییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|مێژوو|تورکیا|ئێران}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:خانەدانە کوردییەکان]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:میرنشینە کوردییەکان]] [[خانەدانەکان]] he5hkvuagftzf9c29wqfaq1dsbsu561 0 216732 1680470 1475962 2026-10-04T16:37:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، تورکیا-کۆلکە) 1680470 wikitext text/x-wiki '''مێزۆپۆتامیای سەروو''' ئەو ناوەیە کە بۆ بەرزایییەکان و دەشتی گەورەی ئاوەڕۆی باکووری ڕۆژاوای [[عێراق]] (باشووری کوردستان) و باکووری ڕۆژھەڵاتی [[سووریا|سوریا]] (ڕۆژئاوای کوردستان) و باشووری ڕۆژھەڵاتی [[تورکیا]] (باکووری کوردستان)، لە باکووری [[ڕۆژھەڵاتی ناوین|ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] بەکاردێت. لە سەرەتای فەتحەکانی موسڵمانان لە ناوەڕاستی سەدەی حەوتەمەوە، ناوچەکە بە ناوی عەرەبی نەریتی ئەلجەزیرە (بە عەرەبی: الجزیرة "دوورگە") ڕووبارەکانی [[فورات]] و [[دیجلە]] [[مێزۆپۆتامیا]] دەگۆڕن بۆ نزیکەی دوورگەیەک، بەو پێیەی لە [[شەتەلعەرەب]] لە [[پارێزگای بەسرە]]ی عێراق بەیەکەوە دەبەسترێنەوە و سەرچاوەکانیان لە ڕۆژھەڵاتی تورکیا لە نزیکەوەن. ناوچەکە لە چیاکانی [[ئەنادۆڵ|ئەنادۆڵەوە]] بەرەو باشوور درێژ دەبێتەوە، لە گردەکانی کەناری چەپی ڕووباری [[فورات]] بەرەو ڕۆژھەڵات، لە چیاکانی کەناری ڕاستی ڕووباری [[دیجلە]] بەرەو ڕۆژاوا درێژ دەبێتەوە و دەشتی [[شنگال|شەنگالیش]] دەگرێتەوە. درێژ دەبێتەوە بۆ خوارەوەی دیجلە تا [[سامەڕا]] و بە خوارەوەی فورات تا ھیت، عێراق. [[ڕووباری خابوور|خابوور]] زیاتر لە ٤٠٠ کم (٢٥٠ میل) بەسەر دەشتەکەدا دەڕوات، لە تورکیاوە لە باکوورەوە، خۆراک دەداتە فورات. شارۆچکە سەرەکییەکان بریتین لە [[مووسڵ|موسڵ]]، [[دێرەزوور]]، [[ڕەققە]]، [[حەسیچە]]، [[ئامەد]] و [[قامیشلۆ]]. بەشی ڕۆژاوا، بەشی سووریا، لە بنەڕەتدا لکاوە بە [[پارێزگای حەسیچە]] سووریا و بە «سەبەتەی نانی سوریا» وەسف دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=The next battlefield|ناونیشان=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2012/10/27/the-next-battlefield#|newspaper=The Economist|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|issn=0013-0613}}</ref> بەشی ڕۆژھەڵات، بەشی عێراقی، [[پارێزگای نەینەوا|پارێزگاری نەینەوای]] عێراق دەگرێتەوە و کەمێک زیاتریش درێژ دەبێتەوە. لە باکوور پارێزگاکانی کوردستانی باکوور [[پارێزگای ڕحا|ڕحا]] ئورفا و [[پارێزگای مێردین|مێردین]] و بەشێک لە [[پارێزگای دیاربەکر|پارێزگای ئامەد]] دەگرێتەوە. == جوگرافیا == {{ئەمانەش ببینە|مێزۆپۆتامیا}} ناوی ئەلجەزیرە لە سەدەی حەوتەمی زایینییەوە لەلایەن سەرچاوە ئیسلامییەکانەوە بەکارھاتووە بۆ ئاماژەکردن بە بەشی باکووری مێزۆپۆتامیا، لەکاتێکدا مێزۆپۆتامیای خوارەوە کە بە سەواد ناسراوە، بەشی باشووری مێزۆپۆتامیایە. ناوەکە بە واتای «دوورگە» دێت، و لە سەردەمێکدا ئاماژەیە بۆ زەوی نێوان دوو ڕووبارەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mesopotamia|ناونیشان=https://syriaca.org/place/1452.|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وێبگە=syriaca.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220902143252/https://syriaca.org/place/1452.|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ڕووی مێژوویییەوە، دەتوانرێت ناوەکە تەنھا لە دەشتی [[شنگال|شنگالدا]] سنووردار بکرێت کە لە چیای شنگالەوە دێتە خوارەوە، یان فراوانتر بکرێت بۆ ئەوەی تەواوی فەلاتەکەی ڕۆژھەڵاتی زنجیرە کەناراوەکان لە باوەش بگرێت. لە سەردەمی پێش [[خەلافەتی عەباسی|عەباسیدا]] پێدەچێت سنوورەکانی ڕۆژاوا و ڕۆژھەڵات ھەڵاوسانیان ھەبووبێت، ھەندێک جار لەوانەش ئەو شوێنەی کە ئێستا باکووری سووریایە لە ڕۆژاوا و ئەدیابینە لە ڕۆژھەڵات. ئەلجەزیرە وەک دەشتێکی ئاوەڕۆ یان شلەمەنی تایبەتمەندە، کە تەواو جیاوازە لە [[بیابانی سووریا]] و ناوەڕاستی مێزۆپۆتامیا کە لە خوارەوەیە، بەڵام ناوچەکە گردە وەرینەکان و چەمەکانی بڕین لەخۆدەگرێت. ھەرێم چەند بەشێکی ھەیە بۆی. لە باکووری ڕۆژاوا یەکێکە لە گەورەترین تەختە خوێیەکانی جیھان بە ناوی سەبخەت ئەلجەبوڵ. لە باشوورەوە، لە مووسڵەوە درێژ دەبێتەوە بۆ نزیک بەسرە بیابانێکی خۆڵاوییە کە جیاواز نییە لە [[ڕوبع ئەلخالی]]. لە کۆتایی سەدەی بیستەم و سەرەتای سەدەی بیست و یەکەمدا ناوچەکە تووشی وشکەساڵی بووە. [[پەڕگە:Tigris and Euphrates Persian.png|وێنۆک|ڕووبارەکانی [[فورات]] و [[دیجلە]] [[مێزۆپۆتامیا]] دەگۆڕن بۆ نزیکەی دوورگەیەک (لێرەوە ناوی عەرەبی ئەلجەزیرە، بە واتای دوورگە)، بەو پێیەی لە [[شەتەلعەرەب|شەتلعەرەب]] لە [[پارێزگای بەسرە]]ی [[عێراق]] بەیەکەوە دەبەسترێنەوە و سەرچاوەکانیان لە ڕۆژھەڵاتی [[تورکیا]] لە نزیکەوەن نزیکایەتی.]] == ئایین == جەزیرە یەکێکە لە چوار ئەپستۆریای [[کڵێسای ئۆرسۆدۆکسی سووریانی]]. ئەوانی تر لە [[حەلەب]]، [[حومس]]-حەمە و [[دیمەشق|دیمەشقن]].<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Mouawad|یەکەم=Ray J.|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠١|سەردێڕ=Syria and Iraq – Repression|ناونیشان=https://www.meforum.org/17/syria-and-iraq-repression|journal=Middle East Quarterly|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئاسیا|عێراق|تورکیا|جوگرافیا|سووریا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:مێزۆپۆتامیا]] [[پۆل:جوگرافیای عێراق]] [[پۆل:جوگرافیای سووریا]] [[پۆل:جوگرافیای تورکیا]] [[پۆل:ڕۆژاوای ئاسیا]] [[پۆل:شام]] [[پۆل:جوگرافیای ئێران]] [[پۆل:میزۆپۆتامیای سەروو]] cfj7e7bnbr9xe7hvj2gblpfnxixwn34 0 216900 1680361 1650046 2026-10-04T13:33:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1680361 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مێدی ئاباد | ناوی_فەرمی = مهدی‌آباد - Mehdiabad | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=13 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مێدی ئاباد''' | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}}{{ھن}}{{flagicon image| Flag of Kurdistan.svg}} [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئیلام|ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ئیلام|ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ئیلام|ناوچەی ناوەند]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری کشوەری|کشوەری]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٢٣١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١،٤٩٤ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مێدی ئاباد''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری کشوەری]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ئیلام]]، [[شارستانی ئیلام]]، [[پارێزگای ئیلام]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١،٤٩٤)کەس و (٣٨٣) [[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی باشووری]]) دەدوێن.<ref> http://iranatlas.net/index.html?module=module.language-distribution.ilam#</ref> == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[شیعە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی ئیلام}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ئیلام]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ئیلام]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ئیلام]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ئیلام]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] t4t3qwshit8qw9yv31yxz3jmoq19hge 0 216972 1680730 1650014 2026-10-05T04:36:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1680730 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەحموداباد | ناوی_فەرمی = محمودآباد - Mahmudabad | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=13 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مەحموداباد''' | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}}{{ھن}}{{flagicon image| Flag of Kurdistan.svg}} [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئیلام|ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ئیلام|ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی سیوان|سیوان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری مییەخاس|مییەخاس]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٢٧٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٧٨٩ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەحموداباد''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری مییەخاس]]، [[ناوچەی سیوان]]، [[شارستانی ئیلام]]، [[پارێزگای ئیلام]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٧٨٩)کەس و (٢١٧)[[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی باشووری]]) دەدوێن.<ref> http://iranatlas.net/index.html?module=module.language-distribution.ilam#</ref> == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[شیعە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی ئیلام}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ئیلام]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ئیلام]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ئیلام]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ئیلام]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] bkdx39h4zqc6rwr425pnt2pq9hs08wh 0 216999 1680658 1667002 2026-10-05T01:33:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مۆسیقا-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1680658 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=مێگ دانلی|image=Meg Donnelly in 2018.jpg|caption=دانلی لە ساڵی ٢٠١٨دا|birth_name=مێگ ئیلیزابێس دانلی|birth_date={{birth date and age|٢٠٠٠|٠٧|٢٥}}|birth_place=[[نیویۆرک]]، U.S.<ref name="ABC-bio"/>|occupation=ئەکتەر|years_active=چالاک بوون ٢٠١٣|website={{URL|megdonnelly.com}}}}مێگ ئیلیزابێس دانلی <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=All the Fun Facts You Need to Know About Zombies Star Meg Donnelly|ناونیشان=https://www.sweetyhigh.com/read/meg-donnelly-zombies-facts-022118|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180505065609/https://www.sweetyhigh.com/read/meg-donnelly-zombies-facts-022118|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئایاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠١٩|وێبگە=Sweety High|زمان=en-US}}</ref> (لە تەممووزی ٢٥ی ٢٠٠٠ لەدایکبووە<ref>{{بیرخستنەوەی تویت|نووسەر=Meg Donnelly|بەکارھێنەر=immegdonnelly|ژمارە=٨٨٩٩٥٣٣٢٥٩٧٧٦٩٨٣٠٤|سەردێڕ=In da Club by 50 Cent on repeat todAY. nothing but love & thanks for the birthday wishes y'all. 17 is gonna be a dope year pic.twitter.com/Pqgt29ddol|ڕێکەوت=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}</ref>) ئەکتەرێکی ئەمریکییە، ڕۆڵی ئاشی بینیووە لە [[نێتفلیکس|نێتفلێکس]]دا کە درامایەکی کۆمیدییە بەناوی تیم توون، و تالەر ئۆتۆ لە [[کۆمپانیای پەخشی ئەمریکی]] کە درامایەکی سیتکۆمییە، و ئادیسۆن لە ٢٠١٨دا لە [[کەناڵی دیزنی]] ئۆرجیناڵ فیلمی [[زۆمبییەکان (فیلمی ٢٠١٨)|زۆمبییەکان]] و [[زۆمبییەکان ٢|زۆمبییەکانی ٢]] و [[زۆمبیەکان ٣|زۆمبیەکانی ٣]] == سەرەتای ژیان == دانلی لە نیویۆرک لە دایک بووە و لە پی پاک گلادستۆن، و نیو جێرسی گەورە بووە، <ref name="ABC-bio">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Taylor Otto – Played by Meg Donnelly|ناونیشان=http://abc.go.com/shows/american-housewife/cast/taylor-otto|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161007045349/http://abc.go.com/shows/american-housewife/cast/taylor-otto|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=ABC}}</ref><ref>Todd, Samantha. [https://www.newjerseyhills.com/bernardsville_news/news/former-peapack-gladstone-teen-lands-lead-in-disney-movie/article_7c7ccc67-3944-52df-a5cb-35f7980f4567.html "Former Peapack-Gladstone teen lands lead in Disney movie"], ''The Bernardsville News'', June 14, 2017. Accessed January 13, 2021. "Zombies, high school, cheerleading and falling in love sum up what a normal day is like is for 16-year-old actress Meg Donnelly."</ref>ئەو تەنھا منداڵێک بوو کە دەستی کرد بە ڕاھێنانکردن<ref name="InStyle">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Samantha Simon|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٧|سەردێڕ=''American Housewife'' Star Meg Donnelly on Sitcoms, Singing, and (a Lack of) Siblings|ناونیشان=http://www.instyle.com/reviews-coverage/tv-shows/american-housewife-meg-donnelly|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170612231940/http://www.instyle.com/reviews-coverage/tv-shows/american-housewife-meg-donnelly|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ئیش=InStyle|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بە دەنگی و سەماکردن و ڕۆڵ بینین لە خانووی یاری ئانی کە قوتابخانەیەکی ھونەری بوو لە فار ھیلس، نیو جێرسی، لە شەش ساڵیدا، ئەو دەرکەوت لە گۆرانیوتنی منداڵانی بەھرەمەندەکام، لە شەقامی برۆدوەی کە لە بەرھەمھێنانی تایم تۆ شاین لە شاری نیویۆرک<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Meg Donnelly's Biography|ناونیشان=http://www.megdonnelly.com/about.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180215112827/http://www.megdonnelly.com/about.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی شوباتی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧|وێبگە=megdonnelly.com}}</ref> == پیشە == دانلی وەک ئاش دەستی پێکرد لە [[نێتفلیکس|نێتفلێکس]]دا لە ساڵی ٢٠١٣دا درامایەک بەناوی تیم توون<ref name="ABC-bio2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Taylor Otto – Played by Meg Donnelly|ناونیشان=http://abc.go.com/shows/american-housewife/cast/taylor-otto|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161007045349/http://abc.go.com/shows/american-housewife/cast/taylor-otto|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=ABC}}</ref> ئەو کچێکی ئەمریکی بوو لە کلین و کلێت لە ٢٠١٥ و ئەو کەسی جووڵە ترسناکەکان بوو لە لویسا و تراپ<ref name="ABC-bio3">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Taylor Otto – Played by Meg Donnelly|ناونیشان=http://abc.go.com/shows/american-housewife/cast/taylor-otto|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161007045349/http://abc.go.com/shows/american-housewife/cast/taylor-otto|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=ABC}}</ref> لە تەلەڤیزیۆنی تایبەتی دەنگی ئاوازی ڕاستەوخۆ لە [[ئێن بی سی]]<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.playbill.com/article/von-trapp-children-from-the-sound-of-music-live-reunite-for-one-night-only-nyc-concert-com-336644|سەردێڕ=Von Trapp Children from The Sound of Music Live! Reunite for One-Night-Only NYC Concert|ئیش=[[Playbill]]|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> دانلی دەرکەوت لە فیلمێک دڕێژدا بەناوی برۆکن وەنس کە لە کەرنەڤاڵی ئێس ئۆ ھێج ئۆ لە ٢٠١٧ بەخشکرا<ref name="Parade">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Sam Swantek|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=Meg Donnelly Lands Breakout Role in ''American Housewife''|ناونیشان=https://parade.com/517145/sks14c/meg-donnelly-lands-breakout-role-in-american-housewife/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161027121555/https://parade.com/517145/sks14c/meg-donnelly-lands-breakout-role-in-american-housewife/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=[[Parade (magazine)|Parade magazine]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=Conversations: Meg Donnelly|ناونیشان=http://localwolves.com/stories/conversations-meg-donnelly/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161213011513/http://localwolves.com/stories/conversations-meg-donnelly/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|وێبگە=localwolves.com}}</ref> دانلی ڕۆڵی تالەر ئۆتۆی بینی لە درامایەکی سیتکۆمی بەناو ئەمریکان ھاوسوایف لە ٢٠١٦وە بۆ ٢٠٢١<ref name="deadline.com_1">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Denise Petski|ڕێکەوت=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٦|سەردێڕ=Meg Donnelly Added To New ABC Comedy In Recasting|ناونیشان=https://deadline.com/2016/07/american-housewife-meg-donnelly-cast-abc-comedy-recasting-1201793752/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160728160305/https://deadline.com/2016/07/american-housewife-meg-donnelly-cast-abc-comedy-recasting-1201793752/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> لە مانگی ھەشتی ٥ی ساڵی ٢٠١٨دانلی یەکم گۆرانی بڵاوکردەوە بەناوی خەندە<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Smile - Single by Meg Donnelly|ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠١٨|ناونیشان=https://itunes.apple.com/us/album/smile-single/1422511356|ئیش=iTunes|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190403010239/https://itunes.apple.com/us/album/smile-single/1422511356|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی نیسانی ٢٠١٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.newjerseystage.com/articles/2020/02/11/iplay-america-presents-meg-donnelly|سەردێڕ=iPlay America Presents Meg Donnelly|ئیش=New Jersey Stage|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref>و لە ٢٠١٩دا گۆرانی خۆشەویستی دیجیتاڵی بڵاوکردەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Digital Love by Meg Donnelly is Conor's Next Big Thing this week!|ناونیشان=https://www.funkidslive.com/on-air/1092948/|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=[[Fun Kids]]}}</ref> ئەو دەستیپێکرد وەک ئادیسن لە کەناڵی دیزنی فیلمە ڕاستەقینەکانی کە فلمێکی موزیکی بوو بەناوی [[زۆمبییەکان (فیلمی ٢٠١٨)|زۆمبییەکان]] کە پەخش کرد لە شوباتی١٦ی ٢٠١٨،<ref name="deadline.com_2">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Greg Evans|ڕێکەوت=١١ی ئایاری ٢٠١٧|سەردێڕ=Production Begins On Disney Channel's 'Zombies' For 2018 Premiere|ناونیشان=https://deadline.com/2017/05/zombies-disney-channel-meg-donnelly-milo-manheim-1202090172/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170512193024/https://deadline.com/2017/05/zombies-disney-channel-meg-donnelly-milo-manheim-1202090172/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ئیش=Deadline Hollywood}}</ref><ref name="premiere">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Kirsten Chuba|ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=TV News Roundup: Disney Sets Premiere Date for 'Zombies' Original Movie|ناونیشان=https://variety.com/2018/tv/news/disney-channel-zombies-movie-1202654587/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180106005921/https://variety.com/2018/tv/news/disney-channel-zombies-movie-1202654587/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ئیش=Variety}}</ref> لە ٢٠١٩دا بڵاوکرایەوە کە دانلی ڕۆڵی ئادیسۆن دەبینێت لە [[زۆمبییەکان ٢|زۆمبییەکانی ٢دا]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Bruce Haring|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠١٩|سەردێڕ=Disney's 'Zombies 2' Sequel Heads Into Production With Returning Stars, Director, Writers|ناونیشان=https://deadline.com/2019/02/disneys-zombies-2-sequel-heads-into-production-with-returning-stars-director-writers-1202553258/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190211185932/https://deadline.com/2019/02/disneys-zombies-2-sequel-heads-into-production-with-returning-stars-director-writers-1202553258/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی شوباتی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٩|وێبگە=Deadline Hollywood}}</ref> کە لە [[کەناڵی دیزنی]] بەخش کرا لە شوباتی ١٤ی ٢٠٢٠ و سێیەم فیلمی زنجیرە، [[زۆمبیەکان ٣|زۆمبیەکانی ٣]] دیاریکرا کە بڵاوبکرێتەوە لە تەممووزدا و لە مانگی ٨ی ٢٠٢٢دا لە [[دیزنی+]] و کەناڵی دیزنی بڵاوکرایەوە<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|نووسەر=Joey Nolfi|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشان=https://ew.com/movies/rupaul-disney-zombies-3-movie-release-date/|سەردێڕ=RuPaul joins Disney's ''Zombies 3'' movie as the mother of all alien spaceships|magazine=Entertainment Weekly|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢٢}}</ref> لە ئازاری ٢٠٢٢دا، دانلی بەژداربوویەک بوو لە ماری کەمبێل سوپەر ناتوراڵ سپین ئۆف ویچستێرەکان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Selome Hailu|ڕێکەوت=٢١ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ='Supernatural' Prequel Pilot 'The Winchesters' Casts Meg Donnelly, Drake Rodger as Young Mary and John|ناونیشان=https://variety.com/2022/tv/news/the-winchesters-supernatural-meg-donnelly-drake-rodger-1235210689/|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=Variety}}</ref> کە درامایەکە لە سی دەبڵیو لە مەی ٢٠٢٢دا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Lauren Piester|ڕێکەوت=١٢ی ئایاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Supernatural Prequel The Winchesters Picked Up to Series at The CW|ناونیشان=https://www.tvguide.com/news/supernatural-prequel-the-winchesters-picked-up-to-series-at-the-cw/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=TV Guide}}</ref> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable sortable" |+دراما و ڕۆڵبینی فیلمەکان !ساڵ !ناو !ڕۆڵەکان ! class="unsortable" |زانیاری |- |٢٠١٣ |''چیرۆکی ڕوحە بەناوبانگەکان'' |یۆنگ جاکلین |ئەڵقەی یەکەم |- |٢٠١٣ |''تیم توون'' |ئاش |کارەکتەری سەرەکی |- |٢٠١٥ |''شۆکبوونی داھاتوو'' |ئانی |چیرۆکی نەفرۆشای تەلەڤیزیۆنی (نیکلۆدیۆن)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Nickelodeon Greenlights Two New Live-Action Comedy Pilots "The Dunes Club" and "Future Shock"|ناونیشان=http://www.thefutoncritic.com/news/2014/11/18/nickelodeon-greenlights-two-new-live-action-comedy-pilots-the-dunes-club-and-future-shock-724513/20141118nickelodeon01/|ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠١٨|وێبگە=[[The Futon Critic]]}}</ref> |- |٢٠١٥–٢٠١٦ |''چی دەکەیت؟'' |ڤاریۆس |ئەڵقەی سێیەم |- |٢٠١٦–٢٠٢١ |''ژنی ماڵەوەی ئەمریکا'' |تایلەر ئۆتۆ |کارەکتەری سەرەکی |- |٢٠١٧ |''دانە شکاوەکان'' |لیلی کیلی |فیلم |- |٢٠١٨ |''[[زۆمبییەکان (فیلمی ٢٠١٨)|زۆمبییەکان]]'' |ئادیسن |کەناڵی دیزنی فلیمی ئۆرجیناڵ |- |٢٠٢٠ |''[[زۆمبییەکان ٢|زۆمبییەکانی ٢]]'' |ئادیسن |کەناڵی دیزنی فلیمی ئۆرجیناڵ |- |٢٠٢٠ |''[[سپایدەرمان]]'' |سکریم |کارەکتەری دەنگی؛ ئەڵقەی: «ماکسیوم ڤێنەم» |- |٢٠٢١ |''بەکند'' |پرسیلا پرینستۆر |میوانێکی تایبەت؛ ئەڵقەی: «ھاوڕێکان بۆ ھەمیشە» |- |٢٠٢٢ |''[[زۆمبیەکان ٣|زۆمبیەکانی ٣]]'' |ئادیسن |کەناڵی دیزنی فلیمی ئۆرجیناڵ |- |٢٠٢٢ |''قوتابخانەی موزیکی: موزیکی''دراماکە |بال |ئەستێرەی میوان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Johnson|یەکەم=Zach|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=High School Musical: The Musical: The Series Season Three Casts Corbin Bleu, Meg Donnelly, and More!|ناونیشان=https://d23.com/high-school-musical-the-musical-the-series-season-three-casts-corbin-bleu-meg-donnelly-and-more/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=D23}}</ref> |- |٢٠٢٢ |''وینچسترەکان'' |ماری کامپێل |کارەکتەری سەرەکی |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|ژیاننامە|ژن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|مۆسیقا}} {{پۆلی کۆمنز|Meg Donnelly}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٠]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:کچە ئەمریکیە سەماکارەکان]] [[پۆل:ژنە مۆدێلە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی ئەمریکی]] [[پۆل:کچە ئەمریکییە سەماکارەکان]] [[پۆل:ژنە گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرە دەنگییەکانی ئەمریکا]] ksgia02r6rozwz5wx9uew8p3rgiw83a 0 217467 1680521 1650033 2026-10-04T19:34:39Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1680521 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مێوانە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-fa| میوانه }}<br>{{lang-en| Mivaneh }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{ Infobox mapframe | zoom=13 |coord={{Coord| 34.0207| 46.0647}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مێوانە''' | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان#Iran | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] دا##جێگە لە [[ئێران]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = 1 | پۆتانەکان = {{coord| 34.0207| 46.0647 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{flagicon image| Flag of Kurdistan.svg}} [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ئیلام|ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[شارستانی ئەیوان|ئەیوان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناوچەی زەڕنە|زەڕنە]] | جۆری_دابەشکراو٥ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٥ = [[گوندەواری زەڕنە|زەڕنە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1329 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٣ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی کەڵھوڕی|کەلھوڕی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مێوانە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری زەڕنە]]، [[ناوچەی زەڕنە]]، [[شارستانی ئەیوان]]، [[پارێزگای ئیلام]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٢٣)کەس و (٧)[[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی کەڵھوڕی|کەلھوڕی]]) دەدوێن.<ref> http://iranatlas.net/index.html?module=module.language-distribution.ilam#</ref> == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[شیعە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی ئەیوان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ئەیوان]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ئەیوان]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ئەیوان]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ئەیوان]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئەیوان]] 8id46lnosvm098nz3muzmu7d1n9xvtm 0 217545 1680430 1676576 2026-10-04T15:29:09Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680430 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی یاریزانی تۆپی پێ|image=FC Red Bull Salzburg gegen Wolfsberger AC (2022-02-20) 32.jpg|youthclubs1=ئالۆڤن|youthyears1=٢٠٠٩–٢٠١٢|youthclubs2=یونیۆن ئیدڵویب|youthyears2=٢٠١٢–٢٠١٦|youthclubs3=ڕێد بۆڵ ساڵزبۆرگ|youthyears3=٢٠١٦–٢٠١٩|years1=٢٠١٩–٢٠٢٠|clubs1=لیفێرینگ|caps1=٢٦|goals1=٦|years2=٢٠٢٠-|clubs2=ڕێد بۆڵ ساڵزبۆرگ|caps2=٤٩|goals2=٩|nationalyears1=٢٠١٧|nationalteam1=کڕواتیای خوار ١٥ ساڵان|nationalcaps1=٥|nationalgoals1=١|nationalyears2=٢٠١٨|nationalteam2=کڕواتیای خوار ١٦ ساڵان|nationalcaps2=١|nationalgoals2=٠|nationalyears3=٢٠١٨–٢٠١٩|nationalteam3=کڕواتیای خوار ١٧ ساڵان|nationalcaps3=٨|nationalgoals3=٤|nationalyears4=٢٠١٩|nationalteam4=کڕواتیای خوار ١٩ ساڵان|nationalcaps4=٣|nationalgoals4=٠|nationalyears5=٢٠٢١-|nationalteam5=کڕواتیای خوار ٢١ ساڵان|nationalcaps5=٧|nationalgoals5=٥|nationalyears6=٢٠٢١-|nationalteam6=ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کڕواتیا|nationalcaps6=٣|nationalgoals6=٠|club-update=١٤ ئابی ٢٠٢٢|nationalteam-update=١٣ حوزەیرانی ٢٠٢٢}} '''لوکا سوچیچ''' (لەدایکبووی ٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٢)یاریزانێکی پیشەگەری تۆپی پێی کرواتییە کە وەک [[تۆپی پێ|یاریزانێکی]] ناوەڕاست یاری دەکات لە خولی بۆندسلیگای نەمسا بۆ یانەی ڕێد بۆڵ ساڵزبۆرگ و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کرواتیا|ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کڕواتیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Lȗka|ناونیشان=http://hjp.znanje.hr/index.php?show=search_by_id&id=e15vWBE%3D|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Hrvatski jezični portal|زمان=hr|وتەگێڕانەوە=Lȗka}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=sẉd¹|ناونیشان=http://hjp.znanje.hr/index.php?show=search_by_id&id=d1pjWxI%3D&keyword=sud|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Hrvatski jezični portal|زمان=hr|وتەگێڕانەوە=Sȕčić}}</ref> == کاروانی یاریکردن == لە ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٠، سوچیچ گرێبەستێکی نوێی لەگەڵ یانەکەی کە ڕێد بۆڵ سالزبێرگە واژوو کرد، ھەتا ھاوینی ٢٠٢٤.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Sučić Gets New Contract|ناونیشان=https://www.redbullsalzburg.at/en/fc-red-bull-salzburg/news/saison_2019_20/sucic-gets-new-contract.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=redbullsalzburg.at/|بڵاوکەرەوە=FC Red Bull Salzburg|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220106201454/https://www.redbullsalzburg.at/en/fc-red-bull-salzburg/news/saison_2019_20/sucic-gets-new-contract.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ یەکەمین یاری خۆی بۆ یانەی ساڵزبێرگ ئەنجامدا لە یارییەکدا بەرامبەر یانەی وۆڵفسبێرگ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Wolfsberger v Red Bull game report|ناونیشان=https://int.soccerway.com/matches/2020/09/13/austria/bundesliga/wolfsberger-athletik-club/fc-red-bull-salzburg/3341874/|بڵاوکەرەوە=Soccerway}}</ref> لە ٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠، یەکەمین یاری خۆی لە [[خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]] ئەنجامدا، لە خولەکی ٧١ دا لە وەک یەدەگ لە جێگەیدۆمینیک سۆڤۆسلای ھاتە یاریگا و پێش ئەسیستێکی بۆ ڕاموس کریستێنسن کرد بۆ گۆڵەکەی مێرگم بێریسا کە ساڵزبێرگ ٣–١ دۆڕان بەرامبەر [[یانەی تۆپی پێی بایەرن میونشن|بایەرن میونشن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Naš novi bik iz Salzburgova inkubatora: Luka Sučić ostavio je dobar dojam protiv Bayerna|ناونیشان=https://telesport.telegram.hr/na-prvu/nas-novi-bik-iz-salzburgova-inkubatora-luka-sucic-ostavio-je-dobar-dojam-protiv-bayerna/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Telesport|زمان=hr}}</ref> لە ١٠ی شوباتی ٢٠٢١، سوچیچ یەکەم گۆڵی لە بۆندسلیگای نەمسا تۆمارکرد لە بردنەوەی ٣–١ بەرامبەر ئوسترالیا ڤین، کە بە یەدەگ بەشدار بوو و ھاتە یاریگا لە جێگەی بێریشا. لە سەرەتای وەرزی ٢٠٢١–٢٢، سوچیچ خۆی بەشێوەی سەرەکی لە تیمی سالزبێرگ دانا، گۆڵێکی سەرنجڕاکێش تۆمارکرد بەرامبەر [[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|بەرشەلۆنە]] لە بردنەوەیەکی یاری دۆستانەدا ٢–١ لە ٤ی ئابی ٢٠٢١.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Jurišić|یەکەم=Bernard|ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠٢١|سەردێڕ=Novi val dijaspore|ناونیشان=https://telesport.telegram.hr/kolumne/juris/novi-val-dijaspore/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=Telesport|زمان=hr}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sucic Scores a Wonderful Goal for Salzburg|ناونیشان=https://iraqbet.com/en/bahrain-casino/|ڕەوشی ناونیشان=dead|وێبگە=IraqBet|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220920171829/https://iraqbet.com/en/bahrain-casino/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢}}</ref> لە ١٤ی ئەیلوول، یەکەم گۆڵی لە خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا تۆمارکرد لە یارییەکدا کە ١–١ بەرامبەر بوون لەگەڵ [[یانەی سێڤیلیا|سیڤیلیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١|سەردێڕ=Kakav početak Lige prvaka: Hrvati strijelci na čudnoj utakmici na kojoj su dosuđena četiri penala!|ناونیشان=https://gol.dnevnik.hr/clanak/rubrika/nogomet/liga-prvaka-ivan-rakitic-i-luka-sucic-strijelci-na-utakmici-sevilla-red-bull-salzburg---666682.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=Gol.hr|زمان=hr}}</ref> == کاروانی نێودەوڵەتی == دەتوانێت یاریبکات بۆ ھەر یەک لە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نەمسا|ئوسترالیا،]] بۆسنیا و ھێرزێگۆڤینا و کڕواتیا، سوچیچ بە ئاشکرا کڕواتیای ھەڵبژارد، سەرەڕای ئارەزووی ڕێکخراوی تۆپی پێی ئوسترالیا.<ref name="24sata1">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Tironi|یەکەم=Hrvoje|ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Sučić: Nedavno su me pozvali i u Austriju, ali meni je oduvijek želja bila zaigrati za Hrvatsku!|ناونیشان=https://www.24sata.hr/sport/sucic-nedavno-su-me-pozvali-i-u-austriju-ali-meni-je-oduvijek-zelja-bila-zaigrati-za-hrvatsku-751311|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=24sata|زمان=hr}}</ref> لە ٩ی ئازاری ٢٠٢١، ناوبراو لە تیمی ٢٣ کەسی ئیگۆر بیسکان بوو بۆ یارییەکانی کۆمەڵەکان لە یۆرۆی خوار ٢١ ساڵان لە ساڵی ٢٠٢١؛ بەڵام لە ٢١ی ئازاری ٢٠٢٠ بەھۆی پێکانەوە دوورخرایەوە و لەلایەن ماتیج ڤۆک جێگای گیرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kajtazi Roth|یەکەم=Anita|ڕێکەوت=٩ی ئازاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Bišćan objavio popis igrača za U-21 Euro: Na njemu najviše igrača Dinama i neka nova imena|ناونیشان=https://gol.dnevnik.hr/clanak/rukomet-2021/biscan-objavio-popis-igraca-za-u-21-euro-na-njemu-najvise-igraca-dinama-i-neka-nova-imena---643144.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=Gol.hr|زمان=hr}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=[[Croatian News Agency|HINA]]|ڕێکەوت=٢١ی ئازاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Bišćan umjesto ozlijeđenog Sučića pozvao Mateja Vuka|ناونیشان=https://www.24sata.hr/sport/biscan-umjesto-ozlijedenog-sucica-pozvao-mateja-vuka-752086|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=24sata|زمان=hr}}</ref> لە ١٧ی ئایاردا، ناوبراو لە تیمی ٢٣ کەسی بیسکان ناوی ھات بۆ قۆناغی یەکتر دەرکردن لە پاڵەوانێتییەکە؛ لەگەڵ ئەوەشدا، ھەمان شت ڕوویدا و لە ٢٥ی ئایار لەلایەن نیڤن جۆڕاسێک جێگەی گیرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=[[Croatian News Agency|HINA]]|ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Bišćan objavio popis za U-21 Euro: Pozvao i sjajnog mladog hajdukovca|ناونیشان=https://gol.dnevnik.hr/clanak/hrvatska-reprezentacija/biscan-objavio-popis-za-u-21-euro-pozvao-i-sjajnog-mladog-hajdukovca---652149.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=Gol.hr|زمان=hr}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Olivari|یەکەم=Davorin|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=‘Baš šteta, cijela Hrvatska je konačno htjela vidjeti tog dečka!‘ Bišćan najavio i sina legende Vatrenih|ناونیشان=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/reprezentacija/bas-steta-cijela-hrvatska-je-konacno-htjela-vidjeti-tog-decka-biscan-najavio-i-sina-legende-vatrenih-15075786|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=Sportske novosti|زمان=hr-hr}}</ref> لە کاتی پاڵاوتنەکانی یۆرۆی ٢٠٢٣ بۆ خوار ٢١ ساڵان لە ئەیلوول و تشرینی یەکەمی ٢٠٢١، سوچیچ سێ گۆڵی تۆمارکرد و یەک ئەسیستی کرد لە سێ یاری دا، ئەمەش وای کرد زلاتکۆ داڵیچ بانگی بکات بۆ پێکھاتەی یەکەم لە ٩ی تشرینی دووەم، دوو ڕۆژ پێش پاڵاوتنی جامی جیھانی بەرامبەر سلۆڤاکیا، بەھۆی ڕاگرتنی ماتۆ کۆڤاچیچ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Luka Sučić pozvan u reprezentaciju za utakmicu protiv Slovačke|ناونیشان=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2309663|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Index.hr|زمان=hr}}</ref> ئەو یەکەمین یاری خۆی بۆ پێکھاتەی یەکەم ئەنجامدا، کە ٢–٢ بەرامبەر بوون کۆتایی ھات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=On će remi sa Slovacima pamtiti cijeli život: "Fenomenalan osjećaj, sanjao sam o ovome"|ناونیشان=https://gol.dnevnik.hr/clanak/hrvatska-reprezentacija/luka-sucic-odusevljen-poslije-debitantskog-nastupa-za-hrvatsku-reprezentaciju---679320.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Gol.hr|زمان=hr}}</ref> == ژیانی کەسی == سوچیچ لە لینز (سێیەم گەورەترین شاری نەمسا* لەدایکبووە لە دایک و باوکێکی بۆسنی کڕواتی زێلیکۆ و برانسیلاڤا لە بوگانۆ کە لە [[جەنگی بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا|جەنگی بۆسنی]] ھەڵاتبوون. سەرەڕای ئەوەی لە لینز لەدایک بووە، سوچیچ ڕەگەزنامەی نەمسایی نییە. ئەو خۆی بە ھەواداری [[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|بەرشەلۆنە]] و ھاجدوک سپلیت دادەنێت، بەڵام [[لوکا مۆدریچ|لۆکا مۆدریچ]] بە ئایدڵی خۆی لە تۆپی پێ ناودێر کرد.<ref name="24sata1"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Topić|یەکەم=Mihovil|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Veliki dečko|ناونیشان=https://telesport.telegram.hr/price/veliki-decko/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Telesport|زمان=hr}}</ref> == ئاماری کاروانی وەرزشی == === یانە === {{Updated|١٤ ئابی ٢٠٢٢}}<ref>{{Soccerway|luka-sui/565808|accessdate=12 November 2019}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center" ! rowspan="2" |یانە ! rowspan="2" |وەرز ! colspan="3" |خول ! colspan="2" |جام ! colspan="2" |کیشوەرەکان ! colspan="2" |کۆی گشتی |- !ئاست !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان |- | rowspan="3" |لیفێرینگ |٢٠١٩ ٢٠ | rowspan="2" |٢. لیگا |١٥ |٤ |٠ |٠ | colspan="2" | - |١٥ |٤ |- |٢٠٢٠–٢١ |١١ |٢ |٠ |٠ | colspan="2" | - |١١ |٢ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی !٢٦ !٦ !٠ !٠ !٠ !٠ !٢٦ !٦ |- | rowspan="4" |ڕێد بۆڵ ساڵزبێرگ |٢٠٢٠–٢١ | rowspan="3" |بۆندسلیگای نەمسایی |١٧ |١ |٥ |١ |٥ |٠ |٢٧ |٢ |- |٢٠٢١ |٢٨ |٨ |٦ |٢ |١٠ |١ |٤٤ |١١ |- |٢٠٢٢–٢٣ |٤ |٠ |١ |٠ |٠ |٠ |٥ |٠ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی !٤٩ !٩ !١٢ !٣ !١٥ !١ !٧٦ !١٣ |- ! colspan="3" |تەواوی کاروانی وەرزشی !٧٥ !١٥ !١٢ !٣ !١٥ !١ !١٠٢ !١٩ |} <references group="lower-alpha" responsive="1"/> === نێودەوڵەتی === {{Updated|match played 13 June 2022}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Luka Sučić, international footballer |ناونیشان=https://eu-football.info/_player.php?id=31729 |وێبگە=eu-football.info |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=en}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !تیمی نیشتیمانی !ساڵ !یارییەکان !گۆڵەکان |- | rowspan="2" valign="center" |[[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کرواتیا|کرواتیا]] |٢٠٢١ |١ |٠ |- |٢٠٢٢ |٢ |٠ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی !٣ !٠ |} == نازناوەکان == '''ڕێد بۆڵ ساڵزبێرگ''' * بۆندسلیگای نەمسا: ٢٠٢٠–٢١، ٢٠٢١–٢٢ * جامی نەمسا: ٢٠٢٠–٢١، ٢٠٢١–٢٢ == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وەرزش|تۆپی پێ}} {{پۆلی کۆمنز|Luka Sucic}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی کروات]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٢]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦]] [[پۆل:یاریزانانی لا لیگا]] g2ark04hieddpho1xgbafpd8f2b4nr9 0 217643 1680827 1614537 2026-10-05T07:38:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مۆسیقا-کۆلکە) 1680827 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی گۆرانی|سەرناو=مەرا بێبووس|ناو=مرا ببوس|ھونەرمەند=[[گوڵنەراغی]]|ناوی_ئینگلیزی=Mara beboos|نووسەر=حەیدەر ڕەقابی|چەشن=[[ڕۆمانتیزم]]، [[مۆسیقای پۆپ|پۆپ]]|ھونەرمەندی تر=[[ھۆمەر دزەیی]]، [[گووگووش]]، [[ویگین]]، [[موعین]]، [[ھایدە]]، سەتەر، سۆگەند|زمان=[[زمانی فارسی|فارسی]]، [[زمانی کوردی|کوردی]]|ماوە=٦:٠١ (خولەک)}} '''مرا ببوس'''، '''مەرا بێبووس''' (بە [[زمانی کوردی|کوردی]]: ماچم بکە)، گۆرانی ''ماچمکە''. ئەم گۆرانییە لە یادگاریترین و بەناوبانگترین گۆرانییەکانی وڵاتیی [[ئێران|ئێرانە]]، کە لەلایەن [[گوڵنەراغی|گوڵنەراغیی]] ھونەرمەندی دیاریی ئێران، گوتراوە.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Hassan Golnaraghi - Mara Beboos|ناونیشان=https://soundcloud.com/behtarinn-songs/hassan-golnaraghi-mara-beboos|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢}}</ref> لەلایەن بەشێک لە سترانبێژە دیارەکانی وڵاتیی ئێران و ڕۆژھەڵاتیی ناوەڕاست گوتراوەتەوە، وەک: [[گووگووش]]، [[ھۆمەر دزەیی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=میدیا|یەکەم=گوڵان|سەردێڕ=هونەرمەند هۆمەر دزەیی ئەلبۆمێكی نوێی گۆرانی بڵاودەكاتەوە|ناونیشان=https://www.gulanmedia.com/so/story/173654|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وێبگە=گوڵان مێدیا|زمان=so}}</ref>، سەتەر، [[موعین]]، [[ھایدە]]، [[ویگین]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mara Beboos by Hassan Golnaraghi on WhoSampled|ناونیشان=https://www.whosampled.com/Hassan-Golnaraghi/Mara-Beboos/|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وێبگە=WhoSampled|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=https://mrtehran.com|سەردێڕ=Amir Hossein Nouri - Mara Beboos {{!}} MrTehran.com|ناونیشان=https://mrtehran.com/mp3/68534/amir-hossein-nouri/mara-beboos|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وێبگە=MrTehran Persian Music|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220920174754/https://mrtehran.com/mp3/68534/amir-hossein-nouri/mara-beboos|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == کورتە == ھۆکاری بە ناوبانگ بوونی ئەم گۆرانییە ھاوتەریبییەتی لەگەڵ [[کوودەتا|کودەتای]] ٢٨ی ئابی ١٣٣٢ی ھەتاوی ئێران(١٩٥٣ی زایینی)، تێکستی گۆرانییەکە گەیشتە لێوی ملیۆنان ئێرانی کە لە کودەتاکەدا بەشداریان کردبوو. ھۆکارێکی دیکەش ئەوەیە کە شیعرەکەی لەلایەن حەیدەر ڕەقابییەوە نووسراوە کە یەکێک بووە لە چالاکانی [[سیاسەت|سیاسیی]] وڵاتی ئێران لە ساڵانی ١٣٣٠ ھەتاوییدا(١٩٥١ی زایینی).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Foundation|یەکەم=Encyclopaedia Iranica|سەردێڕ=Welcome to Encyclopaedia Iranica|ناونیشان=https://iranicaonline.org/|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وێبگە=iranicaonline.org|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ترانه «مرا ببوس» پنجاه ساله شد|ناونیشان=https://www.radiofarda.com/a/331098.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وێبگە=رادیو فردا|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٠|سەردێڕ=از میان خاطره‌ها؛ راز یک بوسه شصت ساله|ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/arts/2010/09/100903_l41_kiss_golnaraghi|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وێبگە=BBC News فارسی|زمان=fa}}</ref> == دەقیی گۆرانی بە فارسی == مرا ببوس، مرا ببوس برای آخرین بار، تو را خدا نگهدار که می‌روم به سوی سرنوشت بهار ما گذشته، گذشته‌ها گذشته، منم به جستجوی سرنوشت در میان طوفان هم پیمان با قایقران‌ها گذشته از جان باید بگذشت از توفان‌ها به نیمه شب‌ها دارم با یارم پیمان‌ها که بر فروزم آتش‌ها در کوهستان‌ها شب سیه سفر کنم، ز تیره ره گذر کنم نگر تو ای گل من، سرشک غم بدامن، برای من میفکن دختر زیبا امشب بر تو مهمانم، در پیش تو می‌مانم، تا لب بگذاری بر لب من دختر زیبا از برق نگاه تو، اشک بی گناه تو، روشن سازد یک امشب من ستاره مرد سپیده دم، چو یک فرشته یارم، نهاده دیده برهم، میان پرنیان غنوده بود. در آخرین نگاهش نگاه بی گناهش، سرود واپسین سروده بود. بین که من از این پس دل در راه دیگر دارم. به راه دیگر شوری دیگر در سر دارم به صبح روشن باید از آن دل بردارم، که عهد خونین با صبحی روشن‌تر دارم ها مرا ببوس این بوسه وداع بوی خون می‌دهد == بە زمانی کوردی(ھۆمەر دزەیی) == ماچم بکە، ماچم بکە بۆ دواھەمین جار خوا ئاگاداری تۆ بێ کە من وا بەرەو چارەنووسی خۆم دەڕۆم بەھاری ئێمە تێپەڕی تێپەڕی، تێپەڕی من وا بەرەو چارەنووسی خۆم دەڕۆم لەناوەڕاستی لافاودا پەیمانم لەگەڵ کەشتیوانان بەستووە یەکێک کە گیانی خۆی بەخش کردبێ دەبێ لە لافاویش تێبپەڕێ بە نیوە شەوان پەیمانم لەگەڵ یارانم بەستووە کە لە کێوەکان ئاگر بکەمەوە وا بەو شەوە تاریکە سەفەر دەکەم وا بەو رێچکۆڵە باریکە تێپەڕ دەبم دە بڕوانە من ئەی گوڵەکەم ئەسرینی غەم بۆ من مەڕێژە کچە جوانەکە ئەمشەو من میوانی تۆم لە لای تۆ دەمێنمەوە تا لێوەکانت بخەیتە سەر لێوی من کچە جوانەکە لە تیشکی نیگای چاوانت فرمێسکە بێ گوناھەکانت ئەم شەوەم ڕۆشن دەکەنەوە له‌به‌ری به‌یاندا ئه‌ستێره‌ مرد وه‌ك فرمێسکێکی ماته‌مین له‌ناو په‌ڕی نه‌رم و نۆڵ پاڵی دابێته‌وه‌ به‌ دواترین نیگای چاوه‌کانی نیگایه‌ بێ گوناھەکانی كه‌ دواترین سرووده‌ هه‌ڵسته‌وه‌، كه‌ من له‌ ئێستا به‌ دواوه ڕێگایه‌کی دیكه‌ ده‌گرمه‌ به‌ر له‌و ڕێگایه‌ تازه‌یه‌ کارێکی ترم له‌ كه‌له‌ی سه‌ردایه‌ جا ده‌بێ ده‌ست له‌ به‌یانی ڕووناک ھەڵگرم به‌و ئومێده‌ی كه‌ به‌یانێکی ڕووناکترم ھه‌بێ نیگاکانی من وا به‌ره‌و ڕووی تۆیه‌ نیگاکانی تۆش وا به‌ره‌و ڕووی منه‌ فریشته‌ جوانه‌كان‌ له‌ ئاسماندا ماته‌مم بۆ بگرن کچه‌ جوانه‌كه‌ چاوه‌ ڕه‌شه‌کانت ھه‌ڵبێنه‌ و به‌ ڕووخساره‌ به‌ھه‌شتیه‌كه‌ت یه‌ک جاری دیكه‌ بڕوانه‌ رووخساری من<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Homer Dizeyee - Mara Beboos l هۆمەر دزەیی - ماراببوس|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=IsyuFN4rzhU|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:چەشنەکانی مۆسیقا]] [[پۆل:ھونەر]] 6pse03atvgeu41ci9t2nfdn4ki16jfk 0 218394 1680821 1631326 2026-10-05T07:37:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئایین-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە، دەروونناسی-کۆلکە) 1680821 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''مەدرەسە''' وشەیەکی [[زمانی عەرەبی|عەرەبییە]] بۆ هەر جۆرە دامەزراوەیەکی پەروەردەیی، [[دنیاگەرایی|عەلمانی]] یان ئایینی (لە هەر ئایینێک)، جا بۆ فێرکاری سەرەتایی بێت یان خوێندنی باڵا،  لە وڵاتانی دەرەوەی [[جیھانی عەرەب|جیهانی عەرەبیدا]]، وشەکە بەزۆری ئاماژەیە بۆ جۆرێکی دیاریکراوی [[فێرگە|قوتابخانە]] یان [[کۆلێژ|کۆلێژی]] ئایینی بۆ لێکۆڵینەوە لە [[ئیسلام|ئایینی ئیسلام]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی حوزەیرانی ٢٠١٩|سەردێڕ=madrasa {{!}} Definition of madrasa in US English by Oxford Dictionaries|ناونیشان=https://en.oxforddictionaries.com/definition/us/madrasa|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190606084157/https://en.oxforddictionaries.com/definition/us/madrasa|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[پەڕگە:Medresa sor.jpg|وێنۆک|[[مەدرەسەی سوور]] لە [[جزیر|بۆتانی جزیرە]] ([[باکووری کوردستان]])]] == وانەکان == * [[قورئان]]، کتێبی پیرۆزی ئیسلام * [[فەرموودە]]، وتەی [[محەممەد|پێغەمبەری خودا]] * [[لۆژیک]] * فەرەیز (یاسای موڵک) * عەقیدە (ئیمان) * [[زانست]] ([[ئەستێرەناسی]] و هتد) * بیرکاری ([[ماتماتیک]] و [[ئەندازە]]) == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Madrasas}} {{تووڵی دەروازە|ئایین|ئیسلام|زمانی عەرەبی|دەروونناسی|نژیاروانی}} {{ئایین-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{دەروونناسی-کۆلکە}} [[پۆل:نژیاروانیی عەرەبی]] [[پۆل:وشە و دەستەواژە عەرەبییەکان]] [[پۆل:وشە و دەستەواژە عەرەبییەکانی شەریعەتی ئیسلامی]] [[پۆل:نژیاروانیی ئیسلامی]] [[پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان]] [[پۆل:جۆرەکانی قوتابخانە]] [[پۆل:زاراوە یاساییەکانی شەریعەت]] cozza0kddry33m65dtcbel85r989euh 1 218533 1680431 1326747 2026-10-04T15:29:10Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680431 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[لوکا سوچیچ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=995656 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220106201454/https://www.redbullsalzburg.at/en/fc-red-bull-salzburg/news/saison_2019_20/sucic-gets-new-contract.html بۆ https://www.redbullsalzburg.at/en/fc-red-bull-salzburg/news/saison_2019_20/sucic-gets-new-contract.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٧:٤٠، ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[لوکا سوچیچ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1326746 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220106201454/https://www.redbullsalzburg.at/en/fc-red-bull-salzburg/news/saison_2019_20/sucic-gets-new-contract.html بۆ https://www.redbullsalzburg.at/en/fc-red-bull-salzburg/news/saison_2019_20/sucic-gets-new-contract.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٤:٤٥، ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[لوکا سوچیچ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680430 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220920171829/https://iraqbet.com/en/bahrain-casino/ بۆ https://iraqbet.com/en/bahrain-casino/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٥:٢٩، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) k3dgkgpfzcbee3sedxf3gqqd3r8jrsl 1 218615 1680621 1591034 2026-10-04T23:05:25Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680621 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[پێڕستی فەیلەسووفە موسڵمانەکان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=996013 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ http://www.brillonline.nl/subscriber/entry?entry=islam_SIM-4470 *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080206072116/http://www.islamset.com/isc/nafis/drroubi.html بۆ http://www.islamset.com/isc/nafis/drroubi.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20141020042420/http://iis.ac.uk/view_article.asp?ContentID=111895 بۆ http://iis.ac.uk/view_article.asp?ContentID=111895 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٣:١١، ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[پێڕستی فەیلەسووفە موسڵمانەکان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=996391 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20060319115555/http://www.arabicnews.com/ansub/Daily/Day/050609/2005060901.html بۆ http://www.arabicnews.com/ansub/Daily/Day/050609/2005060901.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٦:٤٩، ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[پێڕستی فەیلەسووفە موسڵمانەکان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1014590 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120305000639/http://www.aml.org.pk/AllamaIqbal.html بۆ http://www.aml.org.pk/AllamaIqbal.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٢:٣٠، ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[پێڕستی فەیلەسووفە موسڵمانەکان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1044844 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220821214914/http://www.convergencestride.com/2014/12/10-unique-viewpoints-scholar-javed-ghamidi/ بۆ http://www.convergencestride.com/2014/12/10-unique-viewpoints-scholar-javed-ghamidi/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:٥٢، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[پێڕستی فەیلەسووفە موسڵمانەکان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1075466 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20130606022334/http://dspace.ucalgary.ca/bitstream/1880/47472/1/2008_HMD_Ahmed.pdf بۆ http://dspace.ucalgary.ca/bitstream/1880/47472/1/2008_HMD_Ahmed.pdf زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١١:٣٦، ١٣ی ئایاری ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[پێڕستی فەیلەسووفە موسڵمانەکان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1100300 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20101119075055/http://allamaiqbal.com/person/biography/biotxtread.html بۆ http://www.allamaiqbal.com/person/biography/biotxtread.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٢:٣١، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٩ بەستەری دەرەکیی [[پێڕستی فەیلەسووفە موسڵمانەکان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1329532 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110606174417/http://www.muslimphilosophy.com/ip/rep/H041 بۆ http://www.muslimphilosophy.com/ip/rep/H041 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20130606022334/http://dspace.ucalgary.ca/bitstream/1880/47472/1/2008_HMD_Ahmed.pdf بۆ http://dspace.ucalgary.ca/bitstream/1880/47472/1/2008_HMD_Ahmed.pdf زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.aml.org.pk/AllamaIqbal.html *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20101119075055/http://allamaiqbal.com/person/biography/biotxtread.html بۆ http://www.allamaiqbal.com/person/biography/biotxtread.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20091024074605/http://geocities.com/alummah2000/MeaningOfIslam.html بۆ http://www.geocities.com/alummah2000/MeaningOfIslam.html زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://iis.ac.uk/view_article.asp?ContentID=111895 *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.arabicnews.com/ansub/Daily/Day/050609/2005060901.html *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20141014111141/http://www.al-islam.org/our-philosophy-falsafatuna-ayatullah-muhammad-baqir-sadr بۆ http://www.al-islam.org/our-philosophy-falsafatuna-ayatullah-muhammad-baqir-sadr زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220821214914/http://www.convergencestride.com/2014/12/10-unique-viewpoints-scholar-javed-ghamidi/ بۆ http://www.convergencestride.com/2014/12/10-unique-viewpoints-scholar-javed-ghamidi/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٤:٤٥، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[پێڕستی فەیلەسووفە موسڵمانەکان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1445717 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120701174308/http://www.brown.edu/Facilities/John_Carter_Brown_Library/islam/pages/exchange.html بۆ http://www.brown.edu/Facilities/John_Carter_Brown_Library/islam/pages/exchange.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٨:٤٠، ١٣ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[پێڕستی فەیلەسووفە موسڵمانەکان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1475106 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20250823152555/https://www.brillonline.nl/subscriber/entry?entry=islam_SIM-4470 بۆ http://www.brillonline.nl/subscriber/entry?entry=islam_SIM-4470 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠١:١٢، ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[پێڕستی فەیلەسووفە موسڵمانەکان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1591033 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160304042954/http://iichs.org/index_en.asp?id=1627&doc_cat=16 بۆ http://iichs.org/index_en.asp?id=1627&doc_cat=16 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠١:٣٩، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[پێڕستی فەیلەسووفە موسڵمانەکان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680620 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20121202073102/http://www.monthly-renaissance.com/issue/content.aspx?id=1158 بۆ http://www.monthly-renaissance.com/issue/content.aspx?id=1158 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٣:٠٥، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 3jxh3ndeiipmowan4auxsmf5zdmxx9p 0 218904 1680401 1673908 2026-10-04T14:13:25Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680401 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی فڕۆکەخانە | IATA = KIK | ICAO = ORKK | coordinates = {{coord|35|28|10|N|44|20|56|E|type:airport_region:IQ-TS|display=inline,title}} }} [[پەڕگە:Iraqi_Air_Force_C-172.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c1/Iraqi_Air_Force_C-172.jpg/220px-Iraqi_Air_Force_C-172.jpg|چەپ|وێنۆک|فڕۆکەیەکی ئاسمانیی عێراقی سیسنا ١٧٢ لە فڕۆکەخانەیی سەربازیی کەرکووک دەنیشێتەوە، ساڵی ٢٠٠٨.]] '''فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی کەرکووک''' (IATA: KIR, ICAO: ORKK) فڕۆکەخانەیەکە کە دەکەوێتە شاری [[کەرکووک]] لە [[باشووری کوردستان]]، [[عێراق]]. فڕۆکەخانەکە بە فەرمی لە ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ بۆ گەشتیارانی مەدەنی کرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=فڕۆکەخانەی کەرکووک: لە دوو ھەفتە بۆ مانگێکی دیکە یەکەم فڕۆکە دەنیشێتەوە|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1710202218|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iraq opens new airport in Kirkuk|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iraq-opens-new-airport-in-kirkuk/2713104|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.aa.com.tr}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٣، لەلایەن ھێزی ئاسمانی ئەمریکا وەک فڕۆکەخانەی سەربازی بەکارھێندراوە. لە تشرینی دووەمی ٢٠١١ گەڕێندرایەوە بۆ [[ھێزە وشکانییەکانی عێراق|سوپای عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٤|سەردێڕ=US Ghosts Left at Kirkuk Base After Iraqi Army Fled|ناونیشان=https://abcnews.go.com/International/ghosts-us-troops-left-kirkuk-base-iraqi-army/story?id=24161191|وێبگە=ABC News}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٢، وەزارەتی گواستنەوەی عێراق بڕیاریدا بەشی سەربازی بگوازێتەوە بۆ شوێنێکی تر، ئەمەش مەرجێکی پێشوەختە بۆ گۆڕینی فڕۆکەخانەکە بۆ فڕۆکەخانەیەکی مەدەنی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی شوباتی ٢٠١٢|سەردێڕ=Military section of Kirkuk airport to be moved|ناونیشان=http://kirkuknow.com/english/index.php/2012/02/military-section-of-kirkuk-airport-to-be-moved/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170305013932/http://kirkuknow.com/english/index.php/2012/02/military-section-of-kirkuk-airport-to-be-moved/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠١٦}}</ref> بە گوێرەی لیژنەی (نەزاھە)، حکومەت ٩٣.٥ملیۆن دۆلاریی ئەمریکی لە پرۆژەی فڕۆکەخانەکە تەرخان کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Kirkuk Airport &#124; SKYbrary Aviation Safety|ناونیشان=https://www.skybrary.aero/index.php/ORKK|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210507153648/https://www.skybrary.aero/index.php/ORKK|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Skybrary.aero}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Shilani|یەکەم=Mustafa|ڕێکەوت=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٩|سەردێڕ=Iraq integrity commission says Kirkuk airport 'only one percent completed'|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/20804-Iraq-integrity-commission-says-Kirkuk-airport-%27only-one-percent-completed%27|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210507153655/https://www.kurdistan24.net/en/story/20804-Iraq-integrity-commission-says-Kirkuk-airport-%27only-one-percent-completed%27|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.kurdistan24.net}}</ref> == سەرچاوەکان == {{Reflist}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20210814164532/https://www.kik.gov.iq/ ماڵپەڕی فەرمی] {{تووڵی دەروازە|عێراق|پارێزگای کەرکووک|فڕین|کوردستان|دەیەی ٢٠٢٠}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} pqlm4hqg44u2tzbu6nauy02rstzd2da 1 218911 1680402 997556 2026-10-04T14:13:26Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680402 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی کەرکووک]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=997555 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170305013932/http://kirkuknow.com/english/index.php/2012/02/military-section-of-kirkuk-airport-to-be-moved/ بۆ http://kirkuknow.com/english/index.php/2012/02/military-section-of-kirkuk-airport-to-be-moved/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٢:٢٢، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی کەرکووک]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680401 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210814164532/https://www.kik.gov.iq/ بۆ https://www.kik.gov.iq/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٤:١٣، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 8p2tvxjdu6rmblxhknm51hlpap9zv5l 1 219116 1680397 1559901 2026-10-04T13:48:30Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680397 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[فایزەر]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=998684 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210606231518/https://snnc.co/en/49067/ بۆ https://snnc.co/en/49067/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٩:٠٣، ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[فایزەر]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1083595 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210303144849/https://shafaq.com/ku/%DA%BE%D9%80%D9%80%D9%80%D9%80%DA%BE-%D9%88%D8%A7%DA%B5-%DA%A9%D9%80%D9%80%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C/%D9%86-%D8%AF%D8%A7-%D9%85-%D9%84-%D9%86-%D8%AA%D8%A7%D9%82-%D8%A8-%D8%B4-%D9%84-%D9%88%D8%A7-%D8%B3-%D9%86-%D9%81%D8%A7-%D8%B2-%D8%B1-%D8%B1%D8%A7-%D9%86%D8%A7-%D8%B3-%D9%86-%D8%AF بۆ https://shafaq.com/ku/%DA%BE%D9%80%D9%80%D9%80%D9%80%DA%BE-%D9%88%D8%A7%DA%B5-%DA%A9%D9%80%D9%80%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C/%D9%86-%D8%AF%D8%A7-%D9%85-%D9%84-%D9%86-%D8%AA%D8%A7%D9%82-%D8%A8-%D8%B4-%D9%84-%D9%88%D8%A7-%D8%B3-%D9%86-%D9%81%D8%A7-%D8%B2-%D8%B1-%D8%B1%D8%A7-%D9%86%D8%A7-%D8%B3-%D9%86-%D8%AF زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٠:٣٧، ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[فایزەر]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1326264 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210606231518/https://snnc.co/en/49067/ بۆ https://snnc.co/en/49067/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210303144849/https://shafaq.com/ku/%DA%BE%D9%80%D9%80%D9%80%D9%80%DA%BE-%D9%88%D8%A7%DA%B5-%DA%A9%D9%80%D9%80%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C/%D9%86-%D8%AF%D8%A7-%D9%85-%D9%84-%D9%86-%D8%AA%D8%A7%D9%82-%D8%A8-%D8%B4-%D9%84-%D9%88%D8%A7-%D8%B3-%D9%86-%D9%81%D8%A7-%D8%B2-%D8%B1-%D8%B1%D8%A7-%D9%86%D8%A7-%D8%B3-%D9%86-%D8%AF بۆ https://shafaq.com/ku/%DA%BE%D9%80%D9%80%D9%80%D9%80%DA%BE-%D9%88%D8%A7%DA%B5-%DA%A9%D9%80%D9%80%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C/%D9%86-%D8%AF%D8%A7-%D9%85-%D9%84-%D9%86-%D8%AA%D8%A7%D9%82-%D8%A8-%D8%B4-%D9%84-%D9%88%D8%A7-%D8%B3-%D9%86-%D9%81%D8%A7-%D8%B2-%D8%B1-%D8%B1%D8%A7-%D9%86%D8%A7-%D8%B3-%D9%86-%D8%AF زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٣:١٧، ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[فایزەر]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1559900 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20221118172503/https://s21.q4cdn.com/317678438/files/doc_financials/2018/ar/Pfizer-2019-Financial-Report.pdf بۆ https://s21.q4cdn.com/317678438/files/doc_financials/2018/ar/Pfizer-2019-Financial-Report.pdf زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٢:٠٩، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[فایزەر]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680396 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20201111204042/https://www.macrotrends.net/stocks/charts/PFE/pfizer/revenue بۆ https://www.macrotrends.net/stocks/charts/PFE/pfizer/revenue زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٣:٤٨، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) smjqcyce39zl5t94rc175yw04lofnhx 0 219462 1680579 1517126 2026-10-04T22:33:23Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، ژینناسی-کۆلکە) 1680579 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Naturalishistoria.jpg|وێنۆک]] '''مێژووی سرووشتی''' ({{بە ئینگلیزی|Natural History}}) بەرھەمێکی پلینی گەورەیە، گەورەترین و تاکە بەرھەمە کە لە [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی|ئیمپراتۆرییەتی ڕۆمە]]وە تا سەردەمی نوێ مابێتەوە، مێژووی سروشتی ئەو زانیاریانە کۆدەکاتەوە کە لە نووسەرانی دیکەی کۆن کۆکراونەتەوە. سەرەڕای ناونیشانی بەرھەمەکە، بواری بابەتەکەی تەنیا بەو شتە سنووردار نییە کە ئەمڕۆ مێژووی سرووشتی لێی تێدەگات، پلینی پانتایی خۆی بەم شێوەیە پێناسە دەکات "جیھانی سروشتی، یان ژیان".<ref>''Natural History'' I:13</ref> لە پانتاییدا [[ئینسایکڵۆپیدیا|ئینسایکڵۆپیدییە]]، بەڵام پێکھاتەکەی وەک ئینسایکلۆپیدیایەکی نوێ نییە. تاکە بەرھەمی پلینییە کە لە ژیاندا مابێتەوە، و دوا بەرھەمە کە بڵاوی کردۆتەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|مێژوو|ژینناسی|وێژە|پزیشکی}} {{پۆلی کۆمنز|Naturalis Historia}} {{کتێب-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:پزیشکیی ڕۆمانی دێرین]] [[پۆل:زانستنامە لاتینییەکان]] [[پۆل:کتێبەکان دەربارەی مێژوویی سرووشتی]] tcvvszag6m2u7xxd8073p6g1607wc36 0 219464 1680578 1404458 2026-10-04T22:33:13Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژینگە-کۆلکە، ژینناسی-کۆلکە) 1680578 wikitext text/x-wiki [[File:Table_of_Natural_History,_Cyclopaedia,_Volume_2.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Table_of_Natural_History,_Cyclopaedia,_Volume_2.jpg|وێنۆک|شیکارییەک لە مێژوویی سرووشتی، ١٧٢٨]] '''مێژوویی سرووشتی''' لێکۆڵینەوەییە لە سرووشت کە بەشدارە لە [[ئۆرگانیزم]]، [[گیانلەبەر|گیانلەبەران]]، [[کوارگ]]، [[ڕووەک|ڕووەکەکان]]، لە ژینگەی سروشتیی خۆیان، و فێربوونی زیاتر لە ڕێگەی بەکارھێنانی ڕێگاکانی [[ڕوانین|چاودێریکردن]] لەجیاتی [[تاقیکاری]]. ئەو کەسەی لەو بەشە دەخوێنێت پێی دەوترێت سرووشتناس مێژوویی سرووشتی میتۆدی زانستی لەخۆدەگرێت،<ref>With "natural history" articles more often published today in [[List of science magazines|science magazines]] than in [[Scientific journal|academic journals]].([http://wordnetweb.princeton.edu/perl/webwn?s=natural+history Natural History WordNet Search, princeton.edu].</ref> و تێیدا لێکۆڵینەوەی ھەر بەشێک دەکرێت کە تیابەت بێت بە بابەتەکانی سرووشت یان ئۆرگانیزم<ref name="isbn0-19-861271-0">{{بیرخستنەوە|نووسەر=Brown, Lesley|سەردێڕ=The New shorter Oxford English dictionary on historical principles|ناونیشان=https://archive.org/details/newshorteroxford00lesl|ساڵ=١٩٩٣|شوێن=Oxford [Eng.]|بڵاوکەرەوە=Clarendon|ژپنک=٠-١٩-٨٦١٢٧١-٠}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|ڕوەک|ژینگە|ژینناسی|گیانلەبەران}} {{پۆلی کۆمنز|Natural history}} {{ژینگە-کۆلکە}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی ژیانناسی]] [[پۆل:مێژووی زانست]] [[پۆل:مێژووی سروشتی]] 5m99lwprglmo3lo16ippdoywvwfbsiz 2 219561 1680485 1676218 2026-10-04T16:43:20Z SakuraBot 51806 Bot: weekly update of the administrator-activity report 1680485 wikitext text/x-wiki {{Center|ھەموو بەڕێوەبەرە ناوخۆییەکان و ئەو کردەوانەی لە 7 ڕۆژی ڕابردوودا تۆماریان کردووە. <!--تێبینی: ھەفتانە لەلایەن SakuraBotەوە نوێدەکرێتەوە. ئەو بەڕێوەبەرانەی لەم ماوەیەدا ھیچ کردەوەیەکیان تۆمار نەکردووە بە ناچالاک نیشان دەدرێن. ژمارەکان لە XTools وەرگیراون؛ ژمارەی ناو کەوانە گۆڕانکارییە بەراورد بە 7 ڕۆژی پێشوو.-->}} {{Center|:نوێکردنەوەی پێشوو: ١٦:٤٣، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC)}} {{Center|:دوایین نوێکردنەوە: ١٦:٤٣، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC)}} <div style="overflow-x:auto; max-width:100%;"> {| class="wikitable sortable" style="margin: 1em auto;" |+چالاکیی بەڕێوەبەران !پلە !بەکارھێنەر !<abbr title="گرووپە ناوخۆیی و جیھانییەکانی بەکارھێنەر">گرووپەکان</abbr> !کۆی چالاکی !سڕینەوە !پاراستن !مافەکان !<abbr title="پاڵێوەری خراپبەکارھێنان">پاڵێوەر</abbr> !<abbr title="مۆدێلی ناوەڕۆک">مۆدێل</abbr> !بەراوردی پێشوو |- |1 |[[User:Sakura emad|<bdi>Sakura emad</bdi>]] |[[File:Wikipedia_Interface_administrator.svg|31x31px]][[File:Mop.svg|25x25px|Administrator]][[File:Meta-Wiki Global rollback-2000px.png|25x25px|Global rollbacker]] |'''3''' |0 {{Red|(-1)}} |1 {{Grey|(0)}} |0 {{Red|(-1)}} |1 {{Grey|(0)}} |1 {{Grey|(0)}} |{{Red|(-2)}} (کۆی چالاکی) |- style="color:#767676;" |2 |[[User:Aram|<bdi>Aram</bdi>]] |[[File:Wikipedia_Interface_administrator.svg|31x31px]][[File:Mop.svg|25x25px|Administrator]] |'''0''' |0 {{Grey|(0)}} |0 {{Grey|(0)}} |0 {{Grey|(0)}} |0 {{Grey|(0)}} |0 {{Grey|(0)}} |{{Grey|(0)}} (کۆی چالاکی) ''ناچالاک'' |- style="color:#767676;" |3 |[[User:Calak|<bdi>Calak</bdi>]] |[[File:Mop.svg|25x25px|Administrator]] |'''0''' |0 {{Grey|(0)}} |0 {{Grey|(0)}} |0 {{Grey|(0)}} |0 {{Grey|(0)}} |0 {{Grey|(0)}} |{{Grey|(0)}} (کۆی چالاکی) ''ناچالاک'' |- style="color:#767676;" |4 |[[User:Kushared|<bdi>Kushared</bdi>]] |[[File:Mop.svg|25x25px|Administrator]] |'''0''' |0 {{Grey|(0)}} |0 {{Grey|(0)}} |0 {{Grey|(0)}} |0 {{Grey|(0)}} |0 {{Grey|(0)}} |{{Grey|(0)}} (کۆی چالاکی) ''ناچالاک'' |- style="color:#767676;" |5 |[[User:Pirehelokan|<bdi>Pirehelokan</bdi>]] |[[File:Mop.svg|25x25px|Administrator]] |'''0''' |0 {{Grey|(0)}} |0 {{Grey|(0)}} |0 {{Grey|(0)}} |0 {{Grey|(0)}} |0 {{Grey|(0)}} |{{Grey|(0)}} (کۆی چالاکی) ''ناچالاک'' |} </div> {{Center|ئەمانەش ببینە: [[بەکارھێنەر:Sakura emad/بەکارھێنەرە-چالاکەکان|بەکارھێنەرە چالاکەکان]].}} == سەرچاوەکان == * [https://xtools.wmcloud.org/adminstats XTools Admin Stats] * [[Special:Log]] [[Category:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] m2ca6nkxoqgd940tmhc4silqy3zaebx 0 219720 1680674 1450021 2026-10-05T01:35:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، کیمیا-کۆلکە) 1680674 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس-کەسایەتی}} [[پەڕگە:Meir_Dizengoff.jpg|وێنۆک|مێیر دیزنگۆف]] [[پەڕگە:Statue_of_Mayor_Meir_Dizengoff_on_a_Horse_in_Tel_-Aviv.jpg|وێنۆک|پەیکەرێکی مێیر دیزنگۆف کە سواری ئەسپەکەی بووە، دەکەوێتە سەر [[شەقامی ڕۆتشیڵد]] لە [[تێل ئەڤیڤ|تەلئەبیب]]]] '''مێیر دیزنگۆف''' (بە [[زمانی عیبری|عیبری]]: מֵאִיר דִּיזֶנְגּוֹף، بە [[زمانی ڕووسی|ڕووسی]]: Меер Янкелевич Дизенгоф میر یانکێلێڤیچ دیزنگۆف، ٢٥ی شوباتی ١٨٦١ – ٢٣ی ئەیلوولی ١٩٣٦) سەرکردە و سیاسەتمەدارێکی [[زایۆنیزم|زایۆنیستی]] و دامەزرێنەر و یەکەم سەرۆکی شارەوانی [[تێل ئەڤیڤ|تەلئەبیب]] بووە (١٩١١–١٩٢٢ وەک بەرپرسی پلاندانانی شار، ١٩٢٢–١٩٣٦ وەک سەرۆکی شارەوانی). کارەکانی دیزنگۆف لە فەلەستینی عوسمانی و ئیختیاری [[بەریتانیای مەزن|بەریتانیا]] بۆ [[فەلەستین]] یارمەتیدەر بوو بۆ دروستکردنی دەوڵەتی [[ئیسرائیل]]. [[داڤید بن گوریۆن|دەیڤید بن گوریۆن]] لە ساڵی ١٩٤٨ لە شوێنی نیشتەجێبوونی دیزنگۆف لە تەلئەبیب سەربەخۆیی ئیسرائیلی ڕاگەیاند. ماڵی دیزنگۆف ئێستا ھۆڵی سەربەخۆیی ئیسرائیلە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Shchori|یەکەم=Ilan|ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|سەردێڕ=The Sheriff of Tel Aviv|ناونیشان=https://segulamag.com/en/articles/issue-54/|journal=Segula: The Jewish History Magazine|بەرگ=٥٤|پەڕەکان=١٨–٢٩}}</ref> == مردن == دیزنگۆف لە ٢٣ی ئەیلوولی ١٩٣٦ کۆچی دوایی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Limited|یەکەم=Alamy|سەردێڕ=Stock Photo - Palestine disturbances. Funeral of Meir Dizengoff, mayor of Tel-Aviv. Died on September 23, 1936. The funeral took reimagined|ناونیشان=https://www.alamy.com/palestine-disturbances-funeral-of-meir-dizengoff-mayor-of-tel-aviv-died-on-september-23-1936-the-funeral-took-reimagined-image230281211.html|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Alamy|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Independendence Hall of Israel|ناونیشان=http://eng.ihi.org.il/history/meir-dizengoff.aspx|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=eng.ihi.org.il|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210114173157/http://eng.ihi.org.il/history/meir-dizengoff.aspx|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە [[گۆڕستانی ترامپێڵدۆر]] لە تەلئەبیب بە خاک سپێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Steinberg|یەکەم=Jessica|سەردێڕ=For Israel’s early leaders, burials were all about location|ناونیشان=http://www.timesofisrael.com/for-israels-early-leaders-burials-were-all-about-location/|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=www.timesofisrael.com|زمان=en-US}}</ref> == یادکردنەوە == [[پارکەکەی مێیر]] و [[شەقامی دیزنگۆف]] بە ناوی ئەوەوە ناونراون<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Meir Dizengoff|ناونیشان=https://www.jewishvirtuallibrary.org/meir-dizengoff|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=www.jewishvirtuallibrary.org}}</ref> ھەروەھا یەکێک لە گۆڕەپانە گشتییەکانی تەلئەبیب بە ناوی [[گۆڕەپانی دیزنگۆف]]ەوە ناونراوە == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Meir Dizengoff}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسرائیل|سیاسەت|کیمیا|ڕووسیا|فەلەستین}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{کیمیا-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦١]] [[پۆل:مردووانی ١٩٣٦]] [[پۆل:سەرۆکی شارەوانی تێل ئەڤیڤ-یافۆ]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی پاریس]] [[پۆل:جوولەکەکانی ئیمپراتۆریەتی ڕووسیا]] [[پۆل:سۆسیالیستەکانی جوولەکە]] 72mhcrt1trikaf27hd0zvu38pvegtz2 0 219859 1680882 1652921 2026-10-05T10:34:08Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1680882 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەرزانی خوارێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| مرزان سفلی }}<br>{{lang-en| Marzan Lower }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.9577| 44.54622}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مەرزانی خوارێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.9577| 44.54622 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئاڵا و لۆگۆی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://gov.krd/information-and-services/press-material/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای تەقتەق|تەقتەق]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ئیلینجاغ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[شارەدێ]] | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = قایمقام | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = 5.326 | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 419 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٤٠ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = زێوەدەر | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2014/78220.PDF?ver=131550325270000000 | نووسەر = ئاراس ئیلینجاغی | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221031080621/https://www.kurdipedia.org/files/books/2014/78220.PDF?ver=131550325270000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٣]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەرزانی خوارێ''' یەکێکە لە کوندەکانی [[ناحیەی ئیلینجاغ]] لە [[قەزای تەقتەق]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. == دانیشتوان == بە پێی سەرژمێری ناوخۆیی [[قەزای تەقتەق]]، لە ساڵی ٢٠١٣دا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە پێکھاتووە لە (٤٠) کەس و (١٠) [[خێزان]]. - [ ] <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = زێوەدەر | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2014/78220.PDF?ver=131550325270000000 | نووسەر = ئاراس ئیلینجاغی | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221031080621/https://www.kurdipedia.org/files/books/2014/78220.PDF?ver=131550325270000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای تەقتەق}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:کۆیە]] 4iezagj6nfuktb1newlvbchm7nh0fmy 0 219860 1680883 1652920 2026-10-05T10:34:18Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1680883 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەرزانی سەرێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| مرزان علیا }}<br>{{lang-en| Marzan Upper }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.96283| 44.53671}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مەرزانی سەرێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.96283| 44.53671 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئاڵا و لۆگۆی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://gov.krd/information-and-services/press-material/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای تەقتەق|تەقتەق]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ئیلینجاغ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[شارەدێ]] | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = قایمقام | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = 5.326 | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 452 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٠٠ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = زێوەدەر | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2014/78220.PDF?ver=131550325270000000 | نووسەر = ئاراس ئیلینجاغی | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221031080621/https://www.kurdipedia.org/files/books/2014/78220.PDF?ver=131550325270000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٣]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەرزانی سەرێ''' یەکێکە لە کوندەکانی [[ناحیەی ئیلینجاغ]] لە [[قەزای تەقتەق]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. == دانیشتوان == بە پێی سەرژمێری ناوخۆیی [[قەزای تەقتەق]]، لە ساڵی ٢٠١٣دا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە پێکھاتووە لە (١٠٠) کەس و (٢٥) [[خێزان]]. - [ ] <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = زێوەدەر | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2014/78220.PDF?ver=131550325270000000 | نووسەر = ئاراس ئیلینجاغی | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221031080621/https://www.kurdipedia.org/files/books/2014/78220.PDF?ver=131550325270000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای تەقتەق}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:کۆیە]] lobfqbccg5qwz7z60wi7ipxvfjmnfsi 0 220499 1680454 1650041 2026-10-04T16:34:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1680454 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مێرگە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| میرکة }}<br>{{lang-en| Mêrga }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.95143| 44.38151}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مێرگە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.95143| 44.38151 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئاڵا و لۆگۆی هەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://gov.krd/information-and-services/press-material/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ـ١١ـ٢٠٢٢ |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کۆیە|کۆیە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی شۆڕش]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[شارەدێ]] | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = قایمقام | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤١١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٢٧ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مێرگە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی شۆڕش]] لە [[قەزای کۆیە]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای کۆیە}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:کۆیە]] 3gznuqbftumb556s1hhzbp3sqit3j4y 0 221667 1680642 1406485 2026-10-05T00:33:32Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680642 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|title=[[سوڵتان]]|name=ڕازییەت-ود-دونیا و ئود-دین|image=Razia Jital.JPG|caption=[[بیلۆن (ئالۆو)|بیلۆن]] دراوی ''جیتال''ی ڕازییە|succession=پێنجەم [[سوڵتانی دەھلی]].|reign=1236 − 20 نیسانی 1240|predecessor=[[ڕوکنوسدین فیروز]]|successor=[[مویز الدین بەھرام]]، [[شاژن ڤیکتۆریا]] وەک پاشای مێینەی داھاتوو|house=[[شانشینی ماملوکەکان (دەلھی)|شانشینی ماملوکەکان]]|father=[[ئیلتوتمیش]]|mother=تورکان خاتون|spouse=[[مەلیک ئاڵتونیا|ئیختیار الدین ئاڵتوونیا]]|death_date=١٥ی تشرینی یەکەمی ١٢٤٠|death_place=[[کایثال]]، [[دەلھی سوڵتانی]].|place of burial=دەروازەی تورکمان نزیک بولبولی خانە، [[دەلھی]]|religion=[[ئیسلامی سوننە]]|regnal name=جەلالەددین ڕازییە}} '''ڕازییەت-دار-دونیا و دار-دین'''({{lang-fa|{{nq|سلطان رضیة الدنیا والدین}}}}) (لە ١٥ی تشرینی یەکەمی ١٢٤٠ کۆچی دوایی کردووە), بە شێوەیەکی گشتی بە '''ڕازییە سوڵتانە''' ناسراوە، فەرمانڕەوایەکی [[سوڵتانی دەلھی]] بووە لە بەشی باکووری [[کیشوەری ھیندستان]]. یەکەم ژنە موسڵمان فەرمانڕەوای کیشوەرەکە بوو، و تاکە ژنە موسڵمان فەرمانڕەوای دەھلی بوو. کچێکی [[شانشینی ماملووکەکان (دەلھی)|ماملوک]] سوڵتان [[شەمسەدین ئیلتوتمیش]]، ڕازیا لە ماوەی ساڵانی ١٢٣١–١٢٣٢دا دەھلی بەڕێوەبرد کاتێک باوکی سەرقاڵی ھەڵمەتی [[گوالیۆر]] بوو. بەپێی ئەفسانەیەک کە ڕەنگە ئەپۆکریف بێت، کە سەرسام بوو بە دەدای ئەو لەم ماوەیەدا، ئیلتوتمیش ڕازیای وەک [[میراتگری خۆی]] کاندید کرد دوای گەڕانەوەی بۆ دەھلی. لەدوای ئیلتوتمیش، برای نیوە برای ڕازییە [[ڕوکنەدین فیروز]] کە دایکی [[شا تورکان]] پلانی لەسێدارەدانی دانابوو. لە کاتی یاخیبوونێک لە دژی ڕوکنودین، ڕازییە خەڵکی گشتی ھان دا دژی شا تورکان، و دوای لادانی ڕوکن الدین لە ساڵی ١٢٣٦ لەسەر تەختی پاشایەتی دانا. بەرزبوونەوەی ڕازیا لەلایەن بەشێک لە ئاغاکانەوە تەحەدای کرا و لە کۆتاییدا ھەندێکیان پەیوەندییان پێوە کرد و ئەوانی دیکەش شکستیان ھێنا. ئەو ئاغاکانی [[گەلی تورک|تورک]] کە پشتگیریان دەکرد چاوەڕێی ئەوە بوون کە کەسێکی فیگەر بێت، بەڵام زیاتر دەسەڵاتی خۆی دووپات دەکردەوە. ئەمەش لەگەڵ دانانی ئەفسەرانی غەیرە تورک بۆ پۆستە گرنگەکان، بووە ھۆی ناڕەزایی ئەوان لە دژی. لە نیسانی ساڵی ١٢٤٠ لەلایەن کۆمەڵێک ئاغا لە پۆستەکەی دوورخرایەوە، دوای ئەوەی کەمتر لە چوار ساڵ حوکمڕانی کرد. ھاوسەرگیری لەگەڵ یەکێک لە یاخیبووەکان کرد – [[مەلیک ئاڵتونیا|ئیختیاردین ئاڵتوونیا]] – و ھەوڵیدا تەختی پاشایەتی وەربگرێتەوە، بەڵام لە مانگی تشرینی یەکەمی ئەو ساڵەدا لەلایەن نیوە برا و جێنشینەکەیەوە [[مویزئەدین بەھرام]] شکستی ھێنا، و دوای ماوەیەکی کەم کوژرا. == ناو و ناونیشان == ھەروەھا ناوی ڕازییە بە شێوەی ڕادییە{{sfn|Peter Jackson|2003|p=٤٦}} یان ڕازییە وەرگێڕدراوە.{{sfn|Guida M. Jackson|1999|p=٣٤١}} زاراوەی «سوڵتانا»، کە لەلایەن ھەندێک مۆدێرن بەکاردێت نووسەران، ناوێکی ھەڵەیە چونکە بە واتای «ژنەکەی پاشا» دێت نەک «حوکمڕانی مێینە». دراوەکانی ڕازییە خۆی پێی دەڵێن ''سوڵتان جەلالەت الدونییە والدین'' یان بە ''السڵتان المعزەم ڕازییەت الدین بنت السڵتان''. نووسراوەکانی زمانی [[سانسکریتی]] سوڵتانییەت پێی دەڵێن ''جەلالەدین''، لەکاتێکدا مێژوونووسی نزیک لە ھاوچەرخ [[مینھاج-ی-سیراج|مینھاج]] پێی دەڵێن ''سوڵتان ڕازییەت الدونییە والدین بنت'' سوڵتان''{{sfn|K. و. نزامی|1992|p=٢٣٧}} یان ''سوڵتان ڕازیات الدنییە والدین بنت السڵتان''.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Minhaj-i-Siraj|یەکەم=Abu- عومەری عوسمان|سەردێڕ=تەبەکاتی نەسیری. وەرگێڕانی مەیجر H. G. Raverty|بڵاوکەرەوە=کۆمەڵگەی ئاسیای بەنگال|ساڵ=١٨٧٣|شوێن=London|پەڕەکان=٦٣٧}}</ref>'' == سەرەتای تەمەن == ڕازیا لە سوڵتانی دەھلی [[ئیلتوتمیش|شەمسەدین ئیلتوتمیش]] لەدایکبووە، کە [[گەلی تورک|تورک]] کۆیلەی (''ماملووک'')ی پێش خۆی [[قوتب الدین عیباک]]. دایکی ڕازییە – تورکان خاتوون کچی قوتب الدین عائیبەک بوو، {{sfn|گویدا م. جاکسۆن|1999|p=341}}{{sfn|سودە شارما|2016|p=141 quote|ps=:"بەڵام… وەک لە ئەبو عومەر عوسمان منھاج الدین سیراج (تەبەقات ی ناسیری) دا ھاتووە، تورکان خاتوون ناوی دایکی ڕازییە بووە نەک ئەم خانمە [شا تورکان]."}} و ھاوسەری سەرەکی ئیلتوتمیش.<ref>&#x3C;nowiki&#x3E;<nowiki>{ {sfn|پیتەر جاکسۆن|2003|p=46}} ڕازیا کچە گەورەکەی ئیلتوتمیش بوو، و ڕەنگە منداڵی یەکەمی لەدایکبووی بووبێت.</nowiki>{{sfn|پیتەر جاکسۆن|2003|p=46}} == ناو و ناونیشان == ھەروەھا ناوی ڕازییە بە شێوەی ڕادییە{{sfn|Peter Jackson|2003|p=46}} یان ڕازییە وەرگێڕدراوە.{{sfn|Guida M. Jackson|1999|p=341}} زاراوەی "سوڵتانا"، کە لەلایەن ھەندێک مۆدێرن بەکاردێت نووسەران، ناوێکی ھەڵەیە چونکە بە واتای "ژنەکەی پاشا" دێت نەک "حوکمڕانی مێینە". دراوەکانی ڕازییە خۆی پێی دەڵێن ''سوڵتان جەلالەت الدونییە والدین'' یان بە ''السڵتان المعزەم ڕازییەت الدین بنت السڵتان''. نووسراوەکانی زمانی [[سانسکریتی]] سوڵتانییەت پێی دەڵێن ''جەلالەدین''، لەکاتێکدا مێژوونووسی نزیک لە ھاوچەرخ [[مینھاج-ی-سیراج|مینھاج]] پێی دەڵێن ''سوڵتان ڕازییەت الدونییە والدین بنت'' سوڵتان''{{sfn|K. و. نزامی|1992|p=237}} یان ''سوڵتان ڕازیات الدنییە والدین بنت السڵتان''.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Minhaj-i-Siraj|یەکەم=Abu- عومەری عوسمان|سەردێڕ=تەبەکاتی نەسیری. وەرگێڕانی مەیجر H. G. Raverty|بڵاوکەرەوە=کۆمەڵگەی ئاسیای بەنگال|ساڵ=١٨٧٣|شوێن=London|پەڕەکان=٦٣٧}}</ref> == بەرزبوونەوە بۆ سەر تەخت == ئیلتوتمیش کوڕە گەورەکەی [[ناسیرەدین مەحموود (کوڕی گەورەی ئیلتوتمیش)|ناسرودین مەحموودی]] ئامادە کردبوو بۆ ئەوەی ببێتە جێنشینی خۆی، بەڵام ئەم کوڕە لە ساڵی ١٢٢٩دا بە شێوەیەکی چاوەڕواننەکراو کۆچی دوایی کرد.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٣٠}} بە گوێرەی مێژوونووس [[مینھاج-ی-سیراج]]، ئیلتوتمیش پێی وابوو کوڕەکانی دیکەی لە چالاکییە چێژبەخشەکاندا ھەڵمژراون، و دوای مردنی توانای بەڕێوەبردنی کاروباری دەوڵەتیان بێتوانا دەبن. لەکاتێکدا لە ساڵی ١٢٣١دا بۆ ھەڵمەتەکەی [[گوالیۆر]] ڕۆیشت، ئیلتوتمیش کچەکەی ڕازیای وەک بەرپرسی ئیدارەی دەھلی بەجێھێشت. ڕازیا ئەرکەکانی ھێندە بە باشی ئەنجامدا کە دوای گەڕانەوەی بۆ دەھلی، ئیلتوتمیش بڕیاریدا ناوی بنێت وەک جێنشینی خۆی.{{sfn|K. ئە. نزامی|1992|pp=٢٣٠–٢٣١}} ئیلتوتمیش فەرمانی بە ئەفسەرەکەی ''مشریف-ی ماملاکات'' تاجول مولک مەحموود دابیر کرد کە فەرمانێک ئامادە بکات کە ناوی ڕازیا وەک [[میراتگر]].{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٣٠}} کاتێک ئاغاکانی ئەم بڕیارەیان خستە ژێر پرسیارەوە لەسەر بنەمای ئەوەی کە کوڕی لە ژیاندا ماون، ئیلتوتمیش وەڵامی دایەوە کە ڕازیا لە کوڕەکانی بەتواناترە.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٣١}} بەڵام دوای مردنی ئیلتوتمیش، ئاغاکان کوڕەکەیان [[ڕوکنەدین فیروز]] وەک پاشای نوێ دەستنیشان کرد. لەوانەیە لە ساڵانی کۆتایی ژیانیدا، ئیلتوتمیش ڕازی بووبێت کوڕێک وەک جێنشینی خۆی دابنێت. ئەمەش بەو ڕاستییە پێشنیار دەکرێت کە دوای ئەوەی بە سەختی نەخۆش کەوتبوو، ڕوکنودینی لە لاھورەوە بۆ دەھلی بانگھێشت کردبووەوە.{{sfn|K. ئا. نیزامی|1992|p=٢٣١}} ئەگەرێکی دیکە ئەوەیە کە ئەفسانەی ئیلتوتمیش کە ڕازیا وەک جێنشینی خۆی کاندید کردووە، چیرۆکێکی درۆیە کە لایەنگرانی ڕازیا دوای بەرزبوونەوەی ڕازیا بڵاویان کردووەتەوە. مینھاج تاکە سەرچاوەی نزیک لە ھاوچەرخە کە ئەم ئەفسانەیە دەگێڕێتەوە، و خۆی شایەتحاڵی ڕووداوەکان یان ئەو فەرمانە گوماناوییە نەبووە: ئەو لەو کاتەدا لە گوالیۆر بووە، و تا ساڵی ١٢٣٨ نەگەڕاوەتەوە بۆ دەھلی.{{sfn|پیتەر جاکسۆن|٢٠٠٣|p=٤٦}} ڕوکن الدین حاکمێکی بەتوانا نەبوو، و کۆنترۆڵی ئیدارەیی بۆ دایکی [[شا تورکان]] بەجێھێشت. کوێرکردنی ئەو دووانە و لەسێدارەدانی قوتوبەدین کوڕە جەماوەرییەکەی ئیلتوتمیش، لەگەڵ دەست بەرزی شا تورکان، بووە ھۆی یاخیبوونی چەند ئاغایەک و تەنانەت ''[[وەزیر]]'' (سەرۆک وەزیران) ''نیزامول مولک''. جونەیدی پەیوەندی بە یاخیبووانەوە کرد.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٣٥}} ئەم دۆخە خراپتر بوو، کاتێک ئەفسەرە کۆیلە بەڕەچەڵەک تورکەکانی نزیک لە ڕوکنودین پلانیان بۆ کوشتنی ئەفسەرانی ''تازیک'' (غەیرە تورک) سوڵتانییەت دانا. ئەمەش بووە ھۆی کوشتنی چەند ئەفسەرێکی گرنگی تازیک، لەوانە زیاول مولک کوڕی جونەیدی و تاجول مولک مەحموود، کە ئەو فەرمانەیان داڕشتبوو کە ڕازیای وەک میراتگری ناساندبوو.{{sfn|K. A. Nizami|1992|pp=٢٣٥–٢٣٦}} لەکاتێکدا ڕوکن الدین بەرەو [[کوھرام]] ڕێپێوان دەکات بۆ بەرەنگاربوونەوەی یاخیبووان، شا تورکان پلانی لە سێدارەدانی ڕازیا لە دەھلی دانا. لە [[جموعە|نوێژی جەماعەت]]، ڕازیا خەڵکی گشتی دژی شا تورکان ھان دا. پاشان جەماعەتێک ھێرشیان کردە سەر کۆشکی پاشایەتی و شا تورکانیان دەستبەسەر کرد. چەند ئاغایەک و سوپا [[بەیعەت]]یان بە ڕازیا دا، و لەسەر تەختیان دانا،{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٣٦}} کە بووە یەکەم ژنە حاکمی موسڵمان لە باشووری ئاسیا.{{sfn|Muzaffar Husain Syed|2011|p=٢٣١}} ڕوکن الدین بە ڕێپێوان گەڕایەوە بۆ دەھلی، بەڵام ڕازییە ھێزێکی نارد بۆ دەستگیرکردن ئەو: زیندانی کراوە و ڕەنگە لە ١٩ی تشرینی دووەمی ١٢٣٦ لەسێدارە بدرێت، کەمتر لە ٧ مانگ حوکمڕانی کردووە.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٣٦}} سەرکەوتنی ڕازیا بۆ سەر تەختی دەھلی ناوازە نەبوو نەک تەنھا لەبەر ئەوەی ژن بوو، بەڵکو بەھۆی ئەوەی پشتیوانی خەڵکی گشتی ھێزی بزوێنەری دامەزراندنی بوو. بەپێی دەقی سەدەی ١٤ی ''فوتح-وس-سەلاتین''، داوای لە خەڵک کردبوو کە ئەگەر نەیتوانی چاوەڕوانییەکانیان جێبەجێ بکات، لە پۆستەکەی دووربخەنەوە.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٣٧}} == دژایەتیکردنی بەرزبوونەوە == ھەر لە سەرەتای دەسەڵاتی خۆیەوە، ڕازیا ڕووبەڕووی دژایەتییەکی توندی ئاغاکانی بە ڕەچەڵەک [[گەلی تورک|تورک]] بووەوە. ئەو بە پشتیوانی خەڵکی گشتی دەھلی سەرکەوتبووە سەر تەختی پاشایەتی نەک بە پشتیوانی پارێزگارە بەھێزەکانی پارێزگاکان کە بە ڕەچەڵەک تورک بوون. ڕازییە ھەوڵیدا دەسەڵاتی ئاغاکانی تورکیا بە دروستکردنی چینێک لە ئاغاکانی غەیرە تورک قەرەبوو بکاتەوە، ئەمەش بووە ھۆی دژایەتی زیاتر لەلایەن ئاغاکانی تورکیاوە.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٣٨}} ''نیزامول مولک'' محمد جونەیدی، ئەفسەرێکی 'تازیک' (غەیرە تورک) کە لە سەردەمی ئیلتوتمیشەوە پۆستی ''[[وەزیر]]'' (سەرۆک وەزیران)ی بەدەستەوە بووە،{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٢٥}} ڕەتیکردەوە بەرزبوونەوەی خۆی قبوڵ بکات. لەگەڵیدا چوار ئاغای تورکی یاخیبوون لە ڕوکنەدینی پێش ڕازییە. ئەم ئاغاکان بریتی بوون لە ''مالیک'' عیز الدین محمد سالاری لە [[بەدەون]]، ''مالیک'' عیزالدین کەبیر خان ئەیاز لە [[مولتان]]، ''مالیک'' سەیفەدین کوچی لە [[حنسی]]، و '. 'مالیک'' عەلائەدین جانی لە [[لاھور]].{{sfn|K. و. نزامی|1992|p=٢٣٥, ٢٣٨}} کاتێک ئەم ئاغاکان لە ئاراستەی جیاوازەوە دژی ڕازییە ڕێپێوانیان کرد، داوای یارمەتی لە ''مالیک'' نەوشیروان تایسی کرد کە وەک پارێزگاری [[ئاواد]] دەستنیشانی کردبوو. بەڵام دوای ماوەیەکی کەم لە پەڕینەوە لە ڕووباری گەنجس لە ڕێگای دەھلی، تایسی لەلایەن ھێزەکانی کوچییەوە گیرا و لە دیلدا گیانی لەدەستدا. {{sfn|ک.ئا. نزامی|1992|p=٢٣٨}}'' پاشان ڕازیا سەرکردایەتی سوپایەکی لە شاری [[قەڵادار]] دەھلی دەرھێنا بۆ شەڕکردن لەگەڵ یاخیبووان و کەمپێکی لە کەناری [[ڕووباری یامونا]] دانا. دوای چەند شەڕێکی بێبڕیار، سەرکردە یاخیبووەکان محمد سالاری و عیزەدین کەبیرخان ئەیاز بڕیاریان دا بچنە پاڵ ڕازییە. بە نھێنی لەگەڵ ڕازیا کۆبونەوە و گرووپەکە پلانیان دانا سەرکردەکانی تری یاخیبووان دەستگیربکەن، لەوانەش جونەیدی. {{sfn|ک.ئا. نزامی|1992|p=٢٣٨}} بەڵام جونەیدی و سەرکردە یاخیبووەکانی تر لە پلانەکە ئاگادار بوون، و ھەڵھاتن، لەلایەن ھێزەکانی ڕازیاوە بەدوایاندا ڕۆیشتن. سەیفەدین کوچی و فەخرەدینی برای بە دیل گیران و زیندانی کران و دواتر لە سێدارە دران. جونەیدی ھەڵات بۆ [[ناحیەی سیرماور|گردە سیرماور]] و لەوێ کۆچی دوایی کرد. عەلائەدین جانی لە گوندی ناکاوان کوژرا، دواتر سەری ھێنرایە دەھلی. {{sfn|ک.ئا. نزامی|1992|p=٢٣٩}} == حوکمڕانی == ڕازییە یەکسەر دوای سەرکەوتن بۆ سەر تەختی پاشایەتی چەند دامەزراندنێکی گرنگی دا.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|pp=٢٣٩–٢٤٠}}خواجە موحەزەبەدینی وەک ''[[وەزیر]]'' (سەرۆک وەزیرانی) نوێی خۆی دەستنیشان کرد، و نازناوی ''نیزامول مولک''ی پێبەخشی. موحەزەبەدین پێشتر وەک جێگری ''وەزیر''ی پێشووی جونەیدی کاری کردووە. ڕازیا ''مالیک'' سەیفەدین ئایبک بەھتووی وەک بەرپرسی سوپاکەی دەستنیشان کرد، و نازناوی ''قوتلوغخان''ی پێبەخشی. بەڵام سەیفەدین ھەر زوو دوای ئەوە کۆچی دوایی کرد و ڕازیا ''مالیک'' قوتوبەدین حەسەن غوری بۆ ئۆفیسی تازە دروستکراوی ''نایب لەشکر'' (بەرپرسی سوپا) دەستنیشان کرد. ڕازیا [[iqta']] ی لاھور کە پێشتر لەلایەن عەلائەدین جانی یاخیبووی کوژراوەوە بەدەستەوە بوو، بە ''مالیک'' عیز الدین کەبیر خان ئەیاز، ئەو یاخیبووەی کە پەیوەندی بەوەوە کردبوو، تەرخان کرد.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٣٩}} ڕازیا دڵسۆزانی خۆی بۆ پۆستە ئیمپراتۆرییەکانی ناوماڵ دانا، لەوانە ''مالیک کەبیر'' ئیختیار الدین ئایتیگین وەک ''ئەمیری حاجیب'' و ''مالیک'' [[جەمال- ud-Din Yaqut|Jamaluddin Yaqut]] وەک ''ئەمیری ئاخور''.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٤٠}} مینھاج باس لەوە دەکات کە زۆری نەخایاند، ھەموو ئاغاکان لە [[گاودا (شار)|لاخناوتی]] لە ڕۆژھەڵاتەوە تا [[دێبال]] لە ڕۆژاوا دانیان بە دەسەڵاتی ئەودا ناوە.{{sfn|K. ئەی. نیزامی|1992|p=٢٣٩}} یەکەم ھەڵمەتی سەربازی ڕازیا کە ئاراستەی کەسانی غەیرە یاخیبوو بوو، داگیرکاری بوو بۆ [[قەڵای ڕانتامبۆر|ڕانتامبۆر]]، کە فەرمانڕەوای [[چاھامانەکانی ڕاناستامباپورا|چھامانا]] سەروەری خۆی دوای ئیلتوتمیش دووپات کردبووەوە مەرگ. ڕازییە ئاڕاستەی ''مالیک'' قوتوبەدین حەسەن غوری کرد بۆ ڕێپێوان بۆ ڕانتەمبۆر: توانی ئاغا و ئەفسەرانی تورک لە قەڵاکە چۆڵ بکات، بەڵام نەیتوانی چەھامانەکان ملکەچ بکات. چاھامانەکان بە ھاوپەیمانی لەگەڵ [[مێوات|مێواتەکان]]، بەشێکی زۆری باکووری ڕۆژھەڵاتی ئێستایان [[ڕاجاستان]] گرت، و شەڕی گەریلایان لە دەوروبەری دەھلی ئەنجامدا. ھەروەھا ڕازیا ھێزێکی نارد بۆ ئەوەی کۆنترۆڵی دەھلی بەسەر [[گوالیۆر|گوالیۆردا]] دووپات بکاتەوە، بەڵام ئەم ھەڵمەتە ناچار بوو لەباربچێت.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٣٩}} لە سەردەمی ڕازیادا، [[ئیسلامی شیعە|شیعەکان]] دژی [[سوڵتانیەت]] ڕاپەڕین، بەڵام یاخیبوونەکە سەرکوت کرا.{{sfn|Guida M. Jackson|1999|p=٣٤٢}} لە ڕووداوێکی گەورەدا،... شیعەکان [[قەرماتیەکان]] ھێرشێکیان کردە سەر [[مزگەوتی جەما]] لە [[دەلھی]]. نورەدین تورک، سەرکردەی قەرماتییەکان پێشتر عەقیدەی [[ئیسلامی سوننە|سوننە]] [[شافیعی]] و [[حەنەفی]]ی نزیکەار کردبوو، نزیکەی ھەزار لایەنگری لە دەھلیسند[[گوجارات]]، [[سند]] کۆکردبووەو، و [[گەنگا-یامونا دۆئاب|دۆئاب]]. لە ٥ی ئازاری ١٢٣٧ لەگەڵ لایەنگرانی چوونە ناو مزگەوتەکە، و دەستیان کرد بە کوشتنی ئەو سوننەی کە لەوێ بۆ [[جومعە|نوێژی ھەینی]] کۆبوونەتەوە، پێش ئەوەی لەلایەن ھاووڵاتیانەوە ھێرشیان بکرێتە سەر.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٤٣}} لە ساڵی ١٢٣٨دا، مەلیک حەسەن [[قرلوغیدس|قەرلوغ]]، والی پێشووی [[خانەنشینی خورازمیان|خوارەزمیانی]] [[غەزنی]]، ڕووبەڕووی ھەڕەشەی [[ئیمپراتۆریەتی مەغۆل|مەغۆل]] بووەوە، کوڕەکەی نارد بۆ دەھلی، ڕەنگە بۆ ئەوەی بەدوای ھاوپەیمانییەکی سەربازیدا بگەڕێت دژی مەغۆلەکان. ڕازییە بە ڕەوشتەوە پێشوازی لە شازادە کرد، داھاتی [[بولەندشار|بارانی]] بۆ خەرجییەکانی بۆ دیاری کرد، بەڵام ئامادە نەبوو ھاوپەیمانییەک لە دژی مەغۆلەکان پێکبھێنێت.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|pp=٢٤٣–٢٤٤}} == ڕوخاندن == ئەو ئاغاکان کە پشتگیریان لە ڕازیا دەکرد، مەبەستیان ئەوە بوو کە ئەو ژنە ببێتە کەسێکی فیگەر، بەڵام زیاتر خۆی دووپات دەکردەوە. بۆ نموونە، دراوە سەرەتایییەکانی بە ناوی باوکییەوە دەرچوون، بەڵام تا ساڵی ١٢٣٧–١٢٣٨، دەستی کردبوو بە دەرکردنی سکە تەنھا بە ناوی خۆیەوە.{{sfn|Peter Jackson|2003|p=47}} [[Isami (historian)|ئیسامی]] باس لەوە دەکات کە سەرەتا، سەرنجی [[پوردە]]ی داوە: شاشەیەک تەختەکەی لە دەربارەکان و خەڵکی گشتی جیاکردەوە، و لەلایەن پاسەوانی ژنەوە دەورە دراوە. بەڵام دواتر بە جلوبەرگی نەریتی پیاوانەوە دەستی کرد بە دەرکەوتنی لەبەردەم خەڵکدا، بە پۆشاکی (''قەبە'') و کڵاوێکەوە (''کوڵا''). ئەو سواری فیل بوو بە شەقامەکانی دەھلیدا، وەک سوڵتانەکانی پێشوو دەرکەوتنی گشتی دەکرد.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٤٠}} زیادبوونی جەختکردنەوە و دانانی خەڵکی غەیرە تورک بۆ پۆستە گرنگەکان ناڕەزایی لەناو ئاغاکانی تورکیادا دروست کرد.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٤٠}} پۆستی ''ئەمیری ئاخور'' پێشتر لەلایەن ئەفسەرانی بەڕەچەڵەک تورکەوە بەدەستەوە بوو، یاقوتیش بەڕەچەڵەک [[ئەبیسینیا]] بوو: بۆیە ئەفسەرە تورکەکانی ڕازیا ناڕەزاییان دەربڕی ئەم دامەزراندنە.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٤٠}} مێژوونووسانی وەک عیسامی، [[یەحیا بن ئەحمەد سیرھیندی|سرھیندی]]، [[`عەبد القادر بەداعونی|بەدەونی]]، نیزامەدی، و [[نیزامەدین ئەحمەد]] ئینتیمای ڕازیا لەگەڵ یاقوت بە ھۆکارێکی سەرەکی ڕووخانی دەگێڕنەوە.{{sfn|Sudha Sharma|2016|p=١٤١}} لە ساڵانی ١٢٣٨–١٢٣٩، ''مالیک'' ئیزودین کەبیر خان ئەیاز – والی [[لاھور]] – لە دژی ڕازیا یاخی بوو، و ئەویش دژی ڕازیا ڕێپێوانێکی کرد و ناچاری کرد ھەڵبێت بۆ [[سۆدرا]]. لەبەر ئەوەی ناوچەی ئەودیوی سۆدرا لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتی مەغۆل|مەغۆلەکان]] کۆنتڕۆڵ کرابوو، ھەروەھا لەبەر ئەوەی ڕازیا بەردەوام بوو لە ڕاوەدوونانی، عیز الدین ناچار بوو خۆی ڕادەست بکات و جارێکی تر دەسەڵاتی ڕازییە قبوڵ بکات. ڕازیا بە نەرمی مامەڵەی لەگەڵدا دەکرد؛ [[Iqta'|iqta]] ی لاھوری لێ سەندەوە، بەڵام ئیقتەی [[مولتان]]ی بۆ دیاری کرد، کە ئیلتوتمیش بە ئیختیارئەدین قەرەقاش خان ئایتیگین دابوو.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|pp=٢٤٠–٢٤١}} ڕازیا ئیختیار الدین ئایتیگین، کۆیلەیەکی تورکی کە لەلایەن ئیلتوتمیشەوە کڕدرابوو، بانگھێشتی دەربارەکەی خۆی لە دەھلی کردبوو و کردبووی بە ''ئەمیری حاجیب''. ھەروەھا ڕەحمەتی بە کۆیلەیەکی دیکەی ئیلتوتمیش بەخشیبوو – ئیختیارئەدین ئاڵتوونیا، بە دانانی سەرەتا ئیقتەی [[بولەندشار|باران]]، و پاشان، ئیقتەی [[بەتیندا|تەبەرھیندا]] بۆی. بەڵام ئەم دوو ئەفسەرە لەگەڵ ئەفسەرانی تری تورکیا پیلانیان گێڕا بۆ ڕووخاندنی، لەکاتێکدا ئەو لە ھەڵمەتی لاھور دوور بوو.{{sfn|K. ئا. نیزامی|1992|p=٢٤١}} ڕازیا لە ٣ی نیسانی ١٢٤٠ گەیشتە دەھلی، و زانی کە ئاڵتوونیا لە تەبەرھیندا لە دژی یاخی بووە. ڕازیا بەبێ ئەوەی ئاگاداری ئەوە بێت کە ئاغاکانی دیکە لە دەھلی پەیوەندییان بە ئاڵتوونیا کردووە و پیلانگێڕییان لە دژی کردووە، دوای دە ڕۆژ بەرەو تەبەرھیندا ڕێپێوانێکی کرد. لە تەبەرھیندا، ھێزە یاخیبووەکان یاقوتی دڵسۆزی ئەویان کوشت، و زیندانییان کرد.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٤٢}} بە گوتەی مینھاج، ڕازیا ٣ ساڵ و ٦ مانگ و ٦ ڕۆژ حوکمڕانی کردووە.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٤٣}} == ھاوپەیمانی لەگەڵ ئاڵتوونیا و مردن == کاتێک ھەواڵی دەستگیرکردنی ڕازیا گەیشتە دەھلی، ئاغا یاخیبووەکانی ئەوێ مویزئەدین بەھرام – کوڕی ئیلتوتمیش –یان لەسەر تەخت دانا.{{sfn|K. ئە. نزامی|1992|p=٢٤٢}} لە ٢١ی نیسانی ١٢٤٠ بە فەرمی سەرکەوتە سەر تەختی پاشایەتی و ئاغاکان لە ٥ی ئایاری ١٢٤٠ [[بەیعەت]]یان پێدا.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٤٤}} ئاغاکان چاوەڕێی ئەوە بوون کە پاشای نوێ کەسایەتییەکی فیگەر بێت، و بەنیازی ئەوە بوون لە ڕێگەی ئۆفیسی تازە دروستکراوی ''نایب-ی ماملاکات'' (ھاوتا لەگەڵ ڕێجێنت) کاروباری دەوڵەت کۆنتڕۆڵ بکەن. کە بۆ ئیختیار الدین ئایتیگین دەستنیشان کرابوو. بەڵام پاشای نوێ ئیختیار الدین ئایتیگینی لە ماوەی ١–٢ مانگدا تیرۆر کرد.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|pp=٢٤٢–٢٤٤}} ئاغاکان لە دەھلی دوای لەکارلابردنی ڕازیا، نووسینگە و ئیقتەی گرنگیان لە نێوان خۆیاندا دابەش کردبوو، بە پشتگوێ خستنی بانگەشەکانی ئیختیارەدین ئاڵتوونیا کە ڕازیای لە تەبەرھیندا دەستگیر کردبوو. دوای مردنی ئایتیگین، ئاڵتوونیا ھەموو ھیوایەکی لەدەستدا کە درک بە ھەر قازانجێک بکات لە ڕووخاندنی ڕازیا، و بڕیاریدا ھاوپەیمانی لەگەڵ بکات. ھەروەھا ڕازییە ئەمەی بە دەرفەتێک دەزانی بۆ وەرگرتنەوەی تەختی پاشایەتی، و لە ئەیلوولی ١٢٤٠ لەگەڵ ئاڵتوونیا ھاوسەرگیری کرد، ئەو دووانە لەلایەن ھەندێک ئاغای ناڕازی تری تورکەوە پشتیوانییان لێدەکرا، لەوانە ''مالیک'' قەرەقاش و ''مالیک'' سالاری.{{sfn|ک.ئا. نزامی|1992|p=٢٤٢}} ئاڵتوونیا سوپایەکی کۆکردەوە، کە بە گوتەی [[عەبدولمەلیک ئیسامی]]، [[خۆخارەکان]]، [[جاتەکان]] و [[ڕەجپوتەکان]]ی لەخۆگرتبوو. لە مانگی ئەیلول-تشرینی یەکەمی ١٢٤٠، سوڵتان مویزئەدین بەھرام سەرکردایەتی سوپایەکی کرد دژی ھێزەکانی ئاڵتوونیا و ڕازییە، و لە ١٤ی تشرینی یەکەمی ١٢٤٠دا شکستی پێھێنا؛ و لەلایەن کۆمەڵێک ھیندۆسەوە کوژران. ڕازیا لە ١٥ی تشرینی یەکەمی ١٢٤٠ کوژرا.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=242}}<ref><nowiki>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Gabbay|یەکەم=Alyssa|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|سەردێڕ=لە واقیعدا پیاوێک: سوڵتان ئیلتوتمیش، کچەکەی، ڕازیە و ڕەگەز ناڕوونی لە سەدەی سێزدەھەمدا لە باکووری ھیندستان|ناونیشان=</nowiki>http://libres.uncg.edu/ir/uncg/f/a_gabbay_reality_2011.pdf#page4%7Cjournal= {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230306233737/http://libres.uncg.edu/ir/uncg/f/a_gabbay_reality_2011.pdf#page4%7Cjournal= |date= ٦ی ئازاری ٢٠٢٣ }}[[گۆڤاری لێکۆڵینەوەکانی فارسی]]|بڵاوکەرەوە=[[Brill Publishers]] |بەرگ=٤|issue=1|پەڕە=٤٨|doi=10.1163/187471611X568285|issn=1874-7094|eissn=1874-7167|lccn=2008236337|ڕێکەوتی دەستڕاگەیشتن=11 تەممووزی 2021|لە ڕێگەی=[[کتێبخانەی زانکۆی UNCG]]. تاکە ژنە کە لەسەر تەختی دەھلی دانیشتبێت.<nowiki><ref></nowiki>{{بیرخستنەوەی کتێب|ساڵ=١٩٦٤|شوێن=ئاگرا|لاپەڕە=105–106}}</ref> == گۆڕ == [[پەڕگە:Tomb_of_Rajia_Sultana3.jpg|وێنۆک|گۆڕەکانی ڕازییە و خوشکەکەی]] گۆڕی ڕازییە دەکەوێتە شاری موحەڵڵا بولبولی خانە لە نزیک [[دەروازەی تورکمان]] لە [[دەلھی کۆن]].<ref name="TH_tomb"/> ڕێبوارەکەی سەدەی ١٤ [[ئیبن باتوتا]] باس لەوە دەکات کە گۆڕەکەی ڕازیا بووبووە ناوەندێکی زیارەت:{{sfn|پیتەر جاکسۆن|2003|Guida M. Jackson|1999|نووسەر=سید عەبدوڵڵا زەینی|بەروار=٩ی ئابی ٢٠١٣}}</ref>بینایەکی وێران لە [[کایتال]] گوایە شوێنی گۆڕی ڕەسەنی ڕازیایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=کاتەکانی ھیندستان|زمان=ku}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|ژیاننامە|مێژوو|ھیندستان|سیاسەت|ژن}} {{پۆلی کۆمنز|Razia Sultana}} [[پۆل:مردووانی ١٢٤٠]] [[پۆل:ژنە فەرمانڕەواکانی سەدەی ١٣یەم]] [[پۆل:ئیسلام و ژنان]] jp2jtlgtft2k73hiya4yvy3hy6ovexb 1680857 1680642 2026-10-05T09:10:24Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1680857 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|title=[[سوڵتان]]|name=ڕازییەت-ود-دونیا و ئود-دین|image=Razia Jital.JPG|caption=[[بیلۆن (ئالۆو)|بیلۆن]] دراوی ''جیتال''ی ڕازییە|succession=پێنجەم [[سوڵتانی دەھلی]].|reign=1236 − 20 نیسانی 1240|predecessor=[[ڕوکنوسدین فیروز]]|successor=[[مویز الدین بەھرام]]، [[شاژن ڤیکتۆریا]] وەک پاشای مێینەی داھاتوو|house=[[شانشینی ماملوکەکان (دەلھی)|شانشینی ماملوکەکان]]|father=[[ئیلتوتمیش]]|mother=تورکان خاتون|spouse=[[مەلیک ئاڵتونیا|ئیختیار الدین ئاڵتوونیا]]|death_date=١٥ی تشرینی یەکەمی ١٢٤٠|death_place=[[کایثال]]، [[دەلھی سوڵتانی]].|place of burial=دەروازەی تورکمان نزیک بولبولی خانە، [[دەلھی]]|religion=[[ئیسلامی سوننە]]|regnal name=جەلالەددین ڕازییە}} '''ڕازییەت-دار-دونیا و دار-دین'''({{lang-fa|{{nq|سلطان رضیة الدنیا والدین}}}}) (لە ١٥ی تشرینی یەکەمی ١٢٤٠ کۆچی دوایی کردووە), بە شێوەیەکی گشتی بە '''ڕازییە سوڵتانە''' ناسراوە، فەرمانڕەوایەکی [[سوڵتانی دەلھی]] بووە لە بەشی باکووری [[کیشوەری ھیندستان]]. یەکەم ژنە موسڵمان فەرمانڕەوای کیشوەرەکە بوو، و تاکە ژنە موسڵمان فەرمانڕەوای دەھلی بوو. کچێکی [[شانشینی ماملووکەکان (دەلھی)|ماملوک]] سوڵتان [[شەمسەدین ئیلتوتمیش]]، ڕازیا لە ماوەی ساڵانی ١٢٣١–١٢٣٢دا دەھلی بەڕێوەبرد کاتێک باوکی سەرقاڵی ھەڵمەتی [[گوالیۆر]] بوو. بەپێی ئەفسانەیەک کە ڕەنگە ئەپۆکریف بێت، کە سەرسام بوو بە دەدای ئەو لەم ماوەیەدا، ئیلتوتمیش ڕازیای وەک [[میراتگری خۆی]] کاندید کرد دوای گەڕانەوەی بۆ دەھلی. لەدوای ئیلتوتمیش، برای نیوە برای ڕازییە [[ڕوکنەدین فیروز]] کە دایکی [[شا تورکان]] پلانی لەسێدارەدانی دانابوو. لە کاتی یاخیبوونێک لە دژی ڕوکنودین، ڕازییە خەڵکی گشتی ھان دا دژی شا تورکان، و دوای لادانی ڕوکن الدین لە ساڵی ١٢٣٦ لەسەر تەختی پاشایەتی دانا. بەرزبوونەوەی ڕازیا لەلایەن بەشێک لە ئاغاکانەوە تەحەدای کرا و لە کۆتاییدا ھەندێکیان پەیوەندییان پێوە کرد و ئەوانی دیکەش شکستیان ھێنا. ئەو ئاغاکانی [[گەلی تورک|تورک]] کە پشتگیریان دەکرد چاوەڕێی ئەوە بوون کە کەسێکی فیگەر بێت، بەڵام زیاتر دەسەڵاتی خۆی دووپات دەکردەوە. ئەمەش لەگەڵ دانانی ئەفسەرانی غەیرە تورک بۆ پۆستە گرنگەکان، بووە ھۆی ناڕەزایی ئەوان لە دژی. لە نیسانی ساڵی ١٢٤٠ لەلایەن کۆمەڵێک ئاغا لە پۆستەکەی دوورخرایەوە، دوای ئەوەی کەمتر لە چوار ساڵ حوکمڕانی کرد. ھاوسەرگیری لەگەڵ یەکێک لە یاخیبووەکان کرد – [[مەلیک ئاڵتونیا|ئیختیاردین ئاڵتوونیا]] – و ھەوڵیدا تەختی پاشایەتی وەربگرێتەوە، بەڵام لە مانگی تشرینی یەکەمی ئەو ساڵەدا لەلایەن نیوە برا و جێنشینەکەیەوە [[مویزئەدین بەھرام]] شکستی ھێنا، و دوای ماوەیەکی کەم کوژرا. == ناو و ناونیشان == ھەروەھا ناوی ڕازییە بە شێوەی ڕادییە{{sfn|Peter Jackson|2003|p=٤٦}} یان ڕازییە وەرگێڕدراوە.{{sfn|Guida M. Jackson|1999|p=٣٤١}} زاراوەی «سوڵتانا»، کە لەلایەن ھەندێک مۆدێرن بەکاردێت نووسەران، ناوێکی ھەڵەیە چونکە بە واتای «ژنەکەی پاشا» دێت نەک «حوکمڕانی مێینە». دراوەکانی ڕازییە خۆی پێی دەڵێن ''سوڵتان جەلالەت الدونییە والدین'' یان بە ''السڵتان المعزەم ڕازییەت الدین بنت السڵتان''. نووسراوەکانی زمانی [[سانسکریتی]] سوڵتانییەت پێی دەڵێن ''جەلالەدین''، لەکاتێکدا مێژوونووسی نزیک لە ھاوچەرخ [[مینھاج-ی-سیراج|مینھاج]] پێی دەڵێن ''سوڵتان ڕازییەت الدونییە والدین بنت'' سوڵتان''{{sfn|K. و. نزامی|1992|p=٢٣٧}} یان ''سوڵتان ڕازیات الدنییە والدین بنت السڵتان''.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Minhaj-i-Siraj|یەکەم=Abu- عومەری عوسمان|سەردێڕ=تەبەکاتی نەسیری. وەرگێڕانی مەیجر H. G. Raverty|بڵاوکەرەوە=کۆمەڵگەی ئاسیای بەنگال|ساڵ=١٨٧٣|شوێن=London|پەڕەکان=٦٣٧}}</ref>'' == سەرەتای تەمەن == ڕازیا لە سوڵتانی دەھلی [[ئیلتوتمیش|شەمسەدین ئیلتوتمیش]] لەدایکبووە، کە [[گەلی تورک|تورک]] کۆیلەی (''ماملووک'')ی پێش خۆی [[قوتب الدین عیباک]]. دایکی ڕازییە – تورکان خاتوون کچی قوتب الدین عائیبەک بوو، {{sfn|گویدا م. جاکسۆن|1999|p=341}}{{sfn|سودە شارما|2016|p=141 quote|ps=:"بەڵام… وەک لە ئەبو عومەر عوسمان منھاج الدین سیراج (تەبەقات ی ناسیری) دا ھاتووە، تورکان خاتوون ناوی دایکی ڕازییە بووە نەک ئەم خانمە [شا تورکان]."}} و ھاوسەری سەرەکی ئیلتوتمیش.<ref>&#x3C;nowiki&#x3E;<nowiki>{ {sfn|پیتەر جاکسۆن|2003|p=46}} ڕازیا کچە گەورەکەی ئیلتوتمیش بوو، و ڕەنگە منداڵی یەکەمی لەدایکبووی بووبێت.</nowiki>{{sfn|پیتەر جاکسۆن|2003|p=46}} == ناو و ناونیشان == ھەروەھا ناوی ڕازییە بە شێوەی ڕادییە{{sfn|Peter Jackson|2003|p=46}} یان ڕازییە وەرگێڕدراوە.{{sfn|Guida M. Jackson|1999|p=341}} زاراوەی "سوڵتانا"، کە لەلایەن ھەندێک مۆدێرن بەکاردێت نووسەران، ناوێکی ھەڵەیە چونکە بە واتای "ژنەکەی پاشا" دێت نەک "حوکمڕانی مێینە". دراوەکانی ڕازییە خۆی پێی دەڵێن ''سوڵتان جەلالەت الدونییە والدین'' یان بە ''السڵتان المعزەم ڕازییەت الدین بنت السڵتان''. نووسراوەکانی زمانی [[سانسکریتی]] سوڵتانییەت پێی دەڵێن ''جەلالەدین''، لەکاتێکدا مێژوونووسی نزیک لە ھاوچەرخ [[مینھاج-ی-سیراج|مینھاج]] پێی دەڵێن ''سوڵتان ڕازییەت الدونییە والدین بنت'' سوڵتان''{{sfn|K. و. نزامی|1992|p=237}} یان ''سوڵتان ڕازیات الدنییە والدین بنت السڵتان''.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Minhaj-i-Siraj|یەکەم=Abu- عومەری عوسمان|سەردێڕ=تەبەکاتی نەسیری. وەرگێڕانی مەیجر H. G. Raverty|بڵاوکەرەوە=کۆمەڵگەی ئاسیای بەنگال|ساڵ=١٨٧٣|شوێن=London|پەڕەکان=٦٣٧}}</ref> == بەرزبوونەوە بۆ سەر تەخت == ئیلتوتمیش کوڕە گەورەکەی [[ناسیرەدین مەحموود (کوڕی گەورەی ئیلتوتمیش)|ناسرودین مەحموودی]] ئامادە کردبوو بۆ ئەوەی ببێتە جێنشینی خۆی، بەڵام ئەم کوڕە لە ساڵی ١٢٢٩دا بە شێوەیەکی چاوەڕواننەکراو کۆچی دوایی کرد.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٣٠}} بە گوێرەی مێژوونووس [[مینھاج-ی-سیراج]]، ئیلتوتمیش پێی وابوو کوڕەکانی دیکەی لە چالاکییە چێژبەخشەکاندا ھەڵمژراون، و دوای مردنی توانای بەڕێوەبردنی کاروباری دەوڵەتیان بێتوانا دەبن. لەکاتێکدا لە ساڵی ١٢٣١دا بۆ ھەڵمەتەکەی [[گوالیۆر]] ڕۆیشت، ئیلتوتمیش کچەکەی ڕازیای وەک بەرپرسی ئیدارەی دەھلی بەجێھێشت. ڕازیا ئەرکەکانی ھێندە بە باشی ئەنجامدا کە دوای گەڕانەوەی بۆ دەھلی، ئیلتوتمیش بڕیاریدا ناوی بنێت وەک جێنشینی خۆی.{{sfn|K. ئە. نزامی|1992|pp=٢٣٠–٢٣١}} ئیلتوتمیش فەرمانی بە ئەفسەرەکەی ''مشریف-ی ماملاکات'' تاجول مولک مەحموود دابیر کرد کە فەرمانێک ئامادە بکات کە ناوی ڕازیا وەک [[میراتگر]].{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٣٠}} کاتێک ئاغاکانی ئەم بڕیارەیان خستە ژێر پرسیارەوە لەسەر بنەمای ئەوەی کە کوڕی لە ژیاندا ماون، ئیلتوتمیش وەڵامی دایەوە کە ڕازیا لە کوڕەکانی بەتواناترە.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٣١}} بەڵام دوای مردنی ئیلتوتمیش، ئاغاکان کوڕەکەیان [[ڕوکنەدین فیروز]] وەک پاشای نوێ دەستنیشان کرد. لەوانەیە لە ساڵانی کۆتایی ژیانیدا، ئیلتوتمیش ڕازی بووبێت کوڕێک وەک جێنشینی خۆی دابنێت. ئەمەش بەو ڕاستییە پێشنیار دەکرێت کە دوای ئەوەی بە سەختی نەخۆش کەوتبوو، ڕوکنودینی لە لاھورەوە بۆ دەھلی بانگھێشت کردبووەوە.{{sfn|K. ئا. نیزامی|1992|p=٢٣١}} ئەگەرێکی دیکە ئەوەیە کە ئەفسانەی ئیلتوتمیش کە ڕازیا وەک جێنشینی خۆی کاندید کردووە، چیرۆکێکی درۆیە کە لایەنگرانی ڕازیا دوای بەرزبوونەوەی ڕازیا بڵاویان کردووەتەوە. مینھاج تاکە سەرچاوەی نزیک لە ھاوچەرخە کە ئەم ئەفسانەیە دەگێڕێتەوە، و خۆی شایەتحاڵی ڕووداوەکان یان ئەو فەرمانە گوماناوییە نەبووە: ئەو لەو کاتەدا لە گوالیۆر بووە، و تا ساڵی ١٢٣٨ نەگەڕاوەتەوە بۆ دەھلی.{{sfn|پیتەر جاکسۆن|٢٠٠٣|p=٤٦}} ڕوکن الدین حاکمێکی بەتوانا نەبوو، و کۆنترۆڵی ئیدارەیی بۆ دایکی [[شا تورکان]] بەجێھێشت. کوێرکردنی ئەو دووانە و لەسێدارەدانی قوتوبەدین کوڕە جەماوەرییەکەی ئیلتوتمیش، لەگەڵ دەست بەرزی شا تورکان، بووە ھۆی یاخیبوونی چەند ئاغایەک و تەنانەت ''[[وەزیر]]'' (سەرۆک وەزیران) ''نیزامول مولک''. جونەیدی پەیوەندی بە یاخیبووانەوە کرد.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٣٥}} ئەم دۆخە خراپتر بوو، کاتێک ئەفسەرە کۆیلە بەڕەچەڵەک تورکەکانی نزیک لە ڕوکنودین پلانیان بۆ کوشتنی ئەفسەرانی ''تازیک'' (غەیرە تورک) سوڵتانییەت دانا. ئەمەش بووە ھۆی کوشتنی چەند ئەفسەرێکی گرنگی تازیک، لەوانە زیاول مولک کوڕی جونەیدی و تاجول مولک مەحموود، کە ئەو فەرمانەیان داڕشتبوو کە ڕازیای وەک میراتگری ناساندبوو.{{sfn|K. A. Nizami|1992|pp=٢٣٥–٢٣٦}} لەکاتێکدا ڕوکن الدین بەرەو [[کوھرام]] ڕێپێوان دەکات بۆ بەرەنگاربوونەوەی یاخیبووان، شا تورکان پلانی لە سێدارەدانی ڕازیا لە دەھلی دانا. لە [[جموعە|نوێژی جەماعەت]]، ڕازیا خەڵکی گشتی دژی شا تورکان ھان دا. پاشان جەماعەتێک ھێرشیان کردە سەر کۆشکی پاشایەتی و شا تورکانیان دەستبەسەر کرد. چەند ئاغایەک و سوپا [[بەیعەت]]یان بە ڕازیا دا، و لەسەر تەختیان دانا،{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٣٦}} کە بووە یەکەم ژنە حاکمی موسڵمان لە باشووری ئاسیا.{{sfn|Muzaffar Husain Syed|2011|p=٢٣١}} ڕوکن الدین بە ڕێپێوان گەڕایەوە بۆ دەھلی، بەڵام ڕازییە ھێزێکی نارد بۆ دەستگیرکردن ئەو: زیندانی کراوە و ڕەنگە لە ١٩ی تشرینی دووەمی ١٢٣٦ لەسێدارە بدرێت، کەمتر لە ٧ مانگ حوکمڕانی کردووە.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٣٦}} سەرکەوتنی ڕازیا بۆ سەر تەختی دەھلی ناوازە نەبوو نەک تەنھا لەبەر ئەوەی ژن بوو، بەڵکو بەھۆی ئەوەی پشتیوانی خەڵکی گشتی ھێزی بزوێنەری دامەزراندنی بوو. بەپێی دەقی سەدەی ١٤ی ''فوتح-وس-سەلاتین''، داوای لە خەڵک کردبوو کە ئەگەر نەیتوانی چاوەڕوانییەکانیان جێبەجێ بکات، لە پۆستەکەی دووربخەنەوە.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٣٧}} == دژایەتیکردنی بەرزبوونەوە == ھەر لە سەرەتای دەسەڵاتی خۆیەوە، ڕازیا ڕووبەڕووی دژایەتییەکی توندی ئاغاکانی بە ڕەچەڵەک [[گەلی تورک|تورک]] بووەوە. ئەو بە پشتیوانی خەڵکی گشتی دەھلی سەرکەوتبووە سەر تەختی پاشایەتی نەک بە پشتیوانی پارێزگارە بەھێزەکانی پارێزگاکان کە بە ڕەچەڵەک تورک بوون. ڕازییە ھەوڵیدا دەسەڵاتی ئاغاکانی تورکیا بە دروستکردنی چینێک لە ئاغاکانی غەیرە تورک قەرەبوو بکاتەوە، ئەمەش بووە ھۆی دژایەتی زیاتر لەلایەن ئاغاکانی تورکیاوە.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٣٨}} ''نیزامول مولک'' محمد جونەیدی، ئەفسەرێکی 'تازیک' (غەیرە تورک) کە لە سەردەمی ئیلتوتمیشەوە پۆستی ''[[وەزیر]]'' (سەرۆک وەزیران)ی بەدەستەوە بووە،{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٢٥}} ڕەتیکردەوە بەرزبوونەوەی خۆی قبوڵ بکات. لەگەڵیدا چوار ئاغای تورکی یاخیبوون لە ڕوکنەدینی پێش ڕازییە. ئەم ئاغاکان بریتی بوون لە ''مالیک'' عیز الدین محمد سالاری لە [[بەدەون]]، ''مالیک'' عیزالدین کەبیر خان ئەیاز لە [[مولتان]]، ''مالیک'' سەیفەدین کوچی لە [[حنسی]]، و '. 'مالیک'' عەلائەدین جانی لە [[لاھور]].{{sfn|K. و. نزامی|1992|p=٢٣٥, ٢٣٨}} کاتێک ئەم ئاغاکان لە ئاراستەی جیاوازەوە دژی ڕازییە ڕێپێوانیان کرد، داوای یارمەتی لە ''مالیک'' نەوشیروان تایسی کرد کە وەک پارێزگاری [[ئاواد]] دەستنیشانی کردبوو. بەڵام دوای ماوەیەکی کەم لە پەڕینەوە لە ڕووباری گەنجس لە ڕێگای دەھلی، تایسی لەلایەن ھێزەکانی کوچییەوە گیرا و لە دیلدا گیانی لەدەستدا. {{sfn|ک.ئا. نزامی|1992|p=٢٣٨}}'' پاشان ڕازیا سەرکردایەتی سوپایەکی لە شاری [[قەڵادار]] دەھلی دەرھێنا بۆ شەڕکردن لەگەڵ یاخیبووان و کەمپێکی لە کەناری [[ڕووباری یامونا]] دانا. دوای چەند شەڕێکی بێبڕیار، سەرکردە یاخیبووەکان محمد سالاری و عیزەدین کەبیرخان ئەیاز بڕیاریان دا بچنە پاڵ ڕازییە. بە نھێنی لەگەڵ ڕازیا کۆبونەوە و گرووپەکە پلانیان دانا سەرکردەکانی تری یاخیبووان دەستگیربکەن، لەوانەش جونەیدی. {{sfn|ک.ئا. نزامی|1992|p=٢٣٨}} بەڵام جونەیدی و سەرکردە یاخیبووەکانی تر لە پلانەکە ئاگادار بوون، و ھەڵھاتن، لەلایەن ھێزەکانی ڕازیاوە بەدوایاندا ڕۆیشتن. سەیفەدین کوچی و فەخرەدینی برای بە دیل گیران و زیندانی کران و دواتر لە سێدارە دران. جونەیدی ھەڵات بۆ [[ناحیەی سیرماور|گردە سیرماور]] و لەوێ کۆچی دوایی کرد. عەلائەدین جانی لە گوندی ناکاوان کوژرا، دواتر سەری ھێنرایە دەھلی. {{sfn|ک.ئا. نزامی|1992|p=٢٣٩}} == حوکمڕانی == ڕازییە یەکسەر دوای سەرکەوتن بۆ سەر تەختی پاشایەتی چەند دامەزراندنێکی گرنگی دا.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|pp=٢٣٩–٢٤٠}}خواجە موحەزەبەدینی وەک ''[[وەزیر]]'' (سەرۆک وەزیرانی) نوێی خۆی دەستنیشان کرد، و نازناوی ''نیزامول مولک''ی پێبەخشی. موحەزەبەدین پێشتر وەک جێگری ''وەزیر''ی پێشووی جونەیدی کاری کردووە. ڕازیا ''مالیک'' سەیفەدین ئایبک بەھتووی وەک بەرپرسی سوپاکەی دەستنیشان کرد، و نازناوی ''قوتلوغخان''ی پێبەخشی. بەڵام سەیفەدین ھەر زوو دوای ئەوە کۆچی دوایی کرد و ڕازیا ''مالیک'' قوتوبەدین حەسەن غوری بۆ ئۆفیسی تازە دروستکراوی ''نایب لەشکر'' (بەرپرسی سوپا) دەستنیشان کرد. ڕازیا [[iqta']] ی لاھور کە پێشتر لەلایەن عەلائەدین جانی یاخیبووی کوژراوەوە بەدەستەوە بوو، بە ''مالیک'' عیز الدین کەبیر خان ئەیاز، ئەو یاخیبووەی کە پەیوەندی بەوەوە کردبوو، تەرخان کرد.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٣٩}} ڕازیا دڵسۆزانی خۆی بۆ پۆستە ئیمپراتۆرییەکانی ناوماڵ دانا، لەوانە ''مالیک کەبیر'' ئیختیار الدین ئایتیگین وەک ''ئەمیری حاجیب'' و ''مالیک'' [[جەمال- ud-Din Yaqut|Jamaluddin Yaqut]] وەک ''ئەمیری ئاخور''.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٤٠}} مینھاج باس لەوە دەکات کە زۆری نەخایاند، ھەموو ئاغاکان لە [[گاودا (شار)|لاخناوتی]] لە ڕۆژھەڵاتەوە تا [[دێبال]] لە ڕۆژاوا دانیان بە دەسەڵاتی ئەودا ناوە.{{sfn|K. ئەی. نیزامی|1992|p=٢٣٩}} یەکەم ھەڵمەتی سەربازی ڕازیا کە ئاراستەی کەسانی غەیرە یاخیبوو بوو، داگیرکاری بوو بۆ [[قەڵای ڕانتامبۆر|ڕانتامبۆر]]، کە فەرمانڕەوای [[چاھامانەکانی ڕاناستامباپورا|چھامانا]] سەروەری خۆی دوای ئیلتوتمیش دووپات کردبووەوە مەرگ. ڕازییە ئاڕاستەی ''مالیک'' قوتوبەدین حەسەن غوری کرد بۆ ڕێپێوان بۆ ڕانتەمبۆر: توانی ئاغا و ئەفسەرانی تورک لە قەڵاکە چۆڵ بکات، بەڵام نەیتوانی چەھامانەکان ملکەچ بکات. چاھامانەکان بە ھاوپەیمانی لەگەڵ [[مێوات|مێواتەکان]]، بەشێکی زۆری باکووری ڕۆژھەڵاتی ئێستایان [[ڕاجاستان]] گرت، و شەڕی گەریلایان لە دەوروبەری دەھلی ئەنجامدا. ھەروەھا ڕازیا ھێزێکی نارد بۆ ئەوەی کۆنترۆڵی دەھلی بەسەر [[گوالیۆر|گوالیۆردا]] دووپات بکاتەوە، بەڵام ئەم ھەڵمەتە ناچار بوو لەباربچێت.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٣٩}} لە سەردەمی ڕازیادا، [[ئیسلامی شیعە|شیعەکان]] دژی [[سوڵتانیەت]] ڕاپەڕین، بەڵام یاخیبوونەکە سەرکوت کرا.{{sfn|Guida M. Jackson|1999|p=٣٤٢}} لە ڕووداوێکی گەورەدا،... شیعەکان [[قەرماتیەکان]] ھێرشێکیان کردە سەر [[مزگەوتی جەما]] لە [[دەلھی]]. نورەدین تورک، سەرکردەی قەرماتییەکان پێشتر عەقیدەی [[ئیسلامی سوننە|سوننە]] [[شافیعی]] و [[حەنەفی]]ی نزیکەار کردبوو، نزیکەی ھەزار لایەنگری لە دەھلیسند[[گوجارات]]، [[سند]] کۆکردبووەو، و [[گەنگا-یامونا دۆئاب|دۆئاب]]. لە ٥ی ئازاری ١٢٣٧ لەگەڵ لایەنگرانی چوونە ناو مزگەوتەکە، و دەستیان کرد بە کوشتنی ئەو سوننەی کە لەوێ بۆ [[جومعە|نوێژی ھەینی]] کۆبوونەتەوە، پێش ئەوەی لەلایەن ھاووڵاتیانەوە ھێرشیان بکرێتە سەر.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٤٣}} لە ساڵی ١٢٣٨دا، مەلیک حەسەن [[قرلوغیدس|قەرلوغ]]، والی پێشووی [[خانەنشینی خورازمیان|خوارەزمیانی]] [[غەزنی]]، ڕووبەڕووی ھەڕەشەی [[ئیمپراتۆریەتی مەغۆل|مەغۆل]] بووەوە، کوڕەکەی نارد بۆ دەھلی، ڕەنگە بۆ ئەوەی بەدوای ھاوپەیمانییەکی سەربازیدا بگەڕێت دژی مەغۆلەکان. ڕازییە بە ڕەوشتەوە پێشوازی لە شازادە کرد، داھاتی [[بولەندشار|بارانی]] بۆ خەرجییەکانی بۆ دیاری کرد، بەڵام ئامادە نەبوو ھاوپەیمانییەک لە دژی مەغۆلەکان پێکبھێنێت.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|pp=٢٤٣–٢٤٤}} == ڕوخاندن == ئەو ئاغاکان کە پشتگیریان لە ڕازیا دەکرد، مەبەستیان ئەوە بوو کە ئەو ژنە ببێتە کەسێکی فیگەر، بەڵام زیاتر خۆی دووپات دەکردەوە. بۆ نموونە، دراوە سەرەتایییەکانی بە ناوی باوکییەوە دەرچوون، بەڵام تا ساڵی ١٢٣٧–١٢٣٨، دەستی کردبوو بە دەرکردنی سکە تەنھا بە ناوی خۆیەوە.{{sfn|Peter Jackson|2003|p=47}} [[Isami (historian)|ئیسامی]] باس لەوە دەکات کە سەرەتا، سەرنجی [[پوردە]]ی داوە: شاشەیەک تەختەکەی لە دەربارەکان و خەڵکی گشتی جیاکردەوە، و لەلایەن پاسەوانی ژنەوە دەورە دراوە. بەڵام دواتر بە جلوبەرگی نەریتی پیاوانەوە دەستی کرد بە دەرکەوتنی لەبەردەم خەڵکدا، بە پۆشاکی (''قەبە'') و کڵاوێکەوە (''کوڵا''). ئەو سواری فیل بوو بە شەقامەکانی دەھلیدا، وەک سوڵتانەکانی پێشوو دەرکەوتنی گشتی دەکرد.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٤٠}} زیادبوونی جەختکردنەوە و دانانی خەڵکی غەیرە تورک بۆ پۆستە گرنگەکان ناڕەزایی لەناو ئاغاکانی تورکیادا دروست کرد.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٤٠}} پۆستی ''ئەمیری ئاخور'' پێشتر لەلایەن ئەفسەرانی بەڕەچەڵەک تورکەوە بەدەستەوە بوو، یاقوتیش بەڕەچەڵەک [[ئەبیسینیا]] بوو: بۆیە ئەفسەرە تورکەکانی ڕازیا ناڕەزاییان دەربڕی ئەم دامەزراندنە.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٤٠}} مێژوونووسانی وەک عیسامی، [[یەحیا بن ئەحمەد سیرھیندی|سرھیندی]]، [[`عەبد القادر بەداعونی|بەدەونی]]، نیزامەدی، و [[نیزامەدین ئەحمەد]] ئینتیمای ڕازیا لەگەڵ یاقوت بە ھۆکارێکی سەرەکی ڕووخانی دەگێڕنەوە.{{sfn|Sudha Sharma|2016|p=١٤١}} لە ساڵانی ١٢٣٨–١٢٣٩، ''مالیک'' ئیزودین کەبیر خان ئەیاز – والی [[لاھور]] – لە دژی ڕازیا یاخی بوو، و ئەویش دژی ڕازیا ڕێپێوانێکی کرد و ناچاری کرد ھەڵبێت بۆ [[سۆدرا]]. لەبەر ئەوەی ناوچەی ئەودیوی سۆدرا لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتی مەغۆل|مەغۆلەکان]] کۆنتڕۆڵ کرابوو، ھەروەھا لەبەر ئەوەی ڕازیا بەردەوام بوو لە ڕاوەدوونانی، عیز الدین ناچار بوو خۆی ڕادەست بکات و جارێکی تر دەسەڵاتی ڕازییە قبوڵ بکات. ڕازیا بە نەرمی مامەڵەی لەگەڵدا دەکرد؛ [[Iqta'|iqta]] ی لاھوری لێ سەندەوە، بەڵام ئیقتەی [[مولتان]]ی بۆ دیاری کرد، کە ئیلتوتمیش بە ئیختیارئەدین قەرەقاش خان ئایتیگین دابوو.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|pp=٢٤٠–٢٤١}} ڕازیا ئیختیار الدین ئایتیگین، کۆیلەیەکی تورکی کە لەلایەن ئیلتوتمیشەوە کڕدرابوو، بانگھێشتی دەربارەکەی خۆی لە دەھلی کردبوو و کردبووی بە ''ئەمیری حاجیب''. ھەروەھا ڕەحمەتی بە کۆیلەیەکی دیکەی ئیلتوتمیش بەخشیبوو – ئیختیارئەدین ئاڵتوونیا، بە دانانی سەرەتا ئیقتەی [[بولەندشار|باران]]، و پاشان، ئیقتەی [[بەتیندا|تەبەرھیندا]] بۆی. بەڵام ئەم دوو ئەفسەرە لەگەڵ ئەفسەرانی تری تورکیا پیلانیان گێڕا بۆ ڕووخاندنی، لەکاتێکدا ئەو لە ھەڵمەتی لاھور دوور بوو.{{sfn|K. ئا. نیزامی|1992|p=٢٤١}} ڕازیا لە ٣ی نیسانی ١٢٤٠ گەیشتە دەھلی، و زانی کە ئاڵتوونیا لە تەبەرھیندا لە دژی یاخی بووە. ڕازیا بەبێ ئەوەی ئاگاداری ئەوە بێت کە ئاغاکانی دیکە لە دەھلی پەیوەندییان بە ئاڵتوونیا کردووە و پیلانگێڕییان لە دژی کردووە، دوای دە ڕۆژ بەرەو تەبەرھیندا ڕێپێوانێکی کرد. لە تەبەرھیندا، ھێزە یاخیبووەکان یاقوتی دڵسۆزی ئەویان کوشت، و زیندانییان کرد.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٤٢}} بە گوتەی مینھاج، ڕازیا ٣ ساڵ و ٦ مانگ و ٦ ڕۆژ حوکمڕانی کردووە.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٤٣}} == ھاوپەیمانی لەگەڵ ئاڵتوونیا و مردن == کاتێک ھەواڵی دەستگیرکردنی ڕازیا گەیشتە دەھلی، ئاغا یاخیبووەکانی ئەوێ مویزئەدین بەھرام – کوڕی ئیلتوتمیش –یان لەسەر تەخت دانا.{{sfn|K. ئە. نزامی|1992|p=٢٤٢}} لە ٢١ی نیسانی ١٢٤٠ بە فەرمی سەرکەوتە سەر تەختی پاشایەتی و ئاغاکان لە ٥ی ئایاری ١٢٤٠ [[بەیعەت]]یان پێدا.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=٢٤٤}} ئاغاکان چاوەڕێی ئەوە بوون کە پاشای نوێ کەسایەتییەکی فیگەر بێت، و بەنیازی ئەوە بوون لە ڕێگەی ئۆفیسی تازە دروستکراوی ''نایب-ی ماملاکات'' (ھاوتا لەگەڵ ڕێجێنت) کاروباری دەوڵەت کۆنتڕۆڵ بکەن. کە بۆ ئیختیار الدین ئایتیگین دەستنیشان کرابوو. بەڵام پاشای نوێ ئیختیار الدین ئایتیگینی لە ماوەی ١–٢ مانگدا تیرۆر کرد.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|pp=٢٤٢–٢٤٤}} ئاغاکان لە دەھلی دوای لەکارلابردنی ڕازیا، نووسینگە و ئیقتەی گرنگیان لە نێوان خۆیاندا دابەش کردبوو، بە پشتگوێ خستنی بانگەشەکانی ئیختیارەدین ئاڵتوونیا کە ڕازیای لە تەبەرھیندا دەستگیر کردبوو. دوای مردنی ئایتیگین، ئاڵتوونیا ھەموو ھیوایەکی لەدەستدا کە درک بە ھەر قازانجێک بکات لە ڕووخاندنی ڕازیا، و بڕیاریدا ھاوپەیمانی لەگەڵ بکات. ھەروەھا ڕازییە ئەمەی بە دەرفەتێک دەزانی بۆ وەرگرتنەوەی تەختی پاشایەتی، و لە ئەیلوولی ١٢٤٠ لەگەڵ ئاڵتوونیا ھاوسەرگیری کرد، ئەو دووانە لەلایەن ھەندێک ئاغای ناڕازی تری تورکەوە پشتیوانییان لێدەکرا، لەوانە ''مالیک'' قەرەقاش و ''مالیک'' سالاری.{{sfn|ک.ئا. نزامی|1992|p=٢٤٢}} ئاڵتوونیا سوپایەکی کۆکردەوە، کە بە گوتەی [[عەبدولمەلیک ئیسامی]]، [[خۆخارەکان]]، [[جاتەکان]] و [[ڕەجپوتەکان]]ی لەخۆگرتبوو. لە مانگی ئەیلول-تشرینی یەکەمی ١٢٤٠، سوڵتان مویزئەدین بەھرام سەرکردایەتی سوپایەکی کرد دژی ھێزەکانی ئاڵتوونیا و ڕازییە، و لە ١٤ی تشرینی یەکەمی ١٢٤٠دا شکستی پێھێنا؛ و لەلایەن کۆمەڵێک ھیندۆسەوە کوژران. ڕازیا لە ١٥ی تشرینی یەکەمی ١٢٤٠ کوژرا.{{sfn|K. ئا. نزامی|1992|p=242}}<ref><nowiki>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Gabbay|یەکەم=Alyssa|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|سەردێڕ=لە واقیعدا پیاوێک: سوڵتان ئیلتوتمیش، کچەکەی، ڕازیە و ڕەگەز ناڕوونی لە سەدەی سێزدەھەمدا لە باکووری ھیندستان|ناونیشان=</nowiki>http://libres.uncg.edu/ir/uncg/f/a_gabbay_reality_2011.pdf#page4%7Cjournal= {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230306233737/http://libres.uncg.edu/ir/uncg/f/a_gabbay_reality_2011.pdf#page4%7Cjournal= |date= ٦ی ئازاری ٢٠٢٣ }}[[گۆڤاری لێکۆڵینەوەکانی فارسی]]|بڵاوکەرەوە=[[Brill Publishers]] |بەرگ=٤|issue=1|پەڕە=٤٨|doi=10.1163/187471611X568285|issn=1874-7094|eissn=1874-7167|lccn=2008236337|ڕێکەوتی دەستڕاگەیشتن=11 تەممووزی 2021|لە ڕێگەی=[[کتێبخانەی زانکۆی UNCG]]. تاکە ژنە کە لەسەر تەختی دەھلی دانیشتبێت.<nowiki><ref></nowiki>{{بیرخستنەوەی کتێب|ساڵ=١٩٦٤|شوێن=ئاگرا|لاپەڕە=105–106}}</ref> == گۆڕ == [[پەڕگە:Tomb_of_Rajia_Sultana3.jpg|وێنۆک|گۆڕەکانی ڕازییە و خوشکەکەی]] گۆڕی ڕازییە دەکەوێتە شاری موحەڵڵا بولبولی خانە لە نزیک [[دەروازەی تورکمان]] لە [[دەلھی کۆن]].<ref name="TH_tomb"/> ڕێبوارەکەی سەدەی ١٤ [[ئیبن باتوتا]] باس لەوە دەکات کە گۆڕەکەی ڕازیا بووبووە ناوەندێکی زیارەت:{{sfn|پیتەر جاکسۆن|2003|Guida M. Jackson|1999|نووسەر=سید عەبدوڵڵا زەینی|بەروار=٩ی ئابی ٢٠١٣}}</ref>بینایەکی وێران لە [[کایتال]] گوایە شوێنی گۆڕی ڕەسەنی ڕازیایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=کاتەکانی ھیندستان|زمان=ku}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|ژیاننامە|مێژوو|ھیندستان|سیاسەت|ژن}} {{پۆلی کۆمنز|Razia Sultana}} [[پۆل:مردووانی ١٢٤٠]] [[پۆل:ژنە فەرمانڕەواکانی سەدەی ١٣یەم]] [[پۆل:ئیسلام و ژنان]] [[پۆل:مردووانی سەدەی ١٣یەم]] mykliw56ztwlvx1yvfpoxhrz731jq05 0 221823 1680915 1517359 2026-10-05T10:39:38Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مزگەوت-کۆلکە، شیعە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1680915 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:RezaShrine.jpg|وێنۆک]] '''مەزاری ئیمام ڕەزا''' یان '''مەزاری ڕەزەوی''' شوێنی ناشتنی [[عەلی کوڕی مووسا|عەلی بن موسا ئەلڕەزایە]] کە [[ئیمامەت (شیعە)|ھەشتەمین ئیمامی]] [[شیعەی دوازدە ئیمام|شیعەکانی]] ئیمامی بووە. ئەم شوێنە کە دەکەوێتە [[مەشھەد|ناوەندی شاری مەشھەد]] لە [[پارێزگای خۆراسانی ڕەزەوی|خوراسانی ڕەزەوی]] لە [[ئێران]]، وەک پیرۆزگا و شوێنێکی پیرۆز لەلایەن ئیمامی [[شیعە|شیعەکانەوە]] ڕێزی لێدەگیرێت. ساڵانە زۆرێک لە حاجییەکان دێن بۆ سەردانی ئەم مەزارگەیە. کۆنترین بەشەکانی ئەم مەزارگەیە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ٦١٠ی کۆچی. کۆچی (١٢٣٠ی زایینی) دەگاتە دەستمان. لە سەردەمی تیموریدەوە، لە ھەمان کاتدا کە زۆرێک لە بینا کۆنەکانی خوراسان لە [[تووس|توس]] و [[ھەرات|ھێرات]] و [[نەیشابوور]] نۆژەنکرانەوە، گرنگییەکی تایبەت بەم شوێنە درا. زۆرێک لە بیناکانی ئەم مەزارگەیە لە سەردەمی [[سەفەوییەکان|سەفەوییەوە]] بەجێھێڵراون، بە تایبەت لە سەردەمی [[شا تەھماسبی یەکەم|شا تەحمەسابەوە]]. لەماوەی ئەم نۆژەنکردنەوەیانەدا قەبارەی مەزارگەکە لە ١٢ ھەزار مەتر چوارگۆشەوە زیادی کردووە بۆ ڕووبەری ئێستای کە نزیکەی یەک ملیۆن مەتر چوارگۆشەیە، ئەمەش وای کردووە ببێتە یەکێک لە گەورەترین شوێنە ئایینییەکان لە جیھاندا. ئەم بینایە لە قۆناغە جیاجیاکانی حکوومەتی ئێراندا سەرنجی پاشاکانی بۆ لای خۆی ڕاکێشاوە و چەندین جار لەلایەن بنەماڵە دەسەڵاتدارە جیاوازەکانەوە نۆژەن کراوەتەوە و پەرەی پێدراوە. زانیارییەکی کەم لەسەر مێژووی مەزارگە پێش سەردەمی سامانییەکان ھەیە و تەنیا باس لەوە کراوە کە گۆڕێکی ھەیە کە بە گۆڕی ھارونییە ناسراوە کە عەلی بن مووسا ئەلرەزا تێیدا نێژراوە. == سەرچاوەکان == {{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}} {{تووڵی دەروازە|شیعە|مێژوو|ئێران|ئیسلام|مزگەوت}} {{پۆلی کۆمنز|Imam Reza Shrine}} {{مزگەوت-کۆلکە}} {{شیعە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:مزگەوتەکانی ئێران]] [[پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان]] [[پۆل:مەشھەد]] 1nckaxjl704dubrufmyxjr120hnq52v 0 221875 1680381 1666974 2026-10-04T13:37:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1680381 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:The Little Mermaid (Official 1989 Film Poster).png|وێنۆک]] '''مێرمەید''' ({{بە ئینگلیزی|The Little Mermaid}}) فیلمێکی [[ئەنیمەیشنی تەلەڤیزیۆنی دیزنی|ئەنیمەیشنی]] [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]<nowiki/>یە، لەلایەن [[کۆمپانیای واڵت دیزنی]] لە ساڵی [[١٩٨٩]] بەرھەم ھێنراوە، ڕیزبەندی بیست و ھەشتەمین زنجیرە فیلمە درێژەکانی ستۆدیۆکانی واڵت دیزنی ناسراو بە واڵت دیزنی کلاسیک، دووبارە دەرھێنانی وەشانی [[زمانی فەڕەنسی|فەرەنسی]]، نووسەری فیلمەکە، دەرھێنەر و بەرھەمھێنەر [[ڕۆن کلیمنتس]] و [[جۆن موسکەرن]]. ==سەرچاوەکان== * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}} <references /> {{تووڵی دەروازە|فیلم|ئەنیمەیشن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|دیزنی|کارتۆن}} {{پۆلی کۆمنز|The Little Mermaid (1989 film)}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٨٩]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەنیمەیشنەکانی منداڵانی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە فانتازیا ئەنیمەیشنە منداڵە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە فانتازیا-کۆمیدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:مشتومڕی فیلمەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی جادووگەری]] [[پۆل:فیلمەکانی ئەمریکا بۆ تۆمارکردنی فیلمی نەتەوەیی]] [[پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٥]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی شێوەگۆڕین]] [[پۆل:ئەنیمەیشن]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٨٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:دووبارە بڵاوکەرەوە سێ ڕەھەندییەکان]] [[پۆل:فیلمە درێژە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە مۆسیقییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە مۆسیقییە ڕۆمانسییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان سەبارەت بە ماسی]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی]] [[پۆل:دیزنی ڕێنێسانس]] [[پۆل:مشتومڕەکانی دیزنی]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی باوک و کچ]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ کۆمیک وەرگێڕدراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان وەرگێڕدراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە قەڵاکاندا ڕوودەدەن]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە سەدەی ١٩ داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاری باشترین نمرەی ڕەسەنیان بەدەستھێناوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاریان بۆ باشترین گۆرانی ڕەسەن بەدەستھێناوە]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە وڵاتێکی خەیاڵی ڕوودەدەن]] [[پۆل:فیلمە فەنتازییە مۆسیقایییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان سەبارەت بە گۆڕینی شێوە]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی ھەرزەکاران]] [[پۆل:فیلمەکانی دیزنی پرێنسس]] [[پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی جۆن مەسکەر]] [[پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی ڕۆن کلێمێنتس]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە زەریای ئەتڵەسیدا ڕوودەدەن]] [[پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆکانی جۆن مەسکەر]] [[پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆکانی ڕۆن کلێمێنتس]] [[پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی ئەنیمەیشن ستۆدیۆز]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان سەبارەت بە خێزانەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان لەسەر پەیوەندیی نێوان کچ و باوک]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی سەبارەت بە جادووگەری]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئینگلیزییەکان]] rg62hqltds2z0pzwp3nnglj5txfk7ih 0 222463 1680796 1551872 2026-10-05T07:33:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە، میسر-کۆلکە) 1680796 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox Officeholder |name = مەحموود شەلتوت <br/>{{nobold|{{lang|ar|محمود شلتوت}}}} |image = Mahmud Shaltut.jpg |office = ئیمامی گەورەی ئەزهەر |term_start = ١٩٥٨ |term_end = ١٩٦٣ |predecessor = عەبدولڕەحمان تاج |successor = [[حەسەن مەئموون]] |birth_date = ٢٣ی نیسانی ١٨٩٣ |birth_place = [[Minyat Bani Mansur]], [[Itay El Barud]], [[Khedivate of Egypt]] |death_date = {{Death date and age|df=yes|1963|12|13|1893|4|23}} |death_place = [[قاهیرە]]، [[میسر]] }} '''شێخ مەحمود شەلتوت''' (بە {{بە عەرەبی|محمود شلتوت}}: ; ٢٣ی نیسانی ١٨٩٣ و ١٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٣) کەسایەتییەکی میسری بوو کە زیاتر بە هەوڵەکانی بۆ چاکسازی [[ئیسلام|ئیسلامی]] ناسراوە. قوتابی قوتابخانەی بیرکردنەوەی [[موحەممەد عەبدە|محەمەد عەبدوە،]] شەلتوت وەک ئیمامی گەورەی ئەزهەر لە ساڵانی [[جەمال عەبدولناسر|ناسر]] لە ساڵی ١٩٥٨ تا مردنی لە ساڵی ١٩٦٣ بەناوبانگ بوو. == ژیانی سەرەتایی == لە پارێزگای بیحەیرە لەدایکبووە، پارێزگایەکی خوارووی میسر، شێخ شەلتوت لە ساڵی ١٩٠٦ لە تەمەنی ١٣ ساڵیدا گوندە بچووکەکەی خۆی، بەناوی بینیات بەینی مانسور، بەجێهێشت و چووەتە قوتابخانەی ئایینی [[ئەسکەندەریە|ئەسکەندەریە،]] کە پەیمانگایەکی ئایینی بوو کە تازە دامەزرابوو و پەیوەست بوو بە ئەزهەر. دوای تەواوبوونی خوێندنی لە ساڵی ١٩١٨، شەلتوت بڕوانامەی عالیمیە (لە ئەزهەر هاوشێوەی بڕوانامە بەکالۆریۆس بوو)ی وەرگرت و لە ساڵی ١٩١٩ دەستی بە خوێندن کرد لە هەمان پەیمانگا. لە تەمەنی سی و چوار ساڵیدا، بانگکرا بۆ خوێندن لە بەشی باڵای ئەزهەر و دواتر لە ساڵی ١٩٢٧ گواسترایەوە بۆ [[قاھیرە|قاهیرە]]. == وەک شێخی ئەزهەر: باوەڕ، بیرۆکە و چاکسازیی == ماوەیەکی کەم دوای ئەوەی وەک شێخی ئەزهەر پۆستەکەی وەرگرت، شەلتوت تێڕوانینی خۆی بۆ چاکسازی ڕاگەیاند. شەلتوت هەوڵی دا بیسەلمێنێت کە شەریعە بەربەستێک نیە بۆ کۆمەڵگای مۆدێرن، بەڵکو ڕێبەرێکە لەڕێگەی ئەو گۆڕانکارییانەی کە کۆمەڵگای مۆدێرن لەگەڵ خۆیدا هێناویە. ئەو بە توندی سوور بوو لەسەر ئەوەی کە ئەزهەر سەربەخۆیی زیاتر بەدەست بهێنێت لە کۆنترۆڵی دەوڵەت و کاری کرد بۆ ئەوەی ئەنجومەنی نیشتیمانی بسەپێنێت وەک یاسای چاکسازی، کە لە ساڵی ١٩٦١دا کردیان. یاسای چاکسازی بە مەبەستی یەکخستنی ئەزهەر بوو لە بوارێکی فراوانتر لە خوێندنی باڵا، باشترکردنی دەرفەتی کار بۆ خوێندکاران، و بەرهەمهێنانی زانایانی مۆدێرنی شارەزا لە بابەتە جیهانیە هاوچەرخەکان و توانای خزمەتکردنی کۆمەڵگەی موسوڵمان. == سەرچاوەکان == {{Reflist}} * زەبیری، کەیت، مەحمود شەلتوت، ئۆکسفۆرد ١٩٩٣، بە ئینگلیزی. * "ئیمامە گەورەکانی ئەزهەر (Shuyukhul Azhar) " لە www.sunnah.org. * ئینسایکڵۆپیدیای ئیسلام، چاپی دووەم. لە ئینتەرنێتدا. بەرواری ١٦ی ئازاری ٢٠١١. * دۆناڵد ماکۆڵم ڕید، پێداچوونەوە: [نەنووسراوە], لە گۆڤاری نێودەوڵەتی لێکۆڵینەوەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، ٢٧: ١٧ (١٩٩٥), ٩٨-١٠٠. {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسلام|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|میسر}} {{پۆلی کۆمنز|Mahmud Shaltut}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{میسر-کۆلکە}} [[پۆل:مردووانی ١٩٦٣]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٣]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عەرەبی]] l51hlfzwpy9je7k3legrtfxeg0xj7ew 1 225756 1680643 1025729 2026-10-05T00:33:34Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680643 wikitext text/x-wiki == پێداچوونەوە == سڵاو @[[بەکارھێنەر:Blqk yeloow|Blqk yeloow]]، پێداچوونەوە بۆ ئەم وتارەش بکە، چونکە گەر وابڕوات شایەنی سڕینەوەیە. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٠٩:٠٦، ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ڕازیە سوڵتان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680642 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230306233737/http://libres.uncg.edu/ir/uncg/f/a_gabbay_reality_2011.pdf بۆ http://libres.uncg.edu/ir/uncg/f/a_gabbay_reality_2011.pdf زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٠:٣٣، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 6hw1r124mlo3o1yps012f34fuqdu9eb 0 226081 1680534 1558789 2026-10-04T19:36:48Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، ئەفغانستان-کۆلکە) 1680534 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Shuja Shah Durrani and Men in his decorated palace Wellcome V0050531.jpg|وێنۆک]] '''مێژووی ئەفغانستان''' ئاماژەیە بۆ نزیکەی ٥٠٠ ساڵ پێش مەسیح کە [[ئەفغانستان]] لەژێر [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی|ئیمپراتۆرییەتیی ھەخامەنشی]] بووە. بەڵگەکان ئەوە دەردەخەن کە پلەیەکی پێشکەوتووی کولتووری ژیانی شار لە دەوروبەری ساڵانی ٣٠٠٠ بۆ ٢٠٠٠ پێش زایین ھەبووە کاتێک ئەم کۆچبەرانە لەم خاکەدا چوونەتە ناو فەلاتی ئێرانەوە.<ref name="Pre-Islamic">{{بیرخستنەوەی وێب|ساڵ=١٩٩٧|سەردێڕ=Afghanistan: The Pre-Islamic Period|ناونیشان=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+af0002)|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20120924163758/lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+af0002)|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠١٠|شوێن=United States}}</ref><ref name="Dupree">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dupree|یەکەم=Nancy Hatch|ناونیشان=https://books.google.com/?id=T__DHAAACAAJ|سەردێڕ=An Historical Guide To Afghanistan (Chapter 3: Sites in Perspective)|بڵاوکەرەوە=Afghan Air Authority, Afghan Tourist Organization|ساڵ=١٩٧٧|edition=2|شوێن=United States|پەڕەکان=٤٩٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠١٠}}</ref><ref name="Shroder">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Shroder|یەکەم=John Ford|ساڵ=٢٠٠٦|سەردێڕ=Afghanistan|ناونیشان=http://encarta.msn.com/text_761569370___42/Afghanistan.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/5kwDUj6WJ?url=http://encarta.msn.com/text_761569370___42/Afghanistan.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|وێبگە=Microsoft Encarta Online Encyclopedia|بڵاوکەرەوە=Microsoft Corporation|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> خاکی [[ئەفغانستان]] یەکێکە لە کۆنترین خاکەکانی جیھان لە ڕووی مێژووەوە.<ref>[http://database-aryana-encyclopaedia.blogspot.com/2008/09/blog-post_5084.html#Afghanistan04 دانشنامھٔ آریانا، تاریخ افغانستان، نوشتھٔ مھدیزادە کابلی]</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەفغانستان|مێژوو|ئاسیا|ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{پۆلی کۆمنز|History of Afghanistan}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ئەفغانستان-کۆلکە}} [[پۆل:چاندی ئەفغانی]] [[پۆل:مێژووی ئەفغانستان]] [[پۆل:مێژووی ئاسیای ناوەندی]] nc23s9ujv79rhjyzosacrgt4s4kpxzk 0 226082 1680531 1517104 2026-10-04T19:36:19Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1680531 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Persepolis 24.11.2009 11-12-14.jpg|وێنۆک]] '''سەردەمی ئێرانی کۆن''' یان '''مێژووی ئێرانی کۆن''' لە سەرھەڵدانی دەوڵەتی [[ماد|مادەوە]] تا کۆتایی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ئیمپراتۆرییەتی ساسانی]] و لەشکرکێشی عەرەبەکان بۆ سەر ئێران. == ئیلامییەکان == دەرکەوتنی دەوڵەتی [[شارستانیەتی ئیلام]] (٦٤٠–٣٢٠٠ پ.ز) وەک یەکەمیین دەسەڵاتی ناوەندگەرایی لە ناوچەی فەلاتی ئێران (باشووری ڕۆژاوای خاکی ئێستای ئێران) سەرەتای کاریگەریی ھزر و ھونەر و شارستانییەتی بوو، خەڵکی فەلاتی ئێران لەسەر شارستانییەتەکانی دیکەی دەوروبەری وەک میزۆپۆتامیا و میسر کە ھەمیشە گرژییەکی زۆری لەگەڵدا بوو و ھەندێکجاریش بووە ھۆی ئەوەی شارستانییەتێک زاڵ بێت بەسەر شارستانییەتێکی دیکەدا. بەجۆرێک کە ئەمڕۆ بتوانن ئاڵوگۆڕی کولتووری دەوڵەتی ئیلام و نەتەوەکانی دیکە کە لە چیاکانی فەلاتی ئێراندا دەژین وەک [[کاسییەکان|کاسی]] و [[لۆلۆبی|لولوبیان]] و [[ئورارتوو|ئورارتو]] و ھتد لە نێو مۆتیڤە دیارەکانی [[سۆمەر]]ی و [[ئەکەد]]ی و ئاشووری و ئاشوورییەکان و. بابلییەکان و ھتد لە میزۆپۆتامیا یان لە نێو بەرھەمە دۆزراوەکانی شارە کۆنەکانی [[شۆش|سوسا]]. و ئەنشان و دورانتیاش و نەینەوا و [[شارستانیەتی بابل|بابل]] بینی؛ لەم ماوەیەدا شارستانییەتی دیکەی وەک شارستانییەتی جیرۆفت یان شارستانییەتی خاکەکانی باشووری ڕۆژھەڵاتی ئێران لە شارە سووتاوەکەدا ھەبوون. [[شارستانیەتی ئیلام|ئیلامییەکان]] یان ئیلامییەکان ئەو ھۆزانە بوون کە لە ھەزارەی چوارەمی پێش زایین ژیاون. تا ھەزارەی یەکەمی پێش زایین. ئەوان حوکمڕانی بەشێکی زۆری باشوور و ڕۆژاوای ئێرانیان دەکرد. بەپێی دابەشبوونی جوگرافیای سیاسی ئەمڕۆ، ئیلامی کۆن زەوییەکانی [[پارێزگای خووزستان|خوزستان]]، فارس، ئیلام و بەشێک لە پارێزگاکانی [[بووشێھر|بوشێھر]]، کرمان، لوڕستان و کوردستانی لەخۆگرتبوو. == سەرچاوەکان == {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|مێژوو}} {{پۆلی کۆمنز|Ancient Persia}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:میسری کۆن]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئاسیا]] [[پۆل:سەردەمی ئاسن]] [[پۆل:مێژووی ئایینی زەردەشتی]] [[پۆل:مێژووی ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:مێژووی تورکیا]] [[پۆل:مێژووی کەوناری تورکیا]] [[پۆل:مێژووی ئێران]] [[پۆل:پاشایەتیە پێشووەکانی ئاسیا]] [[پۆل:ئیمپراتۆریەتییە پێشووەکان]] [[پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان]] fqaxwve6xk0jns6s1weupke5i2o6x1b 0 226087 1680480 1666982 2026-10-04T16:38:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1680480 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''''فیلمی مێشکی مردوو''''' [[کۆمیدیای ترسناک|فیلمێکی کۆمیدی ترسناکی]] ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٠٧ لە دەرھێنانی کیڤن ئێس تێنی، لە نووسینی دەیل گێلینۆ و لە ڕۆڵی سەرەکی جوشوا بێنتۆن، سارا گرانت برێندێک، میشێل تۆملینسۆن، دەیڤید کرین، ئەندی فۆڕێست و کریستینا تیبێریا. مەسیحییەکان و خوشکەکانی کۆمەڵەی کچان و سزادراوانی ھەڵھاتوو ھەوڵدەدەن بەرگری لە خۆیان بکەن لە بەرامبەر ھێرشی زۆمبی. == چیرۆک == کاتێک نەیزەکەیەک بەر سەری پیاوێک دەکەوێت، شتە نامۆکان دەست بەسەر مێشکیدا دەگرن و دەیکەنە زۆمبییەکی خۆپەرست. لەکاتێکدا کۆمەڵێک خوشکی کچان و مەسیحییە لەدایکبووەکان و سزادراوانی ھەڵھاتوو لە ناوچە دوورەکە کە ئەو تێیدا دەژی کۆدەبنەوە، ھێرش دەکاتە سەر ھەموویان. == سەرچاوەکان == {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ترسناک|کۆمیدیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٧]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە سەربەخۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە زۆمبییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سپلاتەرە ئەمریکییەکان]] bx0i8f3yov5qv3n5f30epd7e72vlq9n 0 226512 1680394 1517011 2026-10-04T13:39:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، پزیشکی-کۆلکە، کیمیا-کۆلکە) 1680394 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Merck KGaA 01.jpg|وێنۆک]] '''مێرک''' ({{بە ئەڵمانی|Merck KGaA}}) کۆمپانیایەکی فرەنەتەوەیی [[ئەڵمانیا|ئەڵمانییە]] بۆ بواری کیمیایی و دەرمان و ئەلیکترۆنی. ئۆفیسی سەرەکی ئەم کۆمپانیایە دەکەوێتە شاری [[دارمشتات]] و ھەروەھا لەژێر ناوی EMD Chemicals لە [[ئەمریکای باکوور]] کاردەکات. کۆمپانیای مێرک لە ساڵی ٢٠١٥ کۆمپانیای سیگما ئەلدریچی کڕی.<ref name="Merck-Sigma-Aldrich-Acquisition">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.merckmillipore.com/NO/en/20151117_174251|سەردێڕ=Press Release: Merck Completes Sigma-Aldrich Acquisition}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=Serono-Übernahme: Mercks Milliardendeal|نشانی=https://www.manager-magazin.de/unternehmen/artikel/a-438324.html|وبگاھ=www.manager-magazin.de|بازبینی=2021-10-02|کد زبان=de|نام=manager|نام خانوادگی=magazin}}</ref> کۆمپانیای مێرک لەلایەن فریدریش جاکۆب مێرکەوە لە ساڵی ١٦٦٨ دامەزراوە و دواتر لەلایەن یەکێک لە نەوەکانییەوە بە ناوی ئیمانوێل مێرک لە ساڵی ١٨١٦ بەھێزتر بووە. کۆمپانیای مێرک کۆنترین کۆمپانیای کیمیایی و دەرمانسازییە لە جیھاندا. کۆمپانیای مێرک چوارەم گەورەترین کۆمپانیای دەرمانسازییە لە جیھاندا کە فرۆشی ساڵانەی نزیکەی ٣٥٫٤ ملیار دۆلارە. کۆمپانیای مێرک لە وڵاتانی ئەورووپا، ئەفریقا، ئاسیا، ئۆقیانووس و ئەمریکا کاردەکات. ناوەندە گەورەکانی توێژینەوە و پەرەپێدانی کۆمپانیای مێرک لە [[دارمشتات]]، [[بۆستن]]، [[تۆکیۆ]] و پەکین جێگیرن. کۆمپانیای مێرک لە سەدەی نۆزدەھەمدا پێشەنگ بوو لە بەرھەمھێنانی بازرگانی [[مۆرفین]]. لە کەرتی کیمیاییدا، کارکردن لەسەر ڕەنگە کاریگەرەکان لە ساڵی ١٩٥٧ دەستی پێکرد. بۆ نموونە ڕەنگەکانی Alumina Effect Pigments لەژێر ناوی مارکەی Xirallic دەفرۆشرێت. دوای دە ساڵ ئەم کۆمپانیایە بەشدار بوو لە دروستکردنی کریستاڵە شلەکان و ئەمڕۆش ڕۆڵی سەرەکی ئەم بازاڕەی گرتووەتە ئەستۆ. ئێستا کریستاڵە شلەکان بەشێکی زۆری قازانجەکانی کۆمپانیای مێرک پێکدەھێنن. لە ئێستادا پێشەنگی جیھانییان ھەیە لە بەرھەمھێنانی کریستاڵە شلەکان بۆ تەلەڤیزیۆن و لە بواری کیمیای شیکاری دا کۆمپانیای مێرک ڕۆڵێکی گرنگ دەگێڕێت لە پەرەپێدانی ماددە و شێوازەکانی کرۆماتۆگرافی.<ref>{{یادکرد خبر|عنوان=Nestle, Stada prepare rival bids for Germany's Merck consumer health: sources|نشانی=https://www.reuters.com/article/us-merck-m-a-nestle-idUSKBN1DV5R3|کوشش=Reuters|تاریخ=2017-12-01|تاریخ بازبینی=2021-10-02|زبان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمپانیا|پزیشکی|کیمیا|زانست|ئەڵمانیا|پەرستاری}} {{پۆلی کۆمنز|Merck KGaA}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{کیمیا-کۆلکە}} k3tf0t6br22bdi9w6gfu98ksf4re9ct 0 226681 1680613 1593092 2026-10-04T22:39:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، ئازەربایجان-کۆلکە) 1680613 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Emblem of Azerbaijan.svg|وێنۆک|130px]] '''ئازەربایجان''' وڵاتێکە لە ناوچەی قەفقاز و لە باشووری ڕۆژھەڵاتی [[ئەورووپا]]. ئەم وڵاتە لە ڕۆژھەڵاتەوە ھاوسنوورە لەگەڵ دەریای خەزەر و لە باکوورەوە لەگەڵ ناوچەی [[داغستان]]ی ڕووسیا، لە باکووری ڕۆژاواوە لەگەڵ جۆرجیا، لە باشووری ڕۆژاواوە تورکیا و ئەرمینیا و لە باشوورەوە [[ئێران]] ھاوسنوورە. ئەم وڵاتە زێدی زۆرێک لە نەتەوەکانە کە زۆربەیان ئازەرین. ئەوان نەتەوەیەکی تورک زمانن کە ٩ ملیۆن کەس لە ئازەربایجان لەخۆدەگرن. لە سەردەمی مادەکان و پاشان فارسەکاندا، زۆرێک لە قەوقازییەکان بوونە ئایینی زەردەشتی و دواتر پەیوەندییان بە [[مەسیحییەت|ئایینی مەسیحییەوە]] کرد، کە پێش ھێرشی عەرەبە موسڵمانەکان و لەوەش گرنگتر ھێرشی تورکە موسڵمانەکان بوو. بۆ ئەوەی بتوانن بچنە ناو ئەو خاکانەوە، ھۆزە تورکە موسڵمانەکان بوونە زاڵبوون بەسەر گرووپە جیھادییەکان کە بە غازییەکان ناسراون، کە بۆ ماوەی سەدان ساڵ لە شەڕی دژی مەسیحییەکان و بیزەنتین داگیریان کرد و لە کۆتاییدا بوونە ھۆی زیادبوونی ژمارەی دانیشتووانی تورک.<ref>''Seyahatname'' by Evliya Çelebi (1611–1682)</ref> دوابەدوای شەڕەکانی نێوان ئێران و ڕووسیا لە نێوان ساڵانی ١٨١٣ بۆ ١٨٢٨، شانشینی قاجار ناچار بوو ھەموو ناوچەکانی قەفقاز بداتە دەست ئیمپراتۆرییەتی ڕووسیا و پەیماننامەکانی گۆلستان لە ساڵی ١٨١٣ و تورکمانچای لە ساڵی ١٨٢٨ سنوورەکانی نێوان ئێران و ڕووسیا دیاری کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Harcave, Sidney|ناونیشان=https://archive.org/details/russiahistory0000harc|سەردێڕ=Russia: A History: Sixth Edition|بڵاوکەرەوە=Lippincott|ساڵ=١٩٦٨|پەڕە=[https://archive.org/details/russiahistory٠٠٠٠harc/page/٢٦٧ ٢٦٧]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Mojtahed-Zadeh, Pirouz|سەردێڕ=Boundary Politics and International Boundaries of Iran: A Study of the Origin, Evolution, and Implications of the Boundaries of Modern Iran with Its 15 Neighbors in the Middle East by a Number of Renowned Experts in the Field|بڵاوکەرەوە=Universal|ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=١-٥٨١١٢-٩٣٣-٥|پەڕە=٣٧٢}}</ref> ئەم ناوچەیە لە باکووری ڕووباری ئاراس، لە کۆماری ئازەربایجانی ئەمڕۆدا، بەشێک لە ئێران بووە تا داگیرکردنی لەلایەن ڕووسیا لە سەدەی نۆزدەھەمدا.<ref name="Swietochowski Borderland">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Swietochowski|یەکەم=Tadeusz|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=FfRYRwAACAAJ|سەردێڕ=Russia and Azerbaijan: A Borderland in Transition|بڵاوکەرەوە=[[Columbia University Press]]|ساڵ=١٩٩٥|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-٠٧٠٦٨-٣|پەڕەکان=٦٩, ١٣٣|بەستەری نووسەر=Tadeusz Swietochowski}}</ref><ref name="L. Batalden 1997 98">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=L. Batalden|یەکەم=Sandra|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=WFjPAxhBEaEC|سەردێڕ=The newly independent states of Eurasia: handbook of former Soviet republics|بڵاوکەرەوە=Greenwood Publishing Group|ساڵ=١٩٩٧|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٩٧٧٤-٩٤٠-٤|پەڕە=٩٨}}</ref><ref name="E. Ebel, Robert 2000 181">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=E. Ebel, Robert|یەکەم=Menon, Rajan|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-sCpf26vBZ0C|سەردێڕ=Energy and conflict in Central Asia and the Caucasus|بڵاوکەرەوە=Rowman & Littlefield|ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٤٢٥-٠٠٦٣-١|پەڕە=١٨١}}</ref><ref name="Andreeva 2010 6">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Andreeva|یەکەم=Elena|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=FfRYRwAACAAJ|سەردێڕ=Russia and Iran in the great game: travelogues and orientalism|بڵاوکەرەوە=Taylor & Francis|ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٧٨١٥٣-٤|edition=reprint|پەڕە=٦}}</ref><ref name="Çiçek, Kemal 2000">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Çiçek, Kemal|یەکەم=Kuran, Ercüment|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=c5VpAAAAMAAJ|سەردێڕ=The Great Ottoman-Turkish Civilisation|بڵاوکەرەوە=University of Michigan|ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٩٧٨-٩٧٥-٦٧٨٢-١٨-٧}}</ref><ref name="Ernest Meyer, Karl 2006 66">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ernest Meyer, Karl|یەکەم=Blair Brysac, Shareen|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Ssv-GONnxTsC|سەردێڕ=Tournament of Shadows: The Great Game and the Race for Empire in Central Asia|بڵاوکەرەوە=Basic Books|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٦٥-٠٤٥٧٦-١|پەڕە=٦٦}}{{بەستەری مردوو|url=https://books.google.com/books?id=Ssv-GONnxTsC |date=شوباتی ٢٠٢٣}}</ref> ئێران لە پەیمانی تورکمانچایدا دانی بە سەروەری ڕووسیادا نا بەسەر خانەاتی یەریڤان و خانەیەتی [[نەخچیڤان]] و باقی [[خانەنشینی]] لانکەران کە ناوچەکانی باشووری ئازەربایجانی لەخۆگرتبوو و پێش تورکمانچای لەدەستی ئێراندا بوو.<ref>Timothy C. Dowling [https://books.google.nl/books?id=KTq2BQAAQBAJ&pg=PA728 ''Russia at War: From the Mongol Conquest to Afghanistan, Chechnya, and Beyond''] pp 728–729 ABC-CLIO, 2 dec. 2014 {{ISBN|1598849484}}</ref> ئازەربایجان بۆ ماوەی زیاتر لە ٨٠ ساڵ لەژێر دەسەڵاتی ڕووسەکاندا بوو تا ساڵی ١٩١٨، ئەوکاتە دوای شۆڕشی ڕووسیا ئازەربایجان سەربەخۆ بوو و کۆماری ئازەربایجانی دیموکراتی دامەزرا. ناوی ئازەربایجان کە لەلایەن ڕێبەری پارتی یەکسانی، محەممەد ئەمین ڕەسوڵزادە ناسرابوو، بە ھۆکاری سیاسی<ref name="Routledge">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Yilmaz|یەکەم=Harun|سەردێڕ=National Identities in Soviet Historiography: The Rise of Nations Under Stalin|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Routledge|ژپنک=٩٧٨-١-٣١٧-٥٩٦٦٤-٦|پەڕە=٢١|وتەگێڕانەوە=On May 27, the Democratic Republic of Azerbaijan (DRA) was declared with Ottoman military support. The rulers of the DRA refused to identify themselves as [Transcaucasian] Tatar, which they rightfully considered to be a Russian colonial definition. (...) Neighboring Iran did not welcome did not welcome the DRA's adoptation of the name of "Azerbaijan" for the country because it could also refer to Iranian Azerbaijan and implied a territorial claim.}}</ref><ref name="Sochineniya, vol II/1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Barthold|یەکەم=Vasily|سەردێڕ=Sochineniya, vol II/1|ڕێکەوت=١٩٦٣|شوێن=Moscow|پەڕە=٧٠٦|وتەگێڕانەوە="(...) whenever it is necessary to choose a name that will encompass all regions of the republic of Azerbaijan, name [[Arran (Caucasus)|Arran]] can be chosen. But the term Azerbaijan was chosen because when the Azerbaijan republic was created, it was assumed that this and the [[Iranian Azerbaijan|Persian Azerbaijan]] will be one entity, because the population of both has a big similarity. On this basis, the word Azerbaijan was chosen. Of course right now when the word Azerbaijan is used, it has two meanings as Persian Azerbaijan and as a republic, its confusing and a question rises as to which Azerbaijan is talked about."}}</ref> پێش دامەزراندنی کۆمار بۆ دانپێدانانی ناوچە دراوسێکانی باکووری ڕۆژاوا و ڕۆژھەڵاتی ئێران بەکارھێنرا.<ref name="I.B.Tauris">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Atabaki|یەکەم=Touraj|سەردێڕ=Azerbaijan: Ethnicity and the Struggle for Power in Iran|ڕێکەوت=٢٠٠٠|بڵاوکەرەوە=I.B.Tauris|ژپنک=٩٧٨-١-٨٦٠٦٤-٥٥٤-٩|پەڕە=٢٥}}</ref><ref name="I.B. Tauris">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dekmejian|یەکەم=R. Hrair|ناونیشان=https://books.google.nl/books?id=4_jdnke35AgC|سەردێڕ=Troubled Waters: The Geopolitics of the Caspian Region|دوایین٢=Simonian|یەکەم٢=Hovann H.|ڕێکەوت=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=I.B. Tauris|ژپنک=٩٧٨-١-٨٦٠٦٤-٩٢٢-٦|پەڕە=٦٠|وتەگێڕانەوە=Until 1918, when the Musavat regime decided to name the newly independent state Azerbaijan, this designation had been used exclusively to identify the [[Iranian Azerbaijan|Iranian province of Azerbaijan]].}}</ref><ref name="Amsterdam University Press">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rezvani|یەکەم=Babak|سەردێڕ=Ethno-territorial conflict and coexistence in the caucasus, Central Asia and Fereydan: academisch proefschrift|ڕێکەوت=٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Amsterdam University Press|ژپنک=٩٧٨-٩٠٤٨٥١٩٢٨٦|شوێن=Amsterdam|پەڕە=٣٥٦|وتەگێڕانەوە="The region to the north of the river Araxes was not called Azerbaijan prior to 1918, unlike the region in northwestern Iran that has been called since so long ago."}}</ref> ئەم وڵاتە لە ساڵی ١٩٢٠ لەلایەن ھێزەکانی سۆڤیەت داگیرکرا و لەژێر ھەژموونی [[کۆمۆنیزم|کۆمۆنیزمدا]] بوو تا ڕووخانی یەکێتی سۆڤیەت لە ساڵی ١٩٩١ و دواجار کۆماری ئازەربایجانی مۆدێرن دروست بوو. == سەردەمی پێش مێژوو == مێژووی بوونی مرۆڤ لە کۆماری ئازەربایجان دەگەڕێتەوە بۆ ھەزاران ساڵ پێش ئێستا. ھەڵکۆڵینەکانی دەشکەوتی ئازیخەکان لە بەشی فۆزولی بوونی شوێنەواری ژیانی مرۆڤەکان دەردەخەن کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ٣٥٠ بۆ ٤٠٠ ھەزار ساڵ پێش ئێستا.<ref>[http://www.azer.com/aiweb/categories/magazine/42_folder/42_articles/42_azikhcave.html Jawbones and Dragon Legends: Azerbaijan's Prehistoric Azikh Cave by Dr. Arif Mustafayev]</ref> ھەروەھا پترۆگلیفەکانی قوبوستان مێژوویەکی ١٢ ھەزار ساڵەیان ھەیە. لە سەدەی نۆی پێش زایین، [[سەکاکان|سکیتییەکان]] لەم ناوچەیەدا نیشتەجێ بوون کە ئێستا بە کۆماری ئازەربایجان ناودەبرێت. دوای ئەوان [[ماد|مادەکان]] و پاشان ھەخامەنییەکان بە سەرکردایەتی [[کورووشی مەزن|کوروش]] حوکمڕانی ناوچەکەیان کرد. لەگەڵ ھێرشی [[ئەسکەندەری مەزن|ئەسکەندەر]]، قۆناغی حوکمڕانی فەرمانڕەوا وابەستەکانی لە ناوچەکەدا دەستی پێکرد، بەڵام لە ھەندێک قۆناغدا فەرمانڕەوا ناوخۆیییەکان بە باجدان حکوومەتی ناوخۆیی خۆیان دامەزراند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+az0014) |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130724181839/http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+az0014) |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|سیاسەت|ئازەربایجان}} {{پۆلی کۆمنز|History of Azerbaijan}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئازەربایجان-کۆلکە}} [[پۆل:ئازەربایجان]] [[پۆل:مێژووی ئازەربایجان]] 71gdxkoqg8dd0c35kneun2ngz4a8kc2 0 226682 1680583 1517132 2026-10-04T22:34:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، ئەرمەنستان-کۆلکە) 1680583 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Coat of arms of Armenia.svg|وێنۆک|130px]] '''مێژووی سەربازی ئەرمینیا''' ({{بە ئینگلیزی|Military history of Armenia}}) مێژوویەکی زۆر دوور و درێژی ھەیە و ھەمیشە سەرکەوتنی بەنرخی ھەبووە و خاوەنی [[چاند|کولتوور]] و [[شارستانێتی|شارستانییەتێکی]] سەربازی سەربەخۆ بووە. مێژووی سەربازی [[ئەرمەنستان|ئەرمینیا]] شەڕ و ململانێی درێژخایەن لە سەردەمی ئەرمینیای کۆنەوە تا ئەمڕۆ، زەوییە داگیرکراوەکان (ئەرمینیای ڕۆژاوا) لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|ئیمپراتۆرییەتی عوسمانییەوە،]] کە بووە ھۆی [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان|جینۆسایدی ئەرمەنییەکان]]، و شەڕی قەرەباخ پەیوەستن بە چەندین ڕووداوی مێژوویی و سەربازییەوە ململانێکان. خاکی شاخاوی ئەرمینیا دەکەوێتە نێوان دوو ئیمپراتۆرییەت، [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی|ئیمپراتۆرییەتی ڕۆمانی]] (بیزەنتین) لە ڕۆژاوا و ئیمپراتۆرییەتی [[ئێران|فارس]] و [[عەرەب]] لە ڕۆژھەڵات. لە کۆندا ئەرمینیا ھەمیشە لە ململانێدا بوو لەگەڵ دوو ئیمپراتۆرییەتی ڕۆما و ئێران بۆ سەربەخۆیی و ھەر ئیمپراتۆرییەتێک ھەوڵی بەدەستھێنانی فەتحی نوێ لە ڕکابەرەکەی دەدا. ھەروەھا لە سەردەمی مۆدێرن دا ئەرمینیا دیسانەوە لە نێوان دوو ئیمپراتۆرییەتدا دانرا، [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی]] و [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ئیمپراتۆرییەتی ڕووسیای]] تزار. فەلاتی ئەرمەنستان، واتە ناوچەی جوگرافیای ئەرمەنستانی کۆن، ناوێکی ئاشنایە لە مێژوودا و بەھۆی پێگەی تایبەتی خۆیەوە، لە ماوەی سی سەدەدا چەندین جار بووەتە ئامانجی ھێرشی گەورە و مامناوەند، و لانیکەم ھەمان ژمارەی لەشکرکێشی و فەتحکردنی بچووکتر و ڕاگوزەری بەخۆیەوە بینیوە و زیاتریش لەوە. ھەروەھا بەشداری شەڕی ناوخۆی دەرەکیشی کردووە و بەم مانایەش یەکێکە لە ناوازەترین وڵاتەکانی جیھان. == سەرچاوەکان == {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|ئەرمەنستان|مێژوو|شەڕ}} {{پۆلی کۆمنز|Military history of Armenia}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ئەرمەنستان-کۆلکە}} kno8k69ogigf1kkm5cuyuk4ng5lkijd 0 226705 1680612 1674795 2026-10-04T22:38:53Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، جوگرافیا-کۆلکە، کووەیت-کۆلکە) 1680612 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:HistoricCoins.jpg|وێنۆک|دراوی کۆن کە لە دوورگەی فەیلاکا دۆزرایەوە.]] مێژووی کووەیت ({{بە عەرەبی|تاريخ كويت}}) [[کووەیت]] وڵاتێکە لە [[نیمچەدوورگەی عەرەبی]] و دەکەوێتە کەنداوی کووەیت لەسەر [[کەنداوی فارس]]، لە سەدەی ١٨ و ١٩دا کووەیت بەندەرێکی بازرگانی ئاوەدان بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://articles.latimes.com/1991-04-14/business/fi-417_1_merchant|سەردێڕ=The Rocky Road That Faces Many Kuwaiti Merchants|بڵاوکەرەوە=[[LA Times]]|وتەگێڕانەوە=Before oil was discovered in Kuwait 53 years ago, the country was largely a nation of merchant traders. Its natural harbor made Kuwait a hub of Middle East commerce and a center for boat building.|ئیش=Los Angeles Times|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ١٩٩١|دوایین=Furlong|یەکەم=TOM}}</ref><ref name="geo">{{بیرخستنەوەی وێب|ساڵ=٢٠١٣|سەردێڕ=Kuwait: A Trading City|ناونیشان=http://www.geoexpro.com/article/Kuwait_A_Trading_City/e069aac2.aspx|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140101052856/http://www.geoexpro.com/article/Kuwait_A_Trading_City/e069aac2.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=۲ دسامبر ۲۰۱۹|بڵاوکەرەوە=Eleanor Archer}}</ref> == کۆن == لە سەردەمی عوبەید (٦٥٠٠ ساڵ [[پێش زایین]])، کووەیت شوێنی سەرەکی کارلێکی نێوان میزۆپۆتامیا و گەلانی بەحرەینی سەردەمی بەردینی نوێ بووە،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Robert Carter|ناونیشان=http://www.brill.com/maritime-interactions-arabian-neolithic|سەردێڕ=Maritime Interactions in the Arabian Neolithic: The Evidence from H3, As-Sabiyah, an Ubaid-Related Site in Kuwait|ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=BRILL|ژپنک=٩٧٨٩٠٠٤١٦٣٥٩١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Robert Carter|سەردێڕ=Boat remains and maritime trade in the Persian Gulf during the sixth and fifth millennia BC|ناونیشان=http://dro.dur.ac.uk/3673/1/3673.pdf}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Robert Carter|سەردێڕ=Maritime Interactions in the Arabian Neolithic: The Evidence from H3, As-Sabiyah, an Ubaid-Related Site in Kuwait|ناونیشان=http://www.bookdepository.com/Maritime-Interactions-Arabian-Neolithic/9789004163591}}</ref><ref name="subiya">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=How Kuwaitis lived more than 8,000 years ago|ناونیشان=http://news.kuwaittimes.net/kuwaitis-lived-8000-years-ago/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190719124312/http://news.kuwaittimes.net/kuwaitis-lived-8000-years-ago/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=۲ دسامبر ۲۰۱۹|وێبگە=[[Kuwait Times]]|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کە بە شێوەیەکی سەرەکی لە باکووری کووەیت بنکەیان ھەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Robert Carter|ساڵ=٢٠٠٢|سەردێڕ=Ubaid-period boat remains from As-Sabiyah: excavations by the British Archaeological Expedition to Kuwait|journal=Proceedings of the Seminar for Arabian Studies|بەرگ=٣٢|پەڕەکان=١٣–٣٠|jstor=41223721}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Robert Carter|دوایین٢=Graham Philip|سەردێڕ=Beyond the Ubaid: Transformation and integration in the late prehistoric societies of the Middle East|ناونیشان=https://oi.uchicago.edu/sites/oi.uchicago.edu/files/uploads/shared/docs/saoc63.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|archive-url=https://web.archive.org/web/20230120202624/https://oi.uchicago.edu/sites/oi.uchicago.edu/files/uploads/shared/docs/saoc63.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego|سەردێڕ=Polish Archaeology in the Mediterranean - Issue no.XXII /2013|ناونیشان=http://www.ceeol.com/aspx/issuedetails.aspx?issueid=61181cae-c162-4701-b3e9-d90d42cf9e15&articleId=c162131c-2860-4f70-96c1-3e83490a3e13|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190719094254/https://www.ceeol.com/aspx/issuedetails.aspx?issueid=61181cae-c162-4701-b3e9-d90d42cf9e15&articleId=c162131c-2860-4f70-96c1-3e83490a3e13|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=۲ دسامبر ۲۰۱۹}}</ref> یەکەم بەڵگەی نیشتەجێبوونی مرۆڤ لە کووەیت دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ٨٠٠٠ [[پێش زایین]] کاتێک کەرەستەی مێزۆلیتیک لە بورقان دۆزرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Archaeology of Kuwait|ناونیشان=http://orca.cf.ac.uk/41961/7/Almutari%20PhD.pdf|وێبگە=Cardiff University|پەڕە=٥}}</ref> سوبیا لە باکووری کوێت یەکەم بەڵگەی شارنشینی لە تەواوی ناوچەی کەنداوی فارسە. === ساسانییەکان === لە ساڵی ٢٢٤ی زایینی کووەیت بووە بەشێک لە [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ئیمپراتۆرییەتی ساسانییەکان]]، لە سەردەمی ئیمپراتۆرییەتی ساسانیدا، کووەیت بە ماشان ناسرا،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bennett D. Hill|ناونیشان=http://www.mcquaid.org/file.cfm?resourceid=3858&filename=chapter_7_full.pdf|سەردێڕ=A History of World Societies, Combined Volume|دوایین٢=Roger B. Beck|دوایین٣=Clare Haru Crowston|ساڵ=٢٠٠٨|پەڕەکان=١٦٥|وتەگێڕانەوە=Centered in the fertile Tigris- Euphrates Valley, but with access to the Persian Gulf and extending south to Meshan (modern Kuwait), the Sassanid Empire's economic prosperity rested on agriculture; its location also proved well suited for commerce.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131203044933/http://www.mcquaid.org/file.cfm?resourceid=3858&filename=chapter_7_full.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|df=dmy-all|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> ناوێکی شانشینی بەدیل بۆ قەرەکین.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Avner Falk|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=z10-Xz9Kno4C&pg=PA330|سەردێڕ=A Psychoanalytic History of the Jews|ساڵ=١٩٩٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٣٨٦-٣٦٦٠-٢|پەڕەکان=٣٣٠|وتەگێڕانەوە=In 224 he defeated the Parthian army of Ardavan Shah (Artabanus V), taking Isfahan, Kerman, Elam (Elymais) and Meshan (Mesene, Spasinu Charax, or Characene).}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Abraham Cohen|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=jTb2Zs3BkecC&pg=PT119|سەردێڕ=Ancient Jewish Proverbs|ساڵ=١٩٨٠|ژپنک=٩٧٨-١-٤٦٥٥-٢٦٧٨-٦|وتەگێڕانەوە=The large and small measures roll down and reach Sheol; from Sheol they proceed to Tadmor (Palmyra), from Tadmor to Meshan (Mesene), and from Meshan to Harpanya (Hipparenum).}}</ref> ئاکاز شوێنێک بوو کە سەر بە شانشینی [[ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی]] بوو؛ کە وەکو کریپتەکەی مەزدیسنا [[ئایینی زەردەشتی]] لە باکووری ئاکاز دۆزرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=LE TELL D'AKKAZ AU KOWEÏT TELL AKKAZ IN KUWAIT|ناونیشان=http://www.mom.fr/IMG/pdf/TMO57Akkaz.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131230233751/http://www.mom.fr/IMG/pdf/TMO57Akkaz.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|پەڕە=٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Gachet, J.|ساڵ=١٩٩٨|سەردێڕ=Akkaz (Kuwait), a Site of the Partho-Sasanian Period. A preliminary report on three campaigns of excavation (1993–1996).|ناونیشان=http://www.archaeopress.com/Public/defaultAll.asp?Series=Proceedings+of+the+Seminar+for+Arabian+Studies|journal=Proceedings of the Seminar for Arabian Studies|بەرگ=٢٨|پەڕەکان=٦٩–٧٩}}</ref> == دامەزراندنی == ڕێکەوتی دامەزراندنی کووەیت دەچێتە سەر باراک بن غەریر ئەلحەمید، ھۆزی بەنی خالید و فەرمانڕەوای میرنشینی ئەحسا، کە لە کۆتایی ساڵی ١١١٠ی کۆچی، قەڵایەکی بە ناوی کوت دروست کرد بۆ ھەڵگرتنی پێداویستی و ھەروەھا چەکی کۆگا، دوای ئەوە ناوی کووەیتی لێ وەرگیرا، و پاشان ئەم لە سەردەمی سەعدون بن محەممەد ئەلحەمید، شارەکە درا بە بنەماڵەی ئەلسەباح.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Kuwait: a Beacon of Humanity<!-- عنوان تصحیح شده توسط ڕبات -->|ناونیشان=http://www.rovinginsight.org/library/?content=International-insight-article-027&kuwait-beacon-of-humanity|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151208045908/http://www.rovinginsight.org/library/?content=International-insight-article-027&kuwait-beacon-of-humanity|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=۱۹ی ئەیلوولی ۲۰۱۱|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Kuwait Information<!-- عنوان تصحیح شده توسط ڕبات -->|ناونیشان=http://www.northernstarkuwait.com/info1.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111113094318/http://www.northernstarkuwait.com/info1.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=۱۹ی ئەیلوولی ۲۰۱۱|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=History of Kuwait:: Rulers of Kuwait<!-- عنوان تصحیح شده توسط ڕبات -->|ناونیشان=http://embassyofkuwait.ca/Kwt/history/Rulers_of_Kuwait.htm|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111121040702/http://embassyofkuwait.ca/Kwt/history/Rulers_of_Kuwait.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=۱۹ی ئەیلوولی ۲۰۱۱}}</ref><ref>[http://books.google.com/books?id=icj1SiWf6YUC&pg=PA6&dq=BARRAK+KUWAIT&hl=en&ei=33JcTq6RHcmw8gP8u5DGAw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=8&ved=0CEwQ6AEwBw#v=onepage&q=BARRAK&f=false کتاب The reign of Mubarak al-Sabah ص ۶]</ref> لە ماوەی ڕابردوودا بازرگانی کووەیت زیاتر لەلایەن ئێرانییەکان و بە تایبەت خەڵکی پارێزگای [[بەھبەھان]] و بوشێھرەوە ئەنجام دەدرا. لە سەرەتای گەشەی شاردا، چەند سەد بنەماڵەی [[بەھبەھان]]ی لە ھەموو چین و توێژەکان لەم بەندەرەدا نیشتەجێ بوون.<ref>سلطانی، سلطان‌علی، بیست و هشت گفتار در باب فرهنگ و مردم ایران، تهران: مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۸۱خ. ص۱۶۳–۱۶۴.</ref> == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|مێژوو|جوگرافیا|کووەیت|ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|History of Kuwait}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کووەیت-کۆلکە}} [[پۆل:کەنداوی فارس]] [[پۆل:کووەیت]] [[پۆل:مێژووی کووەیت]] opcgdqr1hm75rr2dxe57816wqqx4783 0 226952 1680617 1677639 2026-10-04T22:49:49Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680617 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = The-Lion-Skin.jpg | image_upright = 1 | caption = | genre = {{Plainlist| * [[فیلمی کۆمەڵایەتی|کۆمەڵایەتی]] * [[دراما]] * [[فیلمی تاوان|تاوان]] * [[فیلمی ڕازئامێز|ڕازئامێز]] }} | writer = {{Plainlist| * [[جەمشید مەحموودی]] * ڕەزا بەھاروەند }} | director = [[جەمشید مەحموودی]] | starring = {{Plainlist| * [[هادی حیجازی‌فەر]] * [[پانتە بەھرامی]] * [[مھرداد سدیقیان]] * [[عەلیڕەزا کەمالی]] * [[پەردیس ئەحمەدیە]] * [[ژیلا شاھی]] * [[شەھاب حوسێنی]] }} | composer = [[بامداد ئەفشار]] | country = [[ئێران]] | language = [[زمانی فارسی|فارسی]] | num_seasons = ٣ | num_episodes = ٢٤<!-- Value is incremented when new episodes air. See template documentation for more info. --> | producer = [[نەوید مەحموودی]] | cinematography = [[مورتەزا غەفووری]] | editor = سارا ئاھەنی | runtime = ٤٥-٧٧ خولەک<!-- Reliable source required --> | company = <!-- Production companies only --> | distributor = | network = [https://filmnet.ir فیلمنێت] | first_aired = ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ | last_aired = ئێستا }} '''پێستی شێر''' ({{Langx|fa|پوست شیر}}) زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی [[ئێران|ئێرانییە]] کە لەلایەن هەردوو برا [[جەمشید مەحموودی]]<nowiki/>و [[نەوید مەحموودی|نەوید مەحمودییەوە]] بۆ [[فیلمنێت]] دروست کراوە. [[هادی حیجازی‌فەر|ھادی حیجازی‌فەر]] وەک ڕۆڵی سەرەکی تێیدا بەشدارە، لەگەڵ [[عەلیڕەزا کەمالی]]، [[شەھاب حسێنی]]، [[پانتەئا بەھرامی|پانتە بەھرامی]]، [[ژیلا شاھی]]، [[مھرداد سدیقیان|مێھرداد سدیقیان]]، [[پەردیس ئەحمەدیە]] و بەھزاد خەلەج.<ref>{{Cite web |url=https://032819.khabarban.com/ |access-date=2024-05-03 |website=032819.khabarban.com |title=زمان پخش سریال پوست شیر - خبربان}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-02-10 |url=https://www.khabaronline.ir/news/1729778/%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B5%D9%84-%D8%B3%D9%88%D9%85-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF |access-date=2024-05-03 |website=www.khabaronline.ir |language=fa |title=زمان پخش فصل سوم "پوست شیر" اعلام شد}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-03-16 |url=https://www.mehrnews.com/news/5734756/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%AA%D8%A7-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B2 |access-date=2024-05-03 |website=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |language=fa |title=فیلمبرداری "پوست شیر" به پایان رسید/ پخش تا پایان فروردین ۱۴۰۲}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-02-27 |url=https://www.farsnews.ir/news/14011208000432/%D9%81%D8%B5%D9%84-%D8%B3%D9%88%D9%85-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%D8%B2-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A8%D9%87-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF |access-date=2024-05-03 |website=خبرگزاری فارس |title=خبرگزاری فارس - فصل سوم سریال "پوست شیر" از چهارشنبه پخش می‌شود}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/09/12/2815738/%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%DA%86%D9%87-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF |access-date=2024-05-03 |website=خبرگزاری تسنیم {{!}} Tasnim |language=fa |title=سریال &quot;پوست شیر&quot; چه زمانی پخش می‌شود؟ - تسنیم}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-02-10 |url=https://www.eghtesadnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7-61/554478-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B5%D9%84-%D8%B3%D9%88%D9%85-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF |access-date=2024-05-03 |website=اقتصادنیوز |language=fa |title=زمان پخش فصل سوم "پوست شیر" اعلام شد}}</ref> == چیرۆک == لەدوای چەندین ساڵ لە زیندان، نەعیم ([[هادی حیجازی‌فەر]]) ئازاد دەکرێت و بەدوای تاقە خولیای ژیانیدا دەگەڕێت کە ساحیلی کچییەتی ([[پەردیس ئەحمەدیە]]). کچەکەی بەھۆی نەبوونی لەم ساڵانەدا خۆی لە باوکی بەدوور دەگرێت. دوای ڕازیکردنی لەلایەن ڕەزای ھاوڕێی نەعیمەوە ([[عەلیڕەزا کەمالی]])، سەرەڕای دژایەتیکردنی دایکی ([[پانتەئا بەھرامی|پانتە بەھرامی]]) و مێردی دایکی (بابەک کەریمی) کە نەیدەزانی باوکی لەژیاندا ماوە، ساحیل لەگەڵ نەعیمی باوکیدا دەچێتە گەشتێک. ساحیل کە لە کاتی گەشتەکەدا دووبارە ھەست بە نزیکبوونەوە لە باوکی دەکاتەوە، پێی دەڵێت کە پلانی کۆچکردنی ھەیە. نەعیم تووڕە دەبێت و دەستبەجێ سواری ئۆتۆمبێلەکە دەبن بۆ ئەوەی بگەڕێنەوە [[تاران]] تا بتوانێت لەگەڵ دایکی ساحیلدا قسە بکات و بڵێت ڕێگە نادات کچەکەی دووبارە لێی داببڕێتەوە. لە ڕێگەی گەڕانەوەدا، نەعیم ھەست بە گێژبوون و خراپی دەکات و لە ئۆتۆمبێلەکە دێتە خوارەوە و لەسەر زەوی دەبورێتەوە. کاتێک بەیانیی ڕۆژی دواتر لەسەر زەوییەکە بەئاگا دێتەوە، هیچ شوێنەوارێکی کچەکەی دیار نییە. == ئەکتەرەکان == {| class="wikitable plainrowheaders" !ئەکتەر !ڕۆڵ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۹ بهمن ۱۴۰۱|سەردێڕ=آیا دلیل جذابیت «پوست شیر» استفاده از عنصر خشونت است؟ / ای‌کاش طلاق این‌گونه به نمایش گذاشته نمی‌شد|ناونیشان=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/11/09/2838791/آیا-دلیل-جذابیت-پوست-شیر-استفاده-از-عنصر-خشونت-است-ای-کاش-طلاق-این-گونه-به-نمایش-گذاشته-نمی-شد|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230204163214/https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/11/09/2838791/%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%D8%AF%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%AC%D8%B0%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D9%86%D8%B5%D8%B1-%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B4-%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D8%AF|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠٢٣}}</ref> |- |[[هادی حجازی‌فر|هادی حیجازی فەر]] |نەعیم مەولایی |- |[[شەھاب حوسێنی|شەهاب حسێنی]] |رائید موحیب مشکات |- |[[پانتەئا بەھرامی|پانتە بەھرامی]] |لەیلا بەرزگەر |- |[[عەلیڕەزا کەمالی]] |ڕەزا عەبدوڵڵاهی (ڕەزا پەروانە) |- |[[مھرداد سدیقیان|مێهرداد سدیقیان]] |سەدرە کوهستانی |- |[[پەردیس ئەحمەدیە]] |ساحیل مولایی |- |[[ژیلا شاھی|ژیلا شاهی]] |موژگان |- |[[بابک کریمی|بابەک کەریمی]] |بێهزاد سەحرای |- |[[کامران تفتی|کامەران تافتی]] |نەریمان غولامی |- |[[آناهیتا افشار|ئاناهیتا ئەفشار]] |شیرین بەگزادە |- |[[رضا بای|ڕەزا بای]] | |- |[[محمدرضا مالکی|محەممەد ڕەزا مالیکی]] |سەمەد بەهلولی |- |[[بهزاد خلج|بێهزاد خەلاج]] |سروان ڕەسووڵ فۆلادوەند |- |[[‌|سەعید دەشتی]] |نەقیب سەعید یاراحمەدی |- |[[رؤیا جاویدنیا|روئیا جاویدنیا]] |دایکی سەدرا |- |[[مرتضی خانجانی|مورتەزا خەنجانی]] |بێهنام عەزیزی |- |[[علی اوسیوند|عەلی ئوسیوند]] |نەقیب جلوە |- |[[علیرضا استادی|عەلیرەزا ئوستادی]] |بەهرۆز |- |[[احسان امانی|ئیحسان ئامانی]] |مەنوچەهر مەردانی |- |[[فرید سجادی حسینی|فەرید سەجادی حوسێنی]] |رائیدی خانەنشینکراو |- |[[بهرام ابراهیمی|بەهرام ئیبراهیمی]] |بەهمەن |- |[[رامین راستاد|ڕامین راستاد]] |مجید نووری |- |[[محمدرضا سروستانی|محەممەد ڕەزا سەرۆستانی]] |مودت |- |[[لطف‌الله سیفی|لوتفوڵڵا سەیفی]] |فەرامەرز (دزی زانتیە) |- |[[درسا شیرازی|دەرسا شیرازی]] |تینا |- |[[سیدجمشید حسینی|سەید جەمشید حوسێنی]] |خەلیل سوفیانی |- |[[پیمان مقدمی|پەیمان موقەدەمی]] |مورتەزا |- |[[میثم مجاوری|مەیسەم مجاوری]] |حەمید |- |[[پیمان پازوکی|پەیمانی پازوکی]] |قاوەچی |- |[[کیوان ساکت اف|کەیوان ساکت اف]] |شاهین |- |[[بانیپال شومون|بانیپاڵ شومۆن]] | |- |[[پولاد مختاری|پۆلاد موختاری]] |ئیسماعیل |- |[[موجتەبا پیرزادە]] |مەنسور باجلان |} == مووزیک == دەنگی پێستی شێر فیلمی ''[[نێوانی ئەستێرەکان (فیلم)|Interstellar]]'' (2014) [[کریستۆفەر نۆلان|ی کریستوفر نۆلان]] و زنجیرەی ''Mind Hunter'' (2019–2017)ی [[دەیڤد فینچەر|دەیڤید فینچەر]] دەهێنێتەوە یاد. ناونیشانی ئەم زنجیرەیە ناوی یەکێک لە گۆرانییەکانی گۆرانیبێژی ئێرانییە، [[ئێبی|ئەبی]] ، کە لە ڕیزبەندی ئەڵقەکانی سەرەتاوە بەبێ وشە لە تۆمارکەری ئۆتۆمبێلەوە دەژەنرێت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۱۲ آذر ۱۴۰۱|سەردێڕ=سریال پوست شیر|ناونیشان=https://www.setareparsi.com/fa/tiny/news-11146|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230204163008/https://www.setareparsi.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%DA%AF%D9%88%DA%AF%D9%84-%D9%86%DB%8C%D9%88%D8%B2-80/11146-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%AA%D8%A7-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠٢٣}}</ref> لە زنجیرەیەک لە وەرزی سێیەمەوە ئەم مۆسیقایە بە وشە دەژەنرێت. == پەخش == لە سەرەتای مانگی ئابی ساڵی ۲۰۲۲، لە هەمان کاتدا کە ڕیکلامی پێستی شێر دەستی پێکرد، پلانی پەخشکردنی بۆ ٣٠ی ئەیلول دانرابوو. لە ڕۆژی بڵاوبوونەوەی [https://filmnet.ir/contents/scnA7yr/The-Lion-Skin-S01-E01 ئەڵقەی یەکەم]{{بەستەری مردوو|url=https://filmnet.ir/contents/scnA7yr/The-Lion-Skin-S01-E01 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}, ڕاگەیاندنی [https://filmnet.ir فیلمنێت]{{بەستەری مردوو|url=https://filmnet.ir/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }} کە زنجیرەکە بەهۆی [[خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی ئێران|ناڕەزایەتییە سەرتاسەرییەکانەوە]] پەخش نەکرا لە میدیاکانەوە بڵاوکرایەوە. دوای ماوەیەکی کورت، ئەو ئاگادارییە لابرا و [https://filmnet.ir/contents/scnA7yr/The-Lion-Skin-S01-E01 بەشی یەکەمی]{{بەستەری مردوو|url=https://filmnet.ir/contents/scnA7yr/The-Lion-Skin-S01-E01 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }} پێستی شێر دوو ڕۆژ درەنگ لە مێهر ١ بڵاوکرایەوە. پەخشی [https://filmnet.ir/contents/scRvBGP/The-Lion-Skin-S01-E02 بەشی دووەمی]{{بەستەری مردوو|url=https://filmnet.ir/contents/scRvBGP/The-Lion-Skin-S01-E02 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }} زنجیرەکەش هەندێک ژمارەی لەگەڵدا بوو. [https://filmnet.ir فیلم نێت]{{بەستەری مردوو|url=https://filmnet.ir/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }} ڕایگەیاند کە بڵاوکردنەوەی ئەڵقەکانی داهاتووی ئەم زنجیرەیە بۆ کاتێکی تر دوادەخرێت و ئەم ئەڵقەیە لە مێهر ٦ بڵاونەکرایەوە. لە هەمان کاتدا پەراوێزی لێدوانەکانی [[شەھاب حوسێنی|شەهاب حوسێنی]] و ڕاگرتنی بڵاوکردنەوەی زنجیرەکە گومانی ڕاگرتنی لە مێشکی بەشێک لە بینەراندا دروستکرد ، بەڵام ڕاگەیەندرا کە هۆکارەکەی کێشەیەکی هونەرییە. بەشی دووەم دوای هەفتەیەک دواکەوتن بڵاوکرایەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۵ آذر ۱۴۰۱|سەردێڕ=سریال پوست شیر چرا متوقف شد|ناونیشان=https://donyayeghalam.ir/content/276935/سریال-پوست-شیر-چرا-متوقف-شد|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230204163010/https://donyayeghalam.ir/content/276935/%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D8%AA%D9%88%D9%82%D9%81-%D8%B4%D8%AF|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠٢٣}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۱۰ مهر ۱۴۰۱|سەردێڕ=مشکل سریال پوست شیر حل شد|ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/1679517/مشکل-سریال-پوست-شیر-حل-شد|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230204163012/https://www.khabaronline.ir/news/1679517/%D9%85%D8%B4%DA%A9%D9%84-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D8%AD%D9%84-%D8%B4%D8%AF|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠٢٣}}</ref> پاشان ئەم زنجیرەیە دوو وەرزی تری بۆ درێژکرایەوە. عەلی سەرتیپی، دەرهێنەری فیلم نێت ڕایگەیاند، دوو وەرزی دیکەی هەشت ئەڵقەیی بۆ ئەم زنجیرەیە دروست دەکرێت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۱۵ آذر ۱۴۰۱|سەردێڕ=«پوست شیر» در سه فصل هشت قسمتی منتشر می‌شود/ می‌خواستیم بازخورد بگیریم|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/84962049/پوست-شیر-در-سه-فصل-هشت-قسمتی-منتشر-می-شود-می-خواستیم-بازخورد|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230204163014/https://www.irna.ir/news/84962049/%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%D9%81%D8%B5%D9%84-%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D9%82%D8%B3%D9%85%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%B1-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF-%D9%85%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠٢٣}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۱۶ آبان ۱۴۰۱|سەردێڕ=برنامه‌ریزی برای ساخت فصل دوم «پوست شیر» / قاتل زنجیره‌ای با ریتم تند!|ناونیشان=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/08/16/2800231/برنامه-ریزی-برای-ساخت-فصل-دوم-پوست-شیر-قاتل-زنجیره-ای-با-ریتم-تند|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230204163545/https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/08/16/2800231/%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D9%81%D8%B5%D9%84-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D8%AA%D9%84-%D8%B2%D9%86%D8%AC%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B1%DB%8C%D8%AA%D9%85-%D8%AA%D9%86%D8%AF|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠٢٣}}</ref> وەرزی دووەم لە ٣٠ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۳ تا ١٩ی شوبات پەخشکرا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۱۸ آذر ۱۴۰۱|سەردێڕ=زمان پخش فصل دوم سریال پوست شیر مشخص شد|ناونیشان=https://shahraranews.ir/fa/news/139014/زمان-پخش-فصل-دوم-سریال-پوست-شیر-مشخص-شد|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230204163547/https://shahraranews.ir/fa/news/139014/%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B5%D9%84-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D8%B4%D8%AE%D8%B5-%D8%B4%D8%AF|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠٢٣}}</ref> وێنەگرتنی وەرزی سێیەم لە ٤ی ١ی ساڵی ۲۰۲۳ دەستی پێکرد و لە ٢٤ی ئازار کۆتایی هات. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۲۶ اسفند ۱۴۰۱|سەردێڕ=پایان فیلمبرداری «پوست شیر» / پخش تا آخر فروردین ۱۴۰۲|ناونیشان=https://www.entekhab.ir/fa/news/719405/پایان-فیلمبرداری-پوست-شیر-پخش-تا-آخر-فروردین-۱۴۰۲}}</ref> یەکەم ئەڵقەی ئەم وەرزە لە ١٠ی ئازاری ساڵی ۲۰۲۳ پەخشکرا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۲۱ بهمن ۱۴۰۱|سەردێڕ=زمان پخش فصل سوم «پوست شیر» اعلام شد|ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/1729778/زمان-پخش-فصل-سوم-پوست-شیر-اعلام-شد}}</ref> == فیدباک == بۆچوونی ڕەخنەگران و بینەران بە گشتی سەبارەت بە دراماکە ئەرێنی بوو. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۲۵ بهمن ۱۴۰۱|سەردێڕ=دست‌های پر/ چرا «پوست شیر» موفق شد؟|ناونیشان=https://www.farsnews.ir/news/14011125000403/دست‌های-پر-چرا-پوست-شیر-موفق-شد}}</ref> بەپێی [https://www.etemadonline.com/ ئاژانسی هەواڵی Edemad Online], بەپێی بۆچوونی ڕەخنەگران و بینەران سەبارەت بە درامای پێستی شێر ، درامای پێستی شێر [[سیناریۆ (ھونەر)|سیناریۆیەکی]] بەرگریکاری پێشکەش کردووە بە بەراورد بە زنجیرەکانی تر، و ئەدائی کارەکتەرە سەرەکییەکان ئەرێنی بووە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۱۳ بهمن ۱۴۰۱|سەردێڕ=«پوست شیر» با فیلمنامه طلایی/ اینجا همه نقش‌ها ستاره‌اند|ناونیشان=https://www.etemadonline.com/بخش-فرهنگ-هنر-16/595015-پوست-شیر-با-فیلمنامه-طلایی-اینجا-همه-نقش-ها-ستاره-اند|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230204163546/https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-16/595015-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D8%A8%D8%A7-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B7%D9%84%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AC%D8%A7-%D9%87%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%87%D8%A7-%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AF|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠٢٣}}</ref> ئەمیر عەبدوڵڵاهی لە ماڵپەڕی ''شەهرارا'' ستایشی نواندنی ئەکتەرەکان و [[دەرھێنەری فیلم|دەرهێنان]] و [[وێنەگرتنی سینەمایی|سینەماکاری]] و چیرۆک و مۆسیقای زنجیرەی پێستی شێر ی کرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۴ آبان ۱۴۰۱|سەردێڕ=نگاهی به سریال «پوست شیر»|ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/1726873/پوست-شیر-با-فیلمنامه-طلایی-اینجا-همه-نقش-ها-ستاره-اند|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221111182032/https://shahraranews.ir/fa/news/131361/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%7C-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D9%88%D9%84%D9%86%D8%A7%DA%A9-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D8%A7%D9%88%DB%8C%D9%80%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D9%86%D9%80%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%E2%80%8A%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%A7|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> بۆچوونی جەواد موسەوی سەبارەت بە ''حەمشەهری'' ئەرێنی بوو سەبارەت بە [[وێنەگرتنی سینەمایی|وێنەگرتن]] و گۆشەی کامێرا و هەروەها نواندنی ئەکتەرەکان. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۱۶ آذر ۱۴۰۱|سەردێڕ=قلب پرنده|ناونیشان=https://newspaper.hamshahrionline.ir/id/179304/قلب-پرنده.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230106090313/https://newspaper.hamshahrionline.ir/id/179304/%D9%82%D9%84%D8%A8-%D9%BE%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> سۆسان سیرجانی لە ماڵپەڕی [[دیجیکالا|دیجیکالاماگەوە]] ڕەخنەی لە ڕیتمە خاوەکەی زنجیرەکە، چەندین فلاشباک، نواندنی خراپی پردیس ئەحمەدیە و مێهرداد سێدیگیان گرت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۱۰ آبان ۱۴۰۱|سەردێڕ=نقد سریال «پوست شیر» شبکهٔ فیلم‌نت؛ یک قاتل زنجیره‌ای دیگر|ناونیشان=https://www.digikala.com/mag/about-pooste-shir-series/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221111182034/https://www.digikala.com/mag/about-pooste-shir-series/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> ڤاجیهه ئەمیرخانی لە ''کۆمپانیای حەمشەهری'' ئۆنلاین لێکچوونەکانی لە نێوان ئەم کۆمەڵەیە و ''[[لێکۆڵەری ڕاستەقینە|بەدواداچوونی ڕاستەقینەدا]]'' دۆزیەوە . <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۱ آبان ۱۴۰۱|سەردێڕ=شهاب حسینی در مصیبت از دست دادن دخترش در این سریال چه می‌گوید|ناونیشان=https://www.hamshahrionline.ir/news/713439/شهاب-حسینی-در-مصیبت-از-دست-دادن-دخترش-در-این-سریال-چه-می-گوید|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221106124537/https://www.hamshahrionline.ir/news/713439/%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%A8-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B5%DB%8C%D8%A8%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%86-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%B4-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%DA%86%D9%87-%D9%85%DB%8C-%DA%AF%D9%88%DB%8C%D8%AF|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=[[همشهری‌آنلاین]]}}</ref> لە لایەکی دیکەوە پێستی شێر بەهۆی هەوکردنی دروستکراوەکان بەبێ هۆکار و کشانی هەندێک بەش و گەمژەیی پۆلیسیی چیرۆک و کەمتەرخەمی و هەندێک هەڵە [[سیناریۆ (ھونەر)|لە سیناریۆکەدا]] ڕەخنەی لێگیرا. لە [https://moviemag.ir فیلمی Movie Mag] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230410002750/https://moviemag.ir/ |date=١٠ی نیسانی ٢٠٢٣ }}, ڕەزا تۆسەلی ئەم زنجیرەیەی بە بەراورد لەگەڵ زنجیرە [[فیلمی تاوان|تاوانکارییەکانی]] دیکەی ئێرانی وەک خوێنی سارد بە باوەڕپێکراوتر ناوبرد و ستایشی مۆسیقاکەی کرد، بە پێچەوانەی بەکارهێنانی نادروستی کامێرای دەستی، کاتێکی زۆری زنجیرەکەی پڕکرد لە کارەکتەری گریان و نالە ناڵ .. ڕەخنەی لێگیرا. ئیرینا ڕەخنەی لە کارەکتەری داماوی هەندێک کارەکتەر و پێشکەوتنی خاوی چیرۆکەکە و تاڵی لە ڕادەبەدەرانەی چیرۆکەکە گرت، بەڵام زنجیرەکەی بە بەها و خاوەنی بینەری ناوبرد. وەرزی سێیەمی ئەم زنجیرەیە بۆچوونی ناکۆکی لەگەڵدا بوو. حەمیدرەزا کازمی پوور، ڕەخنەگری سینەما دەڵێت: سەرەڕای زیادەڕەوی و بەکارهێنانی کلیشە، پێستی شێر زنجیرەیەکە کە توانیویەتی بە کەشێکی باش و خاوەنی توخمە پۆلیس و [[وێژەی تاوانکاری|تاوانکارییەکان]] خۆی بپارێزێت. هەروەها ڕەخنەی لە زیادەڕەوی لە هەندێک بواردا لە سیناریۆکەدا و کۆنەپەرستییە خۆشەویستەکانی فیلمە فارسییەکانی ناو زنجیرەکە گرت. بەپێی ئامارێک کە لەلایەن گووگڵ ترێندزەوە بڵاوکراوەتەوە، زاراوەی "پێستی شێر" بووتە یەکێک لە گەڕانەکانی گووگڵ کە ئێرانییەکان لە مانگی کانوونی دووەمی ساڵی ۲۰۲۳ زۆرترین گەڕانیان بۆ ئەنجام داوە <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۱ بهمن ۱۴۰۱|سەردێڕ=بیشترین جستجوی گوگل ایرانیان در دی ۱۴۰۱|ناونیشان=https://www.etemadonline.com/tiny/news-592417|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230204163551/https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%DB%8C%D9%86%D9%81%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%DA%A9-11/592417-%DA%AF%D9%88%DA%AF%D9%84-%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%AF%D8%B2-%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%AC%D9%88-%DA%AF%D9%88%DA%AF%D9%84|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠٢٣}}</ref> و هەروەها بووە یەکێک لە زنجیرە تەلەفزیۆنییە زۆرترین بینراوەکان لە کاتی پەخشکردنیدا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سریال پوست شیر و سریال پدرخوانده پربیننده‌های این روزهای پلتفرم‌ها|ناونیشان=https://khabaronline.ir/xjFNY|بڵاوکەرەوە=خبرآنلاین}}</ref>ئەم زنجیرەیە یەکێک بوو لەو زنجیرانەی کە زۆرترین باس و فیدباکەکانی تۆڕی نمایشی ماڵەوە لە فەزای مەجازیدا <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پوست شیر و ریسک بزرگی که به آن دست زده‌است؛ اونور جنگل تن سبز …|ناونیشان=https://www.asriran.com/fa/news/882002/%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%88-%D8%B1%DB%8C%D8%B3%DA%A9-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D9%86-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D8%B2%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D9%88%D9%86%D9%88%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF%D9%84-%D8%AA%D9%86-%D8%B3%D8%A8%D8%B2-|بڵاوکەرەوە=عصرایران|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230404062314/https://www.asriran.com/fa/news/882002/%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%88-%D8%B1%DB%8C%D8%B3%DA%A9-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D9%86-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D8%B2%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D9%88%D9%86%D9%88%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF%D9%84-%D8%AA%D9%86-%D8%B3%D8%A8%D8%B2-|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=گاف‌هایی که مخاطبان سریال “پوست شیر” را حرص داد|ناونیشان=https://www.vaghtesobh.com/%DA%AF%D8%A7%D9%81-%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D8%B1%D8%A7-%D8%AD%D8%B1%D8%B5-%D8%AF%D8%A7%D8%AF/?amp=1|بڵاوکەرەوە=وقت صبح|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230405204519/https://www.vaghtesobh.com/%da%af%d8%a7%d9%81-%d9%87%d8%a7%db%8c%db%8c-%da%a9%d9%87-%d9%85%d8%ae%d8%a7%d8%b7%d8%a8%d8%a7%d9%86-%d9%be%d9%88%d8%b3%d8%aa-%d8%b4%db%8c%d8%b1-%d8%b1%d8%a7-%d8%ad%d8%b1%d8%b5-%d8%af%d8%a7%d8%af/?amp=1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=وقتی نفس‌ها به شماره افتاد|ناونیشان=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/12/20/2865503/نگاهی-به-عوامل-جذابیت-یک-سریال-چرا-مخاطب-منتظرِ-پوست-شیر-می-ماند|بڵاوکەرەوە=فیلم‌نیوز}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نگاهی به عوامل جذابیت یک سریال؛ چرا مخاطب منتظرِ «پوست شیر» می‌ماند؟|ناونیشان=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/12/20/2865503/نگاهی-به-عوامل-جذابیت-یک-سریال-چرا-مخاطب-منتظرِ-پوست-شیر-می-ماند|بڵاوکەرەوە=تسنیم}}</ref> بە شێوەیەک کە لە مانگی ئازاری ۲۰۲۳، هاشتاگی پێستی شیر یەکەم ترێند بوو [[تویتەر|لە تویتەر]] بۆ ماوەی دوو ڕۆژ. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=«پوست شیر» ترند اول توییتر فارسی شد/ ۳ روز اشتراک رایگان برای مشترکان فیلم‌نت|ناونیشان=https://khabaronline.ir/xjP6j|بڵاوکەرەوە=خبرآنلاین}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=اتفاق پوست شیر و دلیل بی‌احترامی به سازندگان! پیش‌بینی‌ها دربارهٔ ادامه داستان و …|ناونیشان=https://www.asriran.com/fa/news/882256/پوست-شیر-و-دلیل-بی-احترامی-به-سازندگان-پیش-بینی-ادامه-داستان-و-قصه‌ی-همیشه-تکرار-|بڵاوکەرەوە=خبرآنلاین}}</ref> == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb title|id=20205276}} == خەڵاتەکان == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+ناوی ڕێوڕەسمی خەڵاتکردن، ساڵی پێشکەشکردن، پۆل، پاڵێوراوی خەڵات، و ئەنجامی پاڵاوتن ! scope="col" |خەڵات ! scope="col" |ساڵ ! scope="col" |پۆل ! scope="col" |وەرگر(ەکان) !ئەنجام !{{Abbr|سەرچاوە|سەرچاوەکان}} |- ! rowspan="10" scope="row" |[[خەڵاتەکانی حافز]] | rowspan="10" |٢٠٢٣ | rowspan="4" |باشترین ئەکتەری پیاو – زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی دراما | [[هادی حیجازی‌فەر|ھادی حیجازی‌فەر]] | {{nom}} | rowspan="10" |<ref>{{Cite web |date=2024-05-03 |url=https://www.arshehonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-79/108144-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D8%AC%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%B2-%D8%AC%D8%B4%D9%8BD-%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1%D9%88-%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84-%D9%81%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%8BD-%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%8B%DB%8C-%D8%B4%D8%AF |access-date=2024-05-03 |website=عرشه آنلاین |language=fa |title=پوست شیر جوایز جشن حافظ را درو کرد {{!}} عادل فردوسی پور بهترین چهره تلویزیونی شد!}} {{بەستەری مردوو|url=https://www.arshehonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-79/108144-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D8%AC%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%B2-%D8%AC%D8%B4%D9%8BD-%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1%D9%88-%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84-%D9%81%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%8BD-%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%8B%DB%8C-%D8%B4%D8%AF |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khabarfarsi.com/u/154136532 |access-date=2024-05-03 |website=KhabarFarsi.com |language=fa |title=عکسی از بازیگران پوست شیر در جشن حافظ}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-10-01 |url=https://www.khabaronline.ir/news/1819588/%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D8%A8%D9%82%DB%8C%D9%87-%D8%AC%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%B2-%D8%A8%D9%87-%DA%86%D9%87-%DA%A9%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF |access-date=2024-05-03 |website=www.khabaronline.ir |language=fa |title=چهار جایزه برای "پوست شیر" بقیه جوایز به چه کسانی رسید؟}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-09-30 |url=https://www.mehrnews.com/news/5899490/%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AA%D8%AC%D9%84%DB%8C%D9%84-%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D8%AC%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%B2-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%8BD%D9%87 |access-date=2024-05-03 |website=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |language=fa |title="حافظ" از بهزاد فراهانی تجلیل کرد/"پوست شیر" جوایز را به خانه برد}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-10-02 |url=https://yaftenews.ir/news/art-culture/43697-hafrzchah.html |access-date=2024-05-03 |website=پايگاه خبري یافته (لرستان) |language=fa-ir |title=برندگان مراسم جشن حافظ ۱۴۰۲ اعلام شدند/ جایزه بهترین فیلم‌نامه برای هنرمند لرستانی}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-10-01 |url=https://www.isna.ir/news/1402070905515/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%A8-%D8%AC%D8%B4%D9%8BD-%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8-%D9%88-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86 |access-date=2024-05-03 |website=ایسنا |language=fa |title=گزارشی از شب جشن حافظ و معرفی برگزیدگان}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-10-01 |url=https://gamefa.com/982092/winners-of-jashne-hafez-1402/ |access-date=2024-05-03 |website=گیمفا: وب سایت خبری تحلیلی بازی های کامپیوتری |language=fa-IR |title=برندگان مراسم جشن حافظ ۱۴۰۲ اعلام شدند - گیمفا}}</ref> |- | [[عەلیرەزا کەمالی]] | {{won}} |- | [[شەھاب حسێنی]] | {{nom}} |- | [[موجتەبا پیرزادە]] | {{nom}} |- | rowspan="3" |باشترین ئەکتەری ژن – زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی دراما | [[پانتیئا بەھرام]] | {{nom}} |- | ژپلا شاھی | {{nom}} |- | [[پەردیس ئەحمەدییە]] | {{nom}} |- | باشترین دەرھێنەر – زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی | [[جەمشید مەحموودی]] | {{won}} |- | باشترین فیلمنامە – زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی | [[جەمشید مەحموودی]]، ڕەزا بەھاروەند | {{won}} |- | باشترین زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی | نەوید مەحمودی | {{won}} |} ==سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|فیلم|دەیەی ٢٠٢٠}} [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئێرانییەکان]] [[پۆل:بەرهەمەکانی فیلمنێت]] 42pyaorfs5b7wipnaijkiuj9ez9ywjc 0 227056 1680614 1517181 2026-10-04T22:39:13Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1680614 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Americas satellite map.jpg|وێنۆک|وێنەی مانگی دەستکردی کیشوەری ئەمریکا لە سەرووی مانگی دەستکردی تێرا و لە دووری ٧٠٠٠ کم لە زەویەوە]] '''مێژووی کیشوەری ئەمریکا''' ({{بە ئینگلیزی|History of the Americas}}) (باکوور، باشوور، ئەمریکای ناوەڕاست و کاری بی) بە کۆچی خەڵکی [[ئاسیا]] بۆ ئەم کیشوەرە لە لووتکەی سەردەمی سەھۆڵبەندان دەست پێدەکات. کۆنترین شوێنپێی مرۆڤ لە ئەمریکا سەر بە ٢٣ ھەزار ساڵ لەمەوبەرە.<ref>اضافات مقالە آمریکا شناسی نوشتە عباس علی سرایلو (باسو) استاد جلالی [https://per.euronews.com/2021/09/24/researchers-say-oldest-human-footprints-in-north-america-found-in-new-mexico کشف قدیمیترین ڕدپای انسان در آمریکا]، خبرگزاری یورونیوز، بازدید در تاریخ: ۲۴ ئەیلوول ۲۰۲۱.</ref> مرۆڤ زیاتر لە دە ھەزار ساڵە لە ئەمریکا دەژی. کیشوەری ئەمریکا لە ساڵی ١٤٩٢ لەلایەن کریستوفر کۆلۆمبۆسەوە دۆزرایەوە، بەڵام بە ھەڵە پێی وابوو کە ھیندستانە''،چونکە ئەو نەیدەویست بڕواتە ئەمریکا دەیویست بڕواتە هیندستان و خەڵکی ئەو ناوچەیە پێستی سووریان هەبووە و وای زانی لە هیندستانە و وتی ئەمانە هیندی سورن''، بەڵام دوای ماوەیەکی زۆر ئەمێریگۆ ڤێسپوچی ڕای گەیاند کە کیشوەرێکی نوێیە.<ref>One vast winter count: the Native American West before Lewis and Clark. Colin Gordon Calloway. Published by U of Nebraska Press, 2003. {{ISBN|0-8032-1530-4|en}} pp.27</ref> بەڵام مێژووی ئەمریکا وەک وڵاتێکی سەربەخۆ دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٧٨٣ کە ئەمریکا بەپێی پەیمانی پاریس دانیپێدانرا.<ref>{{ایتالیایی| Amerigo Vespucci}} ھمچنین در برخی کتب و منابع آمریکو وسپوچی نیز گفتە شدەاست.</ref> باوباپیرانی خەڵکی ڕەسەنی ئەمریکی ئەمڕۆ ھیندییەکانی پالیۆ بوون. ئەوان ڕاوچی-کۆکەرەوە بوون کە کۆچیان کرد بۆ [[ئەمریکای باکوور]]. باوترین بیردۆزیی بانگەشەی ئەوە دەکات کە کۆچبەران لە ڕێگەی پردی وشکانی بێرینگەوە ھاتوونەتە ئەمریکا، بێرینجیا، ئەو بارستە وشکانییەی ئێستا زەریای [[جەمسەری باکوور]] لە گەرووی بێرینگ دای پۆشیوە. یەکەم کەس کە گەیشتنە ئەمریکا ئەو کەسانە بوون کە ھێواش ھێواش ئەفریقایان بەزاند و چوونە کیشوەرەکانی دیکە. بەشێک لەو کەسانە بۆ یەکەمجار نزیکەی سەد ھەزار ساڵ لەمەوبەر کۆچیان کردووە بۆ ئاسیا و ئەورووپا. لە سەردەمێکدا کۆمەڵێکی بچووک لەو کەسانە گەیشتنە زەریای ھێمن و تەنانەت لە زەریاکەشدا پەڕینەوە و گەیشتنە [[ئوسترالیا]]. لە کۆتاییدا نزیکەی ١٤ ھەزار ساڵ لەمەوبەر لە ئاسیاوە لە ڕێگەی ئەو شوێنەی کە ئێستا پێی دەوترێت گەرووی بێرینگ ھاتنە ناو ئەمریکاوە.<ref>Marcel Trudel et Micheline D'Allaire, Deux siècles d'esclavage au Québec</ref> تابلۆی بەردین و گۆڕستان و ھەندێک شتی تر لەم یەکەم ئەمریکییانە بەجێماوە. خەڵکی ڕەسەن و ھیندییەکان وردە وردە گەیشتنە ئاستە جیاوازەکانی گەشەسەندنی کۆمەڵایەتی و کولتووری و دەرئەنجامەکەی دروستبوونی شارستانییەتەکان بوو کە لە لووتکەی خۆشگوزەرانی خۆیاندا گەیشتنە بەرزترین ئاستەکانی شارستانییەتی کۆن. ئەم شارستانییەتانە پێیان دەگوترا مایا، تول تەک، ئازتێک و ئینکا. گەلانی ھیندی ئەمریکای باکوور ڕزگاربووی ئەو گرووپانەن کە لە دەوروبەری ٢٠ ھەزار پێش زایین لە نوکی باکووری سیبیریایان بەزاند و چوونەتە ناو کیشوەرە نوێیەکەوە. بە پێچەوانەی دانیشتووانی مێزۆئەمریکا و ناوچە شارستانییەکانی ئەمریکای ناوەڕاست و باشوور، ھیندییەکانی ئەمریکای باکوور زۆر شارستانی نەبوون و دەوڵەتێکی نیمچە سەرەتایییان ھەبووە. زۆربەی ئەو زانیاریانەی ئەمڕۆ لەبەردەستماندایە سەبارەت بە ڕابردووی ھیندییەکان کە لە ئەمریکا دەژین، لە ڕاپۆرتی ئەورووپییەکانەوە ھاتووە. بەریەککەوتنی ئەورووپییە تازە ھاتووەکان و دانیشتووانی کۆن لە ئەمریکا قەیران و دژایەتیی دروست کرد کە بۆ ماوەیەکی زۆر لە شێوەی شەڕ و ڕق و کینەدا بەردەوام بوو. کریستوفر کۆلۆمبۆس پێی وابوو کە ھیندییەکانی ئەمریکای ناوەڕاست ھیندین، بۆیە ئەمڕۆ لە زۆربەی زمانە ئەورووپییەکان بە خەڵکی ڕەسەنی کیشوەری ئەمریکا پێیان دەوترێت ھیندی. کۆی دانیشتووانی ھەموو ھۆزە جیاوازەکان ئەمڕۆ بە نزیکەی ٢٫٥ ملیۆن کەس مەزەندە دەکرێت.<ref>2000 Decennial Profiles</ref> لەگەڵ سەرکەوتنی جەنگی جیھانی یەکەم، و سەرکەوتنی ھاوپەیمانان لە [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیھانی دووەم]] و شکستی کۆتایی [[ئەڵمانیای نازی]] لەم جەنگەدا و لەناوچوونی سەختی ژێرخانی ئابووری و پیشەسازی ئەورووپا، ئەمریکا کە کەمترین زیانی بەرکەوت، وەک زلھێزێکی گەورەی جیھانی سەریھەڵدا. دوورخستنەوەی یەکێتی سۆڤیەت لە گۆڕەپانی کێبڕکێ لەگەڵ ئەمریکا لە بوارەکانی وەک جەنگی سارد و جەنگی ڤێتنام و جەنگی کۆریا، بە کردەوە ئەمریکای خستە پێگەیەکی ناوازە لە جیھاندا.<ref>Encyclopedia of American foreign policy. Alexander DeConde, Richard Dean Burns, Fredrik Logevall. Published by Simon and Schuster, 2002. {{ISBN|0-684-80657-6|en}} pp.309</ref><u>لەم دوو کیشوەرە ئەمریکای باکور و ئەمریکای باشور بۆچی هەموو ساڵێک ٢سم لەیەک دوور دەکەونەوە؟</u> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|مێژوو|جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیھانیی دووەم|شەڕ|ئەمریکای لاتین}} {{پۆلی کۆمنز|History of the Americas}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی ئەمریکاکان]] [[پۆل:مێژووی جیھان]] 4vx7959wo1u0zkkifecmv53c3h2qupe 0 227901 1680606 1517171 2026-10-04T22:37:53Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1680606 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Pocahontas_saving_the_life_of_Capt._John_Smith_-_New_England_Chromo._Lith._Co._LCCN95507872.jpg|وێنۆک|200px| تابلۆیەک لە ساڵی ١٨٧٠ کە ڕزگارکردنی کاپتن جۆن سمیس لەلایەن پۆکاهۆنتاس کچی فەرماندە پۆوهتان نیشان دەدات . بەناوبانگترین ژنی هیندییە لە مێژووی ئەمریکادا.]] ھەرچەندە مێژووی ئەمریکا بەزەحمەت ٤٠٠ ساڵی تێپەڕاندووە و تا ئێستاش بە گەنجترین وڵاتانی جیھان دادەنرێت، بەڵام لەم ماوەیە کورتەدا ژنان پێگەیەکی تایبەت و درەوشاوەیان لە [[مێژووی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|مێژووی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا]] ھەیە. لە نێو کەسایەتییە گرنگەکانی ژن لە مێژووی ئەمریکادا، زۆرجار باس لە سەرۆکە ژنەکان دەکرێت (وەک [[میشێل ئۆباما]], [[ھیلاری کڵینتن|هیلاری کلینتۆن]], [[جیڵ بایدن|جیل بایدن]], و [[ایولنور روزولت|ئیڤلین ڕۆزڤێڵت]] و ھتد). بەڵام ژنان لە بەرامبەردا مێژوویەکی دەوڵەمەندیان لە مێژووی ئەمریکادا ھەیە. بەپێی بەڵگەنامە بەردەستەکان، یەکەم ژن بە ڕەچەڵەک ئەوروپی کە لە ئەمریکا لەدایکبووە، ڤێرجینیا دارە بووە کە لە ساڵی ١٥٨٧ لەدایکبووە. لەم بابەتەدا باس لە ھەندێک یەکەمی دیکەی ژنانی ئەمریکی دەکرێت. == لە ئەدەب و هونەردا == لە بواری [[ھونەرە جوانەکان|هونەرە جوانەکاندا]] [[هنریتا جانستون|هێنریتا جۆنستۆن]] لە ساڵی ١٦٧٤ لە شاری چارلستن لەدایکبووە و بە یەکەم نیگارکێشی پیشەیی لە مێژووی ئەمریکادا ناسراوە. لە ساڵی ١٧٩٢ [[سوزان ویلاند|سۆزان]] ڤایلاند لە یەکەم بالێدا بە ناوی The Bird Catcher دەرکەوت. ھامۆ بووە یەکەم ژنە [[کۆریۆگرافی|کوریۆگرافەر]] لە مێژووی ئەمریکادا؛ بەڵام یەکەم شاعیری ژن لە مێژووی ئەمریکادا ئان برادستریتە کە شیعرەکانی لە کتێبێکدا بە ناوی The Tenth Muse Lately Sprung Up in America لە ساڵی ١٦٥٠ بڵاوکردەوە. == سەرچاوەکان== {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٧ی شوباتی ٢٠٢٣}} {{پۆلی کۆمنز|Women in history of the United States}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|ژن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:لێکۆلینەوەکان لەسەر ژنان]] [[پۆل:مێژوو بەپێی مژار]] [[پۆل:مێژووی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] [[پۆل:مێژووییە ئەمریکییەکان بەپێی بابەت]] eal8lrfapp72glhuwnjtft1j5rdv41c 0 228483 1680585 1517135 2026-10-04T22:34:23Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە) 1680585 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} ڕەنگە '''مێژووی سەنگاپوورە''' بگەڕێتەوە بۆ سەدەی سێیەم. بەڵگەکان دەریدەخەن کە لە [[سەدەی ١٤یەم|سەدەی ١٤]] دا بازرگانییەکی بەرچاو لە [[سینگاپوور|سەنگافورە]] ھەبووە. لە کۆتایی سەدەی ١٤ سەنگاپوورە لە ژێر دەسەڵاتی پارامێسوارا بوو کە فەرمانڕەوای پێشووی کوشت و لەلایەن ماجاپاهیت یان سیامیەکانەوە دەرکرا. پاشان ھاتە ژێر دەسەڵاتی مەلاکا و سوڵتانی جۆھۆر. لە ساڵی ١٨١٩ سێر تۆماس ستامفۆرد ڕافڵز پەیمانێکی لەگەڵ جۆھۆر ئەنجامدا و ڕێگەی بە ئینگلیزەکان دا بەندەرێکی بازرگانی لەسەر دوورگەکە دابمەزرێنن، ئەمەش بووە ھۆی دامەزراندنی کۆلۆنی بەریتانیا لە سەنگافورە لە ساڵی ١٨١٩. سەنگافورە لە ساڵی ١٨٢٤ تا ١٩٦٣ کۆلۆنییەکی [[شانشینی یەکگرتوو|بەریتانیا]] بووە، جگە لە سێ ساڵ لە کاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیهانی دووەمدا]] . لە ساڵی ١٩٤٢ سەنگاپوورە کە هێشتا [[ئیمپراتۆریەتیی بەریتانی|کۆلۆنییەکی بەریتانیا]] بوو, لەلایەن ژاپۆنەوە داگیرکرا و هێزەکانی بەریتانیا ناچار بوون جێبھێڵن. [[وینستۆن چێرچیل|وینستن چەرچڵ]] ئەم ڕووداوەی بە "خراپترین کارەسات و گەورەترین تەسلیمبوون لە مێژووی بەریتانیادا" ناوبرد. دوای کۆتایی هاتنی شەڕەکە لە ساڵی ١٩٤٥ دیسان سەنگافورە لەلایەن هێزەکانی بەریتانیاوە داگیرکرا. دوای هەژدە ساڵ، لە ساڵی ١٩٦٣، سەنگافورە سەربەخۆیی خۆی لە بەریتانیا بەدەستھێنا وەک ئەندامی [[مالیزیا|فیدراسیۆنی مالیزیا]] . ئەم وڵاتە دواجار دوای دوو ساڵ لە ساڵی ١٩٦٥ لە مالیزیا جیا بووەوە و بەم شێوەیە کۆماری سەنگافورە دروست بوو. لە کاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیهانی دووەمدا]] ، سەنگافورە لەلایەن ئیمپراتۆریەتی ژاپۆنەوە لە ساڵی ١٩٤٢ تا ١٩٤٥ داگیرکرا و داگیرکرا. لەگەڵ کۆتایی هاتنی شەڕەکەدا سەنگافورە گەڕایەوە ژێر کۆنترۆڵی بەریتانیا و کۆنترۆڵی زیاتری بەسەر ئیدارەکەیدا هەبوو، کە گەیشتە لوتکە بە یەکگرتنی سەنگافورە لەگەڵ فیدراسیۆنی مالایا بۆ پێکهێنانی [[مالیزیا]] لە ساڵی ١٩٦٣. بەڵام نائارامی کۆمەڵایەتی و ناکۆکی نێوان پارتی کردەوەی گەلی سەنگافورەی دەسەڵاتدار و پارتی یەکگرتووی مالیزیا بووە هۆی دەرکردنی سەنگافورە لە مالیزیا. سەنگافورە لە ٩ی ئابی ١٩٦٥ بوو بە کۆمارێکی سەربەخۆ. لە بەرامبەر بێکاری زۆر و قەیرانی نیشتەجێبوون، سەنگافورە لە کۆتاییەکانی شەستەکاندا تا حەفتاکانی سەدەی ڕابردوو دەستی بە بەرنامەیەکی مۆدێرنکردن کرد کە گرنگی بە دروستکردنی پیشەسازی بەرهەمهێنان و پەرەپێدانی زەوییە گەورەکانی نیشتەجێبوونی گشتی و وەبەرهێنانێکی زۆر لە پەروەردەی گشتیدا بوو. تا ساڵانی نەوەدەکان بوو بە یەکێک لە ئاوەدانترین وڵاتانی جیهان، ئابوورییەکی زۆر پێشکەوتوو و بازاڕی ئازاد و پەیوەندی بازرگانی نێودەوڵەتی بەهێز و بەرزترین [[تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی|بەرهەمی ناوخۆیی سەرتاسەری]] لە ئاسیا لە دەرەوەی [[ژاپۆن]] . <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٦|سەردێڕ=World Economic Outlook Database|ناونیشان=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2006/02/data/index.aspx|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/5gaubrvhB?url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2006/02/data/index.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئایاری ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=[[صندوق بین‌المللی پول|International Monetary Fund]]}}</ref> == سەنگاپوورەی کۆن == [[پەڕگە:Retrato_de_Parameswara.jpg|چەپ|وێنۆک|248x248پیکسڵ| کاریگەری هونەرمەندێک لەسەر پارامێسوارا کە لە ساڵانی ١٣٩٠دا فەرمانڕەوایی سەنگافورەی کردووە.]] فەلەکناسی یۆنانی-ڕۆمانی [[بەتڵیمۆس|بەتلیمۆس]] ( {{En dash}} ) شوێنێکی بە ناوی ''سابانا'' لە نوکی زێڕینی چێرسۆنییەکان (پێدەچێت نیمچە دوورگەی مالایایی بێت) لە سەدەی دووەم و سێیەمدا دەستنیشان کرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hack|یەکەم=Karl|سەردێڕ=Records of Ancient Links between India and Singapore|ناونیشان=http://www.hsse.nie.edu.sg/staff/kahack/cc%202.3%20(Little%20India).htm|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060426231828/http://www.hsse.nie.edu.sg/staff/kahack/cc%202.3%20(Little%20India).htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=National Institute of Education, Singapore|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ڕەنگە سەرەتاییترین تۆماری نووسراوی سەنگافورە لە سەدەی سێیەمدا بێت لە گێڕانەوەیەکی چینیدا، کە باس لە دوورگەی ''پو لو چۆنگ'' ( [[wiktionary:蒲|ing]][[wiktionary:羅|羅]][[wiktionary:中|中]]) دەکات. وا بیر دەکرێتەوە کە وەشانێکە لە ناوی مالای ''"Pulau Ujong"'' یان "دوورگە لە کۆتاییدا" (لە نیمچە دوورگەی مالایەوە ). <ref name="utexas">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Singapore: History, Singapore 1994|ناونیشان=http://inic.utexas.edu/asnic/countries/singapore/Singapore-History.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070323095958/http://inic.utexas.edu/asnic/countries/Singapore/Singapore-History.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Asian Studies @ University of Texas at Austin|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ١٩٤٢-١٩٤٢: شەڕی سەنگافورە == لە بەرەی [[باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا|باشووری ڕۆژهەڵاتی ئاسیا]] [[جەنگی جیھانیی دووەم|، جەنگی جیهانی دووەم]] سەریهەڵدا کاتێک ئیمپراتۆریەتی ژاپۆن [[سینگاپوور|سەنگافورەی]] داگیرکرد، کە بنکەیەکی بەهێزی هاوپەیمانان بوو. سەنگافورە یەکێک بوو لە بنکە سەربازییە سەرەکییەکانی [[شانشینی یەکگرتوو|بەریتانیا]] لە باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا و بەناو جبل تارقی ڕۆژھەڵات. ئەم شەڕە بووە هۆی کەوتنی سەنگافورە بە دەستی ژاپۆن و گەورەترین تەسلیمبوونی کارمەندانی سەربازی بەریتانیا لە مێژوودا. <ref name="Smith">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Smith|یەکەم=Colin|سەردێڕ=Singapore Burning: Heroism and Surrender in World War II|ناونیشان=https://archive.org/details/singaporeburning0000coli|بڵاوکەرەوە=Penguin Group|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٠-١٤-١٠١٠٣٦-٣}}</ref> نزیکەی ٨٠ هەزار بەریتانی و ھیندی و ئوسترالی لەلایەن ٥٠ ھەزار ژاپۆنی لە هەڵمەتی مالایەکاندا دەستگیرکران. [[وینستۆن چێرچیل|وینستن چەرچڵ]] کەوتنی سەنگاپوورەی بە گەورەترین کارەسات و تەسلیمبوون لە مێژووی بەریتانیا ناوبرد . <ref>Churchill, Winston (1986). ''The Hinge of Fate, Volume 4''. Houghton Mifflin Harcourt, p. 81. {{ISBN|0-395-41058-4|en}}</ref> سەنگاپوورە تەنھا لە ماوەی ٧ ڕۆژدا دابەزی. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|History of Singapore}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 57bjp4zibkd3ny3u7odup4m3kw3c1so 0 228486 1680604 1517167 2026-10-04T22:37:33Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە) 1680604 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''مێژووی ڕۆمانی''' ( {{بە ئەڵمانی|Römische Geschichte}} ) مێژوویەکی فرە بەرگی [[ڕۆمای کۆن|ڕۆمای کۆنە]] لەلایەن [[مێژووناس|مێژوونووسی]] ئەڵمانی [[تیۆدۆر مۆمسێن|تیۆدۆر مۆمسن]] (١٨١٧-١٩٠٣) سێ بەرگی ئەم کۆمەڵەیە بۆ یەکەمجار لە نێوان ساڵانی ١٨٥٤ بۆ ١٨٥٦ لە [[لایپزیگ|شاری لایپزیگ]] بڵاوکراونەتەوە کە پەیوەندییان بە [[کۆماری ڕۆمانی|کۆماری ڕۆمانییەوە]] ھەبووە. ئەم بەرھەمە لەلایەن خوێنەرانەوە پێشوازی لێکرا و لە شەوێکدا مۆمسنی بەناوبانگ کرد. بەرگەکانی دواتری پەرتووکەکە کە باسی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی|ئیمپراتۆریەتی ڕۆمیان]] دەکرد، لە ژیانیدا بڵاونەکراونەتەوە، بەڵکو لە وتارەکانی دوای مردنی کۆکراونەتەوە. مێژووی ڕۆمان تا ئێستاش یەکێکە لە پەرتووکە ئاماژەپێکراوەکانی ئەکادیمی. ناوی ئەم بەرھەمە بە تایبەتی لە بەیاننامەی بەخشینی [[خەڵاتی نۆبێل|خەڵاتی نۆبڵدا]] ھاتووە. == سەرچاوەکان == {{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} e4a752qomdx72rckhngjlj7vl1u4zv4 0 228692 1680654 1517185 2026-10-05T01:32:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە) 1680654 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Coat_of_arms_of_the_Soviet_Union_1.svg|وێنۆک|165x165پیکسڵ| ئاڵای فەرمی [[یەکێتیی سۆڤیەت|یەکێتی سۆڤیەت]]]] '''مێژووی سۆڤیەت''' لە ساڵانی نێوان [[١٩٢٢|ساڵانی 1922]] بۆ [[١٩٩١|1991]] بە شێوەیەکی سەرەکی مێژووی کۆمارە سۆسیالیستییەکانی '''یەکێتی سۆڤیەت''' . ئەم یەکێتییە ئایدیۆلۆژییە لە [[کانوونی یەکەم|مانگی کانوونی دووەمی]] ساڵی ١٩٢٢ لەلایەن سەرکردەکانی [[حیزبی کۆمۆنیستی یەکێتیی سۆڤیەت|پارتی کۆمۆنیستی یەکێتی سۆڤیەت]] دامەزراوە کە تا ڕادەیەک تەنیشت ئیمپراتۆریەتی ڕووسیا بوو. لەو کاتەدا ئەم وڵاتە نوێیە لە چوار کۆماری هەڵبژێردراو پێکهاتبوو: [[ڕووسیا]] (SFSR)، [[ئوکراینا|ئۆکرانیا]] (SSR)، [[بیلاڕووس|بێلاڕووس]] (SSR) و ترانسکۆقازیا (SFSR). دەستوورێک لە [[١٩٢٤|ساڵی ١٩٢٤]] داڕێژرا، و سیستەمێکی حکومەتی فیدراڵی دامەزرا لەسەر بنەمای زنجیرەیەک ئەنجومەن کە لە گوندەکان و کارگە و شارۆچکەکان لە ناوچە گەورەکان پێکھاتوون؛ وە ئەم هەرەمی ئەنجومەنە لە ھەریەک لە کۆمارە هەڵبژێردراوەکاندا لە کۆنگرەی گشتی یەکێتی سۆڤیەتدا گەیشتە لوتکەی خۆی. بەڵام لە کۆتاییدا ئەوە ڕوون بووەوە کە ئەم کۆنگرەیە لە ژێر چاودێری دەسەڵاتی دەسەڵاتداردایە، و کە ئەم دەسەڵاتە لە ڕاستیدا لەلایەن [[حیزبی کۆمۆنیستی یەکێتیی سۆڤیەت|حزبی کۆمۆنیستی یەکێتی سۆڤیەت]] بەڕێوەدەبرا، کە لەبری ئەوە لە ڕێگەی مەکتەبی سیاسی لە [[مۆسکۆ]] پایتەختی یەکێتی سۆڤیەت، کۆنترۆڵکرابوو. کە لە ژێر چاودێری [[پیتەری مەزن|پیتەری گەورەدا]] بوو .ئەوە تزارەکان بوون. == کۆمۆنیزمی جەنگ و سیاسەتی ئابووری نوێ == [[پەڕگە:Ruble and poltinnik 1924.png|وێنۆک|408x408پیکسڵ| ڕوبڵی زیو، [[١٩٢٤|ساڵی ١٩٢٤]]]] قۆناغی چەسپاندنی شۆڕشی [[بۆلشێڤیک|بەلشەفیک]] لە نێوان [[١٩١٧|ساڵانی 1917]] بۆ [[١٩٢١|1921]] بە قۆناغی کۆمۆنیزمی جەنگ ناسراوە . [[بانک|بانکەکان]] و هێڵی ئاسن و هێڵەکانی کەشتیوانی بە نیشتمانی کران و ئابووری دراویش سنووردار کرا. زۆری نەخایاند دژایەتی جددی بڵاوبووەوە. ڕەعیەتەکان ( گوندنشینەکان) دەیانویست داهاتی فرۆشتنی بەرهەمەکانیان بە شێوەی کاش وەربگرن، و ناڕەزاییان دەربڕی لەوەی کە داهاتی زیادەیان لەلایەن حکومەتەوە دەستی بەسەردا دەگیرێت بۆ دابینکردنی دارایی شەڕی ناوخۆ لە ڕووسیا. لە بەرامبەر دژایەتی جووتیاران، [[ڤلادیمیر لێنین|لینین]] لە ژێر سیاسەتی ئابووری نوێ (NEP) دەستی بە پاشەکشەی ستراتیژی کرد بۆ ناو [[کۆمۆنیزم|کۆمۆنیزمی]] جەنگ. خەڵکی گوندەکە لە پێدانی باجی جوملە بۆ بەرھەمەکانیان ئازاد کران و ڕێگەیان پێدرا بەرهەمی زیادەیان لە بازاڕی کراوەدا بفرۆشن. بازرگانی لە ئەنجامی ڕێگەدان بە بازرگانی تاکەکەسی تایبەت گەشەی کرد. ھەروەھا حکومەت بوو بە بەرپرسیار لە بانکی و گواستنەوە و پیشەسازی قورس و خزمەتگوزارییە گشتیەکان. ھەرچەندە مانەوەی دژایەتی لە نێو کۆمۆنیستەکاندا بووە ھۆی ڕەخنە لە کۆڵبەرە دەوڵەمەندەکان، یان کوڵەکەکان ، کە سوودمەند بوون لە سیاسەتی ئابووری نوێ، بەڵام ئەو بەرنامەیە سەلماندی کە زۆر بەسوود بوو و ئابووری ڕووسیای زیندوو کردەوە. دوای مردنی لینین لە سەرەتای [[١٩٢٤|ساڵی ١٩٢٤]] ، سیاسەتی ئابووری نوێ لەگەڵ زیادبوونی دژایەتی لە نێوان ئەندامانی ناو [[حیزبی کۆمۆنیستی یەکێتیی سۆڤیەت|پارتی کۆمۆنیستی یەکێتی سۆڤیەتدا]] بەرەوڕوو بووەوە. == سەرچاوەکان== {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢١ی شوباتی ٢٠٢٣}} {{پۆلی کۆمنز|History of the Soviet Union}} {{تووڵی دەروازە|سۆشیالیزم|مێژوو|شەڕی سارد}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی ڕووسیا]] [[پۆل:یەکێتیی سۆڤیەت]] [[پۆل:مێژووی یەکێتیی سۆڤیەت و ڕووسیای سۆڤیەت]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] ltpy93wpj5ih92m4ihglga2s519vww9 0 230251 1680599 1600196 2026-10-04T22:36:43Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1680599 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:A Maori man and Joseph Banks exchanging a crayfish for a piece of cloth, c. 1769.jpg|وێنۆک|180px]] '''مێژووی نیووزیلاند''' ({{بە ئینگلیزی|History of New Zealand}}) مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ نێوان ساڵانی ١٣٢٠ بۆ ١٣٥٠ی زایینی، کاتێک قۆناغی سەرەکی نیشتەجێبوون دەستیپێکردووە، دوای ئەوەی لەلایەن پۆلینیزییەکانەوە دۆزرایەوە و نیشتەجێکرا، کە پەرەیان بە کولتوورێکی جیاوازی ماوری دا. کەشتیوانی ھۆڵەندی [[ئەبێل تاسمان]] بووە یەکەم ئەورووپی کە سەردانی نیووزلەندا بکات.<ref>{{cite encyclopedia | url=http://www.teara.govt.nz/en/european-discovery-of-new-zealand/2 | title=European discovery of New Zealand&nbsp;– Abel Tasman | first=John | last=Wilson | encyclopedia=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] | location=New Zealand | access-date=16 January 2010 | quote='On 13 December 1642 the Dutch sighted "a large land, uplifted high"&nbsp;– probably the Southern Alps&nbsp;...'}}</ref> کاپتن [[جەیمز کوک]] کە لە مانگی ١٠ ساڵی ١٧٦٩ گەیشتە کەنارەکانی وڵاتێکی دوور، بووە یەکەم ئەورووپی کە توانی بەناو وڵاتەکەدا گەشت بکات و بیخاتە سەر نەخشە.<ref>Cook's Journal, 7 October 1769, [[National Library of Australia]], http://southseas.nla.gov.au/journals/cook/17691007.html {{Webarchive|url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20120322153211/http://southseas.nla.gov.au/journals/cook/17691007.html |date=٢٢ی ئازاری ٢٠١٢ }}, visited 20120409</ref> لە کۆتایی سەدەی ھەژدەھەمەوە بە بەردەوامی گەشتیاران، دەریاوانان، بازرگانان و سەرگەردانەکان ھاتوونەتە وڵاتەکە. لە ساڵانی ١٩٣٠ەوە ئابووری ڕێکخراوە و ڕێڕەوێک بۆ خۆشگوزەرانی گشتی دانیشتووان دانراوە. لە ساڵی ١٩٧٣ بەھۆی قەیرانی وزەی جیھانییەوە، ئابووری وڵاتەکە زیانێکی زۆری بەرکەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=http://motu-www.motu.org.nz/wpapers/05_13.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://motu-www.motu.org.nz/wpapers/05_13.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو | سەردێڕ=Māori economic development – Glimpses from statistical sources | بڵاوکەرەوە=Motu | ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٥| ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠١٤|نووسەر١=Coleman, Andrew |نووسەر٢=Dixon, Sylvia |نووسەر٣=Maré, David C | پەڕەکان=٨–١٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|نیوزیلاند|جوگرافیا|کۆمەڵگا|مێژوو}} {{پۆلی کۆمنز|History of New Zealand}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} kyrjo61blpcagq3e2n5gmxw76o1aipo 0 230393 1680588 1517138 2026-10-04T22:34:53Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1680588 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Muybridge race horse animated.gif|وێنۆک|150px]] '''مێژووی فیلم''' یان '''مێژووی سینەما''' ({{بە ئینگلیزی|History of Cinema}}) مێژووی سینەما ١٢٦ ساڵە، لە دوایین ساڵەکانی سەدەی نۆزدەھەمەوە تا سەرەتای سەدەی بیست و یەکەم. سەرەتا وێنە جووڵاوەکان وردە وردە دەستیان پێکرد و بەرەو ئەو ئاستە پێشکەوت کە بوو بە یەکێک لە گرنگترین ئامرازەکانی پەیوەندی و کات بەسەربردن و ژمارەیەکی زۆر لە میدیاکانی سەدەی بیستەم. وێنە جووڵاوەکانی فیلمەکان لەژێر کاریگەری سێ ھۆکاردا بوون کە بریتین لە ھونەر، تەکنەلۆژیا و سیاسەت. یاری و سەما چەندین پێکھاتەی ھاوبەشی لەگەڵ فیلمدا ھەبوو، وەک سیناریۆ، ڕووناکی، دیزاینی جلوبەرگ، بەرھەمھێنان، دەرھێنان، نواندن، بینەر، بینین و نمرەدان. مێژووی ئەو دوو ھونەرەی سەرەوە دەگەڕێتەوە بۆ ھەزاران ساڵ پێش فیلمەکە. لە ساڵی ١٨٧٨ ئێدوارد مویبریج بە پاڵپشتی دارایی لیلاند ستانفۆرد کە سیاسەتمەدار و دامەزرێنەری زانکۆی ستانفۆرد بوو، سەرکەوتوو بوو لە گرتنی زنجیرەیەک وێنەی ئەسپێک بە ناوی سالی گاردنەر. ئەم وێنە یەک لە دوای یەکانە بە ٢٤ کامێرا یەک لە دوای یەک گیراون. ئەم تاقیکردنەوەی سەرەوە لە ١١ی حوزەیران لە کێڵگەی پالۆ ئاڵتۆ بە ئامادەبوونی میدیاکان ئەنجامدرا. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٩ی ئازاری ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ھۆڵیوود|بۆڵیوود|مێژوو|کۆمەڵگا}} {{پۆلی کۆمنز|History of cinema}} {{فیلم-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:سینەماکاریی]] [[پۆل:تەکنۆلۆژیای فیلم و ڤیدیۆ]] [[پۆل:بیردۆزی فیلم]] [[پۆل:مێژووی سینەما]] 5cvavm5lpuw6fbaamafx85660w8s0ue 0 230485 1680605 1517170 2026-10-04T22:37:43Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، جوگرافیا-کۆلکە، ژاپۆن-کۆلکە) 1680605 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Satsuma-samurai-during-boshin-war-period.jpg|وێنۆک|سامورای لە خێڵی چۆسیو، لە سەردەمی جەنگی بۆشین]] '''مێژووی ژاپۆن''' ({{بە ژاپۆنی|日本の歴史}}) مێژووی [[کۆمەڵە دوورگە|دوورگەکانی]] ژاپۆن و خەڵکی ژاپۆن لەخۆ دەگرێت و مێژووی ئەم وڵاتە وەک [[دەوڵەتی نەتەوەیی|دەوڵەتێکی نەتەوەیی]] لە سەردەمی [[پێش مێژوو]]ەوە تا مێژووی نوێ دەگرێتەوە. یەکەم ئاماژەی نووسراوی ناسراو بۆ ژاپۆن لە سەدەی یەکەمی زایینیدایە و لە کۆکردنەوەی دەقی [[چین]]ی «[[بیست و چوار مێژوو]]» دەدۆزرێتەوە؛ بەڵام بەڵگەکان ئەوە دەردەخەن کە مرۆڤ لە کۆتایییەکانی سەردەمی بەردینی کۆنەوە لە دوورگەکانی ژاپۆن ژیاوە. تا کۆتاییی دوایین [[سەردەمی بەستەڵەک]]، ژاپۆن لە ڕێگەی وشکانییەوە بە کیشوەری [[ئەوراسیا]] بەسترابووەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ١٣ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژاپۆن|مێژوو|شەڕ|جوگرافیا|جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیھانیی دووەم|دەیەی ١٩٣٠|دەیەی ١٩٤٠|وڵاتەکان|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|History of Japan}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی ژاپۆن]] [[پۆل:سیاسەتی ژاپۆن]] [[پۆل:چاندی ژاپۆنی]] [[پۆل:نەتەوەی ژاپۆنی]] dzvumzl2f3330aqfmsys278lho5hmfy 0 230486 1680692 1650021 2026-10-05T01:38:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1680692 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} لە کۆمپیوتەردا، '''مەجازیکردن''' یان '''مەجازیکردن''' (هەندێکجار کورتکراوەی '''v12n''' لە وشەی ئینگلیزی virtualizationـەوە کە پیتی یەکەم و کۆتایی + ژمارەی پیتەکانی تر لە نێوانیاندا) بریتییە لە کردەی دروستکردنی وەشانی مەجازی (نەک ڕاستەقینە)ی شتێک لە هەمان ئاستی مەعنەویکردندا، لەوانەش پلاتفۆرمی ڕەقەکاڵای [[ڕەقامێر|کۆمپیوتەری]] مەجازی، ئامێرەکانی هەڵگرتن و سەرچاوەکانی [[تۆڕی کۆمپیوتەری|تۆڕی کۆمپیوتەر]]. مەجازیکردن لە ساڵانی شەستەکانەوە دەستی پێکرد، وەک شێوازێک بۆ دابەشکردنی لۆژیکی سەرچاوەکانی سیستەم کە لەلایەن کۆمپیوتەرە مەینفڕایمەکانەوە دابین دەکرێن لە نێوان بەرنامە جیاوازەکاندا. نموونەیەکی سەرەتایی و سەرکەوتوو بریتییە لە CP/CMS (کۆنترۆڵ پرۆگرام)ی کۆمپانیای [[ئای بی ئێم]]. بەرنامەی کۆنترۆڵ پرۆگرام CP کۆمپیوتەرێکی سەربەخۆی وەهمیی سیستەم/360ی بۆ هەر بەکارهێنەرێک دابین دەکرد. لەو کاتەوە مانای ئەو زاراوەیە فراوانتر بووە.<ref name="IowaState">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Graziano|یەکەم=Charles|سەردێڕ=A performance analysis of Xen and KVM hypervisors for hosting the Xen Worlds Project|ناونیشان=http://lib.dr.iastate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=3243&context=etd|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190502050749/https://lib.dr.iastate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=3243&context=etd|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == مەجازیکردنی ڕەقەکاڵا == ''مەجازیکردنی ڕەقەکاڵا'' یان ''مەجازیکردنی پلاتفۆرم'' ئاماژەیە بۆ دروستکردنی ئامێرێکی مەجازی کە وەک کۆمپیوتەرێکی ڕاستەقینە کاردەکات لەگەڵ سیستەمی کارپێکردن. ئەو نەرمەکاڵایانەی لەسەر ئەم ئامێرە مەجازییانە کار دەکەن لە سەرچاوە ڕەقەکاڵا بنەڕەتییەکان جیا دەکرێنەوە. بۆ نموونە کۆمپیوتەرێک کە ئارچ لینوکس بەکاردەهێنێت لەوانەیە میوانداری ئامێرێکی مەجازی بکات کە لە کۆمپیوتەرێک دەچێت کە سیستەمی کارپێکردنی [[مایکرۆسۆفت ویندۆز|مایکرۆسۆفت ویندۆزی]] هەبێت؛ دەتوانرێت نەرمەکاڵا لەسەر بنەمای ویندۆز لەسەر ئامێری مەجازی کارپێبکرێت. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Turban|یەکەم=E|سەردێڕ=Electronic Commerce A Managerial Perspective|دوایین٢=King|یەکەم٢=D|دوایین٣=Lee|یەکەم٣=J|دوایین٤=Viehland|یەکەم٤=D|بڵاوکەرەوە=Prentice-Hall|ساڵ=٢٠٠٨|پەڕەکان=٢٧|chapter=Chapter 19: Building E-Commerce Applications and Infrastructure}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Virtualization in education|ناونیشان=http://www-07.ibm.com/solutions/in/education/download/Virtualization%20in%20Education.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=[[IBM]]|وتەگێڕانەوە=A virtual computer is a logical representation of a computer in software. By decoupling the physical hardware from the operating system, virtualization provides more operational flexibility and increases the utilization rate of the underlying physical hardware.}}</ref> لە مەجازیکردنی ڕەقەکاڵادا ''ئامێری هۆست'' ئەو ئامێرەیە کە لەلایەن مەجازیکردنەوە بەکاردەهێنرێت و ''ئامێری میوان'' ئامێرە مەجازییەکەیە. وشەی خانەخوێ - ''host'' و میوان - ''guest'' بەکاردێت بۆ جیاکردنەوەی ئەو نەرمەکاڵایەی کە لەسەر ئامێری فیزیکی کاردەکات لە نەرمەکاڵا کە لەسەر ئامێری مەجازی کاردەکات. ئەو نەرمەکاڵا یان فیرموێریەی کە ئامێرێکی مەجازی لەسەر ڕەقەکاڵای خانەخوێکە دروست دەکات پێی دەوترێت ''هایپەرڤایزەر'' یان ''چاودێرکەری ئامێری مەجازی''. جۆرە جیاوازەکانی مەجازیکردنی ڕەقەکاڵا بریتین لە: * مەجازیکردنی تەواو{{Spaced ndash}}نزیکەی تەواو ھاوشێوەکردنی ڕەقەکاڵا ڕاستەقینەکان بۆ ڕێگەدان بە ژینگە نەرمەکاڵاکان، لەوانەش سیستەمی کارپێکردنی میوان و ئەپەکانی، بەبێ دەستکاریکردن کار دەکەن. * نیمچە-مەجازیکردن{{Spaced ndash}}ئەپەکانی میوان لە دۆمەینە دابڕاوەکانی خۆیاندا وەگەڕ دەخرێن، وەک ئەوەی لەسەر سیستەمێکی جیاواز کاربکەن، بەڵام ژینگەیەکی ڕەقەکاڵا ھاوشێوە دروست ناکرێت. بەرنامەکانی میوان پێویستە بە تایبەتی دەستکاری بکرێن بۆ ئەوەی لەم ژینگەیەدا کاربکەن. == سەرچاوەکان == {{Reflist}} {{پۆلی کۆمنز|Virtualization}} {{تووڵی دەروازە|زانستی کۆمپیوتەر|کۆمپیوتەر}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} 1toq3zetbc1v6sujbq15v9peh4ivok6 0 233207 1680676 1578183 2026-10-05T01:36:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (دەروونناسی-کۆلکە، فەلسەفە-کۆلکە) 1680676 wikitext text/x-wiki '''مەبەستدارێتی'''<ref>لە بەرامبەر intentionality دا؛ بەختیار سەجادی؛ فەرھەنگی زاراوەی ڕەخنەیی.</ref> ئەو ھێزەیە کە [[زەین]] بە ھۆیەوە دەتوانێ لە بابەت (یا لەبارەی، یا لەمەڕ) شتێکەوە بێ، بە زمانێکی تر، توانستی زەینە بۆ لەخۆگرتن و [[نواندنەوەی زەینی|نواندنەوەی]] شتەکان و دانستەکانیان و بارودۆخیان.<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Jacob|یەکەم=Pierre|سەردێڕ=Intentionality|ڕێکەوت=٢٠٢٣|ناونیشان=https://plato.stanford.edu/archives/spr2023/entries/intentionality/|ئیش=The Stanford Encyclopedia of Philosophy|editor-last=Zalta|editor-first=Edward N.|edition=Spring 2023|بڵاوکەرەوە=Metaphysics Research Lab, Stanford University|ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٣|editor2-last=Nodelman|editor2-first=Uri}}</ref> مەبەستدارێتی یەکێ لە تایبەتمەندییە بەرچاوەکانی دیاردە زەینییەکانە کە لە دنیای دیاردە فیزیکییەکان جیایان دەکاتەوە. ھەر چی کە زەینییە، وەک بەدیکردن یا بڕواکردن یا ئارەزووکردن، لە بابەت شتێکەوەیە و ڕووی لە شتێ کردووە و لای لە شتێ کردۆتەوە و مەبەستدارە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Pernu|یەکەم=Tuomas K.|ڕێکەوت=٢٠١٧|سەردێڕ=The Five Marks of the Mental|ناونیشان=https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fpsyg.2017.01084|journal=Frontiers in Psychology|بەرگ=٨|issn=1664-1078}}</ref> ھەموو چالاکییەکانی سەر بە ناسیاری و ھەموو ئەزموونەکان «مەبەستدار»ن، یانی بەپێویست  لەبارەی شتێکی تایبەتەوەن: ئەگەر دەڕوانین، بۆ ئۆبژەیەک دەڕوانین، بۆ نموونە بۆ دارێ یا ڕووبارێ یا کێوێ؛ ئەگەر خەیاڵ دەکەین، ھێزی خەیاڵمان ئۆبژەیەکی خەیاڵیمان بۆ حازر دەکات، بۆ نموونە ئۆتۆمبیلێک دێنینە پێش چاو کە بە جاددەیەکدا تێدەپەڕێ؛ کاتێ خەریکی بیرھێنانەوەین، ئۆبژەیەک لە ڕابردووەوە بە یاد دەکەین. ئەگەر داوەری دەکەین، بابەتی داوەرییەکەمان ڕووداو یا واقیعێکە. بەکورتی، ھەموو دیاردە زەینییەکان لا لە ئۆبژەیەک دەکەنەوە و، بۆی دەگەڕێنەوە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=«حیث التفاتی» چیستو چرا مهم است؟|ناونیشان=http://ensani.ir/fa/article/226876/-%D8%AD%DB%8C%D8%AB-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%88-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D9%87%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-|ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=پرتال جامع علوم انسانی|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=http://ensani.ir/fa/article/226876/-%D8%AD%DB%8C%D8%AB-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%88-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D9%87%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA- |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> مەبەستدارێتی کاکڵەی [[دیاردەناسی|دیاردەناسییە]].<ref name=":0" /> مەبەستدارێتی پەیوەندیی نێوان [[وشیاری]] و جیھان دیاری دەکات و لەو ھەڵوێست و بۆچوونە [[ئایدیالیزم|ئایدیالیستییانە]] دوورمان دەخاتەوە کە دەسەڵاتێکی ڕەھا بۆ دروستکردنی [[واتا]] بە ھۆش دەدەن و بایەخ بە جیھانی دەرەکی نادەن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=کەمال|یەکەم=محەمەد|سەردێڕ=فینۆمینۆلۆجی|بڵاوکەرەوە=ناوەندی ڕۆشنبیریی ڕەھەند|ساڵ=٢٠١٩|پەڕەکان=٤٢}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|دەروونناسی|فەلسەفە}} {{دەروونناسی-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:چەمکەکان لە ناسیاریناسی]] [[پۆل:ھەبوونناسی]] [[پۆل:فەلسەفەی دەروونناسی]] [[پۆل:ناسیاری]] [[پۆل:چەمکەکان لە مێتافیزیک]] [[پۆل:مەبەست]] 741ygjltb93u2eolfdicvi3g5okv84b 0 234422 1680660 1517191 2026-10-05T01:33:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مۆسیقا-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1680660 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox musical artist |Name=مێگادێت |Background=گرووپ_یان_باند |image=Megadeth_Live_at_The_O2_2018-06-16.jpg |caption=مێگادێت لە لەندەن لە ٢٠١٨. لە چەپەوە بۆ ڕاست: [[دەیڤد ئێڵێفسن]]، [[دیرک فێربیورن]]، [[دەیڤ مەستەین]] و [[کیکۆ لۆرێیرۆ]]. |website={{URL|megadeth.com}} |Landscape=yes |Alias=فریشتەی کەوتوو (زوو)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=https://blabbermouth.net/news/dave-mustaine-once-again-says-david-ellefson-is-not-a-founding-member-of-mego9hhdeth-i-was-the-founder | سەردێڕ=DAVE MUSTAINE Once Again Says DAVID ELLEFSON is Not a Founding Member of MEGADETH: 'I Was the Founder' | ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢}}{{بەستەری مردوو|url=https://blabbermouth.net/news/dave-mustaine-once-again-says-david-ellefson-is-not-a-founding-member-of-mego9hhdeth-i-was-the-founder |date=نیسانی ٢٠٢٣ }}</ref> |Origin=[[لۆس ئانجلەس]]، کالیفۆڕنیا، ویلایەتە یەکگرتووەکان |Genre={{hlist|[[تراش مێتاڵ]]{{sfn|Phillips|Cogan|2009|pp=١٥٦-١٥٧}}|[[سپید مێتاڵ]]{{sfn|Phillips|Cogan|2009|pp=١٥٦-١٥٧}}|[[مۆسیقای ھێڤی مێتاڵ|ھێڤی مێتاڵ]]{{sfn|Phillips|Cogan|2009|pp=١٥٦-١٥٧}}}} |Years_active={{hlist|١٩٨٣–٢٠٠٢|٢٠٠٤–ئێستا}} |Label={{hlist|[[کۆمبات ڕیکۆردز|کۆمبات]]|[[کاپیتۆڵ ڕیکۆردز|کاپیتۆڵ]]|[[سانکچوێری ڕیکۆردز|سانکچوێری]]|[[ڕۆدڕەنەر ڕیکۆردز|ڕۆدڕەنەر]]|ترەیدکرافت|ئێکۆ}} |Current_members=* [[دەیڤ مەستەین]] * [[جەیمز لۆمێنزۆ]] * [[کیکۆ لۆرێیرۆ]] * [[دیرک فێربیورن]] }} '''مێگادێت''' ({{بە ئینگلیزی|Megadeth}}) گرووپێکی [[تراش مێتاڵ|تراش مێتاڵی]] ئەمریکییە کە لە [[لۆس ئانجلەس]] لە ١٩٨٣ لە لایەن گۆرانیبێژ/گیتارژەن [[دەیڤ مەستەین]] پێک ھێنراوە. بە کاری گیتار و شارەزایییە مۆسیقییە ئاڵۆزەکانیان ناسراون، مێگادێت یەکێکە لە «چوار گەورەکە»ی تراش مێتاڵی ئەمریکی لە پاڵ [[مێتالیکا]]، [[ئەنتراکس]] و [[سڵەیەر]]، ھۆکاری پەرەسەندن و ناساندنی چەشنەکەیە. == ئەندامانی گرووپ == '''ئەندامانی ھەنووکەیی''' * دەیڤ مەستەین – گیتار، گۆرانیبێژیی سەرەکی <small>(١٩٨٣–٢٠٠٢، ٢٠٠٤–ئێستا)</small> * جەیمز لۆمێنزۆ – بەیس، گۆرانیبێژیی پشتینە <small>(٢٠٠٦–٢٠١٠، ٢٠٢٢–ئێستا)</small> * کیکۆ لۆرێیرۆ – گیتار، گۆرانیبێژیی پشتینە <small>(٢٠١٥–ئێستا)</small> * دیرک فێربیورن – تەپڵ <small>(٢٠١٦–ئێستا)</small> == سەرچاوەکان == {{Reflist}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Megadeth|مێگادێت}} * {{وێبگەی فەرمی}} * [https://www.megadetharizona.com مێگادێت، ئەریزۆنا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210125224848/https://www.megadetharizona.com/ |date=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ }} * {{Curlie|Arts/Music/Bands_and_Artists/M/Megadeth/}} * {{AllMusic|class=artist|id=mn0000406294}} * {{Discogs artist}} * {{IMDb name|nm1655103}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کالیفۆڕنیا|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:گرووپە مۆسیقییەکان، دامەزرانی ١٩٨٣]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی]] [[پۆل:مێگادێت]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٨٣ لە کالیفۆڕنیا]] [[پۆل:ھونەرمەندانی کاپیتۆڵ ڕیکۆردز]] [[پۆل:گرووپە مۆسیقییە ھێڤی مێتاڵەکانی کالیفۆڕنیا]] [[پۆل:گرووپە مۆسیقییەکانی لۆس ئانجلەس]] [[پۆل:ھونەرمەندانی ڕۆدڕەنەر ڕیکۆردز]] [[پۆل:گرووپە مۆسیقییە سپید مێتاڵە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:گرووپە مۆسیقییە تراش مێتاڵەکانی کالیفۆڕنیا]] [[پۆل:ھونەرمەندانی یوونیڤەرساڵ ڕیکۆردز]] irzf2f6wd9e8a8nhp0e02i8m46zlfes 0 234759 1680530 1517101 2026-10-04T19:36:08Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، جوگرافیا-کۆلکە، ئایین-کۆلکە) 1680530 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''مێژووی ئیسرائیل''' ({{بە ئینگلیزی|History of Israel}}) وڵاتی ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٤٨ بە فەرمی دامەزراوە. ھەرچەندە پێویستە مێژووی ئیسرائیل بەو شێوەیە ھەژمار بکرێت کە دوو بەش لە مێژووی جوولەکەکان لە خاکی کۆنی ئیسرائیل و مێژووی دەوڵەتی مۆدێرن ئیسرائیلدا لەخۆدەگرێت. ئەم وڵاتە بە نزیکەیی دەکەوێتە شوێنی شانشینی کۆنی جوولەکەکان، بەو جیاوازییەی کە ئەو خاکە کۆنە کەناری ڕۆژاوای ڕووباری ئوردنیشی لەخۆگرتبوو. ئەم شوێنە شوێنی لەدایکبوونی [[زمانی عیبری]] بووە کە ئەمڕۆ لە [[ئیسرائیل]] قسەی پێدەکرێت. ھەروەھا لەم خاکەدا شوێنی پیرۆز بۆ ئایینی [[جوولەکایەتی]] و [[مەسیحییەت]] و [[ئیسلام]] و [[ئایینی بەھایی|بەھایی]] ھەیە. سەرەڕای ئەوەی کە خاکی ئیسرائیل بەدرێژایی سەدەکان دەستی لە نێوان ئیمپراتۆرییەتە جیاوازەکاندا گۆڕی، بەڵام زۆربەی دانیشتووانی ئەو خاکە تا سەدەی سێیەمی زایینی وەک جوولەکە مانەوە. ئەم ناوچەیە لەدوای سەدەی سێھەمەوە بەشێوەیەکی زۆر مەسیحییەت کرا و دوای فەتحکردنی موسڵمانان لە سەدەی حەوتەمدا زیاتر موسڵمان تێدا بوو، لە ناوەڕاستی سەدەی بیستەمەوە دیسانەوە جوولەکە زۆری تێدا بوو. لە نێوان ساڵانی ١٠٩٦ بۆ ١٢٩١ز، ئەم ناوچەیە ناوەندی ململانێی نێوان موسڵمانان و مەسیحییەکان بووە لە [[شەڕەکانی خاچپەرستی|شەڕەکانی خاچھەڵگری]]دا و دوای ئەوە تا ساڵی ١٩١٧ بە بەشێک لە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] دادەنرا. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|کۆمەڵگا|ئیسرائیل|وڵاتەکان|ئابووری|جوگرافیا|ئایین|ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{پۆلی کۆمنز|History of Israel}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئایین-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی ئیسرائیل]] [[پۆل:مێژووی جوولەکە بەپێی وڵات]] a4zt2ogl0r3lznlb83lpxuhicd2o63j 0 234941 1680368 1667175 2026-10-04T13:35:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، وێژە-کۆلکە، ڕووسیا-کۆلکە) 1680368 wikitext text/x-wiki {{Short description|1870 novella by Fyodor Dostoevsky}} {{Infobox book| <!-- See Wikipedia:WikiProject_Novels or Wikipedia:WikiProject_Books --> | name = مێردی ھەمیشەیی | title_orig = Вечный муж (Vechny Muzh) | translators = [[کۆنستانس گارنت]]، [[ڕیچارد پیڤێر]] | image = | caption = | author = [[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی]] | cover_artist = | country = | language = [[ڕووسی]] | series = | genre = [[ڕۆمان]] | publisher = [[پەیامبەری ڕووسی]] (زنجیرە) | release_date = ١٨٧٠ | media_type = چاپ ([[بەرگی ڕەق]] و [[بەرگی کاغەز]]) پەرتووکی دەنگی | pages = | isbn = | dewey = | congress = | oclc = | preceded_by = | followed_by = }} '''مێردی ھەمیشەیی''' [[ڕۆمان|ڕۆمانێکی]] نووسەری [[ڕووسەکان|ڕووسی]] [[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی|فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکییە]]، لە [[١٨٧٠|ساڵی ١٨٧٠]] لە گۆڤاری بەیانی وێژەیی بڵاوکراوەتەوە. ڕۆمانەکە لە ڕێگەی حەڤدە بەشی خۆیەوە پەیوەندییەکی ئاڵۆزی نێوان ڤێلچانینۆڤ و تروسۆتسکی ھاوسەری بێوەژنی خۆشەویستە کۆچکردووەکەی دەگێڕێتەوە. ڕۆمانەکە بە شێوازێک تایبەتمەندە کە لە نێوان کارەسات و کۆمیدیا دەگۆڕێت، و قووڵی شیکاری [[دەروونناسی|دەروونی]] کارەکتەرەکانی. [[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی|دۆستۆیەڤسکی]] ڕۆمانەکەی لەکاتی نیشتەجێبوونی لە شاری [[درێسدن|درێسدنی]] [[ئەڵمانیا|ئەڵمانی]]، لەکاتی کۆچە [[ئەورووپا|ئەورووپییەکەی]]، لەنێوان ھاوین و پاییزی ساڵی [[١٨٦٩]] ، لەسەر داوای ھاوڕێ [[ڕەخنەی ئەدەبی|ڕەخنەگر]]ەکەی ستراخۆڤ، بە مەبەستی بڵاوکردنەوەی بە شێوەیەکی زنجیرەیی، لە بواری [[وێژە]]دا لە گۆڤاری بەیانی. دۆستۆیەڤسکی لە ترسی گەڕان لەلایەن پاسەوانانی سنووری [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ڕووسیا]]، دەستنووسی ڕەسەنی ڕۆمانەکەی سووتاند پێش ئەوەی لە بەھاری ساڵی [[١٨٧١]] بگەڕێتەوە بۆ [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ڕووسیا]].<ref>http://www.e-litterature.net/publier2/spip.php?page=article5&id_article=500</ref><ref>شرۆڤەی ڕەخنەگر جۆرج فیلیپێنکۆ لە پەراوێزی چاپی فەڕەنسی ئابی ٢٠١٢ (ISBN 9782253023302)</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|ڕۆمان|ڕووسیا|کتێب|وێژە|ڕۆمانەکان}} {{پۆلی کۆمنز|The Eternal Husband}} {{کتێب-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{ڕووسیا-کۆلکە}} [[پۆل:ڕۆمانەکانی فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی]] 9ij85bls406j02a0tbbfb9yevkmf1zc 0 235321 1680600 1517157 2026-10-04T22:36:53Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1680600 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە =Wiki logo The Cunctator.png |وڵات = [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]}} '''مێژووی ویکیپیدیا''' ({{بە ئینگلیزی|History of Wikipedia}}) بە فەرمی لە ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠١ لەلایەن [[جیمی وەیڵز|جیمی ویلز]] و [[لاری سانگر|لاری سەنگەر]] دامەزراوە. == مێژوو == ھەرچەندە بناغەی تەکنیکی دروستکردنی ویکیپیدیا دەگەڕێتەوە بۆ یەکەم بابەتەکانی ئینسایکلۆپیدیای ئۆنلاین لە ساڵی ١٩٩٢ و نووسینەکانی ڕیگ گەیتس (یەکێک لە پێشەنگەکانی [[ئینتەرنێت]])، بەڵام چالاکییەکانی [[ڕیچارد ستۆڵمەن|ڕیچارد ستالمان]] لە ساڵی ٢٠٠٠دا دەتوانرێت بە خاڵی وەرچەرخان لە سەرەتای ساڵی ١٩٩٢دا ھەژمار بکرێت بە نووسینی ئینسایکلۆپیدیای ئۆنلاین. ستالمان بە جەختکردنەوە لەسەر بەکارھێنانی ئازادی زانیاری و ناوەڕۆکی سەرچاوە کراوە و نەبوونی چڕبوونەوەی ڕێکخراوەیی، کاریگەری لەسەر بیرۆکەی پێکھێنانی ئینسایکلۆپیدیای ئۆنلاین بەخۆڕایی ھەبوو. لە ساڵی ٢٠٠٠ جیمی ویلز نیوپیدیای بڵاوکردەوە، کە ئینسایکلۆپیدیایەکی ئۆنلاینە و لەلایەن پسپۆڕانی تەکنیکییەوە دەستکاری دەکرێت. بە گۆڕینی مۆڵەتەکەی بۆ مۆڵەتی بەڵگەنامەی کراوەی GNU و بەکارھێنانی شێوازە تەکنیکییەکانی [[ویکی]] کە لەلایەن وارد کانینگھامەوە داھێنرا، ویکیپیدیا لەدایک بوو. ھەندێک لە سەرنوسەرەکان دڵخۆش نەبوون کە نیوپیدیا بە شێوازی [[ویکی]] بەڕێوەدەبرێت و بەرەنگارییان بووەوە. سەنگەر پێشنیاری کرد کە پڕۆژە نوێیەکە ناوی " '''ویکیپیدیا''' " بێت و بەم زووانە بە بەستەری wikipedia.com لە ڕۆژی دووشەممە ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠١ دەستی پێکرد. [[ڕاژەکار|سێرڤەرەکانی]] لە شاری [[سان دییگۆ|سان دیێگۆن]] و لەلایەن کۆمپانیای بۆمیسەوە دابین دەکرێن. لە ئابی ٢٠٠٢ جیمی ویلز ڕای گەیاند کە ڕێکلامە بازرگانییەکان لە ویکیپیدیادا ناخرێنە ناوەوە؛ بەم پێیە ناونیشانی ماڵپەڕەکەی گۆڕدرا بۆ Wikipedia.org. بەپێی ئاماری [[ئەلێکسا ئینتەرنێت|ئەلێکسا]]، ویکیپیدیا لە ڕیزبەندی حەوتەمی زۆرترین بینەری ئینتەرنێتدایە و بەگوێرەی کۆمسکۆر، ئەم ماڵپەڕە مانگانە زیاتر لە ١١٧ ملیۆن جار تەنھا لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] بینراوە و ئامارە جیھانییەکانیش ١٨ ملیار جارە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=?WikiPeaks|ناونیشان=http://www.economist.com/news/international/21597959-popular-online-encyclopedia-must-work-out-what-next-wikipeaks}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=comScore Ranks the Top 50 U.S. Digital Media Properties for January 2015|ناونیشان=http://www.comscore.com/Insights/Market-Rankings/comScore-Ranks-the-Top-50-US-Digital-Media-Properties-for-January-2015|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150317071240/http://www.comscore.com/Insights/Market-Rankings/comScore-Ranks-the-Top-50-US-Digital-Media-Properties-for-January-2015|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دوای دروستبوونی [[دامەزراوەی ویکیمیدیا]] لە ساڵی ٢٠٠٢، یەکەمین پڕۆژەی خوشکێک بە ناوی [[ویکیفەرھەنگ]] دروست کرا و پڕۆژەی دیکە وردە وردە لە ساڵی ٢٠٠٣ دەستیپێکرد. ویکیپیدیای کوردی لە ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤ سازکرا، ویکیپیدیاکە وا ڕێک خرابوو کە بە کورمانجی و سۆرانی وتاری تێدا بڵاوبکرێتەوە. بەڵام بەھۆی ھەبوونی ئاستەنگی تەکنیکی و زمانەوانی، ئەو شێوازە سەری نەگرت کە هەردوو شێوەزارەکە لە ژێر زمانێکدا بەردەوام بن، ئەمە بووە ھۆی ئەوەی لە ١٢ی ئابی ٢٠٠٩ وەشانێکی نوێ بۆ کوردیی ناوەندی (بە کۆدی زمانیی ckb) سازبکرێت == ئەمانەش ببینە == *[[متمانەپێکراوی ویکیپیدیا]] *[[ویکیپیدیای کوردی]] *[[ویکیپیدیا]] *[[ویکیفەرھەنگ]] *[[دامەزراوەی ویکیمیدیا]] ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگا|ئابووری|وڵاتەکان|زانست|مێژوو|دەیەی ٢٠٠٠|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کۆمپانیا|ئینتەرنێت}} {{پۆلی کۆمنز|History of Wikipedia}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی ویکیپیدیا]] imnamvrgiv5z8zrnm41hgz0jqmqz5ig 0 235926 1680591 1547289 2026-10-04T22:35:23Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، تەکنۆلۆژیا-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1680591 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە =MarkZuckerberg.jpg}} '''[[فەیسبووک]]''' ({{بە ئینگلیزی|Facebook}}) خزمەتگوزارییەکی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانە، لە [[شوبات|٤ی]] شوباتی [[٢٠٠٤]] دەستیپێکردووە. لەلایەن [[مارک زوکەربێرگ]] لەگەڵ ھاوڕێی خوێندکاری [[زانکۆی ھارڤارد]] ئێدواردۆ ساڤێرین دامەزراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=٢٠١٠|سەردێڕ=At Last — The Full Story Of How Facebook Was Founded|ناونیشان=https://www.businessinsider.com/how-facebook-was-founded-2010-3#we-can-talk-about-that-after-i-get-all-the-basic-functionality-up-tomorrow-night-1|journal=Business Insider (online, March 5)|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥}}</ref> ئەندامێتی سایتەکە سەرەتا لەلایەن دامەزرێنەرانەوە سنووردار بوو بۆ خوێندکارانی زانکۆی ھارڤارد، بەڵام فراوانکرا بۆ کۆلێژەکانی دیکەی ناوچەی بۆستن، و وردە وردە زۆربەی زانکۆکانی ئەمریکا و کەنەدای گرتەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|ناونیشان=https://www.forbes.com/2006/09/11/facebook-opens-up-cx_rr_0911facebook.html|سەردێڕ=Open Facebook|شوێن=New York|ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠٠٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.tuftsdaily.com/2.5541/1.600318|سەردێڕ=Online network created by Harvard students flourishes|ڕێکەوت=١٢ی نیسانی ٢٠٠٤|شوێن=Medford, MA|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131029210249/http://www.forbes.com/2006/09/11/facebook-opens-up-cx_rr_0911facebook.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠٠٨|ناونیشان=https://www.bloomberg.com/tosv2.html?vid=&uuid=0bf13be0-db10-11ea-8987-4988e7b10dcb&url=L2J3L3N0b3JpZXMvMjAwNi0wOS0xMS9mYWNlYm9vay1vcGVuaW5nLXRoZS1kb29ycy13aWRlcg==|سەردێڕ=Facebook: Opening the Doors Wider|شوێن=New York|ڕێکەوت=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٦}}</ref> تا مانگی ئەیلوولی ٢٠٠٦، ھەموو ئەو کەسانەی کە ناونیشانی ئیمەیڵی دروستیان لەگەڵ مەرجی تەمەندا ھەبوو، تەمەنیان ١٣ ساڵ و سەرووتر بوو. == مێژوو == لە ساڵی ٢٠٠٥ فەیسبووک یەکەم وەبەرھێنانی خۆی لە سەرمایەدارە مەترسیدارەکان وەرگرت و تا ساڵی ٢٠٠٦ بۆ ھەر کەسێک کە تەمەنی لە سەرووی ١٣ ساڵەوە بێت و ناونیشانی ئیمەیڵی دروستی ھەبێت بەردەست بوو. ماڵپەڕەکە بە خێرایی بوو بە دیاردەیەکی جیھانی، تا ساڵی ٢٠١٢ زیاتر لە یەک ملیار بەکارھێنەری چالاک بوو. بەدرێژایی ساڵان فەیسبووک گۆڕانکاری و نوێکاری زۆری بەسەردا ھاتووە. لە ساڵی ٢٠٠٧دا نیووز فیدی ناساند، کە بەکارھێنەران دەتوانن نوێکارییەکانی ھاوڕێکانیان ببینن و ئەو پەیجانەی کە فۆڵۆویان کردووە لە یەک شوێن. ھەروەھا فەیسبووک لە ساڵی ٢٠٠٩ دوگمەی «لایک»ی ناساند، کە بەکارھێنەران ڕێگەیان پێدەدات ڕەزامەندی خۆیان بۆ پۆست و پەیجەکان نیشان بدەن. لە ساڵی ٢٠١٢ فەیسبووک کەوتە بازاڕەوە و بووە یەکێک لە گەورەترین IPO تەکنەلۆژییەکان لە مێژوودا. لەو کاتەوە کۆمپانیاکە چەندین پلاتفۆرمی بەناوبانگی دیکەی بەدەستھێناوە، لەوانە ئینستاگرام و واتسئەپ. لەم دواییانەدا فەیسبووک ڕووبەڕووی لێکۆڵینەوەی زیاتر بووەتەوە لەسەر پرسەکانی وەک تایبەتمەندی، بڵاوبوونەوەی ھەواڵی ساختە و ڕۆڵی سۆشیال میدیا لە سیاسەتدا. سەرەڕای ئەم مشتومڕانە، فەیسبووک وەک یەکێک لە کاریگەرترین و بەکارھێنراوترین پلاتفۆرمەکانی سۆشیال میدیا لە جیھاندا دەمێنێتەوە == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کۆمپانیا|ئابووری|دەیەی ٢٠٠٠|کۆمەڵگا|تەکنۆلۆژیا|ئینتەرنێت}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:وێبگە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:وێبگەکانی ئینتەرنێت کە لە ٢٠٠٤ دامەزراون]] [[پۆل:فەیسبووک]] [[پۆل:کۆمپانیا فرەنەتەوەییەکان کە بارەگاکەیان لە ئەمریکایە]] [[پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ٢٠٠٤]] [[پۆل:خزمەتگوزارییەکانی کایەی ڤیدیۆیی سەرھێڵ]] [[پۆل:کارلێکی مرۆڤ و کۆمپیوتەر]] [[پۆل:مێژووی ئینتەرنێت]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ٢٠٠٤ لە ماساچووسیتس]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی بلاکبێری]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی ئەندرۆید]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی ئای ئۆ ئێس]] [[پۆل:میدیای کۆمەڵایەتی]] 23kqv6phan89xf0qteo6ygm2j3qpsio 0 235970 1680514 1666994 2026-10-04T19:33:28Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1680514 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox person|name=مێلیسا بارێرا|image=Melissa Barrera 2023.jpg|caption=بارێرا لە ٢٠٢٣دا|birth_name=مێلیسا بارێرا مارتینێز<ref name="estilodf" />|birth_date={{Birth date and age|1990|7|4|df=yes}}|birth_place=[[مۆنتەری]], [[نویڤۆ لیۆن]]، مەکسیک|spouse={{Marriage|پاکۆ زازێتا|2019}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.popsugar.com/celebrity/melissa-barrera-and-paco-zazueta-pictures-48369549|سەردێڕ=Just an Appreciation Post of Melissa Barrera and Paco Zazueta's Swoon-Worthy Romance|ئیش=PopSugar|یەکەم=Monica|دوایین=Sisavat|ڕێکەوت=٦ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وتەگێڕانەوە=Off screen, though, Barrera is happily married to musician Paco Xavier Zazueta. According to Variety, the couple first met while they were contestants on a Mexican reality musical talent show called "La Academia" in 2011 ... Eight years later, Barrera and Zazueta tied the knot, and they've been going strong ever since.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230307012154/https://www.popsugar.com/celebrity/melissa-barrera-and-paco-zazueta-pictures-48369549|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|occupation={{hlist|ئەکتەر|گۆرانیبێژ}}|years_active=چالاک-٢٠١١}}'''مێلیسا بارێرا مارتینێز''' (لەدایکبووی ٤ی تەمموزی ١٩٩٠) ئەکتەر و گۆرانیبێژی مەکسیکییە. لە مەکسیک بە ڕۆڵەکانی لە تەلەڤزیۆنەکان هەمیشە هی تۆ ئەکاپولکۆ (٢٠١٣)، خۆشەویستییەکی زۆر (٢٠١٥)، و زنجیرەی [[نێتفلیکس]] لە یانەی دی کوێرڤۆس (٢٠١٧) ناسراوە. لە دەرەوەی مەکسیک، ئەو بە ڕۆڵی سامانتا کارپێنتەر لە زنجیرەی فیلمی ترسناکیی هاوار و نمایشی ستارز ڤیدا ناسراوە.<ref name="estilodf">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Mariana Rosas|ڕێکەوت=١٨ی تەممووزی ٢٠١٤|سەردێڕ=Melissa Barrera, le sonríe el éxito|ناونیشان=http://www.estilodf.tv/noticias/melissa-barrera-le-sonrie-el-exito/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180425031818/http://www.estilodf.tv/noticias/melissa-barrera-le-sonrie-el-exito/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی نیسانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٥|ئیش=Estilo DF|زمان=Spanish}}</ref><ref name="d'alessandro">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=D'Alessandro|یەکەم=Anthony|ڕێکەوت=١٠ی ئایاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=''Scream'' Sequel Seeing Return of Melissa Barrera, Jasmin Savoy Brown, Mason Gooding & Jenna Ortega|ناونیشان=https://deadline.com/2022/05/scream-sequel-jenna-ortega-melissa-barrera-mason-gooding-jasmin-savoy-brown-1235020399/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220510192804/https://deadline.com/2022/05/scream-sequel-jenna-ortega-melissa-barrera-mason-gooding-jasmin-savoy-brown-1235020399/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=Deadline}}</ref><ref name="NewYorkTimes">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Shapiro|یەکەم=Bee|ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=Melissa Barrera Goes from Mexican Telenovelas to 'Vida' Star|ئیش=The New York Times|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2019/10/04/style/melissa-barrera-goes-from-mexican-telenovelas-to-vida-star.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|issn=0362-4331|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220118191157/https://www.nytimes.com/2019/10/04/style/melissa-barrera-goes-from-mexican-telenovelas-to-vida-star.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> {{پۆلی کۆمنز|Melissa Barrera}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|تەلەڤیزیۆن|فیلم}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٠]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی مەکسیکی]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی مەکسیکی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی]] 7ahoyhbdg09gv7nqyfbnj4xbc6vf1fg 0 236236 1680587 1517137 2026-10-04T22:34:43Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، فیزیک-کۆلکە، گەردوون-کۆلکە) 1680587 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس |وێنە =Proton rocket launch.jpg}} {{لایەنەکانی فڕینی بۆشایی}} [[فڕینی بۆشایی]] لە سەدەی بیستەمدا دەستی پێکرد دوای پێشکەوتنە تیۆری و پراکتیکییەکانی [[کۆنستانتین تسیۆلکۆڤسکی|کۆنستنتین تسیۆلکۆڤسکی]] و ڕۆبەرت ئێچ گۆدارد و ھێرمان ئۆبێرت. یەکەم بەرنامەی سەرکەوتووی موشەکی گەورە لە ساڵانی ١٩٢٠ لە ئەڵمانیا لەلایەن فریتز ڤۆن ئۆپڵ و ماکس ڤالیێرەوە دەستیپێکرد و لە کۆتاییدا لە ئەڵمانیای نازی لەلایەن [[وێرنەر ڤۆن بڕاون|وێرنھێر ڤۆن براونەوە]] دەستیپێکرد. [[یەکێتیی سۆڤیەت|یەکێتی سۆڤیەت]] پێشەنگی پێشبڕکێی بۆشایی ئاسمانی دوای جەنگی گرت و یەکەم [[مانگی دەستکرد|مانگی]] دەستکرد و<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sputnik satellite, Britannica|ناونیشان=https://www.britannica.com/technology/Sputnik}}</ref> یەکەم پیاو<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Yuri Gagarin: First Man in Space|ناونیشان=https://www.nasa.gov/mission_pages/shuttle/sts1/gagarin_anniversary.html|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=NASA|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230314220757/https://www.nasa.gov/mission_pages/shuttle/sts1/gagarin_anniversary.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و یەکەم ژن<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ١٩٦٣|سەردێڕ=This Day in History: Soviet cosmonaut Valentina Tereshkova becomes the first woman in space|ناونیشان=https://www.history.com/this-day-in-history/first-woman-in-space|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=History.com}}</ref> ی خستە ناو [[خولگە]]. ئەمریکا لە ناوەڕاستی شەستەکاندا کەوتە بەر ڕکابەرە سۆڤیەتییەکانیان و دواتر تێپەڕین و لە ساڵی ١٩٦٩ یەکەم پیاوەکانی لەسەر مانگ نیشتنەوە. لە ھەمان ماوەی ساڵدا فەرەنسا، بەریتانیا، ژاپۆن و چین لە یەک کاتدا توانای ھەڵدانی سنووردارتریان پەرەپێدەدا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|زانست|فیزیک|کۆمەڵەی خۆر|گەردوون|کۆمپانیا|ئابووری|مێژوو|شەڕی سارد|فڕینی بۆشایی}} {{پۆلی کۆمنز|History of spaceflight}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{فیزیک-کۆلکە}} {{گەردوون-کۆلکە}} o4b6bijdolgbllh0p3kwcmz43tiqwuh 0 236276 1680728 1631329 2026-10-05T04:36:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (قورئان-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە، ئایین-کۆلکە) 1680728 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''حەرامکراوەکان بۆ پیاوان''' لە [[شەریعەتی ئیسلامی|شەریعەتی ئیسلامیدا]] ئەو ئافرەتانەن کە پیاوێکی موسڵمان ڕێگەی پێنادرێت ھاوسەرگیریان لەگەڵدا بکات و دوو جۆر قەدەغەکردنیان ھەیە، '''قەدەغەکردنی ھەمیشەیی''' و '''قەدەغەکردنی کاتی'''. ئافرەتانی قەدەغەکراو لە [[قورئان|قورئانی پیرۆز]] بە شێوەیەکی ورد پێناسە کراون، لە بابەتەکانەوە تا لقەکان، لە ئایەتەکانی ٢٢ و ٢٣ی [[نیسا|سوورەتی نیسا]]: { وَلَا تَنكِحُوا۟ مَا نَكَحَ ءَابَاۤؤُكُم مِّنَ ٱلنِّسَاۤءِ إِلَّا مَا قَدۡ سَلَفَۚ إِنَّهُۥ كَانَ فَـٰحِشَةࣰ وَمَقۡتࣰا وَسَاۤءَ سَبِیلًا (٢٢) حُرِّمَتۡ عَلَیۡكُمۡ أُمَّهَـٰتُكُمۡ وَبَنَاتُكُمۡ وَأَخَوَ ٰ⁠تُكُمۡ وَعَمَّـٰتُكُمۡ وَخَـٰلَـٰتُكُمۡ وَبَنَاتُ ٱلۡأَخِ وَبَنَاتُ ٱلۡأُخۡتِ وَأُمَّهَـٰتُكُمُ ٱلَّـٰتِیۤ أَرۡضَعۡنَكُمۡ وَأَخَوَ ٰ⁠تُكُم مِّنَ ٱلرَّضَـٰعَةِ وَأُمَّهَـٰتُ نِسَاۤىِٕكُمۡ وَرَبَـٰۤىِٕبُكُمُ ٱلَّـٰتِی فِی حُجُورِكُم مِّن نِّسَاۤىِٕكُمُ ٱلَّـٰتِی دَخَلۡتُم بِهِنَّ فَإِن لَّمۡ تَكُونُوا۟ دَخَلۡتُم بِهِنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَیۡكُمۡ وَحَلَـٰۤىِٕلُ أَبۡنَاۤىِٕكُمُ ٱلَّذِینَ مِنۡ أَصۡلَـٰبِكُمۡ وَأَن تَجۡمَعُوا۟ بَیۡنَ ٱلۡأُخۡتَیۡنِ إِلَّا مَا قَدۡ سَلَفَۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ غَفُورࣰا رَّحِیمࣰا (٢٣) } واتە: نه‌که‌ن ئه‌و ئافره‌تانه ماره بکه‌ن که پێشتر باوکتان ماره‌ی کردبوو، مه‌گه‌ر ئه‌وه‌ی که ڕابوورد (له‌سه‌رده‌می نه‌فامیدا پێش حه‌رام کردنی) به‌ڕاستی ئه‌و کاره گوناهێکی گه‌وره و ناشرین و ناپه‌سه‌نده و ڕێبازێکی خراپه‌ (٢٢) قه‌ده‌غه‌ کراوه‌ له‌سه‌رتان (ماره‌کردنی) دایکانتان و کچه‌کانتان و خوشکه‌کانتان و پوره‌کانتان(که‌ خوشکی باوکتانن) و پوره‌کانتان (که‌ خوشکی دایکتانن) و کچانی برا و کچانی خوشك ئه‌و دایکانه‌تان که‌ شیریان پێ داوون و خوشکه‌کانتان له‌ شیره‌وه‌ و دایکی ژنه‌کانتان(خه‌سوو) و کچانی ژنانتان که‌ له‌ مێردی تریان بن ئه‌وانه‌ی که‌ له‌ ماڵی ئێوه‌دا ده‌ژین له‌و ژنانه‌تانن که‌ چوونه‌ته‌ لایان جا ئه‌گه‌ر نه‌چووبونه‌ لایان (دایکی کۆڵه‌ به‌سه‌کان) ئه‌وه‌ هیچ گوناهێکتان له‌سه‌ر نی یه‌(له‌ ماره‌ کردنی کچه‌کانیاندا) و (حه‌رامه‌ بۆتان) هاوسه‌ری کوڕه‌کانتان(بووك) ئه‌وانه‌ی که‌ له‌ پشتی خۆتانن و (قه‌ده‌غه‌ کراوه‌ له‌سه‌رتان) کۆکردنه‌وه‌تان له‌ نێوان دوو خوشك (له‌ ماره‌ کردندا) مه‌گه‌ر ئه‌وه‌ی پێش ئه‌م (حوکمه‌ له‌ نه‌فامی دا) کرابێ بێگومان خوا ھه‌میشە لێبورده‌ی میھره‌بانە. (٢٣). == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|قورئان|کۆمەڵگا|ئایین}} {{قورئان-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{ئایین-کۆلکە}} [[پۆل:وشە و دەستەواژە عەرەبییەکانی شەریعەتی ئیسلامی]] [[پۆل:خزمایەتی و ڕەچەڵەک]] [[پۆل:حەیا لە ئیسلامدا]] [[پۆل:زاراوە یاساییەکانی شەریعەت]] 99mj7h5z596e0y1nqty98fxspjj4lh2 0 236314 1680678 1517217 2026-10-05T01:36:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (خۆراک-کۆلکە) 1680678 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''مەتارەی ئاو''' یان '''بوتڵی ئاو''' ({{بە ئینگلیزی|Water Bottle}}) بریتییە لە دەفرێک بۆ ھەڵگرتنی [[ئاو]] و [[خواردنەوە|خواردنەوەکانی]] تر بۆ خواردن. بەکارھێنانی بوتڵی ئاو ڕێگە بە ھەڵگرەکەی دەدات شلەمەنییەکان لە شوێنێکەوە بۆ شوێنێکی تر بگوازێتەوە. بوتڵی ئاو بەزۆری لە [[پلاستیک]] و [[شووشە]] یان [[کانزا]] دروست دەکرێت. بتڵی ئاو بە شێوە و ڕەنگ و قەبارەی جیاواز بەردەستە. لە ڕابردوودا بتڵی ئاویش لە دار دروست دەکرا. بوتڵی ئاو بە دوو جۆر دێت: یەکجار بەکارھێنراو و دووبارە بەکارھێنانەوە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢١ی ئایاری ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|خۆراک|خواردنەوە|وڵاتەکان|کۆمەڵگا|ئاو}} {{پۆلی کۆمنز|Water bottles}} {{خۆراک-کۆلکە}} [[پۆل:دەفرەکان]] [[پۆل:بوتڵەکان]] dzbuxb6hovcm1q0lluzpmf3lu9forgw 0 236604 1680743 1637315 2026-10-05T04:38:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1680743 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی کەسایەتی|name=مەحموود ئێزیدی|image=Statue of Mahmood Ezidi in Shekhan.jpg|caption=پەیکەری مەحمود ئێزیدی لە شێخان، کە لە ساڵی ٢٠١١ لە چوارڕێیانی شێخان بۆ ڕێزلێنان لێی دانرا|birth_name=ھاشم ئیلیاس سایلۆ|birth_date=1944١٩٤٤|birth_place=[[باعەدرێ]], ھەرێمی کوردستان|death_date=١٨ی ئابی ١٩٧٩|death_place=گوندی ڕودنیا، ئامێدی|burial_place=[[لالش]]|occupation=پێشمەرگە|years_active=١٩٦٢-١٩٧٤ ([[سوپای عێراق]])، ١٩٧٤-١٩٧٩ ([[پێشمەرگە]])|party=[[پارتی دیموکراتی کوردستان]] (1963-1979)|opponents=ڕژێمی بەعسی عێراق}} '''ھاشم ئیلیاس سایلۆ''' (1944 – 18ی ئابی 1979) ناسراو بە '''مەحمود عیزیدی''' ، پێشمەرگەیەکی بەناوبانگی [[پێشمەرگە|پێشمەرگەی]] [[ئێزیدی]] دڵسۆزی [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] بوو، کە سەرکردایەتی چەندین ڕووبەڕووبوونەوەی سەربازی سەرکەوتووی دژی ڕژێمی کرد لە سەردەمی [[ڕژێمی بەعس|بەعسی عێراقدا]].<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Shammo|یەکەم=Qader Saleem|ناونیشان=https://www.worldcat.org/oclc/1032015979|سەردێڕ=Yezidis in Iraq : between citizenship and policies of marginalization (1958-2005)|ڕێکەوت=٢٠١٨|ژپنک=٩٧٨-١-٤٩٥٥-٠٦٥٨-١|شوێن=Lewiston, New York|پەڕەکان=١٤٢–١٤٥|oclc=١٠٣٢٠١٥٩٧٩}}</ref> <ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نبذة عن سيرة وبطولات الشھيد محمود الائيزدي:نايف رشو الايسياني {{!}} موقع بحزاني نت|ناونیشان=https://www.bahzani.net/?p=58543|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|زمان=ar}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=میدیا|یەکەم=گولان|سەردێڕ=الشھيد محمود ايزدي يبقى خالداً.!|ناونیشان=https://www.gulanmedia.com/ar/story/51394|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=گوڵان مێدیا|زمان=ar}}</ref> <ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=مرزا الجندي|یەکەم=قاسم|ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠٢٢|سەردێڕ=قاسم مرزا الجندي: محمود إيزيدي (جيفارا كوردستان) قائد ثورة كولان التحررية والتقدمية|ناونیشان=https://www.lalishduhok.com/articles/post/436502/,%20https://www.lalishduhok.com/articles/post/436502/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Lalish Media Network|زمان=ar}}</ref> پێش ئەوەی لە ساڵی 1974 ببێت بە [[پێشمەرگە]]، لە تەمەنی 18 ساڵیدا لە [[ھێزە وشکانییەکانی عێراق|سوپای عێراق]] وەرگیرابوو، دواتر بەھۆی پابەندبوونی بە جێبەجێکردنی ئەرکە سەربازییەکانی و ئاستێکی باشی لە مەشق و ڕاھێناندا پلەی بەرزکرایەوە بۆ جێگری ئەفسەر. لە ساڵی ١٩٦٣ بە نھێنی پەیوەندی بە پارتی دیموکراتی کوردستانەوە کردووە و لەو کاتەوە ئەندام بووە. لە ساڵی 1970، دوای [[ڕێکەوتننامەی ١١ی ئازار|ڕێککەوتنی ئۆتۆنۆمی عێراق و کورد]] ، مەحمود ئێزیدی پەیوەندی خۆی لەگەڵ [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] ئاشکرا کرد، و دەستی کرد بە چالاکی ئاشکرا و ھەروەھا پەیوەندی ڕاستەوخۆی لەگەڵ کادرەکانی دیکەی حیزبەکەدا دامەزراند. لە ساڵی 1974 و دوای ڕووخانی ڕێککەوتنی ئۆتۆنۆمی عێراق و کورد لە ساڵی 1970 و بەھۆی گۆشەگیری لەلایەن ڕژێمی عێراقەوە ، مەحمود ئێزیدی پەیوەندی بە [[تێکھەڵچوونی نێوان عێراق و کوردەکان|خەباتی کوردەوە]] کرد و دەستی کرد بە خزمەتکردن لە ھێزی پێشمەرگە.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نبذة عن سيرة وبطولات الشھيد محمود الائيزدي:نايف رشو الايسياني {{!}} موقع بحزاني نت|ناونیشان=https://www.bahzani.net/?p=58543|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|زمان=ar}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true">[https://www.bahzani.net/?p=58543 "نبذة عن سيرة وبطولات الشھيد محمود الائيزدي:نايف رشو الايسياني | موقع بحزاني نت"] (in Arabic)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2022-12-28</span></span>.</cite> </ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|عێراق|کوردستان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:سەربزێوانی کورد]] [[پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان]] [[پۆل:کوردانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:مردووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٤]] [[پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ئێزدییەکانی عێراق]] [[پۆل:پێشمەرگە]] n2ahbamdm35cf008g91cu8kvxk4dakj 0 236733 1680558 1405055 2026-10-04T20:35:02Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680558 wikitext text/x-wiki '''ئەبوو عەباس فەزل کوڕی حاتم نەیریزی''' [[ماتماتیکزان]] و [[ئەستێرەناسی|فەلەکناسی]] فارسی خەڵکی نەیریز کە ئێستا دەکاتە [[پارێزگای فارس]] لە [[ئێران|ئێرانە]].<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Brentjes|یەکەم=Sonja|سەردێڕ=Der Ṯābit b. Qurra zugeschriebene Zusatz I, 462 zu Euklid I, 46 in MS Leiden 399,1|ڕێکەوت=1992|ناونیشان=https://doi.org/10.1007/978-3-0348-8599-7_5|ئیش=Amphora: Festschrift für Hans Wussing zu seinem 65. GeburtstagFestschrift for Hans Wussing on the Occasion of his 65th Birthday|پەڕەکان=٩١–١٢٠|editor-last=Demidov|editor-first=Sergei S.|شوێن=Basel|بڵاوکەرەوە=Birkhäuser|زمان=de|doi=10.1007/978-3-0348-8599-7_5|ژپنک=٩٧٨-٣-٠٣٤٨-٨٥٩٩-٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٣|editor2-last=Rowe|editor2-first=David|editor3-last=Folkerts|editor3-first=Menso|editor4-last=Scriba|editor4-first=Christoph J.}}</ref> == ژیان == زانیارییەکی کەم لەبارەی نەیزیرەوە هەیە هەرچەندە نسبەکەی ئاماژەیە بۆ شارۆچکەی نەیریز. لە بەرهەمەکانیدا باسی موعتەدید خەلیفەی [[خەلافەتی عەباسی|عەباسی]] کردووە و بۆیە زانایان وایان لێکداوەتەوە کە نەیریزی لەم ماوەیەدا لە بەغدا گەشەی کردووە. نەیریزی کتێبێکی بۆ موعتەدید لەسەر دیاردەی [[تەوشک|بەرگەهەوا]] نووسیوە لە ساڵی ٣٠٠ کۆچی (٩٢٢ز).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nayrizi|ناونیشان=https://islamsci.mcgill.ca/RASI/BEA/Nayrizi_BEA.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=islamsci.mcgill.ca|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230201000609/https://islamsci.mcgill.ca/RASI/BEA/Nayrizi_BEA.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی شوباتی ٢٠٢٣|url-status=dead}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Al-Nayrizi - Biography|ناونیشان=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Nayrizi/|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=Maths History|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Namas Te|ناونیشان=https://www.wilbourhall.org/index.html#alnairizi|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.wilbourhall.org}}</ref> == سەرچاوەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|ژیاننامە|گەردوون|ماتماتیک}} [[پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ٨٦٠]] [[پۆل:مردووانی ٩٢٢]] [[پۆل:گەردوونناسانی سەردەمی نێوەڕاستی ئیسلام]] quudzdjvlo7gbra9wa4e370qguja218 0 237153 1680552 1391859 2026-10-04T19:50:11Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680552 wikitext text/x-wiki '''نورەددین کوڕی ئیسحاق بیتروجی''' ([[زمانی لاتینی|لاتینی]]: '''ئەلپێتراجیۆس''') [[ئەستێرەناسی|فەلەکناس]] و [[قازی (لە ئیسلام)|قازیەکی]] [[عەرەب]] بووە لە [[ئەندەلوس]]. بیتروجی یەکەم فەلەکناس بوو کە سیستەمێکی فەلەکناسی نا-بەتلیمۆسی وەک بەدیلێک بۆ مۆدێلەکانی [[بەتڵیمۆس]] پێشکەش کرد، لەگەڵ ئەو هەسارانەی کە لەلایەن گۆی جیۆسەنتریکەوە هەڵدەگیرێن. لایەنێکی دیکەی ڕەسەنی سیستەمەکەی ئەوە بوو کە هۆکارێکی فیزیکیی جووڵەی ئاسمانی پێشنیار دەکرد. سیستەمی بەدیلەکەی لە ماوەی سەدەی ١٣دا بە زۆربەی ئەوروپادا بڵاوبووەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Bitruji|ناونیشان=https://islamsci.mcgill.ca/RASI/BEA/Bitruji_BEA.htm|ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=islamsci.mcgill.ca|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200820173743/https://islamsci.mcgill.ca/RASI/BEA/Bitruji_BEA.htm/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئابی ٢٠٢٠|url-status=dead}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Abu Ishaq Al-bitruji Al-ishbili {{!}} Encyclopedia.com|ناونیشان=https://www.encyclopedia.com/people/science-and-technology/astronomy-biographies/abu-ishaq-al-bitruji-al-ishbili#2830904829|ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.encyclopedia.com}}</ref> هیچ شتێک لەبارەی ژیانیەوە نازانرێت، تەنها ئەوە نەبێت کە ڕەنگە ناوەکەی لە لۆس پێدرۆچێس (البتراوش)ەوە وەرگیرابێت، کە ناوچەیەکی نزیکە لە [[کۆردۆبا (ئیسپانیا)|کۆردۆبا]]. قوتابی [[ئیبن توفەیل]] بووە و هاوچەرخی [[ئیبن ڕوشد]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=بیتروجی|ژپنک=٠-٦٨٤-١٠١١٤-٩}}</ref> == سەرچاوەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسپانیا|فەلسەفە|گەردوون|مەغریب|ئیسلام|وێژە}} [[پۆل:مردووانی ١٢٠٤]] [[پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ١٢یەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ١٢یەم]] [[پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ١٣یەم]] [[پۆل:فەیلەسووفانی موسڵمان]] ra8jptq9ogv3yclt642j370e6iejcrf 0 238207 1680884 1604172 2026-10-05T10:34:28Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، عەرەبستانی سعوودی-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1680884 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''مەرزوق عوتەیبی''' ( {{بە عەرەبی|مرزوق العتيبي}} ; لەدایکبووی ٧ی تشرینی دووەمی ١٩٧٥) [[تۆپی پێ|یاریزانێکی پێشووی تۆپی پێی]] [[عەرەبستانی سعوودی|عەرەبستانی سعووديیە]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Marzouq Al-Otaibi - Player profile|ناونیشان=https://www.transfermarkt.com/marzouq-al-otaibi/profil/spieler/28152|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.transfermarkt.com|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=المنتخب السعودي|ناونیشان=https://www.ksa-team.com/players.php?id=73|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.ksa-team.com}}</ref>دوایین جار وەک [[ناوەڕاست (تۆپی پێ)|هێرشبەری ناوەڕاست]] بۆ یانەی مەرخیا لە [[قەتەر]] یاریی کردووە.لە [[جامی کیشوەرەکانی فیفای ١٩٩٩|جامی کیشوەرەکانی فیفا لە ساڵی ١٩٩٩]] لە [[مەکسیک]] وەک گۆڵکاری هاوبەش لەگەڵ [[ڕۆناڵدینھۆ|ڕۆناڵدینهۆ]] و [[کواوتێمۆک بلانکۆ|کواتێمۆک بلانکۆ]] بە تۆمارکردنی ٦ گۆڵ دیاریکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=https://www.facebook.com/Islam79Kraiem|ڕێکەوت=٢٠ی ئابی ٢٠٢٢|سەردێڕ=قائمة هدافي كاس القارات منذ 1992 الى 2017|ناونیشان=https://www.kas-alam.com/2022/07/Confederations-Cup-scorers-list.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=موسوعة كاس العالم|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230620103416/https://www.kas-alam.com/2022/07/Confederations-Cup-scorers-list.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} <references group="" responsive="1"></references> == بەستەری دەرەکی == * {{NFT player|pid=5709}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|عەرەبستانی سعوودی|تۆپی پێ}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{عەرەبستانی سعوودی-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە قەتەر]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئاسیا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٤]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئاسیا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٠]] [[پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ١٩٩٩]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٥]] bw459aq1oaig098qjnuxq07w4uw8s8x 0 238609 1680667 1550902 2026-10-05T01:34:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، تەکنۆلۆژیا-کۆلکە) 1680667 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = M3GAN_Poster.jpeg }} '''مێگن''' فیلمی ترسناکی زانستی خەیاڵی ئەمریکی ساڵی ٢٠٢٢ لە دەرھێنانی جیرارد جۆنستۆن لەسەر بنەمای سیناریۆی ئاکلا کوپەر و چیرۆکێکی جەیمس وان. لەم فیلمەدا ئەلیسۆن ویلیامز و ڤایۆلێت مەکگراو شانبەشانی ئیمی دۆناڵد وەک جەستەی فیزیکی مێگان و جێنا دەیڤس وەک دەنگی ئەم کارەکتەرە ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕن. فیلمەکە باس لە بووکە شووشەیەکی زیرەکی دەستکرد دەکات، کە پەرە بە خۆئاگاداری دەدات و دژایەتی ھەر کەسێک دەکات کە لە نێوان ئەو و ھاوڕێ مرۆیییەکەیدا بێت. مێگان لە ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ بۆ یەکەمجار لە شاری لۆس ئەنجلۆس نمایشکرا و لە ٦ی ١ی ٢٠٢٣ لەلایەن کۆمپانیای یونێڤێرساڵ پیکچەرزەوە لە ئەمریکا نمایشکرا. فیلمەکە داھاتی زیاتر لە ١٧٣ ملیۆن دۆلاری لە سەرانسەری جیھاندا بەدەستھێناوە و لەلایەن ڕەخنەگرانەوە پێداچوونەوەی ئەرێنی وەرگرتووە کە ستایشی تێکەڵاوی ترسناک و کۆمیدی و ھەروەھا توخمە کۆمیدییەکانی و نواندنەکەی کردووە. بڕیارە لە ١٧ی ١ی ٢٠٢٥ بەدواداچوونێک بە ناوی M3GAN 2.0 بڵاوبکرێتەوە و ویلیامز و مەکگرات ڕۆڵەکانیان دووبارە دەکەنەوە و کوپەر دەگەڕێتەوە بۆ نووسینی سیناریۆکە. == چیرۆک == کچێکی گەنج بە ناوی کیدی و دایک و باوکی لە بەفردا تووشی ڕووداوێک دەبن و کیدی دەبێتە ھەتیو. کیدی دەنێردرێت بۆ ئەوەی لەگەڵ خاڵە جیمای خۆی بژی، کە ڕۆبۆتیکزانە لە کۆمپانیایەکی یاریکردن بە ناوی فەنکی لە سیاتڵ. بووکە شووشەیەکی ڕۆبۆتی مرۆڤ ھاوشێوەی قەبارەی ژیانی کە بە زیرەکی دەستکرد دیزاین کراوە بۆ یارمەتیدانی ئەرکەکانی چاودێری و ھاوڕێیەکی دڵسۆز بێت بۆ ئەو منداڵەی کە بۆی دیاری کراوە. دوای تاقیکردنەوەیەکی ھەڵە کە کارەکانی مێگان لە تاقیگەکەیاندا بەشداربوو، دەیڤید سەرۆکی جێما فەرمانی پێدەکات واز لە پڕۆژەکە بھێنێت. جێما و کادی کێشەیان ھەیە بۆ ئەوەی خۆیان لەگەڵ دۆخی نوێی ژیانی خۆیان بگونجێنن، چونکە جێما بە سروشت کەسێکی کاریگەرە و کاتێکی نییە بۆ پەیوەندیکردن لەگەڵ کادی. کاتێک کادی ڕۆبۆتێکی گرتنی جووڵە بە ناوی بروس دەدۆزێتەوە کە جێما دروستی کردووە، تامەزرۆی یارییەکی ھاوشێوەی ئاڵۆزە، ئەمەش وای کردووە جیما پڕۆژەی مێگان تەواو بکات. == ڕۆڵەکان == * ئەلیسۆن ویلیامز وەک جێما * ڤایۆلێت مەکگرات وەک کادی * ڕۆنی چێنگ وەک دەیڤید لەین * ئیمی دۆناڵد وەک مێگان * جێنا دەیڤس وەک مێگان (دەنگ) * برایان جۆردن ئەلڤارێز وەک کۆل == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ھۆڵیوود|کۆمەڵگا|مێژوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|خەیاڵی زانستی|تەکنۆلۆژیا|ترسناک|دەیەی ٢٠٢٠}} {{پۆلی کۆمنز|Megan (2022 film)}} {{فیلم-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە نیوزیلاندییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٢]] [[پۆل:فیلمە تەنزئامێزە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:میمی تەلەڤیزیۆن و فیلمەکان]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە بووکەڵەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی خێزانە ناکارامەکان]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە ھەتیوەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە کالیفۆرنیا وێنەیگیراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیوزیلاند گیراون]] [[پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]] 1yi8k8x663fbhg5zwyg3zdkg0hs6dza 0 238709 1680512 1666993 2026-10-04T19:33:09Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئەکتەر-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1680512 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''مێلڤین گرێگ''' ({{بە ئینگلیزی| Melvin Gregg}})یەکێکە لە ئەکتەرە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکییەکانی]] سەدەی ٢١ەم، بەشداری لەچەندین [[سینەمای ویلایەتە یەکگرتووەکان (ھۆڵیوود)|فیلمی ئەمریکی]] کردووە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١ی تەممووزی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژیاننامە|کۆمەڵگا|مێژوو|ئەکتەران}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٨]] [[پۆل:خەڵکی ئەفریقایی-ئەمریکی سەدەی ٢١]] [[پۆل:ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی لۆس ئانجلەس]] hlh1rc6qadkomx3mzyman9ima1nzpbg 0 238863 1680601 1517160 2026-10-04T22:37:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1680601 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} پارێزگای خووزستان دەکەوێتە باشووری ڕۆژاوای [[ئێران]]. مێژووەکەی لە شارستانیەتی [[شارستانیەتی ئیلام|ئیلامی]] کۆنی پێش [[نەژادی ئاری|ئارییەکانە]] تا [[ئێران|کۆماری ئیسلامی]] نوێ درێژ دەبێتەوە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=History of Khuzestan province|ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=History_of_Khuzestan_province&oldid=1162718431|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٣}}</ref> == پێش مێژوو == دەشتی سوسیانا کە ناوەندەکەی لە دەوری سووسا لە باکووری [[پارێزگای خووزستان]] بوو و بووەتە درێژترین و بەرفراوانترین بابەتی لێکۆڵینەوەی شوێنەواریی لە ئێراندا. لە باکووری ڕۆژاوای [[پارێزگای ئیلام]] دەشتی دێ لورانیش ھەیە، کە لە ڕووی [[چاند]]ەوە زۆر لەیەک دەچوون.<ref name=":0" /> == دوای شۆڕشی ئێران == === ململانێی ناوخۆیی دوای شۆڕش === دوای [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ئیسلامی لە ساڵی ١٩٧٩]] چالاکیی [[عێراق]] بۆ دابەشکردنی خوزستان چڕتر بووەوە و ئەم [[میری]]یە ڕووداوی مێژوویی ساختەی پەیوەست بەم پارێزگایە و نەخشەی جوگرافی ساختەی بە ژمارەیەکی زۆر بڵاویدەکردەوە، لەم نەخشانەدا تەواوی لێواری باشووری [[زاگرۆس]] و خووزستان و ناوچەکانی دەوروبەری نیشاندەدران کە جیاکراونەتەوە و لکێندراون بە خاکی عێراقەوە. ئەم کردەوانە بەغدای کردە بنکەی بزووتنەوە جوداخوازەکان لە خوزستان و جگە لەوەش چەکێکی زۆر لە عێراقەوە ھاتە ناو خوزستان و نائارامی و پەشێوی لێکەوتەوە.<ref name=":1">بادنج، معصومه (۱۳۹۰). «خوزستان». دانشنامه جهان اسلام. ج. ۱۶. تهران: بنیاد دائرةالمعارف اسلامی. ص. ۴۵۴–۴۶۳. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۴۴۷۰۱۷-۹.</ref> === سەرەتای ھێرشی سەربازی عێراق === ھێرشی زەمینی عێراق بۆ سەر [[ئێران]] لە ٢٢ی [[ئەیلوول]]ی ١٩٨٠، لە پارێزگای خوزستانەوە دەستیپێکرد و بەشێک لە ناوچەکانی ڕۆژاوا و باشووری ڕۆژاوای ئەو وڵاتە داگیرکران. لە مانگەکانی یەکەمی شەڕدا، ھێزە عێراقییەکان بووستان، سووسەنگەرد، [[خوڕەمشار]] و ھوویزەیان داگیرکرد و شارە گرنگەکانی دیکەی وەک [[ئەھواز]] و [[ئابادان]] گەمارۆدرابوون و لە لێواری کەوتندا بوون. ھەرچەندە زۆرێک لەو ناوچانە تا مانگی کانوونی یەکەمی ساڵی ١٩٨١ لەلایەن ھێزەکانی ئێرانەوە ئازادکران، بەڵام خووزستان تا کۆتایی جەنگ ھێشتا زیانی بەرکەوتبوو. تەنانەت دوای [[بڕیارنامەی ٥٩٨ی ئەنجومەنی ئاسایش|بڕیارنامەی ٥٩٨]] و لە سەروبەندی دەستپێکردنی دانوستانەکانی ئاشتی لە ٢٢ی [[تەممووز]]ی ١٩٨٨، عێراق جارێکی دیکە نزیکەی ٣٠ کیلۆمەتر لە ڕێگای ئەھواز-خوڕەمشار لە میحوەرەکانی کوشاک و شەلەمچەیەوە داگیرکرد، بەڵام ھێزەکانی ئێران لە ڕۆژاوا ڕایان گەیاند کە ھێزەکانیان بۆ ڕۆژاوا ڕاونا.<ref name=":1" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|مێژوو|جوگرافیا}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی پارێزگای خووزستان]] 62wmef1euxlfrtbmdb7ccenbvmoek7n 0 238964 1680647 1673719 2026-10-05T00:41:55Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1680647 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = Flee_(film).jpg }} '''''فلی''''' (بە [[دانمارکی]]: Flugt) [[فیلمی بەڵگەنامەیی|فیلمێکی بەڵگەنامەیی]] [[ئەنیمەیشنی گەورەساڵان|وێنەی جووڵاوی گەورەساڵانە]] لە ساڵی ٢٠٢١ لە دەرھێنانی جۆناس پۆھێر ڕاسموسن. بەرھەمێکی ھاوبەشی نێونەتەوەییە لەگەڵ دانمارک، فەڕەنسا، نەرویژ و سوێد، چیرۆکی پیاوێکە لە ژێر ناوی ئەمین نەوابی، کە ڕابردووی شاراوەی خۆی باس دەکات کە بۆ یەکەمجار لە وڵاتەکەی خۆی لە [[ئەفغانستان]] ھەڵاتووە بۆ [[دانمارک]]. ڕیز ئەحمەد و نیکۆلاج کۆستەر-والداو وەک بەرھەمھێنەری جێبەجێکار و گێڕەرەوە بۆ وەشانی دۆبلاژکراوی زمانی [[ئینگلیزی]] کاردەکەن. یەکەم نمایشی جیھانیی فیلمەکە لە میھرەجانی فیلمی سەندەنس لە ساڵی ٢٠٢١ بوو لە بەرواری ٢٨ی ١ی ٢٠٢١، کە تێیدا خەڵاتی گەورەی دەستەی دادوەری لە بەشی بەڵگەنامەی سینەمای جیھانیی بەدەستھێنا. لە ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ لە سینەماکانی ئەمریکا لەلایەن [[نیۆن (ستۆدیۆ)|نیۆن]] و [[کۆمپانیای پارتیکیپانت]] نمایشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Ramos|یەکەم=Dino-Ray|سەردێڕ=Participant Teams With Neon On Jonas Poher Rasmussen's Documentary 'Flee' – Sundance|ناونیشان=https://deadline.com/2021/02/participant-neon-jonas-poher-rasmussen-flee-1234686011/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Deadline|ڕێکەوت=٢ی شوباتی ٢٠٢١}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|دانمارک|وڵاتەکان|کۆمەڵگا|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠}} {{پۆلی کۆمنز|Flee (film)}} {{فیلم-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{دانمارک-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمە بەریتانییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە فەرەنسییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢١]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩ دواخراون]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی پەیوەست بە ئێڵ جی بی تی]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمە درێژە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکانی ٢٠٢١]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە گەورەساڵانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ڕێکخراوەکانی شاری نیویۆرک]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە گەورەساڵانە بەڕیتانییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان بە زمانی فەرەنسی]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان بە ئەکشن و ئەنیمەیشنی ڕاستەوخۆ]] 66dcui9t9cjzrsgq9v7wl6sa5b217tb 0 239371 1680451 1642291 2026-10-04T16:34:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە) 1680451 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی کتێب |ناو = مێرگی زام، مێرگی ھەتاو |وێنە = |ناوی بنەڕەتی = |دانەر = [[شێرکۆ بێکەس]] |لێکۆڵەر = |زمان = [[کوردیی ناوەندی|کوردیی سۆرانی]] |وڵات = [[سوێد]] |زنجیرە = |بابەت = |جۆری ئەدەبی = [[شیعر]] |بڵاوکەرەوە = ماڵی کورد، کۆپنھاگن |دەرچوون = [[ستۆکھۆڵم]] |مێژووی دەرچوون = ١٩٩٦ |وەرگێڕ = |بڵاوکەرەوەی چاپی وەرگێڕاو = |مێژووی دەرچوونی وەرگێڕان = |وێنەگر = |دیزاینەری بەرگ = |جۆری چاپ = |ژمارەی پەڕە = |پێوانە = |کێش = |پێشتر = |دواتر = }} '''''مێرگی زام، مێرگی ھەتاو''''' کتێبێکی [[شیعر]]ی [[شێرکۆ بێکەس]]ە. ئەم کتێبە لە ساڵی ١٩٩٦ چاپ و بڵاو کراوەتەوە.<ref name="بوار نورەدین ۱">''شێرکۆ بێکەس: بیبلیۆگرافیا و پێڕستی لە کتێبی کوردیدا''، پ ٥٠.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == کتێبناسی == * [https://www.kurdipedia.org/files/books/2014/77973.PDF?ver=130606884380000000 ''شێرکۆ بێکەس: بیبلیۆگرافیا و پێڕستی لە کتێبی کوردیدا''، ئامادەکردن: بوار نورەدین، سلێمانی: دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، چاپی یەکەم: ٢٠١٣.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230716144523/https://www.kurdipedia.org/files/books/2014/77973.PDF?ver=130606884380000000 |date=١٦ی تەممووزی ٢٠٢٣ }} == بەستەرە دەرەکییەکان == *{{ڤەژینبوکس||٨٤}} {{شێرکۆ بێکەس}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|شیعر|وێژەی کوردی}} {{کتێب-کۆلکە}} [[پۆل:کتێبەکانی شێرکۆ بێکەس]] 9eko62pvsc2aifua3tqt4ge49yfryln 0 239749 1680518 1517087 2026-10-04T19:34:08Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1680518 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''مێندتۆری''' (بە [[ئینگلیزی]]: Mandatory، پێشتر: CraveOnline Media) ماڵپەڕێکی تایبەتە بە شێوازی ژیان و بنکەکەی لە [[لۆس ئانجلەس|لۆس ئەنجلۆسە]] و نووسینگەکانی فرۆشتنی لە [[نیویۆرک]] و [[شیکاگۆ]] و [[سان فرانسیسکۆ|سانفرانسیسکۆ]] ھەیە. ماڵپەڕەکە خاوەندارێتی کۆمپانیای میدیایی «Evolve Media, LLC»ە. مێندتۆری ناوەڕۆکەکانی سەرنج دەخاتە سەر بینەری شێوازی ژیانی نێر، بەڵام ھەمەچەشنی کردووە لە ناوەڕۆکەکانیدا بۆ ھەمووان. مێندتۆری خاوەنی ٩ ماڵپەڕە و ھاوبەشی لەگەڵ چەندین ماڵپەڕی دیکەدا کردووە، ناوەڕۆکی جۆراوجۆر بۆ ھەر ماڵپەڕێک بەرھەم دەھێنێت. لە مانگی شوباتی ٢٠٢١ەوە تەنیا بە زمانی [[ئینگلیزی]] بەردەستە.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Mandatory_%28company%29?wprov=sfla1</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کۆمپانیا}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:وێبگەکانی ئینتەرنێت کە لە ٢٠٠٤ دامەزراون]] 5si9n9o16jerdgxomtcohqikcyl1sy2 0 239864 1680662 1361737 2026-10-05T01:33:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئەنیمێ-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە، ژاپۆن-کۆلکە) 1680662 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس |وێنە=Megalo Box poster.jpg}} '''مێگالۆبۆکس''' ({{بە ژاپۆنی|メガロボクス|Megaro Bokusu}}) ({{بە ئینگلیزی|Megalo Box}}) زنجیرە [[مانگا (کۆمیک)|مانگای]] ژاپۆنییە لە نووسینی چیکارا ساکوما، لەلایەن کۆمپانیای [[کۆدانشا]] لە ١٧ی شوباتی ٢٠١٨ تا ١٧ی ئابی ٢٠١٨، لە دوو بەرگدا بڵاوکراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Ashita no Joe Spinoff Anime Megalo Box's Teaser Video Streamed|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2018-01-17/ashita-no-joe-spinoff-anime-megalobox-teaser-video-streamed/.126536|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠١٨|سەردێڕ=Chikara Sakuma's Megalobox Manga Ends|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2018-08-18/chikara-sakuma-megalobox-manga-ends/.135570|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠١٩}}</ref> بەرھەم ھێنراوە بۆ زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی [[ئەنیمێ]] بۆ ڕێزلێنان لە [[مانگا (کۆمیک)|مانگای]] ٥٠ ساڵەی جۆ ھیرۆ. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Ashita no Joe Manga Inspires New TV Anime With Original Story in Spring 2018|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2017-10-13/ashita-no-joe-manga-inspires-new-tv-anime-with-orignal-story-in-spring-2018/.122668|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=Anime News Network}}</ref> ئەنیمێکە لەلایەن کۆمپانیای تۆکیۆ موڤی شینشا ستۆدیۆ بەرھەم ھێنراوە، و لە دەرھێنانی یو مۆریامایە، لە ٦ی نیسانی ٢٠١٨ نمایشکراوە و تا ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨ بەردەوام بووە و لە ١٣ ئەڵقە پێکھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی نیسانی ٢٠١٨|سەردێڕ=Crunchyroll Adds 'MEGALOBOX' TV Anime to the Spring 2018 Lineup|ناونیشان=http://www.crunchyroll.com/anime-news/2018/04/04/crunchyroll-adds-megalobox-tv-anime-to-the-spring-2018-lineup|ڕێکەوتی سەردان=٤ی نیسانی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Crunchyroll|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئابی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190813172949/https://www.crunchyroll.com/anime-news/2018/04/04/crunchyroll-adds-megalobox-tv-anime-to-the-spring-2018-lineup|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == چیرۆک == چیرۆکەکە لە داھاتوودا باس لە شارێک دەکات کە تەنیا ھاووڵاتییە دەوڵەمەند و مۆڵەتپێدراوەکان ڕێگەیان پێدەدرێت بژین، لە کاتێکدا ھەژارانی بێ مۆڵەت لە پەراوێزی شارەکەدا لە ناوچە ھەژارنشینەکاندا دەژین. مێگالۆبۆکس وەرزشێکی بەناوبانگە لەم جیھانەدا کە ھاوشێوەی بۆکسێنە، جیاوازییەکە ئەوەیە کە بۆکسێنەرەکان جل و بەرگی کانزایی لەبەر دەکەن بۆ ئەوەی لە شەڕەکاندا لێدانەکانیان زۆرترین زیان بگەیەنن. جانک دۆگ گەنجێکە لە گۆڕەپانە نایاساییەکان لەژێر زەویدا شەڕ دەکات، و خەونی یارییەکی یەکلاکەرەوە دەبینێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەنیمێ|ژاپۆن|دەیەی ٢٠١٠|وەرزش|ئەنیمێ و مانگا}} {{ئەنیمێ-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیانەی لە ٢٠١٨ دەستیان پێکردووە]] [[پۆل:مانگاکانی ٢٠١٨]] [[پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیانەی لە ٢٠٢١ دەستیان پێکردووە]] [[پۆل:مانگاکانی کۆدانشا]] [[پۆل:زنجیرە مانگاکان]] [[پۆل:شۆنن مانگا]] [[پۆل:تی-ئێم-ئێس ئێنتێتەینمنت]] [[پۆل:تونامی]] [[پۆل:ئەنیمێی ڤیز میدیا]] mywqnrnjy74mul4t4vuod1zkp9q68a4 0 240366 1680726 1667011 2026-10-05T04:35:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1680726 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = Magic_mike_xxl.jpg }} '''مەجیک مایک ئێکس ئێکس ئێڵ''' ({{بە ئینگلیزی|Magic Mike XXL }}) فیلمێکی کۆمیدی-درامای ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠١٥ لە دەرهێنانی گریگۆری جاکۆبس، لە نووسینی ڕید کارۆلین و چانینگ تاتۆم، مات بۆمەر، کیڤن ناش و جۆ مانگانیێلۆ ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٦ی ئابی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|Magic Mike XXL}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سەماییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٥]] [[پۆل:فیلمە سەماییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەربەخۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی دیوون ئینتەرتەیمێنت]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە فلۆردیا دانراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ویلایەتی کارۆلینای باشوور ڕوودەدەن]] [[پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ویلایەتی جۆرجیا وێنەیان گیراوە]] 3j8nyrb2xm4p753mqt04df9f3cyyq49 0 240920 1680595 1665042 2026-10-04T22:36:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، تەکنۆلۆژیا-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1680595 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''مێژووی [[مایكرۆسۆفت وۆرد]]''' ({{بە ئینگلیزی|History of Microsoft word}}) نەرمەکاڵایەکی ڕێکخستنی وشەیە کە لەلایەن کۆمپانیای مایکرۆسۆفتەوە پەرەی پێدراوە. بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٨٣ بڵاوکرایەوە و لە سەرەتادا ناوی Multi-Tool Word بوو بۆ سیستەمی Xenix. لە ساڵی ١٩٨٤ ناوی گۆڕدرا بۆ مایکرۆسۆفت وۆرد و بۆ سیستەمی کارپێکردنی [[ئێم ئێس-دۆس]] بڵاوکرایەوە. وەشانی یەکەمی مایکرۆسۆفت وۆرد زۆر بنەڕەتی بوو و تایبەتمەندی سنوورداری ھەبوو. بەدرێژایی ساڵان مایکرۆسۆفت بەردەوام نەرمەکاڵاکەی باشتر کردووە و تایبەتمەندی نوێی بۆ زیاد کردووە. لە ساڵی ١٩٨٥ مایکرۆسۆفت وۆرد بۆ کۆمپیوتەرەکانی ئەپڵ ماکینتۆش بڵاوکرایەوە و لەناو بەکارھێنەرانی ماکدا زۆر بەناوبانگ بوو.<ref name="Microsoft Write for Atari ST">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.atarimagazines.com/compute/issue77/News_Products.php?tag= |سەردێڕ=Atari announces agreement with Microsoft |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٠ |archive-url=https://web.archive.org/web/20100618010538/http://www.atarimagazines.com/compute/issue77/News_Products.php?tag= |url-status=dead }}</ref> لە ساڵی ١٩٨٩ مایکرۆسۆفت وۆرد ٢٫٠ بڵاوکرایەوە و بەکارھێنانی ماوس و ڕووکاری بەکارھێنەری گرافیکی (GUI)ی ناساند کە بەکارھێنانی ئاسانتری کرد. ھەروەھا توانای فۆرماتکردنی دەقی بە بەکارھێنانی ستایل و قاڵبەکانی ناساند. لە ساڵی ١٩٩١ مایکرۆسۆفت وۆرد ٣٫٠ بڵاوکرایەوە و بەکارھێنانی خشتە و پشکنینی ڕێنووسی و پشکنینی ڕێزمانی ناساند. لە ساڵی ١٩٩٥ مایکرۆسۆفت وۆرد ٩٥ بڵاوکرایەوە و بەکارھێنانی توولبار و توانای جێگیرکردنی وێنە و فایلەکانی مالتیمیدیای ناساند.<ref name="Microsoft Write for Atari ST review">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.atarimagazines.com/startv3n1/microsoftwrite.html?tag= |سەردێڕ=Feature Review: Microsoft Write |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٠ |archive-url=https://web.archive.org/web/20100618015652/http://www.atarimagazines.com/startv3n1/microsoftwrite.html?tag= |url-status=dead }}</ref><ref name="Microsoft Word for Atari ST">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.atarimagazines.com/v5n11/ataricorp.html?tag= |سەردێڕ=Today's Atari Corp.: A close up look inside |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٠ |archive-url=https://web.archive.org/web/20100618015727/http://www.atarimagazines.com/v5n11/ataricorp.html?tag= |url-status=dead }}</ref> لە ساڵی ٢٠٠١ مایکرۆسۆفت وۆرد ئێکس پی بڵاوکرایەوە و بەکارھێنانی تاگی زیرەکی ناساند، کە ڕێگەی بە بەکارھێنەران دەدا کردار لەسەر دەق ئەنجام بدەن وەک گەڕان بەدوای پێناسەکان یان وەرگێڕانی وشەکان. لە ساڵی ٢٠٠٣ مایکرۆسۆفت وۆرد ٢٠٠٣ بڵاوکرایەوە و بەکارھێنانی فۆرماتەکانی فایل لەسەر بنەمای XML ناساند. لە ساڵی ٢٠٠٧ مایکرۆسۆفت وۆرد ٢٠٠٧ بڵاوکرایەوە و بەکارھێنانی ڕووکاری Ribbon ی ناساند، کە جێگەی سیستەمی مینیو و توولباری تەقلیدی گرتەوە. ھەروەھا تایبەتمەندی نوێی وەک توانای ھەڵگرتنی بەڵگەنامەکان بە شێوەی PDF ناساند. لە ساڵی ٢٠١٠ مایکرۆسۆفت وۆرد ٢٠١٠ بڵاوکرایەوە و تایبەتمەندی نوێی وەک توانای دەستکاریکردنی ڤیدیۆ لەناو بەڵگەنامەیەکدا و باشترکردنی ئامرازەکانی ھاوکاریکردن ناساند. لە ساڵی ٢٠١٣ مایکرۆسۆفت وۆرد ٢٠١٣ بڵاوکرایەوە و تایبەتمەندی نوێی وەک توانای کردنەوە و دەستکاریکردنی فایلەکانی PDF ناساند. ئەمڕۆ مایکرۆسۆفت وۆرد بە شێوەیەکی بەرفراوان لەلایەن تاک و بزنس و ڕێکخراوەکانەوە لە سەرانسەری جیھان بەکاردەھێنرێت. بووەتە ئامرازێکی سەرەکی بۆ دروستکردن و دەستکاریکردنی بەڵگەنامە و ڕاپۆرت و جۆرەکانی تری ناوەڕۆکی نووسراو. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|کۆمەڵگا|تەکنۆلۆژیا|کۆمپیوتەر|زانست}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی مایکرۆسۆفت]] [[پۆل:مێژووی نەرمامێر]] [[پۆل:مایکرۆسۆفت ئۆفیس]] nx9yncesnscx3ytsjovoi1cq2paauet 0 241342 1680741 1555030 2026-10-05T04:38:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680741 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی|وێنە=[[File:مەحمود ئاغا زێباری.jpg]]|ڕێکەوتی لەدایکبوون=1881|شوێنی لەدایکبوون=قەزای زێبار- ولایەتی مۆسڵ|ڕێکەوتی مردن=1979|نەتەوە=[[کورد]]|پیشە=ئەندامی ئەنجومەنی عێراق|ئایین=ئیسلام|منداڵەکان=[[ھۆشیار زێباری|هوشیار زێباری]] , [[حەمایل زێباری|حەمایل خان زێباری]]}} مەحمود ئاغا زێباری (١٨٨١-١٩٧٩ز) مەحمود کوری محمد کوری مستەفا ئاغا زێباری<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=زيباري لـ«الحياة»: نجوت من «قصر النهاية» السيئ الذكر وقتل النظام ثلاثة من أشقائي-الأخبار - رابطة المرأة العراقية|ناونیشان=https://www.iraqiwomensleague.com/news_view_22051.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=www.iraqiwomensleague.com}}</ref> لە ساڵی ١٨٨٠ی زایینی لە قەزای زێبار - ولایەتی موسڵ لەدایک بووە. = ژیان = مەحمود ئاغا زۆربەی تەمەنی لە گوندەکانی بانی و نەباخی ژیاوە، لە تەمەنی گەنجیدا هەستی نیشتمانپەروەرانەی پەرەپێداوە، لە دژی چەوساندنەوەی داگیرکەران وەستاوە و بە کوشتنی حاکمی [[بەریتانیای مەزن|بەریتانیا]] کاپتن سکۆت و مستەر بێڵ وبەهێزترین سوپای جیهان لە بادینان تێکشکاندووە هەڵمەت. لە ساڵی ١٩١٩ز لە شاری [[ئاکرێ]] و ناوچەی زێبار وەک کلیلی شۆڕشی دژی ئینگلیزەکان لە بادینان دەستپێکرد، بە پشتیوانی عەشیرەتەکەیان، توانیان وەک سیمبولی عەشیرەتی زیباری لە مێژوودا دەرکەون. هەموو بنەماڵە گەورەکان دەستور و ڕێسای تایبەت بە خۆیان هەیە و مەحمود ئاغا هەمیشە میللەت و عەشیرەتەکەی بە بنەماڵەی خۆی دەزانی و لە کولتوورەکەیدا هەژار و دەوڵەمەندەکان یەکسان بوون ،لە ناو کوبونەوەکاندا بۆ خەڵک ڕوون نەبووەتەوە کە مەحمود ئاغا کێ بووە بەهۆی سادەییەکەیەوە. دوای کۆچی دوایی فاریس ئاغا لە ساڵی ١٩٤١، مەحمود ئاغا بوو بە سەرکردەی عەشیرەتی زێباری<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=لقاء العمر.. رحلة ستين عاماً من التكية الى قصر السلام...( 14 )|ناونیشان=https://marsaddaily.com/news.aspx?id=1240&mapid=32|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=marsaddaily.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئابی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230822170556/https://marsaddaily.com/news.aspx?id=1240&mapid=32|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و لە ساڵی ١٩٤٦ و لە سەردەمی دەسەڵاتی پاشایەتی عێراقدا، مەحمود ئاغا بوو بە ئەندامی ئەنجومەنەکانی عێراق<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=زيباري.. أول كردي يرأس الدبلوماسية العراقية|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/encyclopedia/2016/10/3/%d8%b2%d9%8a%d8%a8%d8%a7%d8%b1%d9%8a-%d8%a3%d9%88%d9%84-%d9%83%d8%b1%d8%af%d9%8a-%d9%8a%d8%b1%d8%a3%d8%b3-%d8%a7%d9%84%d8%af%d8%a8%d9%84%d9%88%d9%85%d8%a7%d8%b3%d9%8a%d8%a9|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref>، و چەندین پڕۆژەی خزمەتگوزاری لەسەر داوای مەحمود ئاغا زێباری لە ئاکرێ و زێبار جێبەجێ کران. مەحمود ئاغا بە درێژایی ژیانی چەندین شورشی تۆمار کردووە، <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudawarabia.net/arabic/opinion/13012022|سەردێڕ=https://www.rudawarabia.net/arabic/opinion/13012022|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=www.rudawarabia.net}}</ref>لە وانەش (شورشی بیرەکەپرا و کوشتنی فەرمانڕەواکانی ئینگلیز، شورشی شکلیز لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە شەڕی نێوان شکاک و عەجەم، کە سەرکردەی عەجەم کازو یان لە ساڵی ١٩٢٠ کوشتووە ، چیرۆکی شیڤا هرچێ لەگەڵ بارزانی نەمر لە دەڤەری دینارتە. مەحمود ئاغا لە 10ی ئازاری 1975 لە تەمەنی 95 ساڵیدا لە شاری موسڵ کۆچی دوایی کرد، و لە گۆڕستانی ئاکرێ بەبێ ئامادەبوونی بنەماڵە و عەشیرەتەکەی بەخاک سپێردرا. مەحمود ئاغا زێباری دەبێتە باوکی هەریەک لە [[ھۆشیار زێباری|هوشیار زێباری]] و [[حەمایل زێباری|حەمایل خان زێباری]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|عێراق|کوردستان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:سیاسییەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان]] [[پۆل:موسڵمانە سوننەکانی عێراق]] [[پۆل:خەڵکی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:سیاسەتمەدارە عێراقییەکان]] 4kh71h7ir8nhank2f45marxjseb6vrk 4 241625 1680565 1679913 2026-10-04T21:00:42Z AramBot 39807 بۆت: نوێکردنەوە 1680565 wikitext text/x-wiki {{ئەمانەش ببینە|ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی بۆتە ناچالاکەکان}} {{چینی ناوەند}} پێرستی [[وپ:بۆت|بۆت]]ە چالاکەکانی ویکیپیدیا{{ھن}} بۆتی چالاک بە بۆتێک دەڵێن کە لە ٣٠ ڕۆژی ڕابردوو لانی کەم [[تایبەت:بەشدارییەکان|بەشدارییەکی]] ھەبووە.{{ھن}} لە ئێستادا ئەم ئامارە ڕۆژانە نوێ دەکرێتەوە.{{ھن}} '''دوایین نوێکردنەوە لەلایەن [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]]'''؛ لە ''٢١:٠٠، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC)'' {{کۆتایی}} {| class="wikitable sortable" style="margin: auto;" |+ بۆتە چالاکەکان |- ! # !! بەکارھێنەر !! دوایین دەستکاری !! ژمارەی دەستکارییەکان !! مافەکان !! ڕێکەوتی خۆتۆمارکردن |- | ١ || [[بەکارھێنەر:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/InternetArchiveBot|٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ١٠٣٣٤٢ || bot || ٢٨ی تەممووزی ٢٠١٧ |- | ٢ || [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/SakuraBot|٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ٤٧٢٨٧ || bot || ١٧ی ئابی ٢٠٢٢ |- | ٣ || [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/AramBot|٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ٣٧٦٩٣٩ || bot,botadmin || ٤ی نیسانی ٢٠٢٠ |- | ٤ || [[بەکارھێنەر:Dexbot|Dexbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Dexbot|٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ٨٦٠٧ || bot || ٢ی ئایاری ٢٠١٢ |- | ٥ || [[بەکارھێنەر:CdRBot|CdRBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/CdRBot|٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ٦٥٥٧ || bot || ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ |- | ٦ || [[بەکارھێنەر:Xqbot|Xqbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Xqbot|٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ٢١٣١٣ || bot || ٣١ی ئابی ٢٠٠٩ |- | ٧ || [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/MediaWiki message delivery|١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ٣٥٨٠ || bot || ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ |} [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] 2lmz61pl4gu5c6qt36ms18zlf0os8uc 0 242401 1680610 1517175 2026-10-04T22:38:33Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1680610 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Education Mobile Game (5018723826).jpg|وێنۆک|کەسێک کە یارییەکی مۆبایلی نۆکیا دەکات]] بەناوبانگبوونی [[یاری مۆبایل|یارییە مۆبایلەکان]] ھەر لە ساڵی ١٩٩٧ەوە دەستی پێکرد بە ناساندنی یارییەکانی ''سنەیک'' کە پێشوەختە لەسەر مۆبایلە تایبەتەکانی [[نۆکیا]] بارکرابوو، ئەمەش پراکتیکییەتی یارییەکانی سەر ئەم ئامێرانە نیشان دەدات. چەندین کۆمپانیای بەرھەمھێنەری ئامێری مۆبایل لە دوای سەرکەوتنی کایەی سنەیک یارییە پێشوەختە بارکراوەکانیان لەخۆگرت. لە ساڵی ١٩٩٩، ناساندنی خزمەتگوزاری i-mode لە ژاپۆن ڕێگەی دا بە دابەزاندنی چەندین یاری پێشکەوتووی مۆبایل بۆ سەر [[تەلەفۆنی زیرەک|مۆبایلە زیرەکەکان]]، ھەرچەندە خزمەتگوزارییەکە تا ڕادەیەکی زۆر سنووردار بوو لە ژاپۆن. لە سەرەتای ساڵانی ٢٠٠٠دا، تایبەتمەندییە تەکنیکییەکانی مۆبایلە ڕۆژاوایییەکان تا ئەو ڕادەیە پێگەیشتبوو کە دەتوانرا پشتگیری لە بەرنامە دابەزێنراوەکان (لەوانەش یارییەکان) بکرێت، بەڵام وەرگرتنی سەرەکی بەردەوام بوو لە بەربەست بەھۆی پارچەبوونی بازاڕ لە نێوان ئامێرە جیاوازەکان، ژینگەکانی کارکردن و دابەشکەرەکاندا. ناساندنی [[ئایفۆن]] و [[ئاپ ستۆر (ئای ئۆ ئێس)|ئەپ ستۆرە]] تایبەتەکەی ئامرازێکی ستانداردی بۆ گەشەپێدەران بە ھەر قەبارەیەک دابین کرد بۆ پەرەپێدان و بڵاوکردنەوەی یارییەکان بۆ مۆبایلە زیرەکە بەناوبانگەکەی. چەندین چیرۆکی سەرکەوتنی سەرەتایی لەلایەن گەشەپێدەرانی ئەپەکانەوە لە دوای کردنەوەی ئەپ ستۆر لە ساڵی ٢٠٠٨ ژمارەیەکی زۆر لە گەشەپێدەرانی بۆ لای خۆی ڕاکێشا بۆ ئەوەی قسە لەسەر پلاتفۆرمەکە بکەن. زۆربەی یارییە سەرەتایییەکان وەک ناونیشانی پریمیۆم (یەکجار پارەدان) بڵاوکرانەوە، بەڵام زیادکردنی کڕینی ناو ئەپەکان لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩ ڕێگەی بە یارییەکان دا مۆدێلەکانی دیکە تاقیبکەنەوە، لەگەڵ سەرکەوتنە دیارەکانی ''Angry Birds'' و ''Cut the Rope'' بە بەکارھێنانی تێکەڵەیەک لە تاقیکردنەوەی ئازاد و یارییە پشتگیریکراوەکانی ڕێکلام. سەرکەوتنی ئەپڵ لەگەڵ ئەپ ستۆر گۆڕانکارییەکی گەورەی بەسەر دیمەنی مۆبایلەکاندا ھێنا و لە ماوەی چەند ساڵێکدا تەنھا مۆبایلە زیرەکەکانی خۆی و گووگڵ کە لەسەر بنەمای [[ئەندرۆید]] بوون بەجێھێشت کە فرۆشگای ئەپی [[گووگڵ پلەی]] خۆیان وەک یاریزانە باڵادەستەکان بەکاربھێنن. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەپڵ|ئەندرۆید|کۆمپانیا|کایەی ڤیدیۆیی|مێژوو|دەیەی ١٩٩٠|تەکنۆلۆژیا|ئینتەرنێت}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} 8u8gr4bj495r4ban08391jl663ijvtd 4 244575 1680568 1679915 2026-10-04T21:00:51Z AramBot 39807 بۆت: نوێکردنەوە 1680568 wikitext text/x-wiki {{/سەرپەڕە}} {{چینی ناوەند}} <onlyinclude>'''دوایین نوێکردنەوە لەلایەن [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]]'''؛ لە ٢١:٠٠، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC)</onlyinclude> {{کۆتایی}} {| class="wikitable sortable" style="margin: auto;" |+ بەکارھێنەرە ناچالاکەکان |- ! # !! بەکارھێنەر !! ژمارەی دەستکارییەکان !! ڕێکەوتی خۆتۆمارکردن !! دوایین دەستکاری !! مافەکان |- | ١ || [[بەکارھێنەر:Zana71|Zana71]] || ١٧١ || ٤ی ئەیلوولی ٢٠١٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Zana71|٤ی نیسانی ٢٠٢٦]] || |- | ٢ || [[بەکارھێنەر:Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٤٢٧ || ٢١ی ئایاری ٢٠٢١ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Rabar ajax1|٢ی نیسانی ٢٠٢٦]] || confirmed |- | ٣ || [[بەکارھێنەر:هیوا|هیوا]] || ٢٤٠٤ || ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٢ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/هیوا|٣٠ی ئازاری ٢٠٢٦]] || autopatrolled |- | ٤ || [[بەکارھێنەر:Muhammed Tariq Hawleri 1985|Muhammed Tariq Hawleri 1985]] || ٢٧٠ || ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Muhammed Tariq Hawleri 1985|٢٧ی ئازاری ٢٠٢٦]] || |- | ٥ || [[بەکارھێنەر:Average kurd|Average kurd]] || ١٢١٨ || ١٠ی ئابی ٢٠٢٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Average kurd|١١ی ئازاری ٢٠٢٦]] || |- | ٦ || [[بەکارھێنەر:Bradergian|Bradergian]] || ٣١٧ || ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Bradergian|٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥]] || |- | ٧ || [[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] || ١٠٣٨٧ || ١٧ی ئابی ٢٠١٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Paraw|٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥]] || autopatrolled,uploader |- | ٨ || [[بەکارھێنەر:Hosseinblue|Hosseinblue]] || ١١٩ || ٤ی ئازاری ٢٠١٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Hosseinblue|١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥]] || |- | ٩ || [[بەکارھێنەر:Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣١٦٥ || ٢٥ی تەممووزی ٢٠١١ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Diyako kazm|٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥]] || autopatrolled,rollbacker,suppressredirect,uploader |- | ١٠ || [[بەکارھێنەر:Xozge|Xozge]] || ١٤٢ || ٢١ی شوباتی ٢٠١٠ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Xozge|١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥]] || |- | ١١ || [[بەکارھێنەر:Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ١٣٠٩ || ٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Mohammed Mahdi Mohammed|١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥]] || |- | ١٢ || [[بەکارھێنەر:Hiwak82|Hiwak82]] || ٢٥٥ || ١٩ی ئایاری ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Hiwak82|٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥]] || |- | ١٣ || [[بەکارھێنەر:Halvada|Halvada]] || ٧٨٥ || ١٣ی ئازاری ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Halvada|٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٥]] || autopatrolled |- | ١٤ || [[بەکارھێنەر:Hamedvahid|Hamedvahid]] || ٩٢٧ || ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Hamedvahid|٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٥]] || |- | ١٥ || [[بەکارھێنەر:Jackhanma69|Jackhanma69]] || ٢٤١ || ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Jackhanma69|٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٥]] || |- | ١٦ || [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] || ١٠٢ || ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Diyary27|١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٥]] || |- | ١٧ || [[بەکارھێنەر:Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١١٣٤ || ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Blqk yeloow|٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥]] || |- | ١٨ || [[بەکارھێنەر:علاء|علاء]] || ١٨٦ || ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/علاء|٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥]] || rollbacker |- | ١٩ || [[بەکارھێنەر:Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٥٠٩٩ || ٢٦ی ئازاری ٢٠١٨ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Abdurhman Ahmad|٢ی ئابی ٢٠٢٥]] || autopatrolled |- | ٢٠ || [[بەکارھێنەر:Kamanchejan|Kamanchejan]] || ٢٦٠ || ٦ی حوزەیرانی ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Kamanchejan|١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥]] || |- | ٢١ || [[بەکارھێنەر:DanyMations|DanyMations]] || ٢٧٠ || ٣ی تەممووزی ٢٠٢٥ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/DanyMations|١١ی تەممووزی ٢٠٢٥]] || |- | ٢٢ || [[بەکارھێنەر:Balaktribe|Balaktribe]] || ١٠٢ || ٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Balaktribe|٨ی تەممووزی ٢٠٢٥]] || |- | ٢٣ || [[بەکارھێنەر:Ayoub Majeed|Ayoub Majeed]] || ١١٢٣ || ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Ayoub Majeed|٧ی تەممووزی ٢٠٢٥]] || |- | ٢٤ || [[بەکارھێنەر:JC Love 20420|JC Love 20420]] || ١٢٨ || ٨ی ئایاری ٢٠٢٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/JC Love 20420|١ی تەممووزی ٢٠٢٥]] || |- | ٢٥ || [[بەکارھێنەر:ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٦٥٠٠ || ١٣ی ئابی ٢٠٠٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/ئاسۆ|١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥]] || autopatrolled,interface-editor,rollbacker,suppressredirect,uploader |- | ٢٦ || [[بەکارھێنەر:کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ١٦٦٢ || ١٩ی شوباتی ٢٠١٨ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/کاردۆ جاف|١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥]] || autopatrolled |- | ٢٧ || [[بەکارھێنەر:سامم|سامم]] || ١٢٩ || ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/سامم|٢٣ی نیسانی ٢٠٢٥]] || |- | ٢٨ || [[بەکارھێنەر:Arez pro|Arez pro]] || ٢١٠ || ١٤ی ئازاری ٢٠١٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Arez pro|٧ی نیسانی ٢٠٢٥]] || |- | ٢٩ || [[بەکارھێنەر:Ebrequ|Ebrequ]] || ٢٣٣ || ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١١ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Ebrequ|٢٦ی شوباتی ٢٠٢٥]] || |- | ٣٠ || [[بەکارھێنەر:Shahrwzi|Shahrwzi]] || ١٩٥ || ٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٠ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Shahrwzi|٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥]] || |- | ٣١ || [[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|د. توانا ع. بەرزنجی]] || ٥٤٨ || ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/د. توانا ع. بەرزنجی|١٨ی شوباتی ٢٠٢٥]] || |- | ٣٢ || [[بەکارھێنەر:444radio|444radio]] || ٦٢٢ || ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/444radio|١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥]] || |- | ٣٣ || [[بەکارھێنەر:Rebin galaly|Rebin galaly]] || ١٦٢٤ || ٢٢ی ئایاری ٢٠١٥ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Rebin galaly|٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤]] || |- | ٣٤ || [[بەکارھێنەر:Ahmad870|Ahmad870]] || ١٢١ || ٧ی ئازاری ٢٠٢٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Ahmad870|٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤]] || |- | ٣٥ || [[بەکارھێنەر:Ahmad.Kurdistan|Ahmad.Kurdistan]] || ١١٨٧ || ١ی ئازاری ٢٠٢٠ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Ahmad.Kurdistan|٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤]] || |- | ٣٦ || [[بەکارھێنەر:Daniel abdullah|Daniel abdullah]] || ٣٧٠ || ٢٤ی ئایاری ٢٠١٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Daniel abdullah|٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤]] || |- | ٣٧ || [[بەکارھێنەر:Kamarantofiq|Kamarantofiq]] || ١٣٣ || ١٤ی شوباتی ٢٠٢١ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Kamarantofiq|٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤]] || |- | ٣٨ || [[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]] || ٦٤٤٨ || ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Hamaredha|٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤]] || autopatrolled |- | ٣٩ || [[بەکارھێنەر:Ranjzaidan|Ranjzaidan]] || ١٤١ || ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Ranjzaidan|٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤]] || |- | ٤٠ || [[بەکارھێنەر:Ebrahim|Ebrahim]] || ٢٠٠ || ٢٣ی ئایاری ٢٠١٠ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Ebrahim|٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤]] || interface-editor,rollbacker,suppressredirect |- | ٤١ || [[بەکارھێنەر:بڕوا کامەران|بڕوا کامەران]] || ١٦٤ || ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/بڕوا کامەران|١٣ی تەممووزی ٢٠٢٤]] || |- | ٤٢ || [[بەکارھێنەر:Siokid|Siokid]] || ٣٤٩ || ٢٣ی ئایاری ٢٠٢٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Siokid|٩ی تەممووزی ٢٠٢٤]] || |- | ٤٣ || [[بەکارھێنەر:ZheenCenter|ZheenCenter]] || ٣٠٨ || ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/ZheenCenter|١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤]] || |- | ٤٤ || [[بەکارھێنەر:Sullttan|Sullttan]] || ١٧٩ || ٢٥ی ئابی ٢٠٢٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Sullttan|٢٢ی ئایاری ٢٠٢٤]] || |- | ٤٥ || [[بەکارھێنەر:ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ١٠٦٥٩ || ٢٦ی ئازاری ٢٠١٧ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/ساکاتا گینتۆکی|١٩ی ئایاری ٢٠٢٤]] || autopatrolled,uploader |- | ٤٦ || [[بەکارھێنەر:Akam Nawzad|Akam Nawzad]] || ١٤٩ || ٦ی ئایاری ٢٠١٧ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Akam Nawzad|١٠ی ئایاری ٢٠٢٤]] || |- | ٤٧ || [[بەکارھێنەر:Bn7abib|Bn7abib]] || ٢٩٨ || ١٥ی ئایاری ٢٠٢٠ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Bn7abib|٣١ی ئازاری ٢٠٢٤]] || |- | ٤٨ || [[بەکارھێنەر:بەهات بەلقیسە ئازاد|بەهات بەلقیسە ئازاد]] || ١٠٤ || ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/بەهات بەلقیسە ئازاد|٢٠ی ئازاری ٢٠٢٤]] || |- | ٤٩ || [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] || ٢٩٠٢ || ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Nskoalj|١٢ی ئازاری ٢٠٢٤]] || autopatrolled |- | ٥٠ || [[بەکارھێنەر:Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ٨٦٥٨ || ٢٦ی ئازاری ٢٠٢١ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Danial2703kurdistan|١٢ی ئازاری ٢٠٢٤]] || autopatrolled,rollbacker |- | ٥١ || [[بەکارھێنەر:Keenîî|Keenîî]] || ٢٧٨٠ || ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Keenîî|٢٣ی شوباتی ٢٠٢٤]] || autopatrolled,ipblock-exempt,suppressredirect,uploader |- | ٥٢ || [[بەکارھێنەر:کۆرن|کۆرن]] || ١١٩ || ٢٠ی نیسانی ٢٠٢٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/کۆرن|١٥ی شوباتی ٢٠٢٤]] || |- | ٥٣ || [[بەکارھێنەر:Omid Qasre|Omid Qasre]] || ١٦٩ || ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Omid Qasre|٧ی شوباتی ٢٠٢٤]] || |- | ٥٤ || [[بەکارھێنەر:Helen S Abdulrahman|Helen S Abdulrahman]] || ١٥٤ || ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Helen S Abdulrahman|٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣]] || |- | ٥٥ || [[بەکارھێنەر:ئاریا سالار|ئاریا سالار]] || ٩٦٤ || ٢٦ی ئایاری ٢٠٢٢ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/ئاریا سالار|١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣]] || |- | ٥٦ || [[بەکارھێنەر:Kurdistanler|Kurdistanler]] || ١٢٥ || ٢٨ی ئابی ٢٠٢٢ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Kurdistanler|٢٧ی ئابی ٢٠٢٣]] || |- | ٥٧ || [[بەکارھێنەر:Arma1991|Arma1991]] || ١٧٢ || ٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Arma1991|١٥ی تەممووزی ٢٠٢٣]] || |- | ٥٨ || [[بەکارھێنەر:Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٢٥١ || ١٣ی شوباتی ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Ibrahim aziz|١٣ی تەممووزی ٢٠٢٣]] || autopatrolled,rollbacker,uploader |- | ٥٩ || [[بەکارھێنەر:Zhyar Afc|Zhyar Afc]] || ٤٤٠ || ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Zhyar Afc|٧ی تەممووزی ٢٠٢٣]] || uploader |- | ٦٠ || [[بەکارھێنەر:Dashta ze|Dashta ze]] || ١٠٨ || ١ی شوباتی ٢٠٢٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Dashta ze|١٦ی ئایاری ٢٠٢٣]] || |- | ٦١ || [[بەکارھێنەر:پەھلەوی|پەھلەوی]] || ١١٦ || ٤ی نیسانی ٢٠٢٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/پەھلەوی|٢٣ی نیسانی ٢٠٢٣]] || |- | ٦٢ || [[بەکارھێنەر:Klein Muçi|Klein Muçi]] || ١١٩ || ١٤ی ئابی ٢٠٢٠ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Klein Muçi|١٧ی نیسانی ٢٠٢٣]] || autopatrolled |- | ٦٣ || [[بەکارھێنەر:Sako Nanakli|Sako Nanakli]] || ٦١٥ || ١٩ی نیسانی ٢٠٢٠ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Sako Nanakli|١٦ی نیسانی ٢٠٢٣]] || |- | ٦٤ || [[بەکارھێنەر:Rojhalatkurdistan|Rojhalatkurdistan]] || ٥٩٥ || ٢٣ی تەممووزی ٢٠١٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Rojhalatkurdistan|٣١ی ئازاری ٢٠٢٣]] || |- | ٦٥ || [[بەکارھێنەر:Encrypt0r|Encrypt0r]] || ٤٤٦ || ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Encrypt0r|١٨ی شوباتی ٢٠٢٣]] || autopatrolled |- | ٦٦ || [[بەکارھێنەر:Marmzok|Marmzok]] || ٢٧٨٣ || ١٣ی ئابی ٢٠٠٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Marmzok|١٤ی شوباتی ٢٠٢٣]] || autopatrolled,rollbacker,uploader |- | ٦٧ || [[بەکارھێنەر:Kareeeeem|Kareeeeem]] || ٧٤٦ || ١ی ئازاری ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Kareeeeem|٤ی شوباتی ٢٠٢٣]] || autopatrolled |- | ٦٨ || [[بەکارھێنەر:Saman1378|Saman1378]] || ١١٨ || ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Saman1378|٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣]] || |- | ٦٩ || [[بەکارھێنەر:RasberryPedia|RasberryPedia]] || ٥٠٩ || ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/RasberryPedia|٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢]] || |- | ٧٠ || [[بەکارھێنەر:Shoreshjina|Shoreshjina]] || ١٢٩ || ١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Shoreshjina|١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢]] || |- | ٧١ || [[بەکارھێنەر:Yad nursi|Yad nursi]] || ١١٤ || ١٧ی تەممووزی ٢٠١٥ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Yad nursi|١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢]] || |- | ٧٢ || [[بەکارھێنەر:Mhab Zdan1|Mhab Zdan1]] || ٢٥٦ || ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Mhab Zdan1|٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢]] || |- | ٧٣ || [[بەکارھێنەر:Baaqo92|Baaqo92]] || ١٢٨ || ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Baaqo92|١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢]] || |- | ٧٤ || [[بەکارھێنەر:Ahrir|Ahrir]] || ٢٤١٦١ || ١٨ی ئابی ٢٠٢٠ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Ahrir|٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢]] || |- | ٧٥ || [[بەکارھێنەر:Roj im|Roj im]] || ٣٦٥ || ٨ی نیسانی ٢٠١٨ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Roj im|٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٢]] || |- | ٧٦ || [[بەکارھێنەر:Daniiiar|Daniiiar]] || ١٩٠ || ٦ی نیسانی ٢٠٢٢ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Daniiiar|١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٢]] || |- | ٧٧ || [[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] || ١٦٣ || ١٧ی ئابی ٢٠١٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Ruwaym|١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٢]] || |- | ٧٨ || [[بەکارھێنەر:Rauf t jabar|Rauf t jabar]] || ٣٣٥ || ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Rauf t jabar|١١ی ئابی ٢٠٢٢]] || |- | ٧٩ || [[بەکارھێنەر:Ibrahim N. Qader|Ibrahim N. Qader]] || ٩٨٢ || ٦ی ئەیلوولی ٢٠١٨ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Ibrahim N. Qader|٥ی ئابی ٢٠٢٢]] || |- | ٨٠ || [[بەکارھێنەر:Regaazad|Regaazad]] || ١٣٩ || ٧ی ئایاری ٢٠٢٢ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Regaazad|٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٢]] || |- | ٨١ || [[بەکارھێنەر:Vanished user 18426782427|Vanished user 18426782427]] || ٢٩٥ || ٢٢ی ئایاری ٢٠١٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Vanished user 18426782427|١٤ی ئایاری ٢٠٢٢]] || |- | ٨٢ || [[بەکارھێنەر:Khabat4545|Khabat4545]] || ١٢٨٨ || ٦ی شوباتی ٢٠٢١ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Khabat4545|١٦ی ئازاری ٢٠٢٢]] || |- | ٨٣ || [[بەکارھێنەر:Diyar se|Diyar se]] || ٧٤٧٩ || ١٦ی ئازاری ٢٠١١ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Diyar se|١١ی شوباتی ٢٠٢٢]] || autopatrolled,rollbacker,uploader |- | ٨٤ || [[بەکارھێنەر:Jutyaar|Jutyaar]] || ٤٧٩ || ٧ی شوباتی ٢٠١٠ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Jutyaar|٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢]] || |- | ٨٥ || [[بەکارھێنەر:عبد الله عرفة (بيت الحكمة)|عبد الله عرفة (بيت الحكمة)]] || ١٥٧ || ١٨ی ئازاری ٢٠٢٠ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/عبد الله عرفة (بيت الحكمة)|٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١]] || autopatrolled |- | ٨٦ || [[بەکارھێنەر:Cwtiyar|Cwtiyar]] || ٥٩٧ || ٢٢ی ئابی ٢٠٠٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Cwtiyar|٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١]] || |- | ٨٧ || [[بەکارھێنەر:Maniu13|Maniu13]] || ٣١١ || ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Maniu13|٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١]] || |- | ٨٨ || [[بەکارھێنەر:Houshang tabrizi|Houshang tabrizi]] || ٣٢٢ || ١٧ی نیسانی ٢٠١٥ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Houshang tabrizi|٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١]] || autopatrolled |- | ٨٩ || [[بەکارھێنەر:Hastyar Abdullah|Hastyar Abdullah]] || ٩١٤ || ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Hastyar Abdullah|٩ی ئایاری ٢٠٢١]] || autopatrolled,uploader |- | ٩٠ || [[بەکارھێنەر:Halsho98|Halsho98]] || ١٣٨ || ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Halsho98|٣٠ی ئازاری ٢٠٢١]] || |- | ٩١ || [[بەکارھێنەر:Hevar333|Hevar333]] || ٣٢٢ || ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Hevar333|٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١]] || |- | ٩٢ || [[بەکارھێنەر:Karwandoorandish|Karwandoorandish]] || ٤٠٦ || ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Karwandoorandish|١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١]] || |- | ٩٣ || [[بەکارھێنەر:Rasan emprator page|Rasan emprator page]] || ٨٦٢ || ٧ی ئابی ٢٠١٨ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Rasan emprator page|٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠]] || |- | ٩٤ || [[بەکارھێنەر:بنار|بنار]] || ٣٣٧ || ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/بنار|١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠]] || autopatrolled,uploader |- | ٩٥ || [[بەکارھێنەر:Dilo2121|Dilo2121]] || ٢٢٢ || ١٨ی شوباتی ٢٠٢٠ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Dilo2121|٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠]] || |- | ٩٦ || [[بەکارھێنەر:Gyan333|Gyan333]] || ٣٦٥٩ || ٢٥ی شوباتی ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Gyan333|٢٩ی ئابی ٢٠٢٠]] || |- | ٩٧ || [[بەکارھێنەر:Broosk|Broosk]] || ٥٩٦٢ || ٣٠ی ئابی ٢٠٠٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Broosk|٩ی ئابی ٢٠٢٠]] || autopatrolled,rollbacker,uploader |- | ٩٨ || [[بەکارھێنەر:D.daniel42|D.daniel42]] || ١٥٠ || ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/D.daniel42|٤ی ئابی ٢٠٢٠]] || |- | ٩٩ || [[بەکارھێنەر:Baneh k|Baneh k]] || ٩٦٠ || ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Baneh k|٢١ی تەممووزی ٢٠٢٠]] || |- | ١٠٠ || [[بەکارھێنەر:Qezwan|Qezwan]] || ٧٥٩ || ١ی ئەیلوولی ٢٠١١ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Qezwan|٦ی تەممووزی ٢٠٢٠]] || |- | ١٠١ || [[بەکارھێنەر:محەمەد دانشگەر|محەمەد دانشگەر]] || ١٣٢ || ٤ی تەممووزی ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/محەمەد دانشگەر|٥ی تەممووزی ٢٠٢٠]] || |- | ١٠٢ || [[بەکارھێنەر:دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣١٦٨ || ٢١ی تەممووزی ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/دیاکۆ|١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٠]] || |- | ١٠٣ || [[بەکارھێنەر:Hîwa Seqiz|Hîwa Seqiz]] || ٨٨٨ || ٤ی حوزەیرانی ٢٠١٥ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Hîwa Seqiz|٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠]] || autopatrolled |- | ١٠٤ || [[بەکارھێنەر:Rabar ajax|Rabar ajax]] || ١٢٣ || ٣ی ئایاری ٢٠٢٠ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Rabar ajax|١٨ی ئایاری ٢٠٢٠]] || |- | ١٠٥ || [[بەکارھێنەر:Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٢٩٤ || ١٤ی تەممووزی ٢٠١٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Ali Sardar 06|١٧ی نیسانی ٢٠٢٠]] || autopatrolled |- | ١٠٦ || [[بەکارھێنەر:Wshkanaw|Wshkanaw]] || ١٠٨ || ٢ی ئازاری ٢٠٢٠ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Wshkanaw|٨ی نیسانی ٢٠٢٠]] || |- | ١٠٧ || [[بەکارھێنەر:Abdullah Arfa|Abdullah Arfa]] || ١٣٩ || ٣ی شوباتی ٢٠١٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Abdullah Arfa|٣١ی ئازاری ٢٠٢٠]] || autopatrolled |- | ١٠٨ || [[بەکارھێنەر:Milan Alimohammadi|Milan Alimohammadi]] || ١٦٠ || ١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Milan Alimohammadi|٢٩ی ئازاری ٢٠٢٠]] || |- | ١٠٩ || [[بەکارھێنەر:Eyubm|Eyubm]] || ٦٣١ || ٢٣ی ئازاری ٢٠١٥ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Eyubm|٢٨ی ئازاری ٢٠٢٠]] || autopatrolled |- | ١١٠ || [[بەکارھێنەر:Zanear alves|Zanear alves]] || ٢٣٠ || ٦ی ئازاری ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Zanear alves|١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠]] || |- | ١١١ || [[بەکارھێنەر:Muhammad ND|Muhammad ND]] || ١١٥ || ١٢ی تەممووزی ٢٠١٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Muhammad ND|٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠]] || |- | ١١٢ || [[بەکارھێنەر:Barez Dara|Barez Dara]] || ١٢٤ || ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Barez Dara|٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩]] || |- | ١١٣ || [[بەکارھێنەر:Hershedm96|Hershedm96]] || ١١٩ || ٢٩ی تەممووزی ٢٠١٨ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Hershedm96|١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩]] || autopatrolled |- | ١١٤ || [[بەکارھێنەر:Barrazinji|Barrazinji]] || ٥٥٢ || ١١ی تەممووزی ٢٠١٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Barrazinji|٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٩]] || |- | ١١٥ || [[بەکارھێنەر:Kován|Kován]] || ١٣٧٦ || ٢٧ی ئازاری ٢٠١٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Kován|٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٩]] || autopatrolled,rollbacker,suppressredirect,uploader |- | ١١٦ || [[بەکارھێنەر:Aminijian|Aminijian]] || ١٣٩٥ || ٢٩ی نیسانی ٢٠١٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Aminijian|٢ی ئەیلوولی ٢٠١٩]] || autopatrolled,suppressredirect |- | ١١٧ || [[بەکارھێنەر:Muhammafb|Muhammafb]] || ١٩٠ || ١٩ی شوباتی ٢٠١٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Muhammafb|١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٩]] || |- | ١١٨ || [[بەکارھێنەر:Roj2006|Roj2006]] || ٢٧٥ || ١ی ئەیلوولی ٢٠١٨ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Roj2006|٢٥ی ئایاری ٢٠١٩]] || |- | ١١٩ || [[بەکارھێنەر:Zhiyar Sp|Zhiyar Sp]] || ٢٤٥ || ٢٧ی تەممووزی ٢٠١٥ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Zhiyar Sp|٢١ی ئازاری ٢٠١٩]] || uploader |- | ١٢٠ || [[بەکارھێنەر:Mhamad rzgar|Mhamad rzgar]] || ١٥٥ || ١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Mhamad rzgar|١٤ی ئازاری ٢٠١٩]] || |- | ١٢١ || [[بەکارھێنەر:Shaxstan|Shaxstan]] || ٦٨٠ || ٢٣ی ئایاری ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Shaxstan|١٠ی ئازاری ٢٠١٩]] || autopatrolled |- | ١٢٢ || [[بەکارھێنەر:Kurdbuddha|Kurdbuddha]] || ١٧٤ || ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٢ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Kurdbuddha|١٠ی شوباتی ٢٠١٩]] || |- | ١٢٣ || [[بەکارھێنەر:Redur Nerway|Redur Nerway]] || ١٩٧ || ٩ی شوباتی ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Redur Nerway|١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩]] || |- | ١٢٤ || [[بەکارھێنەر:شنەی ئازادی|شنەی ئازادی]] || ٥٥٧ || ٣٠ی ئابی ٢٠١٨ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/شنەی ئازادی|٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨]] || autopatrolled |- | ١٢٥ || [[بەکارھێنەر:Ghybu|Ghybu]] || ١١٦ || ١٨ی شوباتی ٢٠١١ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Ghybu|٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨]] || autopatrolled,rollbacker,suppressredirect,uploader |- | ١٢٦ || [[بەکارھێنەر:ماني|ماني]] || ٣١٢ || ١ی ئەیلوولی ٢٠٠٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/ماني|١٢ی تەممووزی ٢٠١٨]] || |- | ١٢٧ || [[بەکارھێنەر:میر فه رهاد|میر فه رهاد]] || ٢٩٤ || ١ی تەممووزی ٢٠١٥ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/میر فه رهاد|١٨ی نیسانی ٢٠١٨]] || |- | ١٢٨ || [[بەکارھێنەر:Sherwan bajallan|Sherwan bajallan]] || ٣٠٩ || ٩ی نیسانی ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Sherwan bajallan|٢٥ی شوباتی ٢٠١٨]] || |- | ١٢٩ || [[بەکارھێنەر:AsosShafeek|AsosShafeek]] || ٢٦٣ || ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/AsosShafeek|١٢ی شوباتی ٢٠١٨]] || |- | ١٣٠ || [[بەکارھێنەر:Mudric|Mudric]] || ١٥٠ || ٧ی ئابی ٢٠١٢ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Mudric|٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧]] || |- | ١٣١ || [[بەکارھێنەر:Bawar ss|Bawar ss]] || ١٦٧ || ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Bawar ss|٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧]] || |- | ١٣٢ || [[بەکارھێنەر:Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٦٨٢ || ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Twana.ismail|٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧]] || |- | ١٣٣ || [[بەکارھێنەر:Muhammad Othman Maaruf|Muhammad Othman Maaruf]] || ١٦٨ || ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Muhammad Othman Maaruf|٢٤ی شوباتی ٢٠١٧]] || |- | ١٣٤ || [[بەکارھێنەر:Saad sazani|Saad sazani]] || ٢٧١ || ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Saad sazani|٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦]] || |- | ١٣٥ || [[بەکارھێنەر:Delan.jaff|Delan.jaff]] || ٤٤٣ || ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Delan.jaff|١٤ی ئابی ٢٠١٦]] || |- | ١٣٦ || [[بەکارھێنەر:Hamatatlises17|Hamatatlises17]] || ١٢٧ || ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Hamatatlises17|١٠ی ئایاری ٢٠١٦]] || |- | ١٣٧ || [[بەکارھێنەر:Rannda|Rannda]] || ٣٣٧٩ || ١ی نیسانی ٢٠١١ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Rannda|٢٥ی ئازاری ٢٠١٦]] || |- | ١٣٨ || [[بەکارھێنەر:Ara Qadir|Ara Qadir]] || ٧٣٧ || ١٩ی ئابی ٢٠٠٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Ara Qadir|١٥ی ئابی ٢٠١٥]] || |- | ١٣٩ || [[بەکارھێنەر:محمد فاتح حامد|محمد فاتح حامد]] || ٢٠٨ || ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/محمد فاتح حامد|١٠ی شوباتی ٢٠١٥]] || |- | ١٤٠ || [[بەکارھێنەر:Zartoshtkurd|Zartoshtkurd]] || ١٤٣ || ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Zartoshtkurd|١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤]] || |- | ١٤١ || [[بەکارھێنەر:Zimnako|Zimnako]] || ١٤٢ || ٢٧ی شوباتی ٢٠١٠ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Zimnako|٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٤]] || |- | ١٤٢ || [[بەکارھێنەر:Ku&Kurdistan|Ku&Kurdistan]] || ٣٠١ || ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Ku&Kurdistan|١٩ی ئابی ٢٠١٤]] || |- | ١٤٣ || [[بەکارھێنەر:Soran kawani|Soran kawani]] || ١١١ || ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Soran kawani|١٢ی ئابی ٢٠١٤]] || |- | ١٤٤ || [[بەکارھێنەر:Jarah Design|Jarah Design]] || ٤٩١ || ٤ی ئازاری ٢٠١٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Jarah Design|١١ی نیسانی ٢٠١٤]] || |- | ١٤٥ || [[بەکارھێنەر:Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١١٣١ || ١٤ی ئابی ٢٠١٢ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Ferxwaz|٦ی نیسانی ٢٠١٤]] || autopatrolled |- | ١٤٦ || [[بەکارھێنەر:Kaywan shirzad|Kaywan shirzad]] || ١٣٢ || ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Kaywan shirzad|١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣]] || |- | ١٤٧ || [[بەکارھێنەر:Eroe|Eroe]] || ١٣٨ || ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Eroe|١٤ی ئابی ٢٠١٣]] || |- | ١٤٨ || [[بەکارھێنەر:Umedm43|Umedm43]] || ١٤٨ || ٢٦ی ئایاری ٢٠١٢ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Umedm43|٩ی ئازاری ٢٠١٣]] || |- | ١٤٩ || [[بەکارھێنەر:Merkhas|Merkhas]] || ٤٠٣٦ || ١٥ی شوباتی ٢٠١١ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Merkhas|٢٣ی شوباتی ٢٠١٣]] || |- | ١٥٠ || [[بەکارھێنەر:پێشین|پێشین]] || ١١٧ || ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/پێشین|١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣]] || |- | ١٥١ || [[بەکارھێنەر:Hevarhendren|Hevarhendren]] || ١٢١ || ١٤ی تەممووزی ٢٠١١ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Hevarhendren|١٣ی ئابی ٢٠١٢]] || |- | ١٥٢ || [[بەکارھێنەر:Kwrakurd|Kwrakurd]] || ١١٤ || ١٨ی تەممووزی ٢٠١٢ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Kwrakurd|١ی ئابی ٢٠١٢]] || |- | ١٥٣ || [[بەکارھێنەر:Faridfakhri|Faridfakhri]] || ٢١١ || ١٦ی ئایاری ٢٠١٢ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Faridfakhri|٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٢]] || |- | ١٥٤ || [[بەکارھێنەر:Kurdish EAgle|Kurdish EAgle]] || ١١٠ || ١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٠ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Kurdish EAgle|٤ی ئایاری ٢٠١٢]] || |- | ١٥٥ || [[بەکارھێنەر:Barham|Barham]] || ٢٤٨١ || ١١ی ئەیلوولی ٢٠٠٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Barham|٢٤ی ئازاری ٢٠١٢]] || |- | ١٥٦ || [[بەکارھێنەر:Cyrus abdi~ckbwiki|Cyrus abdi~ckbwiki]] || ٥٤٤ || ١٨ی ئابی ٢٠٠٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Cyrus abdi~ckbwiki|١ی تشرینی دووەمی ٢٠١١]] || |- | ١٥٧ || [[بەکارھێنەر:سوران كفرى|سوران كفرى]] || ١٢١ || ١٥ی تەممووزی ٢٠١٠ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/سوران كفرى|١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١]] || |- | ١٥٨ || [[بەکارھێنەر:Bahoz|Bahoz]] || ١١٨ || ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Bahoz|٤ی ئەیلوولی ٢٠١١]] || |- | ١٥٩ || [[بەکارھێنەر:Ahmed-shaqlawa|Ahmed-shaqlawa]] || ١٧٩ || ٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Ahmed-shaqlawa|١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٠]] || |- | ١٦٠ || [[بەکارھێنەر:Ferhad y|Ferhad y]] || ١٧٢ || ١٣ی ئابی ٢٠٠٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Ferhad y|٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩]] || |} [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] 6m59opj1lmnw85agy843nhs0r4dake8 0 244688 1680473 1666981 2026-10-04T16:37:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەکنۆلۆژیا-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1680473 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = Facebook Messenger Kids logo.png }} '''مێسنجەر کیدز''' ({{بە ئینگلیزی |Messenger Kids}}) ئەپ و پلاتفۆرمی نامە ناردنە کە لەلایەن [[مێتا پلاتفۆرمز]] لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ بڵاوکرایەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Cheng|یەکەم=Loren|ڕێکەوت=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Introducing Messenger Kids, a New App For Families to Connect|ناونیشان=https://newsroom.fb.com/news/2017/12/introducing-messenger-kids-a-new-app-for-families-to-connect/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|وێبگە=[[Facebook (website)|Facebook]]|بڵاوکەرەوە=[[Facebook]]}}</ref> پلاتفۆرمەکە بۆ بینەرانی گەنج دیزاین کراوە وەک بەدیلێکی سەلامەتتر بۆ پلاتفۆرمی [[فەیسبووک مێسنجەر|مەسنجەر]]. بەکارھێنەران دەتوانن بە ناوی یەکەم و ناوی کۆتایی خۆیان لەبری ژمارەی تەلەفۆن ناوی خۆیان تۆمار بکەن. سەرەتا بۆ تابلێتەکانی [[ئایپاد]] بە سیستەمی کارپێکردنی iOS تەنھا لە ئەمریکا خرایە بازاڕەوە، ھەرچەندە دواتر پشتگیری بۆ ئامێرەکانی ئایفۆن و ئەندرۆید زیادکرا و لە کەنەدا و پیرۆ و مەکسیک بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Perez|یەکەم=Sarah|ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠١٨|سەردێڕ=Messenger Kids launches in Mexico|ناونیشان=https://techcrunch.com/2018/06/22/messenger-kids-expands-outside-the-u-s-rolls-out-kindness-features/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١٨|وێبگە=Techcrunch}}</ref> دایک و باوک چاودێری و کۆنترۆڵیان ھەیە، لەگەڵ پێداویستییەکان سەبارەت بە پشتڕاستکردنەوەی ناسنامە و پەسەندکردنی پەیوەندییەکان. ھیچ کڕینێکی ناو ئەپەکە و نە ڕیکلامێک نییە، و بەم پێیەش ھیچ کۆکردنەوەی زانیارییەک بۆ مەبەستی ڕیکلام نییە، ئەکاونتی منداڵان لە گەڕان لە فەیسبووکدا دیار نین، ئەکاونتی منداڵ بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی ناگۆڕێت بۆ ئەکاونتێکی تەواوی فەیسبووک کاتێک منداڵەکە تەمەنی ٢٠٠٩–٢٠١٠ دەبێت و تەمەنی دەبێتە ١٣ ساڵ (کەمترین تەمەن بۆ تۆمارکردنی فەیسبووک). تایبەتمەندی فلتەر و عەدەسەی [[ڕاستیی بەرزکراوە|واقیعی زیادکراوی]] تێدایە، لەگەڵ یاری و ناوەڕۆکی پەروەردەیی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Nieva|یەکەم=Richard|ڕێکەوت=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Facebook wants your child on its new Messenger Kids app|ناونیشان=https://www.cnet.com/news/facebook-messenger-kids-david-marcus/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|وێبگە=[[CNET]]|بڵاوکەرەوە=[[CBS Interactive]]}}</ref><ref name="TC Messenger Kids">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Constine|یەکەم=Josh|ڕێکەوت=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Facebook 'Messenger Kids' lets under-13s chat with whom parents approve|ناونیشان=https://techcrunch.com/2017/12/04/facebook-messenger-kids/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|وێبگە=[[TechCrunch]]|بڵاوکەرەوە=[[Oath Inc.]]}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|دەیەی ٢٠١٠|کۆمەڵگا|تەکنۆلۆژیا|ئینتەرنێت}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:نەرمامێرەکانی ئای ئۆ ئێس]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی ئەندرۆید]] [[پۆل:فەیسبووک مێسنجەر]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠١٧]] [[پۆل:کات بەسەربردنی منداڵان]] rnqof7qi9ra2cb1bioyrgazqq1kpskv 0 244991 1680609 1517174 2026-10-04T22:38:23Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، تەکنۆلۆژیا-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1680609 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''مێژووی [[کایەی ڤیدیۆیی|کایە ڤیدیۆیییەکان]]''' ({{بە ئینگلیزی|History of Video Games}}) دەگەڕێتەوە بۆ ساڵانی ١٩٥٠ بۆ ١٩٦٠، کاتێک زانا و ئەندازیارانی سەرەتایی [[کۆمپیوتەر]] دەستیان کرد بە تاقیکردنەوە لەسەر یارییە ئەلیکترۆنییە کارلێککارەکان. یەکێک لە سەرەتاییترین یارییە ڤیدیۆیییە ناسراوەکان بریتییە لە «تێنس بۆ دوو کەس» کە لە ساڵی ١٩٥٨ لەلایەن فیزیازان ویلیام ھیگینبۆتامەوە دروست کراوە. ئەم یارییە لەسەر «ئۆسیلۆسکۆپ» ئەنجامدرا و ڕێگەی بە دوو یاریزان دەدا لە یارییەکی خەیاڵی تێنسدا ڕکابەری یەکتر بکەن. لە ساڵانی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا پیشەسازی یارییە ڤیدیۆیییەکان گەشەکردن و داھێنانی بەرچاوی بەخۆیەوە بینی بە بڵاوکردنەوەی یارییە بەناوبانگەکانی وەک «پۆنگ» و «داگیرکەرانی بۆشایی ئاسمان». ئەم یارییانە یارمەتیدەر بوون بۆ بەناوبانگکردنی یارییە ڤیدیۆیییەکان وەک جۆرێک لە کات بەسەربردن و زەمینەیان بۆ پەرەپێدانی کارپێکەری یاریکردنی ماڵەوە دانا. ساڵانی ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوو سەرھەڵدانی کارپێکەری یاریکردن لە ماڵەوە بوو، بە بڵاوکردنەوەی سیستەمی ئایکۆنی وەک Atari) 2600، نینتێندۆ ئینتەرتەیمێنت سیستم (NES) و سیگا ماستەر سیستم). ئەم کارپێکەرانە یارییە ڤیدیۆیییەکانیان ھێنایە ناو ملیۆنان ماڵ لە سەرانسەری جیھاندا، ئەمەش بووە ھۆی بەرزبوونەوەی ناوبانگ و دروستکردنی چەندین یاری کلاسیک کە تا ئێستاش خۆشەویستن. ساڵانی نەوەدەکان پێشکەوتنی زیاتری لە تەکنەلۆژیای یارییە ڤیدیۆیییەکاندا بەخۆیەوە بینی، بە ھێنانەکایەی وێنەی سێ ڕەھەندی و سی دی ڕۆم و یارییەکانی ئۆنلاین. ھەروەھا لەم دەیەدا سەرھەڵدانی زنجیرە کاریگەرەکانی یارییەکانی وەک "سوپەر ماریۆ"، "ئەفسانەی زێلدا"، "سۆنێک" و "فانتازیا" کە تا ئەمڕۆش بەردەوامن لە بەناوبانگبوون. لە ساڵانی ٢٠٠٠ و دواتریشدا، یارییە ڤیدیۆیییەکان بەردەوام بوو لە پەرەسەندن لەگەڵ سەرھەڵدانی ئامێرە کارپێکەرە بەھێزەکانی یاریکردن وەک [[پلەیستەیشن]] و [[ئێکس بۆکس]] و نینتێندۆ وی، ھەروەھا گەشەکردنی پلاتفۆرمی یاریکردنی ئۆنلاین و یاری مۆبایل. ئەم پێشکەوتنانە بوونەتە ھۆی پیشەسازییەکی یاریکردن کە ھەمەچەشن و گەشەسەندووە، کە کۆمەڵێک چەشن و سەکۆ و ئەزموونی بەرفراوان لەبەردەستی یاریزانان لە سەرانسەری جیھاندایە. ھەربۆیە مێژووی یارییە ڤیدیۆیییەکان چیرۆکێکی داھێنان و پێشکەوتنی تەکنەلۆژیایە، ھەر سەردەمێک بەشداری دەکات لە گەشەکردن و پەرەسەندنی یاریکردن وەک فۆرمێکی سەرەکیی کات بەسەربردن. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|وڵاتەکان|تەکنۆلۆژیا|مێژوو|دەیەی ٢٠٠٠}} {{پۆلی کۆمنز|History of video gaming}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} l4minskszjfyct9mgb86d95q7xod7ua 0 246041 1680756 1445193 2026-10-05T05:12:48Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680756 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:RHS Garden Harlow Carr - North Yorkshire, England - DSC01553.jpg|وێنۆک]] '''ھارۆگەیت<ref>{{cite EPD|18|Harrogate|page=225}}</ref>''' شارۆچکەیەکە لە ناوچە و شارستانی باشووری یۆرکشایر، ئینگڵتەرا. بەشێوەیەکی مێژوویی دەکەوتە وێست ڕایدینگ یۆرکشایر، شارۆچکەکە شوێنێکی گەشتیارییە و شوێنە گەشتیارییەکانی بریتین لە گەرماوەکانی و پێنج باخچە گشتییەکەی کە لەلایەن کۆمەڵەی باخداری شاھانە بەرێوە دەچێت. ھارۆگێت لە دوو شوێنی نیشتەجێبوونی بچووکترەوە گەشەی کردووە، ئەوانیش ھارۆگەیت سەروو و ھارۆگەیتی خواروو، لە سەدەی ١٧مدا. بۆ ماوەی سێ ساڵ لەسەر یەک (٢٠١٣–٢٠١٥)، دەنگدان کرا کە شارۆچکەکە «خۆشترین شوێنە کە لێی بژیت» لە بەریتانیا.<ref>[https://www.bbc.com/news/uk-england-33794154 "Harrogate named as happiest place to live in Britain"], BBC, 6 August 2015</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم١=Patrick|دوایین١=Collinson|یەکەم٢=Jim|دوایین٢=Norton|ناونیشان=https://www.theguardian.com/money/2013/mar/27/harrogate-happiest-town-live-uk-rightmove|سەردێڕ=Harrogate is 'happiest town' to live in <!-- not a mistake-->in the UK &#124; Money|newspaper=The Guardian|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Best places to live in the UK – our top 30|ناونیشان=http://www.housetohome.co.uk/product-idea/picture/best-places-to-live-in-the-uk-our-top-30/27|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=housetohome.co.uk}}</ref> گەرماوەکەی ئاسن و گۆگرد و خوێی تێدایە. شارۆچکەکە لە سەردەمی جۆرجیادا (سەدەی ١٨) بە «گەرماوی ئینگلیز» ناسرابوو. دوای دۆزینەوەی ئاوەکانی لە سەدەی ١٦دا ھاتووە کە بەھۆی سوودە تەندروستییەکانییەوە بەھایان پێدراوە. لە سەدەی ١٧ و ١٨دا ئاوەکەی (کە ئاسنی تێدایە) چارەسەرێکی تەندروستی بەناوبانگی ھەبوو، کە تێیدا چەندین سەردانکەری دەوڵەمەند بەڵام نەخۆشی لەخۆ گرتبوو، و لێشاوی سەردانکەرانی دەوڵەمەند بەڵام نەخۆش کە بەشدارییەکی بەرچاویان لە سامانی شارۆچکەکەدا کرد. بەپێی سەرژمێری ٢٠١١ی شانشینی یەکگرتوو ھارۆگەیت ژمارەی دانیشتووانەکەی بە ٧٣٬٥٧٦ کەس خەمڵێنرا بوو.<ref name="HarrogateBUA">{{NOMIS2011|id=E34004646|title=Harrogate Built-up area|access-date=22 March 2021}}</ref><ref>The population of the Harrogate Unparished Area is derived from the totals for Bilton; Granby; Harlow Moor; High Harrogate; Hookstone; Low Harrogate; New Park; Pannal; Rossett; Saltergate; Starbeck; Stray; and Woodfield wards then subtracting that part of Killinghall Civil Parish within Saltergate Ward. The population for the portion of Killinghall Civil Parish is derived from subtracting the populations of Nidd and Ripley Civil Parishes from the total for Killinghall ward. This gives the portion of Killinghall Civil Parish in Killinghall Ward; this is then subtracted from the total for Killinghall Civil Parish to give the total for the portion of Killinghall Civil Parish in Saltergate Ward.</ref> درووشمی شارۆچکەکە "Arx celebris fontibus" یە کە بەمانای "قەڵایەک کە بە کانیاوەکانی بەناوبانگە" دێت.<ref name="motto">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=M2|ڕێکەوت=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٣|سەردێڕ=Harrogate|ناونیشان=http://www.finewaters.com/Water_Spas/British_Spa_Towns/Harrogate.asp|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|ئیش=Bottled Water of the World}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان|٢}} == سەرچاوەی زیاتر == * {{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Register of the Victoria Cross|ناونیشان=https://archive.org/details/registerofvictor0000unse|ڕێکەوت=١٩٨١|بڵاوکەرەوە=This England Books|ژپنک=٠-٩٠٦٣٢٤-٠٣-٣|شوێن=Cheltenham|ref={{harvid|RVC|1981}}}} * {{cite report|title=Harrogate Conservation Area Character Appraisal|url=https://www.harrogate.gov.uk/downloads/file/862/conservation-area-harrogate-part-1|date=December 2010|website=harrogate.gov.uk|format=PDF|publisher=Harrogate Borough Council|location=Harrogate|access-date=19 February 2021|ref={{harvid|HCACA|2010}}}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{curlie|/Regional/Europe/United_Kingdom/England/North_Yorkshire/Harrogate/|Harrogate}} * [https://web.archive.org/web/20161001220619/https://www.harrogate.gov.uk/ ئەنجومەنی شارۆچکە] {{پۆلی کۆمنز|Harrogate|ھارۆگەیت}} {{authority control}}{{کۆلکە}}{{تووڵی دەروازە|شانشینی یەکگرتوو|||||}} [[پۆل:شارۆچکەکانی باشووری یۆرکشایر]] ojiiz59l9wtwflqiv770nfwksnkoh1c 0 246350 1680724 1577754 2026-10-05T04:35:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئێران-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680724 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کەسایەتی | ناو = مەجید خان ئەردەڵان | وێنە = | شرۆڤەی وێنە = | قەبارەی وێنە = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٨٣١ | ڕێکەوتی مردن = ١٩٠١ | شوێنی مردن = [[سەقز]] | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی لەدایکبوون = [[سەقز]] | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = حاکم و والی سەقز | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بەھۆی = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرامبەرەکان = | ئایین = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | ھاوسەر = | یار = | منداڵەکان = [[سەیفەدین خان ئەردەڵان]] | باوک = محەمدعەلی خان ئەردەڵان | خزمەکان = محەممەدسوڵتان ئەردەڵان | پەیوەندییەکان = | خەڵاتەکان = |واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''مەجیدخان سوڵتانی ئەردەڵان''' یان '''خانان''' (١٨٣١–١٩٠١ز) یەکێک لە حاکم و میرەکانی بنەماڵەی ئەردەڵان لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و حاکم و والی [[سەقز]] لە سەردەمی [[ناسرەدین شا]]ی قاجاردا بووە. لە ڕیزی کاریگەرترین و بەھێزترین فەرمانڕەواکانی ئەردەڵان بوو لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/229794/اردلان اردلان]، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۹۹</ref> == ژیان == [[پەڕگە: Seifadinkhanardalan1.jpg|وێنۆک|150px|سەیفەدین خان ئەردەڵان کوڕی مەجید خان]] مەجید خان کوڕی محەمد عەلی خان، یەکێک لە شازادەکانی ئەردەڵان و سوڵتانی ئەردەڵان لە سەردەمی ناسر الدین شای قاجار و کوڕی محمد سوڵتان ئەردەڵان، حاکمی سەقزە، کە لە ساڵی ١٨٣١ زایینی لە دایکبووە لەم شارە. یەکێک لە فەرمانڕەوا بەھێزەکانی بنەماڵەی ئەردەڵان بوو کە ناوچەی سەقز ناوەندی دەسەڵاتی ئەو بوو. [[سەیفەدین خان ئەردەڵان|سەیفەدین خان]]ی کوڕی مەجید خان، یەکێکە لە فەرمانڕەوا بەناوبانگەکانی ناوچەکە کە لە [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیھانی یەکەم]]دا لەلایەن ھێزەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] لە [[مەراغە]] لەسێدارەدرا. ھەروەھا مەجید خان خاوەنی دوو کچ بوو بە ناوەکانی مریەم خانم و ئەستێرە خانم. [[سەیفوڵڵا خان ئەردەڵان|سەیفوڵڵاخان ئەردەڵان]] دوایین حاکمی بنەماڵەی سوڵتانی ئەردەڵان، نەوەکەی مەجیدخان بوو. ھەروەھا [[عەلی گەلاوێژ]]، یەکێک لە سەرکردەکانی [[حیزبی توودەی ئێران]] کە لە ٧ی گوڵانی ١٣٦٢ ھەتاوی دەستبەسەر و لە ساڵی ١٣٦٧ ھەتاوی لە [[زیندانی ئێڤین]] لە چوارچێوەی کۆمەڵکوژیی ساڵی ١٣٦٧ ھەتاوی ئێران لە سێدارە درا، نەوەیەکی ئەستێرە خانم کچی مەجیدخان بوو.<ref>[http://www.lib.ir/book/65316166/نظری-به-تاریخ-و-فرهنگ-سقز-کردستان// نظری به تاریخ و فرهنگ سقز کردستان] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211224203445/http://www.lib.ir/book/65316166/%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%B3%D9%82%D8%B2-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86/ |date=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }}، پایگاه اطلاع‌رسانی کتابخانه‌های ایران، ۱۳۷۳</ref> === میرەکانی ئەردەڵان === [[پەڕگە: MaryanKhanArdalan.jpg|وێنۆک|150px|مریەم خانم کچی مەجید خان]] بنەماڵەی ئەردەڵان ڕێژەیەکی بەرفراوانی ناوچە کوردنشینەکانی [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]]یان لەژێر دەسەڵات و حوکمڕانی خۆیاندا ھەبوو. بە گوێرەی ھەندێ ڕیوایەت، ڕەچەڵەکیان گەیشتووەتە دەست ئەحمەد بن مەروان<ref>[https://tarikh.inoor.ir/fa/event/page/3J38D/وفات%20احمد%20بن%20مروان%20مروانی وفات احمد بن مروان مروانی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231105134641/https://tarikh.inoor.ir/fa/event/page/3J38D/%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%AA%20%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF%20%D8%A8%D9%86%20%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%20%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C |date= ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ }}، پایگاه جامع تاریخ</ref> و ھەندێکی دیکەش کەسی یەکەمی ئەم بنەماڵەیە بە خوسرەو دەزانن کە ناوی ئاسیابانە، کە بە ھاوکاری ئەبو موسلیم لە سەردەمی سەفحدا دەستی بەسەر کوردستاندا گرتووە، یان بە نەوەی [[ئەردەشێر بابەکان]] دەزانن. ھەروەھا بە نەوەی [[سەلاحەدینی ئەییووبی]] دادەنرێن.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/232447/اردلان اردلان]، مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۹۸</ref> سوڵتانی ئەردەڵان، بنەماڵەی فەرمانڕەوای سەقز لە کۆتایی سەردەمی [[سەفەوییەکان|سەفەوی]] و تەواوی سەردەمی [[قاجاڕەکان]] بوون کە بەسەر لقە جیاوازەکاندا دابەشکراون. لەم بنەماڵەیە محەممەد سوڵتان ئەردەڵان ھاتووە بۆ حوکمڕانی سەقز و ناوی ئەم بنەماڵەیە لە ناوی ئەو وەرگیراوە. دوای ئەو محەممەد عەلی خان کوڕی بوو بە حاکمی سەقز و پاشان مەجیدخان کوڕی محەممەد عەلی خان. لە جەنگی جیھانی یەکەمدا سەیفەدین خان ئەردەڵان (موزەفەرول سوڵتانی یەکەم) کوڕی مەجیدخانی فەرمانڕەوای سەقز بوو بە حاکم کە کوژراوە. دواجار کوڕەکەی سەیفەدین خان، سەیفوڵڵاخان (موزەفەر السڵتانی دووەم) لە ساڵی ١٩١٧ی زایینی بەدواوە بە فەرمی فەرمانڕەوایی ئەم شارەی کردووە.<ref>{{یادکرد وب |url=http://www.kurdnoor.ir/content/news/index.php?id=1510&title=وکیل%20کریم%20خان%20زند%20و%20کردستان%2F%20عُمر%20فاروقی%2F |title=وکیل کریم‌خان زند و کردستان |accessdate=۲۱ اکتبر ۲۰۱۹ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161005163722/http://www.kurdnoor.ir/content/news/index.php?id=1510&title=وکیل%20کریم%20خان%20زند%20و%20کردستان%2F%20عُمر%20فاروقی%2F |archivedate=۵ اکتبر ۲۰۱۶ |dead-url=yes}}</ref> == سەردەمی ناسرەدین شا == بەپێی نووسینی مێژوونووسان، کەلول بەگی کوڕی قوباد ئەردەڵان، لە ساڵی ٦٢٠ی کۆچی دا شاری سەقزی داگیر گرت و لکاندنی بە دەسەڵاتی خۆیەوە و ئەم ناوچەیەش تا سەردەمی ناسرەدین شا لەژێر دەسەڵات و فەتحکردنی فەرمانڕەواکانی ئەردەڵاندا بوو و دوای ئەوە ناسرەدین شا بە ناردنی شازادە فەرھاد میرزا موعتەمەد الدەوڵە وەک حاکمی کوردستان، ھەوڵیدا بە بێدەنگی کۆتایی بە میرنشینی ئەردەڵان بھێنێت. بەڵام لقێکی ئەردەڵانەکان تا ڕووخانی کابینەی دوکتور [[محەممەد موسەددیق]] لە ساڵی ١٣٣٢ ھەتاوی لە سەقز حوکمڕانی دەکرد. مەجیدخان ئەردەڵان یەکێک لەو خانانە بوو، کە خۆی و سەیفەدین خانی کوڕی و سەیفوڵڵاخانی نەوەکەی تا سەردەمی پەھلەوی لە پارێزگاری سەقزدا لە دەسەڵات مانەوە.<ref>[https://sarayetarikh.ir/?p=6824 دوران ناصرالدین شاه قاجار]{{بەستەری مردوو|url=https://sarayetarikh.ir/?p=6824 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}، سرای تاریخ، ۱۴۰۰</ref><ref>[https://khabaronline.ir/xhXXP چیره‌دست در اغفال مردم و نخبگان / ناصرالدین شاه چگونه ...]، خبر آنلاین، ۱۴۰۱</ref><ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/5364 پرونده : فراز و فرود 58 سال سلطنت ناصرالدین شاه]، مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۹۲</ref> == خزمەتگوزارییەکان == لە سەردەمی خۆیدا، مەجیدخان چەندین قوتابخانە و مزگەوتی لە سەقز و ناوچەکانی دەوروبەری دروست کرد، دیارترینیان مزگەوتی جامێعای سەقزە، کە تا ئێستاش شوێنی نوێژکردنە لە ڕۆژانی ھەینیدایە.<ref>[https://saghez.farhang.gov.ir/fa/news/575495/یادی-از-امیر-الکتاب یادی از امیر الکتاب]{{بەستەری مردوو|url=https://saghez.farhang.gov.ir/fa/news/575495/یادی-از-امیر-الکتاب |date=کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}، وزارت فرهنگ، ۱۴۰۰</ref><ref>[https://wiki.baneh.tv/عبدالحمید-ملکالکلامی/ عبدالحمید ملک الکلامی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231219153817/https://wiki.baneh.tv/%d8%b9%d8%a8%d8%af%d8%a7%d9%84%d8%ad%d9%85%db%8c%d8%af-%d9%85%d9%84%da%a9%d8%a7%d9%84%da%a9%d9%84%d8%a7%d9%85%db%8c/ |date=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ }}، ویکی بانه</ref><ref>[http://haje.ir/newsdetails.aspx?itemid=13846 ملک الکلام دوران قاجار ڕا بشناسید] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231219083650/http://haje.ir/newsdetails.aspx?itemid=13846 |date=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ }}، هاژه، ۱۴۰۲</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[میرنشینی ئەردەڵان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئێران|کوردستان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای کوردستان]] [[پۆل:خەڵکی سەقز]] [[پۆل:مێژووی ھاوچەرخی ئێران]] [[پۆل:سیاسەتوانانی کورد]] [[پۆل:میرنشینی ئەردەڵان]] [[پۆل:میرەکانی ئەردەڵان]] nyv6xh3vcuu20wqomc64k56p7yxm0tu 0 246877 1680611 1404475 2026-10-04T22:38:43Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1680611 wikitext text/x-wiki ئەمەی خوارەوە '''مێژووی [[کوردستان|کورد]] بەپێی ھێڵی کاتیی ڕووداوەکان''' نیشان دەدات، کە پێکھاتووە لە گۆڕانکارییە بنچینەیی و خاکییە گرنگەکان و ڕووداوە سیاسییەکانی کوردستان و دەوڵەت و قەوارەکانی ناوچەکە. بۆ خوێندنەوەی وردتری ئەم ڕووداوانە، بڕوانە [[مێژووی کورد]]. == سەدەی ٢٠ == {| class="wikitable" |+ ! ساڵ ! ڕێکەوت ! پێشھات |- | ١٩٢٧ | ٢٨ی تشرینی یەکەم | [[کۆماری ئارارات]] ڕاگەیەندرا (سەیری [[ڕاپەڕینی ئاگری]] بکە). |- | ١٩٤٥ | ١٦ی ئاب | [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] دامەزرا. |- | ١٩٤٦ | ١٦ی ئاب | [[پارتی دیموکراتی کوردستان|پارتی دیموکراتی کوردستانی عێراق]] دامەزرا. |- | ١٩٧٥ | یەکەمی حوزەیران | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] دامەزرا. |- | ١٩٧٦ | | [[حیزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان|پارتی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستانی عێراق]] دامەزرا. |- | ١٩٧٨ | ٢٥ی تشرینی دووەم | [[پارتی کرێکارانی کوردستان|پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە)]] دامەزرا.<ref name="Letsch">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2013/jan/10/sakine-cansiz-pkk-kurdish-activist|سەردێڕ=Sakine Cansiz: 'a legend among PKK members'|دوایین=Letsch|یەکەم=Constanze|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ئیش=[[The Guardian]]|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣}}</ref> |- | ١٩٨٥ | | [[حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان|پارتی زەحمەتکێشانی کوردستان (عێراق)]] لە پارتی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان دابڕاوە. |- | ١٩٨٨ | | [[شاڵاوی ئەنفال|جینۆسایدی ئەنفال]] دەست پێدەکات. کە دەبێتە ھۆی کوژرانی ٥٠ ھەزار<ref name="hrw">[https://hrw.org/reports/1993/iraqanfal/ GENOCIDE IN IRAQ] Human Rights Watch, 1993</ref> بۆ ١٨٢ ھەزار<ref name="Frontline">[https://www.pbs.org/frontlineworld/stories/iraq501/events_anfal.html The Crimes of Saddam Hussein – 1988 The Anfal Campaign] PBS Frontline</ref> [[کورد]] لەلایەن [[ڕژێمی بەعس|ڕژێمی بەعسی عێراقییەوە]]. |- | ١٩٩٤ | ٦ی شوبات | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان]] دامەزرا. |} == سەدەی ٢١ == {| class="wikitable" |+ ! ساڵ ! ڕێکەوت ! پێشھات |- | ٢٠٠٤ | ٢٩ی تەممووز | [[بازەکانی ئازادیی کوردستان|بازەکانی ئازادیی کوردستان (تورکیا)]] دامەزرا. |- | ٢٠٠٥ | ٣٠ی ژانویە | [[گشتپرسیی سەربەخۆییی باشووری کوردستان (٢٠٠٥)|گشتپرسیی سەربەخۆییی باشووری کوردستان]] |- | ٢٠١٢ | ١٥ی تشرینی یەکەم | [[پارتی دیموکراتی گەلان]] دامەزراوە. |- | ٢٠١٤ | ١٧–١٨ی حوزەیران | شەڕی کەرکووک (٢٠١٤) |- | ٢٠١٥ | ٣٠ی ژانویە - ١ی شوبات | [[شەڕی کەرکووک (٢٠١٥)]] |- | ٢٠١٦ | ٢١–٢٤ی تشرینی یەکەم | [[شەڕی کەرکووک (٢٠١٦)]] |- | ٢٠١٧ | ٢٥ی ئەیلوول | [[گشتپرسیی سەربەخۆییی باشووری کوردستان (٢٠١٧)|ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی باشووری کوردستان]] |- | ٢٠١٧ | ١٥ی تشرینی یەکەم | [[ململانێی کورد-عێراق ٢٠١٧|ململانێی عێراق و کورد]] دەست پێدەکات، لەنێویاندا [[شەڕی کەرکووک (٢٠١٧)|شەڕی کەرکووک]]. |- | ٢٠١٧ | ٢٧ی تشرینی یەکەم | ٢٠١٧ کۆتایی ھاتنی ململانێی عێراق و کورد. [[مەسعوود بارزانی]] دەستی لە پۆستی [[سەرۆکی ھەرێمی کوردستان]] کێشایەوە؛ [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] دژایەتی [[دادگای باڵای فێدراڵیی عێراق]] بەرامبەر سەربەخۆیی پەسەند دەکات؛ دەسەڵاتدارانی کورد ڕێککەوتن لەسەر ڕادەستکردنی کۆنترۆڵی فڕۆکەخانەکانی [[ھەولێر]] و [[سلێمانی]] بە حکوومەتی فیدراڵی. [[کوردانی باشووری کوردستان]] کێڵگە نەوتییەکانی [[کەرکووک]] وەک سەرچاوەی سەرەکی داھاتیان لەدەست دەدەن. |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|کورد}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:کوردستان]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:کورد]] 7gkra5ic4rm8bde2mhj32s2d4bbr2mm 0 247529 1680772 1642276 2026-10-05T05:50:03Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1680772 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}   '''ڕۆبێرت نیلسۆن وایت''' (لە دایک بووی ١١ی ئابی ١٩٠٢ – ١٩٧٧) [[تۆپی پێ|یاریزانێکی تۆپی پێی]] وڵاتی ئینگلیزی بووە و یاریکردوە لە هەریەک لە خولی تۆپی پێ بۆ یانەی کارلایل یونایتد و ترانمێر ڕۆڤەرز و واتفۆرد و وۆڵڤەرهامپتۆن واندەرز و [[ستۆک سیتی|ستۆک]] یاری کردووە. <ref name="The Encyclopaedia of Stoke City">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Matthews|یەکەم=Tony|سەردێڕ=The Encyclopaedia of Stoke City|بڵاوکەرەوە=Lion Press|ساڵ=١٩٩٤|ژپنک=٠-٩٥٢٤١٥١-٠-٠}}</ref> == پیشە == وایت لە شاری وۆڵبۆتڵ لەدایکبووە و لەگەڵ یانەی ئاماتۆر پرۆدۆ سێڵتیک دەستیپێکردووە پێش ئەوەی لە ساڵی ١٩٢٣ پەیوەندی بە هادەرسفیڵد تاونەوە بکات <ref name="The Encyclopaedia of Stoke City">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Matthews|یەکەم=Tony|سەردێڕ=The Encyclopaedia of Stoke City|بڵاوکەرەوە=Lion Press|ساڵ=١٩٩٤|ژپنک=٠-٩٥٢٤١٥١-٠-٠}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFMatthews1994">Matthews, Tony (1994). ''The Encyclopaedia of Stoke City''. Lion Press. [[ژمارەی پێوانەییی نێودەوڵەتیی کتێب|ISBN]]&nbsp;[[تایبەت:سەرچاوەکانی کتێب/0-9524151-0-0|<bdi>0-9524151-0-0</bdi>]].</cite></ref> نەیتوانی بەشداری لە یانەی هادەرسفیڵد بکات و لە ساڵی ١٩٢٤ بەرەو [[ستۆک سیتی|ستۆک]] بەجێهێشت بەلام لەوێ سەرکەوتنی باشی بەدەستهێنا <ref name="The Encyclopaedia of Stoke City" /> ساڵانی ١٩٢٤-٢٥ لە یانەی ستۆک بەسەر برد و لە شوباتی ١٩٢٥ تەنها سێ یاری بۆ یانەکە ئەنجامدا <ref name="The Encyclopaedia of Stoke City" /> لەگەڵ ئەوەی وایت کاروانی وەرزشی کاڵ دەبوویەوە، گۆڕا بۆ هێرشبەرێکی ئاوت و گرێبەستی لەگەڵ ترانمێر ڕۆڤەرز واژۆ کرد و لە (وەرزی 1925-26) ١٣ گۆڵی تۆمارکرد. وەرزی خراپی وایت بریت بوو لە وەرزی (1926-27) وای لێکرد کە بڕوات بۆ یۆڤیل و پێتەرز یونایتدی ناخولی کە لەوێ چوار ساڵ بەسەربرد پێش ئەوەی بگەڕێتەوە بۆ یارییەکانی خولی تۆپی پێ لەگەڵ وۆڵڤەرهامپتۆن واندەرز . سێ یاری لەگەڵ وۆڵڤز ئەنجامدا و دوو گۆڵی تۆمارکرد لە یارییەکی دێربی بلاک کانتری بەرامبەر وێست برۆمیچ ئەلبیون ، هەرچەندە یارییەکە بە بردنەوەی ٣-٧ بۆ "باگیز" کۆتایی هات. پاشان وایت پەیوەندی بە واتفۆردەوە کرد و چێژێکی زۆری لە باشترین یارییەکانی ژیانی وەرزشیدا وەرگرت و لە دوو وەرزدا لە ٢٤ یاریدا ٢١ گۆڵی سەرنجڕاکێشی تۆمارکرد. پاشان پەیوەندی بە پۆرتسمۆسەوە کرد و لەوێ نەیتوانی جێگیر بێت و کۆتایی بە ژیانی وەرزشی هێنا لە کارلایل یونایتد . == ئاماری پیشەیی == سەرچاوە: {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! rowspan="2" |یانە ! rowspan="2" | وەرز ! colspan="3" | خولەکە ! colspan="2" | جامی یەکێتی ئینگلتەرا ! colspan="2" | کۆ |- ! دابەشکردن ! ئەپەکان ! ئامانجەکان ! ئەپەکان ! ئامانجەکان ! ئەپەکان ! ئامانجەکان |- | [[ستۆک سیتی|ستۆک]] | ١٩٢٤-٢٥ | خولی پلە دوو | 3 | 0 | 0 | 0 | 3 | 0 |- | rowspan="2" | ترانمێر ڕۆڤەرز | ١٩٢٥-٢٦ | خولی سێیەمی باکوور | 26 | 13 | ٢ | 0 | 28 | 13 |- | ١٩٢٦-٢٧ | خولی سێیەمی باکوور | 19 | 3 | 0 | 0 | 19 | 3 |- | وۆڵڤەرهامپتۆن واندەرز | ١٩٢٩-٣٠ | خولی پلە دوو | 3 | ٢ | 0 | 0 | 3 | ٢ |- | rowspan="2" | واتفۆرد | ١٩٣٠-٣١ | خولی سێیەمی باشوور | 11 | 10. 10 | 0 | 0 | 11 | 10. 10 |- | ١٩٣١-٣٢ | خولی سێیەمی باشوور | 9 | 7 | 4 | 4 | 13 | 11 |- | کارلایل یونایتد | ١٩٣٢-٣٣ | خولی سێیەمی باکوور | 22. 22 | 7 | 3 | 1 | 25 | 8 |- ! colspan="3" | کۆی گشتی پیشە ! 93 ! 42 ! 9 ! 5 ! 102 ! 47 |} == سەرچاوەکان == {{Reflist}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|شانشینی یەکگرتوو|تۆپی پێ}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:مردووانی ١٩٧٧]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٢]] [[پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئینگلتەرا]] hb5eiddrmnmoq5om7f7i6qae8q3pur1 0 247870 1680819 1404511 2026-10-05T07:37:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (گەردوون-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1680819 wikitext text/x-wiki {{Infobox award | alt = A gold medal, featuring an image of a telescope. Engraved with 'Asaph Hall 1979' and 'quicquid nitet notandum' | caption = The RAS gold medal awarded to [[Asaph Hall]] | awarded_for = Achievement in [[astronomy]] or [[geophysics]] | country = [[شانشینی یەکگرتوو]] | reward = مەدالیا | year = ١٨٢٤ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ras.ac.uk/sites/default/files/2021-03/Gold%20Medal%202021.pdf|سەردێڕ= "مەدالیای زێڕین" (PDF). کۆمەڵەی فەلەکناسی شاهانە. ٢٠٢١. بەدواداچوون بۆ ٢٠ی کانوونی دووەمی ساڵی ٢٠٢١.}}</ref> | year2 = ٢٠٢٤ | holder = [[جیلز چابریر]] و [[جۆن مایکل کێندڵ]] |Website = https://ras.ac.uk/awards-and-grants/awards }} [[پەڕگە:Asaph Hall Gold Medal.jpg|وێنۆک| ئەمە مەدالیای زێڕی ڕاستەقینەی کۆمەڵەی فەلەکی شاهانەیە کە لە ساڵی ١٨٧٩ بەخشرایە هۆڵی ئاساف.]] '''مەدالیای زێڕی کۆمەڵەی شاهانەی فەلەکناسی''' بەرزترین خەڵاتە کە لەلایەن کۆمەڵەی فەلەکی شاهانە (RAS) دەبەخشرێت. ئەنجومەنی ڕاس "ئازادییەکی تەواوی هەیە سەبارەت بەو بنەمایەی کە خەڵات دەکرێت"<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ras.ac.uk/|سەردێڕ="مەدالیای زێڕ (A)". RAS. لە ڕێکەوتی ٩ی کانونی دووەمی ٢٠١٥ ھێنراوە.}}</ref> و دەتوانرێت بە هەر هۆکارێک خەڵات بکرێت. خەڵاتی ڕابردوو بۆ "توێژینەوە کەسییە نایابەکان لە بوارەکانی فەلەکناسی و جیۆفیزیا" و هەروەها بەشدارییە گشتییەکان لە فەلەکناسی و جیۆفیزیا "کە ڕەنگە لە ڕێگەی سەرکردایەتیکردن لە بەرنامەکانی توێژینەوە، لە ڕێگەی پەروەردە و لە ڕێگەی کارگێڕی زانستییەوە ئەنجام بدرێت". خەڵات کراوە هەم بۆ ئەو لێکۆڵینەوەیانەی کە تەمەنێکی بردووە (زۆرترین جار بۆ داننان بە دەستکەوتێکی نائاسایی تەمەنیدا دراوە)،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ras.org.uk/awards-and-grants/awards/2553-winners-of-the-2015-awards-medals-and-prizes|سەردێڕ="براوەی خەڵات و مەدالیا و خەڵاتەکانی ساڵی ٢٠١٥ - وردەکاری تەواو".|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150109230352/http://www.ras.org.uk/awards-and-grants/awards/2553-winners-of-the-2015-awards-medals-and-prizes|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> و هەم بۆ پارچە توێژینەوە تایبەتەکان. ==مێژوو== کۆمەڵەی فەلەکی شاهانە لە ساڵی ١٨٢٠ دامەزراوە و یەکەم مەدالیای زێڕ لە ساڵی ١٨٢٤ بەخشرا. هەروەها مەدالیای زیو لە ساڵی ١٨٢٤ و ١٨٢٧ بەخشرا،بەڵام ئەو پراکتیزەیە بە خێرایی وازی لێ هێنرا، لەبری ئەوە RAS خەڵاتی دیکەی دامەزراند. لە ساڵانی سەرەتادا زۆرجار لە ماوەی ساڵێکدا زیاتر لە مەدالیایەک دەبەخشرا، بەڵام تا ساڵی ١٨٣٣ ساڵانە تەنها یەک مەدالیا دەدرا. ئەمەش کێشەیەکی دروستکرد کاتێک نەپتون لە ساڵی ١٨٤٦ دۆزرایەوە، چونکە زۆرێک هەستیان دەکرد خەڵاتێک بە هاوبەشی بدرێت بە جۆن کوچ ئادەمز و ئۆرباین لی ڤێریێر. مشتومڕێک سەریهەڵدا و لە ساڵی ١٨٤٧دا هیچ خەڵاتێک نەدرا، مشتومڕەکە بە پێدانی ١٢ خەڵاتی "شایەتحاڵی" لە ساڵی ١٨٤٨دا بە کەسانی جۆراوجۆر لەنێویاندا ئادەمز و لیڤێریەر چارەسەرکرا و لە ساڵی ١٨٤٩ خەڵاتەکان دەستیان پێکردەوە، کە سنوورێک بۆ یەک خەڵات لە ساڵێکدا. ئادەمز و لی ڤێریێر تا ساڵانی ١٨٦٦ و ١٨٦٨ میدالیای زێڕیان بەدەست نەهێنا. ئادەمز کە ئەوکات سەرۆکی RAS بوو، میدالیای پێشکەش بە لی ڤێریر کرد. لە هەندێک ساڵدا، بە تایبەتی لە سەرەتاوە، RAS هەندێک جار بڕیاریدا کە هیچ کاندیدێکی گونجاو نییە و بەم هۆیەوە مەدالیای زێڕی نەدەبەخشی. بۆیە ١٧ ساڵ بێ خەڵات هەیە، دوایین ساڵی ١٩٤٢ (بەو بۆنەیەوە بەهۆی پەککەوتنی جەنگی جیهانی دووەمەوە). ساڵانە یەک مەدالیا پراکتیزەکردنی ئاسایی بوو، هەرچەندە لە هەردوو ساڵی ١٨٦٧ و ١٨٨٦ دوو مەدالیا بەخشرا، بۆ دڵنیابوون لە هاوسەنگی لە بوارەکانی توێژینەوەدا، لە ساڵی ١٩٦٤ خەڵاتەکە فراوانکرا بۆ دوو مەدالیا لە ساڵێکدا، یەکێکیان لە بواری فەلەکناسی (لەوانەش فیزیای ئەستێرەیی، گەردوونناسی و هتد). و یەکێکیان لە جیۆفیزیا (لەوانەش زانستی هەسارەکان، تەکتۆنیکی و هتد)، کە وەک سیستەمی ئێستا دەمێنێتەوە، هەموو وەرگرەکان لە خوارەوە ئاماژەیان پێکراوە، لەگەڵ ئەو ساڵانەی کە هیچ خەڵاتێک نەدراوە. یەکەم ژن کە میدالیای زێڕی وەرگرتووە کارۆلین هێرشێل بووە لە ساڵی ١٨٢٨، هیچ ژنێکی دیکە خەڵاتەکەی وەرنەگرتووە تا ڤێرا ڕوبین لە ساڵی ١٩٩٦. لە مەدالیاکەدا وێنەی تەلەسکۆپی ٤٠ پێیە کە لەلایەن سێر ویلیام هێرشێل، یەکەم سەرۆکی ڕێکخراوی RAS دروستکراوە. ==وەرگران== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! width="10%" | ساڵ !! width="35%" class="unsortable" | فەلەکناسی !! width="35%" class="unsortable" | جیۆفیزیا !! |- | ١٨٢٤ || colspan=2 | [[چارڵز بابیج]]<br />[[یۆهان فرانز ئێنکێ]] || || |- | ١٨٢٥ || colspan=2 | بێ براوە || |- | ١٨٢٦ || colspan=2 | [[جۆن هێرشێل]]<br />[[فریدریش جۆرج ویلهێلم ڤۆن سترۆڤ]] <br />[[جەیمس ساوس]]|| || |- | ١٨٢٧ || colspan=2 | [[فرانسیس بەیلی]] || |- | ١٨٢٨ || colspan=2 | [[تۆماس بریسبان]]<br />[[جەیمس دانلۆپ]] <br />[[کارۆلین هێرشێل]] || |- | ١٨٢٩ || colspan=2 | [[فریدریش بێسێل]]<br />[[ویلیام پیرسۆن (زانا)]] <br />[[هاينريش کريستيان شوماخر]]|| || |- | ١٨٣٠ || colspan=2 | [[ویلیام ڕیچاردسۆن (فەلەکناس)]]<br />[[یۆهان فرانز ئێنکێ]] || || |- | ١٨٣١ || colspan=2 | [[ماری چارڵز دامۆیسۆ]]<br />[[هێنری کەتەر]] || || |- | ١٨٣٢ || colspan=2 | بێ براوە || |- | ١٨٣٣ || colspan=2 | [[جۆرج بیدل ئایری]] || || |- | ١٨٣٤ || colspan=2 | بێ براوە || || |- | ١٨٣٥ || colspan=2 | [[مانوێل جۆن جۆنسۆن]] || || |- | ١٨٣٦ || colspan=2 | [[جۆن هێرشێل]] || || |- | ١٨٣٧ || colspan=2 | [[ئۆتۆ ئاگۆست ڕۆزنبێرگەر]] || || |- | ١٨٣٨ || colspan=2 | بێ براوە || || |- | ١٨٣٩ || colspan=2 | [[جۆن ڕۆتسلی، بارۆنی دووەم ڕۆتسلی]] || || |- | ١٨٤٠ || colspan=2 | [[جیۆڤانی ئەنتۆنیۆ ئەمێدیۆ پلانا]] || || |- | ١٨٤١ || colspan=2 | [[فریدریش بێسێل]] || || |- | ١٨٤٢ || colspan=2 | [[پیتەر ئەندرێاس هانسن]] || || |- | ١٨٤٣ || colspan=2 | [[فرانسیس بەیلی]] || || |- | ١٨٤٤ || colspan=2 | بێ براوە || || |- | ١٨٤٥ || colspan=2 | [[ویلیام هێنری سمیس]] || || |- | ١٨٤٦ || colspan=2 | [[جۆرج بیدل ئایری]] || || |- | ١٨٤٧ || colspan=2 | بێ براوە || || |- | ١٨٤٨ || colspan=2 | بێ براوە || || |- | ١٨٤٩ || colspan=2 | [[ویلیام لاسیل]] || || |- | ١٨٥٠ || colspan=2 | [[ئۆتۆ ویلهێلم ڤۆن سترۆڤ]] || || |- | ١٨٥١ || colspan=2 | [[ئەنیباڵ دی گاسپاریس]] || || |- | ١٨٥٢ || colspan=2 | [[کریستیان ئاگۆست فریدریش پیتێرز]] || || |- | ١٨٥٣ || colspan=2 | [[جۆن ڕوسیل هیند]] || || |- | ١٨٥٤ || colspan=2 | [[کارل لودویگ کریستیان]] || || |- | ١٨٥٥ || colspan=2 | [[ویلیام ڕوتەر داوس]] || || |- | ١٨٥٦ || colspan=2 | [[ڕۆبێرت گرانت (فەلەکناس)]] || || |- | ١٨٥٧ || colspan=2 | [[هاینریچ شۆپ]] || || |- | ١٨٥٨ || colspan=2 | [[ڕۆبێرت مەین]] || || |- | ١٨٥٩ || colspan=2 | [[ڕیچارد کریستوفر کارینگتۆن]] || || |- | ١٨٦٠ || colspan=2 | [[پیتەر ئەندرێاس هانسن]] || || |- | ١٨٦١ || colspan=2 | [[هێرمان گۆڵدشمیت]] || || |- | ١٨٦٢ || colspan=2 | [[وارن دی لا ڕو]] || || |- | ١٨٦٣ || colspan=2 | [[فریدریش ویلهێلم ئارگێلاندەر]] || || |- | ١٨٦٤ || colspan=2 | بێ براوە || || |- | ١٨٦٥ || colspan=2 | [[جۆرج فیلیپس بۆند]] || || |- | ١٨٦٦ || colspan=2 | [[جۆن کوش ئادەمز]] || || |- | ١٨٦٧ || colspan=2 | [[ویلیام هاگینز]] <br /> [[ویلیام ئالن میلەر]] || || |- | ١٨٦٨ || colspan=2 | [[ئۆربان لۆڤەریەر]] || || |- | ١٨٦٩ || colspan=2 | [[ئێدوارد جەیمس ستۆن]] || || |- | ١٨٧٠ || colspan=2 | [[چارڵز یوجین دیلاونی]] || || |- | ١٨٧١ || colspan=2 | بێ براوە || || |- | ١٨٧٢ || colspan=2 | [[جیۆڤانی شیاپارێلی]] || || |- | ١٨٧٣ || colspan=2 | بێ براوە || || |- | ١٨٧٤ || colspan=2 | [[سیمۆن نیوکۆمب]] || || |- | ١٨٧٥ || colspan=2 | [[هاینریچ لویس دی ئارێست]] || || |- | ١٨٧٦ || colspan=2 | [[ئۆربان لۆڤەریەر]] || || |- | ١٨٧٧ || colspan=2 |بی براوە || || |- | ١٨٧٨ || colspan=2 | [[ئێرکۆل دێمبۆڤسکی]] || || |- | ١٨٧٩ || colspan=2 | [[ئەساف ھۆڵ]] || || |- | ١٨٨٠ || colspan=2 | بێ براوە || || |- | ١٨٨١ || colspan=2 | [[ئاکسێل مۆلەر]] || || |- | ١٨٨٢ || colspan=2 | [[دەیڤید گیل]] || || |- | ١٨٨٣ || colspan=2 | [[ئەندرۆ ئاینسلی کۆمۆن]] || || |- | ١٨٨٤ || colspan=2 | [[ویلیام هاگینز]] || <br /> [[چارڵز پریتچارد]] || |- | ١٨٨٥ || colspan=2 | [[جۆرج ویلیام هیڵ]] || || |- | ١٨٧٨ || colspan=2 | [[ئارسەر ئاوێرز]] || || |- | ١٨٨٦ || colspan=2 | [[مۆریس لۆوی]] || || |- | ١٨٨٧ || colspan=2 |بێ براوە || || |- | ١٨٨٨ || colspan=2 | بێ براوە || || |- | ١٨٨٩ || colspan=2 | [[جۆرج داروین]] || || |- | ١٨٩٠ || colspan=2 | [[هێرمان کارل ڤۆگێل]] || || |- | ١٨٩١ || colspan=2 | [[شێربورن وێسلی بێرنهام]] || || |- |} ==سەرچاوە== {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Gold Medal of the Royal Astronomical Society}} {{تووڵی دەروازە|گەردوون|شانشینی یەکگرتوو}} {{گەردوون-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:وەرگرانی مەدالیای زێری بۆ کۆمەڵگەی ئەستێرەناسی]] ivggof82mj4n5kccqkapx510pnic5r0 0 248170 1680685 1361752 2026-10-05T01:37:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژینناسی-کۆلکە، کیمیا-کۆلکە) 1680685 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Biohazard symbol.svg|وێنۆک|ھێمای ژینمەترسی]] '''مەترسیی ژینناسانە'''، یان '''ژینمەترسی'''، ماکەیەکی [[ژینناسی|ژینناسانەیە]] کە مەترسی لەسەر [[ساخی]]ی [[ئۆرگانیزم|ئۆرگانیزمە زیندووەکان]]، بەتایبەت مرۆڤەکان، دروست دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠١٧|سەردێڕ=Biohazards Definition {{!}} Aftermath Services|ناونیشان=https://www.aftermath.com/content/biohazards-definition/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|زمان=en-US}}</ref> ئەمە دەتوانێت پاشماوەی ماکەی دەرمانی، [[میکرۆب]]، [[ڤایرۆس]] یان [[تۆکسین]] بێت. لە [[یوونیکۆد|یوونیکۆددا]]، ھێمای مەترسیی ژینناسانە بریتییە لە ٢٦٢٣+U (☣). ھێمای مەترسیی ژینناسانە لە ١٩٦٦ لە لایەن چارڵز باڵدوینەوە پەرەی پێ دراوە.<ref name="waterloo">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Biohazard Symbol History|ناونیشان=http://www.hms.harvard.edu/orsp/coms/BiosafetyResources/History-of-Biohazard-Symbol.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120213165520/http://www.hms.harvard.edu/orsp/coms/biosafetyresources/history-of-biohazard-symbol.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Biohazards|مەترسیی ژینناسانە}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژینناسی|کیمیا}} {{ژینناسی-کۆلکە}} {{کیمیا-کۆلکە}} [[پۆل:مەترسییە ژینناسانەکان]] [[پۆل:مەترسییە پیشەیییەکان]] [[پۆل:ئاسایش]] e6fylsksdh57y9y673vuzgtw80b4nqf 0 248610 1680745 1190547 2026-10-05T04:38:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مۆسیقا-کۆلکە) 1680745 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی گۆرانیبێژ | ناو = مەحموود بەرازی{{ھن}}Mehmûd Berazî | وێنە = Mehmûd Berazî.jpg | قەبارەی وێنە = | جێگری وێنە = | شرۆڤەی وێنە = | ناوی لەدایکبوون = | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناوی خۆماڵی = | نازناو = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٨٣ | شوێنی لەدایکبوون = [[سەری کانی، پارێزگای حەسیچە|سەری کانی]]، [[ڕۆژاوای کوردستان]] | بنەچە = | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | شێواز = | پیشە = ژەنیار و ئاوازدانەر | ئامێر = | ساڵانی چالاکبوون = | تۆمارگە = | کارە پەیوەستەکان = | ماڵپەڕ = | ئامێرە دیارەکان = }} '''مەحموود بەرازی''' (بە کرمانجی: Mehmûd Berazî)، (١٩٨٣ لە [[سەری کانی، پارێزگای حەسیچە|سەری کانی]] - ) ئاوازدانەر و ژەنیاری [[کورد]]ی خەڵکی [[ڕۆژاوای کوردستان]]ە. == ژیان == مەحموود بەرازی لە ساڵی ١٩٨٣ لە [[سەری کانی، پارێزگای حەسیچە|سەری کانی]] لە [[ڕۆژاوای کوردستان]] لەدایک بوو، بەڵام بنەماڵەی بە ڕەچەڵەک خەڵکی [[کۆبانی]]ین. لە ساڵی ١٩٩٤ دەستیکردووە بە مۆسیقا و چەندین وانەی تایبەتی لە بواری مۆسیقادا وەرگرتووە. دواتر وەک ڕێکخەر لە «ئۆرکێسترای حەسەنکێف» کە لەناو شارەوانیی باتماندا دامەزراوە چالاکیی کردووە. لە ساڵی ٢٠١٤ەوە لەگەڵ [[ھونەرگەی وڵات]] ھاوکاری دەکات.<ref name="ڕووداو ۱">[https://www.rudaw.net/turkish/culture/31012023 تۆڕی میدیاییی ڕووداو: ''ھونەرمەندێکی خەڵکی ڕۆژاوا مەحموود بەرازی کلیپێکی نوێی بڵاوکردەوە'' (بە تورکی)، نووسراو لە ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣؛] سەردان لە ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤.</ref> <ref name="یەنی ئۆزگوور پۆلیتیکا ۱">[https://www.ozgurpolitika.com/haberi-melodi-melodi-rojava-130144 یەنی ئۆزگوور پۆلیتیکا: ''میلۆدی مێلۆدی ڕۆژاوا'' (بە تورکی)، نووسینی بیلال گووندەم، نووسراو لە ١٨ی تەممووزی ٢٠١٩؛] سەردان لە ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤.</ref> لە ساڵی ٢٠٢٠ ڤیدیۆ کلیپی ''نازێ نێرگزا ھەوشێ''ی دروست کرد کە بەرز نرخێندرا و لەلایەن ھەزاران کەسەوە لە سۆشیال میدیا بڵاوکرایەوە.<ref name="ڕووداو ۱">[https://www.rudaw.net/turkish/culture/31012023 تۆڕی میدیاییی ڕووداو: ''ھونەرمەندێکی خەڵکی ڕۆژاوا مەحموود بەرازی کلیپێکی نوێی بڵاوکردەوە'' (بە تورکی)، نووسراو لە ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣؛] سەردان لە ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤.</ref> == ڕوانگەکان == مەحموود بەرازی لە زۆربەی کارەکانیدا بایەخ بە کێشە کۆمەڵایەتی و سیاسییەکان دەدات و وێڕای کەڵک وەرگرتن لە مۆسیقای فۆلکلۆری کوردی، ناوەڕۆکی نیشتمانپەروەرانە و بەرگریکەرانەش بە کار دەھێنێت. ئەو وەبارەت بە کارە مۆسیقاییەکانی لە سەردەمی شۆڕشی ڕۆژاوا وتووە: {{وتە|«ئەو شۆڕشە دەنگی داوە، نە تەنیا لە کوردستان بەڵکوو لە ھەموو جیھان. گۆڕانکاری لە ھەموو جیھاندا لەگەڵ خۆی ھێناوە. ھەموو ئەو کۆمەڵگایانەی لە کوردستاندا دەژین بە کەناڵە سیاسی و سەربازی و کۆمەڵایەتیەکانیشەوە بە جیھان ناساند. بە ڕای ئێمە گونجاوترین ڕێگا ناساندنی کولتوور و ھونەر و بەھاکانی ئەم گەلە ھاوکات لەگەڵ شۆڕشدایە... ئەم شۆڕش و سیستەمە شایەنی ھونەرێکە کە بەرەو بەرزترین ئاست ببرێت... ئێمە ویستمان بە اونەر بەرخۆدانی حیماسی لە ڕۆژاوا بەردەوام بکەین. ئێمە ویستمان وا بکەین بەپێی باڵای خۆی جلی لەبەر بکات. لە کاتی ئەنجامدانی ئەو کارەدا ھەوڵمان دا بەرھەمەکان بەپێی ڕۆحی ئەم شۆڕشە گەردوونییە دروست بکەین. پێویستە ئەو بەرھەمانە لەلایەن ھونەرمەندانی ئەم کۆمەڵگایە دروست بکرێن تا بتوانن ببنە بەرھەمی ھەر کەسێک کە لە شۆڕشەکەدا بەشدارە. پێویست بوو بە مۆسیقای بەرخۆدان وەڵامی ئەو شۆڕشە بدرێتەوە کە لە ڕۆحی ئەو سەرزەوییەدا دروست بووە... شۆڕشی ڕۆژاوا وەڵامێک بوو بۆ جینۆسایدی سیاسی و بێبایەخکردنی ھەموو بەھا کۆمەڵایەتییەکان. بۆ پەرەسەندنی شۆڕشی ھونەری، دامەزراوەی زانستی و ئەکادیمی پێویست بوو. سیستەمی خۆسەریی دیموکراتی کە لە دوای شۆڕشی ڕۆژاوا دامەزرا، بۆ کردنەوەی دامەزراوەکان و پەرەپێدانی دامەزراوەکان لە بواری ھونەر و ڕۆشنبیریدا یارمەتیدەر بوو.»<ref name="یەنی ئۆزگوور پۆلیتیکا ۱">[https://www.ozgurpolitika.com/haberi-melodi-melodi-rojava-130144 یەنی ئۆزگوور پۆلیتیکا: ''میلۆدی مێلۆدی ڕۆژاوا'' (بە تورکی)، نووسینی بیلال گووندەم، نووسراو لە ١٨ی تەممووزی ٢٠١٩؛] سەردان لە ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤.</ref>}} == کارەکان == === تاقە کارەکان === * ''شەرڤانۆ'' * ''سەرێکانیێ وو ئاڤاشین'' * ''ل قامشلۆ ل بەر دەری'' * ''زەریێن شەشدارا ھەفتەنین'' * ''جەڕ''، ٢٠٢٣. === مۆسیقای فیلم === * ''١٤ی تەممووز'' * ''کۆبانی'' * ''ئەڤینا کورد'' * ''تاوی سۆر'' == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقای کوردی|مۆسیقا|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:خەڵکی سەری کانی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی ڕۆژاوای کوردستان]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژاوای کوردستان]] [[پۆل:ژەنیارەکانی پیاوی کورد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٣]] [[پۆل:ژەنیارەکانی سووری]] [[پۆل:ھونەرمەندانی کورد]] li4ga37kli0vfiyg2kajum3tj67arin 0 248943 1680475 1404434 2026-10-04T16:38:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژینناسی-کۆلکە) 1680475 wikitext text/x-wiki {{taxobox |name=مێش | image = Housefly on a leaf crop.jpg | image_upright = 1.2 | image_caption = [[مێشی ماڵان]] |دەڤەر=[[یووکاریۆت]]ەکان |regnum=[[گیانلەبەر]]ان |phylum=[[جومگەپێیان]] |classis=[[مێروو]]ەکان |superclassis=[[نوێباڵان]] |subclassis=[[باڵداران]] |ordo='''دووباڵان''' |ordo_authority=[[کارڵ لینایۆس]]، ١٧٥٨ |subdivision_ranks=Suborders|subdivision=‎[[دەزووقۆچکەیان]]{{ھن}}[[کورتقۆچکەیان]]}} '''مێشەکان''' مێرووەکانی پلەی '''دووباڵان''' -ن. [[مێروو]]ەکانی ئەم [[پلە (ژینناسی)|پلە]]یە بە جووتێک باڵ ھەڵدەفڕن. پاشەباڵەکانیان بۆ ئەندامی ھۆشەییی میکانیکیی پێشکەوتوو، کە بە ھاوسەنگکەرەکان ناسراون، پەرەیان سەندووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Dickinson|یەکەم=Michael H.|ڕێکەوت=٢٩ی ئایاری ١٩٩٩|editor-last=Leeuwen|editor-first=J. L. van|سەردێڕ=Haltere–mediated equilibrium reflexes of the fruit fly, Drosophila melanogaster|ناونیشان=https://royalsocietypublishing.org/doi/10.1098/rstb.1999.0442|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences|زمان=en|بەرگ=٣٥٤|issue=1385|پەڕەکان=٩٠٣–٩١٦|doi=10.1098/rstb.1999.0442|issn=0962-8436}}</ref> دووباڵان پلەیەکی گەورەیە کە نزیکەی ١٬٠٠٠٬٠٠٠ [[جۆر (ژینناسی)|جۆر]] دەگرێتەوە لەوانە [[مێشەکەرانە]]، [[مێشی میوە]]، [[مێشی تسێتسێ]]، [[مێشوولە]]، و ئەوانی تر، ھەرچەندە تەنیا نزیکەی ١٢٥٬٠٠٠ جۆر [[وەسفی جۆر|وەسف کراوە]].<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Mayhew|یەکەم=Peter J.|ڕێکەوت=2007|سەردێڕ=Why are there so many insect species? Perspectives from fossils and phylogenies|ناونیشان=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1469-185X.2007.00018.x|journal=Biological Reviews|زمان=en|بەرگ=٨٢|issue=3|پەڕەکان=٤٢٥–٤٥٤|doi=10.1111/j.1469-185X.2007.00018.x|issn=1464-7931}}</ref> مێش سەرێکی بزۆک و جووتێک [[چاوی ئاوێتە]]ی گەورەی ھەیە. مێشی پێگەیشتوو تەمەنی کورتە. مێشوولە ڕاگوێزی [[مالاریا]]، [[تای دێنگی]]، [[تای نیلی ڕۆژاوایی]]، [[تای زەرد]]، [[ھەوکردنی مێشک|مێشکەسۆ]] و نەخۆشیی ترە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Diptera|مێش}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژینناسی|گیانلەبەران}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:مێشەکان]] [[پۆل:تاکسۆنەکانی ناونراو لە لایەن کارل لینایۆسەوە]] l38tvqan5dub1yp2g798ruraqb63t9v 0 249451 1680624 1406148 2026-10-04T23:20:45Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680624 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:US Navy midwife checks on a mom.jpg|وێنۆک| مامانێکی هێزی دەریایی ئەمریکا پشکنینی دایکێک دەکات.]] '''مامانێکی پەرستار''' هەم پەرستار (بەزۆری پەرستارێکی تۆمارکراو) و هەم مامانە، کە خوێندنی پەرستاری و مامان تەواو کردووە و دەبێتە هۆی ئەوەی کە وەک مامانێکی پەرستار کار بکات و هەندێکجاریش بڕوانامەی لە پسپۆڕییەکەدا هەیە. مامانە پەرستارەکان لە ماوەی تەمەندا چاودێری ژنان دەکەن، لەوانەش لە کاتی دووگیانی و ماوەی دوای منداڵبوون، و چاودێریکردنی ژنان و کۆنترۆڵکردنی لەدایکبوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://college.mayo.edu/academics/explore-health-care-careers/careers-a-z/nurse-midwife/|سەردێڕ= "پەرستار مامان". کلینیکی مایۆ کۆلێژی پزیشکی و زانست.}}</ref> ==پەیڕەوکردن== مامانە پەرستارەکان دەتوانن وەک دابینکەری چاودێری تەندروستی سەرەتایی بۆ ژنان کاربکەن و زۆربەی کات چاودێری پزیشکی بۆ ژنانێکی تاڕادەیەک تەندروست دابین بکەن، کە تەندروستی و لەدایکبوونیان بە نائاڵۆز دادەنرێت، ئەو ژنانەی کە دووگیانن و مەترسی زۆریان هەیە، دەتوانن سوودەکانی چاودێری مامان لە مامانێکی پەرستارەوە بە هاوکاری پزیشک وەربگرن، پەرستارێکی مامان لەوانەیە لە نزیکەوە یان بە هاوکاری لەگەڵ پزیشکی منداڵبوون و ئافرەتان کار بکات کە ڕاوێژکاری و یارمەتی پێشکەش بەو نەخۆشانە دەکات کە تووشی ئاڵۆزییەکان دەبن یان نەخۆشیەکیان هەیە، ئەوان چاودێری تەندروستی بۆ تەندروستی سێکسی ڕێنمایی دەدەن، بەو پێیەی ژنانیش دەبینن بۆ پشکنینی ڕۆتینی و توانای دەستپێکردنی هەموو جۆرەکانی ڕێگریکردن لە دووگیانییان هەیە. مامانە پەرستارەکان لە نەخۆشخانەکان و کلینیکەکانی پزیشکی تایبەتدا کاردەکەن و هەروەها لەوانەیە لە ناوەندەکانی لەدایکبووندا کاربکەن، هەندێکیان وەک پرۆفیسۆر لەگەڵ دامەزراوە ئەکادیمییەکان کاردەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nursingonline.uc.edu/the-role-of-a-certified-nurse-midwife/|سەردێڕ="ڕۆڵی مامانێکی پەرستاری بڕوانامەدار". زانکۆی سینسیناتی ئۆنلاین ماستەر لە زانست لە پەرستاری.|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170509150124/http://nursingonline.uc.edu/the-role-of-a-certified-nurse-midwife/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> توانای ئەوەیان هەیە دەرمان و چارەسەر و ئامێری پزیشکی و ڕێوشوێنی چارەسەری و دەستنیشانکردن بنووسن. هەروەها توانای دابینکردنی چاودێری پزیشکییان هەیە بۆ ژنان لە تەمەنی باڵغبوونەوە لە ڕێگەی وەستانی سوڕی مانگانەوە، لەوانەش چاودێریکردنی منداڵە تازە لەدایکبووەکان (تازە منداڵبوون)، پێش منداڵبوون، لە کاتی منداڵبوون، دوای منداڵبوون و چاودێری ژنانی نەشتەرگەری.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.pacodeandbulletin.gov/Display/pacode?file=/secure/pacode/data/049/chapter18/s18.4.html|سەردێڕ= "18.4. ڕێنماییەکانی پراکتیزەکردنی مامان". یاسای پێنسیلڤانیا. |ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٤}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.pacodeandbulletin.gov/Display/pacode?file=/secure/pacode/data/049/chapter18/s18.4.html|سەردێڕ= ڕێنماییەکانی پراکتیکی مامان.}}</ref> لە هەندێک حاڵەتدا، مامانە پەرستارەکان لەوانەیە چاودێری هاوبەشی پیاوی نەخۆشە مێینەکەیان بکەن لە بوارەکانی نەخۆشییە سێکسییە گواستراوەکان و تەندروستی زاوزێدا. لە ئەمریکا کەمتر لە سەدا یەک لە مامانە پەرستارەکان پیاون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://travelnursing.io/|سەردێڕ="کۆمپانیای پەرستاری گەشتیاری".|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240302085923/https://travelnursing.io/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئازاری ٢٠٢٤|url-status=dead}}</ref> ==سەرچاوە== {{سەرچاوەکان}} {{پەرستاری}} {{تووڵی دەروازە|پەرستاری}} [[پۆل:پیرکی]] qvonofgjwj8dn70c2tl4yajhg9tj0is 0 249978 1680825 1517322 2026-10-05T07:38:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە) 1680825 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''مەدەنی''' کەسێکە کە نە ئەندامی [[ھێزی سەربازی|ھێزێکی چەکدارە]] و نە کەسێکە خەریکی دوژمنایەتی بێت. کەمێک جیاوازە لە کەسێکی غەیرە شەڕکەر، چونکە ھەندێک لە غەیرە شەڕکەرەکان مەدەنی نین (بۆ نموونە، کاپڵانی سەربازی کە وابەستەی حزبی شەڕانگێزن یان کارمەندانی سەربازی کە لەگەڵ وڵاتێکی بێلایەن خزمەت دەکەن). ھاووڵاتیانی مەدەنی لە ناوچەکانی لایەنێکی شەڕی چەکداریدا بەپێی یاسا نەریتییەکانی شەڕ و پەیماننامە نێودەوڵەتییەکانی وەک ڕێککەوتننامەی چوارەمی جنێڤ مافی ھەندێک ئیمتیازیان ھەیە. ئەو ئیمتیازاتانەی کە بەپێی [[یاسای نێودەوڵەتی|یاسا نێودەوڵەتییەکان]] بەدەستی دەھێنن، بەندە بەوەوە کە ئایا ململانێیەکە ململانێیەکی ناوخۆیییە ([[شەڕی ناوخۆیی|جەنگی ناوخۆ]])یان ململانێیەکی نێودەوڵەتییە. لە ھەندێک لە نەتەوەکاندا، ئەندامانی یەکپۆشی [[پۆلیس|جێبەجێکردنی یاسا]]، خزمەتگوزاری ئاگرکوژێنەوە، یان خزمەتگوزارییە فریاگوزارییەکانی تر بە شێوەیەکی ئاخاوتنی بە ئەندامانی خەڵک وەک مەدەنی ناودەبەن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|مافەکانی مرۆڤ|شەڕ|سیاسەت|وڵاتەکان|کۆمەڵگا}} {{پۆلی کۆمنز|Civilians}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سیاسەت-کۆلکە}} 9rbqqs33kzawll19g0r51yxtcppfv5p 0 251349 1680584 1517133 2026-10-04T22:34:13Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1680584 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس |وێنە = Iwojimaflag.jpg }} '''مێژووی سەربازی ئەمریکا لە کاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیھانی دووەمدا]]''' ڕۆڵی نەتەوەکە وەک یەکێک لە [[ھاوپەیمانانی جەنگی جیھانیی دووەم|ھاوپەیمانە]] سەرەکییەکان لە سەرکەوتنیان بەسەر [[وڵاتەکانی تەوەر|زلھێزەکانی میحوەردا]] دەگرێتەوە. بەگشتی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] بە ھێرشی لەناکاوی ٧ی کانوونی دووەمی ١٩٤١ بۆ سەر پیرل ھاربەر لەلایەن ئیمپراتۆرییەتی ژاپۆنەوە ھاتووەتە ناو ململانێکانەوە و بە تەسلیمبوونی ژاپۆن لە ٢ی ئەیلوولی ١٩٤٥ لێی دەرچووە. لە ماوەی دوو ساڵی یەکەمی [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیھانی دووەمدا]] ئەمریکا بێلایەنی فەرمی پاراست، کە بە فەرمی لە وتارەکەی کەرەنتینەدا ڕاگەیەندرا کە لەلایەن سەرۆکی ئەمریکا [[فرانکلین ڕۆزڤێڵت|فرانکلین دی ڕۆزڤێڵتەوە]] لە ساڵی ١٩٣٧ پێشکەشکرا. لەکاتێکدا بە فەرمی بێلایەن بوو، ئەمریکا لە ڕێگەی یاسای قەرز-بەکرێدان کە لە ١١ی ئازاری ١٩٤١ واژووکرا و بوو بە یاسا، مادەی جەنگی بۆ [[شانشینی یەکگرتوو|بەریتانیا]] و [[یەکێتیی سۆڤیەت|یەکێتی سۆڤیەت]] و چین دابین کرد، و سوپای ئەمریکای جێگیرکرد بۆ جێگرتنەوەی ھێزەکانی بەریتانیا کە لە ئایسلەندا جێگیر بوون. دوای ڕووداوی گریر لە ٤ی ئەیلوولی ١٩٤١ کە ژێردەریایی ئەڵمانی تێدابوو، ڕۆزڤێڵت بە ئاشکرا فەرمانی "ھێرشبردنی" لە ١١ی ئەیلوول پشتڕاستکردەوە، کە بە شێوەیەکی کاریگەر شەڕی دەریایی لەسەر [[ئەڵمانیای نازی|ئەڵمانیا]] و ئیتالیا لە شەڕی زەریای ئەتڵەسیدا ڕاگەیاند.<ref>Burns, James MacGregor (1970). Roosevelt: The Soldier of Freedom. Harcourt Brace Jovanovich. hdl:2027/heb.00626. {{ISBN|978-0-15-678870-0}}. pp. 141-42</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|شەڕ|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|مێژوو|جەنگی جیھانیی دووەم|دەیەی ١٩٤٠}} {{پۆلی کۆمنز|United States in World War II}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن]] [[پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە دەیەی ١٩٤٠]] [[پۆل:Harv and Sfn no-target errors]] nnctdwa737xghn1wz6d47qxkx4dfgid 0 251889 1680467 1550917 2026-10-04T16:36:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1680467 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''مێریمان''' گوندێکە لە ناوچەی چێری لە [[نیبراسکا|ویلایەتی نیبراسکا]]. لە کاتی سەرژمێری ساڵی ٢٠١٠ ژمارەی دانیشتووانی ١٢٨ کەس بووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٩ی نیسانی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{پۆلی کۆمنز|Merriman, Nebraska}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} bckbwaa5gf0xsyfkzgxgxluqmipteif 0 251944 1680707 1366600 2026-10-05T02:39:17Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680707 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو = کاوا نەمر | پاشگری ڕێزلێنان = | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناوی خۆماڵی = | وێنە = Kawa Nemir.jpg | قەبارەی وێنە = | جێگری وێنە = | لێدوانی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٢٩ی ئایاری ١٩٧٤ | شوێنی لەدایکبوون = [[ڕەشقەلاس]]، [[پارێزگای ئیدر]]، [[باکووری کوردستان]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = | شوێنی مەرگ = | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = زمان و ئەدەبیاتی ئینگلیزی{{ھن}}زمانی یۆنانیی کۆن | خوێندنگە = [[زانستگای حاجەتتەپە]]{{ھن}}[[زانستگای ئەستەمبوڵ]] | پیشە = شاعیر، نووسەر و وەرگێڕ | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | وەکیل = | ناوبانگ = | کارە دیارەکان = | شێواز = | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = | وادە = | پێش = | پاش = | حیزب = | بزاڤ = | بەرامبەرەکان = | ئایین = | تۆمەت = | سزا = | دۆخی دادوەری = | ھاوسەر = | یار = | مناڵەکان = | باوان = | دایک = | باوک = | خزمەکان = | خێزان = | خەڵاتەکان = | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''کاوا نەمر''' (بە کرمانجی: Kawa Nemir)، (٢٩ی ئایاری ١٩٧٤ لە [[ڕەشقەلاس]]<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کاوا نەمر |ناونیشان=http://www.kurdilit.net/?p=2677&lang=en |وێبگە=کوردیلیت| ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> - ) شاعیر، نووسەر و وەرگێڕی [[کورد]]ی [[باکووری کوردستان]]ە. نەمر لە [[زمانی ئینگلیزی]] بە [[کوردیی کرمانجی]]یەوە وەرگێڕان دەکات و ھەندێک لە کارە گەورەکانی [[وێژەی ئینگلیزی]] وەکوو [[ئوولیس]] لە [[جەیمز جۆیس]] و [[ھاملێت]] لە [[ویلیام شێکسپیر]]ی وەرگێڕاندووەتە بە کوردی. کاوا نەمر ھەروەھا سەرنووسەری کۆواری کوردیی ''ژیانا ڕەوشەن''ە. == ژیان و خوێندن == کاوا نەمر لە ٢٩ی ئایاری ١٩٧٤ لە شاری [[ڕەشقەلاس]] لە [[پارێزگای ئیدر]] لە [[باکووری کوردستان]] لە بنەماڵەیەکی چینی سەرەوە لەدایک بوو.<ref name=":1"/> خوێندنی سەرەتاییی خۆی لە لە قوتابخانەکانی ڕەشقەلاس و ئەستەنبوڵ تێپەڕاندەوە.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کاوا |ناونیشان=https://urbanresort.nl/profile/kawa/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=ئێربان ڕیسۆرت |زمان=nl |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230930031028/https://urbanresort.nl/profile/kawa/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەگوێرەی چاوپێکەوتنێکی کە لەگەڵ [[دەنگی ئەمریکا]]دا کردووەتەوە، وەکوو کوردێک لە قوتابخانەدا ڕووبەڕووی [[تورکاندن|ئاسمیلەکردن]] و [[نکۆڵیلێکردن لە کورد لەلایەن تورکیاوە|شۆناسی کوردی]]ی بووەتەوە.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=جۆنز |یەکەم=دۆریان |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=شەڕەکانی شاعیرێکی کورد بۆ بەرگریکردن لە زمان و کولتوور |ناونیشان=https://www.voanews.com/a/kurdish-poet-battles-defend-language-culture/2621158.html |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=[[دەنگی ئەمریکا]] |زمان=en}}</ref> کاوا نەمر بەدوای ئەوەی کە لە زانکۆکانی [[زانستگای حاجەتتەپە|حاجەتتەپە]] و [[زانستگای ئەستەمبوڵ|ئەستەمبوڵ]] زمان و ئەدەبیاتی ئینگلیزیی خوێند، ھەتا ساڵی ٢٠٠٢ لە زانکۆی ئەستەنبوڵ [[زمانی یۆنانیی کۆن]]یشی خوێندەوە.<ref name=":0"/> چەند ھاوڕێیەکی تێکەڵی ڕێزەکانی گەریلاکانی [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] (پەکەکە) بوون کە [[ناکۆکیی تورکیا و پەکەکە|دژی سوپای تورکیا شەڕ دەکات]]، بەڵام خۆی ئەوەی ھەڵبژارد کە ببێت بە نووسەرێک.<ref name=":3"/> لە سەرەتای ساڵانی ٢٠٠٠دا ڕووی لە [[ئامەد]] کرد.<ref name=":1"/> == چالاکییەکان == کاوا نەمر لە ساڵی ١٩٩٧ەوە سەرنووسەری گۆڤاری ڕۆشنبیری و ئەدەبیی کوردیی ''ژیانا ڕەوشەن'' بووە.<ref name=":2"/> گۆڤارەکە لە ژێر سەرپەرشتیی ئەودا، ھەتا ساڵی ٢٠٠٣ بەشێوەی مانگانە ٥٢ ژمارەی بڵاوکرابوو.<ref name=":2"/> لە ساڵی ٢٠١٢ وەرگێڕانی نەمر لە [[ھاملێت]]ی شێکسپیر بۆ یەکەمجار لە شانۆی ڕەستی [[ئەمستەردام]] لە [[ھۆڵەندا]] نمایشکرا<ref name=":2"/>، کە یەکەمین گونجاندنی ھامێلت بە زمانی کوردی بوو<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=فێرشترایت|یەکەم=پیتەر|ڕێکەوت=2019 |سەردێڕ="نواندن" لە ژێر باری نائاسایی لە تورکیادا: گفتوگۆیەک لەگەڵ ھونەرمەندانی کورد سەبارەت بە شانۆ و نەریتی دەنگبێژی و یەکەمین ھاملێتی کوردی |ناونیشان=https://pure.rug.nl/ws/portalfiles/portal/158954846/155_Article_Text_929_1_10_20190121.pdf |وێبگە=[[زانستگای خرۆنینگێن]]}}</ref> کە دواتر لە چەندین شوێن و بۆنەدا لەلایەن شانۆی شارەوانی شاری ئامەدەوە نمایشکرا.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=گیردینک |یەکەم=فرێدریکێ |بەستەری نووسەر=فرێدریکێ گیردینک |ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠١٨|سەردێڕ=کاوا نەمر وەرگێڕی کورد سوێند دەخوات کە لە ئەمستردامەوە چاپ و بڵاوکردنەوەی کوردی بەردەوام بێت |ناونیشان=https://ahvalnews.com/turkey/kurdish-translator-kawa-nemir-vows-keep-kurdish-publishing-going-amsterdam |وێبگە=[[ئاحڤال]]}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٩ وەرگێڕانی کاوا نەمر لە ئۆپێرای [[تۆسکا (ئۆپێرا)|تۆسکا]]ی [[جاکۆمۆ پوچینی]] بۆ یەکەمجار لە «شانۆی شاری ئەمستردام» نمایشکرا.<ref name=":4">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی تەممووزی ٢٠١٩|سەردێڕ=کاوا نەمر: وەرگێڕانی شانۆیی ئۆپێرای تۆسکا بە زمانی کوردی نمایش دەکرێت |ناونیشان=https://m.bianet.org/english/print/210306-kawa-nemir-theatrical-adaptation-of-tosca-opera-to-be-staged-in-kurdish |وێبگە=[[بیانێت]]}}</ref> نەمر جگە لە وەرگێڕانی زۆرێک لە کلاسیکەکانی ئەدەبی یۆنانی و ڕۆمی بۆ زمانی کوردی، [[شانۆنامەنووس]]یشە و بەرھەمی کلاسیکی کوردیی [[مەم و زین]]ی [[ئەحمەدی خانی]]ی بۆ شانۆ وەرگێڕاوەتەوە.<ref name=":4"/> == خەڵاتەکان == * خەڵاتی فەقی حوسێن ساغنیچ، لەلایەن [[ئینستیتیوتی کوردیی ئەستەمبوڵ]]، ٢٠١٠.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئینستیتیوتی کوردیی ئەستەمبوڵ ١٨ ساڵە بوو |ناونیشان=https://www.yuksekovahaber.com.tr/haber/istanbul-kurt-enstitusu-18-yasinda-29284.htm |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=ماڵپەڕی یووکسەکۆڤا ھابەر |ڕێکەوت=١٨ی نیسانی ٢٠١٠|زمان=tr |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئایاری ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230508133837/https://www.yuksekovahaber.com.tr/haber/istanbul-kurt-enstitusu-18-yasinda-29284.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتووی ماڵی پێشووی ئان فرانک، لەلایەن دامەزراوەی وێژەی ھۆڵەندی، ٢٠١٨.<ref name=":1"/> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=کاوا نەمر |ناونیشان=https://www.writersunlimited.nl/en/participant/kawa-nemir-1 |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٢ |وێبگە=ڕایتێرز ئانلیمیتێد |زمان=en}} {{بەستەری مردوو|url=https://www.writersunlimited.nl/en/participant/kawa-nemir-1 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{شاعیرانی کورد}} {{شیعری نوێی کوردی}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان|وێژە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤]] [[پۆل:خەڵکی ڕەشقەلاس]] [[پۆل:کوردەکانی باکووری کوردستان]] [[پۆل:وەرگێڕەکانی ئینگلیزی–کوردی]] [[پۆل:شاعیرانی کورد]] [[پۆل:شاعیرە کوردەکانی باکووری کوردستان]] [[پۆل:شاعیرەکانی کوردیی باکووری]] [[پۆل:نووسەرانی کورد]] [[پۆل:نووسەران بە زمانی کوردی]] [[پۆل:نووسەرانی کوردیی باکووری]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە کوردەکان]] lutsjd4tew0om2qxvpsl5zmefsugc3q 0 252227 1680536 1517106 2026-10-04T19:37:08Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1680536 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Vase_animation.gif|وێنۆک|234x234پیکسڵ| نموونەی ئەنیمەیشنێک]] '''مێژووی ئەنیمەیشن''' زۆر پێش پەرەسەندنی سینەماکاری دەستی پێکردووە. ڕەنگە مرۆڤەکان لە سەردەمی بەردی دێریندا ھەوڵی وێناکردنی جووڵەیان دابێت. زۆر دواتر، یاری سێبەر و فانووسی سیحراوی (لە نزیکەی ساڵی ١٦٥٩) ناوبانگی دابین کرد کە لە ئەنجامی دەستکاریکردنی دەست و/یان میکانیکی بچووکەوە دەجووڵان. بۆنموونە دیسکی سترۆبۆسکۆپی (زیاتر بە وەھمناس ناسراوە) بنەماکانی [[ئەنیمەیشن]]ی مۆدێرنی ناساند، کە دوای دەیان ساڵ ڕێگەی بۆ وێنەی جووڵاو خۆشکرد. لە نێوان ساڵانی ١٨٩٥ و ١٩٢٠، لە کاتی سەرھەڵدانی پیشەسازی فیلمی جووڵاودا، چەندین تەکنیک و ئەنیمەیشنی جیاواز پەرەیان پێدرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣٠ی نیسانی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|ئەنیمەیشن|فیلم}} {{پۆلی کۆمنز|Animation history}} {{فیلم-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی سینەما]] [[پۆل:مێژووی ئەنیمەیشن]] [[پۆل:ئەنیمەیشن]] a2tvjgfd7egi9nrndfavv5cquq147ju 0 252232 1680538 1517108 2026-10-04T19:37:29Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1680538 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''مێژووی ئەنیمەیشنی کۆمپیوتەری''' ({{بە ئینگلیزی|History of Animation Computer}}) [[ئەنیمەیشنی کۆمپیوتەری]] بۆ یەکەمجار لە ساڵانی شەستەکاندا ناسێندرا. مێژووی ئەنیمەیشنی کۆمپیوتەر دەتوانرێت بگەڕێتەوە بۆ سەردەمی سەرەتای [[کۆمپیوتەر]]، کاتێک توێژەران و ئەندازیاران دەستیان کرد بە تاقیکردنەوەی ڕێگاکانی دروستکردنی وێنەی جووڵاو بە بەکارھێنانی کۆمپیوتەر. یەکێک لە سەرەتاییترین نموونەکانی ئەنیمەیشنی کۆمپیوتەر فیلمی "Hummingbird"ە، کە لە ساڵی ١٩٦٧ لەلایەن چارڵز سیوری و جەیمس شافەرەوە دروست کراوە. ئەم کورتەفیلمە وێنەیەکی کۆتری دروستکراوی کۆمپیوتەری تێدابوو کە بەسەر شاشەکەدا دەفڕی، ئەمەش بڕگەیەکی بەرچاوی لە پەرەپێدانی ئەنیمەیشنی کۆمپیوتەردا دیاریکرد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣٠ی نیسانی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|ئەنیمەیشن|کۆمپیوتەر|ھونەرەکان}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی ئەنیمەیشن]] 5q1ndflec1o88y84lrnfcw2nxi0n7c5 0 252477 1680468 1574038 2026-10-04T16:36:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1680468 wikitext text/x-wiki {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} {{سیاسەتەکانی ئەمریکا}} '''مێریک برایان گارلاند''' (لەدایکبووی ١٣ی تشرینی دووەمی ١٩٥٢) پارێزەر و یاساناسێکی ئەمریکییە کە وەک ٨٦ەمین [[داواکاری گشتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|داواکاری گشتیی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] لە ٢٠٢١ تا ٢٠٢٥ خزمەتی کردووە. ئەو پێشتر وەک دادوەری تێھەڵچوونەوەی دادگای تێھەڵچوونەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکان بۆ بازنەی ناوچەی کۆڵۆمبیا لە ١٩٩٧ تا ٢٠٢١ خزمەتی کردووە. لە ٢٠١٦دا، سەرۆک [[باراک ئۆباما]] گارلاندی بۆ [[دادگای باڵای ویلایەتە یەکگرتووەکان|دادگای باڵای یو ئێس]] کاندید کرد؛ بەڵام، [[ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا|ئەنجومەنی پیرانی یو ئێس]] ڕەتیکردەوە دانیشتنی چەسپاندن ئەنجام بدات.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٨ی ئازاری ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|Merrick Garland}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ڕووسی-جوولەکە]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢]] [[پۆل:Articles with hAudio microformats]] ednd260ck1sj6gw7u211yjdn35nny6b 0 252947 1680546 1553523 2026-10-04T19:38:48Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وێژە-کۆلکە) 1680546 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Szene_aus_Gulliver's_Reisen_-_Gulliver_in_Brobdingnag.jpg|وێنۆک| مێژووی جێگرەوە]] {{لایەنەکانی خەیاڵی بیرکردنەوەیی}} '''مێژووی جێگرەوە''' [[چەشن|ژانرێکی]] نووسینی خەیاڵییە کە بە سەیرکردنی [[مێژوو]] دەنووسرێت. ئەم ژانرە دەتوانرێت وەک ژێرپۆلێک لە ژانری [[خەیاڵی زانستی|زانستی-خەیاڵی]]، چیرۆکی ئەدەبی و مێژوویی ھەژمار بکرێت. ئەم جۆرە چیرۆکە بەزۆری بریتییە لە تێکەڵکردنی ڕاستییە مێژوویییەکان لەگەڵ ھەندێک تەوەری خەیاڵی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان =١٢ی ئایاری ٢٠٢٤}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|خەیاڵی زانستی|وێژە|کات}} {{پۆلی کۆمنز|Alternate history}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:بابەتە خەیاڵییە زانستییەکان]] [[پۆل:چەشنەکانی خەیاڵی زانستی]] [[پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان]] [[پۆل:نووسەرانی مێژووی جێگرەوە]] [[پۆل:خەیاڵی بیرکردنەوەیی]] qj33vdsfewrc7mwjchmy36s31olhfnv 0 252955 1680590 1517141 2026-10-04T22:35:13Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وێژە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1680590 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:The violet fairy book (1906) (14566722029).jpg|وێنۆک|بەرگی کتێبێکی فەنتازی]] {{لایەنەکانی خەیاڵی بیرکردنەوەیی}} '''مێژووی فەنتازیا''' ({{بە ئینگلیزی|History of Fantasy}}) مێژووی ئەدەبیاتی فانتازیا دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی کۆن و ئەفسانە لە ڕێگەی نەریتی زارەکییەوە دەگوازرێتەوە؛ بەڵام چەشنی مۆدێرنی فانتازیا وەک ئەوەی ئەمڕۆ دەیزانین لە سەدەی ١٨ و ١٩ دەستی پێکرد. یەکێک لە نموونە سەرەتایییەکانی ئەدەبیاتی فانتازیای مۆدێرن، "قەڵای ئۆترانتۆ" لە نووسینی ھۆراس والپۆل بوو، کە لە ساڵی ١٧٦٤ چاپکراوە، ئەم ڕۆمانە گۆتیکە بە یەکێک لە یەکەم بەرھەمەکانی چیرۆکی خەیاڵی سەروو سروشتی دادەنرێت و بە بناغەی چەشنی فانتازیا دادەنێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان =١٢ی ئایاری ٢٠٢٤}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|خەیاڵی زانستی|وێژە|مێژوو}} {{وێژە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:فەنتازیا]] [[پۆل:مێژووی وێژە]] sfbrdya1ocfjvtn0mpdptpavr0ydpj4 0 252976 1680589 1517139 2026-10-04T22:35:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، وێژە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1680589 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Devils_castle_poster.jpg|وێنۆک| پۆستەری فیلمی ''Le Manoir du diable'' (١٨٩٦)، ھەندێک جار وەک یەکەم فیلمی ترسناک وەسف دەکرێت]] {{لایەنەکانی خەیاڵی بیرکردنەوەیی}} '''مێژووی فیلمە ترسناکەکان''' لەلایەن نووسەر زیگبێرت سۆلۆمۆن پراوەرەوە وەک ڕێڕەوێکی مێژوویی ھێڵکاری خوێندنەوەی قورس وەسفکرا، لەگەڵ گۆڕانی ژانرەکە بەدرێژایی دەیان ساڵ، لەسەر بنەمای [[مێژووی فیلم|دۆخی سینەما]] و سەلیقەی بینەر و [[مێژوو|ڕووداوە ھاوچەرخەکانی جیھان]]. فیلمەکانی پێش ساڵانی ١٩٣٠، وەک سینەمای سەرەتایی ئەڵمانی و فیلمە فێڵبازەکان، بە شێوەیەکی پاشگەزبوونەوەی وەک [[فیلمی ترسێنەر|فیلمی ترسناک]] وەسف کراون چونکە ژانرەکە نەبووە ژانرێکی کۆدکراو تا بڵاوبوونەوەی فیلمی ''دراکولا'' (١٩٣١). ''دراکولا'' سەرکەوتنی بەدەستھێنا لە بۆکس ئۆفیس، ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی [[یوونیڤەرساڵ پیکچەرز|یونێڤێرساڵ]] و چەند ستۆدیۆیەکی دیکەی فیلمی ئەمریکی پەرە بە فیلمە ترسناکەکان بدەن و بەناوبانگیان بکەن تا ساڵانی ١٩٤٠. لە ساڵانی ١٩٥٠ دا، زۆرجار ترسناکی بە تەوەری زانستی خەیاڵی دروست دەکرا و لە کۆتایی دە ساڵدا ترسناک ژانرێکی باوتر بوو لە بەرھەمە نێودەوڵەتییەکان. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان =١٢ی ئایاری ٢٠٢٤}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|خەیاڵی زانستی|وێژە|فیلم|مێژوو|ترسناک}} {{فیلم-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی سینەما]] p03u7aw7q5i81ue9jpnlds6622gag3g 0 252989 1680547 1517122 2026-10-04T19:38:59Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، وێژە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1680547 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Aerial_house3.jpg|وێنۆک| ژانری زانستی خەیاڵی]] {{لایەنەکانی خەیاڵی بیرکردنەوەیی}} [[چەشنی وێژەیی|ژانری]] [[خەیاڵی زانستی|زانستی خەیاڵی]] زۆر بەرفراوان و ھەمەچەشنە و تەنانەت بۆ شارەزا و ئارەزومەندانی ئەم ژانرەش ئاسان نییە پێناسەیەکی وردی بۆ بکرێت. ئەم نەبوونی یەکدەنگییە لە باسەکانی پەیوەست بە مێژووی ئەم ژانرەدا بە تایبەت لە دیاریکردنی سەرچاوەی وردی ئەو ژانرەدا دەبینرێت. دوو قوتابخانەی بیرکردنەوەی فراوان ھەیە، یەکێکیان ڕەگ و ڕیشەی ئەم ژانرە ''دەگەڕێنێتەوە'' بۆ بەرھەمە خەیاڵییە سەرەتایییەکانی وەک ''[[ھەڵبەستی پاڵەوانی|داستانی]]'' [[سۆمەر]]ی ''[[داستانی گلگامێش|گیلگامێش]]'' (سەرەتاترین نوسخەی دەقی سۆمەری دەگەڕێتەوە بۆ نزیکەی ساڵانی ٢١٥٠–٢٠٠٠ پێش زایین). ڕژێمی دووەم باس لەوە دەکات کە چیرۆکی زانستی خەیاڵی لە نێوان سەدەی ١٧ و سەرەتای سەدەی نۆزدەھەمدا دەرکەوتووە و تەنھا دوای [[شۆڕشی زانستی]] و دۆزینەوە گرنگەکان لە بوارە زانستییە جیاوازەکاندا، لەوانە [[ئەستێرەناسی|فەلەکناسی]] و [[فیزیک|فیزیا]] و [[ماتماتیک|بیرکاری]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان =١٢ی ئایاری ٢٠٢٤}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|خەیاڵی زانستی|وێژە|مێژوو|فیلم}} {{پۆلی کۆمنز|History of science fiction}} {{فیلم-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:خەیاڵی زانستی]] [[پۆل:مێژووی وێژە]] bovcnrjt7x8rkk1xbq586qpq3zjhik8 0 253320 1680363 1667176 2026-10-04T13:34:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1680363 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Centers_for_Medicare_and_Medicaid_Services_logo.svg|وێنۆک]] '''مێدیکەیر'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مدیکر|ناونیشان=https://www.ssa.gov/multilanguage/Farsi/10043-FA.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170209212056/https://www.ssa.gov/multilanguage//Farsi/10043-FA.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٤}}</ref> بەرنامەیەکی نیشتمانی بیمەی کۆمەڵایەتییە کە لە ساڵی ١٩٦٥ەوە لەلایەن حکوومەتی فیدراڵی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکاوە]] بەڕێوەدەبرێت، کە دەستڕاگەیشتن بە بیمەی تەندروستی بۆ ئەمریکییەکانی سەرووی تەمەنی ٦٥ ساڵ و کەمئەندامانی گەنجتر و ھەروەھا ئەو کەسانەی کە کێشەی شۆردنی خوێنیان ھەیە مسۆگەر دەکات.<ref>http://healthaffairs.org/blog/2012/02/15/medicare-and-commercial-health-insurance-the-fundamental-difference/</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|پزیشکی|دەیەی ١٩٦٠}} {{پۆلی کۆمنز|Medicare (United States)}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٦٥ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] 2pnf46efo9sya5so49etfbgpqxhw3m7 0 253336 1680663 1667172 2026-10-05T01:34:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1680663 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Megalopolis logo.png|وێنۆک]] '''''مێگاڵۆپۆلیس''''' ({{بە ئینگلیزی |Megalopolis}}) فیلمێکی [[دراما (تەلەڤیزیۆن و فیلم)|درامای]] [[خەیاڵی زانستی|زانستی خەیاڵی داستانی]] [[فیلمی پاڵەوانی|ئەمریکییە]] لە ساڵی ٢٠٢٤ کە لەلایەن فرانسیس فۆرد کۆپۆلا نووسراوە و دەرھێنراوە و بەرھەم ھێنراوە. وێنەگرتن لە مانگی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ دەستی پێکرد و لە مانگی ئازاری ٢٠٢٣ کۆتایی ھات. چیرۆکی فیلمەکە لە نیویۆرکی مۆدێرن دوای کارەساتێکی وێرانکەر ڕوودەدات، و کۆمەڵێک ئەکتەر لەخۆدەگرێت کە بریتین لە ئادەم درایڤەر، جیانکارلۆ ئێسپۆزیتۆ، ناتالی ئیمانوێل، ئۆبری پلازا، شیا لیبیۆف، جۆن ویت، لۆڕێنس فیشبورن، تالیا شایر. ئەم فیلمە بۆ بەشی پێشبڕکێی [[ناولەپی زێڕین|پاڵم دی ئۆر]] لە فێستیڤاڵی فیلمی کانی ٢٠٢٤ ھەڵبژێردرا و یەکەم نمایشی لەوێ لە ١٧ی ئایاری ٢٠٢٤ ئەنجامدرا.<ref name="Cannes Competition">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Fleming|یەکەم=Mike Jr.|ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Francis Coppola's ''Megalopolis'' Locks Competition Slot at 77th Cannes Film Festival: The Dish|ناونیشان=https://deadline.com/2024/04/francis-coppola-megalopolis-cannes-festival-friday-may-17-competition-slot-1235879563/|ڕێکەوتی سەردان=٩ی نیسانی ٢٠٢٤|وێبگە=[[ددلاین هالیوود]]}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|خەیاڵی زانستی|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠٢٠}} {{پۆلی کۆمنز|Megalopolis (film)}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ئەتلەنتا وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی فرانسیس فۆرد کۆپۆلا]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٤]] [[پۆل:فیلمە داستانییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی لاینز گەیت ئینتەرتەینمنت]] [[پۆل:فیلمە سەربەخۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە درامایییە خەیاڵییە زانستییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:مشتومڕەکانی ڕیکلام و بازاڕکردن لە فیلمدا]] [[پۆل:فیلمە درامایییە خەیاڵییە زانستییە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩ بەرھەمھێنانیان ڕاگیرابوو]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە نژیاروانی]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی شارەکان]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە داھاتوو]] [[پۆل:فیلمە وێنەگیراوەکان لە ستۆدیۆکانی تریلیت]] [[پۆل:فیلمە براوەکانی خەڵاتی گۆڵدن ڕۆسبێری]] kk6zdey7ryyrs3ae7h8lspt5fpza2kc 0 253390 1680895 1553525 2026-10-05T10:36:18Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1680895 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Death on the Nile (2020 film) poster.png|وێنۆک|پۆستەری فەرمیی فیلم]] ''''' مردن لەسەر نیل''''' ({{بە ئینگلیزی|Death on the Nile}}) [[فیلمی ڕازئامێز|فیلمێکی نھێنی]] ساڵی ٢٠٢٢یە کە لەلایەن کینێس براناگەوە دەرھێنراوە لە سیناریۆی مایکل گرینە، کە لەسەر بنەمای ڕۆمانی ساڵی ١٩٣٧ بە ھەمان ناو دروست کراوە، کەنووسەرەکەی بریتییە لە [[ئاگاتا کریستی]]. لەم فیلمەدا [[کاستی پڕ ئەستێرە]] ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕێت و براناگ و تۆم بەیتمان ڕۆڵەکانیان وەک ھێرکۆل پۆیرۆ و بووک دووبارە دەکەنەوە، بە ڕێککەوت، شانبەشانی ئانێت بێنینگ، ڕوسیل براند، عەلی فازال، داون فەرەنسی، [[گال گادۆت]]، ئارمی ھامەر، ڕۆز لێسلی، ئیما ماکی، سۆفی ئۆکۆنێدۆ، جێنیفر ساوندەرز و لێتیسیا ڕایت.<ref name="release">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Wiseman|یەکەم=Andreas|ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=Fox & Kenneth Branagh's All-Star Agatha Christie Movie 'Death On The Nile' Begins Production In UK|ناونیشان=https://deadline.com/2019/10/death-nile-movie-agatha-christie-begins-production-uk-1202749028/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191002133821/https://deadline.com/2019/10/death-nile-movie-agatha-christie-begins-production-uk-1202749028/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> ''مەرگ لەسەر نیل'' بۆ یەکەمجار لە چەند بازاڕێکی نێودەوڵەتی لە ٩ی شوباتی ٢٠٢٢ و لە بەریتانیا و ئەمریکا لە ١١ی شوباتی ٢٠٢٢، دوای چەندین دواکەوتن بەھۆی [[گشتگیربوونی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩–٢٠|پەتای کۆڤید-١٩]] بڵاوکرایەوە. فیلمەکە بەگشتی لەلایەن ڕەخنەگرانەوە پێداچوونەوەی ئەرێنی وەرگرت و داھاتی ١٣٧٫٣ ملیۆن دۆلاری بەدەستھێنا. == وێنەگرتن == وێنەگرتنی سەرەکی لە ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٩ لە ستۆدیۆی لۆنگکرۆس لە شاری سووری لە ئینگلتەرا دەستی پێکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Production Begins On Twentieth Century Fox's Death on the Nile|ناونیشان=https://www.agathachristie.com/news/2019/production-begins-on-twentieth-century-foxs-death-on-the-nile|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ئیش=[[Agatha Christie]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211006042904/https://www.agathachristie.com/news/2019/production-begins-on-twentieth-century-foxs-death-on-the-nile}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lohana|یەکەم=Avinash|ڕێکەوت=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٩|سەردێڕ=Ali Fazal to start shooting with Gal Gadot for Death on the Nile adaptation in London on September 30|ناونیشان=https://punemirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/ali-fazal-to-start-shooting-with-gal-gadot-for-death-on-the-nile-adaptation-in-london-on-september-30/articleshow/71341223.cms|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190928040206/https://punemirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/ali-fazal-to-start-shooting-with-gal-gadot-for-death-on-the-nile-adaptation-in-london-on-september-30/articleshow/71341223.cms|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=[[Pune Mirror]]}}</ref> بڕیار بوو فیلمەکە لە مەغریب لە جیاتی میسر وێنە بگیرێت، بەڵام وێنەگرتنی تەنھا لە ئینگلتەرا ئەنجامدرا.<ref name="Variety">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Tangcay|یەکەم=Jazz|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Was 'Death on the Nile' Really Filmed in Egypt?|ناونیشان=https://variety.com/2022/artisans/news/death-on-the-nile-filming-locations-1235172782/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220212154432/https://variety.com/2022/artisans/news/death-on-the-nile-filming-locations-1235172782/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠٢٠|شانشینی یەکگرتوو|بەلجیکا|لەندەن|میسر}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمەکانی تی ئێس جی ئینتەرتەیمێنت]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە شاری سووری وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە لە ستۆدیۆکانی لۆنگکرۆس وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە میسر دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩ دواخراون]] [[پۆل:فیلمەکان لەسەر بنەمای ڕۆمانە تاوانکارییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان لەسەر بنەمای ڕۆمانە بەڕیتانییەکان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە تاوانکارییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە تاوانکارییە ھەستبزوێنەکانی ساڵی ٢٠٢٢]] [[پۆل:فیلمەکانی فۆکسی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٢]] [[پۆل:فیلمەکان، ھەڵکەوتنی دەیەی ١٩١٠]] [[پۆل:فیلمە بەریتانییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە بەڕیتانییەکان]] gj6osvxgucmcjmrlzpwwslb7i64v2tj 0 253658 1680392 1672337 2026-10-04T13:39:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1680392 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:The Ant Bully theatrical poster.jpg|وێنۆک|پۆستەری فەرمیی فیلم ]] '''مێروولە زیانبەخشەکە''' ({{بە ئینگلیزی |The Ant Bully}}) فیلمێکی [[ئەنیمەیشنی کۆمپیوتەری|ئەنیمەیشنی]] ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٠٦ لە نووسین و دەرھێنانی جۆن ئەی دەیڤس و لەسەر بنەمای کتێبی منداڵان بە ھەمان ناو لە ساڵی ١٩٩٩ لەلایەن جۆن نیکلەوە وەرگیراوە. لە ڕۆڵی سەرەکیدا دەنگی [[جوولیا ڕۆبێرتس|جولیا ڕۆبەرتس]] و [[نیکۆلاس کەیج]] و [[مێرل ستریپ|مێریل ستریپ]] و [[پۆڵ جیاماتی|پۆڵ جیااماتی]] و ڕیجینا کینگ و بروس کامپبێل و لیلی تۆملین ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕاوە، و لەلایەن [[وارنەر برۆس پیکچەرز|کۆمپانیای وارنەر برۆس پیکچەرزەوە]] دابەشکراوە. دوا ڕۆڵی ڕیکاردۆ مۆنتالبان بوو، پێش مردنی لە ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩. ''فیلمی مێروولە زیانبەخشەکە'' لە ٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٦ بڵاوکرایەوە، پێداچوونەوەی تێکەڵاوی لەلایەن ڕەخنەگرانەوە وەرگرت، بە ئامانجی نمایشە دەنگییەکان، ئەنیمەیشن، مۆسیقا و نوکتە، ھەروەھا بەھۆی چەند ھۆکارێکەوە ڕەخنەشی لێگیرا؛ و [[بۆمبی بۆکس ئۆفیس|بۆمبێکی بۆکس ئۆفیس]] بوو، داھاتەکەی ٥٥٫٢ ملیۆن دۆلار بوو لە بەرامبەر بوودجەی ٥٠ ملیۆن دۆلار. بەھۆی ئەمەوە زۆربەی کارمەندانی دی ئێن ئەی لە کارەکانیان دوورخرانەوە و ستۆدیۆکەش داخرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان =١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تۆم ھەنکس}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|تەلەڤیزیۆن|ئەنیمەیشن|دەیەی ٢٠٠٠|کۆمیدیا|خەیاڵی زانستی}} {{پۆلی کۆمنز|The Ant Bully}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی لێجندەری پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە لاس ڤێگاس ڤالی ڕوودەدەن]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە قسەی ناشرین]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان لەسەر بنەمای کتێبی منداڵان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە فانتازیا ئەنیمەیشنە منداڵە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەنیمەیشنەکانی منداڵانی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی ئەمریکی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٦]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکانی ٢٠٠٦]] [[پۆل:فیلمەکانی منداڵانی ٢٠٠٦]] [[پۆل:فیلمە کۆمپیوتەرییە ئەنیمەیشنەکانی ٢٠٠٦]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی نووەتەی جۆن دێبنی]] 7pg3rpx5yhcvcaqq6ji1hinlh9y0urk 0 253924 1680917 1628614 2026-10-05T10:58:34Z Mohammed Qays 52399 1680917 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی یاریزانی تۆپی پێ|image=Akam Hashim.jpg |youthyears1={{0|0000}}–٢٠١٧|youthclubs1=[[یانەی وەرزشیی ھەولێر|ھەولێر]]|years1=٢٠١٧–|clubs1=[[یانەی وەرزشیی ھەولێر|ھەولێر]]|caps1=|goals1=|nationalyears1=٢٠٢٤–|nationalteam1=[[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی عێراق|عێراق]]|nationalcaps1=17|nationalgoals1=1|club-update=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|nationalteam-update=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}} '''ئاکام ھاشم ڕەحمان''' ({{بە عەرەبی|أكام هاشم رحمن}}، لەدایکبووی ١٦ی ئابی ١٩٩٨)، یاریزانێکی پیشەگەری تۆپی پێی عێراقییە و وەک یاریزانی [[بەرگریکار (تۆپی پێ)|ناوەڕاست]] یان [[ناوەڕاست (تۆپی پێ)|ناوەڕاست]] یاری دەکات بۆ [[یانەی وەرزشیی ھەولێر|یانەی ھەولێر]]، و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی عێراق|ھەڵبژاردەی عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Akam Hashim|ناونیشان=https://www.365scores.com/ar/football/player/akam-hashem-87211|ڕێکەوتی سەردان=٣ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=www.365scores.com}}</ref>ھاشم لەدایکبووی [[ھەولێر|شاری ھەولێرە]] و بەرھەمی لاوانی تیپی [[یانەی وەرزشیی ھەولێر|یانەی وەرزشیی ھەولێرە]].<ref name="khaleej">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=آكام هاشم بديلاً لعطوان في تشكيلة «أسود الرافدين»|ناونیشان=https://www.alkhaleej.ae/2024-01-02/آكام-هاشم-بديلاً-لعطوان-في-تشكيلة-أسود-الرافدين/رياضة-عربي/رياضة|وێبگە=www.alkhaleej.ae|زمان=ar}}</ref> بۆندی هەر یەک لە یانەکانی پۆرتۆ و بێنفیکای ڕەتکردۆتەوە. == ھەڵبژاردە == لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٢٤، ھاشم بانگھێشتی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی عێراق|ھەڵبژاردەی عێراق]] کرا بۆ بەشداریکردن لە [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠٢٣|جامی ئاسیای ٢٠٢٣ی ئاسیا]] دوای ئەوەی [[ئەمجەد عەتوان]] بەھۆی پێکانەوە لە پێکھاتەکە دوورخرایەوە.<ref name="khaleej"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=National team player Amjad Attwan was injured|ناونیشان=https://www.alsharqiya.com/en/news/national-team-player-amjad-atwan-was-injured|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=Al Sharqiya|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240103161807/https://www.alsharqiya.com/en/news/national-team-player-amjad-atwan-was-injured|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>لەم پاڵەوانێتیەدا ئاکام بەشداری ھیچ یارییەکی نەکرد. ھاشم یەکەم یاری خۆی لە ١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ لە پاڵاوتنەکانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦ بەرامبەر ڤێتنام لە یاریگای نێودەوڵەتی بەسرە ئەنجامدا. لە خولەکی ٧٢ لە جێگای موھەناد عەلی ھاتە ناویاریگاوە لە خولەکی ٢ی زیادکراوی گێمی دووەم تۆپێکی لە دەرەوەی ھیڵی سزا ھاوێشت بەلام بەرستوون کەوت، لەگەرانەوەی تۆپەکە [[ئەیمەن حەسەن]] گۆڵی سێیەمی ھەڵبژاردەی عێراقی کرد و یارییەکە بە ئەنجامی ٣–١ کۆتایی ھات. عێراق بە ئەنجامی ٣–١ بردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Iraq v Vietnam game report|ناونیشان=https://www.espn.com/soccer/match/_/gameId/687448/|بڵاوکەرەوە=ESPN}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|تۆپی پێ|کوردستان }} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی ھەولێر]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٨]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦]] [[پۆل:خەڵکی ھەولێر]] 7rokhz2ywpxg66vzanuf4yx76oz2x18 0 253957 1680648 1406565 2026-10-05T00:42:33Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680648 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer|embed=|honorific_prefix=|name=تۆد ریتەر|honorific_suffix=|image=|image_size=|image_upright=|alt=|caption=|native_name=|native_name_lang=|pseudonym=ڕایلی سەیگەر<br>ئالان فین|birth_name=|birth_date=<!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} -->|birth_place=|death_date=<!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} -->|death_place=|resting_place=|occupation=نووسەر|language=ئینگلیزی|nationality=ئەمریکی|citizenship=|education=|alma_mater=|home_town=|period=|genre=<!-- or: | genres = -->|subject=<!-- or: | subjects = -->|movement=|notable_works=''کۆتا کچەکان<br>هەموو دەرگاکان قوفڵ بدە<br>لە ماڵەوە پێش تاریکی''|spouse=<!-- or: | spouses = -->|partner=<!-- or: | partners = -->|children=|relatives=|awards=|signature=|signature_alt=|years_active=|module=|website={{URL|www.rileysagerbooks.com}}|portaldisp=<!-- "on", "yes", "true", etc.; or omit -->}}'''تۆد ریتەر'''، ناسراو بە '''ڕایلی سەیگەر''' یان '''ئالان فین'''، نووسەرێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکییە]]. بەرهەمەکانی تۆد لەسەر چەشنی هەستبزوێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Cocozza|یەکەم=Paula|ڕێکەوت=١٨ی تەممووزی ٢٠١٧|سەردێڕ=Forget George Eliot: now it's male authors disguising their sex to sell more books|زمان=en-GB|ئیش=The Guardian|ناونیشان=https://www.theguardian.com/books/shortcuts/2017/jul/18/riley-sager-and-other-male-authors-benefiting-from-a-gender-neutral-pen-name|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|issn=0261-3077}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Gamerman|یەکەم=Ellen|ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠١٧|سەردێڕ=These Male Authors Don't Mind if You Think They're Women|زمان=en-US|ئیش=Wall Street Journal|ناونیشان=https://www.wsj.com/articles/these-guys-dont-mind-if-you-think-theyre-women-1500303376|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|issn=0099-9660}}</ref> ڕایلی لە [[پێنسیلڤانیا]] گەورەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Author Interview - Riley Sager, author of Home Before Dark|ناونیشان=https://bookpage.com/interviews/25206-riley-sager-mystery-suspense|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=BookPage.com|زمان=en}}</ref> پێش ئەوەی ببێت بە ڕۆماننووس، وەک ڕۆژنامەنووس، پێداچوونکار، و گرافیک دیزاینەر کاری کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Author|ناونیشان=https://www.rileysagerbooks.com/|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=RileySagerBooks.com|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kentner|یەکەم=D. A.|سەردێڕ=An interview with author Todd Ritter|ناونیشان=https://www.uticaod.com/article/20110204/NEWS/302049988|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=Utica Observer-Dispatch|زمان=en}}</ref> == بەرهەمەکان == === وەک ڕایلی سەیگەر === * ''کۆتا کچەکان'' (٢٠١٧)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Cha|یەکەم=Steph|سەردێڕ='Final Girls' offers cheap thrills in bloody tale of murder|ناونیشان=https://www.usatoday.com/story/life/books/2017/07/11/final-girls-a-novel-riley-sager-book-review/103468788/|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=USA TODAY|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hipes|یەکەم=Patrick|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Universal Books Rights To Riley Sager Thriller Novel 'Final Girls' For Anonymous Content & Sugar23|ناونیشان=https://deadline.com/2017/11/final-girls-movie-riley-sager-novel-universal-1202209896/|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=Deadline|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Yawn|یەکەم=Mike|ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠١٧|سەردێڕ=Mystery 'Final Girls' inspired by horror movies|ناونیشان=https://www.houstonchronicle.com/entertainment/books/article/Mystery-Final-Girls-inspired-by-horror-movies-11273660.php|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Houston Chronicle|زمان=en-US}}</ref> * ''دوایین جار کە درۆم کرد'' (٢٠١٨)<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Burke|یەکەم=Alafair|ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٨|سەردێڕ=A Thriller Set at a Summer Camp Where Bad Things Happened|زمان=en-US|ئیش=The New York Times|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2018/07/20/books/review/riley-sager-last-time-i-lied.html|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|issn=0362-4331}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Last Time I Lied (review)|ناونیشان=http://www.booklistonline.com/The-Last-Time-I-Lied-Riley-Sager/pid=9553683|وێبگە=Booklist Online}}</ref> * ''هەموو دەرگاکان قوفڵ بدە'' (٢٠١٩)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Petski|یەکەم١=Denise|دوایین٢=Andreeva|یەکەم٢=Nellie|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠١٩|سەردێڕ='Lock Every Door' Series Based On Novel In Works At Paramount TV & Anonymous Content With 'True Blood' Duo|ناونیشان=https://deadline.com/2019/07/lock-every-door-series-based-on-novel-in-works-at-paramount-tv-anonymous-content-with-true-blood-duo-1202640999/|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=Deadline|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Nolan|یەکەم=Tom|ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٩|سەردێڕ=Mysteries: The Sudden Vacancies Down the Hall|زمان=en-US|ئیش=Wall Street Journal|ناونیشان=https://www.wsj.com/articles/mysteries-the-sudden-vacancies-down-the-hall-11561731858|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|issn=0099-9660}}</ref> * ''لە ماڵەوە پێش تاریکی'' (٢٠٢٠)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Radel|یەکەم=Felecia Wellington|سەردێڕ=Review: Riley Sager chills with haunted-house thriller 'Home Before Dark'|ناونیشان=https://www.usatoday.com/story/entertainment/books/2020/06/28/review-riley-sager-chills-haunted-house-thriller-home-before-dark/3244218001/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=USA TODAY|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Hardcover Fiction Books - Best Sellers - July 19, 2020 - The New York Times|زمان=en-US|ئیش=The New York Times|ناونیشان=https://www.nytimes.com/books/best-sellers/2020/07/19/hardcover-fiction/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|issn=0362-4331}}</ref> * ''ڕزگاربوون لە شەوەکەدا'' (٢٠٢١)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Radel|یەکەم=Felecia Wellington|سەردێڕ=New Riley Sager thriller 'Survive the Night' is a tense road trip to the 1990s|ناونیشان=https://www.usatoday.com/story/entertainment/books/2021/06/29/riley-sager-survive-the-night-book-review/5332677001/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=USA TODAY|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Ehrlich|یەکەم=Brenna|ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|سەردێڕ=Noir and Nineties Slasher Films Collide in Riley Sager's Thriller 'Survive the Night'|ناونیشان=https://www.rollingstone.com/culture/culture-features/riley-sager-survive-the-night-interview-1187557/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠٢٢|magazine=Rolling Stone|زمان=en-US}}</ref> * ''خانووی ئەوبەری دەریاچەکە'' (٢٠٢٢)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rankin|یەکەم=Seija|ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=First look: 'Final Girls' author Riley Sager's new book is a juicy thriller about voyeurism|ناونیشان=https://ew.com/books/riley-sager-the-house-across-the-lake-first-look/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=EW.com|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pennington|یەکەم=Gail|سەردێڕ=6 mystery novels offer new angles — and a few new favorites|ناونیشان=https://www.stltoday.com/entertainment/books-and-literature/reviews/6-mystery-novels-offer-new-angles-and-a-few-new-favorites/article_d63d3568-6bef-5e8e-af98-14b520b813b1.html|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=STLtoday.com|زمان=en|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220711122613/https://www.stltoday.com/entertainment/books-and-literature/reviews/6-mystery-novels-offer-new-angles-and-a-few-new-favorites/article_d63d3568-6bef-5e8e-af98-14b520b813b1.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تەممووزی ٢٠٢٢|url-status=dead}}</ref> * ''تاکە کەس کە مابێتەوە'' (٢٠٢٣) == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|وێژە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ڕۆمانەکان}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:زیندووان]] 9w45uovegc4gqu9fd1n6tutakpu6j67 0 254395 1680886 1649980 2026-10-05T10:34:48Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680886 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەرزیخەی سەروو | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| مرزیخة العلیا}} <br>{{lang-en| Upper Marzikha }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.82767| 44.51152}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مەرزیخەی سەروو''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.82767| 44.51152 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی شوان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٩١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەرزیخەی سەروو''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی شوان]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[ڕێدار]] بە دووری (٢٣کم).<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''مەرزیخەی سەروو''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[کانی لەلە]]. * لە باشوورەوە گوندی [[نەیبەسەرە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[کانی ڕەش، شوان|کانی ڕەش]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[پەڵکانە، شوان|پەڵکانە]].<ref>https://www.openstreetmap.org/way/1204367127#map=13/35.8350/44.5271</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٢٦١) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٣١٥) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی شوان]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] nloyyvno3ew4cn4zforv5x8ftf9u5lk 0 254396 1680885 1649981 2026-10-05T10:34:38Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680885 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەرزیخەی خواروو | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| مرزیخة السفلی}} <br>{{lang-en| Lower Marzikha }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.8542|44.4907}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مەرزیخەی خواروو''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.8542|44.4907 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی شوان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٣٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەرزیخەی خواروو''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی شوان]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[ڕێدار]] بە دووری (٢٣کم).<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''مەرزیخەی خواروو''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[ئۆمەرگومبەت]]. * لە باشوورەوە گوندی [[حەسەن قەباغ]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[جگیلە]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[عەمدۆن]].<ref>https://www.openstreetmap.org/way/1204366956#map=13/35.8491/44.5149</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٣٠٩) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٢٧١) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی شوان]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] 54iyppejeg05yolbmdj3ae36zx2vxao 0 254453 1680798 1650006 2026-10-05T07:33:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680798 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەحموود فاتە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| محمود فاتة}} <br>{{lang-en| Mahmoud Fatah }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.59989| 44.69674}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مەحموود فاتە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.59989| 44.69674 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی قەرەھەنجیر]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٣٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەحموود فاتە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەرەھەنجیر]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری ڕۆژھەڵاتی شارەدێی [[قەرەھەنجیر]] بە دووری (٢٥کم).<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''مەحموود فاتە''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[گوڵم کەوە]]. * لە باشوورەوە گوندی [[سەیدانی ناوەڕاست]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[چاڵاو، چەمچەماڵ|چاڵاو]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[دەلۆ، قەرەھەنجیر|دەلۆ]].<ref>https://www.openstreetmap.org/node/2488271709#map=13/35.6060/44.6963</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(١٣٢) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی قەرەھەنجیر]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] m7r904jqw4migf8d7jm5a2ff9qftns6 0 254777 1680719 1517270 2026-10-05T04:34:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (قورئان-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە) 1680719 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ئەلمەجید''' یەکێکە لە [[ناوەکانی خودا لە ئیسلامدا|ناوەکانی خودا لەئیسلامدا]]، واتا پایە بەرزی تەواو، ڕێزدار و چاکە کار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=أسماء اللە الحسنی کما وردت فی القرآن الکریم والسنة|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/fatwa/12383/أسماء-اللھ-الحسنی-کما-وردت-فی-القرآن-الکریم-والسنة|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.islamweb.net|زمان=ar}}</ref> == لەقورئاندا == {{قورئان|سوورەت=١١|ئایەت=٧٣|کوردی= بەراستی خوای گەورە زۆر سوپاسکراوەو خاوەنی بەرزی و بڵندی و پیرۆزییە.}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|قورئان}} {{قورئان-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:ناوە پیرۆزەکانی خوا لە ئیسلامدا]] dqv6qn1c88a9lqzv0etoc1qx8yc50is 0 254785 1680689 1517230 2026-10-05T01:38:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (قورئان-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە) 1680689 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''ئەلمەتین''' یەکێکە لە [[ناوەکانی خودا لە ئیسلامدا|ناوەکانی خودا لەئیسلامدا]]، واتا بەھێزی بێ نیاز بەھاوتا و بێ کۆتا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=أسماء اللە الحسنی کما وردت فی القرآن الکریم والسنة|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/fatwa/12383/أسماء-اللھ-الحسنی-کما-وردت-فی-القرآن-الکریم-والسنة|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.islamweb.net|زمان=ar}}</ref> == لەقورئاندا == {{قورئان|سوورەت=٥١|ئایەت=٥٨|کوردی=بەڕاستی خوای گەورە زۆر ڕۆزیدەرە، ڕزق و ڕۆزی ھەموو دروستکراوەکانی دەدات و خاوەنی ھێزێکی یەکجار پتەوە.}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|قورئان}} {{قورئان-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:ناوە پیرۆزەکانی خوا لە ئیسلامدا]] repw6vfk37u01zxpbkian2anocth0sj 0 256033 1680771 1642278 2026-10-05T05:49:52Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1680771 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''بۆب فۆسێ''' ({{بە ئینگلیزی|Bob Fosse}}؛ ٢٣ی حوزەیرانی ١٩٢٧ لە [[شیکاگۆ]] – ٢٣ی ئەیلوولی ١٩٨٧ لە [[نەخۆشخانەی زانکۆی جۆرج واشینگتن]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. لە ١٩٤٧ دەستی بە چالاکی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0002080}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن|ژن|شانۆ}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Bob Fosse}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٧]] [[پۆل:مردووانی ١٩٨٧]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئەمریکی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:سەماکەرە ئەمریکییە کوڕەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری]] [[پۆل:خەڵکی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک نەرویجی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین دەرھێنەر]] [[پۆل:براوەکانی دەیڤد دی دۆناتێلۆ]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلم لە ئێڵەنۆی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئێڵەنۆی]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی نیویۆرک (ویلایەت)]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی تۆنی]] iizr8muhdoes1rlvmizuii9ym7clnpf 0 260343 1680435 1497814 2026-10-04T15:52:42Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1680435 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''جۆ گرین''' ({{بە ئینگلیزی|Joe Greene}}؛ لەدایکبووی ٢٤ی ئەیلوولی ١٩٤٦ لە [[تەمپڵ، تێکساس]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٦٩ دەستی بە چالاکی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0338797}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Joe Greene (American football)}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦]] [[پۆل:وەرزشوانانی ئەفریقایی-ئەمریکی سەدەی بیستەم]] [[پۆل:خەڵکی ئەفریقایی-ئەمریکی سەدەی ٢١]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:بێژەرانی خولی تۆپی پێی نیشتمانی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تێکساس]] pbbeesaaewyrvifwrivzxz0lfhjk04e 0 260976 1680441 1498050 2026-10-04T16:17:15Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1680441 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''جۆزێف پێڤنی''' ({{بە ئینگلیزی|Joseph Pevney}}؛ ١٥ی ئەیلوولی ١٩١١ لە [[نیویۆرک]] – ١٨ی ئایاری ٢٠٠٨ لە [[بیابانی پاڵم، کالیفۆرنیا]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. لە ١٩٥٠ دەستی بە چالاکی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0678928}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١١]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٨]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی نیویۆرکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی]] 1gngqrbqzwoxhtoyv5kxg3mfgi1n8vt 0 269044 1680799 1522877 2026-10-05T07:33:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فەلەستین-کۆلکە) 1680799 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}}'''مەحموود فارس''' (١٠ی حوزەیرانی ١٩٨٣–١٢ی ئایاری ٢٠٢١) ئەندازیارێکی فەلەستینییە لە پارێزگای خان یونس [[کەرتی غەززە|لە کەرتی غەززە]] لەدایکبووە ئەندامی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی شەھید عیزەدین قەسام،]] باڵی سەربازی بزووتنەوەی بەرخۆدانی ئیسلامی [[حەماس]] لە پڕۆژەیەکدا کاری کردووە بۆ دروستکردن و پەرەپێدانی فڕۆکەی بێفڕۆکەوان لە یەکەی بەرھەمھێنانی لیواکانی قەسام نازناوی شوڕشگێڕی بەھەشت لێنراوە، [[ئیسرائیل]] لە شەڕی سەیفول قودسدا تیرۆری کردووە. == گەورەبوون و خوێندن == مەحموود محەممەد فارس لە ١٠ی حوزەیرانی ساڵی ١٩٨٣ لە پارێزگای خان یونس لە کەرتی غەززە لەدایک بووە، خوێندنی ناوەندی لە شاری [[غەززە]] وەرگرتووە، و ڕووی کردووەتە سووریا بۆ خوێندنی [[ئەندازیاریی میکانیکی|ئەندازیاری میکانیک]] لە زانکۆی تیشرین لە لازقییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=من ھو الشھید "محمود فارس" مھندس طائرات "طوفان الأقصی" المسیّرة؟|ناونیشان=https://news.gulf365.net/world-news/12387310/%D9%85%D9%86-%D9%87%D9%88-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%87%D9%8A%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D9%85%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B3-%D8%B7%D8%A7%D8%A6%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%B7%D9%88%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%82%D8%B5%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D9%8A%D9%91%D8%B1%D8%A9%D8%9F.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240207000917/https://gulf365.net/world-news/amp/12387310|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=gulf365.net}}</ref> == کاری ڕێکخراوەیی == لە ساڵی ٢٠٠٧ پەیوەندی بە لیواکانی شەھید عیزەدین قەسامەوە کردووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الشھید المھندس محمود فارس: بصمات تحلّق مع مسیّرات "القسّام"|ناونیشان=https://alkhanadeq.org.lb/post.php?id=3380|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240207001013/https://alkhanadeq.org.lb/post.php?id=3380|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=موقع الخنادق - alkhanadeq.com|زمان=ar}}</ref> پەیوەندی بە خولەکانی دروستکردنی [[فڕۆکەی بێ فڕۆکەوان|فڕۆکەی بێفڕۆکەوانەوە]] کردووە لە ساڵی ٢٠١٢ لەلایەن [[محەممەد زواری|محەممەد زوارییەوە]] ڕاھێنانی وەرگرتووە، وەک ئەندازیاری سەرەتایی لە پڕۆژەی دروستکردن و پەرەپێدانی فڕۆکەی بێفڕۆکەوان کاری کردووە کە فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی [[ئەبابیل ١|ئەبابیلی]] بەرھەم ھێنا، و بەشداری کردووە لە پەرەپێدانی فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی شیھاب و بزوێنەری موشەک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=لقّبە القسام ب”فارس السماء”.. من ھو الشھید محمود فارس مھندس طائرات “طوفان الأقصی” المسیّرة؟|ناونیشان=https://arabicpost.net/ثقافة/2024/02/03/الشھید-محمود-فارس/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240203193848/https://arabicpost.net/ثقافة/2024/02/03/الشھید-محمود-فارس/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=عربی بوست}}</ref> == تیرۆرکردن == ناوی مەحموود فارس لە کاتی شەڕی غەززە-ئیسرائیل لە ساڵی ٢٠١٤ سەریھەڵدا، کە بۆ یەکەمجار فڕۆکەی ئەبابیل بەکارھێنرا، ھێزەکانی ئیسرائیلیش لە کاتی شەڕەکەدا ماڵەکەی و ماڵی بنەماڵەکەیان وێران کرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٠٠٠٠|سەردێڕ=لقّبە القسام ب”فارس السماء”.. من ھو الشھید محمود فارس مھندس طائرات “طوفان الأقصی” المسیّرة؟|ناونیشان=https://alrai.com/article/10821522/ثقافة-وفنون/لقبھ-القسام-بفارس-السماء-من-ھو-الشھید-محمود-فارس-مھندس-طائرات-طوفان-الأقصی-المسیرة|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=alrainewspaper|زمان=ar}}</ref> ئیسرائیل سەرکەوتوو بوو لە تیرۆرکردنی ئەو و جومعە تەڵحە لە ١٢ی ئایاری ٢٠٢١ لە کاتی شەڕی سەیفول قودس.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=الشھید القائد محمود فارس.. بصماتە علی کل طائرة تضرب الاحتلال|ناونیشان=https://palinfo.com/news/2021/05/19/251343/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230921111939/https://palinfo.com/news/2021/05/19/251343/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=palinfo.com|زمان=ar}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|شەڕ|فەلەستین|فڕین}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فەلەستین-کۆلکە}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢١]] [[پۆل:ئەندامانی قەسام]] [[پۆل:ئەندامە تیرۆرکراوەکانی حەماس]] [[پۆل:فەلەستینییە تیرۆرکراوەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٣]] 44x10yq186tl0aeklsvqlso3kq9igfk 0 270822 1680904 1672333 2026-10-05T10:37:48Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، گەردوون-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1680904 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''مەریخ پێویستی بە دایکانە''' ({{بە ئینگلیزی|Mars Needs Moms}}) فیلمێکی [[فیلمی ئەنیمەیشن|ئەنیمەیشن]]ی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠١١. تێچووی فیلمەکە نزیکەی ١٥٠ ملیۆن دۆلار بووە و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] نزیکەی ٣٩ ملیۆن دۆلار بووە. لە ڕێکەوتی (١١ی ئازاری ٢٠١١) لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ٨٨ خولەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == کورتەی چیرۆک == میلۆ، کوڕێکی ٩ ساڵان، دەبێت دایکی لە دەست بیانییەکانی مەریخ ڕزگار بکات کە ڕفاندوویانە بۆ ئەوەی منداڵەکانیان پەروەردە بکات. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|کۆمەڵەی خۆر|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دیزنی|ئەنیمەیشن|فیلم|دەیەی ٢٠١٠|گەردوون|خەیاڵی زانستی}} {{فیلم-کۆلکە}} {{گەردوون-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە منداڵانەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە منداڵانەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمی فانتازیا-کۆمیدییەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١١]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدیەکانی ٢٠١١]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە کۆمپیوتەرییەکانی ٢٠١١]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١١]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە فانتازیا-کۆمیدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان بە ئەکشن و ئەنیمەیشنی ڕاستەوخۆ]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی منداڵ]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان سەبارەت بە ڕۆبۆتەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان لەسەر بنەمای کتێبی منداڵان]] [[پۆل:لەشکرکێشی بوونەوەرە ئاسمانییەکان لە فیلمەکاندا]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە لە ساڵی ٢٠٠٦ داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەھێنن]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:مەریخ لە فیلم]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی خێزانە ناکارامەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ڕێکخراوەکانی ئیلینۆی]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ڕێکخراوەکانی ڕۆژاوای ناوەڕاستی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] rwn8gzl0hd1mp28v9zse06st0exszjt 0 270851 1680764 1630051 2026-10-05T05:48:19Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1680764 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ترانسفۆرمەرەکان: تاریکی مانگ''' ({{بە ئینگلیزی|Transformers: Dark of the Moon}}) فیلمێکی [[فیلمی زانستی خەیاڵی|زانستی خەیاڵی]]ی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠١١. تێچووی فیلمەکە نزیکەی ١٩٥ ملیۆن دۆلار بووە و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] نزیکەی ١٫١٢٤ ملیار دۆلار بووە. لە ڕێکەوتی (٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١١) لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ١٥٤ خولەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == کورتەی چیرۆک == ئۆتۆبۆتەکان و دیسێپتیکۆنەکان دەگەنە زەوی بۆ دۆزینەوەی کەشتییەکی سایبەرترۆنی کە لەسەر مانگ شاردراوەتەوە. سام ویتویکی و ئۆتۆبۆتەکان دەبێت ڕێگە لە مێگاترۆن بگرن کە دەیەوێت ئەم تەکنەلۆژیایە بەکاربهێنێت بۆ کۆیلەکردنی مرۆڤایەتی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Transformers: Dark of the Moon}} {{تووڵی دەروازە|ئوکراینا|شەڕ|ھۆڵیوود|کۆمەڵەی خۆر|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەنیمەیشن|ڕووسیا|فیلم|دەیەی ٢٠١٠|گەردوون}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ئوکراینا-کۆلکە}} {{گەردوون-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سووپەرھێرۆکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١١]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١١]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنە خەیاڵییە زانستییەکانی ٢٠١١]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کارەساتییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان لە چەشنی کارەسات]] [[پۆل:لەشکرکێشی بوونەوەرە ئاسمانییەکان لە فیلمەکاندا]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە ڕووداوە کاریگەرییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی مایکل بەی]] [[پۆل:فیلمە بەرھەمھێنراوەکانی ئیان برایس]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە لەلایەن ستیڤ جابلۆنسکی تۆمارکراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ٢٠١٣ بەرھەمھێندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شیکاگۆ داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە فلۆردیا دانراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ھۆنگ کۆنگ داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە واشینگتن داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئەمریکا دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە فلۆریدا داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ھۆنگ کۆنگ وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:فیلمەکانی پاراماونت پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمی ئەکشنی خەیاڵی سەرکێشی]] [[پۆل:فیلمە ئەھریمەنییە زەبەلاحەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنە خەیاڵییە زانستییە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ساڵی ٢٠١٢ داندراون]] 2cutc0oql3ofevkpd9ij8c046432br9 0 270858 1680765 1630052 2026-10-05T05:48:29Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1680765 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''بگۆڕەکان: سەردەمی لەناوچوون''' ({{بە ئینگلیزی|Transformers: Age of Extinction}}) فیلمێکی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠١٤. تێچووی فیلمەکە نزیکەی ٢١٠ ملیۆن دۆلار بووە و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] نزیکەی ١٫١٠٤ ملیار دۆلار بووە. لە ڕێکەوتی (٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٤) لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ١٦٥ خولەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == کورتەی چیرۆک == پێنج ساڵ دوای شەڕی شیکاگۆ، کێیڤ یێگەر و کچەکەی ئۆتۆبۆتێکی شاراوە دەدۆزنەوە. ئەمە دەبێتە ھۆی ئەوەی کە ببنە ئامانجی حکوومەت و گرووپێکی نوێی دیسێپتیکۆنەکان. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Transformers: Age of Extinction}} {{تووڵی دەروازە|شەڕ|ھۆڵیوود|چین|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دایناسۆڕ|فیلم|دەیەی ٢٠١٠|کۆمیدیا}} {{فیلم-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سووپەرھێرۆکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٤]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٤]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ڕاونانی فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کارەساتییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە زانستییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان لە چەشنی کارەسات]] [[پۆل:فیلمە درۆنەکان]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە ڕووداوە کاریگەرییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی مایکل بەی]] [[پۆل:فیلمە بەرھەمھێنراوەکانی ئیان برایس]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە لەلایەن ستیڤ جابلۆنسکی تۆمارکراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شیکاگۆ داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ھۆنگ کۆنگ داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە تێکساس، ئەمریکا نمایش کراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئەمریکا دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ھۆنگ کۆنگ وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون]] [[پۆل:فیلمە براوەکانی خەڵاتی گۆڵدن ڕۆسبێری]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:فیلمەکانی پاراماونت پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە دایناسۆڕەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەھریمەنییە زەبەلاحەکان]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە چینییەکان]] [[پۆل:فیلمە چینییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنە خەیاڵییە زانستییە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە زانستییە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی دانراون لە ٢٠١٧]] h1prlxb1959mm0kyvjq6otqc1iecp7m 0 270976 1680362 1396869 2026-10-04T13:34:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1680362 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = مێدیا | native_name = {{lang|ar|المدیة}} | native_name_lang = ar<!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | settlement_type = شار <!-- images and maps ----------->| image_skyline = Médéa - panoramio (1).jpg | image_alt = | image_caption = | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = DZ 26 Medea.svg | mapsize = 180px | map_caption = | pushpin_map = جەزائیر | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = <!-- Location ------------------> | subdivision_type = وڵات | subdivision_name = {{flag|Algeria}} | subdivision_type1 = پارێزگا | subdivision_name1 = پارێزگای مێدیا | subdivision_type2 = قەزا | subdivision_name2 = قەزای مێدیا | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = <!-- Politics -----------------> | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = <!-- Area ---------------------> | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = ٦٣٫٥ | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> | area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = سەرژمێری ٢٠٠٨ | population_footnotes = | population_note = | population_total = ١٤٥٤٤١ | population_density_km2 = ئۆتۆماتیک | population_density_sq_mi = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = <!-- General information ---------------> | coordinates = <!-- Area/postal codes & others --------> | postal_code_type = کۆدی پۆستی | postal_code = ٢٦٠٠٠ | area_code = | elevation_footnotes =<ref>http://www.mundomanz.com/meteo_p/pr_data?ind=60437 {{Bare URL inline|date=August 2024}}</ref> | elevation_m = ١٠٣٦ | website = | footnotes = | official_name = }} مێدیا ({{بە عەرەبی|المدية}}) پایتەختی پارێزگای مێدیایە لە [[جەزائیر]]. بە نزیکەیی دەکەوێتە ٦٨ کیلۆمەتر لە باشووری [[جەزائیر (شار)|جەزائیر]]. ئەم شارەی ئێستا دەکەوێتە شوێنی بنکەیەکی سەربازیی [[ڕۆمای کۆن|ڕۆمانی کۆن]] و مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی ١٠. شارۆچکەکە لە ڕووی کارەکتەری [[فەڕەنسا|فەڕەنسییەوەیە]]، پلانی شارەکەی چوارگۆشەیە، بیناکانی سەقفیان کاشی سوورە و باخچەی گشتی جوانە. گردەکانی دەوروبەری مێدیا بە باخی ترێ و باخی میوە و کێڵگە داپۆشراون کە [[دانەوێڵە]]ی زۆر بەرھەم دەھێنن. بەرھەمە سەرەکییەکانی مەدییە بریتین لە شەراب و ئامێری ئاودێری و کاری دەستی جۆراوجۆر. == ئیتیمۆلۆژی == مێدیا شارێکی ڕۆمانییە بە ناوی ad ''Medix'' یان ''Media'' (بە لاتینی «هاڵفڤای»)، بەم ناوە ناونراوە چونکە یەکسان دووری لە Tirinadi (بیرۆڤاگیا) و (ئامۆره) شوێنی پشوودانی مۆریتانیا قەستەرە لەسەر ڕێگای بەستنەوەی قەیسەرای پایتەخت (چیرچێڵ) بە... کۆلۆنی ئاوزیا (ئاوماڵ).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Geographie de l'Afrique du nord Le Titteri des Francais 1830-1962|ناونیشان=http://alger-roi.fr/Alger/titteri/textes/9_titteri_medea.htm|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|وێبگە=alger-roi.fr}}</ref> == مێژوو == لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی|ئیمپراتۆریەتی ڕۆمدا]] نیشتەجێبوونێک هەبوو بە ناوی لامدیا لە مێدیا.لامدیە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Titular See of Lamdia, Algeria|ناونیشان=http://www.gcatholic.org/dioceses/former/t0969.htm|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=GCatholic}}</ref> شوێنی قەشەیەکی مەسیحی [[سەردەمی دێرین|کۆن]] بوو لە پارێزگای ڕۆمانی مۆریتانیا سیزارێنسیس.<ref>J. Mesnage, ''L'Afrique chrétienne'', (Paris, 1912), p.460.</ref> تەنیا یەک قەشەی شارۆچکەکە ناسراوە. فیلیکسی بەخشندە بەشداری کۆنفرانسی ٤٤١ی کارتاژ کرد. شارۆچکەکە لەو کاتەدا هیچ قەشەیەکی کاسۆلیکی نەبوو. ئەمڕۆ لامدیا وەک قەشەیەکی سەرەکی [[کڵێسای کاتۆلیک|کەنیسەی ڕۆمانی]] ماوەتەوە و قەشەی ئێستاش ماریان ئێلێگانتی قەشەی چورە. دوابەدوای شکستی [[گەلی ئەمازیغی|بەربەرەکان]] لە سەدەی یازدەهەمدا، هۆزە [[عەرەب|عەرەبەکان]] بە ڕەچەڵەک هیلال و سلێمانی لە ناوچەکەدا نیشتەجێ بوون، تێکەڵاوبوون لەگەڵ بەربەرە ناوخۆییەکان و عەرەبیکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=François Decret, Les invasions hilaliennes en Ifrîqiya - Clio - Voyage Culturel|ناونیشان=https://www.clio.fr/BIBLIOTHEQUE/les_invasions_hilaliennes_en_ifriqiya.asp|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|وێبگە=www.clio.fr}}</ref> مێدیا پایتەختی بەیلیکی تیتری بوو، بەییەک جێگری دێیەکانی جەزائیر، لەوێ نیشتەجێ بوو. بەیلیکی تیتری (سەرۆک مێدیا) لە ساڵی ١٥٤٨ دامەزراوە. دوایین بەی بە ناوی مۆستەفا بومێزراگ لە ساڵی ١٨١٩ تا ١٨٣٠ بەڕێوەی برد، کاتێک فەرەنسییەکان هاتبوون. لە ساڵی ١٨٣٧ دوای پەیمانی تەفنا، مێدیا بووە یەکێک لە پایتەختەکانی ئەو بەشەی جەزائیر کە [[عەبدولقادر جەزائیری|عەبدولقادر ئەلجەزایری]] حوکمڕانی دەکرد، بەڵام لەلایەن فەرەنسییەکانەوە داگیرکرا کاتێک لە کۆتاییدا دەستیان بەسەر تەواوی جەزائیردا گرت. تا ساڵی ١٩٦٢ مێدیا شارۆچکەیەکی گاریسۆن بوو بۆ سوپای فەرەنسا.<ref>Ted Morgan, page 59 ''My Battle of Algiers''. {{ISBN|0-06-085224-0}}.</ref> لە گوندی تیبهیرینێ کە لە نزیکەوەیە ئابای خاتوونی ئەتڵەس هەیە. خانەقاکە لە ساڵی ١٩٣٥ تا ١٩٩٦ شوێنی کۆمەڵگەیەکی تراپیست بووە کاتێک زۆربەیان لە ٢٧ی ئازاری ١٩٩٧ لەلایەن گروپی ئیسلامی چەکدارەوە ڕفێنران. دوای دوو مانگ، گروپەکە مردنەکانیان ڕاگەیاند و سەریان دۆزرایەوە هەرچەندە تا ئێستا نادیارە کێ بەرپرسیارە لە مردنەکانیان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Whitney|یەکەم=Craig R.|ڕێکەوت=٢٤ی ئایاری ١٩٩٦|سەردێڕ=7 French Monks Reported Killed By Islamic Militants in Algeria|ناونیشان=https://www.nytimes.com/1996/05/24/world/7-french-monks-reported-killed-by-islamic-militants-in-algeria.html|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=The New York Times}}</ref><ref name="France24">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.france24.com/en/20090706-algerian-army-accused-french-monk-massacre|سەردێڕ=Algerian army accused in massacre of French monks|بڵاوکەرەوە=France 24|ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090707230903/http://www.france24.com/en/20090706-algerian-army-accused-french-monk-massacre|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تەممووزی ٢٠٠٩}}</ref> پاشان بیناکانی خانەقاکە درایە کۆمەڵگەی چیمین نیۆف, کۆمەڵگەیەکی کاسۆلیکی کە بەڕەچەڵەک خەڵکی شاری لیۆنی فەڕەنسایە.<ref name="Khettab">[https://www.middleeasteye.net/features/algerias-trappist-monks-still-spreading-message-peace-even-after-death Khettab, Djamila Ould. "Algeria's Trappist monks still spreading message of peace even after death", ''Middle East Eye'', 7 January 2019]</ref> == ئابوری == [[File:Medeaundersnow.jpg|چەپ|وێنۆک|مێدیا لە ژێر بەفردا لە زستانێکی ساڵی ٢٠١٢]] یەکێک لە گەورەترین یەکەکانی بەرهەمهێنانی دەرمان لە جەزائیر دەکەوێتە شاری مێدیا. هەروەها کارگەی پێڵاو لە تەکبو و سەلاح دامەزرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەفریقا|جوگرافیا}} {{پۆلی کۆمنز|Médéa}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی جەزائیر]] bz7iyp3bn4ti7zmu4e66cser3q5zijh 0 270996 1680783 1661332 2026-10-05T06:24:30Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1680783 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''دواتر''' ({{بە ئینگلیزی|After}}) فیلمێکی [[فیلمی درامای|درامای]] ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠١٢. تێچووی فیلمەکە و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] بەردەست نییە. لە ڕێکەوتی (٨ی حوزەیرانی ٢٠١٢) لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ٩٩ خولەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|دەیەی ٢٠١٠}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:یەکەم فیلمە دەرھێنراوەکانی ساڵی ٢٠١٢]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٢]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ١٩٩٢ داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ساڵی ٢٠١٢ داندراون]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان بە ئەکشن و ئەنیمەیشنی ڕاستەوخۆ]] 79967dpyayyothb9po2cqczhuveu3jx 0 271249 1680537 1517107 2026-10-04T19:37:19Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە) 1680537 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''مێژووی ئەنیمەیشنی ڕووسی''' ({{بە ئینگلیزی|History of Russian animation}}) دەگەڕێتەوە بۆ سەرەتای سەدەی بیستەم. ئەم بوارە لە سەردەمی یەکێتی سۆڤیەت گەشەیەکی بەرچاوی بەخۆیەوە بینی. ئەنیمەیشنی ڕووسی بە ستایلی تایبەتی خۆی و داھێنانە تەکنیکییەکانی ناسراوە. لە ماوەی سۆڤیەتدا، زۆربەی بەرھەمەکان بۆ مناڵان بوون و ھەندێک جار وەک ئامرازێک بۆ پڕوپاگەندە بەکار دەھێنران. دوای ھەڵوەشانەوەی یەکێتی سۆڤیەت، ئەنیمەیشنی ڕووسی بەرەو بازاڕی جیھانی ھەنگاوی نا.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Animations of Russia}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:ئەنیمەیشنی ڕوسی]] [[پۆل:ئەنیمەیشنی سۆڤییەتی]] 2f1tf8a5xnajgzyj3g10tgfsq9t8u37 0 271351 1680535 1445141 2026-10-04T19:36:58Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، ژاپۆن-کۆلکە) 1680535 wikitext text/x-wiki '''مێژووی ئەنیمێ''' (کارتۆنی ژاپۆنی) ({{بە ئینگلیزی|History of Anime}}) دەگەڕێتەوە بۆ سەرەتای سەدەی بیستەم. یەکەم فیلمە ڕاستەقینەکانی ئەنیمێ کە دەتوانرێت پشتڕاست بکرێنەوە، دەگەڕێنەوە بۆ ساڵی ١٩١٧.<ref name="litten.de">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Litten |یەکەم١=Frederick S. |سەردێڕ=On the Earliest (Foreign) Animation Films Shown in Japanese Cinema |ناونیشان=http://litten.de/fulltext/nipper.pdf |وێبگە=Frederick S. Litten's website |بڵاوکەرەوە=Frederick S. Litten |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191227120829/http://litten.de/fulltext/nipper.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |df=mdy-all}}This article, by a German researcher, was first published on January 4, 2013 in ''The Japanese Journal of Animation Studies'', vol. 15, no.1A, 2013, pp. 27–32</ref> پێش دەرکەوتنی فیلم، ژاپۆن خاوەنی نەریتێکی دەوڵەمەند بوو لە بواری خۆشی و ڕابواردن. ئەمەش لە ڕێگەی ھونەری «ئوتسوشی-ئە» کە جۆرێکی تایبەتی ژاپۆنی بوو لە نمایشی فانۆسی سیحری. ئەم ھونەرە لە سەدەی نۆزدەھەمدا زۆر باو بوو. لە «ئوتسوشی-ئە» دا، وێنەی ڕەنگاوڕەنگ بەسەر پەردەی نمایشدا دەجووڵان. پێدەچێت ئەم ھونەرە کاریگەری وەرگرتبێت لە نمایشەکانی فانتاسماگۆریای ئەورووپی. نمایشکارانی «ئوتسوشی-ئە» سلایدی میکانیکییان بەکاردەھێنا و پڕۆجێکتەری تایبەتیان دروست کردبوو کە لە دار دروستکرابوون و سووک بوون. ئەمەش وای دەکرد کە چەند نمایشکارێک بتوانن بەیەکەوە کار بکەن و ھەر یەکەیان کۆنتڕۆڵی جووڵەی وێنەیەکی جیاواز بکات لەسەر پەردەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.f.waseda.jp/kusahara/Utsushi-e/What_Is_Utsushi-e.html|سەردێڕ=What is Utsushi-e?|وێبگە=www.f.waseda.jp}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.f.waseda.jp/kusahara/Utsushi-e/Taneita(Slides).html|سەردێڕ=Taneita(Slides)|وێبگە=www.f.waseda.jp}}</ref> نەوەی دووەمی ئەنیمەیتەرەکان (دروستکەرانی ئەنیمە) لە کۆتایییەکانی دەیەی ١٩١٠دا دەرکەوتن. لەوانە [[ئۆتێن شیمۆکاوا]]، جونیچی کۆوچی و سێیتارۆ کیتایاما، کە بە «باوکانی» ئەنیمە ناسراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-japan-anime-pioneers-idUST23069120080327 |سەردێڕ=Japan finds films by early "anime" pioneers |نووسەر=Reuters staff; reporting by Linda Sieg |ڕێکەوت=٢٧ی ئازاری ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ئیش=reuters.com |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191214085229/https://www.reuters.com/article/us-japan-anime-pioneers-idUST23069120080327 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ماوەی [[جەنگی جیھانیی دووەم]]دا، فیلمی پڕوپاگەندە دروست کران، وەک «مۆمۆتارۆ نۆ ئومیواشی» (١٩٤٣) و «مۆمۆتارۆ: ئومی نۆ شینپێی» (١٩٤٥). ئەم دووەمیان یەکەم فیلمی درێژی ئەنیمە بوو. لە دەیەی ١٩٧٠دا، ئەنیمێ زیاتر گەشەی کرد. لەژێر کاریگەری ئەنیمەیتەرەکانی دیزنیدا، ئەنیمێ خۆی لە ڕەگە ڕۆژاوایییەکانی جیاکردەوە و ژانری تایبەت بە خۆی پەرەپێدا، وەک ژانری "مێکا" و ژێرژانری "سوپەر ڕۆبۆت". نموونەی بەرنامە ناسراوەکانی ئەو سەردەمە بریتی بوون لە "ئاسترۆ بۆی"، "لوپین سێ" و "مازینگەر زێد". لەو ماوەیەدا چەندین فیلمساز ناوبانگیان دەرکرد، بە تایبەتی [[ھایاوۆ میازاکی]] و مامۆرو ئۆشی. لە دەیەی ١٩٨٠دا، ئەنیمە لە ژاپۆن بوو بە دیاردەیەکی باو و بەرھەمھێنانی زۆر زیادی کرد. ئەمەش بەھۆی بەناوبانگبوونی ئەنیمەکانی وەک "گەندەم"، "ماکرۆس"، "دراگۆن بۆڵ" و سەرھەڵدانی ژانری نوێ وەک ڕۆبۆتی ڕاستەقینە، ئۆپێرای فەزایی و [[سایبەرپەنک]]. ھەروەھا "کەشتی شەڕکەری فەزایی یاماتۆ" و "قەڵای فەزایی سوپەر دایمێنشن ماکرۆس" سەرکەوتنی جیھانییان بەدەستھێنا دوای ئەوەی وەرگێڕدران بۆ "ستار بلەیزەرس" و "ڕۆبۆتێک". فیلمی «ئەکیرا» لە ساڵی ١٩٨٨ سەرکەوتنێکی نێودەوڵەتی بەدەستھێنا. دواتر، لە ساڵی ٢٠٠٤دا، ھەمان دروستکەران فیلمی «ستیمبۆی»یان بەرھەمھێنا کە بوو بە گرانترین فیلمی ئەنیمێ. "[[ڕۆحە ڕفێنراوەکە]]" خەڵاتی یەکەمی [[فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی بەرلین]] لە ساڵی ٢٠٠٢دا بەدەستھێنا و لە ساڵی ٢٠٠٣دا [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتی ئۆسکاری]] باشترین فیلمی ئەنیمەیشنی بردەوە. ھەروەھا فیلمی "بێتاوانی: ڕۆحی ناو کەڤاڵ" لە [[فێستیڤاڵی فیلمی کان]] لە ساڵی ٢٠٠٤دا نمایشکرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەنیمێ و مانگا|ژاپۆن|تەلەڤیزیۆن|ئەنیمەیشن|فیلم|کارتۆن}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:ئەنیمێ]] [[پۆل:مێژووی ئەنیمەیشن]] pqv8y4n7l1bxk8iz2h9fv5gamr3anyv 0 271385 1680594 1551879 2026-10-04T22:35:53Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1680594 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''مێژووی مانگا''' ({{بە ئینگلیزی|History of manga}}) باس لە پەرەسەندنی ھونەری کۆمیکی ژاپۆنی دەکات. مانگا ڕەگی لە ھونەری کۆنی ژاپۆنیدایە، بەڵام وەک فۆرمێکی مۆدێرن لە سەدەی بیستەمدا گەشەی کردووە. لە دوای جەنگی جیھانی دووەمەوە، مانگا بووە بە بەشێکی گرنگ لە کەلتووری ژاپۆنی و کاریگەری لەسەر میدیای جیھانی ھەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەنیمێ و مانگا|کۆمیک|مێژوو|فیلم}} {{پۆلی کۆمنز|History of manga}} {{فیلم-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:مانگا]] gsrz9oq21i4ynhdvmnma48zizoxbnt0 0 271825 1680681 1517219 2026-10-05T01:36:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیزیک-کۆلکە) 1680681 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''مەتر لەسەر چرکە دووجا''' [[یەکەکانی پێوان|یەکەی]] [[خێرایی]]یە لە [[سیستمی نێونەتەوەییی یەکەکان]] (SI). وەک یەکەیەکی داڕێژراو، لە یەکە بنەڕەتییەکانی SI بۆ درێژی، [[مەتر]]، و کات، [[چرکە]] پێکھاتووە. ھێماکەی بە چەند شێوەیەک دەنووسرێت وەک م/چ٢، م·چ−٢ یان مچ−٢، یان بە دەگمەنتر، وەک (م/چ)/چ.<ref>Note that the SI standard does not permit the latter: [http://physics.nist.gov/Pubs/SP330/sp330.pdf NIST Special Publication 330, 2008 Edition: The International System of Units (SI)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160603215953/http://physics.nist.gov/Pubs/SP330/sp330.pdf |date=2016-06-03}} p. &nbsp;130 "A solidus must not be used more than once in a given expression without brackets to remove ambiguities."</ref> وەک خێرایی، ئەم یەکەیە لە ڕووی فیزیکییەوە وەک گۆڕانکاری لە خێرایی یان تێکڕای خێرایی بۆ ھەر ماوەیەکی کاتی لێکدەدرێتەوە، واتە [[مەتر لەسەر چرکە]] بۆ ھەر چرکەیەک و وەک بڕێکی ڤێکتۆری مامەڵەی لەگەڵدا دەکرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیزیک}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:یەکە داڕێژراوەکانی ئێس ئای]] e76pjj7a912gxy33oddz01p731lc2rl 0 271828 1680680 1517218 2026-10-05T01:36:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیزیک-کۆلکە) 1680680 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''مەتر لەسەر چرکە''' یەکەی ھەردوو تێکڕای [[خێرایی]] ([[پێوانەیی (فیزیک)|بڕێکی سکاڵەری]]) و [[خێرایی (فیزیک)|خێرایی]] (بڕێکی ڤێکتۆری، کە ئاراستە و گەورەیی ھەیە) لە [[سیستمی نێونەتەوەییی یەکەکان]] (SI) دایە، یەکسانە بە خێرایی تەنێک کە ماوەی یەک [[مەتر]] لە کاتی یەک [[چرکە]]دا دەبڕێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|فیزیک}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:یەکە داڕێژراوەکانی ئێس ئای]] hd2qc0gaidrtypnoyujlr98s8g7fkwp 0 274994 1680693 1517262 2026-10-05T01:38:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سووریا-کۆلکە) 1680693 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}} '''مەجد حافیز ئەسەد''' (١٩٦٦، [[لازقیە]] – ١٢ کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩ [[دیمەشق]])، برا بچووکی سەرۆکی سووریا [[بەشار ئەسەد|بەشار ئەسەدە]]. لە ڕۆژی شەممە ١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩ لە دیمەشق بەھۆی نەخۆشییەکی بێ چارەسەرەوە کۆچی دوایی کرد، و لاشەکەی لە ڕۆژی دواتردا پاش [[نوێژی پاشنیوەڕۆ]] لە شاری قرداحە لە کەناری [[سووریا]]. == ژیان == مەجد یەکێکە لە کوڕەکانی [[حافز ئەسەد|حافیز ئەسەدی]] سەرۆکی کۆچکردوو و برای بەشار ئەسەد سەرۆک کۆماری سووریا و عەمید ئەندازیاری گشتی [[ماھیر ئەسەد]] و دەرمانساز بووشرا ئەسەد و عەقید ئەندازیار باسیل ئەسەد کە کۆچی دوایی کرد ڕووداوێکی ھاتوچۆ لەسەر ڕێگای [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی دیمەشق]] لە ساڵی ١٩٩٤. ھاوسەرگیری کرد بەڵام منداڵی نەبووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سووریا|ژیاننامە}} {{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی | سەردان = ٣٠ ئەیلوولی ٢٠٢٤}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سووریا-کۆلکە}} jrpkhsf89g7va8mn0o2dmvpl0u2w3pe 0 276013 1680808 1517308 2026-10-05T07:35:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1680808 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}} '''مەحموودیە''' شار و قەزایەکە دەکەوێتە باشووری [[بەغدا|بەغدا]] و ڕووبەرەکەی ١٤٠٠ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە، بەپێی ئاماری ٢٠١٤ ژمارەی دانیشتووانەکەی سەروو ٤٣٠ ھەزار کەسە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق}} {{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی | سەردان = ۷ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤}} {{پۆلی کۆمنز|Mahmoudiyah, Iraq}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای بەغدا]] cjcu3pmqhdll11yb31drlia1asnx651 0 277154 1680616 1517184 2026-10-04T22:39:33Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1680616 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Madrid_FC_first_team.jpg|وێنۆک|300x300پیکسڵ| ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەدرید لە ساڵی ١٩٠٢، ساڵی دامەزراندنی.]] '''[[یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید|یانەی تۆپی پێی ڕیاڵ مەدرید]]''' یانەیەکی تۆپی پێی پیشەگەرە و بنکەکەی لە [[مەدرید|شاری مەدریدی]] [[ئیسپانیا|ئیسپانیایە]]. یانەکە لە ساڵی ١٩٠٢ بە ناوی یانەی تۆپی پێی مەدرید دامەزراوە و یەکەم یاری ڕکابەریی خۆی لە ١٣ی ئایاری ١٩٠٢ ئەنجامدا، کاتێک لە قۆناغی پێش کۆتایی جامی ئیسپانیا لە ساڵی ١٩٠٢ بە ئەنجامی ٣–١ بە [[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|بەرشەلۆنە]] دۆڕا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081229094130/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730681095/noticia/Noticia/Real_Madrid_turns_106_(I).htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> لە ساڵی ١٩٠٢ تا ١٩٤٠ یانەی ڕیال مەدرید لە پاڵەوانێتییە جیاوازەکانی ناوچەییدا بەرامبەر یانە ناوخۆیییەکانی دیکە یاریی کرد کە وەک پاڵاوتنەکانی [[جامی شای ئیسپانیا]] بوون. لە ساڵی ١٩٢٩ یانەکە بووە ئەندامی دامەزرێنەری [[لا لیگا|لالیگا]] کە یەکەم خولی نیشتمانی ئیسپانیایە. تا ساڵی ٢٠٢٣ یانەی ڕیال یەکێکە لەو سێ یانەیەی کە ھەرگیز لە پلەی یەکەمی تۆپی پێی ئیسپانیا دابەزێنراون، دوو یانەی تریش [[ئەتلەتیک بیلباو|ئەتلەتیک بلباو]] و بەرشەلۆنە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠٢٣|سەردێڕ=FIFA|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=FIFA&oldid=1138829384|journal=Wikipedia|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیسپانیا|مێژوو|وەرزش|تۆپی پێ}} {{پۆلی کۆمنز|History of Real Madrid C.F.}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید]] jru0cd4e72aylvwahi7h082tai95h90 0 279565 1680910 1649974 2026-10-05T10:38:48Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680910 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەریەم بەگ | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.3259| 44.24521}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مەریەم بەگ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.3259| 44.24521 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی تازەخورماتوو]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٣٧ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) و [[زمانی تورکمانی|تورکمانی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەریەم بەگ''' (''{{lang-ar| مریم بیك}})، ({{lang-en| Mariam Bag }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی تازەخورماتوو]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[تازەخورماتوو]] بە دووری (٢٠)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''مەریەم بەگ''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[حەساری ئەحمەدبەگ]]. * لە باشوورەوە گوندی [[تەل گویل]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[قەتش تەپە]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[یەرمووک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = مەریەم بەگ | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/2489321751 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە [[کورد]] و [[عەرەب]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١٦٨) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٢١٧) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی تازەخورماتوو]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] pa84w42gki20ulbutky9n40h4bnn70n 0 279628 1680515 1410071 2026-10-04T19:33:39Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئیسپانیا-کۆلکە) 1680515 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''مێلیلا''' شارێکی خۆبەڕێوەبەری سەر بە [[ئیسپانیا]]یە و دەکەوێتە کەناری [[باکووری ئەفریقا]]. شارەکە لە لای ڕۆژھەڵاتی کەیپی سێ لقەوە ھەڵکەوتووە، سنووری لەگەڵ مەغریب ھەیە و ڕووی لە [[دەریای ناوین]]ە. ڕووبەرەکەی ١٢٫٣ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە. تا ١٤ی ئازاری ١٩٩٥ بەشێک بوو لە پارێزگای مەلەگا، تا ئەو کاتەی یاسای خۆبەڕێوەبەری مێلیلا پەسەند کرا. مێلیلا یەکێکە لە ناوچە تایبەتەکانی وڵاتانی یەکێتی ئەورووپا. ھاتوچۆ لە نێوان یەکێتی ئەورووپا و مێلیلادا ملکەچی یاسا تایبەتە، کە لە ڕێککەوتننامەی چوونە ناو [[ڕێککەوتننامەی شنگن|پەیماننامەی شێنگنی]] ئیسپانیادا دیاری کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.consilium.europa.eu/media/30055/qc0414838enn.pdf|سەردێڕ=The Schengen Area|ساڵ=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[Council of the European Union]]|ژپنک= ٩٧٨-٩٢-٨٢٤-٤٥٨٦-٠|doi=10.2860/48294|نووسەر١=Council of the European Union}}</ref> تا ساڵی ٢٠١٩، ژمارەی دانیشتووانی مێلیلا ٨٦٬٤٨٧ کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=2853&L=0|سەردێڕ=Cifras oficiales de población resultantes de la revisión del Padrón municipal a 1 de enero|بڵاوکەرەوە=[[Instituto Nacional de Estadística (Spain)|Instituto Nacional de Estadística]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}}</ref> دانیشتووانەکەی بە شێوەیەکی سەرەکی دابەش بووە بەسەر خەڵکی ڕەچەڵەک ئیبیری و ڕیفی. ھەروەھا ژمارەیەکی کەم جوولەکەی سێفاردی و ھیندۆسی سیندی تێدا دەژین. لە مێلیلادا دوو زمان بەکار دێت: زمانی فەرمی ئیسپانی و زمانی تەریفیت. ھاوشێوەی شاری خۆبەڕێوەبەری سێئوتا و ناوچەکانی تری ئیسپانیا لە ئەفریقا، مەغریب داوای خاوەندارێتی مێلیلا دەکات. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Melilla}} {{تووڵی دەروازە|ئیسپانیا|مەغریب|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئیسپانیا-کۆلکە}} [[پۆل:ئینکلاڤ و ئێکسکلیڤ]] [[پۆل:شارە بەندەرییەکانی ئەفریقا]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٩٥]] rfoifv4rlps5pdpdbatookzh1e983kx 0 280997 1680887 1649979 2026-10-05T10:34:58Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680887 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەرعی | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.60674| 44.16913}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مەرعی''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.60674| 44.16913 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دووبز]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٠٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەرعی''' (''{{lang-ar| مرعی}})، ({{lang-en| Mar'i }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[دووبز]] بە دووری (١٢)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''مەرعی''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[کتکەی کۆن]]. * لە باشوورەوە گوندی [[تەلعەزیز]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[قوتانی خەلیفە]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[عەمشە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = مەرعی | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/7966910401#map=14/35.60549/44.16990 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٤٦) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٢٨٦) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]] * [[قەزای دووبز]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای دووبز}} {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] lhitx0i1mrycp3xh45nlpbcj6tuo8jb 0 281579 1680812 1649998 2026-10-05T07:36:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680812 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەحگوڕ | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.54541| 43.8914}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مەحگوڕ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.54541| 43.8914 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دووبز]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢١٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەحگوڕ''' (''{{lang-ar| محکور}})، ({{lang-en| Mahkur }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[دووبز]] بە دووری (٣٩)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''مەحگوڕ''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[گڕاو]]. * لە باشوورەوە گوندی [[بەتمە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[خەرابەڕووت]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[حەسارۆک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = مەحگوڕ | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/11365849370#map=14/35.53722/43.88012 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٦٤) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]] * [[قەزای دووبز]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای دووبز}} {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] 7y3qd5gxmbhqqbltu85dwzgyxdg21d0 0 282597 1680889 1517339 2026-10-05T10:35:18Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، فەلەستین-کۆلکە) 1680889 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''مەروان بەرغوسی''' ({{Langx|ar|مروان البرغوثی}} ; لەدایکبووی ٦ی حوزەیرانی ١٩٥٩) سەرکردەیەکی سیاسی فەلەستینە کە بەھۆی ڕۆڵی لە ھێرشە کوشندەکانی دژی ئیسرائیلدا سزا دراوە و زیندانی کراوە. وەک سەرکردەی [[ڕاپەڕینی دووەمی فەلەستین|ڕاپەڕینی]] [[ڕاپەڕینی یەکەمی فەلەستین|یەکەم]] و دووەم سەیر دەکرێت. بەرغوسی لە سەردەمێکدا پشتگیری لە پرۆسەی ئاشتی دەکرد، بەڵام دواتر لە دوای ساڵی ٢٠٠٠ بێھیوا بوو و بوو بە سەرکردەی تەنزیم کە لقێکی نیمچە سەربازیی [[بزووتنەوەی فەتح|فەتح]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Anthony H. Cordesman|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=3eZK7cm6pjoC&pg=PA315|سەردێڕ=Arab-Israeli Military Forces in an Era of Asymmetric Wars|ڕێکەوت=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Praeger Security International|ژپنک=٠-٢٧٥-٩٩١٨٦-٥|پەڕە=٣١٥}}</ref> بەرغوسی لە ساڵی ١٩٥٩ لە گوندی کۆبار لە [[کەناری ڕۆژاوا|کەرتی ڕۆژاوا]] لەدایکبووە. لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا پەیوەندی بە [[بزووتنەوەی فەتح|فەتحەوە]] کرد و ھاوبەشی دامەزراندنی بزووتنەوەی گەنجانی فەتح بوو، لە ئەنجامدا دوای سێ ساڵ لەلایەن ئیسرائیلەوە دەستگیرکرا. بەرغوسی لە ماوەی چوار ساڵی یەکەم زیندانیدا خوێندنی ناوەندی تەواو کردووە و شارەزایی لە زمانی عیبریدا بەدەستھێناوە. لە ساڵی ١٩٨٣ بەرغوسی لە زانکۆی بیرزێت ناوی خۆی تۆمار کرد و لە ساڵی ١٩٩٤ بەکالۆریۆسی لە مێژوو و زانستە سیاسییەکان بەدەستھێنا، دوای ماوەیەکی کەم لە ساڵی ١٩٩٨ ماجستێر لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان بەدەستھێنا. لە ساڵی ١٩٨٤ بەرغوسی ھاوسەرگیری لەگەڵ ھاوخوێندکارێکی خۆی کرد بە ناوی فەدوە ئیبراھیم کە داکۆکیکارێکی دیار بوو لە زیندانیانی فەلەستین، کە دواتر بوو بە پێشەنگی ھەڵمەتی ئازادکردنی ھاوسەرەکەی لە ماوەی زیندانیکردنی ئێستایدا. دەسەڵاتدارانی ئیسرائیل بەرغوسییان بە تیرۆریست ناوبرد و تۆمەتباریان کرد بە ئاراستەکردنی چەندین ھێرش، لەوانە تەقینەوەی خۆکوژی دژی ئامانجە سەربازییەکان.<ref name="mfa.gov.il">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠٠٢|ناونیشان=http://www.mfa.gov.il/MFA/MFAArchive/2000_2009/2002/8/Marwan%20Barghouti%20Indictment%20-%20Appendix-%20Terrorist|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20040705015004/http://www.mfa.gov.il/MFA/MFAArchive/2000_2009/2002/8/Marwan%20Barghouti%20Indictment%20-%20Appendix-%20Terrorist|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تەممووزی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠١٠|سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەرغوسی لە ساڵی ٢٠٠٢ لە [[ڕامەڵڵا|شاری ڕامەڵڵا]] لەلایەن [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ھێزەکانی بەرگری ئیسرائیلەوە]] دەستگیرکرا. دادگایی کرا و بە تۆمەتی کوشتن سزا درا، و سزای پێنج [[زیندانی ھەتاھەتایی]] بەسەردا سەپێندرا. مەروان بەرغوسی ڕەتیکردەوە بەرگرییەک لەو تۆمەتانە بخاتەڕوو کە ئاراستەی کراوە و بە درێژایی ئەو تۆمەتانە جەختی لەوە کردەوە کە دادگاییکردنەکە نایاسایی و ناشەرعییە. بەرغوسی ھێشتا لە ناو زیندانەوە کاریگەرییەکی زۆری لە فەتحدا ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://imeu.net/news/printer006669.shtml|سەردێڕ=From IMEU.net - An interview with Marwan Barghouthi |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090930131817/http://imeu.net/news/printer006669.shtml |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تەممووزی ٢٠١٠}}</ref> لەگەڵ گەیشتنی جەماوەریی زیاتر لەوە، ھەندێک قسە و باس ھەیە کە ئایا دەتوانێت کاندیدێکی یەکگرتوو بێت لە ھەوڵێکدا بۆ شوێنی [[مەحموود عەباس]]. لە دانوستانەکانی ئاڵوگۆڕی دیلەکانی فەلەستینی بە سەربازی دیلکراوی ئیسرائیلی [[گیلعاد شەلیت|گیلاد شەلیت]]، حەماس پێداگری لەسەر ئازادکردنی بەرغوسی لە ڕێککەوتن لەگەڵ ئیسرائیلدا کرد؛<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3571431,00.html|سەردێڕ=Report: Israel refuses to release Ahmad Saadat|ئیش=Ynetnews|ڕێکەوت=٢٢ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|دوایین=Nahmias|یەکەم=Roee}}</ref><ref name="haaretz1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|agency=Reuters|ناونیشان=http://haaretz.com/hasen/spages/1106735.html|سەردێڕ=Labor minister: Israel must consider freeing Fatah victor Barghouti|ئیش=[[Haaretz]]|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تەممووزی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100107192330/http://haaretz.com/hasen/spages/1106735.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> بەڵام ئیسرائیل ئامادە نەبوو ئەو داواکارییە جێبەجێبکات. سەرەڕای ڕاپۆرتە سەرەتایییەکان کە باس لەوە دەکەن کە بڕیارە لە ڕێککەوتنەکەی نێوان ئیسرائیل و حەماس لە ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ ئازاد بکرێت، بەڵام ھەر زوو لەلایەن سەرچاوە ئیسرائیلییەکانەوە ڕەتکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/148709|سەردێڕ=Sbarro Female Terrorist Among Those Freed|بڵاوکەرەوە=[[Arutz Sheva]]|دوایین=Benari, Elad|ڕێکەوت=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Keinon|یەکەم=Herb|ناونیشان=http://www.jpost.com/Headlines/Article.aspx?id=241404|سەردێڕ=Marwan Barghouti won't be released in deal, officials say|ئیش=[[The Jerusalem Post]]|ڕێکەوت=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111013164202/http://www.jpost.com/Headlines/Article.aspx?id=241404|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەرغوسی لە تشرینی دووەمی ساڵی ٢٠١٤ داوای لە [[دەسەڵاتی نیشتمانیی فەلەستین|دەسەڵاتی فەلەستین]] کرد کە دەستبەجێ کۆتایی بە ھاوکارییە ئەمنییەکان لەگەڵ [[ئیسرائیل]] بھێنێت و داوای ڕاپەڕینی سێیەمی دژی ئیسرائیل کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Bacchi |یەکەم=Umberto |ڕێکەوت=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ناونیشان=http://www.ibtimes.co.uk/jailed-palestinian-leader-marwan-barghouti-calls-third-intifada-against-israel-1474273|سەردێڕ=Jailed Palestinian Leader Marwan Barghouti Calls for Third Intifada Against Israel |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=International Business Times}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == ئەمانەش ببینە == {{پۆلی کۆمنز|Marwan Barghouti|مەروان بەرغوسی}} * Interview with Marwan Barghouti. [https://books.google.com/books?id=EVN_FhziN_EC&pg=PA105 "Competing Political Cultures"]. In: Beinin, Joel; Stein, Rebecca L. (eds) (2006). ''The Struggle for Sovereignty: Palestine and Israel, 1993-2005''. [[Stanford University Press]]. pp. 105–111. * Pratt, David (2006). [https://books.google.com/books?id=m_NE9jbFTrsC ''Intifada: The Long Day of Rage'']. [[Casemate]]. First published by Sunday Herald Books. * Haddad, Toufic. [https://books.google.com/books?id=t8XCFxmo3FkC&pg=PA65 "Changing the Rules of the Game: A Conversation with Marwan Barghouti, Secretary-General of Fateh in the West Bank"]. In: [[Tikva Honig-Parnass|Honig-Parnass, Tikva]]; Haddad, Toufic. (eds) (2007). ''Between the Lines: Readings on Israel, the Palestinians, and the U.S. "War on Terror"''. [[Haymarket Books]]. pp. 65–69. == بەستەرە دەرەکییەکان == * ڕەمزی بەرود، [https://www.palestinechronicle.com/what-marwan-barghouti-really-means-to-palestinians/ بەڕاستی مەروان بەرغوسی بۆ فەلەستینییەکان مانای چییە], ''Palestine Chronicle'', ٤ نیسان ٢٠١٢ * [https://www.nytimes.com/2002/08/15/international/middleeast/15MIDE.html سێرکێکی تاڵ دەتەقێتەوە کاتێک ئیسرائیل کەسایەتییەکی سەرەکی فەتح تۆمەتبار دەکات]، ''[[نیویۆرک تایمز]]''، ١٥ی ئابی ٢٠٠٢ * [http://www.csmonitor.com/2003/0703/p01s02-wome.html 'ناپلیۆنی فەلەستینی' لە پشت ئاگربەستی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]، ''سی ئێس مۆنیتەر''، ٣ی تەممووزی ٢٠٠٣. * Uri Avnery, [http://www.newint.org/columns/viewfrom/2007/11/01/view-from-tel-aviv/ "ماندێلای فەلەستین"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171012094905/https://newint.org/columns/viewfrom/2007/11/01/view-from-tel-aviv |date=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ }} Archived، ''ئینتەرناسیۆنالیستێکی نوێ'', تشرینی دووەمی ٢٠٠٧ * [https://web.archive.org/web/20020910050144/http://www.mfa.gov.il/mfa/go.asp?MFAH0mcw0 پەیجی وەزارەتی دەرەوەی ئیسرائیل سەبارەت بە بەرغوسی] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|زانستی سیاسەت|فەلەستین}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{فەلەستین-کۆلکە}} [[پۆل:زیندانیکراوە فەلەستینییەکان لەلایەن ئیسرائیل]] [[پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی یاسادانانی فەلەستین ٢٠٠٦]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩]] cc5wotse6hwln55g0we1cn6b7qgw2hc 0 282913 1680794 1551873 2026-10-05T07:33:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وێژە-کۆلکە، میسر-کۆلکە) 1680794 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}}'''ئەبوو فیھر مەحموود کوڕی محەممەد شاکر''' (١٣٢٧–١٤١٨) H/1909–97 م) زانای زمانی عەرەبی، لێکۆڵەرێکی میسری، و نووسەرێکی بەرھەمدار، خاوەنی ڕوانگەیەکی ناوازە بۆ لێکۆڵینەوەی ئەدەبی و قەدرزانیی ڕیتۆریکی عەرەبی، چ شیعر و چ نوسراو، لە شتێکدا کە ناوی لێنابوو «ڕێبازی قەدرزانی»، ھەروەھا لە لێکۆڵینەوە لە میراتی زمانەوانی و ئەدەبی و یاسایی. بەناوبانگ بوو بە ڕەسەنایەتی و توندی لە بەرگریکردن لە زمانی عەرەبی و ڕووبەڕووبوونەوەی شەپۆلەکانی ڕۆژاواییبوون. زۆر شەڕی ئەدەبی کردووە سەبارەت بە ڕەسەنایەتی کولتوری عەرەبی و سەرچاوەکانی شیعری پێش ئیسلام. خەڵاتی نێودەوڵەتی شا فەیسەڵی بەدەستھێناوە. خوێندکار و ناسیاوەکانی پێیان دەگوت '''شێخی عەرەبی'''. برای زانا و فەرموودەزان و توێژەر ئەحمەد محەممەد شاکر و ئامۆزای زانا و توێژەر، عەبدولسەلام ھارونە.<ref>{{Cite Q|Q111309344}}</ref> == نووسینەکان == {{عەرەبی| # المتنبی عدد خاص من المقتطف سنة [[1936]]م ط. ثانیة فی مجلدین القاھرة [[1977]]م ط. ثالثة مطبعة المدنی القاھرة دار المدنی بجدة [[1407 ھ|1407ھ]] [[1987]]م # القوس العذراء نشرت أول مرة فی مجلة الکتاب [[1371 ھ|1371ھ]]/[[1952]]م مکتبة دار العروبة القاھرة [[1384 ھ|1384ھ]] [[1964]]م مکتبة الخانجی القاھرة [[1392 ھ|1392ھ]] [[1972]]م. # أباطیل وأسمار الجزء الأول مکتبة دار العروبة [[1385 ھ|1385ھ]] [[1965]]م الجزءان الأول والثانی مطبعة المدنی القاھرة [[1972]]م # برنامج طبقات فحول الشعراء - مطبعة المدنی - القاھرة - [[1980]]م # [[نمط صعب ونمط مخیف]] دار المدنی جدة [[1996]]م [وھو سبع مقالات نشرت فی مجلة «المجلة» سنة [[1969]]، # قضیة الشعر الجاھلی فی کتاب ابن سلام دار المدنی جدة [[1997]]م # رسالة فی الطریق إلی ثقافتنا صُدّر بھا کتابُ المتنبی فی طبعتە الثالثة [[1407 ھ|1407ھ]] [[1987]]م ثم صدرت فی کتاب مستقل فی سلسلة کتاب الھلال بالقاھرة، ثم عن مکتبة الخانجی بالقاھرة عام [[2006]]م، وآخر طبعة صدرت عن الھیئة المصریة العامة للکتاب [[2009]]م ضمن مشروع مکتبة الأسرة فی سلسلة المئویات، وصدرت طبعة عن [[مؤسسة الرسالة]]. # مداخل إعجاز القرآن - مطبعة المدنی - دار المدنی بجدة - الطبعة الأولی _ سنة النشر [[2002]]م. # اعصفی یا ریاح وقصائد أخری - دار المدنی - [[2011]]. # الأحرف السبعة - شرکة القدس للنشر والتوزیع - [[2022]]. # جمھرة مقالات الأستاذ محمود محمد شاکر، عادل سلیمان جمال. # رسیس الھوی بقیة تراث شیخ العربیة محمود محمد شاکر، جمعھا الدکتور عبد الرحمن بن حسن قائد. }} == لێکۆڵینەوەکان == {{عەرەبی| # فضل العطاء علی العسر [[أبو ھلال العسکری|لأبی ھلال العسکری]] المطبعة السلفیة القاھرة /[[1934]]م. # إمتاع الأسماع بما للرسول من الأبناء والأموال والحفدة والمتاع [[تقی الدین المقریزی|لتقی الدین المقریزی]]. لجنة التألیف والترجمة والنشر القاھرة [[1940]]م. # المکافأة وحسن العقبی [[ابن الدایة|لأحمد بن یوسف بن الدایة]] الکاتب المکتبة التجاریة [[1940]]م. # طبقات فحول الشعراء [[ابن سلام الجمحی|لمحمد بن سلام الجمحی]] دار المعارف ط أولی [[1952]]م ط ثانیة [[1974]]م # [[تفسیر الطبری]] الأول والثانی دار المعارف [[1954]]م الثالث والرابع دار المعارف [[1955]]م السادس والسابع والثامن دار المعارف [[1956]]م. من التاسع إلی الثانی عشر دار المعارف [[1957]]م. الثالث عشر والرابع عشر دار المعارف [[1958]]م. الخامس عشر دار المعارف [[1960]]م. السادس عشر دار المعارف [[1969]]م. # جمھرة نسب قریش وأخبارھا [[الزبیر بن بکار|للزبیر بن بکار]] ج 1 مکتبة دار العروبة السفر الأول. # تھذیب الآثار وتفصیل الثابت عن رسول اللە <من الأخبار للطبری مسند [[علی بن أبی طالب]] مسند [[عبد اللە بن عباس|عبداللە ابن عباس]] السفر الأول. منشورات [[جامعة الإمام محمد بن سعود الإسلامیة]] الریاض [[1982]]م. مسند عبداللە بن عباس السفر الثانی مسند [[عمر بن الخطاب]]. منشورات [[جامعة الإمام محمد بن سعود الإسلامیة]] الریاض [[1982]]م. # دلائل الإعجاز [[عبد القاھر الجرجانی|لعبد القاھر الجرجانی]] مکتبة الخانجی القاھرة [[1989]]م # [[أسرار البلاغة (کتاب)|أسرار البلاغة]] ل[[عبد القاھر الجرجانی]] دار المدنی جدة [[1991]]م }} ==دەربارەی نوسراوە== {{عەرەبی| * محمود محمد شاکر قصة قلم، عائدة الشریف. * محمود محمد شاکر الرجل والمنھج، عمر حسن القیَّام. * معجم محمود محمد شاکر، منذر أبو شعر. * أبو فھر محمود محمد شاکر، بین الدرس الأدبی والتحقیق، محمود إبراھیم الرضوانی. * ظلُّ الندیم: أوراق وأسمار شیخ العربیة أبی فھر محمود محمد شاکر، وِجدان العلی. * قراءة فی دفتر قدیم: من مجالس العلامة أبی فھر محمود محمد شاکر، یعقوب یوسف الغنیم. * محمود محمد شاکر: سیرتە الأدبیة ومنھجە النقدی، إبراھیم الکوفحی. * محمود شاکر منھج رصد تطبیقی فی مقاربة النصوص، یوسف السناری. * محمود محمد شاکر ومنھجە فی تحقیق التراث، حمادة محمد عبد الحمید أبو الحسن. * معجم موارد محمود محمد شاکر فی کتبە وتحقیقاتە (القسم الأول)، یوسف السناری. }} == مردن == مەحموود محەممەد شاکر لە قاھیرە کۆچی دوایی کرد، ئێوارەی پێنجشەممە [[٣ی ڕەبیعولئاخیر|، ٣ی ڕەبیعی دووەم]] ساڵی ١٤١٨ی کۆچی، کە دەکاتە [[٧ی ئاب]]ی [[١٩٩٧|١٩٩٧ی زایینی]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == سەرچاوەی زیاتر == {{تووڵی دەروازە|وێژە|ژیاننامە|شیعر|میسر}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{میسر-کۆلکە}} [[پۆل:مردووانی قاھیرە]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩٧]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٩]] [[پۆل:نووسەرانی میسری]] [[پۆل:نووسەرانی موسڵمان]] [[پۆل:ڕۆژنامەوانانی میسری]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:شاعیرانی میسریی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:خەڵکی ئەسکەندەریە]] 68lpuqusvybrbxgnpxdodx9z4wan0w6 0 283185 1680679 1650026 2026-10-05T01:36:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680679 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەتارەی کۆن | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای داقووق.png{{!}} | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی [[قەزای داقووق]] و ناحیە و گوندەکانی | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.22823| 44.41309}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مەتارەی کۆن''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.22823| 44.41309 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای داقووق]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٦٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەتارەی کۆن''' (''{{lang-ar| متارةالقدیمة}})، ({{lang-en| Old Matara }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]]، [[قەزای داقووق]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[داقووق]] بە دووری (١٤)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''مەتارەی کۆن''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[شرینجەبڵاخ]]. * لە باشوورەوە شارۆچکەی [[داقووق]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[سۆلکان]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[تەوێلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = مەتارەی کۆن | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/2489321756 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٦٦) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] * [[قەزای داقووق]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای داقووق}} {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] n4gfi1r6jrxfe5jzyp8cj8qdgai3ryt 0 283186 1680677 1650027 2026-10-05T01:36:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680677 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەتارە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای داقووق.png{{!}} | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی [[قەزای داقووق]] و ناحیە و گوندەکانی | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.21645| 44.39472}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مەتارە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.21645| 44.39472 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای داقووق]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٣٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەتارە''' (''{{lang-ar| متارة}})، ({{lang-en| Matara }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]]، [[قەزای داقووق]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[داقووق]] بە دووری (١٢)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''مەتارە''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[عومەر بن خەتاب]]. * لە باشوورەوە گوندی [[ئینکیجە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[سۆلکان]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[وەحدە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = مەتارە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/7678228372 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] * [[قەزای داقووق]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای داقووق}} {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] qp7tpxcxf5jn4dfnpx3t63w7a2n4r77 0 283316 1680797 1517294 2026-10-05T07:33:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1680797 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''مەحموود عەلی یووسف''' (لە ٢ی ئەیلوولی ١٩٦٥ لەدایکبووە) دیپلۆماتکارێکی جیبووتییە و سەرۆکی ھەڵبژێردراوی کۆمیسیۆنی یەکێتی ئەفریقایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://nation.africa/kenya/news/africa/djibouti-s-foreign-minister-mahmoud-youssouf-beats-raila-to-win-auc-chair-race--4928026 |سەردێڕ=Djibouti's Foreign Minister Mahmoud Youssouf beats Raila to win AUC chair race |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250217022547/https://nation.africa/kenya/news/africa/djibouti-s-foreign-minister-mahmoud-youssouf-beats-raila-to-win-auc-chair-race--4928026 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەو درێژترین ماوە وەزیری دەرەوەی جیبووتییە، کە لە ساڵی ٢٠٠٥ەوە خزمەتی کردووە. لە نیسانی ٢٠٢٤، لەلایەن جیبووتییەوە بۆ پۆستی سەرۆکی کۆمیسیۆنی یەکێتی ئەفریقا پاڵێوراوە. لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥، دوای حەوت خولی دەنگدان لە ئەدیس ئەبابا، ئەسیوپیا، ھەڵبژاردنەکەی بردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://nation.africa/kenya/news/africa/djibouti-s-foreign-minister-mahmoud-youssouf-beats-raila-to-win-auc-chair-race--4928026 |سەردێڕ=Djibouti's Foreign Minister Mahmoud Youssouf beats Raila to win AUC chair race |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250217022547/https://nation.africa/kenya/news/africa/djibouti-s-foreign-minister-mahmoud-youssouf-beats-raila-to-win-auc-chair-race--4928026 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://apnews.com/article/african-union-commission-new-leader-djibouti-4441f23a6e8861b5efd4bb3653a40a6d |سەردێڕ=African leaders elect Djibouti's foreign minister as new leader of the African Union Commission |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|وێبگە=Associated Press |ڕێکەوت=١٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250215155021/https://apnews.com/article/african-union-commission-new-leader-djibouti-4441f23a6e8861b5efd4bb3653a40a6d |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> مەحموود عەلی یووسف لە ٢ی ئەیلوولی ١٩٦٥ لە جیبووتی لەدایکبووە. خوێندنی بنەڕەتی لە جیبووتی وەرگرتووە.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Mahamoud Ali Youssouf: Profile of Djibouti Candidate Who Beat Raila in AUC Race |ناونیشان=https://www.msn.com/en-us/news/world/mahamoud-ali-youssouf-profile-of-djibouti-candidate-who-beat-raila-in-auc-race/ar-AA1tFGww |ئیش=MSN |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250221184031/https://www.msn.com/en-us/news/world/mahamoud-ali-youssouf-profile-of-djibouti-candidate-who-beat-raila-in-auc-race/ar-AA1tFGww |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Mahamoud Ali Youssouf}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٥]] [[پۆل:زیندووان]] 1nk24yj5p5spxzge9cqjpsi4o9vjezb 0 284211 1680513 1517077 2026-10-04T19:33:19Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، کەنەدا-کۆلکە، میسر-کۆلکە) 1680513 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox television channel|name=Melody Hits|logo=Melody Hits.png|owner=میلۆدی ئینتەراکتیڤ (وەشانی میسری)<br>گرووپی کەناڵە نەتەوەییەکان (وەشانی کەنەدی)<br><small>(ناوەکە مۆڵەتی لەلایەن میلۆدی ئینتەراکتیڤەوە وەرگرتووە)</small>|country=[[میسر]]|headquarters=[[قاهیرە]], [[میسر]]}}'''میلۆدی هیتس''' ( {{Langx|ar|ميلودي هيتس}} ) کەناڵێکی پسپۆڕی [[زمانی عەرەبی]] پۆلی B بەخشراوی کەنەدی بوو کە خاوەنەکەی گروپی. جگە لە ناوەڕۆکی ناوخۆیی کەنەدی، بەرنامەکانی لە میلۆدی هیتسەوە پەخش دەکرد. {{تووڵی دەروازە|تەلەڤیزیۆن|کەنەدا|میسر}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{کەنەدا-کۆلکە}} {{میسر-کۆلکە}} [[پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکانی زمانی عەرەبی]] 6kbu2i6ra8ocuhek3f3mhjd88uafie6 0 284322 1680792 1517287 2026-10-05T07:32:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1680792 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''مەحموود دیاب ئەلئەحمەد ئەلمەشھەدانی''' (١ی تەممووزی ١٩٥٣، [[مووسڵ]]) ئەندازیاری شارستانی [[سیاسەتوان|سیاسەتمەداری]] [[عێراق]]ی و دیپلۆماتکاری پێشووە، کە لە سەردەمی دەسەڵاتی [[سەددام حوسێن|سەددام حوسێندا]] وەک دوایین [[وەزیری ناوخۆ]] کاری کردووە. دوای جێھێشتنی زیندان لە [[ھەولێر| ھەولێر]] نیشتەجێ بوو. ئێستا لە [[سوودان]] دەژی و کاردەکات. == دەستگیرکردن و ئازادکردن == ناوی لە [[کۆمەڵێک کارتی یاریکردن بۆ زۆرترین داواکراوە عێراقییەکان|لیستی داواکراوانی عێراقی]] لەلایەن [[ئەمریکا]]وە ھاتبوو، دوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣|داگیرکردنی عێراق]] لە ٨ی ئابی ٢٠٠٣ دەستگیرکرا، لە ساڵی ٢٠٠٥دا بە دۆسیەی ئەھوار تۆمەتبارکرا. لە مانگی تەممووزی ٢٠١٢ دوای تەواوکردنی سزاکەی ئازادکرا.<ref>https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A31027-2003Jul9.html</ref><ref>https://www.nytimes.com/2003/08/10/world/after-the-war-occupation-ex-official-and-tanker-seized.html</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://aina.org/news/2012071000459.htm |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی نیسانی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150425213157/http://aina.org/news/2012071000459.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>https://www.thesun.co.uk/news/</ref> == دەستبەسەرداگرتنی سامانەکەی == لە ساڵی ٢٠١٧ [[پەرلەمانی عێراق]] یاسایەکی دەرکرد کە تێدا دەستبەسەرداگرتنی سەروەت و سامانی جووڵاو و نەجووڵاوی [[سەددام حوسێن]] و ھاوسەرەکانی و منداڵەکانی و نەوەکانی و خزمەکانی تا پلەی دووەم و نوێنەرەکانیان و ھەروەھا دەستبەسەرداگرتنی سەروەت و سامانی ٥٢ کەسایەتیی پێشووی [[ڕژێمی بەعس|ڕژێمی عێراق]]، لەنێویاندا مەحموود دیاب ئەلئەحمەد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|عێراق}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٣]] [[پۆل:سەرکردەکانی حیزبی بەعسی عێراقی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:سەرکردەکانى حیزبی بەعسی عێراقی]] r8ffnosrhrky29kypglbkyo6uoazx56 0 284757 1680688 1650022 2026-10-05T01:38:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1680688 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەتیق | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای داقووق.png{{!}} | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی [[قەزای داقووق]] و ناحیە و گوندەکانی | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.11252| 44.42045}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مەتیق''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.11252| 44.42045 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای داقووق]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢١٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[یارسان]]([[کاکەیی]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەتیق''' (''{{lang-ar| متیق}})، ({{lang-en| Matiq }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]]، [[قەزای داقووق]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[داقووق]] بە دووری (٣)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''مەتیق''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[سنوور، داقووق|سنوور]]. * لە باشوورەوە گوندی [[مەنسوور ئاغا]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە شارۆچکەی [[داقووق]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[تۆپزاوا، داقووق|تۆپزاوا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سنوور | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/11393403779#map=14/35.11429/44.43704 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٦٣) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٩٥) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] * [[قەزای داقووق]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای داقووق}} {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] 5k5j91fc65ems6uexchzs3iiv6nlypc 0 285277 1680890 1547285 2026-10-05T10:35:28Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1680890 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Databox}}'''مەروان حەبەش''' (لەدایکبووی ١٩٣٨) [[سیاسەتوان|سیاسەتمەدار]] و [[نووسەر]]ی [[سوورییەکان|سووریایە]]. ئەندامی فەرماندەیی ھەرێمیی [[حیزبی بەعس (سووریا)|حیزبی بەعس]] بووە لە سووریا و وەزیری پیشەسازی بووە لە حکوومەتی سەلاح جەدید. دوای کودەتایەکی سەرکەوتوو لەدژی سەرکردایەتی جەدید لە ساڵی ١٩٧٠، حەبەش لەگەڵ کەسانی دیکە کە پێیان وایە دڵسۆزی جەدید بن، زیندانی کرا. بە بەتەمەنترین زیندانی سیاسی جیھان دادەنرێت و لە ساڵی ١٩٩٣ ئازاد کراوە. <ref name="Independent">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ١٩٩٣|ناونیشان=https://www.independent.co.uk/news/world/syria-frees-political-prisoners-1486145.html|سەردێڕ=Syria frees political prisoners |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180701035103/https://www.independent.co.uk/news/world/syria-frees-political-prisoners-1486145.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تەممووزی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref> لەو کاتەوە بۆتە نووسەر و شرۆڤەکاری گشتی. == سەرچاوەکان == {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|سووریا}} {{سەرچاوەکان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٨]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:نووسەرانی سووری]] snspylz6dae4hek24sn9kbxlx9tmrvg 0 286685 1680802 1517299 2026-10-05T07:34:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1680802 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Databox}}'''مەحموود ڕامز ئەلسەعدوون''' [[پلە سەربازییەکان|پیاوێکی سەربازی]] و [[سیاسەتوان| سیاسەتمەدار]] و [[ڕۆژنامەوانی| ڕۆژنامەنووسێکی]] [[خەڵکی عێراق|عێراقی]] بووە (١٨٧٥، [[بەغدا]] – ٣٠ی ئایاری ١٩٨٠، بەغدا). لە سەردەمی [[شانشینی عێراق|پاشایەتیدا]] چەندین جار ئەندامی [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق|پەرلەمانی عێراق]] بووە. == سەرچاوەکان == {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عێراق}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} ew0aj539cz3zozdi3z5di2jr4r59fo7 0 287011 1680914 1551869 2026-10-05T10:39:28Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئێران-کۆلکە) 1680914 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''مەزارگەی ڕووحوڵڵا خومەینی''' گۆڕستانێکە کە [[گۆڕ|گۆڕی]] [[ڕووحوڵڵا خومەینی]] و بەشێک لە ئەندامانی بنەماڵەکەی وەک [[خەدیجە سەقەفی]] ھاوسەری و [[ئەحمەد خومەینی]] کوڕی دووەمی تێدایە، جگە لە ھەندێک کەسایەتی سیاسی دیار وەک [[ئەکبەر ھاشمی ڕەفسەنجانی|ئەکبەر ھاشمی ڕەفسەنجانی]]، [[سەرۆک کۆماری ئێران|سەرۆک کۆماری پێشووی ئێران]]، حەسەن حەبیبی، جێگری سەرۆکی پێشووی ئێران، کەسایەتی دیاری لە [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشیی ئیسلامیدا]] سادق تەباتەبایی، و [[سیاسەتوان]] [[مەرزیە حەدیدچی]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی|سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٥\١٧ی پووشپەڕی ٢٧٢٥}} {{پۆلی کۆمنز|Mausoleum of Ruhollah Khomeini}} {{شریتی دەروازە|ئێران|شیعە|نژیاروانی|مزگەوت}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:ڕووحوڵڵا خومەینی]] 25kn6q14l349mdtplp4ij3rmyd37q0t 0 287340 1680749 1517286 2026-10-05T04:39:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە، سووریا-کۆلکە) 1680749 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی کەسایەتی | ناو = مەحموود حەمزە | ناوی خۆماڵی = محمود حمزە | زمانی ناوی خۆماڵی = ar | ناوی کاتی لەدایکبوون = مەحموود کوڕی محەممەد نەسار کوڕی موسا کوڕی حەمزە | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٢٣٦ی کۆچی (١٨٢١ی زایینی) | شوێنی لەدایکبوون = [[دیمەشق]]، [[سووریا]] | ڕێکەوتی مەرگ = ١٣٠٥ی کۆچی (١٨٨٧ی زایینی) | شوێنی مەرگ = [[دیمەشق]] | نیشتەجێ = [[دیمەشق]] | نەتەوە = عەرەب | ناوەکانی تر = موفتیی دیمەشق، شێخولئیسلام | پیشە = فەقیھ، موفتی، مامۆستا | خوێندنگە = [[مەزھەبی حەنەفی]] | ناوبانگ = موفتیی حەنەفییەکانی دیمەشق، ھەڵوێستی لە ڕووداوی ١٨٦٠ | کارە دیارەکان = الفتاوی الحمزیە (فەتاواکانی حەمزە) | ئایین = [[ئیسلام]] ([[ئەھلی سوننە]]) | باوک = محەممەد نەسار حەمزە | مناڵەکان = فەتحوڵڵا حەمزە |وێنە=محمود حمزة الحمزاوي.jpg}} مەحموود کوڕی محەممەد نەسار کوڕی موسا حەمزە (بە عەرەبی: محمود بن محمد نصار بن موسی حمزە؛ لەدایکبووی ١٢٣٦ی کۆچی/١٨٢١ی زایینی - کۆچکردووی ١٣٠٥ی کۆچی/١٨٨٧ی زایینی)، زانایەکی گەورە، فەقیھ و موفتیی حەنەفییەکانی شاری [[دیمەشق]] بوو. ئەو بە یەکێک لە دیارترین زانایانی سەردەمی خۆی دادەنرێت و ناسراوە بە ھەڵوێستە بوێر و مرۆڤدۆستانەکەی لە کاتی ڕووداوی ساڵی ١٨٦٠ لە دیمەشق، کە تێیدا ڕۆڵێکی سەرەکی گێڕا لە پاراستنی مەسیحییەکانی شارەکە. == ژیان و پۆستەکانی == شێخ مەحموود حەمزە لە ساڵی ١٢٣٦ی کۆچی لە دیمەشق لەدایک بووە و لە بنەماڵەیەکی زانستیدا گەورە بووە. زانستی سەرەتایی لە باوکی، شێخ محەممەد نەسار، وەرگرتووە و دواتر لەسەر دەستی گەورە زانایانی دیمەشق خوێندوویەتی. بەھۆی زانست و لەخواترسییەکەیەوە، ناوبانگێکی زۆری پەیدا کرد. سەرەڕای ئەوەی کە حەزی بە وەرگرتنی پۆستی گەورە نەدەکرد و خۆی لێ بەدوور دەگرت، بەڵام بە فەرمانی سوڵتانی عوسمانی کرا بە موفتیی حەنەفییەکانی دیمەشق. ھەروەھا پۆستی بەڕێوەبەری قوتابخانەی "عومەرییە" و ئەندامێتی ئەنجومەنی پەروەردەی (مجلس المعارف) پێ سپێردرا.<ref>عەبدولڕەزاق بیتار. حلیة البشر في تاریخ القرن الثالث عشر،، بەرگی ٣، ل. ١٤٢٠.</ref> == ھەڵوێستی لە ڕووداوی ساڵی ١٨٦٠ == دیارترین و درەوشاوەترین وێستگەی ژیانی شێخ مەحموود حەمزە، ھەڵوێستی بوو لە کاتی فیتنە و پشێویی تائیفی لە دیمەشق لە ساڵی ١٨٦٠ی زایینی، کە تێیدا ھێرش کرایە سەر گەڕەکە مەسیحییەکان. لەو کاتەدا، شێخ مەحموود لەگەڵ کۆمەڵێک لە گەورە پیاوانی دیمەشق، وەک ئەمیری جەزائیری، دەرگای ماڵەکانیان بۆ مەسیحییەکان کردەوە بۆ پاراستنیان. شێخ فەتوایەکی بوێرانەی دەرکرد کە تێیدا ڕایگەیاند: «پاراستنی ئەھلی زیممە (مەسیحییەکان) واجبێکی شەرعییە لەسەر موسڵمانان».<ref>محەممەد ئەدیب حوسنی. منتخبات التواریخ لدمشق، بەرگی ٢، ل. ٦٩٨.</ref> ئەم فەتوایە کاریگەرییەکی گەورەی ھەبوو لە ھێورکردنەوەی دۆخەکە و پاراستنی گیانی ھەزاران ھاوڵاتیی مەسیحی، و بووە نموونەیەکی مێژوویی بۆ پێکەوەژیان و لێبووردەیی. == مامۆستا و قوتابییەکانی == === مامۆستاکانی === حامید عەتتار عەبدولڕەحمان کزبەری شێخ سەعید حەلەبی محەممەد نەسار حەمزە (باوکی) === قوتابییەکانی === زانای زۆر لەسەر دەستی ئەو پەروەردە بوون، دیارترینیان: [[جەمالەدین قاسمی]] (کە فەتاواکانی کۆکردەوە) عەبدولحەکیم ئەفغانی محەممэд موبارەک فەتحوڵڵا حەمزە (کوڕی) == بەرھەمەکان == تاکە بەرھەمی نووسراوی ناسراوی شێخ مەحموود حەمزە بریتییە لە: الفتاوی الحمزیە: کۆمەڵێک فەتوای شەرعییە کە قوتابییەکەی، [[جەمالەدین قاسمی]]، کۆی کردووەتەوە و ڕێکی خستووە. == کۆچی دوایی == شێخ مەحموود حەمزە لە ساڵی ١٣٠٥ی کۆچی (١٨٨٧ی زایینی) لە شاری دیمەشق کۆچی دوایی کرد و لە گۆڕستانی باب سەغیر نێژرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} لەسەر بنەمای وتاری ویکیپیدیای [https://ar.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF_%D8%AD%D9%85%D8%B2%D8%A9 عەرەبی] و سەرچاوە ئاماژەپێکراوەکانییەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە. {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسلام|فیقھ|سووریا|دیمەشق|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{سووریا-کۆلکە}} [[پۆل:زانایانی حەنەفی]] [[پۆل:موفتییەکان]] [[پۆل:زانایانی موسڵمانی سەدەی نۆزدەیەم]] [[پۆل:خەڵکی دیمەشق]] [[پۆل:مردووەکانی ١٨٨٧]] tfgpjdrjzvg2r24bavb3mw6pzx3yotw 0 287523 1680803 1517301 2026-10-05T07:34:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، قورئان-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە) 1680803 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{زانیاریدانی کەسایەتی | ناو = بورھانەددین کرمانی | ناوی خۆماڵی = محمود بن حمزە الکرمانی | زمانی ناوی خۆماڵی = ar | ناوی کاتی لەدایکبوون = ئەلقاسم مەحموود کوڕی حەمزە کوڕی نەسر کرمانی | ڕێکەوتی مەرگ = نزیکەی ٥٠٥ی کۆچی (نزیکەی ١١١١ی زایینی) | شوێنی مەرگ = [[مەککە]] | نیشتەجێ = [[کرمان]]، مەککە | نەتەوە = فارس | ناوەکانی تر = تاج القراء (تاجی قورئانخوێنان) | پیشە = موفەسیر، فەقیھ، فەرموودەناس، زمانزان | ناوبانگ = دانەری "غرائب التفسیر" و شیکردنەوەی سەحیحی بوخاری | کارە دیارەکان = غرائب التفسیر وعجائب التأویل، البرھان فی متشابە القرآن، شرح صحیح البخاری | ئایین = [[ئیسلام]] ([[ئەھلی سوننە]]، [[حەنەفی]]) }} بورھانەددین ئەلقاسم مەحموود کوڕی حەمزە کوڕی نەسر کرمانی (بە عەرەبی: برھان الدین محمود بن حمزە بن نصر الکرمانی؛ کۆچکردووی نزیکەی ٥٠٥کـ/١١١١ز)، ناسراو بە تاج القراء (تاجی قورئانخوێنان)، یەکێکە لە ئیمامە گەورەکانی تەفسیر، فەرموودە، فیقھـ و زمانەوانیی عەرەبی. ئەو زانایەکی دیاری ڕێبازی حەنەفی بوو. == ژیان و پایەی زانستی == بورھانەددین کرمانی لە شاری [[کرمان]] (باشووری ڕۆژھەڵاتی ئێرانی ئێستا) ژیاوە و ھەر لەوێش زانستی وەرگرتووە. دواتر کۆچی کردووە بۆ شاری [[مەککە]] و تا کۆتایی تەمەنی لەوێ ماوەتەوە و وانەی وتووەتەوە. ئەو بە زانایەکی گشتگیر و پێشەوا (ئیمام) دادەنرا لە زۆربەی زانستە شەرعی و زمانەوانییەکاندا، وەک قیڕائات، [[تەفسیر]]، [[فەرموودە]]، فیقھـ و نەحوی عەرەبی. == بەرھەمەکان == بورھانەددین کرمانی چەندین بەرھەمی زانستیی گرنگی لەدوای خۆی بەجێھێشتووە، دیارترینیان: * '''غرائب التفسير وعجائب التأويل''': تەفسیرێکی گەورەی قورئانە و بە یەکێک لە گرنگترین کارەکانی دادەنرێت. * '''البرهان في توجيه متشابه القرآن لما فيه من الحجة والبيان''': کتێبێکە دەربارەی شیکردنەوەی ئایەتە لێکچووەکانی قورئان. * لباب التفاسير * '''شرح صحيح البخاري''': شیکردنەوەیەکە لەسەر کتێبی سەحیحی بوخاری. * '''اختصار شرح الجامع الصحيح للبخاري''' * '''خط المصاحف''' == کۆچی دوایی == بورھانەددین کرمانی لە دەوروبەری ساڵی ٥٠٥ی کۆچی لە شاری مەککە کۆچی دوایی کرد. == سەرچاوەکان == لەسەر بنەمای وتاری ویکیپیدیای [https://ar.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D8%AD%D9%85%D8%B2%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%8A عەرەبی] وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە. {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسلام|فیقھ|قورئان|ئێران|زمانی عەرەبی}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{قورئان-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:زانایانی حەنەفی]] [[پۆل:موفەسیرەکان]] [[پۆل:زانایانی موسڵمانی سەدەی یازدەیەم]] [[پۆل:زانایانی موسڵمانی سەدەی دوازدەیەم]] [[پۆل:خەڵکی کرمان]] [[پۆل:مردووەکانی ٥٠٥ی کۆچی]] 5esjk91et2ilae9zxp2nq0somodowu8 0 287698 1680481 1517053 2026-10-04T16:39:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژینناسی-کۆلکە) 1680481 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''مێشگری ئەکادی''' (بە ئینگلیزی: Acadian flycatcher؛ ناوی زانستی: Empidonax virescens) جۆرێکە لە باڵندەی بچووکی مێشگر و سەر بە خێزانی مێشگرەکانی جیھانی نوێیە (Tyrannidae). ئەم باڵندەیە بە قەبارە بچووکەکەی، ڕەنگە زەیتوونییەکەی، و بە تایبەتیش بە بانگە جیاکەرەوە و بەرزەکەی ناسراوە. مێشگری ئەکادی باڵندەیەکی کۆچەرییە، وەرزی زاوزێی لە دارستانە گەڵاڕژاوەکانی ڕۆژھەڵاتی [[ئەمریکای باکوور]] بەسەر دەبات و بۆ زستان روو لە ئەمریکای ناوەڕاست و باشووری ئەمریکا دەکات. ناوی "ئەکادی" ئاماژە نییە بۆ ھەرێمی ئەکادیای مۆدێرن لە کەنەدا، بەڵکو دەکرێت ناونانێکی مێژوویی بێت. {{زانیاریدانی تاکسۆنۆمی | ناو = مێشگری ئەکادی | وێنە = Acadian flycatcher susquehanna state park 5.13.20 DSC 5547.jpg | لێدوانی_وێنە = مێشگرێکی ئەکادیی پێگەیشتوو | دۆخی_پاراستن = LC | شانشین = [[ئاژەڵ]] (Animalia) | فایلەم = [[مازەداران]] (Chordata) | پۆل = [[باڵندە]] (Aves) | تۆرەمە = [[چۆلەکەسانان]] (Passeriformes) | خێزان = [[مێشگرەکانی جیھانی نوێ]] (Tyrannidae) | ڕەگەز = ''Empidonax'' | جۆر = ''E. virescens'' | ناوی_دوانی = Empidonax virescens | نووسەری_دوانی = (Vieillot, 1818) }} == تایبەتمەندییە جەستەییەکان == مێشگری ئەکادی باڵندەیەکی بچووکە، درێژییەکەی نزیکەی ١٥ سانتیمەترە و کێشی لە نێوان ١١ بۆ ١٤ گرامدایە.<ref name="az-animals">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://a-z-animals.com/animals/acadian-flycatcher/ |سەردێڕ=Acadian Flycatcher |وێبگە=A-Z Animals |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> بەشی سەرەوەی جەستەی ڕەنگێکی زەیتوونی-سەوزی ھەیە، لە کاتێکدا بەشی خوارەوەی (سک و سنگی) سپییەکی مەیلەو زەردە. دوو ھێڵی سپی لەسەر باڵەکانی و بازنەیەکی سپی لە دەوری چاوەکانی ھەیە کە یارمەتیدەرە بۆ ناسینەوەی. یەکێک لە تایبەتمەندییە دیارەکانی، دەنووکە پان و فراوانەکەیەتی کە لە بنەوەدا ڕەنگی پرتەقاڵییە. ئەم دەنووکە گونجاوە بۆ گرتنی مێروو لە ھەوادا. نێر و مێی ئەم جۆرە لە ڕووکەشدا زۆر لە یەک دەچن و جیاکردنەوەیان قورسە. == ژینگە و بڵاوبوونەوە == ئەم باڵندەیە لە وەرزی زاوزێدا (ھاوین) حەزی لە دارستانی گەڵاڕژاوی پێگەیشتووە، بەتایبەتی ئەو دارستانانەی کە نزیکن لە سەرچاوەی ئاوەوە وەک چەم و زۆنگاو. زۆرجار لەناو قووڵایی دارستانەکاندا دەبینرێت نەک لە لێوارەکانیدا. ناوچەی زاوزێی لە باشووری کەنەداوە درێژ دەبێتەوە بۆ ڕۆژھەڵات و ناوەڕاستی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. مێشگری ئەکادی باڵندەیەکی کۆچەریی دوورمەودایە. لە وەرزی پایزدا کۆچ دەکات بۆ باشوور و زستان لە دارستانەکانی ئەمریکای ناوەڕاست و باکووری ئەمریکای باشووری (لە نیکاراگواوە تا کۆلۆمبیا و ڤەنزوێلا) بەسەر دەبات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.allaboutbirds.org/guide/Acadian_Flycatcher |سەردێڕ=Acadian Flycatcher Overview |وێبگە=All About Birds, Cornell Lab of Ornithology |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> == ڕەفتار و خۆراک == === خۆراک === خۆراکی سەرەکیی مێشگری ئەکادی بریتییە لە مێروو. بە شێوەیەکی ستراتیژی لەسەر لقێک دادەنیشێت و چاودێریی دەوروبەری دەکات. کاتێک مێروویەک دەبینێت، بە خێرایی ھەڵدەفڕێت و لە ھەوادا ڕاوی دەکات (ڕەفتارێک کە پێی دەوترێت "sallying") و پاشان دەگەڕێتەوە سەر ھەمان لق یان لقێکی نزیک. خۆراکەکەی پێکدێت لە مێش، مەگەز، قالۆنچە، کرم، و جۆرەھا مێرووی تری بچووک. === بانگ و دەنگ === بانگی مێشگری ئەکادی یەکێکە لە ئاسانترین ڕێگاکانی ناسینەوەی. دەنگێکی تیژ و بەرزی ھەیە کە زۆرجار وەک "پییت-سا" (peet-sa) یان "پیز-زا" (piz-za) وەسف دەکرێت. ئەم دەنگە جیاکەرەوەیە یارمەتیدەرە بۆ دۆزینەوەی لەناو دارستانە چڕەکاندا. === ھێلانەکردن و زاوزێ === مێینەی مێشگری ئەکادی ھێلانەکەی دروست دەکات، کە بریتییە لە پێکھاتەیەکی شل و شێوە تاسەیی. ھێلانەکە بەزۆری لەسەر لقێکی ئاسۆیی و لەناو چạcێکی لقدا دادەنرێت، زۆرجار لە سەرووی ئاوەوە. بۆ دروستکردنی ھێلانە، ماددەی وەک ڕیشاڵی ڕووەکی، پووش، و تۆڕی جاڵجاڵۆکە بەکاردەھێنێت. مێینە بە گشتی ٢ بۆ ٤ ھێلکەی کرێمی-سپی دەکات کە خاڵی قاوەیی کاڵیان لەسەرە. ماوەی کڕکەوتنی نزیکەی دوو ھەفتەیە و دوای ھەڵھاتنی ھێلکەکان، بێچووەکان بۆ ماوەی ١٣ بۆ ١٥ ڕۆژی تر لە ھێلانەکەدا دەمێننەوە. == دۆخی پاراستن == بەپێی یەکێتیی نێونەتەوەیی بۆ پاراستنی سروشت (IUCN)، مێشگری ئەکادی وەک جۆرێکی "کەمترین نیگەرانی" (Least Concern) پۆلێن کراوە، چونکە ژمارەیان زۆرە و لە ناوچەیەکی بەرفراواندا بڵاون. سەرەڕای ئەمەش، ھەڕەشەی لەناوچوونی ژینگەی زاوزێ و ژینگەی زستانەیان لەسەرە. ھەروەھا ئەم باڵندەیە یەکێکە لە قوربانییەکانی مشەخۆریی ھێلانە لەلایەن باڵندەی کاوبێردی سەرقاوەیی (Brown-headed Cowbird)، کە ھێلکەی خۆی لەناو ھێلانەی ئەم باڵندەیەدا دادەنێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} لەسەر بنەمای وتارەکانی ویکیپیدیای [https://en.wikipedia.org/wiki/Acadian_flycatcher ئینگلیزی] و سەرچاوەی دەرەکیی ترەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە. {{تووڵی دەروازە|باڵندە|ئاژەڵ|ژینناسی|گیانلەبەران}} {{پۆلی کۆمنز|Empidonax virescens}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:مێشگرەکان]] [[پۆل:باڵندەکانی ئەمریکای باکوور]] [[پۆل:باڵندە کۆچەرەکان]] sm6b3archp0ro8mpjzdw8cz0o6idoyv 0 287723 1680494 1463032 2026-10-04T17:16:44Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680494 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | name = محەممەد عابید سیراجەددینی | birth_name = | nickname = | image = | caption = | office1 = نوێنەری خولی بیست و سێھەمی [[ئەنجومەنی ڕاوێژی نیشتمانی]] | constituency1 = [[سنە]] | monarch1 = | primeminister1= | term_start1 = | term_end1 = | predecessor1 = | successor1 = | office2 = | primeminister2= | term_start2 = | term_end2 = | predecessor2 = | successor2 = | birth_date = ١٩٢٧ | birth_place = [[بیارە]]، [[باشووری کوردستان|باشوور]]ی [[کوردستان]] | death_date = | death_place = | nationality = کورد | residence = | restingplace = | alma_mater = | party = | otherparty = | spouse = | children = | occupation = کەسایەتی ئایینییەکانی ڕێبازی [[نەقشبەندی]]، شاعیر و [[سیاسەتوان]] | profession = |cabinet = | religion = [[ئیسلام]]، [[سوننی]] |signature = |awards = |website = |footnotes = |blank1 = |data1 = }} '''محەممەد عابید سیراجەددینی''' (١٩٢٧ لە [[بیارە]] - ) لە کەسایەتی ئایینییەکانی ڕێبازی [[نەقشبەندی]]، شاعیر و سیاسەتوانی [[کورد]]ە. ئەو نوێنەری [[سنە]] لە خولی بیست و سێھەمی [[ئەنجومەنی ڕاوێژی نیشتمانی]]ی [[ئێرانی پەھلەوی|ئێران]] بووە.<ref name="ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی">[https://rc.majlis.ir/en/parliament_member/show/771008 ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی: ''نوێنەرانی ناوچەی بەربژێریی "کوردستان"، خولی ٢٣ (پێش شۆڕش)''؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250805105422/https://rc.majlis.ir/en/parliament_member/show/771008 |date= ٥ی ئابی ٢٠٢٥ }} سەردان لە ٤ی ئابی ٢٠٢٥.</ref> == ژیان == محەممەد عابید سیراجەددینی لە ساڵی ١٩٢٧ لە [[بیارە]] لە [[باشووری کوردستان|باشوور]]ی [[کوردستان]] لەدایک بوو. بنەماڵەی لە کەسایەتییە ئایینییەکانی ڕێبازی [[نەقشبەندی]] بوون و [[محەممەد عوسمان سیراجەدینی دووەم]] مامی بوو. ئەو پەیوەندییەکی ھەرە نزیکی لەگەڵ مامی ھەبوو و لە زۆربەی دانیشتەکاندا وتاری دەگوت.<ref>نقشبندی، عثمان. ١٣٧٩[=٢٠٠٠]، ''بر پھنە یاد'' (فارسی)، سنە: پەخشانگەی کوردستان، چاپی یەکەم؛ پپ ٣١-٣٩.</ref> سیراجەددینی لە بواری یاسای دادوەری و دەروونناسیی پەروەردەیی وانەی خوێند و بڕانامەی دکتۆرای وەرگرت. ئەو لە تەمەنی ٣٠ ساڵیدا زەواجی کرد و چوار منداڵی ھەبوو.<ref name="ناوەندی مێژوو"/> بە دوای سەرکوتکردنی [[کۆماری کوردستان]] لە ساڵی ١٩٤٦ حکوومەتی پاشایەتیی پەھلەوی بۆ کاریگەریدانان لە سەر بیری گشتیی کوردەکان [[ڕادیۆی کوردیی تاران]]ی دامەزراند و محەممەد عابید سیراجەددینی بوو بە سەرپەرشتی ڕادیۆ.<ref name="ناوەندی مێژوو"/> لەو سەردەمەدا بوو کە سیراجەددینی مۆلەتی کارکردن لە ڕادیۆی بە [[حەسەن زیرەک]] نەدا و ئەو بەناچار چوو بۆ [[بەغدا]] و لە [[ڕادیۆی کوردیی بەغدا]] گۆرانیی وت.<ref name="زیرەک ١">[https://www.chess.com/blog/hiva2000/content ''کورتەیەک سەبارەت بە حەسەن زیرەک'' (فارسی)، نووسراو لە ٢٤ی تەممووزی ٢٠١٣؛] سەردان لە ٤ی ئابی ٢٠٢٥.</ref> ھەروەھا دواتر لەنێوان ساڵانی ١٩٥٩-١٩٦٣ حکوومەتی پەھلەوی لە تاران ڕۆژنامەیەکی کوردی بە ناوی ''[[کوردستان (ڕۆژنامە ١٩٥٩)|کوردستان]]''ی بڵاو کرد کە [[عەبدولحەمید بەدیعوززەمانی کوردستانی]] بەڕێوەبەر و بەرپرس<ref>[https://isna.ir/xdF4ks ئاژانسی ھەواڵی خوێندکارانی ئێران (ئیسنا): ''بەسەرھاتێک لە بەدیعەکەی زەمان و فرەیدوونەکەی سەردەم'' (فارسی)، نووسراو لە ١١ی کانوونی دوومی ٢٠٢٠؛] سەردان لە ٤ی ئابی ٢٠٢٥.</ref> و محەممەد عابیدی سیراجەددینی سەرنووسەری بوون.<ref name="ناوەندی مێژوو">[https://t.me/kurdokurdistan/1214 کەناڵی تێلێگرامیی ناوەندی مێژووی کورد و کوردستان: ''دکتۆر محەممەد عابید سیراجەددینی'' (فارسی)، نووسراو لە ١٠ی ئابی ٢٠٢٠؛] سەردان لە ٤ی ئابی ٢٠٢٥.</ref> محەممەد عابید سیراجەددینی ھەروەھا نوێنەری [[سنە]] لە خولی بیست و سێھەمی [[ئەنجومەنی ڕاوێژی نیشتمانی]]ی [[ئێرانی پەھلەوی|ئێران]] (١ی ئەیلوولی ١٩٧١ ھەتا ٧ی ئەیلوولی ١٩٧٥) بوو.<ref name="ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی"/> == شیعر == سیراجەددینی شیعریش نووسیوە و شیعرەکانی بە زمانەکانی سۆرانی، گۆرانی و فارسی لێ بەجێ ماوەتەوە. ئەو ھەروەھا ھەندێک لە شیعرەکانی [[سەعدی]] و [[حافز]]ی لە فارسی وەرگێڕاندووەتە سەر زمانی کوردی. ھەندێک لە شیعرەکانی سیراجەددینی لەلایەن گۆرانیبێژانی کورد وەکوو [[مەزھەر خالقی]]، [[حەسەن زیرەک]] و ... خوێندرانەتەوە.<ref name="ناوەندی مێژوو"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ئێران|کوردستان|وێژە|مۆسیقا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٧]] [[پۆل:سیاسەتوانانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی بیارە]] [[پۆل:نەقشبەندی]] [[پۆل:ئیسلامییەکانی کورد]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شاعیرەکانی کوردیی ناوەندی]] [[پۆل:شاعیرەکانی کوردیی ھەورامی]] [[پۆل:شاعیرانی کورد]] [[پۆل:شاعیرە کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] [[پۆل:وەرگێڕەکانی فارسی–کوردی]] fwvlby6lpusa96o8o88fz3dfu3hovye 0 287899 1680482 1517055 2026-10-04T16:39:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژینناسی-کۆلکە) 1680482 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''مێشھەنگوینی ھار''' (بە ئینگلیزی: Africanized bee)، کە زۆرجار بە ھەڵە بە مێشھەنگوینی ئەفریقیـش ناودەبرێت و بە مێشھەنگوینی بکوژ ناسراوە، جۆرێکی دوورەگ (hybrid)ـی مێشھەنگوینە کە لە تێکەڵبوونی مێشھەنگوینی ڕەسەنی ئەفریقی (Apis mellifera scutellata) و جۆرە ئەوروپییەکانی مێشھەنگوین دروست بووە. ئەم مێشھەنگوینە بە ڕەفتارە بەرگرییە زۆر توندوتیژەکەی ناسراوە. ھەرچەندە ژەھرەکەی لە ھیی مێشھەنگوینی ئاسایی بەھێزتر نییە، بەڵام بەھۆی ئەوەی بە کۆمەڵی گەورەتر و بۆ ماوەیەکی درێژتر ھێرش دەکەن، دەتوانن مەترسییەکی کوشندە بۆ مرۆڤ و ئاژەڵەکان دروست بکەن. {{زانیاریدانی تاکسۆنۆمی | ناو = مێشھەنگوینی ھار | وێنە = Apis mellifera scutellata.jpg | دۆخی_پاراستن = NE | شانشین = [[ئاژەڵ]] (Animalia) | فایلەم = [[بەندپێکان]] (Arthropoda) | پۆل = [[مێرووەکان]] (Insecta) | تۆرەمە = [[پەڕەباڵان]] (Hymenoptera) | خێزان = [[ھەنگەکان]] (Apidae) | ڕەگەز = ''Apis'' | جۆر = ''A. mellifera'' | ناوی_دوانی = Apis mellifera scutellata × A. m. ligustica/iberiensis }} == مێژوو و سەرھەڵدان == چیرۆکی مێشھەنگوینی ھار لە ساڵانی ١٩٥٠ لە بەڕازیل دەست پێ دەکات. زیندەزانێک بە ناوی '''وارویک ئی. کێرر (Warwick E. Kerr''') لە ھەوڵێکدا بوو بۆ دروستکردنی نەژادێکی مێشھەنگوین کە بتوانێت باشتر لەگەڵ کەشوھەوای گەرمی ئەمریکای باشووردا بگونجێت و ھەنگوینی زیاتر بەرھەم بھێنێت. بۆ ئەم مەبەستە، شاژنە مێشھەنگوینی لە جۆری ڕەسەنی ئەفریقی (A. m. scutellata) ھێنا و لەگەڵ جۆرە ئەوروپییەکاندا تێکەڵی کرد. لە ساڵی ١٩٥٧، بەھۆی ھەڵەیەکی مرۆییەوە، ٢٦ شاژنە مێشھەنگوینی ئەفریقی لە تاقیگەکەوە ھەڵاتن. ئەم شاژنانە لەگەڵ نێرە ھەنگە ئەوروپییەکانی ناوچەکەدا جووت بوون و نەوەیەکی دوورەگیان دروست کرد کە تایبەتمەندییە بەرگرییە توندوتیژەکەی لە باوباپیرە ئەفریقییەکەیەوە بۆ مابووەوە. ئەم نەوە نوێیە بە خێراییەکی سەرسوڕھێنەر دەستی بە بڵاوبوونەوە کرد و بە تێپەڕبوونی کات، بە زۆربەی ئەمریکای ناوەڕاست و باشووردا بڵاوبووەوە و لە ساڵی ١٩٩٠ گەیشتە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.<ref name="az-animals">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://a-z-animals.com/animals/africanized-bee-killer-bee/ |سەردێڕ=Africanized Bee (Killer Bee) |وێبگە=A-Z Animals |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> == تایبەتمەندییە جیاکەرەوەکان == لە ڕووی شێوەوە، مێشھەنگوینی ھار نزیکەی لە مێشھەنگوینی ئەوروپی جیا ناکرێتەوە، تەنھا کەمێک قەبارەی بچووکترە. جیاوازیی سەرەکی لە ڕەفتاردایە: '''بەرگریی توندوتیژ''': زۆر بە ئاسانی ھەست بە مەترسی دەکەن. تەنانەت دەنگ و جووڵەی بچووک لە دووری ٥٠ پێ (١٥ مەتر) لە شانەکەیانەوە دەتوانێت ھێرشێک دەست پێ بکات. '''ھێرشی بەکۆمەڵ''': کاتێک ھێرش دەکەن، بە ژمارەیەکی زۆر زیاتر لە مێشھەنگوینی ئاسایی ھێرش دەکەن. '''ماوەی ڕاونان''': دەتوانن دوای قوربانییەکەیان بکەون بۆ ماوەی زیاتر لە چارەکێک میل (٤٠٠ مەتر). '''شانە جێھێشتن ('''Absconding): ئەگەر ھەست بکەن سەرچاوەی خۆراکیان کەم بووەتەوە یان بێزار کراون، زۆر بە ئاسانی شانەکەیان بەجێدەھێڵن و دەڕۆن، ئەمەش یەکێکە لە ھۆکارەکانی بڵاوبوونەوەی خێرایان. گرنگە بزانرێت کە ژەھری تاکە مێشھەنگوینێکی ھار لە ھیی مێشھەنگوینی ئەوروپی بەھێزتر نییە، بەڵکو مەترسییەکە لە ژمارەی پێوەدانەکانەوە دێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.si.edu/spotlight/buginfo/killer-bees |سەردێڕ=Africanized "Killer" Bees |وێبگە=Smithsonian Institution |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> == سووڕی ژیان و کۆلۆنی == سووڕی ژیانیان ھاوشێوەی مێشھەنگوینی ئاساییە و لە شاژن، کرێکار، و نێرە پێکدێت. بەڵام، مێشھەنگوینی ھار خێراتر گەشە دەکات و زووتر زاوزێ دەکات. ئەم تایبەتمەندییە، لەگەڵ حەزیان بۆ جێھێشتنی شانە، وای کردووە کە بتوانن بەسەر شانەی مێشھەنگوینە ئەوروپییەکاندا زاڵ بن و جێگەیان بگرنەوە. == کاریگەری لەسەر مرۆڤ و ژینگە == === مەترسییەکان === مێشھەنگوینی ھار مەترسییەکی ڕاستەقینەیە بۆ مرۆڤ و ئاژەڵە ماڵییەکان، بەتایبەتی بۆ ئەو کەسانەی کە ھەستیارییان بە پێوەدانی مێشولە ھەیە. ھێرشەکانیان دەتوانێت ببێتە ھۆی سەدان، تەنانەت ھەزاران، پێوەدان کە دەبێتە ھۆی مەرگ. === سوودەکان === [[پەڕگە:Swarm of Africanized honey bees.jpg|وێنۆک|ڕەوەیەکی مێشھەنگوینی ھار.]] سەرەڕای سروشتە مەترسیدارەکەیان، مێشھەنگوینی ھار دوو لایەنی ئەرێنیشی ھەیە: '''پیتاندن''' (Pollination): ئەوان پیتێنەرێکی زۆر کاران و ڕۆڵێکی گرنگیان ھەیە لە سیستەمی ژینگەییدا. '''بەرھەمھێنانی ھەنگوین''': زۆرجار بڕێکی زیاتر ھەنگوین بەرھەم دەھێنن بە بەراورد بە جۆرە ئەوروپییەکان لە کەشوھەوای گەرمدا. لە زۆر وڵاتی ئەمریکای لاتین، ھەنگەوانەکان فێربوون چۆن مامەڵە لەگەڵ ئەم جۆرەدا بکەن و بە شێوازی تایبەت کەڵکیان لێ وەردەگرن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} لەسەر بنەمای وتارەکانی ویکیپیدیای [https://en.wikipedia.org/wiki/Africanized_bee ئینگلیزی]، [https://es.wikipedia.org/wiki/Apis_mellifera_scutellata ئیسپانی] و سەرچاوەی دەرەکیی ترەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە. {{تووڵی دەروازە|ئاژەڵ|مێرووەکان|ژینناسی|گیانلەبەران}} {{پۆلی کۆمنز|Africanized bee}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:مێشھەنگوین]] [[پۆل:مێرووەکانی ئەمریکای باشووری]] [[پۆل:ئاژەڵە دوورەگەکانی]] eppk6ycbnn95of1dafummeh32giadm4 0 289087 1680684 1517221 2026-10-05T01:37:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فەلسەفە-کۆلکە) 1680684 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:3_Alarm_Building_Fire.jpg|وێنۆک|[[ئاگرکوژێنەوە|ئاگرکوژێنەوەکان]] لە کاتی کارکردنیاندا ڕووبەڕووی مەترسییەکانی [[ئاگر]] و داڕمانی باڵەخانە دەبنەوە.]] بە سادەیی، '''مەترسی''' بریتییە لە ئەگەری ڕوودانی شتێکی خراپ.<ref name="Cambridge">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/risk|سەردێڕ=risk |وێبگە=Cambridge Dictionary}}</ref> مەترسی نادڵنیایی لەخۆدەگرێت سەبارەت بە کاریگەرییەکان/ئاماژەکانی چالاکییەک لە پەیوەندیدا بە شتێکەوە کە مرۆڤ بەھای بۆ دادەنێت (وەک تەندروستی، خۆشگوزەرانی، سامان، موڵک یان ژینگە)، و زۆرجار تیشک دەخاتە سەر دەرەنجامە نەرێنی و نەخوازراوەکان.<ref name="SRA2018">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.sra.org/sites/default/files/pdf/SRA%20Glossary%20-%20FINAL.pdf|سەردێڕ=Wayback Machine|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181221011051/http://www.sra.org/sites/default/files/pdf/SRA%20Glossary%20-%20FINAL.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> زۆر پێناسەی جیاواز پێشنیار کراون. یەک پێناسەی ستانداردی [[ڕێکخراوەی نێونەتەوەییی ستانداردسازی|نێودەوڵەتی]] بۆ مەترسی بریتییە لە «کاریگەریی نادڵنیایی لەسەر ئامانجەکان». تێگەیشتن لە مەترسی، شێوازەکانی ھەڵسەنگاندن و بەڕێوەبردن، وەسفەکانی مەترسی و تەنانەت پێناسەکانی مەترسی لە بوارە پراکتیکییە جیاوازەکاندا جیاوازن ([[کاسبی|بزنس]]، [[ئابوورناسی|ئابووری]]، ژینگە، [[زانیاری ماڵی|دارایی]]، [[تەکنۆلۆژیای زانیاری|تەکنەلۆژیای زانیاری]]، [[تەندروستی]]، [[بیمە]]، سەلامەتی، [[ئەولەھی|ئاسایش]]، تایبەتمەندی، ھتد). ئەم وتارە بەستەر بۆ وتارە وردترەکان لەسەر ئەم بوارانە دابین دەکات. ستانداردی نێودەوڵەتی بۆ بەڕێوەبردنی مەترسی، ئایزۆ ٣١٠٠٠، پرەنسیپ و ڕێنماییی گشتی لەسەر بەڕێوەبردنی ئەو مەترسیانە دابین دەکات کە [[ڕێکخراوە|ڕێکخراوەکان]] ڕووبەڕووی دەبنەوە.<ref name="ISO31000">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.iso.org/obp/ui/#iso:std:iso:31000:ed-2:v1:en |وێبگە=ISO}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Risk}} {{شریتی دەروازە|ئابووری|سیاسەت|تەکنۆلۆژیا|فەلسەفە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} 68reca88q6egeynwp9fnn7w6z3vdtyj 0 289886 1680497 1679865 2026-10-04T17:23:55Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ژیاننامە|ژیاننامە]]، [[دەروازە:عێراق|عێراق]] و [[دەروازە:کوردستان|کوردستان]] 1680497 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|name={{Script/Arabic|'''شێخ مەند'''}}|title=[[ئەمیر]]|image=|caption=|succession=ئەمیری کوردان|reign=|coronation=|full name=شیخ مند إبن فخرالدین إبن عزالدین الھکاری|predecessor=|successor=ئەربوو بەگ|spouse=|issue=|dynasty=شەمسانی|father=[[شێخ فەخرەددین]]|mother=|religion=[[ئێزیدی (دین)|ئێزیدی]]|birth_date=سەدەی ١٢یەم|birth_place=|death_date=|death_place=|date of burial=|place of burial=}} [[پەڕگە:Shegh_mand_shrine.jpg|وێنۆک|قوببا شێخ مەند، مەزارگەیەکی تایبەتە بە شێخ مەند لە [[شنگال|شەنگال]]، [[باشووری کوردستان]] کە لە ٢٥ی ئابی ٢٠١٤ لەلایەن [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|داعشەوە]] وێرانکرا و دواتر لە ساڵی ٢٠٢١ ئاوەدانکرایەوە.]] '''[[شێخ]] مەند''' یان '''شێخ مەند پاشا''' ({{Langx|ku|Şêx Mend}}<ref name="Omarkhali 2017">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Omarkhali|یەکەم=Khanna|سەردێڕ=The Yezidi religious textual tradition, from oral to written: categories, transmission, scripturalisation, and canonisation of the Yezidi oral religious texts|بڵاوکەرەوە=Harrassowitz Verlag|ساڵ=٢٠١٧|ژپنک=٩٧٨-٣-٤٤٧-١٠٨٥٦-٠|شوێنی بڵاوکردنەوە=Wiesbaden|oclc=٩٩٤٧٧٨٩٦٨|بەستەری نووسەر=Khanna Omarkhali}}</ref>) کەسایەتییەکی پیرۆزی سەدەی ١٢ی [[ئێزیدییەکان|ئێزیدی]] بوو، فەرمانڕەوای [[میرنشینی کلیس]] بوو، و فەرماندەی سوپای [[دەوڵەتی ئەییووبی|ئەییووبی]] بووە و کوڕی [[شێخ فەخرەددین|شێخ فەخرەددینە]] و بەم پێیەش سەر بە ڕەچەڵەکی [[ڕێکخراوی کۆمەڵایەتیی ئێزیدی|شەمسانیی]] شێخەکانە. خوشکەکەی ناوی [[خاتوونی فەخر|خاتوونە فەخر]] بوو، ئەمڕۆ وەک یەکێک لە گرنگترین ژنە پیرۆزە ئێزیدییەکان ڕێزی لێدەگیرێت.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Açikyildiz|یەکەم=Birgül|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=RBCMDwAAQBAJ&dq=Ayyubid+sinjar&pg=PA42|سەردێڕ=The Yezidis: The History of a Community, Culture and Religion|ڕێکەوت=٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥٧٧٢-٠٦١-٠|پەڕەکان=٤١|زمان=en}}</ref><ref name="Kreyenbroek 1995">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kreyenbroek|یەکەم=Philip|سەردێڕ=Yezidism: its background, observances, and textual tradition|بڵاوکەرەوە=E. Mellen Press|ساڵ=١٩٩٥|ژپنک=٠-٧٧٣٤-٩٠٠٤-٣|شوێنی بڵاوکردنەوە=Lewiston NY|oclc=٣١٣٧٧٧٩٤|بەستەری نووسەر=Philip G. Kreyenbroek}}</ref><ref name="Kreyenbroek 2005">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kreyenbroek|یەکەم=Philip|سەردێڕ=God and Sheikh Adi are perfect: sacred poems and religious narratives from the Yezidi tradition|بڵاوکەرەوە=Harrassowitz Verlag|ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨-٣-٤٤٧-٠٥٣٠٠-٦|شوێنی بڵاوکردنەوە=Wiesbaden|oclc=٦٣١٢٧٤٠٣|بەستەری نووسەر=Philip G. Kreyenbroek}}</ref> == ئەمیری کوردان == شێخ مەند یەکێک بوو لە سەرکردەکانی [[ھەکاری (خێڵ)|عەشیرەتی ھەکاریی]] [[کورد]] و فەرماندەی [[ھەکاری (خێڵ)#ھەنگی ھەکاری و سەردەمی ئەییووبییەکان|فەوجی ھەکارییەی]] سوپای [[دەوڵەتی ئەییووبی|ئەییووبی]] بوو. بەھۆی خزمەتەکەیەوە، [[سەڵاحەددینی ئەییووبی|سەڵاحەددین]] نازناوی «[[ئەمیر]]ی [[کورد]]»ی پێبەخشی لەگەڵ حوکمڕانیی قەڵای قوسەیر کە دەکەوێتە ڕۆژاوای [[پارێزگای حەلەب|حەلەب]]، و [[میرنشینی کلیس|ئیقتاعێک]] بەسەر [[کورد|کوردەکان]] لە شام.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Açikyildiz|یەکەم=Birgül|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=RBCMDwAAQBAJ&dq=Ayyubid+sinjar&pg=PA42|سەردێڕ=The Yezidis: The History of a Community, Culture and Religion|ڕێکەوت=٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥٧٧٢-٠٦١-٠|پەڕەکان=٤١|زمان=en}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFAçikyildiz2014">Açikyildiz, Birgül (2014). [https://books.google.com/books?id=RBCMDwAAQBAJ&dq=Ayyubid+sinjar&pg=PA42 ''The Yezidis: The History of a Community, Culture and Religion'']. Bloomsbury Publishing. p. &nbsp;41. [[ژمارەی پێوانەییی نێونەتەوەییی کتێب|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-85772-061-0|<bdi>978-0-85772-061-0</bdi>]].</cite></ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Guest|یەکەم=John S.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=0h0U-f8FbDEC&dq=hakkari+tribe&pg=PA16|سەردێڕ=Survival Among The Kurds|ڕێکەوت=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Routledge|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٦-١٥٧٣٦-٣|پەڕەکان=٤٥|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=باروت|یەکەم=محمد جمال|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=LBWLDwAAQBAJ&dq=شيخ+مند+باشا&pg=RA1-PT86|سەردێڕ=الصراع العثمانی - الصفوی وآثارھ فی الشیعیة فی شمال بلاد الشام|دوایین٢=السیاسات|یەکەم٢=المرکز العربی للأبحاث ودراسة|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=المرکز العربی للأبحاث ودراسة السیاسات|ژپنک=٩٧٨-٦١٤-٤٤٥-٢١٩-٦|زمان=ar}}</ref> == پەیوەندیی لەگەڵ مارەکاندا == شێخ مەند بە شێوەیەکی نەریتی بە پارێزەری مارەکان دادەنرێت. دەوترێت مەزارگەکەی لە [[لالش]] ئەشکەوتێکی تێدابووە کە پڕ بووە لە مار.<ref name="Kreyenbroek 1995">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kreyenbroek|یەکەم=Philip|سەردێڕ=Yezidism: its background, observances, and textual tradition|بڵاوکەرەوە=E. Mellen Press|ساڵ=١٩٩٥|ژپنک=٠-٧٧٣٤-٩٠٠٤-٣|شوێنی بڵاوکردنەوە=Lewiston NY|oclc=٣١٣٧٧٧٩٤|بەستەری نووسەر=Philip G. Kreyenbroek}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKreyenbroek1995">[[Philip G. Kreyenbroek|Kreyenbroek, Philip]] (1995). ''Yezidism: its background, observances, and textual tradition''. Lewiston NY: E. Mellen Press. [[ژمارەی پێوانەییی نێونەتەوەییی کتێب|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-7734-9004-3|<bdi>0-7734-9004-3</bdi>]]. [[OCLC (identifier)|OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/31377794 31377794].</cite></ref><ref name=":02">Diar Khalaf and Hayri Demir. 2013. ''Mythos und Legende der Shex Mend und das Symbol der Schlange'' (Myth and legend of the Şêx Mend and the symbol of the snake) (in German).</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|عێراق|کوردستان}} [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٣یەم]] [[پۆل:دینی ئێزیدی]] [[پۆل:مردووانی سەدەی ١٣یەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ١٣یەم]] [[پۆل:کەسایەتییە پیرۆزەکانی ئێزیدی]] [[پۆل:مێژووی ئێزیدی]] [[پۆل:فەرمانڕەوا کوردەکان]] [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٢یەم]] 1r1qfoa131rr00dfv2yxzps5kgg18hg 0 290326 1680795 1667171 2026-10-05T07:33:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1680795 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''مەحموود شیت خەتتاب ئەلمووسڵی''' (١٩١٩ – ١٩٩٨) وەزیرێکی پێشووی [[عێراق]] فەرماندەی سەربازی و مێژوونووس و نووسەر بوو کە خوێندنی سەربازی لە [[عێراق]] و [[شانشینی یەکگرتوو]] خوێندووە، و بەشداری لە شەڕی [[فەلەستین]] کردووە لە ساڵی ١٩٤٨ و چەندین پۆستی وەزاری، و بەشداری لە ئەندامێتی چەندین لیژنەی [[عەرەب|عەرەبی]] و [[ئیسلام|ئیسلامیدا]] کردووە، و چەندین بڵاوکراوەی سەربازی و [[زمان| زمانەوانی]] و فیکریی ھەیە. برای دادوەری ناسراوی [[عێراق|عێراقییە]] بە ناوی زیا شیت خەتتاب. == سەرچاوەکان == {{شریتی دەروازە|عێراق|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٩]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩٨]] [[پۆل:نووسەرانی عێراقی]] [[پۆل:نووسەرانی موسڵمان]] [[پۆل:خەڵکی مووسڵ]] rpc5kx7odv0zsjcrb0t6nq6jhvz6uc1 0 290525 1680800 1483150 2026-10-05T07:34:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1680800 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''مەحموود عەبدولڕەئوف مەبحوح''' ({{Langx|ar|محمود عبد الرؤوف المبحوح}} ١٤ی شوباتی ١٩٦٠ – ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠) سەرۆکی لۆجستی و دابینکردنی چەک بووە بۆ باڵی سەربازی [[حەماس]]، [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام]]. ناوبراو بەھۆی تیرۆرکردنی لە [[دوبەی]] یاد دەکرێت (بە شێوەیەکی بەرفراوان وەک ئۆپەراسیۆنێک لەلایەن [[مۆساد|مۆسادەوە]] سەیر دەکرێت) و ئەو قەیرانە دیپلۆماسییەی کە تیرۆرەکەی سەریھەڵدا دوای ئەوەی گوایە بریکارەکانی مۆساد پاسپۆرتی بیانی ساختەیان بەکارھێناوە بۆ ئەنجامدانی کوشتنەکە. وەک ئەفسەری لۆجستی حەماس، سەرپەرشتی گواستنەوەی چەکی پێشکەوتوو لە ئێرانەوە وەک مووشەکی دژە تانک و مووشەکی ڕێنماییکراو و موشەک بۆ حەماس لە غەززە بە مەبەستی کردنە ئامانجی ئیسرائیل دەکرد. ھەروەھا پلانی دانا بۆ ڕفاندنی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشان=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/hamas-aide-leader-murdered-in-dubai-smuggled-weapons-1.591338|سەردێڕ=Hamas aide: Leader murdered in Dubai smuggled weapons |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٠}}</ref> دوو سەربازی ئیسرائیلی لە غەززە لە ساڵی ١٩٨٩.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Yossi Melman and Dan Raviv |ڕێکەوت=٢٣ی شوباتی ٢٠١٠|ناونیشان=https://www.theatlantic.com/doc/201002u/mossad-assassination|سەردێڕ=Israel's Hit Squads |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی شوباتی ٢٠١٠}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.gq.com/news-politics/big-issues/201101/the-dubai-job-mossad-assassination-hamas ئیشی دوبەی : تیرۆرکردنی مۆساد حەماس] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150422024916/http://www.gq.com/news-politics/big-issues/201101/the-dubai-job-mossad-assassination-hamas |date=٢٢ی نیسانی ٢٠١٥ }} Archived * [https://web.archive.org/web/20100219174931/http://www.qassam.ps/martyr-339-Mahmoud_Al_Mabhouh.html ژیاننامەی مەحموود مەبحوح] لە فەرمانگەی ڕاگەیاندنی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین ئەلقەسام]] {{پۆلی کۆمنز|Mahmoud al-Mabhouh}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|دەیەی ٢٠١٠|فەلەستین}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:ئەندامە تیرۆرکراوەکانی حەماس]] [[پۆل:تیرۆرکردنەکانی مۆساد]] [[پۆل:ئەندامانی قەسام]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٠]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠]] s8o6jc2u0hmomrx4eh27mo7qcpkpj9z 0 290629 1680748 1517285 2026-10-05T04:39:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە) 1680748 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''مەحموود سەلمان جبریل حەسەنات'''<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=محمود الحسنات|یەکەم=محمود|سەردێڕ=تغارید|ڕێکەوت=٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=منظمة فور شباب العالمیة|زمان=العربیة}}</ref> بانگخواز و<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=الکتلة الاسلامیة |یەکەم= |ڕێکەوت=١٨ی ئازاری ٢٠١٧|ناونیشان=http://alkotla.ps/ar/post/14554|سەردێڕ=تنظيم لقاءا ايمانيا بعنوان "علو الهمة نحو القمة" بالشاطيء الجنوبي |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210317105236/http://alkotla.ps/ar/post/14554 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=موقع الکتلة الاسلامیة}}</ref> وتارخوێن و نووسەرێکی فەلەستینییە (لەدایکبووی کەمپی جەبالیا، ١٩٨٩)، نیشتەجێی [[تورکیا|تورکیایە]]. لە [[کەرتی غەززە]] گەورە بووە و بە یەکێک لە [[یووتیووبەر|بەناوبانگترین یوتیوبەرەکانی]] [[جیھانی عەرەب]]ی دادەنرێت. تا ٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ زیاتر لە ٥ ملیۆن فۆڵۆوەری ھەیە و زیاتر لە ٦٫٣ ملیۆن فۆڵۆوەری لە [[فەیسبووک]] و نزیکەی ١٩٦ ھەزار فۆڵۆوەری لە [[تویتەر]] ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://twitter.com/abohamzahasanat|سەردێڕ=X |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212070148/https://twitter.com/abohamzahasanat |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=Twitter |زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.youtube.com/channel/UCTsAN8CeCY5zJ_SA8kekTXg|سەردێڕ=الداعية محمود الحسنات القناة الرسمية |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210206134233/https://www.youtube.com/channel/UCTsAN8CeCY5zJ_SA8kekTXg |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی شوباتی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=www.youtube.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.palinfo.com/news/2020/7/26/السودان-یعتقل-الداعیة-الفلسطینی-الحسنات-وعائلتھ-تنفی-مشارکتھ-بتظاھرات |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210316200553/https://www.palinfo.com/news/2020/7/26/السودان-یعتقل-الداعیة-الفلسطینی-الحسنات-وعائلتھ-تنفی-مشارکتھ-بتظاھرات |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=www.palinfo.com}}</ref> لە ٢٠٠٦ پلەی یەکەمی لە فەلەستین لە پێشبڕکێیەکی قسەکردنی گشتیدا بەدەستھێنا. ڕۆژی ٢٧ی نیسانی ٢٠١٨ شێخ مەحموود حەسەنات خەڵاتی «بانگخوازی ھەژاران»ی پێبەخشرا وەک باشترین بانگخوازی جیھانی عەرەبی و ئیسلامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.alwatanvoice.com/arabic/news/2018/04/27/1140055.html|سەردێڕ=الشيخ محمود الحسنات من غزة يتوج بلقب جائزة خطيب الفقراء |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210316203225/https://www.alwatanvoice.com/arabic/news/2018/04/27/1140055.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=دنیا الوطن |زمان=ar}}</ref> حەزی لە وەرزش [[تۆپی پێ|و تۆپی پێیە]]، وەک گۆڵپارێز بۆ یانەیەکی ناوخۆیی غەززە یاری دەکات و وەک وتارخوێنی ھەینی خزمەت دەکات. ئەو حەزی لە پشتیوانیکردنی ستەملێکراوان و پشتیوانی گەلی سووریا بوو لە شۆڕشەکەیان دژی ڕژێمی [[بەشار ئەسەد]]. == کتێبەکان == خاوەنی چەندین کتێبە لەوانە: * تغارید ١، ٢٠١٤ * جواز سفر، 2019.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشان=https://elikaaonline.com/الداعیة-محمود-حسنات-فی-سیلا2019-بکتاب/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210316202357/https://elikaaonline.com/الداعیة-محمود-حسنات-فی-سیلا2019-بکتاب/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=جریدة اللقاء الجزائریة |زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.ennaharonline.com/الداعیة-محمود-الحسنات-فی-سیلا2019-بکتاب/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191110190758/https://www.ennaharonline.com/الداعیة-محمود-الحسنات-فی-سیلا2019-بکتاب/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=النھار أونلاین |زمان=ar}}</ref> == دەستگیرکردن لە سوودان == دوای ئەوەی نزیکەی سێ ساڵ لە [[سوودان]] ژیاوە بۆ تەواوکردنی خوێندن، لە ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٠ دەسەڵاتدارانی سودان بۆ ماوەی چەند ھەفتەیەک دەستگیریان کرد بە بیانووی ئەوەی بەشداری لە خۆپیشاندانەکاندا کردووە، ئەوەش ڕەتیکردەوە. دەسەڵاتداران ھیچ بەڵگەیەکیان نەخستەڕوو و ئازادیان کرد، ئەمەش کاردانەوەی زۆری بەدوای خۆیدا ھێنا. دواتر و دوای ئازادبوونی، مەحموود حەسەنات [[سوودان]]ی بەجێھێشت و بەرەو [[تورکیا]] ڕۆیشت بۆ تەواوکردنی خوێندن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://paltoday.ps/ar/post/381356/السلطات-السودانیة-ت-فرج-عن-الشیخ-محمود-الحسنات|سەردێڕ=السلطات السودانية تُفرج عن الشيخ محمود الحسنات |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210316180614/https://paltoday.ps/ar/post/381356/السلطات-السودانیة-ت-فرج-عن-الشیخ-محمود-الحسنات |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=فلسطین الیوم |زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://felesteen.ps/post/70791/اعتقال-داعیة-بارز-من-غزة-فی-السودان |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210316175156/https://felesteen.ps/post/70791/اعتقال-داعیة-بارز-من-غزة-فی-السودان |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=فلسطین أون لاین |زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=@paltimes |ڕێکەوت=٩ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://paltimeps.ps/post/269787/السلطات-السودانیة-تفرج-عن-الداعیة-الفلسطینی-محمود-الحسنات|سەردێڕ=السلطات السودانية تفرج عن الداعية الفلسطيني محمود الحسنات |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210316180700/https://paltimeps.ps/post/269787/السلطات-السودانیة-تفرج-عن-الداعیة-الفلسطینی-محمود-الحسنات |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=فلسطین الآن |زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://arabi21.com/story/1288455/اعتقال-داعیة-فلسطینی-بارز-فی-السودان-وجدل-صور|سەردێڕ=اعتقال داعية فلسطيني بارز في السودان.. وجدل (صور) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200817065420/https://arabi21.com/story/1288455/اعتقال-داعیة-فلسطینی-بارز-فی-السودان-وجدل-صور |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=عربی21 |زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://mubasher.aljazeera.net/news/politics/2020/7/26/السودان-اعتقال-داعیة-فلسطینی-وغضب-علی |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210317110605/https://mubasher.aljazeera.net/news/politics/2020/7/26/السودان-اعتقال-داعیة-فلسطینی-وغضب-علی |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=mubasher.aljazeera.net |زمان=ar}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{شریتی دەروازە|ئیسلام|فەلەستین|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:یوتیووبەرەکان]] [[پۆل:مسوڵمانانی فەلەستین]] [[پۆل:بانگخوازە فەلەستینییەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٩]] i49cwlgijktr7g19zwwxqt7a6jvr9lb 0 291417 1680744 1555458 2026-10-05T04:38:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1680744 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''مەحموود کوڕی جەمیل کوڕی مەجید پاشا کوڕی عەبدولقادر کوڕی سلێمان کوڕی ئیبراھیم پاشا کوڕی ئەحمەد پاشا کوڕی سلێمان''' یان '''مەحموود بابان''' [[سیاسەتوان]]ێکی کوردی عێراق بووە لە سەردەمی [[شانشینی عێراق|دەسەڵاتی پاشایەتی]] لە [[عێراق]] پۆستی وەزاری. لە ساڵی ١٩٢٠ لە شاری [[کفری]] لەدایکبووە و لە ساڵی ١٩٩٧ لە [[لەندەن]] کۆچی دوایی کردووە و لە گۆڕستانی ئال تەل لە شاری ئیربید لە [[ئوردن]] بە خاک سپێردراوە.<ref name="iasj">[https://www.iasj.net/iasj?func=article&aId=44185 محمود بابان حياته ودوره السياسي (1920-1997)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230908205825/https://www.iasj.net/iasj?func=article&aId=44185 |date= ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ }} وكذلك [https://www.iasj.net/iasj?func=fulltext&aId=44185 محمود بابان حياته ودوره السياسي (1920-1997)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230908205830/https://www.iasj.net/iasj?func=fulltext&aId=44185 |date= ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ }}، مجلة جامعة كركوك للدراسات الانسانية، نبيل عكيد محمود المظفري {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.iasj.net/iasj?func=article&aId=44185|سەردێڕ=محمود بابان حياته ودوره السياسي (1920-1997)|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181028225708/https://www.iasj.net/iasj?func=article&aId=44185|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=28 أكتوبر 2018}}</ref> == خێزان == باوکی، جەمیل مەجید پاشا (لەدایکبووی ١٨٨٤، کۆچی دوایی ١٩٤٦)، [[سیاسەتوان]] بووە. لە ساڵی ١٩٢٤ لە نوێنەرایەتی [[پارێزگای کەرکووک|قەزای کەرکووک]] ھەڵبژێردرا بۆ ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، ھەروەھا سێ جار لە نوێنەرایەتی قەزای کەرکووک بۆ ئەنجومەنی نوێنەران بۆ<ref name="iasj"/> سێ خولی لەسەریەک لە ساڵی ١٩٣٣ تا ١٩٣٩.<ref name="iasj"/> [[ئیبراھیم پاشای بابان|ئیبراھیم پاشا]]ی باپیری یەکێک بووە لە فەرمانڕەواکانی [[میرنشینی بابان]]، لە ساڵی ١٧٨١ تا ١٨٠٢ حوکمڕانی کردووە، لە ساڵی ١٧٨٤ دامەزرێنەری شاری [[سلێمانی]] بووە.<ref name="iasj"/> مەحموود بابان لە ساڵی ١٩٤٠ ھاوسەرگیری کرد.<ref name="iasj"/> == پلەکان == دوای تەواوکردنی خوێندنی [[یاسا]]، لە بواری [[دادوەر]]یدا کاری کردووە و لە ڕێگەی پۆستە دادوەرییە جیاوازەکانەوە پێشکەوتووە. لە ساڵی ١٩٤٤ لە دادگای [[فەلووجە]] و پاشان لە دادگای [[ئەعزەمییە|ئەعزەمیە]] تا ساڵی ١٩٥١ کە چووەتە ناو سیاسەتەوە.<ref name="iasj"/> مەحموود بابان لە چوار خولی ھەڵبژاردنی یەک لە دوای یەکدا کورسییەکی [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق]] بەدەستھێنا، کە دوا خولی ھەڵبژاردن بوو لە سەردەمی پاشایەتیدا لە ساڵی ١٩٥٣ تا ١٤ی تەممووزی ١٩٥٨.<ref name="iasj"/> وەزیری تەندروستی لە کابینەی عەبدولوەھاب مەرجان، پاشان وەزیری دەوڵەت بۆ کاروباری ئەنجومەنی نوێنەران لە کابینەی چواردەھەمی [[نووری سەعید]]، و وەزیری بێ وەزارەت لە کابینەی ئەحمەد موختار بابان کە دوا کابینەی [[شانشینی عێراق|دەسەڵاتی پاشایەتی]] بوو لە عێراق.<ref name="iasj"/> == ژیانی دوای ڕووخانی دەسەڵاتی پاشایەتی == دوابەدوای [[شۆڕشی ١٤ی تەممووز|شۆڕشی ١٤ی تەممووزی ١٩٥٨]] لەگەڵ ئەندامانی بنەماڵەی بابان، وەک [[ئەحمەد موختار بابان]] و جەمال ڕەشید بابان، عێراقیان بەجێھێشت و بەرەو [[لوبنان]]، لەوێ تا ساڵی ١٩٦٨ لە بواری بازرگانیدا کاریان کرد، لەو کاتەدا سائیب سەلام سەرۆکوەزیرانی لوبنان بانگھێشتی کرد و داوای لێکرد لوبنان بەجێبھێڵێت چونکە حکوومەتی عێراق مەحموود بابانی تۆمەتبارکرد بە ھەوڵدان بۆ ڕووخاندنی ڕژێمی بەعس لە عێراقدا. پاشان بەرەو [[عەرەبستانی سعوودی|سعوودیە]] ڕۆیشت و وەک ڕاوێژکاری شازادە [[فەھد کوڕی عەبدولعەزیز ئال سعوود|فەھد بن عەبدولعەزیز]] کاری کرد. ساڵی ١٩٧٩ ڕووی لە [[لەندەن]] کرد و نووسینگەیەکی بەڵێندەرایەتی لەژێر ناوی دەوڵەتی سعوودیە کردووەتەوە.<ref name="iasj"/> ھەروەھا زۆر سەردانی [[ئوردن|شانشینی ھاشمی ئوردنی]] دەکرد و پەیوەندییەکی باشی لەگەڵ وەسفی تەل سەرۆکوەزیرانی ئوردن ھەبووە. بەھۆی پەیوەندییەکەی لەگەڵ بارزانییەکان و ئوردنییەکان، ڕۆڵی ھەبووە لە پێشوازیکردنی ئوردن لە ژمارەیەک شاندی تایبەتی خوێندکاری کورد، لەنێویاندا [[ھۆشیار زێباری]].<ref name="iasj"/> لە ساڵانی دواتردا مەحموود بابان خۆی بۆ کاروباری خۆی تەرخان کرد تا لە ساڵی ١٩٩٧ لە لەندەن کۆچی دوایی کرد.<ref name="iasj"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|سیاسەت|عێراق|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:سیاسەتوانانی کورد]] [[پۆل:مەرگەکان لە لەندەن]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩٧]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٠]] skegm539nr539r4ztagm1f111wlwycw 0 291565 1680447 1644509 2026-10-04T16:33:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1680447 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مێرکێ | ناوی_فەرمی = Merki - میرکی | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[دێ|گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Mor-mattai.png | شرۆڤەی_وێنە = [[دێری مارمەتی]] لە سەرووی گوندەکەوە لە شاخەکانی باکوور دایە، ھەر بۆیەش تایبەتمەندییەکی گوندەکەیە | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 36.47811| 43.43976}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مێرکێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.47811| 43.43976 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای نەینەوا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای مووسڵ|مووسڵ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی باشیک|باشیک]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٢٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٨١ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = مێرکێی | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی سوریانی|سریانی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[مەسیحی]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مێرکێ''' یان '''مێرگێ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی باشیک]] لە [[قەزای مووسڵ]] لە [[پارێزگای نەینەوا]] لە [[باشووری کوردستان]] لە [[عێراق]]. ھەروەھا دەکەوێتە [[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای مووسڵ و دھۆک) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20220828220741430931&lng=1q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20220828220741430931&lng=1q=20220828220324430930&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> گوندەکە بە دووری ١٣ کیلۆمەتر لە باشووری ڕۆژھەڵاتی [[بەعشیقە]] ھەڵکەوتووە. ھەروەھا دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی [[چیای بەعشیقە]].<ref>https://web.archive.org/web/20200413091205/http://docs.neu.edu.tr/library/6421411229.pdf</ref> گوندەکە لە [[ئاشوورییەکان]]ە ئاینزا [[مەسیحی]] پێکھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.aina.org/reports/acetste.pdf |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200216045323/http://www.aina.org/reports/acetste.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == مێژوو == ئەو گوندە لەلایەن پەنابەرانی [[کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی سوریانی]] لە [[تکریت]]ەوە لە ساڵی ١٠٨٩ دامەزراون، کە ھەڵاتوون بۆ [[دێری مارمەتی]]، ئەم گوندەیان لە دۆڵی خوار دێرەکەوە دامەزراندووە.<ref>Gibb, H. A. R. (2000). "Takrīt". In Kramers, J. H. Encyclopaedia of Islam 10 (Second ed.). BRILL. pp. 140–141</ref> دواتر گوندەکە و ناوچەی [[دەشتی نەینەوا]] بەھۆی ھەڵکوتانە سەر [[مەغۆل|مەغۆلەکان]] لە ساڵی ١٢٩٥ و جینۆسایدکردنی مەسیحییەکان لەلایەن [[تەیمووری لەنگ|تەیموور]] لە سەرەتای ساڵانی ١٤٠٠دا لەلایەن پەنابەرە سورییەکانی دیکەی تکریتەوە بەھێزتر کران.<ref>Rassam, Suha (2005). Christianity in Iraq: Its Origins and Development to the Present Day. Gracewing Publishing. pp. 67–68.</ref> مێرکێ گوندێکی کشتوکاڵی ئاوەدانە، چاندنی [[زەیتوون]] تایبەتمەندی ئەوانە. گوندەکە چەند سەد خانوویەکی ھەیە، و کڵێسایەکی مێژوویی گەورەی ھەیە کە بەم دواییە نۆژەن کراوەتەوە.<ref>https://www.ishtartv.com/en/viewarticle,35661.html</ref> لە ساڵی ٢٠١٥ ڕاھیبە مەسیحییەکان لە خانەقاکەدا مانەوە سەرەڕای زیادبوونی چالاکییەکانی [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|داعش]] لە ناوچەی دەوروبەری [[دەشتی نەینەوا]].<ref>http://www.aina.org/news/20150527134926.htm</ref> == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٢٧٤)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٢٠٦)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٤٨) [[خێزان]] و (١٨١) کەس، کە (٩٣) [[نێر]] و (٨٨) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{گوندەکانی قەزای مووسڵ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} {{پۆلی کۆمنز|Bahzani}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ]] fn3d5ol0h9ssjc1odwsf6e2jl3j5tnf 0 291765 1680852 1597976 2026-10-05T09:02:02Z Ravan 7844 /* بەستەرە دەرەکییەکان */ 1680852 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی ڕێکخراوە|ناو=ناوەندی کوردستان بۆ هونەر و کلتوور|ناوی_ڕەسەن=ناوەندی کوردستان بۆ هونەر و کلتوور|زمانی_ناوی_ڕەسەن=ckb|لۆگۆ=Kurdistan Center for Arts and Culture.jpg|قەبارەی_لۆگۆ=200|دامەزراندن={{Start date|2023|07|19}}|دامەزرێنەر=[[باراڤ بارزانی]]|جۆر=ڕێکخراوێکی کولتووری|مەبەست=پاراستنی کەلەپوور، هونەری هاوچەرخ، ئەرشیفکردنی دیجیتاڵی، وەرگێڕانی ئەدەبی|بارەگا=[[هەولێر]]، [[هەرێمی کوردستان]]|ناوچەی_خزمەتگوزاری=[[هەرێمی کوردستان]]، [[عێراق]]|کەسانی_سەرەکی=باراڤ بارزانی (سەرۆک)<br>محەممەد فاتیح (بەڕێوەبەری جێبەجێکار)|ماڵپەڕ={{URL|https://kcac.org/}}}} '''ناوەندی کوردستان بۆ هونەر و کلتوور''' (بە ئینگلیزی: '''Kurdistan Center for Arts and Culture – KCAC''') دامەزراوەیەکی کولتووریی قازانج‌نەویست و ئەرشیفێکی دیجیتاڵییە کە بنکەکەی لە [[هەولێر]]، [[هەرێمی کوردستان|هەرێمی کوردستانە]]. ئەم ناوەندە لە ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٣ دامەزراوە و سەرنجی خۆی خستووەتە سەر پاراستنی مێژووی زارەکی، مۆسیقا و دەستنووسە کوردییەکان لە ڕێگەی ئەرشیفکردنی دیجیتاڵییەوە، هەروەها پەرەپێدانی هونەری هاوچەرخ و ئەدەبیات لە ڕێگەی پێشانگا، پڕۆژەی وەرگێڕان و پێشبڕکێی تەلارسازییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.tarii.org/news/2024/9/13/introducing-the-kcac-archive-a-digital-treasure-trove-of-kurdish-history |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Introducing the KCAC Archive: A Digital Treasure Trove of Kurdish History |بڵاوکەرەوە=The Academic Research Institute in Iraq (TARII)}}</ref> ڕێکخراوەکە وەک ناوەندێکی گشتی بۆ توێژینەوەی کولتووری، فۆتۆگرافی و فیلم کار دەکات، بە ئامانجی بەرەوپێشبردنی ژێرخانی کولتووری لە ناوچەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.mediainfo.com/blog/2024/03/09/kcac-kurdistan-center-for-arts-culture/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=KCAC: Kurdistan Center for Arts & Culture |بڵاوکەرەوە=Media Info}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٤دا، ناوەندەکە دەستکەوتەکانی ئەرشیفەکەی لە [https://www.lse.ac.uk/ کۆلێژی ئابووری لەندەن] (LSE) پیشان دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://globalvoices.org/2025/08/27/two-alphabets-one-struggle-how-kurdish-communities-are-building-a-digital-future/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Two alphabets, one struggle: How Kurdish communities are building a digital future |بڵاوکەرەوە=Global Voices}}</ref> == مێژوو == ناوەندی KCAC لە ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٣ لەلایەن باراڤ بارزانییەوە دامەزرا، بە مەبەستی دابینکردنی ژێرخانێکی مۆدێرن بۆ پاراستن و پەرەپێدانی کەلەپووری کولتووریی کوردی. بارەگای سەرەکی ناوەندەکە لە هەولێرە. ئەم دەسپێشخەرییە لەلایەن سەرکردایەتی ناوچەکەوە پێشوازی لێکراوە، و لەوانە [[نێچیرڤان بارزانی]]، سەرۆکی هەرێمی کوردستان، جەختی لەسەر پێویستی گرنگیدانی زیاتر بە هونەر و کولتوور کردووە بۆ پاراستنی ناسنامەی نەتەوەیی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://presidency.gov.krd/en/president-nechirvan-barzani-emphasizes-the-necessity-of-greater-focus-on-arts-and-culture |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=President Nechirvan Barzani Emphasizes the Necessity of Greater Focus on Arts and Culture |بڵاوکەرەوە=Presidency of the Kurdistan Region}}</ref> ڕێکخراوەکە پەیوەندیی هاوبەشی لەگەڵ لایەنە نێودەوڵەتییەکان دروست کردووە، وەک پەیمانگای فەرەنسی (Institut Français) و کونسوڵخانەی گشتی کۆماری پۆڵەندا لە هەولێر، بە مەبەستی ئاسانکردنی ئاڵوگۆڕی کولتووری.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Erbil hosts Iraq's largest contemporary art exhibition, celebrates cultural diversity|ناونیشان=https://shafaq.com/en/Kurdistan/Erbil-hosts-Iraq-s-largest-contemporary-art-exhibition-celebrates-cultural-diversity|بڵاوکەرەوە=Shafaq News|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤دا، ناوەندەکە پڕۆژەیەکی بۆ نۆژەنکردنەوەی «خانووی کولتووری» لە هەولێر دەستپێکرد، بۆ ئەوەی وەک بارەگایەکی هەمیشەیی و ناوەندێکی کولتووری خزمەت بکات. پڕۆژەکە بە هەماهەنگی پارێزگای هەولێر و وەزارەتی شارەوانی و گەشتوگوزاری حکومەتی هەرێمی کوردستان ئەنجام درا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.hawlergov.org/app/ku/node/8474 |زمان=ku |سەردێڕ=Renovation of KCAC Cultural House |بڵاوکەرەوە=Erbil Governorate}}</ref> == سەرکردایەتی == ڕێکخراوەکە لەلایەن دامەزرێنەرەکەیەوە، '''باراڤ بارزانی'''، بەڕێوەدەبرێت کە سەرۆکی ناوەندەکەیە. بارزانی بڕوانامەی ماستەری لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان لە [https://www.ed.ac.uk/ زانکۆی ئێدینبێرگ] (٢٠٢٠) هەیە و لە [[زانکۆی لەندەن]] (UCL) خوێندوویەتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://alumni.ed.ac.uk/services/profiles/graduation/2020s/barav-barzani |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Alumni Profile: Barav Barzani |بڵاوکەرەوە=University of Edinburgh}}</ref> == چالاکییەکان == کارەکانی ناوەندەکە دابەش کراون بەسەر پێنج کەرتی سەرەکیدا: ئەرشیفکردنی دیجیتاڵی، پێشانگای هونەری، پێشبڕکێی تەلارسازی، وەرگێڕانی ئەدەبی، و وۆرکشۆپی پەروەردەیی. === ئەرشیفی KCAC === ناوەندەکە ئەرشیفێکی دیجیتاڵی بۆ پاراستنی مێژووی کورد بەڕێوەدەبات. تا کۆتایی ساڵی ٢٠٢٤، ئەرشیفەکە نزیکەی ٣٥٨٦ ماددەی لەخۆگرتووە، لەوانە دەستنووسی دەگمەن، نامیلکە، ڕۆژنامە و وێنە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://archive.kcac.org/browse |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Archiving in Kurdistan |بڵاوکەرەوە=KCAC Archive}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Preserving Heritage: The KCAC Archive|ناونیشان=https://kurdistanchronicle.com/babat/3144|بڵاوکەرەوە=Kurdistan Chronicle|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240613224511/https://kurdistanchronicle.com/babat/3144|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === خەڵاتی قەڵات === ناوەندی KCAC ساڵانە پێشبڕکێیەکی نێودەوڵەتی تەلارسازی بەناوی '''خەڵاتی قەڵات''' ڕێکدەخات. ئەم خەڵاتە ئامانجی ئەوەیە پێشنیارە سەرکەوتووەکان بگۆڕێت بۆ کارە ڕاستەقینەکان لە دیمەنی شارستانی و ژیانی گشتی هەولێردا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=KCAC launches Qalat Award for architecture|ناونیشان=https://en.964media.com/2014/|بڵاوکەرەوە=964 Media|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> === وەرگێڕان و بڵاوکردنەوە === * '''[[چێشتی مجێور]]''' – وەرگێڕانی ژیاننامەی [[هەژار|هەژار موکریانی]] بۆ زمانی ئینگلیزی. === پێشانگاکان === * '''پرتەقاڵیی شین (٢٠٢٤)''' – پێشانگای هونەری لە قیشڵەی [[ئاکرێ]]. * '''ون.بوون (٢٠٢٤)''' – پێشانگا لە پارکی گشتی [[ڕانیە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.gov.pl/web/iraq/beinglost-exhibition-in-ranya |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Being.Lost exhibition in Ranya |بڵاوکەرەوە=Government of Poland}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Official website|https://kcac.org/}} [[پۆل:هەولێر]] [[پۆل:ڕێکخراوەکانی عێراق]] [[پۆل:هەرێمی کوردستان]] [[پۆل:٢٠٢٣ لە هەرێمی کوردستان]] {{شریتی دەروازە|کوردستان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} 7aj36i4jomtpk72yvzd9cfml5479n5k 1680853 1680852 2026-10-05T09:02:47Z Ravan 7844 /* بەستەرە دەرەکییەکان */ 1680853 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی ڕێکخراوە|ناو=ناوەندی کوردستان بۆ هونەر و کلتوور|ناوی_ڕەسەن=ناوەندی کوردستان بۆ هونەر و کلتوور|زمانی_ناوی_ڕەسەن=ckb|لۆگۆ=Kurdistan Center for Arts and Culture.jpg|قەبارەی_لۆگۆ=200|دامەزراندن={{Start date|2023|07|19}}|دامەزرێنەر=[[باراڤ بارزانی]]|جۆر=ڕێکخراوێکی کولتووری|مەبەست=پاراستنی کەلەپوور، هونەری هاوچەرخ، ئەرشیفکردنی دیجیتاڵی، وەرگێڕانی ئەدەبی|بارەگا=[[هەولێر]]، [[هەرێمی کوردستان]]|ناوچەی_خزمەتگوزاری=[[هەرێمی کوردستان]]، [[عێراق]]|کەسانی_سەرەکی=باراڤ بارزانی (سەرۆک)<br>محەممەد فاتیح (بەڕێوەبەری جێبەجێکار)|ماڵپەڕ={{URL|https://kcac.org/}}}} '''ناوەندی کوردستان بۆ هونەر و کلتوور''' (بە ئینگلیزی: '''Kurdistan Center for Arts and Culture – KCAC''') دامەزراوەیەکی کولتووریی قازانج‌نەویست و ئەرشیفێکی دیجیتاڵییە کە بنکەکەی لە [[هەولێر]]، [[هەرێمی کوردستان|هەرێمی کوردستانە]]. ئەم ناوەندە لە ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٣ دامەزراوە و سەرنجی خۆی خستووەتە سەر پاراستنی مێژووی زارەکی، مۆسیقا و دەستنووسە کوردییەکان لە ڕێگەی ئەرشیفکردنی دیجیتاڵییەوە، هەروەها پەرەپێدانی هونەری هاوچەرخ و ئەدەبیات لە ڕێگەی پێشانگا، پڕۆژەی وەرگێڕان و پێشبڕکێی تەلارسازییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.tarii.org/news/2024/9/13/introducing-the-kcac-archive-a-digital-treasure-trove-of-kurdish-history |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Introducing the KCAC Archive: A Digital Treasure Trove of Kurdish History |بڵاوکەرەوە=The Academic Research Institute in Iraq (TARII)}}</ref> ڕێکخراوەکە وەک ناوەندێکی گشتی بۆ توێژینەوەی کولتووری، فۆتۆگرافی و فیلم کار دەکات، بە ئامانجی بەرەوپێشبردنی ژێرخانی کولتووری لە ناوچەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.mediainfo.com/blog/2024/03/09/kcac-kurdistan-center-for-arts-culture/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=KCAC: Kurdistan Center for Arts & Culture |بڵاوکەرەوە=Media Info}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٤دا، ناوەندەکە دەستکەوتەکانی ئەرشیفەکەی لە [https://www.lse.ac.uk/ کۆلێژی ئابووری لەندەن] (LSE) پیشان دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://globalvoices.org/2025/08/27/two-alphabets-one-struggle-how-kurdish-communities-are-building-a-digital-future/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Two alphabets, one struggle: How Kurdish communities are building a digital future |بڵاوکەرەوە=Global Voices}}</ref> == مێژوو == ناوەندی KCAC لە ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٣ لەلایەن باراڤ بارزانییەوە دامەزرا، بە مەبەستی دابینکردنی ژێرخانێکی مۆدێرن بۆ پاراستن و پەرەپێدانی کەلەپووری کولتووریی کوردی. بارەگای سەرەکی ناوەندەکە لە هەولێرە. ئەم دەسپێشخەرییە لەلایەن سەرکردایەتی ناوچەکەوە پێشوازی لێکراوە، و لەوانە [[نێچیرڤان بارزانی]]، سەرۆکی هەرێمی کوردستان، جەختی لەسەر پێویستی گرنگیدانی زیاتر بە هونەر و کولتوور کردووە بۆ پاراستنی ناسنامەی نەتەوەیی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://presidency.gov.krd/en/president-nechirvan-barzani-emphasizes-the-necessity-of-greater-focus-on-arts-and-culture |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=President Nechirvan Barzani Emphasizes the Necessity of Greater Focus on Arts and Culture |بڵاوکەرەوە=Presidency of the Kurdistan Region}}</ref> ڕێکخراوەکە پەیوەندیی هاوبەشی لەگەڵ لایەنە نێودەوڵەتییەکان دروست کردووە، وەک پەیمانگای فەرەنسی (Institut Français) و کونسوڵخانەی گشتی کۆماری پۆڵەندا لە هەولێر، بە مەبەستی ئاسانکردنی ئاڵوگۆڕی کولتووری.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Erbil hosts Iraq's largest contemporary art exhibition, celebrates cultural diversity|ناونیشان=https://shafaq.com/en/Kurdistan/Erbil-hosts-Iraq-s-largest-contemporary-art-exhibition-celebrates-cultural-diversity|بڵاوکەرەوە=Shafaq News|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤دا، ناوەندەکە پڕۆژەیەکی بۆ نۆژەنکردنەوەی «خانووی کولتووری» لە هەولێر دەستپێکرد، بۆ ئەوەی وەک بارەگایەکی هەمیشەیی و ناوەندێکی کولتووری خزمەت بکات. پڕۆژەکە بە هەماهەنگی پارێزگای هەولێر و وەزارەتی شارەوانی و گەشتوگوزاری حکومەتی هەرێمی کوردستان ئەنجام درا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.hawlergov.org/app/ku/node/8474 |زمان=ku |سەردێڕ=Renovation of KCAC Cultural House |بڵاوکەرەوە=Erbil Governorate}}</ref> == سەرکردایەتی == ڕێکخراوەکە لەلایەن دامەزرێنەرەکەیەوە، '''باراڤ بارزانی'''، بەڕێوەدەبرێت کە سەرۆکی ناوەندەکەیە. بارزانی بڕوانامەی ماستەری لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان لە [https://www.ed.ac.uk/ زانکۆی ئێدینبێرگ] (٢٠٢٠) هەیە و لە [[زانکۆی لەندەن]] (UCL) خوێندوویەتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://alumni.ed.ac.uk/services/profiles/graduation/2020s/barav-barzani |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Alumni Profile: Barav Barzani |بڵاوکەرەوە=University of Edinburgh}}</ref> == چالاکییەکان == کارەکانی ناوەندەکە دابەش کراون بەسەر پێنج کەرتی سەرەکیدا: ئەرشیفکردنی دیجیتاڵی، پێشانگای هونەری، پێشبڕکێی تەلارسازی، وەرگێڕانی ئەدەبی، و وۆرکشۆپی پەروەردەیی. === ئەرشیفی KCAC === ناوەندەکە ئەرشیفێکی دیجیتاڵی بۆ پاراستنی مێژووی کورد بەڕێوەدەبات. تا کۆتایی ساڵی ٢٠٢٤، ئەرشیفەکە نزیکەی ٣٥٨٦ ماددەی لەخۆگرتووە، لەوانە دەستنووسی دەگمەن، نامیلکە، ڕۆژنامە و وێنە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://archive.kcac.org/browse |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Archiving in Kurdistan |بڵاوکەرەوە=KCAC Archive}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Preserving Heritage: The KCAC Archive|ناونیشان=https://kurdistanchronicle.com/babat/3144|بڵاوکەرەوە=Kurdistan Chronicle|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240613224511/https://kurdistanchronicle.com/babat/3144|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === خەڵاتی قەڵات === ناوەندی KCAC ساڵانە پێشبڕکێیەکی نێودەوڵەتی تەلارسازی بەناوی '''خەڵاتی قەڵات''' ڕێکدەخات. ئەم خەڵاتە ئامانجی ئەوەیە پێشنیارە سەرکەوتووەکان بگۆڕێت بۆ کارە ڕاستەقینەکان لە دیمەنی شارستانی و ژیانی گشتی هەولێردا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=KCAC launches Qalat Award for architecture|ناونیشان=https://en.964media.com/2014/|بڵاوکەرەوە=964 Media|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> === وەرگێڕان و بڵاوکردنەوە === * '''[[چێشتی مجێور]]''' – وەرگێڕانی ژیاننامەی [[هەژار|هەژار موکریانی]] بۆ زمانی ئینگلیزی. === پێشانگاکان === * '''پرتەقاڵیی شین (٢٠٢٤)''' – پێشانگای هونەری لە قیشڵەی [[ئاکرێ]]. * '''ون.بوون (٢٠٢٤)''' – پێشانگا لە پارکی گشتی [[ڕانیە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.gov.pl/web/iraq/beinglost-exhibition-in-ranya |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Being.Lost exhibition in Ranya |بڵاوکەرەوە=Government of Poland}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Official website|https://kcac.org/}} [[پۆل:هەولێر]] [[پۆل:ڕێکخراوەکانی عێراق]] [[پۆل:هەرێمی کوردستان]] [[پۆل:٢٠٢٣ لە هەرێمی کوردستان]] {{شریتی دەروازە|کوردستان}} h60srsb3eho66yajff8eoh9wucs8fej 1680859 1680853 2026-10-05T09:22:36Z Ravan 7844 /* بەستەرە دەرەکییەکان */ 1680859 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی ڕێکخراوە|ناو=ناوەندی کوردستان بۆ هونەر و کلتوور|ناوی_ڕەسەن=ناوەندی کوردستان بۆ هونەر و کلتوور|زمانی_ناوی_ڕەسەن=ckb|لۆگۆ=Kurdistan Center for Arts and Culture.jpg|قەبارەی_لۆگۆ=200|دامەزراندن={{Start date|2023|07|19}}|دامەزرێنەر=[[باراڤ بارزانی]]|جۆر=ڕێکخراوێکی کولتووری|مەبەست=پاراستنی کەلەپوور، هونەری هاوچەرخ، ئەرشیفکردنی دیجیتاڵی، وەرگێڕانی ئەدەبی|بارەگا=[[هەولێر]]، [[هەرێمی کوردستان]]|ناوچەی_خزمەتگوزاری=[[هەرێمی کوردستان]]، [[عێراق]]|کەسانی_سەرەکی=باراڤ بارزانی (سەرۆک)<br>محەممەد فاتیح (بەڕێوەبەری جێبەجێکار)|ماڵپەڕ={{URL|https://kcac.org/}}}} '''ناوەندی کوردستان بۆ هونەر و کلتوور''' (بە ئینگلیزی: '''Kurdistan Center for Arts and Culture – KCAC''') دامەزراوەیەکی کولتووریی قازانج‌نەویست و ئەرشیفێکی دیجیتاڵییە کە بنکەکەی لە [[هەولێر]]، [[هەرێمی کوردستان|هەرێمی کوردستانە]]. ئەم ناوەندە لە ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٣ دامەزراوە و سەرنجی خۆی خستووەتە سەر پاراستنی مێژووی زارەکی، مۆسیقا و دەستنووسە کوردییەکان لە ڕێگەی ئەرشیفکردنی دیجیتاڵییەوە، هەروەها پەرەپێدانی هونەری هاوچەرخ و ئەدەبیات لە ڕێگەی پێشانگا، پڕۆژەی وەرگێڕان و پێشبڕکێی تەلارسازییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.tarii.org/news/2024/9/13/introducing-the-kcac-archive-a-digital-treasure-trove-of-kurdish-history |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Introducing the KCAC Archive: A Digital Treasure Trove of Kurdish History |بڵاوکەرەوە=The Academic Research Institute in Iraq (TARII)}}</ref> ڕێکخراوەکە وەک ناوەندێکی گشتی بۆ توێژینەوەی کولتووری، فۆتۆگرافی و فیلم کار دەکات، بە ئامانجی بەرەوپێشبردنی ژێرخانی کولتووری لە ناوچەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.mediainfo.com/blog/2024/03/09/kcac-kurdistan-center-for-arts-culture/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=KCAC: Kurdistan Center for Arts & Culture |بڵاوکەرەوە=Media Info}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٤دا، ناوەندەکە دەستکەوتەکانی ئەرشیفەکەی لە [https://www.lse.ac.uk/ کۆلێژی ئابووری لەندەن] (LSE) پیشان دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://globalvoices.org/2025/08/27/two-alphabets-one-struggle-how-kurdish-communities-are-building-a-digital-future/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Two alphabets, one struggle: How Kurdish communities are building a digital future |بڵاوکەرەوە=Global Voices}}</ref> == مێژوو == ناوەندی KCAC لە ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٣ لەلایەن باراڤ بارزانییەوە دامەزرا، بە مەبەستی دابینکردنی ژێرخانێکی مۆدێرن بۆ پاراستن و پەرەپێدانی کەلەپووری کولتووریی کوردی. بارەگای سەرەکی ناوەندەکە لە هەولێرە. ئەم دەسپێشخەرییە لەلایەن سەرکردایەتی ناوچەکەوە پێشوازی لێکراوە، و لەوانە [[نێچیرڤان بارزانی]]، سەرۆکی هەرێمی کوردستان، جەختی لەسەر پێویستی گرنگیدانی زیاتر بە هونەر و کولتوور کردووە بۆ پاراستنی ناسنامەی نەتەوەیی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://presidency.gov.krd/en/president-nechirvan-barzani-emphasizes-the-necessity-of-greater-focus-on-arts-and-culture |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=President Nechirvan Barzani Emphasizes the Necessity of Greater Focus on Arts and Culture |بڵاوکەرەوە=Presidency of the Kurdistan Region}}</ref> ڕێکخراوەکە پەیوەندیی هاوبەشی لەگەڵ لایەنە نێودەوڵەتییەکان دروست کردووە، وەک پەیمانگای فەرەنسی (Institut Français) و کونسوڵخانەی گشتی کۆماری پۆڵەندا لە هەولێر، بە مەبەستی ئاسانکردنی ئاڵوگۆڕی کولتووری.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Erbil hosts Iraq's largest contemporary art exhibition, celebrates cultural diversity|ناونیشان=https://shafaq.com/en/Kurdistan/Erbil-hosts-Iraq-s-largest-contemporary-art-exhibition-celebrates-cultural-diversity|بڵاوکەرەوە=Shafaq News|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤دا، ناوەندەکە پڕۆژەیەکی بۆ نۆژەنکردنەوەی «خانووی کولتووری» لە هەولێر دەستپێکرد، بۆ ئەوەی وەک بارەگایەکی هەمیشەیی و ناوەندێکی کولتووری خزمەت بکات. پڕۆژەکە بە هەماهەنگی پارێزگای هەولێر و وەزارەتی شارەوانی و گەشتوگوزاری حکومەتی هەرێمی کوردستان ئەنجام درا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.hawlergov.org/app/ku/node/8474 |زمان=ku |سەردێڕ=Renovation of KCAC Cultural House |بڵاوکەرەوە=Erbil Governorate}}</ref> == سەرکردایەتی == ڕێکخراوەکە لەلایەن دامەزرێنەرەکەیەوە، '''باراڤ بارزانی'''، بەڕێوەدەبرێت کە سەرۆکی ناوەندەکەیە. بارزانی بڕوانامەی ماستەری لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان لە [https://www.ed.ac.uk/ زانکۆی ئێدینبێرگ] (٢٠٢٠) هەیە و لە [[زانکۆی لەندەن]] (UCL) خوێندوویەتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://alumni.ed.ac.uk/services/profiles/graduation/2020s/barav-barzani |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Alumni Profile: Barav Barzani |بڵاوکەرەوە=University of Edinburgh}}</ref> == چالاکییەکان == کارەکانی ناوەندەکە دابەش کراون بەسەر پێنج کەرتی سەرەکیدا: ئەرشیفکردنی دیجیتاڵی، پێشانگای هونەری، پێشبڕکێی تەلارسازی، وەرگێڕانی ئەدەبی، و وۆرکشۆپی پەروەردەیی. === ئەرشیفی KCAC === ناوەندەکە ئەرشیفێکی دیجیتاڵی بۆ پاراستنی مێژووی کورد بەڕێوەدەبات. تا کۆتایی ساڵی ٢٠٢٤، ئەرشیفەکە نزیکەی ٣٥٨٦ ماددەی لەخۆگرتووە، لەوانە دەستنووسی دەگمەن، نامیلکە، ڕۆژنامە و وێنە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://archive.kcac.org/browse |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Archiving in Kurdistan |بڵاوکەرەوە=KCAC Archive}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Preserving Heritage: The KCAC Archive|ناونیشان=https://kurdistanchronicle.com/babat/3144|بڵاوکەرەوە=Kurdistan Chronicle|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240613224511/https://kurdistanchronicle.com/babat/3144|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === خەڵاتی قەڵات === ناوەندی KCAC ساڵانە پێشبڕکێیەکی نێودەوڵەتی تەلارسازی بەناوی '''خەڵاتی قەڵات''' ڕێکدەخات. ئەم خەڵاتە ئامانجی ئەوەیە پێشنیارە سەرکەوتووەکان بگۆڕێت بۆ کارە ڕاستەقینەکان لە دیمەنی شارستانی و ژیانی گشتی هەولێردا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=KCAC launches Qalat Award for architecture|ناونیشان=https://en.964media.com/2014/|بڵاوکەرەوە=964 Media|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> === وەرگێڕان و بڵاوکردنەوە === * '''[[چێشتی مجێور]]''' – وەرگێڕانی ژیاننامەی [[هەژار|هەژار موکریانی]] بۆ زمانی ئینگلیزی. === پێشانگاکان === * '''پرتەقاڵیی شین (٢٠٢٤)''' – پێشانگای هونەری لە قیشڵەی [[ئاکرێ]]. * '''ون.بوون (٢٠٢٤)''' – پێشانگا لە پارکی گشتی [[ڕانیە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.gov.pl/web/iraq/beinglost-exhibition-in-ranya |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Being.Lost exhibition in Ranya |بڵاوکەرەوە=Government of Poland}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Official website|https://kcac.org/}} [[پۆل:هەولێر]] [[پۆل:ڕێکخراوەکانی عێراق]] [[پۆل:هەرێمی کوردستان]] [[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]] {{شریتی دەروازە|کوردستان}} fd9bfxwdfhebn72t6rm1d3i9boqo9o7 1680861 1680859 2026-10-05T09:23:46Z Ravan 7844 /* بەستەرە دەرەکییەکان */ 1680861 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی ڕێکخراوە|ناو=ناوەندی کوردستان بۆ هونەر و کلتوور|ناوی_ڕەسەن=ناوەندی کوردستان بۆ هونەر و کلتوور|زمانی_ناوی_ڕەسەن=ckb|لۆگۆ=Kurdistan Center for Arts and Culture.jpg|قەبارەی_لۆگۆ=200|دامەزراندن={{Start date|2023|07|19}}|دامەزرێنەر=[[باراڤ بارزانی]]|جۆر=ڕێکخراوێکی کولتووری|مەبەست=پاراستنی کەلەپوور، هونەری هاوچەرخ، ئەرشیفکردنی دیجیتاڵی، وەرگێڕانی ئەدەبی|بارەگا=[[هەولێر]]، [[هەرێمی کوردستان]]|ناوچەی_خزمەتگوزاری=[[هەرێمی کوردستان]]، [[عێراق]]|کەسانی_سەرەکی=باراڤ بارزانی (سەرۆک)<br>محەممەد فاتیح (بەڕێوەبەری جێبەجێکار)|ماڵپەڕ={{URL|https://kcac.org/}}}} '''ناوەندی کوردستان بۆ هونەر و کلتوور''' (بە ئینگلیزی: '''Kurdistan Center for Arts and Culture – KCAC''') دامەزراوەیەکی کولتووریی قازانج‌نەویست و ئەرشیفێکی دیجیتاڵییە کە بنکەکەی لە [[هەولێر]]، [[هەرێمی کوردستان|هەرێمی کوردستانە]]. ئەم ناوەندە لە ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٣ دامەزراوە و سەرنجی خۆی خستووەتە سەر پاراستنی مێژووی زارەکی، مۆسیقا و دەستنووسە کوردییەکان لە ڕێگەی ئەرشیفکردنی دیجیتاڵییەوە، هەروەها پەرەپێدانی هونەری هاوچەرخ و ئەدەبیات لە ڕێگەی پێشانگا، پڕۆژەی وەرگێڕان و پێشبڕکێی تەلارسازییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.tarii.org/news/2024/9/13/introducing-the-kcac-archive-a-digital-treasure-trove-of-kurdish-history |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Introducing the KCAC Archive: A Digital Treasure Trove of Kurdish History |بڵاوکەرەوە=The Academic Research Institute in Iraq (TARII)}}</ref> ڕێکخراوەکە وەک ناوەندێکی گشتی بۆ توێژینەوەی کولتووری، فۆتۆگرافی و فیلم کار دەکات، بە ئامانجی بەرەوپێشبردنی ژێرخانی کولتووری لە ناوچەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.mediainfo.com/blog/2024/03/09/kcac-kurdistan-center-for-arts-culture/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=KCAC: Kurdistan Center for Arts & Culture |بڵاوکەرەوە=Media Info}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٤دا، ناوەندەکە دەستکەوتەکانی ئەرشیفەکەی لە [https://www.lse.ac.uk/ کۆلێژی ئابووری لەندەن] (LSE) پیشان دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://globalvoices.org/2025/08/27/two-alphabets-one-struggle-how-kurdish-communities-are-building-a-digital-future/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Two alphabets, one struggle: How Kurdish communities are building a digital future |بڵاوکەرەوە=Global Voices}}</ref> == مێژوو == ناوەندی KCAC لە ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٣ لەلایەن باراڤ بارزانییەوە دامەزرا، بە مەبەستی دابینکردنی ژێرخانێکی مۆدێرن بۆ پاراستن و پەرەپێدانی کەلەپووری کولتووریی کوردی. بارەگای سەرەکی ناوەندەکە لە هەولێرە. ئەم دەسپێشخەرییە لەلایەن سەرکردایەتی ناوچەکەوە پێشوازی لێکراوە، و لەوانە [[نێچیرڤان بارزانی]]، سەرۆکی هەرێمی کوردستان، جەختی لەسەر پێویستی گرنگیدانی زیاتر بە هونەر و کولتوور کردووە بۆ پاراستنی ناسنامەی نەتەوەیی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://presidency.gov.krd/en/president-nechirvan-barzani-emphasizes-the-necessity-of-greater-focus-on-arts-and-culture |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=President Nechirvan Barzani Emphasizes the Necessity of Greater Focus on Arts and Culture |بڵاوکەرەوە=Presidency of the Kurdistan Region}}</ref> ڕێکخراوەکە پەیوەندیی هاوبەشی لەگەڵ لایەنە نێودەوڵەتییەکان دروست کردووە، وەک پەیمانگای فەرەنسی (Institut Français) و کونسوڵخانەی گشتی کۆماری پۆڵەندا لە هەولێر، بە مەبەستی ئاسانکردنی ئاڵوگۆڕی کولتووری.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Erbil hosts Iraq's largest contemporary art exhibition, celebrates cultural diversity|ناونیشان=https://shafaq.com/en/Kurdistan/Erbil-hosts-Iraq-s-largest-contemporary-art-exhibition-celebrates-cultural-diversity|بڵاوکەرەوە=Shafaq News|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤دا، ناوەندەکە پڕۆژەیەکی بۆ نۆژەنکردنەوەی «خانووی کولتووری» لە هەولێر دەستپێکرد، بۆ ئەوەی وەک بارەگایەکی هەمیشەیی و ناوەندێکی کولتووری خزمەت بکات. پڕۆژەکە بە هەماهەنگی پارێزگای هەولێر و وەزارەتی شارەوانی و گەشتوگوزاری حکومەتی هەرێمی کوردستان ئەنجام درا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.hawlergov.org/app/ku/node/8474 |زمان=ku |سەردێڕ=Renovation of KCAC Cultural House |بڵاوکەرەوە=Erbil Governorate}}</ref> == سەرکردایەتی == ڕێکخراوەکە لەلایەن دامەزرێنەرەکەیەوە، '''باراڤ بارزانی'''، بەڕێوەدەبرێت کە سەرۆکی ناوەندەکەیە. بارزانی بڕوانامەی ماستەری لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان لە [https://www.ed.ac.uk/ زانکۆی ئێدینبێرگ] (٢٠٢٠) هەیە و لە [[زانکۆی لەندەن]] (UCL) خوێندوویەتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://alumni.ed.ac.uk/services/profiles/graduation/2020s/barav-barzani |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Alumni Profile: Barav Barzani |بڵاوکەرەوە=University of Edinburgh}}</ref> == چالاکییەکان == کارەکانی ناوەندەکە دابەش کراون بەسەر پێنج کەرتی سەرەکیدا: ئەرشیفکردنی دیجیتاڵی، پێشانگای هونەری، پێشبڕکێی تەلارسازی، وەرگێڕانی ئەدەبی، و وۆرکشۆپی پەروەردەیی. === ئەرشیفی KCAC === ناوەندەکە ئەرشیفێکی دیجیتاڵی بۆ پاراستنی مێژووی کورد بەڕێوەدەبات. تا کۆتایی ساڵی ٢٠٢٤، ئەرشیفەکە نزیکەی ٣٥٨٦ ماددەی لەخۆگرتووە، لەوانە دەستنووسی دەگمەن، نامیلکە، ڕۆژنامە و وێنە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://archive.kcac.org/browse |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Archiving in Kurdistan |بڵاوکەرەوە=KCAC Archive}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Preserving Heritage: The KCAC Archive|ناونیشان=https://kurdistanchronicle.com/babat/3144|بڵاوکەرەوە=Kurdistan Chronicle|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240613224511/https://kurdistanchronicle.com/babat/3144|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === خەڵاتی قەڵات === ناوەندی KCAC ساڵانە پێشبڕکێیەکی نێودەوڵەتی تەلارسازی بەناوی '''خەڵاتی قەڵات''' ڕێکدەخات. ئەم خەڵاتە ئامانجی ئەوەیە پێشنیارە سەرکەوتووەکان بگۆڕێت بۆ کارە ڕاستەقینەکان لە دیمەنی شارستانی و ژیانی گشتی هەولێردا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=KCAC launches Qalat Award for architecture|ناونیشان=https://en.964media.com/2014/|بڵاوکەرەوە=964 Media|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> === وەرگێڕان و بڵاوکردنەوە === * '''[[چێشتی مجێور]]''' – وەرگێڕانی ژیاننامەی [[هەژار|هەژار موکریانی]] بۆ زمانی ئینگلیزی. === پێشانگاکان === * '''پرتەقاڵیی شین (٢٠٢٤)''' – پێشانگای هونەری لە قیشڵەی [[ئاکرێ]]. * '''ون.بوون (٢٠٢٤)''' – پێشانگا لە پارکی گشتی [[ڕانیە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.gov.pl/web/iraq/beinglost-exhibition-in-ranya |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Being.Lost exhibition in Ranya |بڵاوکەرەوە=Government of Poland}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Official website|https://kcac.org/}} [[پۆل:هەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:هەرێمی کوردستان]] [[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]] {{شریتی دەروازە|کوردستان}} 40j6l2g2mhl2f2q7pk29phcakjyddne 1680862 1680861 2026-10-05T09:24:21Z Ravan 7844 1680862 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی ڕێکخراوە|ناو=ناوەندی کوردستان بۆ هونەر و کلتوور|ناوی_ڕەسەن=ناوەندی کوردستان بۆ هونەر و کلتوور|زمانی_ناوی_ڕەسەن=ckb|لۆگۆ=Kurdistan Center for Arts and Culture.jpg|قەبارەی_لۆگۆ=200|دامەزراندن={{Start date|2023|07|19}}|دامەزرێنەر=[[باراڤ بارزانی]]|جۆر=ڕێکخراوێکی کولتووری|مەبەست=پاراستنی کەلەپوور، هونەری هاوچەرخ، ئەرشیفکردنی دیجیتاڵی، وەرگێڕانی ئەدەبی|بارەگا=[[هەولێر]]، [[هەرێمی کوردستان]]|ناوچەی_خزمەتگوزاری=[[هەرێمی کوردستان]]، [[عێراق]]|کەسانی_سەرەکی=باراڤ بارزانی (سەرۆک)<br>محەممەد فاتیح (بەڕێوەبەری جێبەجێکار)|ماڵپەڕ={{URL|https://kcac.org/}}}} '''ناوەندی کوردستان بۆ هونەر و کلتوور''' (بە ئینگلیزی: '''Kurdistan Center for Arts and Culture – KCAC''') دامەزراوەیەکی کولتووریی قازانج‌نەویست و ئەرشیفێکی دیجیتاڵییە کە بنکەکەی لە [[هەولێر]]، [[هەرێمی کوردستان|هەرێمی کوردستانە]]. ئەم ناوەندە لە ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٣ دامەزراوە و سەرنجی خۆی خستووەتە سەر پاراستنی مێژووی زارەکی، مۆسیقا و دەستنووسە کوردییەکان لە ڕێگەی ئەرشیفکردنی دیجیتاڵییەوە، هەروەها پەرەپێدانی هونەری هاوچەرخ و ئەدەبیات لە ڕێگەی پێشانگا، پڕۆژەی وەرگێڕان و پێشبڕکێی تەلارسازییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.tarii.org/news/2024/9/13/introducing-the-kcac-archive-a-digital-treasure-trove-of-kurdish-history |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Introducing the KCAC Archive: A Digital Treasure Trove of Kurdish History |بڵاوکەرەوە=The Academic Research Institute in Iraq (TARII)}}</ref> ڕێکخراوەکە وەک ناوەندێکی گشتی بۆ توێژینەوەی کولتووری، فۆتۆگرافی و فیلم کار دەکات، بە ئامانجی بەرەوپێشبردنی ژێرخانی کولتووری لە ناوچەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.mediainfo.com/blog/2024/03/09/kcac-kurdistan-center-for-arts-culture/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=KCAC: Kurdistan Center for Arts & Culture |بڵاوکەرەوە=Media Info}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٤دا، ناوەندەکە دەستکەوتەکانی ئەرشیفەکەی لە [https://www.lse.ac.uk/ کۆلێژی ئابووری لەندەن] (LSE) پیشان دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://globalvoices.org/2025/08/27/two-alphabets-one-struggle-how-kurdish-communities-are-building-a-digital-future/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Two alphabets, one struggle: How Kurdish communities are building a digital future |بڵاوکەرەوە=Global Voices}}</ref> == مێژوو == ناوەندی KCAC لە ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٣ لەلایەن باراڤ بارزانییەوە دامەزرا، بە مەبەستی دابینکردنی ژێرخانێکی مۆدێرن بۆ پاراستن و پەرەپێدانی کەلەپووری کولتووریی کوردی. بارەگای سەرەکی ناوەندەکە لە هەولێرە. ئەم دەسپێشخەرییە لەلایەن سەرکردایەتی ناوچەکەوە پێشوازی لێکراوە، و لەوانە [[نێچیرڤان بارزانی]]، سەرۆکی هەرێمی کوردستان، جەختی لەسەر پێویستی گرنگیدانی زیاتر بە هونەر و کولتوور کردووە بۆ پاراستنی ناسنامەی نەتەوەیی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://presidency.gov.krd/en/president-nechirvan-barzani-emphasizes-the-necessity-of-greater-focus-on-arts-and-culture |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=President Nechirvan Barzani Emphasizes the Necessity of Greater Focus on Arts and Culture |بڵاوکەرەوە=Presidency of the Kurdistan Region}}</ref> ڕێکخراوەکە پەیوەندیی هاوبەشی لەگەڵ لایەنە نێودەوڵەتییەکان دروست کردووە، وەک پەیمانگای فەرەنسی (Institut Français) و کونسوڵخانەی گشتی کۆماری پۆڵەندا لە هەولێر، بە مەبەستی ئاسانکردنی ئاڵوگۆڕی کولتووری.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Erbil hosts Iraq's largest contemporary art exhibition, celebrates cultural diversity|ناونیشان=https://shafaq.com/en/Kurdistan/Erbil-hosts-Iraq-s-largest-contemporary-art-exhibition-celebrates-cultural-diversity|بڵاوکەرەوە=Shafaq News|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤دا، ناوەندەکە پڕۆژەیەکی بۆ نۆژەنکردنەوەی «خانووی کولتووری» لە هەولێر دەستپێکرد، بۆ ئەوەی وەک بارەگایەکی هەمیشەیی و ناوەندێکی کولتووری خزمەت بکات. پڕۆژەکە بە هەماهەنگی پارێزگای هەولێر و وەزارەتی شارەوانی و گەشتوگوزاری حکومەتی هەرێمی کوردستان ئەنجام درا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.hawlergov.org/app/ku/node/8474 |زمان=ku |سەردێڕ=Renovation of KCAC Cultural House |بڵاوکەرەوە=Erbil Governorate}}</ref> == سەرکردایەتی == ڕێکخراوەکە لەلایەن دامەزرێنەرەکەیەوە، '''باراڤ بارزانی'''، بەڕێوەدەبرێت کە سەرۆکی ناوەندەکەیە. بارزانی بڕوانامەی ماستەری لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان لە [https://www.ed.ac.uk/ زانکۆی ئێدینبێرگ] (٢٠٢٠) هەیە و لە [[زانکۆی لەندەن]] (UCL) خوێندوویەتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://alumni.ed.ac.uk/services/profiles/graduation/2020s/barav-barzani |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Alumni Profile: Barav Barzani |بڵاوکەرەوە=University of Edinburgh}}</ref> == چالاکییەکان == کارەکانی ناوەندەکە دابەش کراون بەسەر پێنج کەرتی سەرەکیدا: ئەرشیفکردنی دیجیتاڵی، پێشانگای هونەری، پێشبڕکێی تەلارسازی، وەرگێڕانی ئەدەبی، و وۆرکشۆپی پەروەردەیی. === ئەرشیفی KCAC === ناوەندەکە ئەرشیفێکی دیجیتاڵی بۆ پاراستنی مێژووی کورد بەڕێوەدەبات. تا کۆتایی ساڵی ٢٠٢٤، ئەرشیفەکە نزیکەی ٣٥٨٦ ماددەی لەخۆگرتووە، لەوانە دەستنووسی دەگمەن، نامیلکە، ڕۆژنامە و وێنە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://archive.kcac.org/browse |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Archiving in Kurdistan |بڵاوکەرەوە=KCAC Archive}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Preserving Heritage: The KCAC Archive|ناونیشان=https://kurdistanchronicle.com/babat/3144|بڵاوکەرەوە=Kurdistan Chronicle|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240613224511/https://kurdistanchronicle.com/babat/3144|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === خەڵاتی قەڵات === ناوەندی KCAC ساڵانە پێشبڕکێیەکی نێودەوڵەتی تەلارسازی بەناوی '''خەڵاتی قەڵات''' ڕێکدەخات. ئەم خەڵاتە ئامانجی ئەوەیە پێشنیارە سەرکەوتووەکان بگۆڕێت بۆ کارە ڕاستەقینەکان لە دیمەنی شارستانی و ژیانی گشتی هەولێردا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=KCAC launches Qalat Award for architecture|ناونیشان=https://en.964media.com/2014/|بڵاوکەرەوە=964 Media|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> === وەرگێڕان و بڵاوکردنەوە === * '''[[چێشتی مجێور]]''' – وەرگێڕانی ژیاننامەی [[هەژار|هەژار موکریانی]] بۆ زمانی ئینگلیزی. === پێشانگاکان === * '''پرتەقاڵیی شین (٢٠٢٤)''' – پێشانگای هونەری لە قیشڵەی [[ئاکرێ]]. * '''ون.بوون (٢٠٢٤)''' – پێشانگا لە پارکی گشتی [[ڕانیە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.gov.pl/web/iraq/beinglost-exhibition-in-ranya |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Being.Lost exhibition in Ranya |بڵاوکەرەوە=Government of Poland}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Official website|https://kcac.org/}} [[پۆل:هەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:هەرێمی کوردستان]] [[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]] {{شریتی دەروازە|کوردستان}} s4fo9cgxip8ibg94qsa0cfx1ih4quis 1680871 1680862 2026-10-05T09:57:18Z Ravan 7844 1680871 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی ڕێکخراوە|ناو=ناوەندی کوردستان بۆ هونەر و کلتوور|ناوی_ڕەسەن=ناوەندی کوردستان بۆ هونەر و کلتوور|زمانی_ناوی_ڕەسەن=ckb|لۆگۆ=Kurdistan Center for Arts and Culture.jpg|قەبارەی_لۆگۆ=200|دامەزراندن={{Start date|2023|07|19}}|دامەزرێنەر=[[باراڤ بارزانی]]|جۆر=ڕێکخراوێکی کولتووری|مەبەست=پاراستنی کەلەپوور، هونەری هاوچەرخ، ئەرشیفکردنی دیجیتاڵی، وەرگێڕانی ئەدەبی|بارەگا=[[هەولێر]]، [[هەرێمی کوردستان]]|ناوچەی_خزمەتگوزاری=[[هەرێمی کوردستان]]، [[عێراق]]|کەسانی_سەرەکی=باراڤ بارزانی (سەرۆک)<br>محەممەد فاتیح (بەڕێوەبەری جێبەجێکار)|ماڵپەڕ={{URL|https://kcac.org/}}}} '''ناوەندی کوردستان بۆ هونەر و کلتوور''' (بە ئینگلیزی: '''Kurdistan Center for Arts and Culture – KCAC''') دامەزراوەیەکی کولتووریی قازانج‌نەویست و ئەرشیفێکی دیجیتاڵییە کە بنکەکەی لە [[هەولێر]]، [[هەرێمی کوردستان|هەرێمی کوردستانە]]. ئەم ناوەندە لە ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٣ دامەزراوە و سەرنجی خۆی خستووەتە سەر پاراستنی مێژووی زارەکی، مۆسیقا و دەستنووسە کوردییەکان لە ڕێگەی ئەرشیفکردنی دیجیتاڵییەوە، هەروەها پەرەپێدانی هونەری هاوچەرخ و ئەدەبیات لە ڕێگەی پێشانگا، پڕۆژەی وەرگێڕان و پێشبڕکێی تەلارسازییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.tarii.org/news/2024/9/13/introducing-the-kcac-archive-a-digital-treasure-trove-of-kurdish-history |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Introducing the KCAC Archive: A Digital Treasure Trove of Kurdish History |بڵاوکەرەوە=The Academic Research Institute in Iraq (TARII)}}</ref> ڕێکخراوەکە وەک ناوەندێکی گشتی بۆ توێژینەوەی کولتووری، فۆتۆگرافی و فیلم کار دەکات، بە ئامانجی بەرەوپێشبردنی ژێرخانی کولتووری لە ناوچەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.mediainfo.com/blog/2024/03/09/kcac-kurdistan-center-for-arts-culture/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=KCAC: Kurdistan Center for Arts & Culture |بڵاوکەرەوە=Media Info}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٤دا، ناوەندەکە دەستکەوتەکانی ئەرشیفەکەی لە [https://www.lse.ac.uk/ کۆلێژی ئابووری لەندەن] (LSE) پیشان دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://globalvoices.org/2025/08/27/two-alphabets-one-struggle-how-kurdish-communities-are-building-a-digital-future/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Two alphabets, one struggle: How Kurdish communities are building a digital future |بڵاوکەرەوە=Global Voices}}</ref> == مێژوو == ناوەندی KCAC لە ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٣ لەلایەن باراڤ بارزانییەوە دامەزرا، بە مەبەستی دابینکردنی ژێرخانێکی مۆدێرن بۆ پاراستن و پەرەپێدانی کەلەپووری کولتووریی کوردی. بارەگای سەرەکی ناوەندەکە لە هەولێرە. ئەم دەسپێشخەرییە لەلایەن سەرکردایەتی ناوچەکەوە پێشوازی لێکراوە، و لەوانە [[نێچیرڤان بارزانی]]، سەرۆکی هەرێمی کوردستان، جەختی لەسەر پێویستی گرنگیدانی زیاتر بە هونەر و کولتوور کردووە بۆ پاراستنی ناسنامەی نەتەوەیی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://presidency.gov.krd/en/president-nechirvan-barzani-emphasizes-the-necessity-of-greater-focus-on-arts-and-culture |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=President Nechirvan Barzani Emphasizes the Necessity of Greater Focus on Arts and Culture |بڵاوکەرەوە=Presidency of the Kurdistan Region}}</ref> ڕێکخراوەکە پەیوەندیی هاوبەشی لەگەڵ لایەنە نێودەوڵەتییەکان دروست کردووە، وەک پەیمانگای فەرەنسی (Institut Français) و کونسوڵخانەی گشتی کۆماری پۆڵەندا لە هەولێر، بە مەبەستی ئاسانکردنی ئاڵوگۆڕی کولتووری.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Erbil hosts Iraq's largest contemporary art exhibition, celebrates cultural diversity|ناونیشان=https://shafaq.com/en/Kurdistan/Erbil-hosts-Iraq-s-largest-contemporary-art-exhibition-celebrates-cultural-diversity|بڵاوکەرەوە=Shafaq News|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤دا، ناوەندەکە پڕۆژەیەکی بۆ نۆژەنکردنەوەی «خانووی کولتووری» لە هەولێر دەستپێکرد، بۆ ئەوەی وەک بارەگایەکی هەمیشەیی و ناوەندێکی کولتووری خزمەت بکات. پڕۆژەکە بە هەماهەنگی پارێزگای هەولێر و وەزارەتی شارەوانی و گەشتوگوزاری حکومەتی هەرێمی کوردستان ئەنجام درا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.hawlergov.org/app/ku/node/8474 |زمان=ku |سەردێڕ=Renovation of KCAC Cultural House |بڵاوکەرەوە=Erbil Governorate}}</ref> == سەرکردایەتی == ڕێکخراوەکە لەلایەن دامەزرێنەرەکەیەوە، '''باراڤ بارزانی'''، بەڕێوەدەبرێت کە سەرۆکی ناوەندەکەیە. بارزانی بڕوانامەی ماستەری لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان لە [https://www.ed.ac.uk/ زانکۆی ئێدینبێرگ] (٢٠٢٠) هەیە و لە [[زانکۆی لەندەن]] (UCL) خوێندوویەتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://alumni.ed.ac.uk/services/profiles/graduation/2020s/barav-barzani |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Alumni Profile: Barav Barzani |بڵاوکەرەوە=University of Edinburgh}}</ref> == چالاکییەکان == کارەکانی ناوەندەکە دابەش کراون بەسەر پێنج کەرتی سەرەکیدا: ئەرشیفکردنی دیجیتاڵی، پێشانگای هونەری، پێشبڕکێی تەلارسازی، وەرگێڕانی ئەدەبی، و وۆرکشۆپی پەروەردەیی. === ئەرشیفی KCAC === ناوەندەکە ئەرشیفێکی دیجیتاڵی بۆ پاراستنی مێژووی کورد بەڕێوەدەبات. تا کۆتایی ساڵی ٢٠٢٤، ئەرشیفەکە نزیکەی ٣٥٨٦ ماددەی لەخۆگرتووە، لەوانە دەستنووسی دەگمەن، نامیلکە، ڕۆژنامە و وێنە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://archive.kcac.org/browse |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Archiving in Kurdistan |بڵاوکەرەوە=KCAC Archive}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Preserving Heritage: The KCAC Archive|ناونیشان=https://kurdistanchronicle.com/babat/3144|بڵاوکەرەوە=Kurdistan Chronicle|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240613224511/https://kurdistanchronicle.com/babat/3144|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === خەڵاتی قەڵات === ناوەندی KCAC ساڵانە پێشبڕکێیەکی نێودەوڵەتی تەلارسازی بەناوی '''خەڵاتی قەڵات''' ڕێکدەخات. ئەم خەڵاتە ئامانجی ئەوەیە پێشنیارە سەرکەوتووەکان بگۆڕێت بۆ کارە ڕاستەقینەکان لە دیمەنی شارستانی و ژیانی گشتی هەولێردا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=KCAC launches Qalat Award for architecture|ناونیشان=https://en.964media.com/2014/|بڵاوکەرەوە=964 Media|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> === وەرگێڕان و بڵاوکردنەوە === * '''[[چێشتی مجێور]]''' – وەرگێڕانی ژیاننامەی [[هەژار|هەژار موکریانی]] بۆ زمانی ئینگلیزی. === پێشانگاکان === * '''پرتەقاڵیی شین (٢٠٢٤)''' – پێشانگای هونەری لە قیشڵەی [[ئاکرێ]]. * '''ون.بوون (٢٠٢٤)''' – پێشانگا لە پارکی گشتی [[ڕانیە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.gov.pl/web/iraq/beinglost-exhibition-in-ranya |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Being.Lost exhibition in Ranya |بڵاوکەرەوە=Government of Poland}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Official website|https://kcac.org/}} [[پۆل:هەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]] {{شریتی دەروازە|کوردستان}} jvof51gsthghdyym466tb58sq1pz0uy 1680872 1680871 2026-10-05T09:58:23Z Ravan 7844 1680872 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی ڕێکخراوە|ناو=ناوەندی کوردستان بۆ هونەر و کلتوور|ناوی_ڕەسەن=ناوەندی کوردستان بۆ هونەر و کلتوور|زمانی_ناوی_ڕەسەن=ckb|لۆگۆ=Kurdistan Center for Arts and Culture.jpg|قەبارەی_لۆگۆ=200|دامەزراندن={{Start date|2023|07|19}}|دامەزرێنەر=[[باراڤ بارزانی]]|جۆر=ڕێکخراوێکی کولتووری|مەبەست=پاراستنی کەلەپوور، هونەری هاوچەرخ، ئەرشیفکردنی دیجیتاڵی، وەرگێڕانی ئەدەبی|بارەگا=[[هەولێر]]، [[هەرێمی کوردستان]]|ناوچەی_خزمەتگوزاری=[[هەرێمی کوردستان]]، [[عێراق]]|کەسانی_سەرەکی=باراڤ بارزانی (سەرۆک)<br>|ماڵپەڕ={{URL|https://kcac.org/}}}} '''ناوەندی کوردستان بۆ هونەر و کلتوور''' (بە ئینگلیزی: '''Kurdistan Center for Arts and Culture – KCAC''') دامەزراوەیەکی کولتووریی قازانج‌نەویست و ئەرشیفێکی دیجیتاڵییە کە بنکەکەی لە [[هەولێر]]، [[هەرێمی کوردستان|هەرێمی کوردستانە]]. ئەم ناوەندە لە ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٣ دامەزراوە و سەرنجی خۆی خستووەتە سەر پاراستنی مێژووی زارەکی، مۆسیقا و دەستنووسە کوردییەکان لە ڕێگەی ئەرشیفکردنی دیجیتاڵییەوە، هەروەها پەرەپێدانی هونەری هاوچەرخ و ئەدەبیات لە ڕێگەی پێشانگا، پڕۆژەی وەرگێڕان و پێشبڕکێی تەلارسازییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.tarii.org/news/2024/9/13/introducing-the-kcac-archive-a-digital-treasure-trove-of-kurdish-history |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Introducing the KCAC Archive: A Digital Treasure Trove of Kurdish History |بڵاوکەرەوە=The Academic Research Institute in Iraq (TARII)}}</ref> ڕێکخراوەکە وەک ناوەندێکی گشتی بۆ توێژینەوەی کولتووری، فۆتۆگرافی و فیلم کار دەکات، بە ئامانجی بەرەوپێشبردنی ژێرخانی کولتووری لە ناوچەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.mediainfo.com/blog/2024/03/09/kcac-kurdistan-center-for-arts-culture/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=KCAC: Kurdistan Center for Arts & Culture |بڵاوکەرەوە=Media Info}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٤دا، ناوەندەکە دەستکەوتەکانی ئەرشیفەکەی لە [https://www.lse.ac.uk/ کۆلێژی ئابووری لەندەن] (LSE) پیشان دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://globalvoices.org/2025/08/27/two-alphabets-one-struggle-how-kurdish-communities-are-building-a-digital-future/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Two alphabets, one struggle: How Kurdish communities are building a digital future |بڵاوکەرەوە=Global Voices}}</ref> == مێژوو == ناوەندی KCAC لە ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٣ لەلایەن باراڤ بارزانییەوە دامەزرا، بە مەبەستی دابینکردنی ژێرخانێکی مۆدێرن بۆ پاراستن و پەرەپێدانی کەلەپووری کولتووریی کوردی. بارەگای سەرەکی ناوەندەکە لە هەولێرە. ئەم دەسپێشخەرییە لەلایەن سەرکردایەتی ناوچەکەوە پێشوازی لێکراوە، و لەوانە [[نێچیرڤان بارزانی]]، سەرۆکی هەرێمی کوردستان، جەختی لەسەر پێویستی گرنگیدانی زیاتر بە هونەر و کولتوور کردووە بۆ پاراستنی ناسنامەی نەتەوەیی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://presidency.gov.krd/en/president-nechirvan-barzani-emphasizes-the-necessity-of-greater-focus-on-arts-and-culture |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=President Nechirvan Barzani Emphasizes the Necessity of Greater Focus on Arts and Culture |بڵاوکەرەوە=Presidency of the Kurdistan Region}}</ref> ڕێکخراوەکە پەیوەندیی هاوبەشی لەگەڵ لایەنە نێودەوڵەتییەکان دروست کردووە، وەک پەیمانگای فەرەنسی (Institut Français) و کونسوڵخانەی گشتی کۆماری پۆڵەندا لە هەولێر، بە مەبەستی ئاسانکردنی ئاڵوگۆڕی کولتووری.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Erbil hosts Iraq's largest contemporary art exhibition, celebrates cultural diversity|ناونیشان=https://shafaq.com/en/Kurdistan/Erbil-hosts-Iraq-s-largest-contemporary-art-exhibition-celebrates-cultural-diversity|بڵاوکەرەوە=Shafaq News|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤دا، ناوەندەکە پڕۆژەیەکی بۆ نۆژەنکردنەوەی «خانووی کولتووری» لە هەولێر دەستپێکرد، بۆ ئەوەی وەک بارەگایەکی هەمیشەیی و ناوەندێکی کولتووری خزمەت بکات. پڕۆژەکە بە هەماهەنگی پارێزگای هەولێر و وەزارەتی شارەوانی و گەشتوگوزاری حکومەتی هەرێمی کوردستان ئەنجام درا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.hawlergov.org/app/ku/node/8474 |زمان=ku |سەردێڕ=Renovation of KCAC Cultural House |بڵاوکەرەوە=Erbil Governorate}}</ref> == سەرکردایەتی == ڕێکخراوەکە لەلایەن دامەزرێنەرەکەیەوە، '''باراڤ بارزانی'''، بەڕێوەدەبرێت کە سەرۆکی ناوەندەکەیە. بارزانی بڕوانامەی ماستەری لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان لە [https://www.ed.ac.uk/ زانکۆی ئێدینبێرگ] (٢٠٢٠) هەیە و لە [[زانکۆی لەندەن]] (UCL) خوێندوویەتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://alumni.ed.ac.uk/services/profiles/graduation/2020s/barav-barzani |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Alumni Profile: Barav Barzani |بڵاوکەرەوە=University of Edinburgh}}</ref> == چالاکییەکان == کارەکانی ناوەندەکە دابەش کراون بەسەر پێنج کەرتی سەرەکیدا: ئەرشیفکردنی دیجیتاڵی، پێشانگای هونەری، پێشبڕکێی تەلارسازی، وەرگێڕانی ئەدەبی، و وۆرکشۆپی پەروەردەیی. === ئەرشیفی KCAC === ناوەندەکە ئەرشیفێکی دیجیتاڵی بۆ پاراستنی مێژووی کورد بەڕێوەدەبات. تا کۆتایی ساڵی ٢٠٢٤، ئەرشیفەکە نزیکەی ٣٥٨٦ ماددەی لەخۆگرتووە، لەوانە دەستنووسی دەگمەن، نامیلکە، ڕۆژنامە و وێنە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://archive.kcac.org/browse |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Archiving in Kurdistan |بڵاوکەرەوە=KCAC Archive}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Preserving Heritage: The KCAC Archive|ناونیشان=https://kurdistanchronicle.com/babat/3144|بڵاوکەرەوە=Kurdistan Chronicle|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240613224511/https://kurdistanchronicle.com/babat/3144|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === خەڵاتی قەڵات === ناوەندی KCAC ساڵانە پێشبڕکێیەکی نێودەوڵەتی تەلارسازی بەناوی '''خەڵاتی قەڵات''' ڕێکدەخات. ئەم خەڵاتە ئامانجی ئەوەیە پێشنیارە سەرکەوتووەکان بگۆڕێت بۆ کارە ڕاستەقینەکان لە دیمەنی شارستانی و ژیانی گشتی هەولێردا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=KCAC launches Qalat Award for architecture|ناونیشان=https://en.964media.com/2014/|بڵاوکەرەوە=964 Media|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> === وەرگێڕان و بڵاوکردنەوە === * '''[[چێشتی مجێور]]''' – وەرگێڕانی ژیاننامەی [[هەژار|هەژار موکریانی]] بۆ زمانی ئینگلیزی. === پێشانگاکان === * '''پرتەقاڵیی شین (٢٠٢٤)''' – پێشانگای هونەری لە قیشڵەی [[ئاکرێ]]. * '''ون.بوون (٢٠٢٤)''' – پێشانگا لە پارکی گشتی [[ڕانیە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.gov.pl/web/iraq/beinglost-exhibition-in-ranya |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Being.Lost exhibition in Ranya |بڵاوکەرەوە=Government of Poland}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Official website|https://kcac.org/}} [[پۆل:هەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]] {{شریتی دەروازە|کوردستان}} pxbb2sfw3p0yycne8mr8urmjt4s7py6 1680874 1680872 2026-10-05T09:58:46Z Ravan 7844 /* بەستەرە دەرەکییەکان */ 1680874 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی ڕێکخراوە|ناو=ناوەندی کوردستان بۆ هونەر و کلتوور|ناوی_ڕەسەن=ناوەندی کوردستان بۆ هونەر و کلتوور|زمانی_ناوی_ڕەسەن=ckb|لۆگۆ=Kurdistan Center for Arts and Culture.jpg|قەبارەی_لۆگۆ=200|دامەزراندن={{Start date|2023|07|19}}|دامەزرێنەر=[[باراڤ بارزانی]]|جۆر=ڕێکخراوێکی کولتووری|مەبەست=پاراستنی کەلەپوور، هونەری هاوچەرخ، ئەرشیفکردنی دیجیتاڵی، وەرگێڕانی ئەدەبی|بارەگا=[[هەولێر]]، [[هەرێمی کوردستان]]|ناوچەی_خزمەتگوزاری=[[هەرێمی کوردستان]]، [[عێراق]]|کەسانی_سەرەکی=باراڤ بارزانی (سەرۆک)<br>|ماڵپەڕ={{URL|https://kcac.org/}}}} '''ناوەندی کوردستان بۆ هونەر و کلتوور''' (بە ئینگلیزی: '''Kurdistan Center for Arts and Culture – KCAC''') دامەزراوەیەکی کولتووریی قازانج‌نەویست و ئەرشیفێکی دیجیتاڵییە کە بنکەکەی لە [[هەولێر]]، [[هەرێمی کوردستان|هەرێمی کوردستانە]]. ئەم ناوەندە لە ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٣ دامەزراوە و سەرنجی خۆی خستووەتە سەر پاراستنی مێژووی زارەکی، مۆسیقا و دەستنووسە کوردییەکان لە ڕێگەی ئەرشیفکردنی دیجیتاڵییەوە، هەروەها پەرەپێدانی هونەری هاوچەرخ و ئەدەبیات لە ڕێگەی پێشانگا، پڕۆژەی وەرگێڕان و پێشبڕکێی تەلارسازییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.tarii.org/news/2024/9/13/introducing-the-kcac-archive-a-digital-treasure-trove-of-kurdish-history |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Introducing the KCAC Archive: A Digital Treasure Trove of Kurdish History |بڵاوکەرەوە=The Academic Research Institute in Iraq (TARII)}}</ref> ڕێکخراوەکە وەک ناوەندێکی گشتی بۆ توێژینەوەی کولتووری، فۆتۆگرافی و فیلم کار دەکات، بە ئامانجی بەرەوپێشبردنی ژێرخانی کولتووری لە ناوچەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.mediainfo.com/blog/2024/03/09/kcac-kurdistan-center-for-arts-culture/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=KCAC: Kurdistan Center for Arts & Culture |بڵاوکەرەوە=Media Info}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٤دا، ناوەندەکە دەستکەوتەکانی ئەرشیفەکەی لە [https://www.lse.ac.uk/ کۆلێژی ئابووری لەندەن] (LSE) پیشان دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://globalvoices.org/2025/08/27/two-alphabets-one-struggle-how-kurdish-communities-are-building-a-digital-future/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Two alphabets, one struggle: How Kurdish communities are building a digital future |بڵاوکەرەوە=Global Voices}}</ref> == مێژوو == ناوەندی KCAC لە ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٣ لەلایەن باراڤ بارزانییەوە دامەزرا، بە مەبەستی دابینکردنی ژێرخانێکی مۆدێرن بۆ پاراستن و پەرەپێدانی کەلەپووری کولتووریی کوردی. بارەگای سەرەکی ناوەندەکە لە هەولێرە. ئەم دەسپێشخەرییە لەلایەن سەرکردایەتی ناوچەکەوە پێشوازی لێکراوە، و لەوانە [[نێچیرڤان بارزانی]]، سەرۆکی هەرێمی کوردستان، جەختی لەسەر پێویستی گرنگیدانی زیاتر بە هونەر و کولتوور کردووە بۆ پاراستنی ناسنامەی نەتەوەیی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://presidency.gov.krd/en/president-nechirvan-barzani-emphasizes-the-necessity-of-greater-focus-on-arts-and-culture |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=President Nechirvan Barzani Emphasizes the Necessity of Greater Focus on Arts and Culture |بڵاوکەرەوە=Presidency of the Kurdistan Region}}</ref> ڕێکخراوەکە پەیوەندیی هاوبەشی لەگەڵ لایەنە نێودەوڵەتییەکان دروست کردووە، وەک پەیمانگای فەرەنسی (Institut Français) و کونسوڵخانەی گشتی کۆماری پۆڵەندا لە هەولێر، بە مەبەستی ئاسانکردنی ئاڵوگۆڕی کولتووری.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Erbil hosts Iraq's largest contemporary art exhibition, celebrates cultural diversity|ناونیشان=https://shafaq.com/en/Kurdistan/Erbil-hosts-Iraq-s-largest-contemporary-art-exhibition-celebrates-cultural-diversity|بڵاوکەرەوە=Shafaq News|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤دا، ناوەندەکە پڕۆژەیەکی بۆ نۆژەنکردنەوەی «خانووی کولتووری» لە هەولێر دەستپێکرد، بۆ ئەوەی وەک بارەگایەکی هەمیشەیی و ناوەندێکی کولتووری خزمەت بکات. پڕۆژەکە بە هەماهەنگی پارێزگای هەولێر و وەزارەتی شارەوانی و گەشتوگوزاری حکومەتی هەرێمی کوردستان ئەنجام درا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.hawlergov.org/app/ku/node/8474 |زمان=ku |سەردێڕ=Renovation of KCAC Cultural House |بڵاوکەرەوە=Erbil Governorate}}</ref> == سەرکردایەتی == ڕێکخراوەکە لەلایەن دامەزرێنەرەکەیەوە، '''باراڤ بارزانی'''، بەڕێوەدەبرێت کە سەرۆکی ناوەندەکەیە. بارزانی بڕوانامەی ماستەری لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان لە [https://www.ed.ac.uk/ زانکۆی ئێدینبێرگ] (٢٠٢٠) هەیە و لە [[زانکۆی لەندەن]] (UCL) خوێندوویەتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://alumni.ed.ac.uk/services/profiles/graduation/2020s/barav-barzani |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Alumni Profile: Barav Barzani |بڵاوکەرەوە=University of Edinburgh}}</ref> == چالاکییەکان == کارەکانی ناوەندەکە دابەش کراون بەسەر پێنج کەرتی سەرەکیدا: ئەرشیفکردنی دیجیتاڵی، پێشانگای هونەری، پێشبڕکێی تەلارسازی، وەرگێڕانی ئەدەبی، و وۆرکشۆپی پەروەردەیی. === ئەرشیفی KCAC === ناوەندەکە ئەرشیفێکی دیجیتاڵی بۆ پاراستنی مێژووی کورد بەڕێوەدەبات. تا کۆتایی ساڵی ٢٠٢٤، ئەرشیفەکە نزیکەی ٣٥٨٦ ماددەی لەخۆگرتووە، لەوانە دەستنووسی دەگمەن، نامیلکە، ڕۆژنامە و وێنە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://archive.kcac.org/browse |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Archiving in Kurdistan |بڵاوکەرەوە=KCAC Archive}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Preserving Heritage: The KCAC Archive|ناونیشان=https://kurdistanchronicle.com/babat/3144|بڵاوکەرەوە=Kurdistan Chronicle|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240613224511/https://kurdistanchronicle.com/babat/3144|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === خەڵاتی قەڵات === ناوەندی KCAC ساڵانە پێشبڕکێیەکی نێودەوڵەتی تەلارسازی بەناوی '''خەڵاتی قەڵات''' ڕێکدەخات. ئەم خەڵاتە ئامانجی ئەوەیە پێشنیارە سەرکەوتووەکان بگۆڕێت بۆ کارە ڕاستەقینەکان لە دیمەنی شارستانی و ژیانی گشتی هەولێردا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=KCAC launches Qalat Award for architecture|ناونیشان=https://en.964media.com/2014/|بڵاوکەرەوە=964 Media|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> === وەرگێڕان و بڵاوکردنەوە === * '''[[چێشتی مجێور]]''' – وەرگێڕانی ژیاننامەی [[هەژار|هەژار موکریانی]] بۆ زمانی ئینگلیزی. === پێشانگاکان === * '''پرتەقاڵیی شین (٢٠٢٤)''' – پێشانگای هونەری لە قیشڵەی [[ئاکرێ]]. * '''ون.بوون (٢٠٢٤)''' – پێشانگا لە پارکی گشتی [[ڕانیە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.gov.pl/web/iraq/beinglost-exhibition-in-ranya |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Being.Lost exhibition in Ranya |بڵاوکەرەوە=Government of Poland}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Official website|https://kcac.org/}} [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]] {{شریتی دەروازە|کوردستان}} sidm62540dupbzool0z5swnbkimd0zj 0 291952 1680696 1560644 2026-10-05T01:49:17Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680696 wikitext text/x-wiki '''ژووری بازرگانی و پیشەسازیی سلێمانی''' ڕێکخراوێکی پیشەیی و ئابوورییە کە دامەزراوەیەکی یاساییی سەربەخۆیە لە [[پارێزگای سلێمانی]]. ژووری بازرگانیی سلێمانی لە ناوەڕاستی شەستەکانی سەدەی ڕابردوو لەلایەن کۆمەڵێک بازرگانی شاری سلێمانی دامەزرا و یەکەمین کۆبوونەوەی خۆی لە ڕۆژی پێنج شەممە ١١ی ئایاری ١٩٦٧ ئەنجامدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://slemani.gov.krd/mobile_so/newsDetail.php?newsID=823 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠٢٦|سەردێڕ=ژووری بازرگانی و پیشەسازی سلێمانی |بڵاوکەرەوە=پارێزگای سلێمانی}}</ref> ئەم ژوورە یەکێکە لە چوار ژووری بازرگانی و پیشەسازی لە [[ھەرێمی کوردستان]] کە لەلایەن یەکێتیی ژوورەکانی بازرگانی و پیشەسازیی هەرێمی کوردستان ناسراون، کە ئەوانیش بریتین لە: هەولێر، سلێمانی، دهۆک و هەڵەبجە. یەکێتیی ژوورەکانی بازرگانی و پیشەسازیی هەرێمی کوردستان لە ٣ی شووباتی ٢٠٠٧ دامەزرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://uk.gov.krd |ڕێکەوتی سەردان=٢٠٢٦|سەردێڕ=یەکێتی ژوورەکانی بازرگانی و پیشەسازی هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=حکومەتی هەرێمی کوردستان}}</ref> پاش یەکگرتنی ژووری بازرگانیی سلێمانی و یەکێتیی پیشەسازییەکانی کوردستان لە ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧دا، ژووری بازرگانی و پیشەسازیی سلێمانی پێکهێنرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://slemani.gov.krd/mobile_so/newsDetail.php?newsID=823 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠٢٦|سەردێڕ=ژووری بازرگانی و پیشەسازی سلێمانی |بڵاوکەرەوە=پارێزگای سلێمانی}}</ref> ژووری بازرگانی و پیشەسازیی سلێمانی وەک باشترین ژوور لەسەر ئاستی [[عێراق]] بۆ ساڵی ٢٠٢١ هەڵبژێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.sulcci.com |ڕێکەوتی سەردان=٢٠٢٦|سەردێڕ=سەرەکی |بڵاوکەرەوە=ژووری بازرگانی و پیشەسازی سلێمانی}}</ref> == پێکهاتە == لە ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤، هەڵبژاردنی سەرۆک و جێگرانی سەرۆکی ژوور ئەنجام درا. ئەنجوومەنی کارگێڕیی ژوور لە ژمارەیەک ئەندامی سەرەکی پێک دێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://esta.krd/286008/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠٢٦|سەردێڕ=سەرۆکی ژووری بازرگانیی سلێمانی هەڵبژێردرا |بڵاوکەرەوە=ئێستا}}</ref> بە زۆرینەی دەنگی ئەندامانی ئەنجوومەنی ژووری بازرگانیی سلێمانی، ئەم کەسانەیان هەڵبژارد: * سەرۆک: نەوزاد غەفوور کەریم<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی ئایاری ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.sulcci.com/51795/|ڕێکەوتی سەردان=٢٠٢٦|سەردێڕ=ژمارەیەک کادری مەڵبەندی یەکی ڕێکخستنی سلێمانی سەردانی ژووری بازرگانی دەکەن|بڵاوکەرەوە=ژووری بازرگانی و پیشەسازی سلێمانی|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260323021648/https://www.sulcci.com/51795/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦|url-status=dead}}</ref> * جێگری سەرۆک: شێنێ ئیختیار * جێگری سەرۆک: محەممەد ڕەسووڵ * نوێنەری ژوور لە یەکێتی: عوبێد ئەحمەد * نوێنەری ژوور لە یەکێتی: بابان عوسمان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://esta.krd/286008/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠٢٦|سەردێڕ=سەرۆکی ژووری بازرگانیی سلێمانی هەڵبژێردرا |بڵاوکەرەوە=ئێستا}}</ref> == سەرچاوەکان == <references />{{شریتی دەروازە|کوردستان|عێراق|پارێزگای سلێمانی|پیشەسازی}} [[پۆل:بازرگانی]] [[پۆل:پیشەسازی]] lvsaxzagpgot30ujj0myxszg2tl5r93 0 292213 1680814 1649996 2026-10-05T07:36:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1680814 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەخشومە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| مخشومة}}<br>{{lang-en| Makhshuma}} ''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Arbil Districs.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ھەولێر|ھەولێر]]، [[قەزای عەنکاوە|عەنکاوە]]، [[قەزای بەحرکە|بەحرکە]]، [[قەزای خەبات|خەبات]]، [[قەزای قوشتەپە|قوشتەپە]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان). | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe|zoom=12|coord= {{Coord|35.79709| 44.10033}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مەخشومە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.79709| 44.10033 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای قوشتەپە|قوشتەپە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای قوشتەپە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٧٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٦٦ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٣ی شوباتی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەخشومە''' یەکێکە لە کوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای قوشتەپە]] لە [[قەزای قوشتەپە]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای قوشتەپە}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] 5rjkd5g849jeo5fs7gf0kxnpcgabwc8 0 292216 1680365 1650044 2026-10-04T13:34:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1680365 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مێرخوزار | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| میرخوزار}}<br>{{lang-en|Merkhuzar}} ''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Arbil Districs.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ھەولێر|ھەولێر]]، [[قەزای عەنکاوە|عەنکاوە]]، [[قەزای بەحرکە|بەحرکە]]، [[قەزای خەبات|خەبات]]، [[قەزای قوشتەپە|قوشتەپە]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان). | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe|zoom=12|coord= {{Coord|36.02104| 43.95135}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مێرخوزار''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.02104| 43.95135 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای قوشتەپە|قوشتەپە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای قوشتەپە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٥٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٤١ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٣ی شوباتی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مێرخوزار''' یەکێکە لە کوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای قوشتەپە]] لە [[قەزای قوشتەپە]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای قوشتەپە}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] 0p1s3xh498ywgbrl5m3cdvcf90zh2g8 828 292271 1680923 1561882 2026-10-05T11:37:28Z Sophivorus 36859 Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/enwiki/Q137784397|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]] 1680923 Scribunto text/plain -- Module:WikitextParser is a general-purpose wikitext parser -- Documentation and master version: https://en.wikipedia.org/wiki/Module:WikitextParser -- License: GPL-3.0 (https://www.gnu.org/licenses/gpl-3.0.html) -- Authors: User:Sophivorus, User:Certes, User:Aidan9382, et al. local str_find, str_sub, str_match = string.find, string.sub, string.match local str_gsub, str_gmatch, str_rep = string.gsub, string.gmatch, string.rep local str_lower = string.lower local table_insert, table_concat = table.insert, table.concat -- Private helper method to escape a string for use in regexes local function escapeString( str ) return str_gsub( str, '[%^%$%(%)%.%[%]%*%+%-%?%%]', '%%%0' ) end -- Fast gsplit (a la mw.text.gsplit) for fixed ASCII separators local function str_gsplit( str, sep ) if sep == '' or str_find( sep, '[\128-\255]' ) then error( 'Separator must be ASCII and cannot be empty' ) end local i, str1 = 1, str .. sep return function() local s, e = str_find( str1, sep, i, true ) if not s then return s end local t = i i = e + 1 return str_sub( str1, t, s - 1 ) end end -- Fast dedicated two-way split (a la mw.text.split) for fixed ASCII separators local function str_split2( str, sep ) if sep == '' or str_find( sep, '[\128-\255]' ) then error( 'Separator must be ASCII and cannot be empty' ) end local s, e = str_find( str, sep, 1, true ) if not s then return str end return str_sub( str, 1, s - 1 ), str_sub( str, e + 1 ) end -- Fast whitespace trim (a la mw.text.trim) local function str_trim( str ) return str_match( str, '^%s*(.-)%s*$' ) end local parser = {} -- Get the lead section from the given wikitext -- The lead section is any content before the first section title. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Wikitext of the lead section. May be empty if the lead section is empty. function parser.getLead( wikitext ) wikitext = '\n' .. wikitext wikitext = str_gsub( wikitext, '\n==.*', '' ) wikitext = str_trim( wikitext ) return wikitext end -- Get the sections from the given wikitext -- This method doesn't get the lead section, use getLead for that -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Map from section title to section content function parser.getSections( wikitext ) local sections = {} wikitext = '\n' .. wikitext .. '\n==' for title in str_gmatch( wikitext, '\n==+ *([^=]-) *==+' ) do local section = str_match( wikitext, '\n==+ *' .. escapeString( title ) .. ' *==+(.-)\n==' ) section = str_trim( section ) sections[ title ] = section end return sections end -- Get a section from the given wikitext (including any subsections) -- If the given section title appears more than once, only the section of the first instance will be returned -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @param title Required. Title of the section -- @return Wikitext of the section, or nil if it isn't found. May be empty if the section is empty or contains only subsections. function parser.getSection( wikitext, title ) title = str_trim( title ) title = escapeString( title ) wikitext = '\n' .. wikitext .. '\n' local level level, wikitext = str_match( wikitext, '\n(==+) *' .. title .. ' *==.-\n(.*)' ) if wikitext then local nextSection = '\n==' .. str_rep( '=?', #level - 2 ) .. '[^=].*' wikitext = str_gsub( wikitext, nextSection, '' ) -- remove later sections at this level or higher wikitext = str_trim( wikitext ) return wikitext end end -- Get the content of a <section> tag from the given wikitext. -- We can't use getTags because unlike all other tags, both opening and closing <section> tags are self-closing. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @param name Required. Name of the <section> tag -- @return Content of the <section> tag, or nil if it isn't found. May be empty if the section tag is empty. function parser.getSectionTag( wikitext, name ) name = str_trim( name ) name = escapeString( name ) local sections = {} for section in str_gmatch( wikitext, '< *section +begin *= *["\']? *' .. name .. ' *["\']? */>(.-)< *section +end= *["\']? *'.. name ..' *["\']? */>' ) do table_insert( sections, section ) end if #sections > 0 then return table_concat( sections ) end end -- Get the lists from the given wikitext. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Sequence of lists. function parser.getLists( wikitext ) local lists = {} wikitext = '\n' .. wikitext .. '\n\n' for list in str_gmatch( wikitext, '\n([*#].-)\n[^*#]' ) do table_insert( lists, list ) end return lists end -- Get the paragraphs from the given wikitext. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Sequence of paragraphs. function parser.getParagraphs( wikitext ) local paragraphs = {} -- Remove non-paragraphs wikitext = '\n' .. wikitext .. '\n' -- add newlines to simplfy patterns wikitext = str_gsub( wikitext, '%f[^\n]<!%-%-.-%-%-> *%f[\n]', '' ) -- remove comments wikitext = str_gsub( wikitext, '%f[^\n]%[%b[]%] *%f[\n]', '' ) -- remove files and categories wikitext = str_gsub( wikitext, '<gallery.-</gallery>', '\n\n' ) -- remove galleries wikitext = str_gsub( wikitext, '%f[^\n]%b{} *%f[\n]', '' ) -- remove tables and block templates wikitext = str_gsub( wikitext, '%f[^\n]%b{} *%b{} *%f[\n]', '' ) -- remove neighboring tables and block templates wikitext = str_gsub( wikitext, '%f[^\n]%b{} *<!%-%-.-%-%-> *%b{} *%f[\n]', '' ) -- remove neighboring tables and block templates with a comment among them wikitext = str_gsub( wikitext, '%f[^\n][*#].-%f[\n]', '' ) -- remove lists wikitext = str_gsub( wikitext, '%f[^\n]==+[^=]+==+ *%f[\n]', '' ) -- remove section titles wikitext = str_trim( wikitext ) for paragraph in str_gsplit( wikitext, "\n\n" ) do paragraph = str_trim( paragraph ) if paragraph ~= "" then -- Filter out 3+ consecutive newlines table_insert( paragraphs, paragraph ) end end return paragraphs end -- Get the templates from the given wikitext. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Sequence of templates. function parser.getTemplates( wikitext ) local templates = {} for template in str_gmatch( wikitext, '{%b{}}' ) do if str_sub( template, 1, 3 ) ~= '{{#' then -- skip parser functions like #if table_insert( templates, template ) end end return templates end -- Get the requested template from the given wikitext. -- If the template appears more than once, only the first instance will be returned -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @param name Name of the template to get -- @return Wikitext of the template, or nil if it wasn't found function parser.getTemplate( wikitext, name ) local templates = parser.getTemplates( wikitext ) local lang = mw.language.getContentLanguage() for _, template in ipairs( templates ) do local templateName = parser.getTemplateName( template ) if lang:ucfirst( templateName ) == lang:ucfirst( name ) then return template end end end -- Get name of the template from the given template wikitext. -- @param templateWikitext Required. Wikitext of the template to parse. -- @return Name of the template -- @todo Strip "Template:" namespace? function parser.getTemplateName( templateWikitext ) return str_match( templateWikitext, '^{{ *([^}|\n]+)' ) end -- Get the parameters from the given template wikitext. -- @param templateWikitext Required. Wikitext of the template to parse. -- @return Map from parameter names to parameter values, NOT IN THE ORIGINAL ORDER. -- @return Order in which the parameters were parsed. function parser.getTemplateParameters( templateWikitext ) local parameters = {} local paramOrder = {} local params = str_match( templateWikitext, '{{[^|}]-|(.*)}}' ) if params then -- Temporarily replace pipes in subtemplates and links to avoid chaos for subtemplate in str_gmatch( params, '{%b{}}' ) do params = str_gsub( params, escapeString( subtemplate ), str_gsub( subtemplate, '.', { ['%']='%%', ['|']="@@:@@", ['=']='@@_@@' } ), 1 ) end for link in str_gmatch( params, '%[%b[]%]' ) do params = str_gsub( params, escapeString( link ), str_gsub( link, '.', { ['%']='%%', ['|']='@@:@@', ['=']='@@_@@' } ), 1 ) end local count = 0 local name, value for param in str_gsplit( params, '|' ) do name, value = str_split2( param, '=' ) if value then local number = tonumber( name ) if number then --XXX: What about keys like: 01, .1, 2e0, etc. name = number end value = str_trim( value ) else value = name count = count + 1 name = count end value = str_gsub( value, '@@_@@', '=' ) value = str_gsub( value, '@@:@@', '|' ) parameters[ name ] = value table_insert( paramOrder, name ) end end return parameters, paramOrder end -- Get the tags from the given wikitext. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Sequence of tags. function parser.getTags( wikitext ) local tags = {} local tag, tagName, tagEnd -- Don't match closing tags like </div>, comments like <!--foo-->, comparisons like 1<2 or things like <3 for tagStart, tagOpen in str_gmatch( wikitext, '()(<[^/!%d].->)' ) do tagName = parser.getTagName( tagOpen ) -- If we're in a self-closing tag, like <ref name="foo" />, <references/>, <br/>, <br>, <hr>, etc. if str_match( tagOpen, '<.-/>' ) or tagName == 'br' or tagName == 'hr' then tag = tagOpen -- If we're in a tag that may contain others like it, like <div> or <span> elseif tagName == 'div' or tagName == 'span' then local position = tagStart + #tagOpen - 1 local depth = 1 while depth > 0 do tagEnd = str_match( wikitext, '</ ?' .. tagName .. ' ?>()', position ) if tagEnd then tagEnd = tagEnd - 1 else break -- unclosed tag end position = str_match( wikitext, '()< ?' .. tagName .. '[ >]', position + 1 ) if not position then position = tagEnd + 1 end if position > tagEnd then depth = depth - 1 else depth = depth + 1 end end tag = str_sub( wikitext, tagStart, tagEnd ) -- Else we're probably in tag that shouldn't contain others like it, like <math> or <strong> else tagEnd = str_match( wikitext, '</ ?' .. tagName .. ' ?>()', tagStart ) if tagEnd then tag = str_sub( wikitext, tagStart, tagEnd - 1 ) -- If no end tag is found, assume we matched something that wasn't a tag, like <no. 1> else tag = nil end end table_insert( tags, tag ) end return tags end -- Get the name of the tag in the given wikitext -- @param tag Required. Tag to parse. -- @return Name of the tag or nil if not found function parser.getTagName( tagWikitext ) local tagName = str_match( tagWikitext, '^< *(.-)[ />]' ) if tagName then tagName = str_lower( tagName ) end return tagName end -- Get the value of an attribute in the given tag. -- @param tagWikitext Required. Wikitext of the tag to parse. -- @param attribute Required. Name of the attribute. -- @return Value of the attribute or nil if not found function parser.getTagAttribute( tagWikitext, attribute ) local _, value = str_match( tagWikitext, '^<[^/>]*' .. attribute .. ' *= *(["\']?)([^/>]-)%1[ />]' ) return value end -- Get the content of the given tag. -- @param tagWikitext Required. Wikitext of the tag to parse. -- @return Content of the tag. May be empty if the tag is empty. Will be nil if the tag is self-closing. -- @todo May fail with nested tags function parser.getTagContent( tagWikitext ) return str_match( tagWikitext, '^<.->.-</.->' ) end -- Get the <gallery> tags from the given wikitext. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Sequence of gallery tags. function parser.getGalleries( wikitext ) local galleries = {} local tags = parser.getTags( wikitext ) for _, tag in ipairs( tags ) do local tagName = parser.getTagName( tag ) if tagName == 'gallery' then table_insert( galleries, tag ) end end return galleries end -- Get the <ref> tags from the given wikitext. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Sequence of ref tags. function parser.getReferences( wikitext ) local references = {} local tags = parser.getTags( wikitext ) for _, tag in ipairs( tags ) do local tagName = parser.getTagName( tag ) if tagName == 'ref' then table_insert( references, tag ) end end return references end -- Get the reference with the given name from the given wikitext. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @param referenceName Required. Name of the reference. -- @return Wikitext of the reference function parser.getReference( wikitext, referenceName ) local references = parser.getReferences( wikitext ) for _, reference in ipairs( references ) do local content = parser.getTagContent( reference ) local name = parser.getTagAttribute( reference, 'name' ) if content and name == referenceName then return reference end end end -- Get the tables from the given wikitext. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Sequence of tables. function parser.getTables( wikitext ) local tables = {} wikitext = '\n' .. wikitext for t in str_gmatch( wikitext, '\n%b{}' ) do if str_sub( t, 1, 3 ) == '\n{|' then t = str_trim( t ) -- exclude the leading newline table_insert( tables, t ) end end return tables end -- Get the id from the given table wikitext -- @param tableWikitext Required. Wikitext of the table to parse. -- @param attribute Required. Name of the attribute. -- @return Value of the attribute or nil if not found function parser.getTableAttribute( tableWikitext, attribute ) local _, value = str_match( tableWikitext, '^{|[^\n]*' .. attribute .. ' *= *(["\']?)([^\n]-)%1[^\n]*\n' ) if not value or value == '' then value = str_match( tableWikitext, '^{|[^\n]*' .. attribute .. ' *= *([^\n ]+)[^\n]*\n' ) end return value end -- Get a table by id from the given wikitext -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @param id Required. Id of the table -- @return Wikitext of the table or nil if not found function parser.getTable( wikitext, id ) local tables = parser.getTables( wikitext ) for _, t in ipairs( tables ) do if id == parser.getTableAttribute( t, 'id' ) then return t end end end -- Get the data from the given table wikitext -- @param tableWikitext Required. Wikitext of the table to parse. -- @return Table data -- @todo Test and make more robust function parser.getTableData( tableWikitext ) local tableData = {} tableWikitext = str_trim( tableWikitext ); tableWikitext = str_gsub( tableWikitext, '^{|.-\n', '' ) -- remove the header tableWikitext = str_gsub( tableWikitext, '\n|}$', '' ) -- remove the footer tableWikitext = str_gsub( tableWikitext, '^|%+.-\n', '' ) -- remove any caption tableWikitext = str_gsub( tableWikitext, '|%-.-\n', '|-\n' ) -- remove any row attributes tableWikitext = str_gsub( tableWikitext, '^|%-\n', '' ) -- remove any leading empty row tableWikitext = str_gsub( tableWikitext, '\n|%-$', '' ) -- remove any trailing empty row for rowWikitext in str_gsplit( tableWikitext, '|-' ) do local rowData = {} rowWikitext = str_gsub( rowWikitext, '||', '\n|' ) rowWikitext = str_gsub( rowWikitext, '!!', '\n|' ) rowWikitext = str_gsub( rowWikitext, '\n!', '\n|' ) rowWikitext = str_gsub( rowWikitext, '^!', '\n|' ) rowWikitext = str_gsub( rowWikitext, '^\n|', '' ) for cellWikitext in str_gsplit( rowWikitext, '\n|' ) do cellWikitext = str_trim( cellWikitext ) table_insert( rowData, cellWikitext ) end table_insert( tableData, rowData ) end return tableData end -- Get the internal links from the given wikitext (includes category and file links). -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Sequence of internal links. function parser.getLinks( wikitext ) local links = {} for link in str_gmatch( wikitext, '%[%b[]%]' ) do table_insert( links, link ) end return links end -- Get the file links from the given wikitext. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Sequence of file links. function parser.getFiles( wikitext ) local files = {} local links = parser.getLinks( wikitext ) for _, link in ipairs( links ) do local namespace = str_match( link, '^%[%[ *(.-) *:' ) if namespace and mw.site.namespaces[ namespace ] and mw.site.namespaces[ namespace ].canonicalName == 'File' then table_insert( files, link ) end end return files end -- Get name of the file from the given file wikitext. -- @param fileWikitext Required. Wikitext of the file to parse. -- @return Name of the file function parser.getFileName( fileWikitext ) return str_match( fileWikitext, '^%[%[ *.- *: *(.-) *[]|]' ) end -- Get the category links from the given wikitext. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Sequence of category links. function parser.getCategories( wikitext ) local categories = {} local links = parser.getLinks( wikitext ) for _, link in ipairs( links ) do local namespace = str_match( link, '^%[%[ -(.-) -:' ) if namespace and mw.site.namespaces[ namespace ] and mw.site.namespaces[ namespace ].canonicalName == 'Category' then table_insert( categories, link ) end end return categories end -- Get the external links from the given wikitext. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Sequence of external links. function parser.getExternalLinks( wikitext ) local links = {} for link in str_gmatch( wikitext, '%b[]' ) do if str_match( link, '^%[//' ) or str_match( link, '^%[https?://' ) then table_insert( links, link ) end end return links end return parser 3r3fpf7d7jt2ttpx3ny4bt85muaz5lj 0 292513 1680682 1650024 2026-10-05T01:37:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1680682 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەتراد سارەلو | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| مطراد سارلو}}<br>{{lang-en| Matrad Saralu}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای مەخموور.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی [[قەزای مەخموور]] و ناحیەکانی و ناحیەکانی دەورووبەری | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe|zoom=12 |coord={{Coord| 36.16111| 43.54375}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مەتراد سارەلو''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.16111| 43.54375 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای مەخموور|مەخموور]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گوێڕ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٢٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٨٥ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی شوباتی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەتراد سارەلو''' یان '''مەتراد کاکەیی''' یەکێکە لە کوندەکانی [[ناحیەی گوێڕ]] لە [[قەزای مەخموور]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای مەخموور}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] f5kg6tn6t37139lj04vgh7uvmw99rtv 0 292514 1680683 1650023 2026-10-05T01:37:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1680683 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەتراد شەرابی | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| مطراد شرابي}}<br>{{lang-en| Matrad Sharabi}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای مەخموور.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی [[قەزای مەخموور]] و ناحیەکانی و ناحیەکانی دەورووبەری | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe|zoom=12 |coord={{Coord| 36.14993| 43.54257}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مەتراد شەرابی''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.14993| 43.54257 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای مەخموور|مەخموور]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گوێڕ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٢٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٣٧ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی شوباتی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەتراد شەرابی''' یەکێکە لە کوندەکانی [[ناحیەی گوێڕ]] لە [[قەزای مەخموور]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای مەخموور}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] fscimdag4pkkrf0iot3cp3p1cs66m57 0 292523 1680811 1650000 2026-10-05T07:35:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1680811 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەحمەل ئۆمەران | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| محمل اومران}}<br>{{lang-en| Mahmal Omaran}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای مەخموور.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی [[قەزای مەخموور]] و ناحیەکانی و ناحیەکانی دەورووبەری | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe|zoom=12 |coord={{Coord| 35.66416| 43.60167}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مەحمەل ئۆمەران''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.66416| 43.60167 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای مەخموور|مەخموور]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی قەراج]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٢٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٥٨ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی شوباتی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەحمەل ئۆمەران''' یەکێکە لە کوندەکانی [[ناحیەی قەراج]] لە [[قەزای مەخموور]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای مەخموور}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] p53dwycgqsdyt3jnijc4ap0ho15m4ir 0 292631 1680878 1649991 2026-10-05T10:33:28Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1680878 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەران | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| مران}}<br>{{lang-en| Maran }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = نەخشەی قەزاکانی(ڕەواندز، سۆران، چۆمان و خەلیفان).png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ڕەواندز|ڕەواندز]]، [[قەزای سۆران|سۆران]]، [[قەزای چۆمان|چۆمان]]، [[قەزای خەلیفان|خەلیفان]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان) | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.60236| 44.94383}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مەران''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.60236| 44.94383 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای چۆمان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٥١٧ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٧٩ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەران''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای چۆمان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. == مێژوو == ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] hqjc23gd3xyawo7jm1hcpat51msma28 0 292684 1680777 1642260 2026-10-05T05:51:42Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1680777 wikitext text/x-wiki {{Databox|وێنە=Bombardierung_Zürich_0756-0050.jpg}}لەکاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم]]دا، وڵاتی بێلایەنی [[سویسرا]] ڕووبەڕووی بۆردوومان و شەڕی ئاسمانیی پچڕپچڕ بووەوە لە سەرەتادا، کە لە قۆناغەکانی کۆتایی جەنگەکەدا زیاتر بوون.<ref>https://web.archive.org/web/20070505083348/http://www.airpower.maxwell.af.mil/airchronicles/apj/apj00/sum00/helmreich.html</ref> سویسرا ھاوسنوور بوو لەگەڵ وڵاتانی تەوەر، یان ئەو وڵاتانەی لەلایەن تەوەرەوە داگیرکرابوون، و ھەندێک جار بە تەواوی گەمارۆدرابوو. لە چەندین بۆنەدا، ھێرشە ئاسمانییەکانی ھاوپەیمانان ئامانجەکانیان لە سویسرای پێکا، کە بووە ھۆی گیانلەدەستدان و زیانی ماددی. حکوومەتی سویسرا سەرەتا لە ساڵی ١٩٤٠ و لە کاتی [[جەنگی فەڕەنسا]]دا ڕێگری لە فڕۆکە ئەڵمانییەکان کرد، بەڵام بەرامبەر فشاری [[ئەڵمانیا]] تەسلیم بوو و دەستبەرداری ڕێگریکردن لە فڕۆکەکانیان بوو. ئەم ڕووداوانە بوونە ھۆی ئاڵوگۆڕی دیپلۆماسی. لەکاتێکدا ھێزەکانی ھاوپەیمانان ھۆکاری پێشێلکارییەکانیان بۆ ھەڵەی ئاڕاستە دۆزینەوە، لەکارکەوتنی ئامێرەکان، دۆخی کەشوھەوا و ھەڵەی فڕۆکەوانەکان دەگەڕاندەوە، ترس لە سویسرا دروست بوو کە ھەندێک لە پێشێلکارییەکانی بێلایەنی بە مەبەستی فشارخستنە سەر وڵاتەکە بێت بۆ کۆتاییھێنان بە ھاوکارییە ئابوورییەکانی لەگەڵ [[ئەڵمانیای نازی]]. سەرەڕای ھێرشە بۆردوومانەکان، ھێرشی ئاسمانی لەلایەن فڕۆکە جەنگییە تاکەکەسییەکانەوە لە کۆتایی جەنگەکەدا ئامانجەکانی سویسرایان دایە بەر دەستڕێژی گوللە. لە بەرامبەردا، سوپای سویسرا بە فڕۆکەی جەنگی و تۆپی دژە ئاسمانی ھێرشی کردە سەر فڕۆکەکانی ھاوپەیمانان کە بەسەر ئاسمانی سویسرادا دەفڕین. == پێشینە == لەکاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم]]دا، ئاسمانی سویسرا لەلایەن ھەردوو لایەنەوە پێشێل دەکرا. لە کاتی [[جەنگی فەڕەنسا]]دا، ھێزی ئاسمانیی سویسرا یازدە فڕۆکەی ئەڵمانییان خستە خوارەوە کە ئاسمانی سویسرایان پێشێل کردبوو، لە بەرامبەر لەدەستدانی سێ فڕۆکەدا. دیارترین ئەم ڕووداوانە دوای ئەوە ڕوویدا کە سویسرییەکان فڕۆکەیەکی [[مێسەرشمیت بی ئێف ١١٠]]یان لە ٤ی حوزەیرانی ١٩٤٠ خستە خوارەوە. لە وەڵامی ئەمەدا، ھێرمان گۆرینگ فەرمانی ھێرشێکی بە ٣٢ فڕۆکەی بی ئێف ١١٠ دەرکرد. ئەمانە لەلایەن ١٤ فڕۆکەی [[مێسەرشمیت ١٠٩]]ی سویسرییەوە ڕێگرییان لێکرا، کە بووە ھۆی لەدەستدانی چوار فڕۆکەی ١١٠. ئەمەش بووە ھۆی ھەڕەشەی ئەڵمانیا بۆ سەپاندنی سزای ئابووری و تۆڵەسەندنەوە، و لە ٢٠ی حوزەیراندا حکوومەتی سویسرا بڕیاریدا فەرمانی کۆتاییھێنان بە ڕێگریکردن لە فڕۆکە بیانییەکان لە ئاسمانی سویسرادا دەربکات.<ref>Bungay, Stephen (2015). The Most Dangerous Enemy. London: Aurum Press. p. 257. ISBN 978-1-78131-495-1.</ref><ref>https://www.historyanswers.co.uk/history-of-war/switzerland-in-world-war-ii-the-hypocrisy-and-bloodshed-behind-armed-neutrality/</ref> بەھۆی ئەوەی فڕۆکەکانی [[ھاوپەیمانانی جەنگی جیھانیی دووەم|ھاوپەیمانان]] و [[وڵاتانی تەوەر|تەوەر]] بە ئازادی بەسەر سویسرادا دەفڕین، زیاتر لە ٧٠٠٠ زەنگی ئاگادارکردنەوە لە کاتی جەنگدا لە سویسرا لێدران. ھەندێک لە بۆمبھاوێژەکانی ھاوپەیمانان سوودیان لەم دۆخە وەرگرت بە بەکارھێنانی ئاسمانی سویسرا وەک ڕێگایەکی سەلامەتتر لە ئاسمانی دوژمن بۆ ھێرشەکانیان بۆ سەر ئامانجەکان لە ئەڵمانیا و گەڕانەوەیان، بەڵام زۆرجار، ئەو بۆمبھاوێژانەی تووشی کێشە دەبوون، نیشتنەوەیان لە سویسرای بێلایەن بۆ پەنابەری پێ باشتر بوو لەوەی لە خاکی ئەڵمانیا بنیشنەوە. لە ئەنجامدا، سویسرا لە کۆتاییدا ١٧٠٠ فڕۆکەوانی ئەمریکی دەستبەسەر کرد.<ref>http://www.geschichte-schweiz.ch/zweiter-weltkrieg-1939-1945.html</ref> لە ساڵی ١٩٤١ بۆ ١٩٤٢، بۆمبھاوێژەکانی ھاوپەیمانان زۆر بە دەگمەن بەسەر سویسرادا دەفڕین، چونکە دەسەڵاتدارانی سویسرا، لەژێر فشاری ئەڵمانیادا، بڕیاری کوژاندنەوەی گڵۆپەکانیان «black-outs» سەپاند بۆ ئەوەی ئاڕاستە دۆزینەوە بۆ تیمە ئاسمانییەکانی [[ئەمریکا]] و [[بەریتانیا]] ئاڵۆز بکەن. بەو پێیەی خاکی بێلایەنی سویسرا بۆ بۆمبھاوێژەکانی ھاوپەیمانان سەلامەت بوو، ئەڵمانیا فشاری خستە سەر سویسرییەکان تا تیمە ئاسمانییەکانی ھاوپەیمانان ناچار بە نیشتنەوە بکەن لە سویسرا، لە جیاتی ئەوەی ڕێگەیان پێ بدەن بەردەوام بن لە ھێرشەکان.<ref>Tanner, Stephen. Refuge from the Reich: American Airmen and Switzerland During World War II.</ref><ref>H.R. Kurz: "Die Schweiz im Zweiten Weltkrieg" (1959)</ref> == پێشێلکارییەکانی تەوەر بۆ سەر ئاسمانی سویسرا == ئەڵمانیای نازی بەردەوام ئاسمانی سویسرای پێشێل دەکرد. لە کاتی [[جەنگی فەڕەنسا]]دا، فڕۆکەکانی [[ئەڵمانیای نازی|ئەڵمانیا]] لانی کەم ١٩٧ جار ئاسمانی سویسرایان پێشێل کرد. لە چەندین ڕووداوی ئاسمانیدا، سویسرییەکان ١١ فڕۆکەی لوفتڤافەیان خستە خوارەوە لە نێوان ١٠ی ئایار و ١٧ی حوزەیرانی ١٩٤٠، لەکاتێکدا سێ فڕۆکەی خۆیان لەدەستدا. دیارترین ئەم ڕووداوانە دوای ئەوە ڕوویدا کە سویسرییەکان فڕۆکەیەکی [[مێسەرشمیت بی ئێف ١١٠]]یان لە ٤ی حوزەیرانی ١٩٤٠ خستە خوارەوە. لە وەڵامی ئەمەدا، ھێرمان گۆرینگ فەرمانی ھێرشێکی بە ٣٢ فڕۆکەی بی ئێف ١١٠ دەرکرد. ئەمانە لەلایەن ١٤ فڕۆکەی مێسەرشمیت ١٠٩ی سویسرییەوە ڕێگرییان لێکرا، کە بووە ھۆی لەدەستدانی چوار فڕۆکەی ١١٠. ئەمەش بووە ھۆی ھەڕەشەی ئەڵمانیا بۆ سەپاندنی سزای ئابووری و تۆڵەسەندنەوە، و لە ٢٠ی حوزەیرانی ١٩٤٠دا حکوومەتی سویسرا بڕیاریدا فەرمانی کۆتاییھێنان بە ڕێگریکردن لە فڕۆکە بیانییەکان لە ئاسمانی سویسرادا دەربکات، لە جیاتی ئەوە فڕۆکە جەنگییەکانی [[سویسرا]] دەستیان کرد بە ناچارکردنی فڕۆکە سنووربەزێنەکان بۆ نیشتنەوە لە فڕۆکەخانەکانی سویسرا. یەکەکانی دژە ئاسمانیش ھەر کارا بوون. ئادۆڵف ھیتلەر بە تایبەتی تووڕە بوو کاتێک بینی کەرەستەی ئەڵمانی بەکاردێت بۆ خستنەخوارەوەی فڕۆکەوانە ئەڵمانییەکان. ئەو وتی کە ئەوان «بە شێوازێکی تر» وەڵام دەدەنەوە. دواتر، ھیتلەر و ھێرمان گۆرینگ تێکدەریان نارد بۆ وێرانکردنی فڕۆکەخانەکانی سویسرا، بەڵام پێش ئەوەی بتوانن ھیچ زیانێک بگەیەنن لەلایەن ھێزەکانی سویسراوە دەستگیرکران.<ref>Fodor, Denis J (1982). The Neutral's. Time Life Books.</ref><ref>Essential Militaria, Nicholas Hobbes, 2005</ref> == پێشێلکارییەکانی ھاوپەیمانان بۆ سەر ئاسمانی سویسرا == لە ساڵی ١٩٤٣دا، سوپای سویسرا دەستی کرد بە ھێرشکردنە سەر فڕۆکەکانی ھاوپەیمانان کە ئاسمانی سویسرایان دەبەزاند. شەش فڕۆکەی ھاوپەیمانان لەلایەن فڕۆکە جەنگییەکانی ھێزی ئاسمانیی سویسراوە خرانە خوارەوە و چواری دیکەش بە تۆپی دژە ئاسمانی، کە بووە ھۆی کوژرانی ٣٦ فڕۆکەوانی ھاوپەیمانان. یەکەم فڕۆکەی ھاوپەیمانان کە خرانە خوارەوە دوو بۆمبھاوێژی ھێزی ئاسمانیی شاھانە بوون کە لە شەوی ١٢–١٣ی تەممووزی ١٩٤٣ بە نزمی بەسەر خاکی سویسرادا دەفڕین، کە بە تەقەی دژە ئاسمانیی سویسرا لە ڤالێ خرانە خوارەوە. یەکەم بۆمبھاوێژی ئەمریکی کە لەسەر سویسرا خرایە خوارەوە، لە [[نزیک باد ڕاگاچ]] لە ١ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٣ خرایە خوارەوە، و تەنھا سێ کەس لە تیمەکەی ڕزگاریان بوو.<ref>https://www.srf.ch/kultur/der-archivar-abgeschossen-von-der-neutralen-schweiz</ref> لە ٥ی ئەیلوولی ١٩٤٤، فڕۆکە ئەمریکییەکانی جۆری پی-٥١ مەستانگ کە پاسەوانی بۆمبھاوێژێکی بی-١٧ی زیانلێکەوتوویان دەکرد، پەڕینەوە بۆ ناو ئاسمانی سویسرا و ڕووبەڕووی فڕۆکە سویسرییەکانی جۆری [[مێسەرشمیت بی ئێف ١٠٩]] بوونەوە. بەبێ ئەوەی درک بەوە بکەن کە لەسەر سویسران، پی-٥١ەکان ھێرشیان کردە سەر مێسەرشمیتە سویسرییەکان، و دانەیەکیان خستە خوارەوە و فڕۆکەوانەکەیان کوشت، و زیانیان بە دانەیەکی تریش گەیاند.<ref>Forsgren, Jan: Messerschmitt Bf 109: The Design and Operational History</ref> == ڕێکارەکانی دادگایی سەربازی == سەبارەت بە بۆردوومانەکەی [[زوریخ]]، دادگایییەکی سەربازی لە ١ی حوزەیرانی ١٩٤٥ لە [[ئینگلتەرا]] بەڕێوەچوو. عەقید جەیمس ئێم. ستوارت، [[ئەکتەر|ڕۆڵگێڕ]]ی بەناوبانگ و فڕۆکەوانی بی-٢٤ی کاتی جەنگ، ئەفسەری سەرپەرشتیاری دادگایییەکە بوو. تۆمەتبارەکان بریتی بوون لە فڕۆکەوانی پێشەنگ مولازم ویلیام ئاڕ. سینکۆک و یەکێک لە ئاڕاستەدۆزەرەوەکانی، مولازم تیۆدۆر کیو. بالیدس، بەھۆی پێشێلکردنی ماددەی ٩٦ی جەنگ، و سینکۆک بە تایبەتی بەھۆی ئەوەی «بە ھەڵە و کەمتەرخەمی بووەتە ھۆی خستنەخوارەوەی بۆمب لە خاکی دۆستدا». دەرکەوت کە دۆخی کەشوھەوا و لەکارکەوتنی ئامێرەکان ھۆکار بوون؛ تۆمەتبارەکان بێتاوان دەرچوون لە بەرپرسیارێتی تاوانکاری. داواکارانی گشتی بۆ دادگای سەربازیی نێونەتەوەیی بۆ [[ڕۆژھەڵاتی دوور]] جارێک ئەم دۆسیەیەیان وەک پێشینەیەکی زیاتر تاوتوێ کرد بۆ دادگاییکردنی فڕۆکەوانە ژاپۆنییەکانی بەشداربوو لە ھێرشە لەناکاوەکەی [[پیرڵ ھاربەر]]. لەگەڵ ئەوەشدا، بە خێرایی بیرۆکەکەیان پشتگوێ خست دوای ئەوەی درکیان بەوە کرد کە ھیچ یاسایەکی نێودەوڵەتی نییە کە ناوچە بێلایەنەکان و ھاووڵاتیان بە تایبەتی لە ھێرشی فڕۆکە بپارێزێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.airpower.maxwell.af.mil/airchronicles/apj/apj00/sum00/helmreich1.htm |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠١٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120305210042/http://www.airpower.maxwell.af.mil/airchronicles/apj/apj00/sum00/helmreich1.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>Dr. Kirsten Sellars (22 April 2013). 'Crimes against Peace' and International Law. Cambridge University Press. p. 127. ISBN 978-1-107-02884-5.</ref> == قەرەبووکردنەوە == سەرەڕای ئەو ٤ ملیۆن دۆلارە ئەمریکییەی کە تا تشرینی یەکەمی ١٩٤٤ درابوو، حکوومەتی [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] ڕازی بوو بە پێدانی ٦٢٬١٧٦٬٤٣٣٫٠٦ [[فرەنکی سویسری]] (کە ئەوکات بەرامبەر بە ١٤٫٤ ملیۆن دۆلار بوو، یان ٢٥٧ ملیۆن دۆلار بە نرخی ئێستا) بە حکوومەتی سویسرا وەک پارەدانێکی تەواو و کۆتایی بۆ زیانی کەس و موڵک و ماڵ لەکاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم]]دا لە ٢١ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٩.<ref>https://www.americanantiquarian.org/proceedings/44525121.pdf</ref> == سەرچاوەکان == {{شریتی دەروازە|شەڕ|سویس}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Alliierte Bombenabwürfe auf die Schweiz}} m2vxc9wszyi0zocmx60kdp8beb5plbj 0 293612 1680881 1649986 2026-10-05T10:33:58Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1680881 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەرزان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| مرزان}}<br>{{lang-en| Marzan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Maps of Pirmam, Shaqlawa & Harir districts.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ھەریر|ھەریر]]، [[قەزای شەقڵاوە|شەقڵاوە]]، [[قەزای پیرمام|پیرمام]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان) | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.52128| 44.26123 }}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مەرزان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.52128| 44.26123 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ھەریر|ھەریر]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی باسرمە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٧٠٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٥٤ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەرزان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی باسرمە]] لە [[قەزای ھەریر]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای ھەریر}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|عێراق}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] co46ocafimuvsprl6bk4p5vbcfs6u55 0 293800 1680723 1650019 2026-10-05T04:35:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1680723 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەجیداوە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| مجیداوة}}<br>{{lang-en| '''Majidawa'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = نەخشەی قەزاکانی(ڕەواندز، سۆران، چۆمان و خەلیفان).png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ڕەواندز|ڕەواندز]]، [[قەزای سۆران|سۆران]]، [[قەزای چۆمان|چۆمان]]، [[قەزای خەلیفان|خەلیفان]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان) | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.67022| 44.49301}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مەجیداوە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.67022| 44.49301 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سۆران|سۆران]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دیانا|دیانا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٧٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٤٣ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەجیداوە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دیانا]] لە [[قەزای سۆران]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای سۆران}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 3br9zev6tjo4oq0f9dyr7axmg3qo1sj 0 294285 1680720 1585462 2026-10-05T04:34:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1680720 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''مەجید خادمی''' ({{بە فارسی|مجید خادمی}}؛ مردووی ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ لە [[تاران]]) [[سەرتیپ (پلەی سەربازی)|سەرتیپ]]ێکی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]] بوو کە لە حوزەیرانی ٢٠٢٥ەوە ھەتا کاتی تیرۆرکردنی وەک سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]] کاری دەکرد. ئەو ھەروەھا لە ساڵی ٢٠٢٢ەوە تاوەکوو ئەو کاتەی تیرۆر بکرێت، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی پاراستنی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی پاراستنی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]] بوو. لە درێژەی [[شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران]] لە ٦ی نیسانی ٢٠٢٦دا، لەلایەن ھێزی ئاسمانیی ئیسرائیلەوە تیرۆر کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=IRGC intelligence chief killed in attack, Guards say |ناونیشان=https://www.iranintl.com/en/202604065252 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=[[ئێران ئینتەرنەشناڵ|Iran International]]}}</ref><ref name="c658">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Israel kills IRGC intelligence chief in Tehran strike |وێبگە=ynetglobal |ڕێکەوت=٦ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.ynetnews.com/article/rkgx41znwg |ڕێکەوتی سەردان=٦ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥، خادمی وەک سەرۆکی نوێی ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران دەستنیشان کرا. ئەو لە جێگای [[محەممەد کازمی]] دانرا، کە پێشتر لەگەڵ ئەفسەرانی دیکەی سوپای پاسداران لە ھێرشە ئاسمانییەکانی [[ئیسرائیل]] لە ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥، لە کاتی [[شەڕی ئێران و ئیسرائیل|شەڕی دوازدە ڕۆژە]]دا تیرۆر کرا.<ref name="مولد تلقائيا1">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.tehrantimes.com/news/514662/General-Majid-Khademi-appointed-as-new-chief-of-IRGC-intelligence|سەردێڕ=General Majid Khademi appointed as new chief of IRGC intelligence organization|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260201181510/https://www.tehrantimes.com/news/514662/General-Majid-Khademi-appointed-as-new-chief-of-IRGC-intelligence|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Tehran Times|زمان=en|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.thehindu.com/news/international/israel-iran-conflict-live-updates-missile-strike-khamenei-trump-june-20-2025/article69715968.ece|سەردێڕ=Israel-Iran conflict Updates: Trump says two weeks is ‘maximum’ for Iran decision|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250621120830/https://www.thehindu.com/news/international/israel-iran-conflict-live-updates-missile-strike-khamenei-trump-june-20-2025/article69715968.ece|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٧ی نیسانی ٢٠٢٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ڕۆژی ٦ی نیسانی ٢٠٢٦، سوپای پاسدارانی ئێران کوژرانی مەجید خادمی لە ھێرشێکی ئەمریکی–ئیسرائیلیدا ڕاگەیاند، ھاوکات وەزیری بەرگریی ئیسرائیلیش پشتڕاستی کردەوە کە ئۆپەراسیۆنی تیرۆرکردنەکە لە [[تاران]] لە چوارچێوەی زنجیرەیەک بە ئامانجگرتنی سەرکردە ئێرانییەکاندا ئەنجام دراوە.<ref name="c658"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|شەڕ|ئێران}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی فارسی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٦]] 20cjbrb1453nq7wafjta39hatzp36lz 0 294424 1680876 1678818 2026-10-05T10:14:18Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1680876 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[سەردار (سوپای پاسداران)|سەردار]] | name = محەممەدباقر زولقەدر | native_name = {{فارسی|محمدباقر ذوالقدر}} | native_name_lang = fa | image = Mohammad Bagher Zolghadr 2017.jpg | caption = زولقەدر لە ساڵی ٢٠١٧ | birth_date = {{circa}} {{birth based on age as of date|٥٠|٢٠٠٥|١٢|٠١}}<ref>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://www.arabnews.com/node/276740|سەردێڕ=Revolutionary Guardsman Wins Top Iran Security Post|ئیش=Agence France Presse|via=Arab News|ڕێکەوت=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref> | birth_place = [[فەسا]]، [[ئێران]] | allegiance = [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]] | rank = [[سەرتیپ]] | commands = [[دەستەی ھاوبەشی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|دەستەی ھاوبەش]] | service_years = ١٩٧٩–٢٠١٠ | battles = [[جەنگی ئێران و عێراق]]<br />[[جەنگی ٢٠٢٦ی ئێران]] | relations = [[کازم غەریب‌ئابادی]] (زاوا) | office = [[سکرتێری ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی]] | term_start = ٢٤ی ئازاری ٢٠٢٦ | predecessor = [[عەلی لاریجانی]] | appointer = [[مەسعوود پزیشکیان]] | office1 = ئەندامی [[ئەنجومەنی دیاریکردنی بەرژەوەندییەکانی ڕژێم]] | term_start1 = ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ | appointer1 = [[عەلی خامنەیی]] | 1blankname1 = سەرۆک | 1namedata1 = [[سادق لاریجانی]] | office2 = سکرتێری [[ئەنجومەنی دیاریکردنی بەرژەوەندییەکانی ڕژێم]] | term_start2 = ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١ | predecessor2 = [[موحسین ڕەزایی]] | appointer2 = سادق لاریجانی | 1blankname2 = سەرۆک | 1namedata2 = سادق لاریجانی | alma_mater = [[زانکۆی تاران]] ([[بەکالۆریۆس لە ئابووری|BEc]]) }} '''محەممەدباقر زولقەدر''' ({{langx|fa|محمدباقر ذوالقدر}}) ئەفسەرێکی سەربازی پێشووی [[ئێران]]ییە کە لە ئازاری ٢٠٢٦ەوە وەک [[سکرتێری ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی]] کار دەکات. ئەو ھەروەھا لە ساڵی ٢٠٢١ەوە وەک سکرتێری [[ئەنجومەنی دیاریکردنی بەرژەوەندییەکانی ڕژێم]] کار دەکات. ئەو پێشتر جێگری کاروباری ستراتیژی، کۆمەڵایەتی-ئاسایشی و ڕێگری لە تاوان بووە لە [[کۆئەندامی دادوەریی ئێران]].<ref name="AA"/> ئەو ھەروەھا [[وەزارەتی ناوخۆ (ئێران)|جێگری وەزیری ناوخۆ بۆ کاروباری ئاسایش]] بووە لە سەردەمی [[مەحموود ئەحمەدینەژاد]]،<ref name="pasd" /> و یارمەتی ئەحمەدینەژادی دا بۆ گەیشتن بە دەسەڵات بە «پلانێکی فرەچین».<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Torbati |یەکەم=Yeganeh |ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠٢٦|سەردێڕ=Iran’s New Security Chief Is a Hard-Line Former Guards Commander |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2026/03/24/world/middleeast/iran-security-chief-larijani-zolghadr.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠٢٦|ئیش=The New York Times |زمان=en-US |issn=0362-4331}}</ref> لە ئازاری ٢٠٢٦، وەک سکرتێری [[ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی]] دەستنیشانکرا، وەک جێنشینی [[عەلی لاریجانی]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Iran names hardline ex-Revolutionary Guards commander to replace slain security chief |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/mohammad-baqer-zolqadr-appointed-secretary-irans-top-security-body-presidential-2026-03-24/ |ئیش=Reuters |ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠٢٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Zolghadr appointed Iran's security chief |ناونیشان=https://en.mehrnews.com/news/242894/Zolghadr-appointed-Iran-s-security-chief |ئیش=Mehr News Agency |ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠٢٦}}</ref> پێش شۆڕشی ١٩٧٩، زولقەدر چالاک بووە لە ئەنجامدانی ھێرش دژی ڕژێمی پاشایەتی. ئەو بە ڕوانگە توندڕەوەکانی ناسراوە، و لە ٢٤ی ئازاری ٢٠٢٦ ڕای گەیاند کە پێویستە سوپای پاسداران کۆنترۆڵی زیاتری بەسەر وڵاتدا ھەبێت.<ref name=":1" /> ''[[ئێکۆنۆمیست]]'' ئەوی وەک «[[ئاپاراتچیک]]ێکی سوپای پاسداران» وەسف کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=The Revolutionary Guards are taking over Iran |ناونیشان=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2026/03/25/the-revolutionary-guards-are-taking-over-iran |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٦|ئیش=The Economist |issn=0013-0613}}</ref> == ژیانی پێشینە و خوێندن == محەممەدباقر زولقەدر لە ساڵی ١٩٥٤ لە [[فەسا]]، نزیک [[شیراز]]، [[ئێران]] لەدایکبووە. ئەو خوێندنی باڵای لە [[زانکۆی تاران]] تەواو کردووە، کە تێیدا بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە [[ئابووری]] لە کۆلێژی ئابووری پێش [[شۆڕشی ئێران|شۆڕشی ئیسلامیی ١٩٧٩]] بەدەستھێناوە. پێش شۆڕش، پەیوەندی بە گرووپی گەریلای «مەنسوورون»ەوە ھەبووە، ڕێکخراوێکی چەکداری [[ئیسلامەتی|ئیسلامی]] کە لەو کاتەدا چالاک بوو. ھەندێک سەرچاوە ئیدیعای ئەوە دەکەن کە لە ساڵی ١٩٧٨ ئەو لەگەڵ [[موحسین ڕەزایی]] تێوەگلاوە لە کوشتنی ئەندازیارێکی ئەمریکی و بەڕێوەبەرێکی کۆمپانیای نەوت.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Khansari |یەکەم=Mohammad Sadat |ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|سەردێڕ=Who Is Mohammad Bagher Zolghadr, Iran’s New Secretary of the Expediency Council? |ناونیشان=https://www.ncr-iran.org/en/news/terrorism-a-fundamentalism/who-is-mohammad-bagher-zolghadr-irans-new-secretary-of-the-expediency-council/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260324111227/https://www.ncr-iran.org/en/news/terrorism-a-fundamentalism/who-is-mohammad-bagher-zolghadr-irans-new-secretary-of-the-expediency-council/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=NCRI |زمان=en-US}}</ref> == ژیانی سەربازی == لە سەرەتای ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا، زولقەدر ھاوسەرۆکی بەشی پەروەردەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوە|نووسەر=Saeed Aganji|ناونیشان=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2015/02/iran-irgc-sepah-high-school.html|سەردێڕ=IRGC to reopen its own high schools|ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠١٧|ئیش=Al-Monitor}}</ref> دواتر وەک فەرماندەی بارەگای شەڕی ناڕێکی سوپای پاسداران، ھەروەھا بارەگای ڕەمەزان کاری کردووە.<ref name="AA">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.aei.org/publication/generational-change-in-the-iranian-revolutionary-guards-corps-quds-force-brigadier-general-iraj-masjedi/|نووسەر=Ali Alfoneh|سەردێڕ=Generational change in the Iranian Revolutionary Guards Corps Quds Force: Brigadier General Iraj Masjedi|بڵاوکەرەوە=Middle Eastern Outlook|via=American Enterprise Institute|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوت=٢٩ی ئازاری ٢٠١٢}}</ref> زولقەدر وەک جێگری فەرماندەی سوپای پاسداران کاری کردووە.<ref name=pasd>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Frederic Wehrey|نووسەر٢=Jerrold D Green|نووسەر٣=Brian Nichiporuk|نووسەر٤=Alireza Nader |نووسەر٥=Lydia Hansell|سەردێڕ=The Rise of the Pasdaran: Assessing the Domestic Roles of Iran's Islamic Revolutionary Guards Corps|ناونیشان=http://www.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?AD=ADA492568&Location=U|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130806114903/http://www.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?AD=ADA492568&Location=U|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئابی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٣|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Rand Corporation|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٣٣٠-٤٦٨٠-٢|پەڕە=١٠٤}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٧، زولقەدر وەک جێگری سەرۆکی [[دەستەی گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|دەستەی گشتیی ھێزە چەکدارەکانی ئێران]] بۆ کاروباری پەیوەندیدار بە [[بەسیج]] دەستنیشانکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://english.khamenei.ir/news/8/Leader-Appoints-Deputy-Chief-of-General-Staff-of-Iranian-Armed|سەردێڕ=Leader Appoints Deputy Chief of General Staff of Iranian Armed Forces for Basij-Related Affairs|بڵاوکەرەوە=Khamenei.ir|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160901020416/http://english.khamenei.ir/news/8/Leader-Appoints-Deputy-Chief-of-General-Staff-of-Iranian-Armed|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Mohammad Bagher Zolghadr}} {{شریتی دەروازە|ئێران|سیاسەت|زانستی سیاسەت}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی تاران]] [[پۆل:ساڵی لەدایکبوونی ون (بۆ زیندووان)]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٤]] fu8ik07r0q2zdi7797hdquv18gxl8cl 0 295779 1680722 1589558 2026-10-05T04:35:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1680722 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[سەید]]{{ھن}}[[سەرتیپ (پلەی سەربازی)|سەرتیپ]] | native_name = مجید موسوی<ref>{{multiref2|{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.asianewsiran.com/fa/newsagency/30193/%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%87%D9%88%D8%A7%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87 |سەردێڕ=سردار سید مجید موسوی؛ فرمانده جدید نیروی هوافضای سپاه |trans-title=Brigadier General Seyyed Majid Mousavi; New Commander of the IRGC Aerospace Force |وێبگە=Asia News Iran |زمان=fa |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20250909214051/https://www.asianewsiran.com/fa/newsagency/30193/%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%87%D9%88%D8%A7%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}|{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://shahrebours.com/%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AC%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C/ |سەردێڕ=بیوگرافی فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی |trans-title=Biography of the Commander of the Aerospace Force of the Islamic Revolutionary Guard Corps |وێبگە=Shahre Bours |زمان=fa |ڕێکەوت=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20250909214408/https://shahrebours.com/%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AC%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}}}</ref> | native_name_lang = فارسی | image = Sayyed Hosein Majid Mousavi Eftekhari.jpg | caption = مووسەوی لە ٢٠٢٥ | office = فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]] | predecessor = [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]] | president = [[مەسعوود پزیشکیان]] | term_start = ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ | 1blankname = {{nowrap|[[ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران|ڕێبەری ئێران]]}} | 1namedata = [[عەلی خامنەیی]]{{ھن}}[[موجتەبا خامنەیی]] | 1blankname1 = {{nowrap|[[ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران|ڕێبەری باڵا]]}} | 1namedata1 = [[عەلی خامنەیی]] | office1 = جێگری فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]] | president1 = [[مەحموود ئەحمەدینەژاد]]{{ھن}}[[حەسەن ڕۆحانی]]{{ھن}}[[ئیبراھیم ڕەئیسی]]{{ھن}}[[محەممەد موخبیر]] (کاتی){{ھن}}[[مەسعوود پزیشکیان]] | term_start1 = ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩ | term_end1 = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ | birth_date = {{birth date and age|1965|2|17|df=y}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sanctionssearch.ofac.treas.gov/Details.aspx?id=50588 |سەردێڕ=Sanctions List Search |بڵاوکەرەوە=OFAC}}</ref> | birth_place = [[تاران]]، [[ئێرانی پەھلەوی|شانشینی ئێران]] | nickname = مەجید ({{langx|fa|مجيد}})<ref>{{multiref2|{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.rokna.net/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-78/1131970-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AC%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%AC%D8%A7%D9%86%D8%B4%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%AD%D8%A7%D8%AC%DB%8C-%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%D9%87%D9%88%D8%A7%D9%81%D8%B6%D8%A7 |سەردێڕ=سردار سید مجید موسوی کیست؟ |trans-title=Who is Sardar Seyyed Majid Mousavi? |وێبگە=ROKNA |زمان=fa |ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٥ }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.rokna.net/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-78/1131970-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AC%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%AC%D8%A7%D9%86%D8%B4%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%AD%D8%A7%D8%AC%DB%8C-%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%D9%87%D9%88%D8%A7%D9%81%D8%B6%D8%A7 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}|{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://harferouz.ir/51575/seyyed-majid-mousavi-commander-of-the-irgc-aerospace-force/ |سەردێڕ=بیوگرافی سید مجید موسوی فرمانده هوافضای سپاه + سوابق |trans-title=Biography of Seyyed Majid Mousavi, Commander of the IRGC Aerospace Force + Background |وێبگە=Harfe Rouz |زمان=fa |ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20250909215940/https://harferouz.ir/51575/seyyed-majid-mousavi-commander-of-the-irgc-aerospace-force/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو }}|{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.alef.ir/news/4040501013.html |trans-title=Sardar Mousavi: We must prepare ourselves for any situation |سەردێڕ=سردار موسوی: باید خود را برای هر وضعیتی آماده کنیم |وێبگە=Alef |زمان=fa |ڕێکەوت=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20250909220316/https://www.alef.ir/news/4040501013.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو }}|{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://esfahanemrooz.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-125/932190-biography-sardar-seyed-majid-mousavi |سەردێڕ=بیوگرافی سردار سید حسین (مجید) موسوی افتخاری |trans-title=Biography of Sardar Seyed Hossein (Majid) Mousavi Eftekhari |وێبگە=Esfahan Emrooz |زمان=fa |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20250909220947/https://esfahanemrooz.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-125/932190-biography-sardar-seyed-majid-mousavi |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو }}}}</ref> | allegiance = {{ئاڵا|ئێران}} | branch = [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] | rank = [[پەڕگە:18- Sartipp-IRGC.png|30px]] [[سەرتیپ (پلەی سەربازی)|سەرتیپ]] | battles = {{tree list}} * [[شەڕی ئێران و عێراق]] * [[شەڕی ناوخۆییی سووریا]] ** [[دەستێوەردانی ئێران لە شەڕی ناوخۆییی سووریا|دەستێوەردانی ئێران لە سووریا]] *** [[ئۆپەراسیۆنی لێدانی موحەڕڕەم]] * [[شەڕ لە عێراق (٢٠١٣–٢٠١٧)]] ** [[دەستێوەردانی ئێران لە عێراق (٢٠١٤–ئێستا)|دەستێوەردانی ئێران لە عێراق]] * [[ئۆپەراسیۆنی شەھید سلێمانی]] * [[ناکۆکیی ٢٠٢٤ی ئێران و ئیسرائیل]] ** [[ھێرشی نیسانی ٢٠٢٤ی ئێران بۆ سەر ئیسرائیل]] ** [[ھێرشی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ی ئێران بۆ سەر ئیسرائیل]] * [[شەڕی ئێران و ئیسرائیل|شەڕی ١٢ ڕۆژە]] * [[شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران|شەڕی ٢٠٢٦ی ئێران]] {{tree list/end}} }} '''سەید حوسێن مووسەوی ئیفتخاری'''{{تێبینی|{{بە فارسی|سید حسین موسوی افتخاری}}}} ناسراو بە '''سەید مەجید مووسەوی''' ({{بە فارسی|سید مجید موسوی}}؛ لەدایکبووی ١٧ی شوباتی ١٩٦٥ لە [[تاران]]) فەرماندەیەکی سەربازیی ئێرانییە کە لە ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ەوە وەک فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] کار دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://channel8.com/kurdish/news/128884|سەردێڕ=رێبەری باڵای ئێران مەجید موسەوی بە فەرماندەی هێزی ئاسمانی سوپای پاسداران دیاریکرد|بڵاوکەرەوە=کەناڵ٨|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.mehrnews.com/news/55462/%D8%B3%DB%95%DB%8C%D8%AF-%D9%85%DB%95%D8%AC%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D9%88%D9%88%D8%B3%DB%95%D9%88%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D9%88%DB%95-%D9%81%DB%95%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%95%DB%8C-%D9%87%DB%8E%D8%B2%DB%8C-%D8%A6%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C%DB%8C-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86|سەردێڕ=سەید مەجید مووسەوی بووە فەرماندەی هێزی ئاسمانیی سپای پاسداران|بڵاوکەرەوە=ئاژانسی ھەواڵی مێھر|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://krd.hathalyoum.net/articles/943470|سەردێڕ=سەید مەجید مووسەوی بووە فەرماندەی هێزی ئاسمانیی سپای پاسداران|بڵاوکەرەوە=hathalyoum|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.sharpress.net/all-detail.aspx?Jimare=258254|سەردێڕ=سوپای پاسداران: بەخێرایی خەریکی نۆژەنکردنەوەی سەکۆکانی هاویشتنی مووشەکین|بڵاوکەرەوە=شارپرێس|ڕێکەوت=١٩ی نیسانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == پیشە == [[پەڕگە:Unveiling ceremony of Fattah hypersonic missile (49).jpg|وێنۆک|مووسەوی لە ساڵی ٢٠٢٣]] مووسەوی لە ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥، لەلایەن [[ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران|ڕێبەری باڵای ئێران]]، [[عەلی خامنەیی]]یەوە وەک فەرماندەی نوێی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] دەستنیشان کرا، ئەمەش لەدوای تیرۆرکردنی فەرماندە پێشووەکەی، [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]] لە دەستپێکی [[شەڕی ئێران و ئیسرائیل|شەڕی ١٢ رۆژەی ئێران و ئیسرائیل]] لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥دا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Khamenei names Majid Mousavi as new IRGC aerospace chief after predecessor killed in Israeli strike |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/khamenei-names-majid-mousavi-as-new-irgc-aerospace-chief-after-predecessor-killed-in-israeli-strike/ |وێبگە=The Times of Israel |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20250614110133/https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/khamenei-names-majid-mousavi-as-new-irgc-aerospace-chief-after-predecessor-killed-in-israeli-strike/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=General Majid Mousavi appointed new IRGC Aerospace commander |ناونیشان=https://en.mehrnews.com/news/233124/General-Majid-Mousavi-appointed-new-IRGC-Aerospace-commander/ |وێبگە=Mehr News Agency |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20250614152010/https://en.mehrnews.com/amp/233124/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەو ساڵی ٢٠٠٩ەوە ھەتا ٢٠٢٥، وەک جێگری فەرماندەی ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران کاری دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=جانشین فرمانده نیرو‌ی هوافضای سپاه: همه منتظر وعده صادق هستیم / شهید تهرانی مقدم با طراحی سوختی جدید پیشرانه‌های موشکی را متحول کرد+ فیلم |trans-title=Deputy commander of IRGC Aerospace Force: Everyone is awaiting the True Promise / Martyr Tehrani Moghaddam revolutionized missile engines with a new fuel design + video |ناونیشان=https://snn.ir/fa/news/1193874/جانشین-فرمانده-نیرو%E2%80%8Cی-هوافضای-سپاه-همه-منتظر-وعده-صادق-هستیم-شهید-تهرانی-مقدم-با-طراحی-سوختی-جدید-پیشرانه%E2%80%8Cهای-موشکی-را-متحول-کرد-فیلم |وێبگە=Student News Network |زمان=fa |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20250614104750/https://snn.ir/fa/news/1193874 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=جانشین نیروی هوافضای سپاه: دستاوردهای شهید طهرانی مقدم در اختیار جبهه مقاومت است |trans-title=Deputy of IRGC Aerospace Force: Martyr Tehrani Moghaddam’s achievements are at the disposal of the Axis of Resistance |ناونیشان=https://www.qudsonline.ir/news/1027000/جانشین-نیروی-هوافضای-سپاه-دستاوردهای-شهید-طهرانی-مقدم-در-اختیار |وێبگە=Quds Online |زمان=fa |ڕێکەوت=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20250614105621/https://www.qudsonline.ir/news/1027000/%D8%AC%D8%A7%D9%86%D8%B4%DB%8C%D9%86-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D9%87%D9%88%D8%A7%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == گەمارۆکان == لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤، [[وەزارەتی کاروباری دەرەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|وەزارەتی دەرەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] ڕای گەیاند مووسەوی، جێگری فەرماندەی ئەوکاتی ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران لەگەڵ دوو دامەزراوەی تر لە ئێراندا گەمارۆیان خراوەتە سەر، ئەمەش بەھۆی ڕۆڵەکانیان لە پاڵپشتیکردنی پرۆگرامە مووشەکییە بالستیکییەکان و درۆنییەکانی ئێران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=U.S. Sanctions on Two Iran-Based Entities Pursuant to E.O. 13949 and One Iranian Individual Pursuant to E.O. 13382 |ناونیشان=https://www.state.gov/u-s-sanctions-on-two-iran-based-entities-pursuant-to-e-o-13949-and-one-iranian-individual-pursuant-to-e-o-13382/ |وێبگە=U.S. Department of State |ڕێکەوت=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241218181008/https://www.state.gov/u-s-sanctions-on-two-iran-based-entities-pursuant-to-e-o-13949-and-one-iranian-individual-pursuant-to-e-o-13382/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=آمریکا تحریم‌هایی علیه ۳ فرد و نهاد مرتبط با برنامه‌های پهپادی و موشکی ایران اعمال کرد |trans-title=US imposes sanctions on 3 individuals and entities linked to Iran’s drone and missile programs |ناونیشان=https://www.irna.ir/news/85694341/آمریکا-شرکت-کنندگان-در-برنامه-های-پهپاد-و-موشکی-ایران-را-تحریم |وێبگە=[[Islamic Republic News Agency]] |زمان=fa |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20250614110945/https://www.irna.ir/news/85694341/%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D9%87%D9%BE%D8%A7%D8%AF-%D9%88-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Majid Mousavi (general)}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|شەڕ|ئێران}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٥]] [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] aacc94rv5isg9j9y3ot23ucxx88nd1i 0 296549 1680661 1590925 2026-10-05T01:33:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ھیندستان-کۆلکە) 1680661 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} '''مێگالایا''' (بە ئینگلیزی: ''Meghalaya'')، یەکێکە لە ویلایەتەکانی باکووری ڕۆژھەڵاتی وڵاتی [[ھیندستان]]. ژمارەی دانیشتووانی ئەم ویلایەتە نزیکەی ٣ ملیۆن کەسە و شاری '''شیلۆنگ''' پایتەختییەتی. مێگالایا تەنھا لەگەڵ ویلایەتی [[ئاسام]] لە ناوخۆی ھیندستان و وڵاتی بەنگلادیش لە باشوورەوە ھاوسنوورە. == جوگرافیا و کەشوھەوا == ئەم ویلایەتە بە سروشتە زۆر سەوزەکەی و ناوچە شاخاوییە فراوانەکانی دەناسرێتەوە. بەھۆی بەرزایییەکەیەوە، دانیشتووانی ئەم ناوچەیە بە درێژایی ساڵ کەشوھەوایەکی تاڕادەیەک سارد و پڕ لە باران ئەزموون دەکەن (ئەم ناوچەیە بە یەکێک لە تەڕترین و پڕبارانترین شوێنەکانی جیھان دادەنرێت). == بەڕێوەبردن و زمان == مێگالایا چەندین ناوچەی ئۆتۆنۆمی (خۆبەڕێوەبەر) لەخۆدەگرێت کە بەپێی دەستوور، بە پێچەوانەی ناوچەکانی تری ھیندستان، دەسەڵاتی دەرکردنی یاسای تایبەت بە خۆیانیان ھەیە بۆ پاراستنی کلتووری خێڵەکی. == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی ڕێکەوتی ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ == ئەمانەش ببینە == * [[ھیندستان]] * [[ئاسام]] * [[مانیپور]] {{پۆلی کۆمنز|Meghalaya}} {{تووڵی دەروازە|ئاسیا|ھیندستان|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ھیندستان-کۆلکە}} [[پۆل:ویلایەتەکانی ھیندستان]] [[پۆل:مێگالایا]] [[پۆل:ھیندی باکوور]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکانی ھیندستان]] 4e4qmz6ym2pkseeaji9b86y38350o3m 1 296580 1680427 1597015 2026-10-04T15:02:46Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680427 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[قەسری شیرین]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1590714 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240421150841/https://itto.org/iran/city/QasreShirin/ بۆ https://itto.org/iran/city/QasreShirin/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٢:٤٦، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[قەسری شیرین]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1597014 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20260329064757/https://en.otaghiranonline.ir/news/33691 بۆ https://en.otaghiranonline.ir/news/33691 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٧:٣٩، ٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[قەسری شیرین]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680426 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20130206215420/https://rc.majlis.ir/fa/law/show/113024 بۆ https://rc.majlis.ir/fa/law/show/113024 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٥:٠٢، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) e1mjesko3lb7f8y2eqwgckkymmea2zg 0 296948 1680775 1642264 2026-10-05T05:51:22Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1680775 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی ڕەوشی پزیشکی|name=بۆتولیزم (Botulism)|image=Botulism1and2.JPG|caption=(وێنەی منداڵێکی تووشبوو بە بۆتولیزم)|field=نەخۆشییە گوازراوەکان، زانستی هەرس و جگەر|pronounce={{IPAc-en|ˈ|b|ɒ|tj|ʊ||l|ɪ|z|əm|}}|symptoms=لاوازی، کێشەی بینین، هەستکردن بە ماندوێتی، کێشە لە قسەکردندا|complications=لەکارکەوتنی کۆئەندامی هەناسە|onset=١٢ بۆ ٧٢ کاتژمێر|duration=گۆڕاوە|types=گواستراوە بە خۆراک، برین، منداڵی ساوا، ژەهراویبوونی ڕیخۆڵەیی پێگەیشتووان، هەڵمژین، بەهۆی چارەسەری پزیشکییەوە (iatrogenic) <ref name="CDCtypes">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=About Botulism |ناونیشان=https://www.cdc.gov/botulism/about/index.html |وێبگە=Centers for Disease Control and Prevention |ڕێکەوت=١٨ی نیسانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref>|causes=بەکتریای (Clostridium botulinum)|risks=خۆراکی بە هەڵە قوتووکراو، پارێزراو یان ترشێنراو؛ بەکارهێنانی ماددەی هۆشبەر بە دەرزی (بۆ نموونە، هێرۆینی ڕەشی لینج)؛ خواردنی هەنگوین لە منداڵانی خوار تەمەن ١ ساڵ؛ برینی پیسبوو؛ دەرزی لێدانی ژەهری بۆتولینۆم بە بڕی زۆر بۆ مەبەستی جوانکاری/چارەسەری <ref name="CDCrisk">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=People at Increased Risk for Botulism |ناونیشان=https://www.cdc.gov/botulism/risk-factors/index.html |وێبگە=Centers for Disease Control and Prevention |ڕێکەوت=٩ی ئایاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref>|diagnosis=دۆزینەوەی بەکتریاکە یان ژەهرەکەی|differential=میاسینیا گراڤیس (Myasthenia gravis)، کۆنیشانەی گیلین-بارێ (Guillain–Barré syndrome)، ڕەقبوونی لاتێرالی ئەمایۆترۆفیک (ALS)، کۆنیشانەی لامبێرت ئیاتۆن (Lambert Eaton syndrome)|prevention=ئامادەکردنی دروستی خۆراک، نەدانی هەنگوین بە منداڵانی خوار تەمەن یەک ساڵ|treatment=دژەژەهر (Antitoxin)، دژەبکتریا (antibiotics)، ئامێری هەناسەدانی دەستکرد|medication=|prognosis=نزیکەی ٧.٥٪ مەترسیی مردن|frequency=لە جیهاندا: نزیکەی ١,٠٠٠ حاڵەتی ڕاپۆرتکراو لە ساڵێکدا؛ ئەمریکا: ٢٧٣ حاڵەت لە ساڵی ٢٠٢١ <ref name="MOHLOnt">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Botulism |ناونیشان=http://www.health.gov.on.ca/en/public/publications/disease/botulism.aspx |بڵاوکەرەوە=Ontario Ministry of Health and Long-Term Care |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171017005607/http://www.health.gov.on.ca/en/public/publications/disease/botulism.aspx |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref name="CDC2021">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=National Botulism Surveillance Summary, 2021 |ناونیشان=https://www.cdc.gov/botulism/php/national-botulism-surveillance/2021.html |بڵاوکەرەوە=Centers for Disease Control and Prevention |ڕێکەوت=٢١ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref>|deaths=ڕێژەی مردنی جیهانی ٥-١٠٪ (نزیکەی ٥٠-١٠٠ مردن ساڵانە)<ref name="WHO2023">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Botulism – Key facts |ناونیشان=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/botulism |بڵاوکەرەوە=World Health Organization |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref>}} '''بۆتولیزم''' نەخۆشییەکی دەگمەن و ئەگەری هەیە کوشندە بێت، کە بەهۆی ژەهری بۆتولینۆمەوە (کە بەگشتی بە [[بۆتۆکس]] ناسراوە) دروست دەبێت، کە لەلایەن بەکتریای (Clostridium botulinum)ەوە بەرهەم دەهێنرێت. نەخۆشییەکە بە لاوازی، لێڵبوونی بینایی، ماندوێتی، و کێشە لە قسەکردندا دەست پێدەکات. پاشان لەوانەیە لاوازیی قۆڵەکان، ماسولکەکانی سنگ، و قاچەکانی بەدوادا بێت. هەروەها ڕشانەوە، ئاوسانی سک، و سکچوون لەوانەیە ڕووبدەن. بەگشتی نەخۆشییەکە کاریگەری لەسەر هۆشیاری نییە و نابێتە هۆی تا. بۆتولیزم دەکرێت بە چەند ڕێگەیەک ڕووبدات. ئەو سپۆرانەی بەکتریاکە (Bacterial spores) کە دەبنە هۆی نەخۆشییەکە لە خاک و ئاودا زۆر باون و زۆر بەرگەگرن. ئەوان ژەهری بۆتولینۆم بەرهەم دەهێنن کاتێک بەر ئاستی کەمی ئۆکسجین و پلەی گەرمیی دیاریکراو دەکەون. بۆتولیزمی گواستراوە بە خۆراک کاتێک ڕوودەدات کە ئەو خۆراکە بخورێت کە ژەهرەکەی تێدایە. بەڵام بۆتولیزمی منداڵی ساوا کاتێک ڕوودەدات کە بەکتریاکە لە ناو ڕیخۆڵەکاندا گەشە دەکات و ژەهرەکە دەردەدات. ئەمە بەزۆری تەنها لە منداڵانی خوار تەمەن یەک ساڵدا ڕوودەدات، چونکە میکانیزمە پارێزەرەکان دژی گەشەکردنی بەکتریاکە دوای ئەو تەمەنە گەشە دەکەن. بۆتولیزمی برین زۆرترین جار لە نێو ئەو کەسانەدا دەدۆزرێتەوە کە ماددەی هۆشبەر بە دەرزی بەکاردەهێنن. لەم دۆخەدا، سپۆرەکان دەچنە ناو برینێکەوە، و لە نەبوونی ئۆکسجیندا، ژەهرەکە دەردەدەن. نەخۆشییەکە بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ لە نێوان مرۆڤەکاندا ناگوازرێتەوە. دەستنیشانکردنی نەخۆشییەکە پشتڕاست دەکرێتەوە بە دۆزینەوەی ژەهرەکە یان بەکتریاکە لە کەسی گومانلێکراودا. خۆپاراستن بە پلەی یەکەم لە ڕێگەی ئامادەکردنی دروستی خۆراکەوە دەبێت. ژەهرەکە، هەرچەندە سپۆرەکانیش نا، لەناو دەچێت بە گەرمکردنی بۆ زیاتر لە ٨٥ پلەی سیلیزی بۆ ماوەی زیاتر لە پێنج خولەک. سپۆرەکانی کلۆستریدیۆم دەکرێت لەناو ببرێن لە ئۆتۆکلەیڤێکدا (autoclave) بە گەرمیی شێدار (١٢٠ پلەی سیلیزی بۆ لایەنی کەم ١٥ خولەک) یان گەرمیی وشک (١٦٠ پلەی سیلیزی بۆ ٢ کاتژمێر) یان لە ڕێگەی تیشکدانەوە. سپۆرەکانی قەدە بەکتریایەکانی (strains) گرووپی یەکەم لەکار دەخرێن بە گەرمکردنیان لە ١٢١ پلەی سیلیزی بۆ ماوەی ٣ خولەک لە کاتی قوتووکردنی بازرگانیدا. سپۆرەکانی قەدە بەکتریایەکانی گرووپی دووەم کەمتر بەرگەی گەرمی دەگرن، و زۆرجار زیانیان پێدەگات بە گەرمکردنی ٩٠ پلەی سیلیزی بۆ ١٠ خولەک، ٨٥ پلەی سیلیزی بۆ ٥٢ خولەک، یان ٨٠ پلەی سیلیزی بۆ ٢٧٠ خولەک؛ بەڵام لەوانەیە ئەم چارەسەرانە بۆ هەندێک خۆراک بەس نەبن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Center for Food Security and Public Health Iowa State University |ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.cfsph.iastate.edu/Factsheets/pdfs/botulism.pdf}}</ref> [[ھەنگوین|هەنگوین]] دەکرێت زیندەوەرەکەی تێدا بێت، هەر لەبەر ئەم هۆکارەش نابێت هەنگوین بدرێت بە منداڵانی خوار تەمەن ١٢ مانگ. چارەسەرکردن بە دژەژەهر دەبێت. لەو کەسانەی کە توانای هەناسەدانی خۆیان لەدەست دەدەن، ئامێری هەناسەدانی دەستکرد (Mechanical ventilation) لەوانەیە بۆ چەندین مانگ پێویست بێت. دەکرێت [[دژەبکتریا]] بەکاربهێنرێت بۆ بۆتولیزمی برین. مردن لە ٥ بۆ ١٠٪ی تووشبوواندا ڕوودەدات. هەروەها بۆتولیزم کاریگەری لەسەر چەندین ئاژەڵی تریش هەیە. وشەکە لە وشەی لاتینی botulusەوە هاتووە، کە بە واتای 'سۆسج' دێت.<templatestyles src="Template:TOC limit/styles.css" /> == نیشانە و کۆنیشانەکان == لاوازیی ماسولکەی بۆتولیزم بە شێوەیەکی تایبەت لەو ماسولکانەوە دەست پێدەکات کە لەلایەن دەمارەکانی کەللەسەرەوە (cranial nerves) خۆراک دەدرێن—گرووپێک لە دوانزە دەمار کە کۆنترۆڵی جووڵەی چاوەکان، ماسولکەکانی دەموچاو و ئەو ماسولکانە دەکەن کە کۆنترۆڵی جوین و قوتدان دەکەن. بۆیە دەکرێت بینینی دووانە، شۆڕبوونەوەی هەردوو پێڵووی چاو، لەدەستدانی دەربڕینی دەموچاو و کێشەی قوتدان ڕووبدەن. جگە لە کاریگەری لەسەر ماسولکە خۆویستەکان، دەتوانێت ببێتە هۆی تێکچوون لە کۆئەندامی دەماری خۆویستیشدا (autonomic nervous system). ئەمە هەستی پێدەکرێت بە وشکبوونی دەم و قوڕگ (بەهۆی کەمبوونەوەی بەرهەمهێنانی لیک)، دابەزینی پەستانی خوێن لە کاتی وەستاندا (postural hypotension)، کە دەبێتە هۆی سەرگێژخواردن و مەترسیی لەهۆشخۆچوون، و لە کۆتاییدا قەبزی (بەهۆی کەمبوونەوەی جووڵەی بەرەوپێشی پێکهاتەکانی ڕیخۆڵە). <ref name="Sobel2005" /> هەندێک لە ژەهرەکان (B و E) دەبنە هۆی [[دڵتێکەڵھاتن|دڵتێکەڵهاتن]]، [[ڕشانەوە]]، <ref name="Sobel2005" /> و کێشە لە قسەکردندا. پاشان لاوازییەکە بڵاودەبێتەوە بۆ قۆڵەکان (لە شانەکانەوە دەست پێدەکات و بەرەو پێشوو-قۆڵ دەچێت) و قاچەکان (دیسانەوە لە ڕانەکانەوە بۆ خوارەوە بەرەو پێیەکان). <ref name="Sobel2005">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Sobel J |ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥|سەردێڕ=Botulism |journal=Clinical Infectious Diseases |بەرگ=٤١|issue=8 |پەڕەکان=١١٦٧–٧٣|doi=10.1086/444507 |pmid=١٦١٦٣٦٣٦|doi-access=free}}</ref> بۆتولیزمی سەخت دەبێتە هۆی کەمبوونەوەی جووڵەی ماسولکەکانی هەناسەدان، و بەم شێوەیە کێشە دروست دەکات لە ئاڵوگۆڕی گازەکاندا. ئەمە دەکرێت هەستی پێبکرێت وەک تەنگەنەفەسی (dyspnea)، بەڵام کاتێک سەخت دەبێت دەتوانێت ببێتە هۆی لەکارکەوتنی کۆئەندامی هەناسە، بەهۆی کۆبوونەوەی دوانۆکسیدی کاربۆنی هەناسەنەدراو و دەرەنجامی کاریگەرییە خاوکەرەوەکەی لەسەر مێشک. ئەمە دەتوانێت ببێتە هۆی تێکچوونی هەناسەدان و مردن ئەگەر چارەسەر نەکرێت. <ref name="Sobel2005">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Sobel J |ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥|سەردێڕ=Botulism |journal=Clinical Infectious Diseases |بەرگ=٤١|issue=8 |پەڕەکان=١١٦٧–٧٣|doi=10.1086/444507 |pmid=١٦١٦٣٦٣٦|doi-access=free}}</ref> پزیشکە کلینیکییەکان زۆرجار نیشانەکانی بۆتولیزم لە چوارچێوەی سێینەیەکی کلاسیکیدا دەبینن: ئیفلیجیی بولبار (bulbar palsy) و ئیفلیجیی بەرەوخوار، نەبوونی تا، و هەست و دۆخی دەروونیی ڕوون (clear sensorium). <ref name="outreakid">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.outbreakid.com/bioterrorism.htm|سەردێڕ=OutbreakID: Botulism |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120402234631/http://www.outbreakid.com/bioterrorism.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠١٢|وێبگە=OutbreakID.com}}</ref> === بۆتولیزمی منداڵی ساوا === [[پەڕگە:Infant_botulism_patient.jpeg|وێنۆک|منداڵێکی ساوا کە بۆتولیزمی هەیە. هەرچەندە خەوتوو نییە یان سڕنەکراوە، بەڵام ناتوانێت چاوەکانی بکاتەوە یان بجووڵێت؛ هەروەها گریانێکی لاوازی هەیە.]] بۆتولیزمی منداڵی ساوا (کە هەروەها بە کۆنیشانەی منداڵی سست ناسراوە - floppy baby syndrome) بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٧٦ دەستنیشان کرا، و باوترین جۆری بۆتولیزمە لە ئەمریکا. منداڵانی ساوا هەستیارن بۆ بۆتولیزمی منداڵی ساوا لە ساڵی یەکەمی ژیانیاندا، کە زیاتر لە ٩٠٪ی حاڵەتەکان لە منداڵانی خوار شەش مانگیدا ڕوودەدەن. <ref name="SSAIBchap">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Textbook of Pediatric Infectious Diseases|vauthors=Arnon SS|ڕێکەوت=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=WB Saunders|veditors=Feigin RD, Cherry JD, Demmler GJ, Kaplan SL|edition=5th|شوێن=Philadelphia|پەڕەکان=١٧٥٨–٦٦|chapter=Infant Botulism|chapter-url=http://www.infantbotulism.org/readings/ibchap.pdf|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110726180149/http://www.infantbotulism.org/readings/ibchap.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تەممووزی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بۆتولیزمی منداڵی ساوا لە ئەنجامی قوتدانی سپۆرەکانی C. botulinum و دواتر نیشتەجێبوونیان لە ڕیخۆڵە باریکەدا دروست دەبێت. ڕیخۆڵەی منداڵی ساوا لەوانەیە ببێتە نیشتەجێگەی بەکتریاکە کاتێک پێکهاتەی مایکرۆفلۆرای ڕیخۆڵە (فلۆرای ئاسایی) بەس نییە بۆ ئەوەی بە کێبڕکێ ڕێگری لە گەشەکردنی C. botulinum بکات و ئاستەکانی ترشەڵۆکی زراو (کە بە شێوەیەکی ئاسایی ڕێگری لە گەشەی کلۆستریدیۆم دەکەن) کەمترن بە بەراورد بە قۆناغەکانی دواتری ژیان. <ref name="Caya2004">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Caya |یەکەم=James G. |دوایین٢=Agni |یەکەم٢=Rashmi |دوایین٣=Miller |یەکەم٣=Joan E. |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٤|سەردێڕ=Clostridium botulinum and the Clinical Laboratorian: A Detailed Review of Botulism, Including Biological Warfare Ramifications of Botulinum Toxin |journal=Archives of Pathology & Laboratory Medicine |بەرگ=١٢٨|issue=6 |پەڕەکان=٦٥٣–٦٦٢|doi=10.5858/2004-128-653-CBATCL |pmid=١٥١٦٣٢٣٤}}</ref> گەشەکردنی سپۆرەکان ژەهری بۆتولینۆم دەردەدات، کە پاشان هەڵدەمژرێتە ناو سووڕی خوێن و بە سەرتاسەری جەستەدا بڵاودەبێتەوە، کە دەبێتە هۆی ئیفلیجی لە ڕێگەی بلۆککردنی دەردانی ئەسیتایلکۆلین (acetylcholine) لە یەکگرتنی دەمارە-ماسولکەییدا (neuromuscular junction). نیشانە باوەکانی بۆتولیزمی منداڵی ساوا بریتین لە قەبزی، بێهێزی، لاوازی، کێشە لە شیرخواردندا، و گۆڕانی دەنگی گریان، کە زۆرجار بەرەوپێش دەچێت بۆ ئیفلیجییەکی شلی بەرەوخواری تەواوەتی. هەرچەندە قەبزی بەزۆری یەکەم نیشانەی بۆتولیزمی منداڵی ساوایە، بەڵام زۆرجار پشتگوێ دەخرێت.[11] <ref name="Infant Botulism">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kidshealth.org/en/parents/botulism.html|سەردێڕ=Infant Botulism |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161007110000/http://kidshealth.org/en/parents/botulism.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٦|وێبگە=kidshealth.org}}</ref> هەنگوین سەرچاوەیەکی خۆراکیی ناسراوە بۆ سپۆرەکانی C. botulinum و پەیوەست کراوە بە بۆتولیزمی منداڵی ساوایەوە. لەبەر ئەم هۆکارە، هەنگوین پێشنیار ناکرێت بۆ منداڵانی خوار تەمەن یەک ساڵ. <ref name="Caya2004">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Caya |یەکەم=James G. |دوایین٢=Agni |یەکەم٢=Rashmi |دوایین٣=Miller |یەکەم٣=Joan E. |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٤|سەردێڕ=Clostridium botulinum and the Clinical Laboratorian: A Detailed Review of Botulism, Including Biological Warfare Ramifications of Botulinum Toxin |journal=Archives of Pathology & Laboratory Medicine |بەرگ=١٢٨|issue=6 |پەڕەکان=٦٥٣–٦٦٢|doi=10.5858/2004-128-653-CBATCL |pmid=١٥١٦٣٢٣٤}}</ref> بەڵام، بڕوا وایە زۆربەی حاڵەتەکانی بۆتولیزمی منداڵی ساوا بەهۆی وەرگرتنی سپۆرەکانەوە بێت لە ژینگەی سروشتییەوە. بەکتریای Clostridium botulinum بەکتریایەکی باوە کە لە ناو خاکدا دەژی. دەرکەوتووە کە زۆرێک لە نەخۆشەکانی بۆتولیزمی منداڵی ساوا لە نزیک شوێنی بیناسازی یان ناوچەیەک دەژین کە خاکی تێدا تێکدراوە. <ref name="Infant botulism literature review">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Domingo RM, Haller JS, Gruenthal M |ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٠٨|سەردێڕ=Infant botulism: two recent cases and literature review |journal=Journal of Child Neurology |بەرگ=٢٣|issue=11 |پەڕەکان=١٣٣٦–٤٦|doi=10.1177/0883073808318200 |pmid=١٨٩٨٤٨٤٨}}</ref> بۆتولیزمی منداڵی ساوا لە ٤٩ لە کۆی ٥٠ ویلایەتی ئەمریکادا (هەموویان جگە لە ڕۆد ئایلەند) ڕاپۆرت کراوە، <ref name="SSAIBchap"/> و حاڵەتەکان لە ٢٦ وڵات و پێنج کیشوەردا دەستنیشان کراون. <ref name="globalIB">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Koepke R, Sobel J, Arnon SS |ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٠٨|سەردێڕ=Global occurrence of infant botulism, 1976–2006 |journal=Pediatrics |بەرگ=١٢٢|issue=1 |پەڕەکان=e٧٣-٨٢|doi=10.1542/peds.2007-1827 |pmid=١٨٥٩٥٩٧٨}}</ref> === ئاڵۆزکارییەکان === کاتێک لە کاتی خۆیدا چارەسەر دەکرێت، تێگەیشتن وایە کە بۆتولیزمی منداڵی ساوا هیچ کاریگەرییەکی لاوەکیی درێژخایەنی نییە. <ref>Botulism Factsheet,California Department of Health, updated March 2022, retrieved March 9, 2026.</ref> بۆتولیزم دەتوانێت ببێتە هۆی مردن بەهۆی لەکارکەوتنی کۆئەندامی هەناسەوە. بەڵام، لە ٥٠ ساڵی ڕابردوودا، ڕێژەی ئەو نەخۆشانەی بە بۆتولیزم دەمرن لە نزیکەی ٥٠٪ەوە دابەزیوە بۆ ٧٪ بەهۆی باشتربوونی چاودێریی پاڵپشتیکەرەوە. نەخۆشێکی تووشبوو بە بۆتولیزمی سەخت لەوانەیە پێویستی بە ئامێری هەناسەدانی دەستکرد (پاڵپشتیی هەناسەدان لە ڕێگەی ئامێری ڤێنتیلەیتەرەوە) هەروەها چاودێریی پزیشکی و پەرستاریی چڕ هەبێت، هەندێک جار بۆ چەندین مانگ. کەسەکە لەوانەیە پێویستی بە چارەسەری چاکسازی (rehabilitation) هەبێت دوای جێهێشتنی نەخۆشخانە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.cdc.gov/foodsafety/diseases/clostridium-perfringens.html|سەردێڕ=Prevent Illness From C. perfringens |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160616152125/http://www.cdc.gov/foodsafety/diseases/clostridium-perfringens.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}</ref> زۆرێک لە نەخۆشەکان تەنانەت دوای چارەسەریش تووشی ماندوێتیی بەردەوام و کێشەی هەناسەدان دەبن. <ref>Botulism Factsheet, New York Departmet of Health, December 2025, Retrieved March 9 2026.</ref> == هۆکار == [[پەڕگە:Clostridium_botulinum.jpg|وێنۆک|وێنەیەکی مایکرۆسکۆپیی بەکتریای Clostridium botulinum.]] ''بەکتریای Clostridium botulinum بەکتریایەکی بێ-ئۆکسجین (anaerobic)، گرام-پۆزەتیڤ، و دروستکەری سپۆرە بە شێوەی چیلکەیی (rod). ژەهری بۆتولینۆم یەکێکە لە بەهێزترین ژەهرە ناسراوەکان: نزیکەی یەک مایکرۆگرام کوشندەیە بۆ مرۆڤ کاتێک هەڵدەمژرێت.'' <ref name="Emmeluth2010">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Emmeluth|یەکەم=Donald|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=3fzYL6virMQC&pg=PA38|سەردێڕ=Botulism|بڵاوکەرەوە=Infobase Publishing|ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-١-٦٠٤١٣-٢٣٥-٩|پەڕە=٣٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170101014327/https://books.google.com/books?id=3fzYL6virMQC&pg=PA38|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>[[پەی|​]]​[[سیناپس|​]]​​ کاردەکات لە ڕێگەی بلۆککردنی فرمانی دەمارەکان (neuromuscular blockade) لە ڕێگەی ڕێگریکردن لە دەردانی دەمارەگوێزەرەوەی وروژێنەر (excitatory neurotransmitter) بە ناوی ئەسیتایلکۆلین لە پەردەی پێش-سایناپسی (presynaptic) یەکگرتنە دەمارە-ماسولکەییەکان لە کۆئەندامی دەماری جەستەییدا (somatic nervous system). ئەمە دەبێتە هۆی ئیفلیجی. بۆتولیزمی پێشکەوتوو دەتوانێت ببێتە هۆی لەکارکەوتنی کۆئەندامی هەناسە لە ڕێگەی ئیفلیجکردنی ماسولکەکانی سنگ؛ ئەمە دەتوانێت بەرەوپێش بچێت بۆ وەستانی هەناسەدان. <ref name="Arnon">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Arnon SS, Schechter R, Inglesby TV, Henderson DA, Bartlett JG, Ascher MS, Eitzen E, Fine AD, Hauer J, Layton M, Lillibridge S, Osterholm MT, O'Toole T, Parker G, Perl TM, Russell PK, Swerdlow DL, Tonat K |ڕێکەوت=شوباتی ٢٠٠١|سەردێڕ=Botulinum toxin as a biological weapon: medical and public health management |journal=JAMA |بەرگ=٢٨٥|issue=8 |پەڕەکان=١٠٥٩–٧٠|doi=10.1001/jama.285.8.1059 |pmid=١١٢٠٩١٧٨}}</ref> سەرەڕای ئەوەش، دەردانی ئەسیتایلکۆلین لە پەردە پێش-سایناپسییەکانی سایناپسە دەمارییە مۆسکارینییەکاندا (muscarinic) بلۆک دەکرێت. ئەمە دەتوانێت ببێتە هۆی کۆمەڵێک نیشانە و دەرکەوتەی کۆئەندامی دەماری خۆویست کە لە سەرەوە وەسف کراون. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ویکیپیدیا:سەرچاوە پێویستە|<span title="This claim needs references to reliable sources. (December 2022)">وەرگێڕان پێویستە</span>]]'' &#x5D;</sup> لە هەموو حاڵەتەکاندا، نەخۆشییەکە بەهۆی ژەهری بۆتولینۆمەوە دروست دەبێت، کە بەکتریای C. botulinum لە بارودۆخی بێ-ئۆکسجیندا بەرهەمی دەهێنێت، نەک بەهۆی خودی بەکتریاکەوە. شێوازی زیانگەیشتنەکە ڕوودەدات چونکە ژەهرەکە سەرەتا کاریگەری دەکاتە سەر ئەو دەمارانەی کە بە فرێکوێنسییەکی بەرزتر کاردەکەن (depolarize دەکەن). <ref>''Oxford Textbook of Medicine'', 4th Ed.</ref> میکانیزمەکانی چوونە ناو جەستەی مرۆڤ بۆ ژەهری بۆتولینۆم لە خوارەوە وەسف کراون. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ویکیپیدیا:سەرچاوە پێویستە|<span title="This claim needs references to reliable sources. (December 2022)">وەرگێڕان پێویستە</span>]]'' &#x5D;</sup> === داگیرکردنی ڕیخۆڵەدا === باوترین جۆر لە وڵاتانی ڕۆژئاوادا بۆتولیزمی منداڵی ساوایە. ئەمە لەو منداڵە ساوایانەدا ڕوودەدات کە لە قۆناغە سەرەتاییەکانی ژیانیاندا بەکتریاکە لە ڕیخۆڵە باریکەیاندا نیشتەجێ دەبێت. پاشان بەکتریاکە ژەهرەکە بەرهەم دەهێنێت، کە هەڵدەمژرێتە ناو سووڕی خوێنەوە. خواردنی هەنگوین لە ماوەی ساڵی یەکەمی ژیاندا وەک هۆکارێکی مەترسی بۆ بۆتولیزمی منداڵی ساوا دەستنیشان کراوە؛ کە هۆکارە لە یەک لەسەر پێنجی هەموو حاڵەتەکاندا. <ref name="Sobel2005">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Sobel J |ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥|سەردێڕ=Botulism |journal=Clinical Infectious Diseases |بەرگ=٤١|issue=8 |پەڕەکان=١١٦٧–٧٣|doi=10.1086/444507 |pmid=١٦١٦٣٦٣٦|doi-access=free}}</ref> فۆرمی پێگەیشتووانی بۆتولیزمی منداڵی ساوا پێی دەوترێت ژەهراویبوونی ڕیخۆڵەیی پێگەیشتووان (adult intestinal toxemia)، کە زۆر دەگمەنە. <ref name="Sobel2005" /> === خۆراک === باوترین هۆکاری بۆتولیزمی گواستراوە بە خۆراک بریتییە لەو ژەهرەی کە لەلایەن بەکتریاکەوە بەرهەم دەهێنرێت لە ناو قوتووی ئەو خۆراکانەی کە بە شێوەیەکی نادروست پارێزراون. ماسییەک کە لە خولاو (برین - brine)دا هەڵگیرابێت بەبێ ڕێژەی خوێ یان ترشێتیی پێویست کە ترشی ئەسیتیکی تێدابێت لەگەڵ ئاستی بەرزی [[سۆدیۆم]]، هەروەها ماسیی دووکەڵدراو کە لە پلەی گەرمیی زۆر بەرزدا هەڵگیرابێت، مەترسی دروست دەکات، هەروەک چۆن خۆراکی بە هەڵە قوتووکراویش مەترسییە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Dolman |یەکەم=Claude E. |ڕێکەوت=١٩٥٧|سەردێڕ=Type E (fish-borne) botulism: a review |journal=Japanese Journal of Medical Science and Biology |بەرگ=١٠|issue=6 |پەڕە=٣٨٣–٣٩٥|doi=10.7883/yoken1952.10.383 |doi-access=free}}</ref> بۆتولیزمی گواستراوە بە خۆراک لە ئەنجامی خۆراکی پیسبوو دروست دەبێت کە تێیدا سپۆرەکانی C. botulinum ڕێگەیان پێدراوە بڕوێن لە بارودۆخێکی کەم-ئۆکسجیندا. ئەمە بەزۆری لە ماددە خۆراکییە قوتووکراوەکانی ماڵەوە کە بە هەڵە ئامادەکراون و خواردنە ترشێنراوەکاندا ڕوودەدات کە خوێ یان ترشێتیی پێویستیان تێدا نییە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.cdc.gov/botulism/about/index.html|سەردێڕ=About Botulism |ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=CDC |زمان=en-us}}</ref> لەبەر ئەوەی زۆرجار چەندین کەس لە هەمان سەرچاوەوە خۆراک دەخۆن، باوە کە زیاتر لە کەسێک لە یەک کاتدا تووش ببن. نیشانەکان بەزۆری ١٢-٣٦ کاتژمێر دوای خواردن دەردەکەون، بەڵام دەکرێت لە نێوان ٦ کاتژمێر بۆ ١٠ ڕۆژیشدا دەربکەون. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠١|ناونیشان=http://www.bt.cdc.gov/agent/botulism/factsheet.asp|سەردێڕ=CDC {{!}} Facts About Botulism |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110705125238/http://www.bt.cdc.gov/agent/botulism/factsheet.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠١١|وێبگە=Emergency Preparedness and Response}}</ref> هیچ ماوەیەکی کشانەوە (withdrawal periods) دیاری نەکراوە بۆ ئەو مانگایانەی تووشی بۆتولیزم دەبن. ئەو مانگا شیردەرانەی کە بە بڕی جیاواز لە ژەهری بۆتولینۆمی C کوتراون، نەبوونەتە هۆی دەرکەوتنی نیورۆتۆکسینی بۆتولینۆم لەو شیرەی کە بەرهەمی دەهێنن. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Moeller |یەکەم=Robert B. |دوایین٢=Puschner |یەکەم٢=Birgit |دوایین٣=Walker |یەکەم٣=Richard L. |دوایین٤=Rocke |یەکەم٤=Tonie |دوایین٥=Galey |یەکەم٥=Frank D. |دوایین٦=Cullor |یەکەم٦=James S. |دوایین٧=Ardans |یەکەم٧=Alex A. |ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٠٣|سەردێڕ=Determination of the Median Toxic Dose of Type C Botulinum Toxin in Lactating Dairy Cows |journal=Journal of Veterinary Diagnostic Investigation |بەرگ=١٥|issue=6 |پەڕەکان=٥٢٣–٥٢٦|doi=10.1177/104063870301500603 |pmid=١٤٦٦٧٠١٤|doi-access=free}}</ref> بە بەکارهێنانی پشکنینی زیندەیی مشک (mouse bioassays) و پشکنینەکانی immunostick ELISA، ژەهری بۆتولینۆم لە خوێنی تەواو و سێرومدا دۆزرایەوە بەڵام نەک لە نموونەی شیردا، کە پێشنیاری ئەوە دەکات ژەهری بۆتولینۆمی جۆری C ناچێتە ناو شیرەوە بە خەستییەکی دیاریکراو. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Moeller |یەکەم=R.B. |دوایین٢=Puschner |یەکەم٢=B. |دوایین٣=Walker |یەکەم٣=R.L. |دوایین٤=Rocke |یەکەم٤=T.E. |دوایین٥=Smith |یەکەم٥=S.R. |دوایین٦=Cullor |یەکەم٦=J.S. |دوایین٧=Ardans |یەکەم٧=A.A. |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Short communication: Attempts to identify Clostridium botulinum toxin in milk from three experimentally intoxicated Holstein cows |journal=Journal of Dairy Science |زمان=en |بەرگ=٩٢|issue=6 |پەڕەکان=٢٥٢٩–٢٥٣٣|doi=10.3168/jds.2008-1919 |pmid=١٩٤٤٧٩٨٤|doi-access=free}}</ref> چێشتلێنان و پاستۆریزەکردن ژەهری بۆتولینۆم تێکدەشکێنن بەڵام مەرج نییە سپۆرەکان لەناو ببن. سپۆرەکان یان ژەهرەکانی بۆتولینۆم دەتوانن لە ژینگەوە ڕێگەی خۆیان بدۆزنەوە بۆ ناو زنجیرەی بەرهەمهێنانی شیرەمەنی. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Lindström |یەکەم=Miia |دوایین٢=Myllykoski |یەکەم٢=Jan |دوایین٣=Sivelä |یەکەم٣=Seppo |دوایین٤=Korkeala |یەکەم٤=Hannu |ڕێکەوت=١٩ی ئازاری ٢٠١٠|سەردێڕ=Clostridium botulinum in Cattle and Dairy Products |journal=Critical Reviews in Food Science and Nutrition |بەرگ=٥٠|issue=4 |پەڕەکان=٢٨١–٣٠٤|doi=10.1080/10408390802544405 |pmid=٢٠٣٠١٠١٦}}</ref> سەرەڕای مەترسیی کەمی پیسبوونی شیر و گۆشت، پێدەچێت پرۆتۆکۆڵی حاڵەتە کوشندەکانی بۆتولیزمی مانگا بریتی بێت لە سووتاندنی لاشەکان و ڕێگریکردن لە بەکارهێنانی هەر شیرێکی ئەگەری پیسبوو بۆ بەکاربردنی مرۆڤ. هەروەها ئامۆژگاری دەکرێت کە شیری خاوی مانگا تووشبووەکان نەخورێتەوە لەلایەن مرۆڤەوە یان نەدرێت بە گوێرەکەکان. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Frye |یەکەم=Elisha A. |دوایین٢=Egan |یەکەم٢=Christina |دوایین٣=Perry |یەکەم٣=Michael J. |دوایین٤=Crouch |یەکەم٤=Esther E. |دوایین٥=Burbank |یەکەم٥=Kyle E. |دوایین٦=Kelly |یەکەم٦=Kathleen M. |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Outbreak of botulism type A in dairy cows detected by MALDI-TOF mass spectrometry |journal=Journal of Veterinary Diagnostic Investigation |بەرگ=٣٢|issue=5 |پەڕەکان=٧٢٢–٧٢٦|doi=10.1177/1040638720943127 |pmc=٧٤٨٨٩٦٦|pmid=٣٢٧١٥٩٣٦}}</ref> چەندین ڕاپۆرت هەبوون لەسەر بۆتولیزم بەهۆی شەرابی پرونۆوە کە لە پاشماوەی خۆراک لە زیندان دروست دەکرێت. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Adams |یەکەم=Laura E. |دوایین٢=Yasmin |یەکەم٢=Seema |دوایین٣=Briggs |یەکەم٣=Graham |دوایین٤=Redden |یەکەم٤=Kore |دوایین٥=Silvas |یەکەم٥=Suzanne |دوایین٦=Anderson |یەکەم٦=Shoana |دوایین٧=Weiss |یەکەم٧=Joli |دوایین٨=Tsang |یەکەم٨=Clarisse A. |دوایین٩=Henke |یەکەم٩=Evan |دوایین١٠=Francies |یەکەم١٠=Jessica |دوایین١١=Herrick |یەکەم١١=Kristen |دوایین١٢=Lira |یەکەم١٢=Rosa |دوایین١٣=Livar |یەکەم١٣=Eugene |دوایین١٤=Thompson |یەکەم١٤=Gerald |دوایین١٥=Sunenshine |یەکەم١٥=Rebecca |ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=Alcohol Production, Prevention Strategies, and Inmate Knowledge About the Risk for Botulism From Pruno Consumption in a Correctional Facility—Arizona, 2013 |journal=Journal of Correctional Health Care |بەرگ=٢١|issue=4 |پەڕەکان=٣٣٥–٣٤٢|doi=10.1177/1078345815599763 |pmc=٥٥٤٩٢٦٨|pmid=٢٦٢٨٥٥٩٤}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Williams |یەکەم=Benjamin T. |دوایین٢=Schlein |یەکەم٢=Sarah M. |دوایین٣=Caravati |یەکەم٣=E. Martin |دوایین٤=Ledyard |یەکەم٤=Holly |دوایین٥=Fix |یەکەم٥=Megan L. |ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠١٤|سەردێڕ=Emergency Department Identification and Critical Care Management of a Utah Prison Botulism Outbreak |journal=Annals of Emergency Medicine |بەرگ=٦٤|issue=1 |پەڕەکان=٢٦–٣١|doi=10.1016/j.annemergmed.2013.10.027 |pmid=٢٤٣٣١٧١٧}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Rao |یەکەم=Agam K. |دوایین٢=Walters |یەکەم٢=Maroya |دوایین٣=Hall |یەکەم٣=Julia |دوایین٤=Guymon |یەکەم٤=Colleen |دوایین٥=Garden |یەکەم٥=Richard |دوایین٦=Sturdy |یەکەم٦=Pauline |دوایین٧=Thurston |یەکەم٧=Diana |دوایین٨=Smith |یەکەم٨=Lori |دوایین٩=Dimond |یەکەم٩=Melissa |دوایین١٠=Vitek |یەکەم١٠=Dagmar |دوایین١١=Bogdanow |یەکەم١١=Linda |دوایین١٢=Hill |یەکەم١٢=Mary |دوایین١٣=Lin |یەکەم١٣=Neal H. |دوایین١٤=Luquez |یەکەم١٤=Carolina |دوایین١٥=Griffin |یەکەم١٥=Patricia M. |ڕێکەوت=٢٠١٨|سەردێڕ=Outbreak of Botulism Due to Illicit Prison-Brewed Alcohol: Public Health Response to a Serious and Recurrent Problem |journal=Clinical Infectious Diseases |بەرگ=٦٦|issue=suppl_1 |پەڕەکان=S٨٥–S٩١|doi=10.1093/cid/cix936 |jstor=26524925 |pmid=٢٩٢٩٣٩٣٧|doi-access=free}}</ref> لە زیندانێکی میسیسیپی لە ساڵی ٢٠١٦دا، زیندانییەکان بە شێوەیەکی نایاسایی کحولیان دروستکرد کە بووە هۆی ٣١ حاڵەتی بۆتولیزم. ئەو لێکۆڵینەوەیە توێژینەوەییەی کە لەسەر ئەم حاڵەتانە کرا دەریخست کە نیشانەکانی بۆتولیزمی سووک هاوتا بوون لەگەڵ نیشانەکانی بۆتولیزمی سەخت، هەرچەندە ئاکامەکان و بەرەوپێشچوونی نەخۆشییەکە جیاواز بوون. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Marlow |یەکەم=Mariel |دوایین٢=Edwards |یەکەم٢=Leslie |دوایین٣=McCrickard |یەکەم٣=Lindsey |دوایین٤=Francois Watkins |یەکەم٤=Louise K. |دوایین٥=Anderson |یەکەم٥=Jannifer |دوایین٦=Hand |یەکەم٦=Sheryl |دوایین٧=Taylor |یەکەم٧=Kathryn |دوایین٨=Dykes |یەکەم٨=Janet |دوایین٩=Byers |یەکەم٩=Paul |دوایین١٠=Chatham-Stephens |یەکەم١٠=Kevin |ڕێکەوت=٢٤ی ئابی ٢٠٢١|سەردێڕ=Mild Botulism From Illicitly Brewed Alcohol in a Large Prison Outbreak in Mississippi |journal=Frontiers in Public Health |بەرگ=٩|doi=10.3389/fpubh.2021.716615 |pmc=٨٤٢١٥٤٢|pmid=٣٤٥٠٤٨٣٠|doi-access=free}}</ref> === برین === بۆتولیزمی برین لە ئەنجامی پیسبوونی برینێکەوە بە بەکتریاکان دروست دەبێت، کە دواتر ژەهرەکە دەردەدەنە ناو سووڕی خوێنەوە. ئەمە لە ساڵانی ١٩٩٠ەکانەوە لە نێو بەکارهێنەرانی ماددە هۆشبەرە ناوخوێنبەرەکاندا باوتر بووە، بەتایبەتی ئەو کەسانەی هێرۆینی ڕەشی لینج بەکاردەهێنن و ئەوانەی هێرۆین لە ژێر پێست دەدەن لەبری ناو دەمارەکان. <ref name="Sobel2005">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Sobel J |ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥|سەردێڕ=Botulism |journal=Clinical Infectious Diseases |بەرگ=٤١|issue=8 |پەڕەکان=١١٦٧–٧٣|doi=10.1086/444507 |pmid=١٦١٦٣٦٣٦|doi-access=free}}</ref> بۆتولیزمی برین هەروەها دەتوانێت لە برینێکی بچووکەوە بێت کە بە باشی پاک نەکراوەتەوە؛ پێست بەسەر برینەکەدا گەشە دەکات و بەمجۆرە سپۆرەکە لە ژینگەیەکی بێ-ئۆکسجیندا گیر دەخات و بۆتولیزم دروست دەکات. یەکێک لە نموونەکان کەسێک بوو کە لە کاتی بەکارهێنانی ئامێری بڕینی گژوگیادا قولەپێی بڕیبوو؛ لە کاتێکدا برینەکە چاک دەبووەوە، پارچەیەک گیای و تەنۆلکەیەکی خاکی لە ژێر پێستەکەدا گیرخست کە بووە هۆی بۆتولیزمێکی سەخت کە پێویستی بە خەواندن لە نەخۆشخانە و چاکسازیی هەبوو بۆ چەندین مانگ. بۆتولیزمی برین ٢٩٪ی حاڵەتەکان پێکدەهێنێت. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ویکیپیدیا:سەرچاوە پێویستە|<span title="This claim needs references to reliable sources. (December 2022)">وەرگێڕان پێویستە</span>]]'' &#x5D;</sup> === هەڵمژین === حاڵەتی دەگمەنی بۆتولیزم دۆزراوەتەوە دوای هەڵمژینی لەلایەن فەرمانبەرانی تاقیگەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.lecturio.com/concepts/botulism/|سەردێڕ=Botulism {{!}} Concise Medical Knowledge |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210709190757/https://www.lecturio.com/concepts/botulism/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تەممووزی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=The Lecturio Medical Concept Library}}</ref> === بە دەرزی (بۆتولیزمی ئایاترۆجینیک - iatrogenic botulism) === نیشانەکانی بۆتولیزم لەوانەیە لە دوور لە شوێنی لێدانی دەرزی ژەهری بۆتولینۆم دەربکەون. <ref name="Product2019" /> ئەمە لەوانەیە لەدەستدانی هێز، لێڵبوونی بینایی، گۆڕانی دەنگ، یان کێشەی هەناسەدان لەخۆ بگرێت کە دەتوانێت ببێتە هۆی مردن. <ref name="Product2019" /> دەستپێکردنی نیشانەکان دەکرێت چەند کاتژمێرێک بۆ چەند هەفتەیەک بێت دوای لێدانی دەرزییەکە. <ref name="Product2019">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://media.allergan.com/actavis/actavis/media/allergan-pdf-documents/product-prescribing/20190620-BOTOX-100-and-200-Units-v3-0USPI1145-v2-0MG1145.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191205180954/https://media.allergan.com/actavis/actavis/media/allergan-pdf-documents/product-prescribing/20190620-BOTOX-100-and-200-Units-v3-0USPI1145-v2-0MG1145.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> ئەمە بەگشتی تەنها کاتێک ڕوودەدات کە هێزێکی نەگونجاوی ژەهری بۆتولینۆم بۆ مەبەستی جوانکاری بەکاربهێنرێت یان بەهۆی ئەو ژەمە گەورانەی کە بۆ چارەسەری تێکچوونەکانی جووڵە بەکاردەهێنرێن. <ref name="Sobel2005">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Sobel J |ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥|سەردێڕ=Botulism |journal=Clinical Infectious Diseases |بەرگ=٤١|issue=8 |پەڕەکان=١١٦٧–٧٣|doi=10.1086/444507 |pmid=١٦١٦٣٦٣٦|doi-access=free}}</ref> بەڵام، حاڵەت هەیە کە بەکارهێنانی ژەهری بۆتولینۆم لەدەرەوەی ڕێنماییە پەسەندکراوەکان (off-label use) بووەتە هۆی بۆتولیزمی سەخت و مردن. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=You |یەکەم=Geoffrey |دوایین٢=Khan |یەکەم٢=Ahmed |دوایین٣=Shor |یەکەم٣=Julia |دوایین٤=Forester |یەکەم٤=Gary P. |ڕێکەوت=٢٠١٦|سەردێڕ=Rapidly Progressive Muscle Paralysis and Acute Respiratory Failure Following Endoscopic Botulinum Toxin Injection |journal=ACG Case Reports Journal |بەرگ=٣|issue=1 |پەڕەکان=e١٦٦|doi=10.14309/crj.2016.139 |pmc=٥١٢٦٥٠٢|pmid=٢٧٩٢١٠٦٥}}</ref> دوای پێداچوونەوەیەکی ساڵی ٢٠٠٨، دەزگای خۆراک و دەرمانی ئەمریکی (FDA) ئەم نیگەرانییانەی وەک هۆشدارییەکی چوارچێوەدار (boxed warning) زیاد کرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.fda.gov/Drugs/DrugSafety/PostmarketDrugSafetyInformationforPatientsandProviders/DrugSafetyInformationforHeathcareProfessionals/ucm174959.htm|سەردێڕ=Drug Safety Information for Heathcare Professionals - Update of Safety Review of OnabotulinumtoxinA (marketed as Botox/Botox Cosmetic), AbobotulinumtoxinA (marketed as Dysport) and RimabotulinumtoxinB (marketed as Myobloc) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171115034159/https://www.fda.gov/Drugs/DrugSafety/PostmarketDrugSafetyInformationforPatientsandProviders/DrugSafetyInformationforHeathcareProfessionals/ucm174959.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=[[Food and Drug Administration]]}}</ref> هەوڵێکی نێودەوڵەتیی بنەڕەتی بە سەرۆکایەتی (NeverTox) بۆ کۆکردنەوەی ئەو کەسانەی ئەزموونی ژەهراویبوونی بۆتولیزمی ئایاترۆجینیکی (IBP)یان کردووە و پێشکەشکردنی پەروەردە و پاڵپشتی سۆزداری، خزمەتی ٣٩,٠٠٠ کەس دەکات لە ڕێگەی گرووپێکی فەیسبووکەوە کە پێیان وایە بەدەست کاریگەرییە لاوەکییەکانی دەرزییەکانی ژەهری بۆتولینۆمەوە دەناڵێنن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.toxsafety.com/resources|سەردێڕ=Resources}}</ref> === ''داوا یاساییەکان سەبارەت بە بۆتولیزم دژی کۆمپانیا دەرمانسازییەکان'' === پێش دانانی هۆشدارییە چوارچێوەدارەکان کە تێبینییەکی لەخۆدەگرت کە دەرزییەکانی ژەهری بۆتولینۆم دەتوانن ببنە هۆی بۆتولیزم، زنجیرەیەک داواکاری یاسایی دژی ئەو کۆمپانیا دەرمانسازییانە هەبوون کە ژەهری بۆتولینۆمی شیاوی دەرزی لێدانیان بەرهەم دەهێنا. ژنی بەرهەمهێنەرێکی هۆلیوود داوایەکی یاسایی تۆمارکرد دوای ئەوەی تووشی کاریگەرییە لاوەکییە پەکخەرەکان بوو لە ئەنجامی چارەسەری شەقیقە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٠٣|ناونیشان=https://www.vanityfair.com/style/2003/05/celebrity-dermatologist-200305|سەردێڕ=The Botoxed and the Boldfaced |وێبگە=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]}}</ref> داوایەکی یاسایی بەناوی کوڕێکی تەمەن ٣ ساڵانەوە کە بە شێوەیەکی هەمیشەیی کەمئەندام ببوو بەهۆی دەرزییەکی ژەهری بۆتولینۆمەوە، لە دادگا یەکلایی کرایەوە لە کاتی دادگاییکردنەکەدا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٧ی شوباتی ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.biospace.com/allergan-inc-settles-oklahoma-botox-case-during-trial|سەردێڕ=Allergan Inc. Settles Oklahoma Botox Case During Trial}}</ref> خێزانی کوڕێکی تەمەن ٧ ساڵان کە بە دەرزیی ژەهری بۆتولینۆم بۆ گرژبوونی قاچی چارەسەر کرابوو، داوایەکی یاساییان تۆمارکرد دوای ئەوەی کوڕەکە خەریک بوو بمرێت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.burlingtonfreepress.com/story/news/local/2014/11/22/couple-says-botox-almost-killed-boy/19365363/|سەردێڕ=NY couple: Son almost died from Botox treatment}}</ref> چەندین خێزانی ئەو کەسانەی مردن دوای چارەسەر بە دەرزیی ژەهری بۆتولینۆم داواکاری یاساییان تۆمارکرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Mashnitski |یەکەم=Aleksandr |ڕێکەوت=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٠|ناونیشان=https://www.findlaw.com/legalblogs/personal-injury/botox-death-suit-reaches-settlement/|سەردێڕ=Botox Death Suit Reaches Settlement - FindLaw |وێبگە=FindLaw}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-allergan-botox-trial/allergan-wins-new-trial-in-big-botox-damages%20case-idUSBRE85019Y20120601/}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.burlingtonfreepress.com/story/news/local/2015/04/14/second-vermont-botox-lawsuit/25737279/|سەردێڕ=Second Botox lawsuit filed in Vermont}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://abcnews.go.com/Health/Wellness/botox-led-daughters-death-mother-claims/story?id=9680014|سەردێڕ=Could Alleged Botox Death Scare Patients? |وێبگە=[[ABC News (United States)|ABC News]]}}</ref> یەکێک لە داواکارییە یاساییەکان سەرکەوتنی بۆ سکاڵاکارەکە بەدەستهێنا کە بڕی ١٥ ملیۆن دۆلاری وەک قەرەبوو پێدرا؛ سکاڵاکارەکە پزیشکێک بوو کە لەلایەن سێزدە پزیشکی دەمار لە پەیمانگای نیشتمانیی تەندروستی (NIH) بۆتولیزمی تێدا دەستنیشان کرابوو. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی ئایاری ٢٠١٣|ناونیشان=https://kfor.com/news/health/investigation-allergan-botox/|سەردێڕ=INVESTIGATION: What many don’t know about popular wrinkle drug|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی نیسانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250415231955/https://kfor.com/news/health/investigation-allergan-botox/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ڤیدیۆی گەواهی ئەو دادگاییکردنە وتەی بەڕێوەبەرێکی باڵای دەرمانسازی دەگوازێتەوە کە دەڵێت "بۆتۆکس نابێتە هۆی بۆتولیزم." <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٢|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=e8wfajAovto&t=212s|سەردێڕ=16x9 - Worry Lines: Botox investigation |وێبگە=[[YouTube]]}}</ref> == میکانیزم == ژەهرەکە بریتییە لە پرۆتینی ژەهری بۆتولینۆم کە لە بارودۆخی بێ-ئۆکسجیندا (کاتێک ئۆکسجین بوونی نییە) <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.cdc.gov/botulism/general.html|سەردێڕ=About Botulism {{!}} Botulism {{!}} CDC |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.cdc.gov |زمان=en-us}}</ref> لەلایەن بەکتریای Clostridium botulinumەوە بەرهەم دەهێنرێت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/botulism|سەردێڕ=Botulism |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.who.int |زمان=en}}</ref> بەکتریای Clostridium botulinum درێژکۆڵە (bacillus) گەورەی گرام-پۆزەتیڤ و بێ-ئۆکسجینە کە ئێندۆسپۆری (endospores) پێش-کۆتایی دروست دەکات. <ref name="ic.ucsc.edu">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://ic.ucsc.edu/~flegal/etox80e/SpecTopics/botulism.html|سەردێڕ=ETOX 80E - Botulism |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130509030327/http://ic.ucsc.edu/~flegal/etox80e/SpecTopics/botulism.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئایاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی شوباتی ٢٠١٤}}</ref> هەشت جۆری سیرۆلۆژی لە بەکتریاکە هەن کە بە پیتەکانی A تا H دیاری کراون. ژەهری هەموو ئەمانە بە هەمان شێوە کاردەکات و نیشانەی هاوشێوە دروست دەکات: ڕێگری لە کۆتاییە دەمارییە جووڵەیییەکان دەکرێت بۆ دەردانی ئەسیتایلکۆلین، کە دەبێتە هۆی ئیفلیجیی شل (flaccid paralysis) و نیشانەکانی لێڵبوونی بینایی، شۆڕبوونەوەی پێڵووی چاو (ptosis)، دڵتێکەڵهاتن، ڕشانەوە، سکچوون یان قەبزی، گرژبوونی ماسولکەکان، و کێشەی هەناسەدان. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ویکیپیدیا:سەرچاوە پێویستە|<span title="This claim needs references to reliable sources. (December 2022)">وەرگێڕان پێویستە</span>]]'' &#x5D;</sup> ژەهری بۆتولینۆم دابەش دەبێت بۆ هەشت نیورۆتۆکسین (دەستنیشانکراون وەک جۆرەکانی A, B, C [C1, C2], D, E, F, و G)، کە لە ڕووی ئەنتیجینی و سیرۆلۆژییەوە جیاوازن بەڵام لە ڕووی پێکهاتەوە هاوشێوەن. بۆتولیزمی مرۆڤ بە شێوەیەکی سەرەکی بەهۆی جۆرەکانی A, B, E، و (بە دەگمەن) Fەوە دروست دەبێت. جۆرەکانی C و D ژەهراویبوون تەنها لە ئاژەڵەکانی تردا دروست دەکەن. <ref>{{EMedicine|article|325451|Botulinum Toxin}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٣دا، زانایان هەواڵی دۆزینەوەی جۆری Hیان بڵاوکردەوە، کە یەکەم نیورۆتۆکسینی نوێی بۆتولیزم بوو کە لە ماوەی چل ساڵدا دۆزرابێتەوە. بەڵام، لێکۆڵینەوەکانی دواتر دەریانخست کە جۆری H ژەهرێکی کایمێریکە (chimeric) کە لە بەشەکانی جۆرەکانی F و A (FA) پێکهاتووە. <ref name="Maslanka_2016">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Maslanka SE, Lúquez C, Dykes JK, Tepp WH, Pier CL, Pellett S, Raphael BH, Kalb SR, Barr JR, Rao A, Johnson EA |ڕێکەوت=شوباتی ٢٠١٦|سەردێڕ=A Novel Botulinum Neurotoxin, Previously Reported as Serotype H, Has a Hybrid-Like Structure With Regions of Similarity to the Structures of Serotypes A and F and Is Neutralized With Serotype A Antitoxin |journal=The Journal of Infectious Diseases |بەرگ=٢١٣|issue=3 |پەڕەکان=٣٧٩–٨٥|doi=10.1093/infdis/jiv327 |pmc=٤٧٠٤٦٦١|pmid=٢٦٠٦٨٧٨١}}</ref> هەندێک جۆر بۆنێکی تایبەتمەندی بۆگەنبوو دروست دەکەن و گۆشت هەرس دەکەن (جۆرەکانی A و هەندێک لە B و F)؛ بەمانە دەوترێت شیکەرەوەی پرۆتین (proteolytic)؛ جۆری E و هەندێک لە جۆرەکانی B, C, D و F ناتوانن پرۆتین شیبکەنەوە و دەکرێت هەستیان پێ نەکرێت چونکە هیچ بۆنێکی بەهێزیان لەگەڵدا نییە. <ref name="ic.ucsc.edu"/> کاتێک بەکتریاکان لە ژێر فشاردا دەبن، سپۆر دروست دەکەن، کە بێکارن (inert). ژینگەی سروشتییان لە ناو خاکدایە، لە ناو ئەو لیتەیەی کە نیشتووی بنی جۆگەلەکان، دەریاچەکان، و ئاوە کەناراوەییەکان و زەریاکان پێکدەهێنێت، لە کاتێکدا هەندێک جۆر دانیشتووی سروشتیی کۆئەندامی هەرسن لە شیردەرەکاندا (بۆ نموونە، ئەسپ، ڕەشەوڵاخ، مرۆڤ)، و لە پیساییەکانیاندا هەن. سپۆرەکان دەتوانن لە فۆرمە بێکارەکەیاندا بۆ چەندین ساڵ بمێننەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Ward BQ, Carroll BJ, Garrett ES, Reese GB |ڕێکەوت=ئایاری ١٩٦٧|سەردێڕ=Survey of the U.S. Gulf Coast for the presence of Clostridium botulinum |journal=Applied Microbiology |بەرگ=١٥|issue=3 |پەڕەکان=٦٢٩–٣٦|doi=10.1128/aem.15.3.629-636.1967 |pmc=٥٤٦٩٩١|pmid=٥٣٤٠٦٥٣}}</ref> ژەهر لەلایەن بەکتریاکانەوە بەرهەم دەهێنرێت کاتێک بارودۆخی ژینگەیی لەبارە بۆ ئەوەی سپۆرەکان زۆرببن و گەشە بکەن، بەڵام ئەو جینەی کە کۆد بۆ پرۆتینی ژەهرەکە دەکات لە ڕاستیدا لەلایەن ڤایرۆسێک یان فەیجێکەوە (phage) هەڵدەگیرێت کە بەکتریاکە تووش دەکات. زانیارییەکی کەم هەیە سەبارەت بەو هۆکارە سروشتییانەی کە کۆنترۆڵی تووشبوونی فەیج و زۆربوونیان دەکەن لە ناو بەکتریاکاندا. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Field Manual of Wildlife Disease|vauthors=Franson JC, Friend M|بڵاوکەرەوە=U.S. Geological Survey|ساڵ=١٩٩٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٠٧-٨٨٠٩٦-٠|chapter=38: Avian Botulism|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٦|chapter-url=https://www.nwhc.usgs.gov/publications/field_manual/chapter_38.pdf|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160809134547/http://www.nwhc.usgs.gov/publications/field_manual/chapter_38.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سپۆرەکان پێویستیان بە پلەی گەرمیی مامناوەند، سەرچاوەیەکی پرۆتین، ژینگەیەکی بێ-ئۆکسجین، و شێداری هەیە بۆ ئەوەی چالاک ببن و ژەهر بەرهەم بهێنن. لە سروشتدا، شیبوونەوەی ڕووەکەکان و بێ‌بڕبڕەکان (invertebrates) لەگەڵ پلەی گەرمیی مامناوەند دەتوانێت بارودۆخی نموونەیی دابین بکات بۆ ئەوەی بەکتریای بۆتولیزم چالاک ببێت و ژەهر بەرهەم بهێنێت کە لەوانەیە کاریگەری لەسەر باڵندە خۆراکخۆرەکان و ئاژەڵەکانی تر هەبێت. سپۆرەکان بە کوڵاندن لەناو ناچن، بەڵام بۆتولیزم باو نییە چونکە بارودۆخی تایبەت و دەگمەن-دەستکەوتوو پێویستن بۆ بەرهەمهێنانی ژەهری بۆتولینۆم لە سپۆرەکانی C. botulinumەوە، لە نێویاندا ژینگەیەکی بێ-ئۆکسجین، کەم-خوێ، کەم-ترشەڵۆک، کەم-شەکر لە پلەی گەرمیی ژینگەدا. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=International Commission on Microbiological Specifications for Foods|سەردێڕ=Microorganisms in Foods 5: Characteristics of Microbial Pathogens|بڵاوکەرەوە=Springer|ساڵ=١٩٩٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٢-٤٧٣٥٠-٠|پەڕەکان=٦٦–١١١|chapter=Clostridium botulinum|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠١٥|chapter-url=https://books.google.com/books?id=lxycHnaPfCYC&pg=PA66|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151128145935/https://books.google.com/books?id=lxycHnaPfCYC&pg=PA66|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بۆتولینۆم ڕێگری دەکات لە دەردانی ئەسیتایلکۆلین لە ناو کۆئەندامی دەماردا، کە دەمارەگوێزەرەوەیەکە بەرپرسە لە پەیوەندیکردن لە نێوان دەمارەخانییە جووڵەیییەکان و خانەکانی ماسولکەدا. هەموو جۆرەکانی بۆتولیزم دەبنە هۆی ئیفلیجی کە بەزۆری لە ماسولکەکانی دەموچاوەوە دەست پێدەکات و دواتر بڵاودەبێتەوە بەرەو پەلەکان. <ref name="Sobel2005">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Sobel J |ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥|سەردێڕ=Botulism |journal=Clinical Infectious Diseases |بەرگ=٤١|issue=8 |پەڕەکان=١١٦٧–٧٣|doi=10.1086/444507 |pmid=١٦١٦٣٦٣٦|doi-access=free}}</ref> لە جۆرە سەختەکاندا، بۆتولیزم دەبێتە هۆی ئیفلیجبوونی ماسولکەکانی هەناسەدان و لەکارکەوتنی کۆئەندامی هەناسە. لەبەرچاوگرتنی ئەم ئاڵۆزکارییەی کە مەترسی بۆ سەر ژیان هەیە، هەموو حاڵەتە گومانلێکراوەکانی بۆتولیزم وەک حاڵەتی لەناکاوی پزیشکی مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێت، و بەرپرسانی تەندروستی گشتی زۆرجار بەشدار دەبن بۆ دەستنیشانکردنی سەرچاوەکە و گرتنەبەری ڕێوشوێن بۆ ڕێگریکردن لە ڕوودانی حاڵەتی تر. <ref name="Sobel2005" /> ژەهری بۆتولینۆمی A و E بە تایبەتی SNAP-25 دەبڕن، لە کاتێکدا سیرۆتایپی B, D, F و G سێناپتۆبرێڤین (synaptobrevin) دەبڕن. سیرۆتایپی C هەردوو SNAP-25 و سێنتێکسین (syntaxin) دەبڕێت. ئەمە دەبێتە هۆی بلۆککردنی دەردانی دەمارەگوێزەرەوەی ئەسیتایلکۆلین، <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Tighe |یەکەم=Ann P. |دوایین٢=Schiavo |یەکەم٢=Giampietro |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠١٣|سەردێڕ=Botulinum neurotoxins: Mechanism of action |journal=Toxicon |بەرگ=٦٧|پەڕەکان=٨٧–٩٣|bibcode=2013Txcn...67...87T |doi=10.1016/j.toxicon.2012.11.011 |pmid=٢٣٢٠١٥٠٥}}</ref> کە لە کۆتاییدا دەبێتە هۆی ئیفلیجی. == دەستنیشانکردن == بۆ بۆتولیزم لە ساوایاندا، پێویستە دەستنیشانکردنەکە لەسەر بنەمای نیشانەکان بێت. پشتڕاستکردنەوەی دەستنیشانکردنەکە بە پشکنینی نموونەی پیسایی یان حوقنە (enema) بە پشکنینی زیندەیی مشک دەکرێت. لەو کەسانەی کە مێژووی نەخۆشییەکەیان و پشکنینی جەستەیییان ئاماژە بۆ بۆتولیزم دەکەن، ئەم سەرەداوانە زۆرجار بەس نین بۆ ڕێگەدان بە دەستنیشانکردن. نەخۆشییەکانی تری وەک کۆنیشانەی گیلین-بارێ، جەڵتەی مێشک، و میاسینیا گراڤیس دەکرێت هاوشێوەی بۆتولیزم دەربکەون، و لەوانەیە پشکنینی تایبەت پێویست بێت بۆ ڕەتکردنەوەی ئەم حاڵەتانەی تر. ئەم پشکنینانە لەوانەیە بریتین بن لە سکانی مێشک، پشکنینی شلەی دڕکەپەتک و مێشک (cerebrospinal fluid)، پشکنینی گواستنەوەی دەماری (هێڵکاریی کارەبایی ماسولکە، یان EMG)، و پشکنینی ئێدرۆفۆنیۆم کلۆراید (تێنسیلۆن) بۆ میاسینیا گراڤیس. دەکرێت دەستنیشانکردنی کۆتایی بکرێت ئەگەر ژەهری بۆتولینۆم لە خۆراک، پێکهاتەکانی گەدە یان ڕیخۆڵە، ڕشانەوە یان پیساییدا دەستنیشان بکرێت. ژەهرەکە هەندێک جار لە خوێندا دەدۆزرێتەوە لە حاڵەتە زۆر سەختەکاندا (peracute). ژەهری بۆتولینۆم دەکرێت بە چەندین تەکنیک دەستنیشان بکرێت، لە نێویاندا پشکنینی ئەنزیمی بەستراو بە بەرگرییەوە (ELISAs)، پشکنینەکانی ئەلکترۆکیمیکال لوومینێسێنت (ECL) و کوتانی مشک یان تاقیکردنەوەکانی پێدانی خۆراک بە مشک. دەتوانرێت ژەهرەکان لە ڕێگەی تاقیکردنەوەکانی بێلایەنکردنەوە (neutralization) لە مشکدا جۆریان دیاری بکرێت. لە بۆتولیزمی تووشکەری-ژەهراویدا (toxicoinfectious botulism)، زیندەوەرەکە دەکرێت لە شانەکانەوە بچێنرێت. لەسەر ناوەندی زەردێنەی هێلکە، ئەو کۆڵۆنیانەی کە ژەهر بەرهەم دەهێنن بەزۆری بریقەیەکی ڕووکاری (iridescence) پیشان دەدەن کە درێژدەبێتەوە بۆ دەرەوەی کۆڵۆنییەکە. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Infectious Diseases|vauthors=Weber JT|ڕێکەوت=١٩٩٤|بڵاوکەرەوە=[[J. B. Lippincott & Co.|J. B. Lippincott Company]]|veditors=Hpeprich PD|edition=5th|پەڕەکان=١١٨٥–٩٤|chapter=Botulism}}</ref> == خۆپاراستن == هەرچەندە فۆرمی گەشەکردنی (vegetative form) بەکتریاکە بە کوڵاندن لەناو دەچێت، <ref name="whodestroy">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs270/en/|سەردێڕ=Botulism |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140216031452/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs270/en/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی شوباتی ٢٠١٤}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|ناونیشان=http://www.fsai.ie/faqs/botulism.html|سەردێڕ=Foodborne Botulism {{!}} FAQs {{!}} Food Safety Authority of Ireland |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140521032214/http://www.fsai.ie/faqs/botulism.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠١٤}}</ref> بەڵام سپۆرەکە خۆی بەو پلە گەرمییانەی کە بە کوڵاندنی ئاسایی لە ئاستی ڕووی دەریا پێیان دەگەین ناکوژرێت، ئەمەش وا دەکات ئازاد بێت بۆ گەشەکردن و دووبارە بەرهەمهێنانی ژەهرەکە کاتێک بارودۆخەکان لەبارن. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.thestar.com/news/gta/2008/02/21/couple_suing_over_tainted_juice.html|سەردێڕ=Couple suing over tainted juice|newspaper=Toronto Star|یەکەم١=Isabel|دوایین١=Teotonio|ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304062530/http://www.thestar.com/news/gta/2008/02/21/couple_suing_over_tainted_juice.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٧|ناونیشان=https://www.fda.gov/food/guidanceregulation/guidancedocumentsregulatoryinformation/ucm072481.htm|سەردێڕ=Guidance for Industry: Refrigerated Carrot Juice and Other Refrigerated Low-Acid Juices |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924165600/https://www.fda.gov/food/guidanceregulation/guidancedocumentsregulatoryinformation/ucm072481.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.byoulaserclinic.com/what-is-the-difference-and-similarity-between-botox-and-dysport/|سەردێڕ=What Is The Difference and Similarity Between Botox and Dysport? - Byou |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210820180909/https://www.byoulaserclinic.com/what-is-the-difference-and-similarity-between-botox-and-dysport/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢١}}</ref> ڕێوشوێنێکی خۆپاراستنی پێشنیارکراو بۆ بۆتولیزمی منداڵی ساوا بریتییە لە دوورکەوتنەوە لە پێدانی هەنگوین بە منداڵانی خوار تەمەن ١٢ مانگ، چونکە سپۆرەکانی بۆتولینۆم زۆرجار بوونیان هەیە. لە منداڵانی گەورەتر و پێگەیشتوواندا، بەکتریا ئاساییەکانی ڕیخۆڵە ڕێگری لە گەشەکردنی C. botulinum دەکەن. <ref name="honey-risk">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Arnon SS, Midura TF, Damus K, Thompson B, Wood RM, Chin J |ڕێکەوت=شوباتی ١٩٧٩|سەردێڕ=Honey and other environmental risk factors for infant botulism |journal=The Journal of Pediatrics |بەرگ=٩٤|issue=2 |پەڕەکان=٣٣١–٦|doi=10.1016/S0022-3476(79)80863-X |pmid=٣٦٨٣٠١}}</ref> لە کاتێکدا کاڵا قوتووکراوە بازرگانییەکان داوایان لێدەکرێت <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ecfr.gov/current/title-21/part-113|سەردێڕ=21 CFR Part 113 -- Thermally Processed Low-Acid Foods Packaged in Hermetically Sealed Containers |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=www.ecfr.gov |زمان=en}}</ref> بە "کوڵاندنی بۆتولینۆم"دا تێپەڕن لە مەنجەڵی پەستاندا (بەرمادە) لە ١٢١ پلەی سیلیزی بۆ ماوەی ٣ خولەک، و بەمجۆرە بە دەگمەن دەبنە هۆی بۆتولیزم، <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Anderson |یەکەم=N. M. |دوایین٢=Larkin |یەکەم٢=J. W. |دوایین٣=Cole |یەکەم٣=M. B. |دوایین٤=Skinner |یەکەم٤=G. E. |دوایین٥=Whiting |یەکەم٥=R. C. |دوایین٦=Gorris |یەکەم٦=L. G. M. |دوایین٧=Rodriguez |یەکەم٧=A. |دوایین٨=Buchanan |یەکەم٨=R. |دوایین٩=Stewart |یەکەم٩=C. M. |دوایین١٠=Hanlin |یەکەم١٠=J. H. |دوایین١١=Keener |یەکەم١١=L. |دوایین١٢=Hall |یەکەم١٢=P. A. |ڕێکەوت=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|سەردێڕ=Food Safety Objective Approach for Controlling Clostridium botulinum Growth and Toxin Production in Commercially Sterile Foods |ناونیشان=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0362028X22128504 |journal=Journal of Food Protection |بەرگ=٧٤|issue=11 |پەڕەکان=١٩٥٦–١٩٨٩|doi=10.4315/0362-028X.JFP-11-082 |issn=0362-028X |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> بەڵام چەندین حاڵەتی دەگمەنی دیار هەبوون. دوانیان بریتین لە بڵاوبوونەوەی ساڵی ١٩٧٨ بەهۆی سەلەمۆنی ئەلاسکا و بڵاوبوونەوەی ساڵی ٢٠٠٧ی کۆمپانیای خۆراکی کاستڵبێری (Castleberry's Food Company). بۆتولیزمی گواستراوە بە خۆراک دەگمەنترین جۆرە، کە تەنها نزیکەی ١٥٪ی حاڵەتەکان پێکدەهێنێت (لە ئەمریکا) <ref name="cdc.gov">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠١١|ناونیشان=https://www.cdc.gov/ncidod/aip/research/bot.html|سەردێڕ=Research: Botulism {{!}} CDC AIP |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101016104945/http://www.cdc.gov/ncidod/aip/research/bot.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی شوباتی ٢٠١٤}}</ref> و زۆرترین جار لە ئەنجامی خۆراکی قوتووکراوی ماڵەوە بووە کە ترشێتییان کەمە، وەک شەربەتی گێزەر، ئەسپەراجوس (مێخەککێوی)، پاقلەی سەوز، چەوەندەر، و گەنمەشامی. بەڵام، بڵاوبوونەوەی بۆتولیزم لە سەرچاوەی ناسروشتیتریشەوە ڕوویداوە. لە تەمموزی ٢٠٠٢دا، چواردە خەڵکی ئەلاسکا موکتوکیان (muktuk - گۆشتی نەهەنگ) خوارد کە لە نەهەنگێکی کەوتووە کەنار دەریاوە هێنرابوو، و هەشتیان نیشانەکانی بۆتولیزمیان لێ دەرکەوت، کە دوانیان پێویستیان بە ئامێری هەناسەدانی دەستکرد بوو. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Centers for Disease Control Prevention (CDC) |ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٠٣|سەردێڕ=Outbreak of botulism type E associated with eating a beached whale—Western Alaska, July 2002 |ناونیشان=https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm5202a2.htm |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=MMWR. Morbidity and Mortality Weekly Report |بەرگ=٥٢|issue=2 |پەڕەکان=٢٤–٦|pmid=١٢٦٠٨٧١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170625130732/https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm5202a2.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٧}}</ref> سەرچاوەکانی تری تووشبوون کە زۆر دەگمەنترن (نزیکەی هەموو دە‌یەیەک لە ئەمریکادا ڕوودەدەن<ref name="cdc.gov" />) بریتین لە سیر یان گیادەرمانە <ref name="cdc.gov" /> کە لە ناو زەیتدا بەبێ زیادکردنی ترشەڵۆک هەڵدەگیرێن،<ref name="Infusions">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩٩٨|ناونیشان=http://www.ext.colostate.edu/safefood/newsltr/v2n4s08.html|سەردێڕ=MAC-address registration error |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130404000129/http://www.ext.colostate.edu/safefood/newsltr/v2n4s08.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی نیسانی ٢٠١٣|وێبگە=Safefood News}}</ref> بیبەری تیژ، <ref name="Infusions2">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩٩٨|ناونیشان=http://www.ext.colostate.edu/safefood/newsltr/v2n4s08.html|سەردێڕ=MAC-address registration error |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130404000129/http://www.ext.colostate.edu/safefood/newsltr/v2n4s08.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی نیسانی ٢٠١٣|وێبگە=Safefood News}}</ref> پەتاتەی برژاو کە بە هەڵە مامەڵەی لەگەڵ کرابێت و لە فۆیلی ئەلەمنیۆمدا پێچرابێتەوە، <ref name="Infusions3">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩٩٨|ناونیشان=http://www.ext.colostate.edu/safefood/newsltr/v2n4s08.html|سەردێڕ=MAC-address registration error |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130404000129/http://www.ext.colostate.edu/safefood/newsltr/v2n4s08.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی نیسانی ٢٠١٣|وێبگە=Safefood News}}</ref> تەماتە، <ref name="Infusions4">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩٩٨|ناونیشان=http://www.ext.colostate.edu/safefood/newsltr/v2n4s08.html|سەردێڕ=MAC-address registration error |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130404000129/http://www.ext.colostate.edu/safefood/newsltr/v2n4s08.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی نیسانی ٢٠١٣|وێبگە=Safefood News}}</ref> و ماسیی قوتووکراوی ماڵەوە یان ترشێنراو. کاتێک خۆراک لە ماڵەوە قوتوو دەکرێت یان دەپارێزرێت، پێویستە گرنگی بە پاکوخاوێنی، پەستان، پلەی گەرمی، ساردکردنەوە و هەڵگرتن بدرێت. لە کاتی دروستکردنی کۆنسێرڤەی ماڵەوەدا، تەنها میوەی ترش وەک سێو، هەرمێ، میوە ناوکدارەکان (stone fruits) و تووتڕکەکان دەبێت بەکاربهێنرێن. میوە خولگەییەکان و تەماتە ترشێتییان کەمە و دەبێت پێش قوتووکردنیان کەمێک ترشێتییان بۆ زیاد بکرێت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.public.health.wa.gov.au/2/594/2/botulism_fact_sheet.pm|سەردێڕ=Botulism fact sheet |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131230234538/http://www.public.health.wa.gov.au/2/594/2/botulism_fact_sheet.pm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی شوباتی ٢٠١٤}}</ref> خۆراکە کەم ترشەکان بەهای pH یان زیاترە لە 4.6. بریتین لە گۆشتی سوور و خواردنە دەریاییەکان و پەلەوەر و شیر و هەموو سەوزە تازەکان جگە لە زۆربەی تەماتەکان. هەروەها زۆربەی تێکەڵەکانی خۆراکی کەم ترش و ترش بەهای pH یان لە سەرووی 4.6 ەوە مەگەر ڕێچکەکانیان ئاوی لیمۆ، ترشی لیمۆ، یان سرکەی پێویست لەخۆ بگرێت بۆ ئەوەی ترش بن. خۆراکە ترشەکان pH یان 4.6 یان کەمترە. ئەوانیش بریتین لە میوە، ترشیات، ساوەر، مرەبا، جەلی، مارمەلە(marmalades) و کەرەی میوە. <ref name="usda-canning-guide1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nchfp.uga.edu/publications/usda/GUIDE01_HomeCan_rev0715.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180127101352/https://nchfp.uga.edu/publications/usda/GUIDE01_HomeCan_rev0715.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠١٨}}</ref> هەرچەندە بەزۆری تەماتە بە خۆراکێکی ترش دادەنرێت، بەڵام ئێستا زانراوە کە هەندێکیان بەهای pH یان کەمێک لەسەرووی ٤.٦ەوەیە. هەنجیریش بەهای pH ی کەمێک لەسەرووی ٤.٦ەوەیە. بۆیە، ئەگەر بڕیارە وەکو خۆراکی ترش قوتوو بکرێن، دەبێت ئەم بەرهەمانە ترش بکرێن بۆ pH ی ٤.٦ یان کەمتر بە ئاوی لیمۆ یان ترشی سیتریک. تەماتە و هەنجیری بە دروستی ترشکراو خۆراکی ترشن و دەتوانرێت بە سەلامەتی لە ئامێری قوتووکردنی ئاوی کوڵاودا ئامادە بکرێن. <ref name="usda-canning-guide1"/> ئەو زەیتانەی کە سیر یان گیابەندی تازەیان تێدایە دەبێت ترش بکرێن و ساردبکرێنەوە (لە ساردکەرەوەدا دابنرێن). ئەو پەتاتانەی کە برژێندراون لە کاتێکدا لە فۆیلی ئەلەمنیۆمدا پێچراونەتەوە دەبێت بە گەرمی بهێڵرێنەوە تا کاتی پێشکەشکردنیان یان لە ساردکەرەوەدا دابنرێن. لەبەر ئەوەی ژەهری بۆتولیزم بە پلەی گەرمیی بەرز لەناو دەچێت، باشتر وایە خۆراکە قوتووکراوەکانی ماڵەوە بۆ ماوەی ١٠ خولەک بکوڵێنرێن پێش خواردنیان. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=U.S. Food and Drug Administration |ناونیشان=https://www.fda.gov/food/foodsafety/foodborneillness/foodborneillnessfoodbornepathogensnaturaltoxins/badbugbook/ucm070000.htm|سەردێڕ=Bad Bug Book - BBB - Clostridium botulinum |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121129060830/https://www.fda.gov/Food/FoodSafety/FoodborneIllness/FoodborneIllnessFoodbornePathogensNaturalToxins/BadBugBook/ucm070000.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|وێبگە=[[Food and Drug Administration]]}}</ref> قتووە کانزاییەکان کە خۆراکیان تێدایە و بەکتریای تێدا گەشە دەکات لەوانەیە بەرەو دەرەوە بئاوسێن بەهۆی بەرهەمهێنانی گازەوە لە گەشەی بەکتریاوە یان خۆراکی ناوەوەی لەوانەیە کەفاوی بێت یان بۆنێکی ناخۆشی هەبێت؛ ئەو قتووانەی کە هەر یەکێک لەم نیشانانەیان هەیە دەبێت فڕێ بدرێن. <ref name="IFAS">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Schneider |یەکەم=Keith R. |دوایین٢=Silverberg |یەکەم٢=Rachael |دوایین٣=Chang |یەکەم٣=Alexandra |دوایین٤=Goodrich Schneider |یەکەم٤=Renée M. |ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشان=http://edis.ifas.ufl.edu/fs104|سەردێڕ=FSHN0406/FS104: Preventing Foodborne Illness: Clostridium botulinum |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170208133143/http://edis.ifas.ufl.edu/fs104 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠١٧|وێبگە=edis.ifas.ufl.edu |زمان=en}}</ref> <ref name="HGIC">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشان=https://hgic.clemson.edu/factsheet/botulism/|سەردێڕ=Botulism |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210123173114/https://hgic.clemson.edu/factsheet/botulism/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠٢٢|زمان=en}}</ref> هەر دەفرێکی خۆراک کە بە گەرمی چارەسەر کرابێت و پاشان وابیربکرێتەوە کە هەوا ناچێتە ناوی، بەڵام نیشانەکانی ئەوە پیشان بدات کە وانییە، بۆ نموونە قتووی کانزایی کە کونی زۆر بچووکی تێدایە بەهۆی ژەنگ یان زیانی میکانیکییەوە، دەبێت فڕێ بدرێت. پیسبوونی خۆراکێکی قوتووکراو تەنها بە C. botulinum لەوانەیە نەبێتە هۆی هیچ کەموکوڕییەکی بینراو لە دەفرەکەدا، وەک ئاوسان. تەنها دڵنیابوون لە پرۆسەی گەرمکردنی پێویست لە کاتی بەرهەمهێناندا، و نەبوونی هیچ ڕێگەیەک بۆ پیسبوونی دواتر، دەبێت وەک نیشاندەری سەلامەتیی خۆراک بەکاربهێنرێت. زیادکردنی نایتریت و نایترات بۆ گۆشتە پرۆسێسکراوەکانی وەک حام (ham)، بەیکن، و سۆسجەکان گەشەکردن و بەرهەمهێنانی ژەهری C. botulinum کەم دەکاتەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Christiansen LN, Johnston RW, Kautter DA, Howard JW, Aunan WJ |ڕێکەوت=ئازاری ١٩٧٣|سەردێڕ=Effect of nitrite and nitrate on toxin production by Clostridium botulinum and on nitrosamine formation in perishable canned comminuted cured meat |journal=Applied Microbiology |بەرگ=٢٥|issue=3 |پەڕەکان=٣٥٧–٦٢|doi=10.1128/AEM.25.3.357-362.1973 |pmc=٣٨٠٨١١|pmid=٤٥٧٢٨٩١}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Lee |یەکەم=Soomin |دوایین٢=Lee |یەکەم٢=Heeyoung |دوایین٣=Kim |یەکەم٣=Sejeong |دوایین٤=Lee |یەکەم٤=Jeeyeon |دوایین٥=Ha |یەکەم٥=Jimyeong |دوایین٦=Choi |یەکەم٦=Yukyung |دوایین٧=Oh |یەکەم٧=Hyemin |دوایین٨=Choi |یەکەم٨=Kyoung-Hee |دوایین٩=Yoon |یەکەم٩=Yohan |ڕێکەوت=ئابی ٢٠١٨|سەردێڕ=Microbiological safety of processed meat products formulated with low nitrite concentration — A review |journal=Asian-Australasian Journal of Animal Sciences |بەرگ=٣١|issue=8 |پەڕەکان=١٠٧٣–١٠٧٧|doi=10.5713/ajas.17.0675 |pmc=٦٠٤٣٤٣٠|pmid=٢٩٥٣١١٩٢}}</ref> ماددە زیادکراوەکانی تری خۆراک (وەک لاکتەیت و سۆربەیت) پاراستنێکی هاوشێوە دژی بەکتریا دابین دەکەن، بەڵام ئەو ڕەنگە پەمەیییە دڵخوازە دابین ناکەن. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Seward RA, Deibel RH, Lindsay RC |ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ١٩٨٢|سەردێڕ=Effects of potassium sorbate and other antibotulinal agents on germination and outgrowth of Clostridium botulinum type E spores in microcultures |journal=Applied and Environmental Microbiology |بەرگ=٤٤|issue=5 |پەڕەکان=١٢١٢–١٢٢١|bibcode=1982ApEnM..44.1212S |doi=10.1128/AEM.44.5.1212-1221.1982 |pmc=٢٤٢١٧٠|pmid=٦٧٥٨٦٩٩}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Sofos JN, Busta FF, Bhothipaksa K, Allen CE, Robach MC, Paquette MW |ڕێکەوت=ئەیلوولی ١٩٨٠|سەردێڕ=Effects of various concentrations of sodium nitrite and potassium sorbate on Clostridium botulinum toxin production in commercially prepared bacon |journal=Journal of Food Science |بەرگ=٤٥|issue=5 |پەڕەکان=١٢٨٥–١٢٩٢|doi=10.1111/j.1365-2621.1980.tb06539.x}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Linton |یەکەم=Mark |دوایین٢=Connolly |یەکەم٢=Malachy |دوایین٣=Houston |یەکەم٣=Laurette |دوایین٤=Patterson |یەکەم٤=Margaret F. |ڕێکەوت=ئازاری ٢٠١٤|سەردێڕ=The control of Clostridium botulinum during extended storage of pressure-treated, cooked chicken |journal=Food Control |بەرگ=٣٧|پەڕەکان=١٠٤–١٠٨|doi=10.1016/j.foodcont.2013.09.042}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Alnoman |یەکەم=Maryam |دوایین٢=Udompijitkul |یەکەم٢=Pathima |دوایین٣=Paredes-Sabja |یەکەم٣=Daniel |دوایین٤=Sarker |یەکەم٤=Mahfuzur R. |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠١٥|سەردێڕ=The inhibitory effects of sorbate and benzoate against Clostridium perfringens type A isolates |journal=Food Microbiology |بەرگ=٤٨|پەڕەکان=٨٩–٩٨|doi=10.1016/j.fm.2014.12.007}}</ref> === پێکوتە === ڤاکسینێک بۆ بۆتولیزم بوونی هەیە، بەڵام بە دەگمەن بەکاردەهێنرێت. <ref name="WHO2018">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/botulism|سەردێڕ=Botulism |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190323162924/https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/botulism |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠١٩|وێبگە=World Health Organization}}</ref> سەنتەری کۆنترۆڵکردن و پێشگیریکردنی نەخۆشییەکانی ئەمریکا (CDC) بەکارهێنانی ڤاکسینەکەی لە ساڵی ٢٠١١ ڕاگرت کاتێک بەرهەمە بەردەستەکە توانای کەمیی پیشان دا و زیادبوونێک لە کاردانەوە ناوخۆییە مامناوەندەکان بۆ ژەمە بەهێزکەرەکان (booster shots) بینرا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ناونیشان=https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm6042a3.htm|سەردێڕ=Notice of CDC's Discontinuation of Investigational Pentavalent (ABCDE) Botulinum Toxoid Vaccine for Workers at Risk for Occupational Exposure to Botulinum Toxins |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=CDC}}</ref> تا ساڵی ٢٠١٧ کار بۆ پەرەپێدانی ڤاکسینێکی باشتر دەکرێت، بەڵام دەزگای خۆراک و دەرمانی ئەمریکی (FDA) هیچ ڤاکسینێکی دژی بۆتولیزم پەسەند نەکردووە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Webb |یەکەم=Robert P |دوایین٢=Smith |یەکەم٢=Leonard A |ڕێکەوت=ئایاری ٢٠١٣|سەردێڕ=What next for botulism vaccine development? |journal=Expert Review of Vaccines |بەرگ=١٢|issue=5 |پەڕەکان=٤٨١–٤٩٢|doi=10.1586/erv.13.37 |pmid=٢٣٦٥٩٢٩٧}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Sundeen G, Barbieri JT |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٧|سەردێڕ=Vaccines against Botulism |journal=Toxins |بەرگ=٩|issue=9 |پەڕە=٢٦٨|doi=10.3390/toxins9090268 |pmc=٥٦١٨٢٠١|pmid=٢٨٨٦٩٤٩٣|doi-access=free}}</ref> == چارەسەر == بۆتولیزم بەگشتی بە دژەژەهری بۆتولیزم و چاودێریی پاڵپشتیکەر چارەسەر دەکرێت. <ref name="WHO2018"/> چاودێریی پاڵپشتیکەر بۆ بۆتولیزم چاودێریکردنی ئەرکی هەناسەدان لەخۆدەگرێت. لەکارکەوتنی کۆئەندامی هەناسە بەهۆی ئیفلیجییەوە لەوانەیە پێویستی بە ئامێری هەناسەدانی دەستکرد هەبێت بۆ ماوەی ٢ بۆ ٨ هەفتە، لەگەڵ چاودێری پزیشکی و پەرستاریی چڕ. دوای ئەم ماوەیە، ئیفلیجییەکە بەگشتی باشتر دەبێت کاتێک پەیوەندییە نوێیەکانی دەمارە-ماسولکەیی دروست دەبن. <ref name="CDCClinicians">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠٠٦|ناونیشان=http://emergency.cdc.gov/agent/Botulism/clinicians/treatment.asp|سەردێڕ=About Botulism |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304104042/http://emergency.cdc.gov/agent/Botulism/clinicians/treatment.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦}}</ref> لە هەندێک حاڵەتی ناو سکدا، پزیشکان لەوانەیە هەوڵبدەن خۆراکە پیسبووەکە دەربهێنن کە هێشتا لە کۆئەندامی هەرسدایە لە ڕێگەی هاندانی ڕشانەوە یان بەکارهێنانی حوقنە (enemas). دەبێت برینەکان چارەسەر بکرێن، بەزۆری لە ڕێگەی نەشتەرگەرییەوە، بۆ لابردنی سەرچاوەی بەکتریا ژەهر-بەرهەمهێنەرەکە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Brook I |ساڵ=٢٠٠٦|سەردێڕ=Botulism: the challenge of diagnosis and treatment |journal=Reviews in Neurological Diseases |بەرگ=٣|issue=4 |پەڕەکان=١٨٢–٩|pmid=١٧٢٢٤٩٠١}}</ref> === دژە-ژەهر === دژەژەهری بۆتولینۆم پێکدێت لەو دژەتەنانەی کە ژەهری بۆتولینۆم لە سووڕی خوێندا بێلایەن دەکەن لە ڕێگەی کوتانی ناچالاکەوە (passive immunization). <ref name="O'HoroHarper2018">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=O'Horo JC, Harper EP, El Rafei A, Ali R, DeSimone DC, Sakusic A, Abu Saleh OM, Marcelin JR, Tan EM, Rao AK, Sobel J, Tosh PK |ساڵ=٢٠١٨|سەردێڕ=Efficacy of Antitoxin Therapy in Treating Patients With Foodborne Botulism: A Systematic Review and Meta-analysis of Cases, 1923–2016 |journal=Clinical Infectious Diseases |بەرگ=٦٦|issue=suppl_1 |پەڕەکان=S٤٣–S٥٦|doi=10.1093/cid/cix815 |pmc=٥٨٥٠٥٥٥|pmid=٢٩٢٩٣٩٢٧}}</ref> ئەمە ڕێگری دەکات لەوەی ژەهری زیاتر بە یەکگرتنی دەمارە-ماسولکەییەوە ببەسترێتەوە، بەڵام هیچ ئیفلیجییەک کە پێشتر دروست بووە پێچەوانە ناکاتەوە. <ref name="O'HoroHarper2018" /> لە پێگەیشتوواندا، دژەژەهرێکی سێ-لایەنە (trivalent antitoxin) کە دژەتەنی تێدایە دژی ژەهری بۆتولینۆم لە جۆرەکانی A, B، و E دروستکراوە زۆرترین جار بەکاردەهێنرێت؛ بەڵام، دژەژەهرێکی حەوت-لایەنەی بۆتولیزمیش پەرەی پێدراوە و لەلایەن FDA ی ئەمریکییەوە لە ساڵی ٢٠١٣ پەسەند کراوە. <ref name="Arnon2">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Arnon SS, Schechter R, Inglesby TV, Henderson DA, Bartlett JG, Ascher MS, Eitzen E, Fine AD, Hauer J, Layton M, Lillibridge S, Osterholm MT, O'Toole T, Parker G, Perl TM, Russell PK, Swerdlow DL, Tonat K |ڕێکەوت=شوباتی ٢٠٠١|سەردێڕ=Botulinum toxin as a biological weapon: medical and public health management |journal=JAMA |بەرگ=٢٨٥|issue=8 |پەڕەکان=١٠٥٩–٧٠|doi=10.1001/jama.285.8.1059 |pmid=١١٢٠٩١٧٨}}</ref><ref name="FDA2013">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.fda.gov/NewsEvents/Newsroom/PressAnnouncements/ucm345128.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160101121905/https://www.fda.gov/NewsEvents/Newsroom/PressAnnouncements/ucm345128.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|وێبگە=FDA News Release |سەردێڕ=FDA approves first Botulism Antitoxin for use in neutralizing all seven known botulinum nerve toxin serotypes |بڵاوکەرەوە=U.S. FDA}}</ref> لە منداڵانی ساوادا، زۆرجار خۆبەدوور دەگیرێت لە بەکارهێنانی ئەو دژەژەهرانەی کە لە ئەسپەوە وەرگیراون لە ترسی ئەوەی منداڵەکە تووشی نەخۆشیی سێروم (serum sickness) یان هەستیاریی زۆری بەردەوام ببێت بۆ ئەو پرۆتینانەی کە لە ئەسپەوە وەرگیراون. <ref name="deCuetos2011">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Vanella de Cuetos EE, Fernandez RA, Bianco MI, Sartori OJ, Piovano ML, Lúquez C, de Jong LI |ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠١١|سەردێڕ=Equine botulinum antitoxin for the treatment of infant botulism |journal=Clinical and Vaccine Immunology |بەرگ=١٨|issue=11 |پەڕەکان=١٨٤٥–٩|doi=10.1128/CVI.05261-11 |pmc=٣٢٠٩٠٣٥|pmid=٢١٩١٨١١٩}}</ref> بۆ خۆبەدوورگرتن لەمە، دژەژەهرێک کە لە مرۆڤەوە وەرگیراوە پەرەی پێدراوە و لەلایەن FDA ی ئەمریکییەوە لە ساڵی ٢٠٠٣ پەسەند کراوە بۆ چارەسەری بۆتولیزمی منداڵی ساوا. <ref name="Arnon2006">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Arnon SS, Schechter R, Maslanka SE, Jewell NP, Hatheway CL |ڕێکەوت=شوباتی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Human botulism immune globulin for the treatment of infant botulism |journal=The New England Journal of Medicine |بەرگ=٣٥٤|issue=5 |پەڕەکان=٤٦٢–٧١|doi=10.1056/NEJMoa051926 |pmid=١٦٤٥٢٥٥٨|doi-access=free}}</ref> ئەم دژەژەهرە مرۆییە سەلمێنراوە کە هەم سەلامەت و هەم کاریگەرە بۆ چارەسەری بۆتولیزمی منداڵی ساوا. <ref name="Arnon20062">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Arnon SS, Schechter R, Maslanka SE, Jewell NP, Hatheway CL |ڕێکەوت=شوباتی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Human botulism immune globulin for the treatment of infant botulism |journal=The New England Journal of Medicine |بەرگ=٣٥٤|issue=5 |پەڕەکان=٤٦٢–٧١|doi=10.1056/NEJMoa051926 |pmid=١٦٤٥٢٥٥٨|doi-access=free}}</ref><ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Chalk |یەکەم١=Colin H |دوایین٢=Benstead |یەکەم٢=Tim J |دوایین٣=Pound |یەکەم٣=Joshua D |دوایین٤=Keezer |یەکەم٤=Mark R |ڕێکەوت=١٧ی نیسانی ٢٠١٩|سەردێڕ=Medical treatment for botulism |journal=Cochrane Database of Systematic Reviews |بەرگ=٤|issue=4 |doi=10.1002/14651858.CD008123.pub4 |pmc=٦٤٦٨١٩٦|pmid=٣٠٩٩٣٦٦٦|article-number=CD008123}}</ref> بەڵام، مەترسیی دژەژەهرە وەرگیراوەکان لە ئەسپەوە بۆ منداڵانی ساوا بە ڕوونی جێگیر نەکراوە، و یەک لێکۆڵینەوە دەریخستووە کە دژەژەهرە وەرگیراوەکە لە ئەسپەوە هەم سەلامەتە و هەم کاریگەرە بۆ چارەسەری بۆتولیزمی منداڵی ساوا. <ref name="deCuetos20112">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Vanella de Cuetos EE, Fernandez RA, Bianco MI, Sartori OJ, Piovano ML, Lúquez C, de Jong LI |ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠١١|سەردێڕ=Equine botulinum antitoxin for the treatment of infant botulism |journal=Clinical and Vaccine Immunology |بەرگ=١٨|issue=11 |پەڕەکان=١٨٤٥–٩|doi=10.1128/CVI.05261-11 |pmc=٣٢٠٩٠٣٥|pmid=٢١٩١٨١١٩}}</ref> دژەژەهری بۆتولینۆمی سێ-لایەنە (A,B,E) لە سەرچاوەی ئەسپییەوە وەرگیراوە بە بەکارهێنانی دژەتەنی تەواو (بەشەکانی Fab و Fc). لە ئەمریکا، ئەم دژەژەهرە لە بەشی تەندروستیی ناوخۆیییەوە بەردەستە لە ڕێگەی CDCەوە. دووەم دژەژەهر، دژەژەهری بۆتولینۆمی حەوت-لایەنە (A,B,C,D,E,F,G)، لە دژەتەنەکانی IgG ی ئەسپیی "بێ-تایبەتمەندکراو" (despeciated) وەرگیراوە کە بەشی Fc یان لێکراوەتەوە و تەنها بەشەکانی F(ab')2 ماونەتەوە. ئەم دژەژەهرە کە کەمتر هاندەری بەرگرییە، کاریگەرە دژی هەموو لقە ناسراوەکانی بۆتولیزم لەو شوێنانەی کە قەدەغە نەکراوە (not contraindicated). <ref name="Yu2018">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Yu PA, Lin NH, Mahon BE, Sobel J, Yu Y, Mody RK, Gu W, Clements J, Kim HJ, Rao AK |ساڵ=٢٠١٨|سەردێڕ=Safety and Improved Clinical Outcomes in Patients Treated With New Equine-Derived Heptavalent Botulinum Antitoxin |journal=Clinical Infectious Diseases |بەرگ=٦٦|issue=suppl_1 |پەڕەکان=S٥٧–S٦٤|doi=10.1093/cid/cix816 |pmc=٥٨٦٦٠٩٩|pmid=٢٩٢٩٣٩٢٨}}</ref> == پێشبینیی پزیشکی == ئەو ئیفلیجییەی کە بەهۆی بۆتولیزمەوە دروست دەبێت دەتوانێت بۆ ماوەی دوو بۆ هەشت هەفتە بەردەوام بێت، کە لەو ماوەیەدا لەوانەیە چاودێریی پاڵپشتیکەر و ئامێری هەناسەدانی دەستکرد پێویست بێت بۆ هێشتنەوەی نەخۆشەکە بە زیندوویی. <ref name="CDCClinicians"/> بۆتولیزم دەتوانێت کوشندە بێت لە سەدا پێنج بۆ دە لەو کەسانەی کە تووش دەبن. <ref name="WHO2018"/> بەڵام، ئەگەر چارەسەر نەکرێت، بۆتولیزم کوشندەیە لە ٤٠ بۆ ٥٠ لە سەدی حاڵەتەکاندا. <ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Chalk |یەکەم١=Colin H |دوایین٢=Benstead |یەکەم٢=Tim J |دوایین٣=Pound |یەکەم٣=Joshua D |دوایین٤=Keezer |یەکەم٤=Mark R |ڕێکەوت=١٧ی نیسانی ٢٠١٩|سەردێڕ=Medical treatment for botulism |journal=Cochrane Database of Systematic Reviews |بەرگ=٤|issue=4 |doi=10.1002/14651858.CD008123.pub4 |pmc=٦٤٦٨١٩٦|pmid=٣٠٩٩٣٦٦٦|article-number=CD008123}}</ref> بۆتولیزمی منداڵی ساوا بەگشتی هیچ کاریگەرییەکی لاوەکیی درێژخایەنی نییە بەڵام دەکرێت ئاڵۆز بێت بەهۆی ئەو ڕووداوە نەخوازراوانەی پەیوەستن بە چارەسەرەکەوە. ڕێژەی مردنی حاڵەتەکە کەمترە لە سەدا دوو بۆ ئەو منداڵانەی لە نەخۆشخانە خەوێنراون. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|ناونیشان=https://www.news-medical.net/health/Botulism-Prognosis.aspx|سەردێڕ=Botulism Prognosis |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190209123901/https://www.news-medical.net/health/Botulism-Prognosis.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی شوباتی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠١٩|وێبگە=Medical Life Sciences}}</ref> == پەتاناسی == لەسەر ئاستی جیهان، بۆتولیزم تا ڕادەیەک دەگمەنە، <ref name="WHO2018"/> و ساڵانە نزیکەی ١,٠٠٠ حاڵەتی دەستنیشانکراو هەیە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.health.gov.on.ca/en/public/publications/disease/botulism.aspx|سەردێڕ=Botulism - Diseases and Conditions - Publications - Public Information - MOHLTC |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171017005607/http://www.health.gov.on.ca/en/public/publications/disease/botulism.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|وێبگە=www.health.gov.on.ca |زمان=en}}</ref> === ئەمریکا === لە ساڵی ٢٠٢١دا، بەشەکانی تەندروستی ٢٧٣ حاڵەتی پشتڕاستکراوە و ئەگەرداری بۆتولیزمیان لە ئەمریکا ڕاپۆرت کرد. لەمانە، ٦٦٪ بۆتولیزمی منداڵی ساوا، ٢٤٪ بۆتولیزمی برین، ٨٪ بۆتولیزمی گواستراوە بە خۆراک بوون، و ٢٪ هۆکاری تر یان نەزانراویان هەبوو. <ref name="CDCsurv2021">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.cdc.gov/botulism/php/national-botulism-surveillance/2021.html|سەردێڕ=National Botulism Surveillance Summary, 2021 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> بۆتولیزمی منداڵی ساوا هێشتا زیاتر بە شێوەی پەرتەوازە (sporadic) دەردەکەوێت نەک وەک پەتا، بەڵام جیاوازیی جوگرافیی بەرچاو بەردەوامە؛ کالیفۆرنیا ٤٥ حاڵەت (٢٥٪) و پێنسیلڤانیا ٢١ حاڵەتی (١٢٪) لە کۆی گشتیی حاڵەتەکانی منداڵانی ساوا لە ساڵی ٢٠٢١دا پێکدەهێنا. <ref name="CDCsurv2021" /> لە نێوان ساڵانی ١٩٩٠ و ٢٠٠٠، سەنتەری کۆنترۆڵکردن و پێشگیریکردنی نەخۆشییەکان (CDC) ٢٦٣ حاڵەتی تاکەکەسیی گواستراوە بە خۆراکی تۆمارکرد لە ١٦٠ ڕووداوی بۆتولیزم لە ئەمریکا، کە ڕێژەی مردنیان ٤٪ بوو. سی و نۆ لە سەدا (١٠٣ حاڵەت و ٥٨ ڕووداو) لە ئەلاسکا ڕوویاندا، کە هەموویان دەگەڕانەوە بۆ خۆراکە نەریتییەکانی دانیشتووانە ڕەسەنەکانی ئەلاسکا. لە ٤٩ ویلایەتەکەی خوارەوەدا، خۆراکی قوتووکراوی ماڵەوە هۆکار بوو لە ٧٠ ڕووداودا (~٦٩٪)، کە قوتووی ئەسپەراجوس (مێخەککێوی) زۆرترین سەرچاوە بوو. دوو بڵاوبوونەوەی پەیوەست بە چێشتخانە کاریگەریی لەسەر ٢٥ کەس هەبوو. ناوەندی ژمارەی حاڵەتەکان لە ساڵێکدا ٢٣ بوو (مەودای ١٧-٤٣) و ناوەندی ژمارەی ڕووداوەکان لە ساڵێکدا ١٤ بوو (مەودای ٩-٢٤). بەرزترین ڕێژەی سەرهەڵدان لە ئەلاسکا، ئایداهۆ، واشنتن، و ئۆریگۆن ڕوویدا؛ هەموو ویلایەتەکانی تر ڕێژەی سەرهەڵدانیان یەکسان یان کەمتر بوو لە ١ حاڵەت لە هەر دە ملیۆن دانیشتوویەکدا. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Sobel J, Tucker N, Sulka A, McLaughlin J, Maslanka S |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٤|سەردێڕ=Foodborne botulism in the United States, 1990–2000 |journal=Emerging Infectious Diseases |بڵاوکەرەوە=Centers for Disease Control and Prevention |بەرگ=١٠|issue=9 |پەڕەکان=١٦٠٦–١٦١١|doi=10.3201/eid1009.030745 |pmc=٣٣٢٠٢٨٧|pmid=١٥٤٩٨١٦٣}}</ref> ژمارەی حاڵەتەکانی بۆتولیزمی گواستراوە بە خۆراک و منداڵی ساوا لەم ساڵانەی دواییدا تا ڕادەیەک جێگیر ماوەتەوە، بەڵام بۆتولیزمی برین لە بەرزبوونەوەدایە—کە تا ڕادەیەکی زۆر پەیوەستە بە بەکارهێنانی ماددەی هۆشبەر بە دەرزی، بەتایبەتی هێرۆینی ڕەشی لینج لە کالیفۆرنیا. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Passaro DJ, Werner SB, McGee J, Mac Kenzie WR, Vugia DJ |ڕێکەوت=ئازاری ١٩٩٨|سەردێڕ=Wound botulism associated with black tar heroin among injecting drug users |journal=JAMA |بەرگ=٢٧٩|issue=11 |پەڕەکان=٨٥٩–٨٦٣|doi=10.1001/jama.279.11.859 |pmid=٩٥١٦٠٠١}}</ref> هەموو داتاکانی پەیوەست بە دەردانی دژەژەهری بۆتولیزم و پشتڕاستکردنەوەی تاقیگەییی حاڵەتەکان لە ئەمریکادا ساڵانە لەلایەن سەنتەری کۆنترۆڵکردن و پێشگیریکردنی نەخۆشییەکان (CDC) تۆمار دەکرێن و لەسەر ماڵپەڕەکەیان بڵاو دەکرێنەوە. <ref name="CDCsurv">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.cdc.gov/nationalsurveillance/botulism_surveillance.html|سەردێڕ=007 This Page Has Moved - National Case Surveillance: Listeria Initiative |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140130152612/http://www.cdc.gov/nationalsurveillance/botulism_surveillance.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی شوباتی ٢٠١٤}}</ref> * لە نێوان ٣١ی ئازار و ٦ی نیسانی ١٩٧٧دا، ٥٩ کەس تووشی بۆتولیزمی جۆری B بوون. هەموو ئەوانەی نەخۆش کەوتبوون لە هەمان چێشتخانەی مەکسیکی لە پۆنتیاک، میشیگان نانیان خواردبوو، و سۆسێکی توونیان خواردبوو کە بە بیبەری جالاپینۆی بە هەڵە قوتووکراوی ماڵەوە دروست کرابوو، جا یان بە زیادکردنی بۆ سەر خواردنەکەیان، یان بە خواردنی ناچۆز (nachos) کە بە سۆسە توونەکە ئامادە کرابوو. تەواوی مەودای کلینیکی (نیشانە سووکەکان لەگەڵ دۆزراوە دەمارییەکان تا دەگاتە ئیفلیجیی هەناسەدانی مەترسیدار بۆ سەر ژیان) بۆ بۆتولیزمی جۆری B دۆکۆمێنت کرا. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Terranova W, Breman JG, Locey RP, Speck S |ڕێکەوت=ئابی ١٩٧٨|سەردێڕ=Botulism type B: epidemiologic aspects of an extensive outbreak |journal=American Journal of Epidemiology |بەرگ=١٠٨|issue=2 |پەڕەکان=١٥٠–٦|doi=10.1093/oxfordjournals.aje.a112599 |pmid=٧٠٧٤٧٦}}</ref> * لە نیسانی ١٩٩٤دا، گەورەترین بڵاوبوونەوەی بۆتولیزم لە ئەمریکا لە دوای ساڵی ١٩٧٨ەوە لە ئێل پاسۆ، تێکساس ڕوویدا. سی کەس تووش بوون؛ ٤ کەس پێویستیان بە ئامێری هەناسەدانی دەستکرد بوو. هەموویان خۆراکیان لە چێشتخانەیەکی یۆنانی خواردبوو. ڕێژەی تووشبوون لە نێو ئەو کەسانەی کە جۆرە سۆسێکی (dip) دروستکراو لە پەتاتەیان خواردبوو ٨٦٪ بوو (١٩/٢٢) بە بەراورد بە ٦٪ (١١/١٧٦) لە نێو ئەو کەسانەی کە سۆسەکەیان نەخواردبوو. ڕێژەی تووشبوون لە نێو ئەو کەسانەی کە سۆسێکی دروستکراو لە باینجانیان خواردبوو ٦٧٪ بوو (٦/٩) بە بەراورد بە ١٣٪ (٢٤/١٨٩) لە نێو ئەوانەی نەیانخواردبوو. ژەهری بۆتولیزمی جۆری A لە نەخۆشەکان و لە هەردوو سۆسەکەدا دۆزرایەوە. دروستبوونی ژەهرەکە لە ئەنجامی هێشتنەوەی پەتاتەی برژاوی پێچراوە لە فۆیلی ئەلەمنیۆم لە پلەی گەرمیی ژووردا بوو، دیارە بۆ چەند ڕۆژێک، پێش ئەوەی لە سۆسەکاندا بەکاربهێنرێن. پێویستە ئامادەکارانی خۆراک ئاگادار بکرێنەوە لەو مەترسییە شاراوەیەی کە بەهۆی هێشتنەوەی پەتاتەی پێچراوە لە فۆیلدا لە پلەی گەرمیی ژینگەدا لە دوای چێشتلێنان دروست دەبێت. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Angulo FJ, Getz J, Taylor JP, Hendricks KA, Hatheway CL, Barth SS, Solomon HM, Larson AE, Johnson EA, Nickey LN, Ries AA |ڕێکەوت=تەممووزی ١٩٩٨|سەردێڕ=A large outbreak of botulism: the hazardous baked potato |journal=The Journal of Infectious Diseases |بەرگ=١٧٨|issue=1 |پەڕەکان=١٧٢–٧|doi=10.1086/515615 |pmid=٩٦٥٢٤٣٧|doi-access=free}}</ref> * لە ساڵی ٢٠٠٢دا، چواردە خەڵکی ئەلاسکا موکتوکیان (muktuk - چەوری نەهەنگ) خوارد کە لە نەهەنگێکی کەوتووە کەنار دەریاوە هێنرابوو، کە بووە هۆی ئەوەی هەشتیان تووشی بۆتولیزم ببن، و دوانیان پێویستیان بە ئامێری هەناسەدانی دەستکرد هەبێت. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Centers for Disease Control and Prevention (CDC) |ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٠٣|سەردێڕ=Outbreak of botulism type E associated with eating a beached whale—Western Alaska, July 2002 |ناونیشان=https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm5202a2.htm |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=MMWR. Morbidity and Mortality Weekly Report |بەرگ=٥٢|issue=2 |پەڕەکان=٢٤–٦|pmid=١٢٦٠٨٧١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170625130732/https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm5202a2.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> * لە کۆتاییەکانی مانگی حوزەیرانی ٢٠٠٧ەوە، ٨ کەس تووشی ژەهراویبوونی بۆتولیزم بوون بەهۆی خواردنی بەرهەمە خۆراکییە قوتووکراوەکانی کۆمپانیای خۆراکی کاستڵبێری (Castleberry's Food Company) لە کارگەکەیان لە ئۆگستا، جۆرجیا. دواتر دەرکەوت کە کارگەی کاستڵبێری کێشەی جددی لە بەرهەمهێناندا هەبووە لە هێڵێکی دیاریکراوی ئامێرەکانی کوڵاندا (retorts) کە بەپێی پێویست چارەسەری قتووە خۆراکەکانیان نەکردبوو. ئەم کێشانە بریتی بوون لە شکانی زەنگی ئاگادارکردنەوەی چێشتلێنان، دزەکردنی ئاو لە زمانەکان و ئامێری پلەی گەرمیی نادروست، کە هەموویان دەرەنجامی بەڕێوەبردنی خراپی کۆمپانیاکە بوون. سەرجەم قوربانییەکان لە نەخۆشخانە خەوێنران و خرانە سەر ئامێری هەناسەدانی دەستکرد. بڵاوبوونەوەی بۆتولیزمەکەی کۆمپانیای کاستڵبێری یەکەم حاڵەتی بۆتولیزم بوو لە خۆراکی قوتووکراوی بازرگانیدا لە ئەمریکا لە ماوەی زیاتر لە ٣٠ ساڵدا. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Centers for Disease Control and Prevention (CDC) |ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Botulism associated with commercially canned chili sauce—Texas and Indiana, July 2007 |ناونیشان=https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm5630a4.htm |journal=MMWR. Morbidity and Mortality Weekly Report |بەرگ=٥٦|issue=30 |پەڕەکان=٧٦٧–٩|pmid=١٧٦٧٣٨٩٨}}</ref> * یەک کەس مرد، ٢١ حاڵەت پشتڕاست کرانەوە، و گومان لە ١٠ حاڵەتی تریش دەکرا لە لانکاستەر، ئۆهایۆ کاتێک بڵاوبوونەوەیەکی بۆتولیزم ڕوویدا لە دوای ژەمە خواردنێکی هاوبەشی کڵێسایەک (potluck) لە نیسانی ٢٠١٥. سەرچاوەی گومانلێکراو زەڵاتەیەک بوو کە لە پەتاتەی قوتووکراوی ماڵەوە دروست کرابوو. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=1 dead in botulism outbreak linked to Ohio church potluck|ناونیشان=http://fox8.com/2015/04/28/contaminated-potato-salad-to-blame-for-deadly-botulism-at-ohio-church-potluck-dinner/|بڵاوکەرەوە=CNNWIRE|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠١٥|agency=CNN|ڕێکەوت=٢٨ی نیسانی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150722103827/http://fox8.com/2015/04/28/contaminated-potato-salad-to-blame-for-deadly-botulism-at-ohio-church-potluck-dinner/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥}}</ref> * بڵاوبوونەوەیەکی بۆتولیزم لە باکووری کالیفۆرنیا لە ئایاری ٢٠١٧ ڕوویدا دوای ئەوەی ١٠ کەس سۆسی پەنیر بۆ ناچۆزیان خوارد کە لە بەنزینخانەیەک لە ناوچەی ساکرامێنتۆ پێشکەش دەکرا. پیاوێک بەهۆی ئەم بڵاوبوونەوەیە گیانی لەدەستدا. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Man dies in Sacramento county botulism outbreak from nacho cheese|ناونیشان=http://www.kcra.com/article/man-dies-in-sacramento-county-botulism-outbreak-from-nacho-cheese/9909013|بڵاوکەرەوە=KCRA|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوت=٢٢ی ئایاری ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170523000126/http://www.kcra.com/article/man-dies-in-sacramento-county-botulism-outbreak-from-nacho-cheese/9909013|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref> * لە ساڵی ٢٠٢٥دا، ١٣ حاڵەتی بۆتولیزمی منداڵی ساوا لە سەرتاسەری ١٠ ویلایەتدا ڕاپۆرت کران بەهۆی پیسبوونی شیری منداڵانی ByHeart Whole Nutrition Infant Formula، کە بووە هۆی کێشانەوەی بەرفراوانی بەرهەمەکە لە بازاڕەکاندا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://apnews.com/article/infant-botulism-formula-byheart-recall-fda-cdc-91019e385a98a2fceb26a12005ea3fbb|سەردێڕ=Infant botulism in 10 US states linked to formula being recalled |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=AP News |زمان=en}}</ref> === بەریتانیا === گەورەترین بڵاوبوونەوەی تۆمارکراوی بۆتولیزمی گواستراوە بە خۆراک لە بەریتانیا لە مانگی حوزەیرانی ١٩٨٩ ڕوویدا. بە گشتی ٢٧ نەخۆش تووش بوون؛ یەک نەخۆش گیانی لەدەستدا. بیست و پێنج لە نەخۆشەکان لە هەفتەی پێش دەرکەوتنی نیشانەکاندا جۆرێک ماستی بندقیان خواردبوو. ڕێوشوێنەکانی کۆنترۆڵکردن بریتی بوون لە وەستاندنی تەواوی بەرهەمهێنانی ماست لەلایەن بەرهەمهێنەرە تێوەگلاوەکە، کێشانەوەی ماستەکانی کۆمپانیاکە لە فرۆشتن، کێشانەوەی قتووەکانی کەرەی بندقەکە، و ئامۆژگاری بۆ ڕای گشتی کە خۆیان بەدوور بگرن لە خواردنی هەموو ماستێکی بندق. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=O'Mahony M, Mitchell E, Gilbert RJ, Hutchinson DN, Begg NT, Rodhouse JC, Morris JE |ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٩٠|سەردێڕ=An outbreak of foodborne botulism associated with contaminated hazelnut yoghurt |journal=Epidemiology and Infection |بەرگ=١٠٤|issue=3 |پەڕەکان=٣٨٩–٩٥|doi=10.1017/s0950268800047403 |pmc=٢٢٧١٧٧٦|pmid=٢٣٤٧٣٨٢}}</ref> === چین === لە نێوان ساڵانی ١٩٥٨ بۆ ١٩٨٣، ٩٨٦ بڵاوبوونەوەی بۆتولیزم لە چین ڕوویدا کە کاریگەری لەسەر ٤,٣٧٧ کەس هەبوو لەگەڵ ٥٤٨ حاڵەتی مردن. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Ying |یەکەم=S. |دوایین٢=Shuyan |یەکەم٢=C. |ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ١٩٨٦|سەردێڕ=Botulism in China |journal=Clinical Infectious Diseases |بەرگ=٨|issue=6 |پەڕەکان=٩٨٤–٩٩٠|doi=10.1093/clinids/8.6.984}}</ref> ==== نەخۆشی قەپقاڵ ==== دوای شۆڕشی کۆمۆنیستی چین لە ساڵی ١٩٤٩، پەتایەکی نادیار (کە بە نەخۆشیی قەپقاڵ ناونرا) تێبینی کرا کە کاریگەری لەسەر چەندین گوندی سیبێ لە ناوچەی ئۆتۆنۆمی قەپقاڵ شیبێ هەبوو. نەخۆشییەکی ناوخۆیی بوو کە شێوازی بڵاوبوونەوەی تایبەتی هەبوو، لەگەڵ ئەوەشدا هۆکارە بنەڕەتییەکەی بۆ ماوەیەکی درێژ بە نادیاری مایەوە. <ref name="nat_med_j_chin">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Wu CR, Lian EH, Chen WJ, Liu YZ |ڕێکەوت=١٩٥٨|سەردێڕ=Botulism: A report for Qapqal disease |journal=National Medical Journal of China |بەرگ=٤٤|issue=10 |پەڕەکان=٩٣٢–٩٤٢}}</ref> بووە هۆی ژمارەیەک مردن و ناچاری کرد هەندێک خەڵک شوێنەکە جێبهێڵن. <ref name="BMEnvS">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Fu SW, Wang CH |ڕێکەوت=ئابی ٢٠٠٨|سەردێڕ=An overview of type E botulism in China |journal=Biomedical and Environmental Sciences |بەرگ=٢١|issue=4 |پەڕەکان=٣٥٣–٦|bibcode=2008BioES..21..353F |doi=10.1016/S0895-3988(08)60054-9 |pmid=١٨٨٣٧٣٠١}}</ref> لە ساڵی ١٩٥٨دا، تیمێک لە شارەزایان لەلایەن وەزارەتی تەندروستییەوە نێردران بۆ ناوچەکە بۆ لێکۆڵینەوە لە حاڵەتەکان. ڕووپێوی پەتاناسی کە ئەنجامدرا سەلماندی کە نەخۆشییەکە بە شێوەیەکی سەرەکی بۆتولیزمی جۆری A یە، <ref name="PD">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://english.people.com.cn/102759/7567650.html|سەردێڕ=The Xibe ethnic minority|ڕێکەوت=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|newspaper=People's Daily|editor=Huang Beibei|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121024013056/http://english.people.com.cn/102759/7567650.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لەگەڵ چەند حاڵەتێکی جۆری B. <ref name="nat_med_j_chin2">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Wu CR, Lian EH, Chen WJ, Liu YZ |ڕێکەوت=١٩٥٨|سەردێڕ=Botulism: A report for Qapqal disease |journal=National Medical Journal of China |بەرگ=٤٤|issue=10 |پەڕەکان=٩٣٢–٩٤٢}}</ref> تیمەکە هەروەها بۆیان دەرکەوت کە سەرچاوەی بۆتولینۆمەکە دانەوێڵە و پاقلەمەنییە ترشێنراوە ناوخۆییەکان بوون، هەروەها جۆرە خۆراکێکی گۆشتی خاو بە ناوی mi song hu hu. <ref name="BMEnvS2">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Fu SW, Wang CH |ڕێکەوت=ئابی ٢٠٠٨|سەردێڕ=An overview of type E botulism in China |journal=Biomedical and Environmental Sciences |بەرگ=٢١|issue=4 |پەڕەکان=٣٥٣–٦|bibcode=2008BioES..21..353F |doi=10.1016/S0895-3988(08)60054-9 |pmid=١٨٨٣٧٣٠١}}</ref> ئەوان هانی باشترکردنی تەکنیکەکانی ترشاندنیان دا لە نێو دانیشتووانی ناوخۆدا، و بەم شێوەیە نەخۆشییەکەیان بنەبڕ کرد. === کەنەدا === لە ساڵی ١٩٨٥ بۆ ٢٠٠٥ بڵاوبوونەوە هەبوو کە بووە هۆی ٩١ حاڵەتی پشتڕاستکراوەی بۆتولیزمی گواستراوە بە خۆراک لە کەنەدا، کە ٨٥٪یان لە نێو کۆمەڵگەکانی ئینویتی (Inuit) بوون، بەتایبەتی نوناڤیک (Nunavik)، هەروەها نەتەوە یەکەمەکانی کەناری بریتیش کۆڵۆمبیا، دوای خواردنی بەرهەمی شیردەرە دەریاییەکان و ماسییەکان کە بە شێوەی نەریتی ئامادە کرابوون. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Leclair D, Fung J, Isaac-Renton JL, Proulx JF, May-Hadford J, Ellis A, Ashton E, Bekal S, Farber JM, Blanchfield B, Austin JW |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠١٣|سەردێڕ=Foodborne botulism in Canada, 1985–2005 |journal=Emerging Infectious Diseases |بەرگ=١٩|issue=6 |پەڕەکان=٩٦١–٨|doi=10.3201/eid1906.120873 |pmc=٣٧١٣٨١٦|pmid=٢٣٧٣٥٧٨٠}}</ref> === ئۆکرانیا === لە ساڵی ٢٠١٧دا، ٧٠ حاڵەتی بۆتولیزم لەگەڵ ٨ مردن لە ئۆکرانیا هەبوون. ساڵی پێشتر ١١٥ حاڵەت هەبوو لەگەڵ ١٢ مردن. زۆربەی حاڵەتەکان لە ئەنجامی ماسیی وشککراوە بوون، کە سووکەژەمێکی ناوخۆییی باوە لەگەڵ خواردنەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://en.lb.ua/news/2017/06/14/3936_eight_ukrainians_died_botulism.html|سەردێڕ=Eight Ukrainians died of botulism in 2017|ئیش=LB.ua|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171029172901/https://en.lb.ua/news/2017/06/14/3936_eight_ukrainians_died_botulism.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ڤێتنام === لە ساڵی ٢٠٢٠دا، چەندین حاڵەتی بۆتولیزم لە ڤێتنام ڕاپۆرت کران. هەموویان پەیوەندییان بە بەرهەمێکەوە هەبوو کە پاتێی سەوزەواتی پیسبووی (vegetarian pâté) تێدابوو. هەندێک لە نەخۆشەکان خرانە سەر ئامێری پاڵپشتیی ژیان (life support). <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://vnexpress.net/doc-to-trong-pate-minh-chay-duoc-phat-hien-cach-nao-4156196.html|سەردێڕ=Độc tố trong pate Minh Chay được phát hiện cách nào? |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200904001043/https://vnexpress.net/doc-to-trong-pate-minh-chay-duoc-phat-hien-cach-nao-4156196.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://ampe.vnexpress.net/news/news/lethal-bacteria-in-vegan-pate-puts-seven-people-on-life-support-4154479.html|سەردێڕ=Lethal bacteria in vegan pate puts seven people on life support - VnExpress International |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210722080831/https://ampe.vnexpress.net/news/news/lethal-bacteria-in-vegan-pate-puts-seven-people-on-life-support-4154479.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> == ئاژەڵە تووشبووەکان تر == بۆتولیزم دەتوانێت لە زۆرێک لە بڕبڕەدارەکان و بێ‌بڕبڕەکاندا ڕووبدات. بۆتولیزم لە جۆرەکانی وەک جرج، مشک، مریشک، بۆق، بۆقی وشکانی (toad)، ماسیی زێڕین، ئاپلیسیا (aplysia)، مەرەکەبماسی، قرژاڵی ئاوی شیرین (crayfish)، مێشی میوە (drosophila) و زالوودا (leech) ڕاپۆرت کراوە. <ref name="pmid10865130">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Humeau Y, Doussau F, Grant NJ, Poulain B |ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٠٠|سەردێڕ=How botulinum and tetanus neurotoxins block neurotransmitter release |journal=Biochimie |بەرگ=٨٢|issue=5 |پەڕەکان=٤٢٧–٤٦|doi=10.1016/S0300-9084(00)00216-9 |pmid=١٠٨٦٥١٣٠}}</ref> مردن بەهۆی بۆتولیزمەوە لە مەلە ئاوییەکاندا باوە؛ بە خەمڵاندن ساڵانە ١٠,٠٠٠ بۆ ١٠٠,٠٠٠ باڵندە بەهۆی بۆتولیزمەوە دەمرن. نەخۆشییەکە بەگشتی پێی دەوترێت "مل-شل" (limberneck). لە هەندێک بڵاوبوونەوەی گەورەدا، لەوانەیە ملیۆنێک باڵندە یان زیاتر بمرن. وا دەردەکەوێت کە قازەکان زۆرترین جار تووش دەبن. فۆرمێکی نەخۆشیی ناوچەیی بۆتولیزمی قاز لە ڕۆژئاوای ئەمریکا و کەنەدا بە "نەخۆشیی قازی ڕۆژئاوا" ناسراوە. <ref>W.B. Gross (1984), Botulism, in "Diseases of poultry", ed.</ref> بۆتولیزم هەروەها کاریگەری هەیە لەسەر پەلەوەرە بازرگانییەکان کە بەخێودەکرێن. لە مریشکی گۆشتدا، ڕێژەی مردن لە چەند باڵندەیەکەوە دەستپێدەکات بۆ ٤٠٪ی پۆلەکە. پێدەچێت بۆتولیزم تا ڕادەیەک دەگمەن بێت لە شیردەرە ماڵییەکاندا؛ بەڵام، لە هەندێک بەشی جیهاندا، پەتایەک بە ڕێژەی مردنی تا ٦٥٪ لە ڕەشەوڵاخدا دەبینرێت. پێشبینی پزیشکی (prognosis) لە ئاژەڵە گەورەکاندا خراپە کاتێک دەکەون و ناتوانن هەستنەوە. لە ڕەشەوڵاخدا، نیشانەکان لەوانەیە لیکڕژان، بێزاری، ناڕێکی لە جووڵەدا، گیرانی میز، قورسی لە قوتداندا، و کەوتن لەسەر سنگ لەخۆبگرن. ئەو ئاژەڵانەی کە بەلایەکدا دەکەون بەزۆری زۆر نزیکن لە مردنەوە. لە مەڕدا، نیشانەکان لەوانەیە لیکڕژان، دەردراوی ئاوی لە لووت، ڕەقبوون، و ناڕێکی لە جووڵەدا لەخۆبگرن. لەوانەیە هەناسەدانی سکی ببینرێت و کلکیان بەلایەکدا بسووڕێتەوە. لەگەڵ بەرەوپێشچوونی نەخۆشییەکەدا، پەلەکان لەوانەیە ئیفلیج ببن و لەوانەیە مردن ڕووبدات. ڕەشەوڵاخی کەمیی-فۆسفۆر، بەتایبەتی لە باشووری ئەفریقا، مەیلیان هەیە بۆ خواردنی ئێسک و کەلاکی مردوو کە ژەهرەکانی کلۆستریدیۆمیان تێدایە و لە ئەنجامدا تووشی نەخۆشیی شەلەل یان (lamsiekte) دەبن. نیشانە کلینیکییەکان لە ئەسپدا هاوشێوەی ڕەشەوڵاخن. ئیفلیجیی ماسولکە بەرەوپێشچووە؛ بەزۆری لە قاچەکانی دواوەوە دەست پێدەکات و وردە وردە دەگوازرێتەوە بۆ پەلەکانی پێشەوە، مل، و سەر. مردن بەگشتی ٢٤ بۆ ٧٢ کاتژمێر دوای نیشانە سەرەتاییەکان ڕوودەدات و لە ئەنجامی ئیفلیجیی هەناسەدانەوە دەبێت. هەندێک بەچکە ئەسپ (foal) بە مردوویی دەدۆزرێنەوە بەبێ هیچ نیشانەیەکی کلینیکی تر. ژەهری بەکتریای Clostridium botulinum ی جۆری C وەک هۆکاری نەخۆشیی گیا (grass sickness) تۆمەتبار کراوە، کە حاڵەتێکە لە ئەسپەکاندا ڕوودەدات لە هاوینە باراناوی و گەرمەکاندا لە باکووری ئەوروپا. نیشانە سەرەکییەکە بریتییە لە ئیفلیجبوونی قوڕگ (بەشی سەرەوەی سورێنچک). <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Veterinary Medicine|vauthors=Blood DC, Henderson JA, Radostits OM|بڵاوکەرەوە=Baillière Tindall|ساڵ=١٩٧٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٠٢٠-٠٧١٨-٧|edition=5th|شوێن=London|پەڕەکان=١٠٦٠ (Grass sickness)}}</ref> سەگی ماڵی دەکرێت تووشی ژەهراویبوونی خوێنی سیستەماتیک (systemic toxemia) ببێت دوای خواردنی ئێکسۆتۆکسینی (exotoxin) یان سپۆرەکانی C. botulinum جۆری C لە ناو لاشەی باڵندە یان گۆشتی تری تووشبوودا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠١٢|ناونیشان=http://www.vetbook.org/wiki/dog/index.php/Botulism|سەردێڕ=Botulism - Dog |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140221092822/http://www.vetbook.org/wiki/dog/index.php/Botulism |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی شوباتی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠١٣}}</ref> بەڵام بەگشتی بەرگرییان هەیە بەرامبەر کاریگەرییە سەختترەکانی C. botulinum جۆری C. نیشانەکان بریتین لە ئیفلیجیی شلی ماسولکە، کە دەتوانێت ببێتە هۆی مردن بەهۆی وەستانی دڵ و هەناسەدانەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣١ی ئازاری ٢٠١٢|ناونیشان=http://www.merckmanuals.com/vet/poultry/botulism_limberneck_western_duck_sickness/overview_of_botulism_in_poultry.html|سەردێڕ=http://www.merckmanuals.com/vet/poultry/botulism_limberneck_western_duck_sickness/overview_of_botulism_in_poultry.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140204022428/http://www.merckmanuals.com/vet/poultry/botulism_limberneck_western_duck_sickness/overview_of_botulism_in_poultry.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠١٣}}</ref> بەرازەکان تا ڕادەیەک بەرگرییان هەیە بەرامبەر بە بۆتولیزم. نیشانە ڕاپۆرتکراوەکان بریتین لە لەدەستدانی ئارەزووی خواردن، ڕەتکردنەوەی ئاو خواردنەوە، ڕشانەوە، فراوانبوونی بیلبیلەی چاو، و ئیفلیجی ماسولکە. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Merck Veterinary Manual|ڕێکەوت=١٩٨٨|بڵاوکەرەوە=Merck and Co.|veditors=Aiello SE, Mays A|edition=8th|شوێن=Whitehouse Station, NJ|پەڕەکان=٤٤٢–٤٤|chapter=Botulism}}</ref> لە پەلەوەر و باڵندە کێوییەکاندا، بەزۆری ئیفلیجیی شل لە قاچەکان، باڵەکان، مل و پێڵووی چاودا دەبینرێت. مریشکی گۆشتی کە تووشی جۆری تووشکەری-ژەهراوی بوون لەوانەیە سکچوونیشیان هەبێت لەگەڵ یورەیتی (urates) زیادەدا. === ڕێگریکردنی لە ئاژەڵەکان === [[پەڕگە:Waarschuwingsbord_tegen_botulisme_bij_Noordhollandskanaal,_Bestanddeelnr_928-7134.jpg|وێنۆک|لافیتەیەکی ئاگادارکردنەوە لەسەر کەناری نۆردهۆلاندس لە ساڵی ١٩٧٦، کە هۆشداری دەداتە مەلەوانان سەبارەت بە بوونی C. botulinum لە ئاوەکەدا.]] یەکێک لە ڕێگا سەرەکییەکانی بەرکەوتن بۆ بۆتولیزم لە ڕێگەی خواردنی خۆراکی پیسبووە بە C. botulinum. بۆتولیزمی گواستراوە بە خۆراک دەتوانرێت لە ئاژەڵە ماڵییەکاندا پێشگیری لێ بکرێت لە ڕێگەی پشکنینی وریایانەی ئالیک (عەلەف)، کڕینی ئالیکی کوالێتی بەرز لە سەرچاوەی جێی متمانەوە، و دڵنیابوون لە هەڵگرتنی دروست. پاشماوەی پەلەوەر و لاشەی ئاژەڵ شوێنگەلێکن کە تێیدا سپۆرەکانی C. botulinum دەتوانن بڕوێن بۆیە ئامۆژگاری دەکرێت خۆبەدووربگیرێت لە بڵاوکردنەوەی پاشماوەی پەلەوەر یان هەر ماددەیەکی کە لاشەی تێدابێت لەسەر ئەو کێڵگانەی کە ماددەی ئالیک بەرهەم دەهێنن بەهۆی ئەگەری گونجاوبوونیان بۆ گەشەکردنی C. botulinum. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Rasetti-Escargueil |یەکەم=Christine |دوایین٢=Lemichez |یەکەم٢=Emmanuel |دوایین٣=Popoff |یەکەم٣=Michel R. |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=Public Health Risk Associated with Botulism as Foodborne Zoonoses |journal=Toxins |بەرگ=١٢|issue=1 |پەڕە=١٧|doi=10.3390/toxins12010017 |pmc=٧٠٢٠٣٩٤|pmid=٣١٩٠٥٩٠٨|doi-access=free}}</ref> سەرەڕای ئەوەش، پێویستە سەرچاوەکانی ئاو بپشکنرێن بۆ ئاژەڵی مردوو یان لەکاتی مردندا، و پێویستە کێڵگەکان بپشکنرێن بۆ پاشماوەی ئاژەڵ پێش دروێنەکردن بۆ کای وشک یان سایلاج (ئالیکی تەڕ). چارەسەرکردنی هەر کەموکوڕییەکی خۆراکی هەروەها دەتوانێت ڕێگری لە ئاژەڵەکان بکات کە ماددە پیسبووەکانی وەک ئێسک یان لاشەکان بخۆن. <ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.merckvetmanual.com/generalized-conditions/clostridial-diseases/botulism-in-animals|سەردێڕ=Botulism in Animals - Infectious Diseases |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=Merck Veterinary Manual |زمان=en-US}}</ref> ئەو ماددە خاوانەی بۆ سایلاج بەکاردێن یان ئەو ئالیکەی کە لە شوێنی خۆیدا تێکەڵ دەکرێت پێویستە بپشکنرێت بۆ هەر نیشانەیەکی کەڕوو یان شێوەی بۆگەنبوو. ترشکردنی ئالیکی ئاژەڵ دەتوانێت مەترسی دروستبوونی ژەهر کەم بکاتەوە، بەڵام بنەبڕی ناکات، بەتایبەتی لەو لاشانەی کە بە ساغی دەمێننەوە. <ref name=":3">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Anniballi |یەکەم=Fabrizio |دوایین٢=Fiore |یەکەم٢=Alfonsina |دوایین٣=Löfström |یەکەم٣=Charlotta |دوایین٤=Skarin |یەکەم٤=Hanna |دوایین٥=Auricchio |یەکەم٥=Bruna |دوایین٦=Woudstra |یەکەم٦=Cédric |دوایین٧=Bano |یەکەم٧=Luca |دوایین٨=Segerman |یەکەم٨=Bo |دوایین٩=Koene |یەکەم٩=Miriam |دوایین١٠=Båverud |یەکەم١٠=Viveca |دوایین١١=Hansen |یەکەم١١=Trine |دوایین١٢=Fach |یەکەم١٢=Patrick |دوایین١٣=Åberg |یەکەم١٣=Annica Tevell |دوایین١٤=Hedeland |یەکەم١٤=Mikael |دوایین١٥=Engvall |یەکەم١٥=Eva Olsson |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٣|سەردێڕ=Management of Animal Botulism Outbreaks: From Clinical Suspicion to Practical Countermeasures to Prevent or Minimize Outbreaks |ناونیشان=https://backend.orbit.dtu.dk/ws/files/59874124/bsp_2E2012_2E0089.pdf |journal=Biosecurity and Bioterrorism: Biodefense Strategy, Practice, and Science |بەرگ=١١|issue=S1 |پەڕەکان=S١٩١–S١٩٩|doi=10.1089/bsp.2012.0089 |pmid=٢٣٩٧١٨٠٦}}</ref> ==== ڤاکسینەکان لە ئاژەڵدا ==== ڤاکسین پەرەی پێدراوە بۆ بەکارهێنان لە ئاژەڵەکاندا بۆ ڕێگریکردن لە بۆتولیزم. بەردەستبوون و پەسەندکردنی ئەم ڤاکسینانە بەپێی شوێن دەگۆڕێت، ئەو شوێنانەی کە حاڵەتی زیاتری تێدا دەبینرێت بەگشتی ڤاکسینی زیاتریان لەبەردەستدایە و کوتانی ڕۆتینی باوترە. <ref name=":3">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Anniballi |یەکەم=Fabrizio |دوایین٢=Fiore |یەکەم٢=Alfonsina |دوایین٣=Löfström |یەکەم٣=Charlotta |دوایین٤=Skarin |یەکەم٤=Hanna |دوایین٥=Auricchio |یەکەم٥=Bruna |دوایین٦=Woudstra |یەکەم٦=Cédric |دوایین٧=Bano |یەکەم٧=Luca |دوایین٨=Segerman |یەکەم٨=Bo |دوایین٩=Koene |یەکەم٩=Miriam |دوایین١٠=Båverud |یەکەم١٠=Viveca |دوایین١١=Hansen |یەکەم١١=Trine |دوایین١٢=Fach |یەکەم١٢=Patrick |دوایین١٣=Åberg |یەکەم١٣=Annica Tevell |دوایین١٤=Hedeland |یەکەم١٤=Mikael |دوایین١٥=Engvall |یەکەم١٥=Eva Olsson |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٣|سەردێڕ=Management of Animal Botulism Outbreaks: From Clinical Suspicion to Practical Countermeasures to Prevent or Minimize Outbreaks |ناونیشان=https://backend.orbit.dtu.dk/ws/files/59874124/bsp_2E2012_2E0089.pdf |journal=Biosecurity and Bioterrorism: Biodefense Strategy, Practice, and Science |بەرگ=١١|issue=S1 |پەڕەکان=S١٩١–S١٩٩|doi=10.1089/bsp.2012.0089 |pmid=٢٣٩٧١٨٠٦}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFAnniballiFioreLöfströmSkarin2013">Anniballi F, Fiore A, Löfström C, Skarin H, Auricchio B, Woudstra C, et&nbsp;al. (September 2013). </cite></ref> جۆرەها ڤاکسین پەرەیان پێدراوە بۆ ڕێگریکردن لە بۆتولیزم لە ئاژەڵە ماڵییەکاندا. زۆربەی کوتانە سەرەتاییەکان پێویستیان بە چەند ژەمێک هەیە لە ماوەی جیاوازی ٢ بۆ ٦ هەفتە، بەڵام، هەندێک ڤاکسینی نوێتر تەنها یەک دەرزییان پێویستە. ئەمە بە شێوەیەکی سەرەکی پشت دەبەستێت بە جۆری ڤاکسینەکە و پێشنیارەکانی کۆمپانیا بەرهەمهێنەرەکان. هەموو ڤاکسینەکان پێویستیان بە دەرزی بەهێزکەری ساڵانە هەیە بۆ پاراستنی بەرگری. زۆرێک لەم ڤاکسینانە دەتوانرێت لەسەر چەندین جۆر ئاژەڵ بەکاربهێنرێن لەوانە ڕەشەوڵاخ، مەڕ، و بزن لەگەڵ هەندێکیان کە ڕێگەپێدراون بۆ بەکارهێنان لە ئەسپ و هێستر و هەروەها ڤاکسینی جیاواز بۆ مینکی (mink). سەرەڕای ئەوەش، کوتان لە کاتی بڵاوبوونەوەی پەتا هێندەی چارەسەری پزیشکی سوودبەخشە لە ڕەشەوڵاخدا، و ئەم شێوازە لە ئەسپ و قەرەقاوڵیشدا (pheasants) بەکاردەهێنرێت. <ref name=":3">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Anniballi |یەکەم=Fabrizio |دوایین٢=Fiore |یەکەم٢=Alfonsina |دوایین٣=Löfström |یەکەم٣=Charlotta |دوایین٤=Skarin |یەکەم٤=Hanna |دوایین٥=Auricchio |یەکەم٥=Bruna |دوایین٦=Woudstra |یەکەم٦=Cédric |دوایین٧=Bano |یەکەم٧=Luca |دوایین٨=Segerman |یەکەم٨=Bo |دوایین٩=Koene |یەکەم٩=Miriam |دوایین١٠=Båverud |یەکەم١٠=Viveca |دوایین١١=Hansen |یەکەم١١=Trine |دوایین١٢=Fach |یەکەم١٢=Patrick |دوایین١٣=Åberg |یەکەم١٣=Annica Tevell |دوایین١٤=Hedeland |یەکەم١٤=Mikael |دوایین١٥=Engvall |یەکەم١٥=Eva Olsson |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٣|سەردێڕ=Management of Animal Botulism Outbreaks: From Clinical Suspicion to Practical Countermeasures to Prevent or Minimize Outbreaks |ناونیشان=https://backend.orbit.dtu.dk/ws/files/59874124/bsp_2E2012_2E0089.pdf |journal=Biosecurity and Bioterrorism: Biodefense Strategy, Practice, and Science |بەرگ=١١|issue=S1 |پەڕەکان=S١٩١–S١٩٩|doi=10.1089/bsp.2012.0089 |pmid=٢٣٩٧١٨٠٦}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFAnniballiFioreLöfströmSkarin2013">Anniballi F, Fiore A, Löfström C, Skarin H, Auricchio B, Woudstra C, et&nbsp;al. (September 2013). </cite></ref> بەکارهێنانی تۆکسۆیدی (toxoids) تایبەت بە ناوچە دیاریکراوەکان بۆ کوتانی ئاژەڵان سەلمێنراوە کە کاریگەرە. تۆکسۆیدی جۆرەکانی C و D کە بۆ کوتانی ڕەشەوڵاخ بەکاردەهێنرێن شێوازێکی کوتانی بەسوودە لە باشووری ئەفریقا و ئوسترالیا. هەروەها تۆکسۆید سەلمێنراوە کە شێوازێکی گونجاوە بۆ کوتانی مینکی و قەرەقاوڵ. لەو ناوچانەی نەخۆشییەکە تێیاندا باوە (endemic areas)، بۆ نموونە کێنتەکی، پێدەچێت کوتان بە تۆکسۆیدی جۆری B کاریگەر بێت. <ref name=":2"/> == بەکارهێنان لە جەنگی بایۆلۆژی و تیرۆردا == === ئەمریکا === بەپێی توێژینەوەی دەزگای هەواڵگریی ناوەندی (CIA) لە فۆرت دێتریک (Fort Detrick) لەسەر جەنگی بایۆلۆژی، ئەنتراکس (anthrax) و بۆتولیزم بە شێوەیەکی بەرفراوان وەک دوو کاریگەرترین بژاردە سەیر دەکران. <ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Miller|یەکەم١=Judith|سەردێڕ=[[Germs: Biological Weapons and America's Secret War]]|دوایین٢=Engelberg|یەکەم٢=Stephen|دوایین٣=Broad|یەکەم٣=William|بڵاوکەرەوە=Simon & Schuster|ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٠-٦٨٤-٨٧١٥٨-٠|زمان=en|بەستەری نووسەر١=Judith Miller|بەستەری نووسەر٣=William Broad}}</ref> لە ساڵانی ١٩٥٠ەکاندا، قەدە بەکتریایەکی زۆر کوشندە دۆزرایەوە لە کاتی بەرنامەی جەنگی بایۆلۆژیدا. <ref name=":12">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Miller|یەکەم١=Judith|سەردێڕ=[[Germs: Biological Weapons and America's Secret War]]|دوایین٢=Engelberg|یەکەم٢=Stephen|دوایین٣=Broad|یەکەم٣=William|بڵاوکەرەوە=Simon & Schuster|ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٠-٦٨٤-٨٧١٥٨-٠|زمان=en|بەستەری نووسەر١=Judith Miller|بەستەری نووسەر٣=William Broad}}</ref> CIA بەردەوام بوو لە هێشتنەوەی ٥ گرام لە Clostridium botulinum، تەنانەت دوای قەدەغەکردنی جەنگی بایۆلۆژیش لەلایەن نیکسۆنەوە لە ساڵی ١٩٦٩. <ref name=":13">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Miller|یەکەم١=Judith|سەردێڕ=[[Germs: Biological Weapons and America's Secret War]]|دوایین٢=Engelberg|یەکەم٢=Stephen|دوایین٣=Broad|یەکەم٣=William|بڵاوکەرەوە=Simon & Schuster|ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٠-٦٨٤-٨٧١٥٨-٠|زمان=en|بەستەری نووسەر١=Judith Miller|بەستەری نووسەر٣=William Broad}}</ref> لە کاتی جەنگی کەنداودا، کاتێک ئەمریکا نیگەران بوو لە هێرشێکی ئەگەرداری جەنگی بایۆلۆژی، هەوڵەکان لە دەوری بۆتولیزم گۆڕان بۆ خۆپاراستن. <ref name=":14">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Miller|یەکەم١=Judith|سەردێڕ=[[Germs: Biological Weapons and America's Secret War]]|دوایین٢=Engelberg|یەکەم٢=Stephen|دوایین٣=Broad|یەکەم٣=William|بڵاوکەرەوە=Simon & Schuster|ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٠-٦٨٤-٨٧١٥٨-٠|زمان=en|بەستەری نووسەر١=Judith Miller|بەستەری نووسەر٣=William Broad}}</ref> بەڵام، تاکە ڕێگا بۆ دروستکردنی دژەژەهر لە ئەمریکا تا ساڵانی ١٩٩٠ەکان لە ڕێگەی وەرگرتنی دژەتەنەکانەوە بوو لە تاکە ئەسپێک بە ناوی First Flight، کە نیگەرانییەکی زۆری دروستکرد لای بەرپرسانی تەندروستی پێنتاگۆن. <ref name=":15">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Miller|یەکەم١=Judith|سەردێڕ=[[Germs: Biological Weapons and America's Secret War]]|دوایین٢=Engelberg|یەکەم٢=Stephen|دوایین٣=Broad|یەکەم٣=William|بڵاوکەرەوە=Simon & Schuster|ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٠-٦٨٤-٨٧١٥٨-٠|زمان=en|بەستەری نووسەر١=Judith Miller|بەستەری نووسەر٣=William Broad}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Ni|یەکەم١=Samantha A.|ناونیشان=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK534807/|سەردێڕ=StatPearls|دوایین٢=Brady|یەکەم٢=Mark F.|ڕێکەوت=٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=StatPearls Publishing|chapter=Botulism Antitoxin|pmid=٣٠٥٢١٢٢٨}}</ref> === عێراق === لە ڕووی مێژووییەوە عێراق خاوەنی چەندین جۆری میکرۆب بووە، لە نێویاندا بۆتولیزم. <ref name=":16">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Miller|یەکەم١=Judith|سەردێڕ=[[Germs: Biological Weapons and America's Secret War]]|دوایین٢=Engelberg|یەکەم٢=Stephen|دوایین٣=Broad|یەکەم٣=William|بڵاوکەرەوە=Simon & Schuster|ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٠-٦٨٤-٨٧١٥٨-٠|زمان=en|بەستەری نووسەر١=Judith Miller|بەستەری نووسەر٣=William Broad}}</ref> کۆکراوەی کولتووری جۆری ئەمریکی (American Type Culture Collection) ٥ گۆڕاوی بۆتولینۆمی فرۆشت بە زانکۆی بەغدا لە مانگی ئایاری ١٩٨٦. <ref name=":17">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Miller|یەکەم١=Judith|سەردێڕ=[[Germs: Biological Weapons and America's Secret War]]|دوایین٢=Engelberg|یەکەم٢=Stephen|دوایین٣=Broad|یەکەم٣=William|بڵاوکەرەوە=Simon & Schuster|ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٠-٦٨٤-٨٧١٥٨-٠|زمان=en|بەستەری نووسەر١=Judith Miller|بەستەری نووسەر٣=William Broad}}</ref> ڕاپۆرتەکانی CIA لە ساڵی ١٩٩١ هەروەها نیشانی دەدەن کە عێراقییەکان گوللە تۆپ، کڵاوەی مووشەک، و بۆمبیان پڕکردبوو لە ماددەی بایۆلۆژی وەکو بۆتولینۆم (هەرچەندە هیچ کامیان بەکارنەهێنران). <ref name=":18">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Miller|یەکەم١=Judith|سەردێڕ=[[Germs: Biological Weapons and America's Secret War]]|دوایین٢=Engelberg|یەکەم٢=Stephen|دوایین٣=Broad|یەکەم٣=William|بڵاوکەرەوە=Simon & Schuster|ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٠-٦٨٤-٨٧١٥٨-٠|زمان=en|بەستەری نووسەر١=Judith Miller|بەستەری نووسەر٣=William Broad}}</ref> هێزی ئاسمانی عێراق ناوی نهێنی "چا - tea"ی بەکاردەهێنا بۆ ئاماژەدان بە بۆتولینۆم، و هەروەها وەک چەکی بایۆلۆژی "A" ئاماژەی پێدەکرا. <ref name=":19">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Miller|یەکەم١=Judith|سەردێڕ=[[Germs: Biological Weapons and America's Secret War]]|دوایین٢=Engelberg|یەکەم٢=Stephen|دوایین٣=Broad|یەکەم٣=William|بڵاوکەرەوە=Simon & Schuster|ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٠-٦٨٤-٨٧١٥٨-٠|زمان=en|بەستەری نووسەر١=Judith Miller|بەستەری نووسەر٣=William Broad}}</ref> === ژاپۆن === کۆمەڵەیەکی ئایینی ژاپۆنی (cult) بە ناوی ئاوم شینریکیۆ (Aum Shinrikyo) تاقیگەیان دروستکرد کە چەکی بایۆلۆژی بەرهەم دەهێنا، بەتایبەتی بۆتولینۆم، ئەنتراکس، و تای Q. <ref name=":1"/> لە ساڵی ١٩٩٠ بۆ ١٩٩٥، کۆمەڵەکە چەندین هێرشی بایۆتیرۆریزمی سەرنەکەوتووی بۆ سەر هاوڵاتیانی مەدەنی ئەنجامدا. <ref name=":1" /> ژەهری بۆتولینۆمیان لە بارهەڵگرێکەوە لە ناوەندی تۆکیۆ و لە فڕۆکەخانەی ناریتا پرژاند، بەڵام هیچ حاڵەتێکی بۆتولیزم ڕاپۆرت نەکراوە لە ئەنجامی ئەوەوە. <ref name=":1" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == خوێندنەوەی زیاتر == * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Rao AK, Sobel J, Chatham-Stephens K, Luquez C |ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Clinical Guidelines for Diagnosis and Treatment of Botulism, 2021 |journal=MMWR Recomm Rep |بەرگ=٧٠|issue=2 |پەڕەکان=١–٣٠|doi=10.15585/mmwr.rr7002a1 |pmc=٨١١٢٨٣٠|pmid=٣٣٩٥٦٧٧٧|doi-access=free}} == بەستەری دەرەکی == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{کۆمنز}} * [https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/botulism WHO fact sheet on botulism] * [https://www.cdc.gov/ncidod/dbmd/diseaseinfo/files/botulism.PDF Botulism in the United States, 1889–1996. Handbook for Epidemiologists, Clinicians and Laboratory Technicians. Centers for Disease Control and Prevention. National Center for Infectious Diseases, Division of Bacterial and Mycotic Diseases 1998.] * [http://www.nhs.uk/conditions/Botulism/Pages/Introduction.aspx NHS choices] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171012085617/http://www.nhs.uk/conditions/Botulism/Pages/Introduction.aspx |date=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ }} Archived 12 October 2017 at the Wayback Machine * [https://emergency.cdc.gov/agent/Botulism/clinicians/control.asp CDC Botulism: Control Measures Overview for Clinicians] * [http://ic.ucsc.edu/~flegal/etox80e/SpecTopics/botulism.html University of California, Santa Cruz Environmental toxicology – Botulism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130509030327/http://ic.ucsc.edu/~flegal/etox80e/SpecTopics/botulism.html |date= ٩ی ئایاری ٢٠١٣ }} Archived 9 May 2013 at the Wayback Machine * [https://www.cdc.gov/nczved/divisions/dfbmd/diseases/botulism/ CDC Botulism FAQ] {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|خواردنەوە|خۆراک}} [[پۆل:چەکی زیندەیی]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 6v3puxkg69rinfi531q5x997pzzrkn9 0 297169 1680911 1595450 2026-10-05T10:38:58Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (خۆراک-کۆلکە، چین-کۆلکە، ھیندستان-کۆلکە) 1680911 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Kurdish men planting rice in Kurdistan.jpg|وێنۆک|دوو پیاوی کورد خەریکی ئامادەکاریی زەوییەکن بۆ کردنی بە مەرەزە.]] [[پەڕگە:Pana Banaue Rice Terraces (Cropped).jpg|وێنۆک|مەرەزەیەک بە بناری کێوەوە]] [[پەڕگە:Rice field in Kurdistan.jpg|وێنۆک|مەرەزەیەک لە نزیکی [[مەریوان]]]] '''مەرەزە''' کێڵگەی بەرھەمھێنانی [[برنج|برنجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی ڤەژین|فەرھەنگ=خاڵ|وشە=مەرەزە|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ڤەژین|فەرھەنگ=henbaneborine|وشە=مەرەزە|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}}</ref> گیای [[برنج]] بەردەوام پێویستی بە ئاوە بۆ گەورەبوون، بۆیە مەرەزە یان جاڕەبرنج پێویستە ھەمیشە پڕ بێت لە ئاو. یەکەم مەرەزەکان دەگەڕێنەوە بۆ [[سەردەمی نیۆلیتیک|سەردەمی نۆبەردی]]، واتە چەند ھەزارساڵ پێش لەدایکبوونی مەسیح. ئەمڕۆ مەرەزە لە زۆربەی وڵاتانی دنیادا کە ئاویان ھەیە دەکرێت، بەڵام وڵاتانی ڕۆژھەڵات و باشووری ئاسیا زیاترین برنج بەرھەم دێنن. زۆربەی ساڵ چین و ھیند پلەی یەکەم و دووەمیان ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Rice Production by Country 2026 |ناونیشان=https://worldpopulationreview.com/country-rankings/rice-production-by-country |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=World Population Review |زمان=en}}</ref> == ناوەکان == جگە لە مەرەزە ڕەنگە ناوی چەڵتووکجاڕ و برنجەجاڕیش بۆ کێڵگەی برنج بەکار بێت. == دانانی مەرەزە == مەرەزە دەکرێت بە چاندنی چەڵتووک یان بە شەتڵکردنی گیای برنج دروست بکرێت. لە ھەردوو حاڵەتدا پێویستە بنی گیاکە ھەتا وەرزی درەو ئاوی تێدا بێت. == کاریگەری لەسەر ژینگە == جگە لە بڕینەوەی ئاو، مەرەزەکان سەرچاوەیەکی گرنگی دروستکردنی گازی [[میتان|میتانن]] کە ڕۆڵێکی گەورەی لە [[گۆڕانی ئاووھەوا]] و گەرمبوونی زەویدا ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ghgonline.org/methanerice.htm |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Methane Sources – Rice Paddies}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Paddy fields}} {{تووڵی دەروازە|ئەفریقا|چین|ھیندستان|خۆراک}} {{خۆراک-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} {{ھیندستان-کۆلکە}} [[پۆل:برنج]] [[پۆل:ئاو و ژینگە]] [[پۆل:داھێنانە چینییەکان]] bn1rcvdp7827f463yo8t13egdrzy8xv 0 297540 1680393 1598434 2026-10-04T13:39:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژینناسی-کۆلکە) 1680393 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} }} [[پەڕگە:Meat eater ant feeding on honey02.jpg|وێنۆک|مێروولەیەکی گۆشتخۆر لە کاتی خواردنی ھەنگویندا؛ لێکۆڵینەوە لە ڕەفتار و خۆراکی مێروولەکان بەشێکە لە زانستی مێروولەناسی]] '''مێروولەناسی''' یان '''میرمیکۆلۆژی''' (بە ئینگلیزی: Myrmecology) کە ناوەکەی لە زمانی [[زمانی یۆنانیی کۆن|یۆنانیی کۆن]]ەوە ھاتووە: μύρμηξ (myrmex) بە واتای «مێروولە» و λόγος (logos) بە واتای «لێکۆڵینەوە یان زانست»، لقێکە لە زانستی مێرووناسی (Entomology) کە بە تایبەتی سەرنج دەخاتە سەر لێکۆڵینەوە لە [[مێروولە|مێروولەکان]]. مێروولەکان بەھۆی شێوازە ئاڵۆز و ھەمەجۆرەکانی ڕێکخستنی کۆمەڵایەتییان، وەک مۆدێلێکی سەرەکی و دڵخواز دەمێننەوە بۆ لێکۆڵینەوە لەسەر گەشەسەندن و پەرەسەندنی سیستەمە کۆمەڵایەتییەکان. ھەروەھا جۆراوجۆری و پێگەی دیاریان لە ژینگەدا، وای کردووە ببنە پێکھاتەیەکی گرنگ لە لێکۆڵینەوەکانی پێوەست بە ھەمەجۆریی زیندوو (Biodiversity) و پاراستنی ژینگەدا. == ئەمانەش ببینە == * [[مێرووناسی]] * [[مێروولە]] == سەرچاوەکان == * Deborah Gordon (2010). *Ant Encounters Interaction Networks and Colony Behavior*. New Jersey: Princeton University Press. p. 143. ISBN 978-0-691-13879-4. {{پۆلی کۆمنز|Entomology}} {{تووڵی دەروازە|ژینناسی|گیانلەبەران}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:مێرووناسی]] [[پۆل:مێروولەناسی]] [[پۆل:مێروولەکان]] e0hdllkz6aa8cpnq7grq1b4zdil1b8z 0 297907 1680779 1611261 2026-10-05T05:52:02Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1680779 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''بۆرن شێڵ''' ('''<code>sh</code>''') [[قاوغ (کۆمپیوتەر)|شێڵێکی]] [[نێوانەڕووی ھێڵ-فەرمان|نێوانەڕووی ھێڵ-فەرمانە]] بۆ [[سیستمی بەکارخەری|سیستەمەکانی بەکارخەریی]] کۆمپیوتەر. یەکەمجار لە وەشانی حەوتەمی [[یوونیکس|یوونیکسدا]] وەک شێڵی بنەڕەتیی ئەو سیستەمە دەرکەوت. تەنانەت کاتێک کە شێڵەکانی دیکە لەلایەن زۆربەی بەکارھێنەرانەوە بەکاردەھێنرێن، سیستەمە ھاوشێوەکانی یوونیکس بەردەوامن لە ھەبوونی <code>/bin/sh</code>—کە خودی بۆرن شێڵە. سکریپتەکانی بۆرن شێڵ بە گشتی دەتوانرێت لە ڕێگەی باش یان داش لەسەر [[لینوکس]] یان سیستەمە ھاوشێوەکانی تری یوونیکس کار پێ بکرێن؛ خودی باش کۆپییەکی ھاوشێوەی [[نەرمامێرە خۆڕایییەکان|خۆڕایی]] بۆرن شێڵە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٠ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:زمانە نووسراوەکان]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی ١٩٧٩]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] rr4fgbmjuki2zh21ifm832fjt4zt5oe 0 298916 1680664 1609886 2026-10-05T01:34:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1680664 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} [[پەڕگە:Megamind2010Poster.jpg|وێنۆک|پۆستەری فیلم ]] '''''مێگامایند''''' ({{بە ئینگلیزی|Megamind}}) فیلمێکی ئەنیمەیشنی کۆمێدی و [[فیلمی گەورەپاڵەوان|گەورەپاڵەوانی]] ئەمریکیی ساڵی ٢٠١٠یە کە لەلایەن [[دریم وۆرکس ئەنیمەیشن]] بەرھەم ھێنراوە. ئەم فیلمە لەلایەن [[تۆم ماکگرات]] دەرھێنراوە، و ئەکتەران [[ویل فیرێل]]، تینا فەی، [[جۆنا ھیڵ]]، [[دەیڤد کرۆس]]، و [[براد پیت]] دەنگیان بۆ کارەکتەرەکان کێشاوە. فیلمەکە باسی چیرۆکی مێگامایند دەکات، کە [[گەورەخراپەکار|گەورەخراپەکارێکی]] [[ژیان لە دەرەوەی زەوی|دەرەووزەوینیی]] زۆر زیرەکە. دوای شکستپێھێنانی دوژمنە مێژینەکەی خۆی بە ناوی مێترۆ مان، مێگامایند پاڵەوانێکی نوێ دروست دەکات بۆ ئەوەی شەڕی لەگەڵدا بکات، بەڵام کاتێک دروستکراوەکەی لادەدات و دەبێتە کەسێکی خراپەکار، ناچار دەبێت خۆی شارەکە ڕزگار بکات. فیلمی ''مێگامایند'' لە ٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠ لە ڕووسیا نمایشکرا، و لە ٥ی تشرینی دووەمدا لەلایەن [[پاراماونت پیکچەرز]] لە ویلایەتە یەکگرتووەکان بڵاوکرایەوە. فیلمەکە بە گشتی پێداچوونەوەی ئەرێنیی لەلایەن ڕەخنەگرانەوە بەدەستھێنا، و ٣٢٢ ملیۆن دۆلاری لە سەرانسەری جیھاندا کۆکردەوە لە بەرامبەر بوودجەی ١٣٠ ملیۆن دۆلارییەکەیدا. لە ساڵانی دوای بڵاوبوونەوەیدا، فیلمەکە لە ڕێگەی چەندین [[میمی ئینتەرنێت|میمی ئینتەرنێتەوە]] لایەنگری تایبەتی خۆی پەیدا کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Hills |یەکەم=Joyce |ڕێکەوت=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://movieweb.com/peacock-megamind-hope-see/|سەردێڕ=What We Hope to See in Peacock's Megamind Series |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=movieweb.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Jennings |یەکەم=Collier |ڕێکەوت=٦ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشان=https://collider.com/megamind-deconstructed-superhero-tropes-reasons-why/|سەردێڕ=How 'Megamind' Deconstructed Superhero Tropes Before It Was Cool |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=Collider}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Shelton |یەکەم=Connor |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://screenrant.com/megamind-memes-sum-up-movie/|سەردێڕ=Megamind: 10 Memes That Perfectly Sum Up The Movie |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=screenrant.com}}</ref> فیلمەکە دواتر بوو بە بناغەی دروستبوونی زنجیرە بەرھەمێک، لەوانەش سێ یاریی ڤیدیۆیی و فیلمێکی کورت بە ناوی ''مێگامایند: دوگمەی لەناوچوون'' کە خرایە ناو بڵاوکراوەکانی ڤیدیۆیی ماڵەوەی فیلمەکە. بەشێکی تری فیلمەکە بە ناوی ''مێگامایند لە بەرامبەر سەندیکای لەناوچوون'' و زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی بەدوایدا بە ناوی ''مێگامایند فەرمانڕەوایی دەکات!''، لە ساڵی ٢٠٢٤دا لەسەر پلاتفۆرمی [[پیکۆک]] نمایشکران. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەنیمەیشن|فیلم|دەیەی ٢٠١٠|کارتۆن|کۆمیدیا}} {{پۆلی کۆمنز|Megamind}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە گەورەخراپەکارەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی پاراماونت پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن لۆرن بالفەوە تۆمارکراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لەلایەن ھانس زیمەر تۆمارکراون]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئاکشنە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی درێم وۆڕکس]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان سەبارەت بە ماسی]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە تاوانکارییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەنیمەیشنەکانی منداڵانی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لەلایەن هانس زیمەر تۆمارکراون]] j7tnq7yahuccstm4a1fvvmchh6aexij 0 299346 1680463 1644898 2026-10-04T16:36:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1680463 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مێرگەڕەش | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|میرکةرش}}<br>{{lang-en| Mergarash}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.911076| 44.631250}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مێرگەڕەش''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.911076| 44.631250|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سیدەکان|سیدەکان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای سیدەکان|ناحیەی ناوەند]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٢٩٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٩ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مێرگەڕەش''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای سیدەکان]] لە [[قەزای سیدەکان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٣)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٢) [[خێزان]] و (٩) کەس، کە (٦) [[نێر]] و (٣) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای سیدەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] irvjzyzthjdwt2et6xgcazsfkvda4xl 0 299435 1680899 1644875 2026-10-05T10:36:58Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1680899 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەرگەوەرۆکی سەروو | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|مرکوروکي العلیا}}<br>{{lang-en| Upper Margawarok}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 37.02044| 44.59756}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مەرگەوەرۆکی سەروو''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 37.02044| 44.59756|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سیدەکان|سیدەکان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای سیدەکان|ناحیەی ناوەند]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٦٥٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەرگەوەرۆکی سەروو''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای سیدەکان]] لە [[قەزای سیدەکان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٤١)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (-) [[خێزان]] و (-) کەس، کە (-) [[نێر]] و (-) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای سیدەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] cbg4lrxf8p9ltknw6e5x1srh6psr7au 0 299436 1680898 1644874 2026-10-05T10:36:48Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1680898 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەرگەوەرۆکی خواروو | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|مرکوروکي السفلی}}<br>{{lang-en| Lower Margawarok}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 37.01671| 44.60917}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مەرگەوەرۆکی خواروو''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 37.01671| 44.60917|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سیدەکان|سیدەکان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای سیدەکان|ناحیەی ناوەند]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٣٣٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەرگەوەرۆکی خواروو''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای سیدەکان]] لە [[قەزای سیدەکان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (-) [[خێزان]] و (-) کەس، کە (-) [[نێر]] و (-) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای سیدەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] n1vtubdvsi6mludlst43dsth728tjjs 0 299489 1680455 1644831 2026-10-04T16:34:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1680455 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مێرگەدوکان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|میرکةدوکان}}<br>{{lang-en| Mergadukan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.882096| 44.855831}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مێرگەدوکان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.882096| 44.855831|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سیدەکان|سیدەکان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای سیدەکان|ناحیەی ناوەند]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٤٥٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مێرگەدوکان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای سیدەکان]] لە [[قەزای سیدەکان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (-) [[خێزان]] و (-) کەس، کە (-) [[نێر]] و (-) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای سیدەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 8aoejkhk277etyou93setbwvx2viqvl 0 299490 1680460 1644830 2026-10-04T16:35:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1680460 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مێرگەمیر | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|میرکةمیر}}<br>{{lang-en| Mergamir}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.858403| 44.843643}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مێرگەمیر''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.858403| 44.843643|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سیدەکان|سیدەکان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای سیدەکان|ناحیەی ناوەند]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٤١٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مێرگەمیر''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای سیدەکان]] لە [[قەزای سیدەکان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (-) [[خێزان]] و (-) کەس، کە (-) [[نێر]] و (-) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای سیدەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] nbdnt11wgzv6xs6o1h3hem29khkz2kv 0 299545 1680522 1644820 2026-10-04T19:34:48Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1680522 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مێوژگە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|میوزکة}}<br>{{lang-en| Mewzhga}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.787661| 44.607121}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مێوژگە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.787661| 44.607121|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سیدەکان|سیدەکان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای سیدەکان|ناحیەی ناوەند]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٠٤٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مێوژگە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای سیدەکان]] لە [[قەزای سیدەکان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (-) [[خێزان]] و (-) کەس، کە (-) [[نێر]] و (-) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای سیدەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 7p0314611263efwpwk3q69mbmz1yt8u 0 299756 1680622 1644396 2026-10-04T23:10:51Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٢ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680622 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Modern Levant.PNG|alt=Modern Levant map|وێنۆک|266x266px|سنوورە نوێیەکانی ھەرێمی شام]] ئەم وتارە پێڕستی ئەو شارانەیە لە [[شام]] کە ژمارەی دانیشتووانیان ٥٠٠٬٠٠٠ کەس یان زیاترە. لەم پێڕستەدا، [[سووریا]]، [[فەلەستین]]، [[لوبنان]]، [[قوبرس]]، [[ئیسرائیل]]، [[ئوردن]] و [[پارێزگای ھاتای]] لە [[تورکیا]] وەک بەشێک لە شام ھەژمار کراون. == پێڕست == {| class="wikitable sortable" !ڕیز !شار !وڵات !ناوچەی گەورەشاری !دانیشتووان |- |١ | [[عەممان]] | {{JOR}} | ٦،١٥٠،٠٠٠<ref name="citypopulation2025"/> | ٤،٦٤٢،٠٠٠<ref name="dos">[http://dosweb.dos.gov.jo/DataBank/Population_Estimares/PopulationEstimatesbyLocality.pdf Population estimates by locality]dos.gov.jo {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201128180409/http://dosweb.dos.gov.jo/DataBank/Population_Estimares/PopulationEstimatesbyLocality.pdf |date=28 November 2020}}</ref> |- |٢ | [[دیمەشق]] | {{flag|Syria|revolution}} | ٣،٩٧٥،٠٠٠<ref name="citypopulation2025"/> | ٢،٥٠٣،٠٠٠<ref name="worldbank.org2">"[http://www.worldbank.org/en/news/feature/2014/09/30/questions-and-answers-water-supply-augmentation-project-lebanon Questions & Answers: Water Supply Augmentation Project, Lebanon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190528100143/http://www.worldbank.org/en/news/feature/2014/09/30/questions-and-answers-water-supply-augmentation-project-lebanon |date=٢٨ی ئایاری ٢٠١٩ }}". The World Bank. 30 September 2014. Retrieved 20 March 2016.</ref> |- |٣ | [[تێل ئەڤیڤ]] | {{ISR}} | ٣،٠٠٠،٠٠٠<ref name="citypopulation2025"/> | ١،٣٨٨،٤٠٠{{Israel populations|reference}} |- |٤ | [[غەززە]] | {{PLE}} | ٢،٢٧٥،٠٠٠<ref name="citypopulation2025"/> | ٢٢٠،٠٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Fabian |یەکەم=Emanuel |ڕێکەوت=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=IDF says 780,000 have fled Gaza City; Hamas says dozens killed in unrelenting strikes |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/idf-says-780000-have-fled-gaza-city-hamas-says-dozens-killed-in-unrelenting-strikes/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=The Times of Israel |زمان=en |وتەگێڕانەوە=Around 780,000 Palestinians have so far evacuated Gaza City to the Strip’s south, the Israel Defense Forces said Saturday [...] Around one million Palestinians were estimated to be residing in Gaza City before the IDF launched the major offensive earlier this month.}}</ref> |- |٥ | [[حەلەب]] | {{flag|Syria|revolution}} | ١،٩٨٠،٠٠٠ (٢٠٢٥)<ref name="citypopulation2025">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Major Agglomerations of the World - Population Statistics and Maps |ناونیشان=http://citypopulation.de/en/world/agglomerations/ |وێبگە=citypopulation.de |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|زمان=en-us |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئازاری ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250306210854/http://citypopulation.de/en/world/agglomerations/ |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> | ٢،٠٩٨،٢١٠ (٢٠٢١)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Syrian Arab Republic: Aleppo Situation Report No. 14 (20 January 2017) – Highlights of the Report of the UN Office for the Coordination of Humanitarian Affairs |ناونیشان=http://reliefweb.int/report/syrian-arab-republic/syrian-arab-republic-aleppo-situation-report-no-14-20-january-2017-enar |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170205095457/http://reliefweb.int/report/syrian-arab-republic/syrian-arab-republic-aleppo-situation-report-no-14-20-january-2017-enar |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٤ی شوباتی ٢٠١٧}}</ref> |- |٦ | [[بەیرووت]] | {{LBN}} | ١،٩٣٠،٠٠٠<ref name="citypopulation2025"/> | ٤٣٣،٢٤٩<ref name="auto">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.citypopulation.de/en/lebanon/admin/ |سەردێڕ=Lebanon: Administrative Division (Governorates and Districts) - Population Statistics, Charts and Map |ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210702015028/https://www.citypopulation.de/en/lebanon/admin/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="UN-Habitat">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Beirut City Profile 2021 |ناونیشان=https://unhabitat.org/sites/default/files/2021/07/2021.07.19.pdf |وێبگە=unhabitat.org |بڵاوکەرەوە=United Nations Human Settlements Programme |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> |- |٧ | [[حومس]] | {{flag|Syria|revolution}} | ١،٥٦٤،٠٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Homs, Syria Metro Area Population {{!}} Historical Data {{!}} 1950-2025 {{!}} MacroTrends |ناونیشان=https://www.macrotrends.net/datasets/global-metrics/cities/22613/homs/population |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠٢٥ |وێبگە=www.macrotrends.net |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250829134241/https://www.macrotrends.net/datasets/global-metrics/cities/22613/homs/population |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢٥ |url-status=dead}}</ref> | ٧٧٥،٤٠٤<ref name="World Population Review">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Syria Population 2020 (Live) |ناونیشان=http://worldpopulationreview.com/countries/syria-population/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180121013522/http://worldpopulationreview.com/countries/syria-population/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ئیش=World Population Review}}</ref> |- |٨ | [[حەما]] | {{flag|Syria|revolution}} | ١،٠٧٩،٠٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Hamah, Syria Metro Area Population (1950-2025) {{!}} MacroTrends |ناونیشان=https://www.macrotrends.net/global-metrics/cities/22612/hamah/population |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠٢٥ |وێبگە=www.macrotrends.net |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241204032216/https://www.macrotrends.net/global-metrics/cities/22612/hamah/population |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |url-status=dead}}</ref> | ٩٩٦،٠٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2023 official census |ناونیشان=https://www.macrotrends.net/cities/22612/hamah/population |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=cbss}}</ref> |- |٩ | [[ئورشەلیم]] | {{ISR}} / {{PSE}} | ١،٠٨٠،٠٠٠<ref name="citypopulation2025"/> | ١،٠٢٨،٣٦٦{{Israel populations|reference}} |- |١٠ |[[ئیربید]] |{{JOR}} | ١،٠٧٠،٠٠٠<ref name="citypopulation2025"/> | ٥٦٩،٠٦٨<ref name="dos"/> |- |١١ |[[حەیفا]] |{{ISR}} | ١،٠٥٠،٠٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ساڵ=٢٠١٨|سەردێڕ=Localities, Population and Density Per Sq. Km. , by Metropolitan Area and Selected Localities |ناونیشان=https://www.cbs.gov.il/he/publications/DocLib/2018/2.%20ShnatonPopulation/st02_25.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=[[نووسینگەی ناوەندیی ئاماری ئیسرائیل|Israel Central Bureau of Statistics]]}}</ref> | ٢٩٨،٣١٢{{Israel populations|reference}} |- |١٢ | [[زەرقا]] | {{JOR}} | ٧٣٥،٧٤٤<ref>[http://www.citypopulation.de/Jordan.html City Population, Jordan]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20190331194045/http://dosweb.dos.gov.jo/DataBank/Population_Estimares/PopulationEstimatesbyLocality.pdf Population estimates by locality]</ref> | ٦٣٥،١٦٠ |- |١٣ | [[ڕوسەیفە]] | {{JOR}} | ٥٠٠،٠٠٠<ref>[https://web.archive.org/web/20180820064950/http://www.russifah.gov.jo/aboutus.aspx Russeifa City website]</ref> | ٢٨٠،٠٠٠<ref>[https://web.archive.org/web/20180820064950/http://www.russifah.gov.jo/aboutus.aspx Russeifa City website]</ref> |} == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گەورەترین ناوچە گەورەشارییەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین]] * [[پێڕستی گەورەترین شارەکانی جیھانی عەرەب]] * [[دیمۆگرافیای ئیسرائیل]] * [[دیمۆگرافیای ئوردن]] * [[دیمۆگرافیای لوبنان]] * [[دیمۆگرافیای فەلەستین]] * [[دیمۆکرافیای سووریا]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|پێڕستەکان|شارەکان|ڕۆژھەڵاتی ناوین|ژینناسی|میسر}} [[پۆل:پێڕستەکانی شارەکان بەپێی دانیشتووان|شام]] mos4kdluaurpvx2ldp7btldumskh4tr 0 300153 1680746 1625989 2026-10-05T04:39:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سووریا-کۆلکە) 1680746 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''مەحموود کوڕی ئەحمەد تەحان''' (١٣٥٤–١٤٤٤ کۆچی/ ١٩٣٥–٢٠٢٢ز) زانای سوننە و شارەزای فەرموودەی [[سوورییەکان|سوری]] بووە، پێشتر بەڕێوەبەری پرۆگرامی فەرموودە بووە لە خوێندنی دەرچووان لە کۆلێژی شەریعەت لە زانکۆی کوێت. بەناوبانگە بە دوو کتێبی "تیسیر مصطلح الحدیث" کە کراوە بە کوردی و " [[:ar:أصول_التخریج_ودراسة_الأسانید_(کتاب)|أصول التخریج ودراسة الأسانید]] ".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://shamela.ws/author/1269|سەردێڕ=محمود الطحان - المكتبة الشاملة |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230104064345/https://shamela.ws/author/1269 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=موقع المکتبة الشاملة}}</ref> == نووسین و بەرھەمەکانی == خاوەنی چەندین نووسینە، زۆربەیان لە بازنەکانی زانستدا پێشوازییەکی باشیان لێکرا، لەوانە:<ref name="مولد تلقائیا1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://ektab.com/محمود-طحان/|سەردێڕ=محمود طحان |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211209133020/https://ektab.com/محمود-طحان/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> === نووسین === * تیسیر مصطلح الحدیث.(زانستی زاراوەکانی فەرموودە) وەرگێڕان عەبدوڵڵا مەلا ئەحمەد ئەحمەئاوایی، دەزگای چاپ و پەخشی نارین<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://shamela.ws/book/8681|سەردێڕ=كتاب تيسير مصطلح الحديث - المكتبة الشاملة |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210920053314/https://shamela.ws/book/8681 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> * أصول التخریج ودراسة الأسانید.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://waqfeya.com/book.php?bid=2987|سەردێڕ=أصول التخريج ودراسة الأسانيد (ط المعارف) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170727081721/http://waqfeya.com/book.php?bid=2987 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> * الخطیب البغدادی، وھی رسالتە للدکتورا طُبعت علی نفقتە عام ١٩٨١. * مَن للسنَّة الیوم؟. * عنایة المحدثین بمتن الحدیث کعنایتھم بالأسانید. * مفھوم التجدید بین السنة النبویة وأدعیاء التجدید. === لێکۆڵینەوە === * الجامع لأخلاق الراوی وآداب السامع، للخطیب البغدادی أحمد بن علی (ت ٤٦٣). * المعجم الأوسط، للطبرانی (١١ مجلدًا) طبع دار المعارف بالریاض. * الحدیث علی أبواب الفقە، للشیخ محمد بن عبد الوھّاب، بالاشتراک مع الدکتور خلیل ملا خاطر، کل منھما حقق مجلدین منە. === توێژینەوەی زانستی === * حُجِّیة السنَّة ودحض الشبھات التی تُثار حولھا. بحث فی ٥٢ صفحة نشر فی المحرَّم ١٣٩٢ھ - فبرایر١٩٧٢م.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://shamela.ws/book/10133|سەردێڕ=كتاب حجية السنة ودحض الشبهات التي تثار حولها - المكتبة الشاملة |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210928164535/https://shamela.ws/book/10133 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> * الرد علی الدکتور حسن الترابی. * معجم المصطلحات الحدیثیة. == مردن == مەحموود تەحان بەیانی پێنجشەممە [[٣٠ی ڕەبیعولئاخیر]] ساڵی ١٤٤٤ی کۆچی کە دەکاتە [[٢٤ی تشرینی دووەم]]ی [[٢٠٢٢]] لە [[قاھیرە]] کۆچی دوایی کردووە و لەوێ بەخاک سپێردراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=أحمد زاھر سالم |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid03npGe9S7FhezGAnct36ZTLsUwBtEmpH13LKDLoomBQRPzhNKsL3Xo7TTAfG6ZZZFl&id=100010204564425|سەردێڕ=أحمدزاهر سالم |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240124083100/https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid03npGe9S7FhezGAnct36ZTLsUwBtEmpH13LKDLoomBQRPzhNKsL3Xo7TTAfG6ZZZFl&id=100010204564425 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=صفحة أحمد زاھر سالم (فیسبوک)}}</ref> == ھەروەھا سەیری بکە == * [[عەبدولعەزیز کوڕی باز]] * [[محەممەد ناسرەددین ئەلبانی]] * عەبدولفەتاح ئەبوو غودە * عەبدولموحسین عەباد * سەعد حومەید * [[عوسمان خەمیس]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سووریا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سووریا-کۆلکە}} [[پۆل:خەڵکی پارێزگای حەلەب]] [[پۆل:مردووانی قاھیرە]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٢]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٥]] 5uoaj5z6y3718me34q2b598jaok929v 0 300260 1680506 1626901 2026-10-04T18:09:02Z Azad-xorasan 79388 1680506 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = غەنی بۆلووریان | وێنە = | قەبارەی وێنە = | شوێنی لەدایکبوون = [[مەھاباد]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون =1924 | ڕێکەوتی مردن = ٨ی ئازاری ٢٠١١ | شوێنی مردن = [[کۆلن]] | ھۆکاری مردن = | شوێنی گۆڕ = | نیشتەجێ = | نەتەوە = کورد | ناوەکانی تر = | نەژاد = | ھاووڵاتی = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | شار = [[مەھاباد]] | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بەھۆی = پێشمەرگایەتی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|ڕۆژهەڵات]] و [[باشووری کوردستان]] | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] | بەرامبەرەکان = | ئایین = [[ئیسلام]] | ھاوسەر = | منداڵەکان = | دایک و باوک = | خەڵاتەکان = }} '''غەنی بۆلووریان''' ناسراو بە کا غەنی (لەدایکبووی ١٩٢٤ لە [[مەھاباد|شاری مەهاباد]] – کۆچی دوایی ٩ی ئازاری ٢٠١١، لە شاری کۆڵن ئەڵمانیا)، یەکێک لە دامەزرێنەران و سەرکردەکانی [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|پارتی دیموکراتی کوردستان]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠١١|سەردێڕ=غنی بلوریان فعال باسابقه کرد درگذشت |ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/iran/2011/03/110309_u04_bolourian_obituary |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=BBC News فارسی |زمان=fa}}</ref> == ژیان == بۆلۆرییان لە تەمەنی لاوێتیدا یەکێک بوو لە دامەزرێنەرانی پارتی ژیانی لاوانی کورد. دوای چەند ساڵێک کە پارتی دیموکراتی کوردستان دامەزرا (٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٥)، بۆلۆرییان لەگەڵ ئەو ڕێکخراوەی گەنجان کە دامەزراندبوو، پەیوەندی بەو حیزبەوە کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|سەردێڕ=غنی بلوريان و جنبش کردستان |ناونیشان=https://iranglobal.info/fa/node/22527 |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=iranglobal.info |زمان=fa}}</ref> ماوەیەک دواتر، لەسەر پێشنیاری قازی محەممەد- سەرۆکی کۆماری کوردستان- شانبەشانی ژمارەیەک گەنجی دیکەی مەهاباد ڕەوانەی کۆماری سۆسیالیستی ئازەربایجانی سۆڤیەت کرا بۆ ئەوەی مەشقی سەربازی بکەن. لە بنکەیەکی سەربازیدا مەشقی چڕیان وەرگرت؛ ئەم پەلەکردنە بەهۆی پێویستی کۆماری تازە دامەزراو بە هێزێکی چەکدارەوە پێویست بوو. تا ئەو کاتەی سوپای ئێران گەیشتە مەهاباد و قازی محمد لە سێدارە درا، هێشتا لە کۆماری سۆسیالیستی ئازەربایجانی سۆڤیەت بوون. دوابەدوای هەواڵی داڕمانی کۆماری کوردستان، بەشێکی زۆر لەو گەنجانە وردە وردە گەڕانەوە بۆ کوردستان. دوابەدوای ڕووخانی کۆماری مەهاباد (١٩٤٦) و ڕاگەیەندراوی هەڵوەشاندنەوەی حیزبی دێموکراتی کوردستان، غەنی بۆلووریان- شانبەشانی عەزیز یوسفی، [[کەریم حیسامی]]، [[حەسەن قزڵجی|حەسەن قزلجی]]، [[سولەیمان موعینی]]، غەدر شەریف و چالاکانی دیکەی کورد- کاریان بۆ زیندووکردنەوەی حیزب و دەستپێکردنەوەی چالاکییەکانی کرد. یەکێک لە کارە بەرچاوەکانی بۆلۆری لەم ماوەیەدا بڵاوکردنەوەی ڕۆژنامەی *ریگا* بوو، بە هاوکاری عەزیز یوسفی، کەریم حسامی، سولەیمان موعینی، و حەسەن قزلجی، و بە هاوکاری چەند گەنجێکی کورد: [[جەلیل گادانی]]، [[حەسەن ڕەستگار|حەسەن ڕه ستگار]]، [[عەبدوڵڵا حەسەنزادە|عەبدوڵڵا حەسەن زادە]]، [[فەتاح کاویان|فەتاح کاڤیان]]، و غەدر شەریف.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Freelancer |یەکەم=A. |ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠١١|سەردێڕ=نیم قرن فعالیت سیاسی غنی بلوریان در مصاحبه با همسر و یارانش/ از جمهوری کردستان تا دیوار برلین |ناونیشان=https://rojpress.wordpress.com/2011/05/01/ghani-blurian-died/ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=ڕۆژپڕێس {{!}} Rojpress |زمان=ku}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] hv4heom21vax8x4sv2nukmjw7lc9wx7 1680507 1680506 2026-10-04T18:10:27Z Azad-xorasan 79388 1680507 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = غەنی بۆلووریان | وێنە = | قەبارەی وێنە = | شوێنی لەدایکبوون = [[مەھاباد]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون =1924 | ڕێکەوتی مردن = ٨ی ئازاری ٢٠١١ | شوێنی مردن = [[کۆلن]] | ھۆکاری مردن = | شوێنی گۆڕ = | نیشتەجێ = | نەتەوە = کورد | ناوەکانی تر = | نەژاد = | ھاووڵاتی = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | شار = [[مەھاباد]] | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بەھۆی = پێشمەرگایەتی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|ڕۆژهەڵات]] و [[باشووری کوردستان]] | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] | بەرامبەرەکان = | ئایین = [[ئیسلام]] | ھاوسەر = | منداڵەکان = | دایک و باوک = | خەڵاتەکان = }} '''غەنی بۆلووریان''' ناسراو بە کا غەنی (لەدایکبووی ١٩٢٤ لە [[مەھاباد|شاری مەهاباد]] – کۆچی دوایی ٩ی ئازاری ٢٠١١، لە شاری کۆڵن ئەڵمانیا)، یەکێک لە دامەزرێنەران و سەرکردەکانی [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|پارتی دیموکراتی کوردستان]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠١١|سەردێڕ=غنی بلوریان فعال باسابقه کرد درگذشت |ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/iran/2011/03/110309_u04_bolourian_obituary |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=BBC News فارسی |زمان=fa}}</ref> == ژیان == بۆلۆرییان لە تەمەنی لاوێتیدا یەکێک بوو لە دامەزرێنەرانی پارتی ژیانی لاوانی کورد. دوای چەند ساڵێک کە پارتی دیموکراتی کوردستان دامەزرا (٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٥)، بۆلۆرییان لەگەڵ ئەو ڕێکخراوەی گەنجان کە دامەزراندبوو، پەیوەندی بەو حیزبەوە کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|سەردێڕ=غنی بلوريان و جنبش کردستان |ناونیشان=https://iranglobal.info/fa/node/22527 |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=iranglobal.info |زمان=fa}}</ref> ماوەیەک دواتر، لەسەر پێشنیاری قازی محەممەد- سەرۆکی کۆماری کوردستان- شانبەشانی ژمارەیەک گەنجی دیکەی مەهاباد ڕەوانەی کۆماری سۆسیالیستی ئازەربایجانی سۆڤیەت کرا بۆ ئەوەی مەشقی سەربازی بکەن. لە بنکەیەکی سەربازیدا مەشقی چڕیان وەرگرت؛ ئەم پەلەکردنە بەهۆی پێویستی کۆماری تازە دامەزراو بە هێزێکی چەکدارەوە پێویست بوو. تا ئەو کاتەی سوپای ئێران گەیشتە مەهاباد و قازی محمد لە سێدارە درا، هێشتا لە کۆماری سۆسیالیستی ئازەربایجانی سۆڤیەت بوون. دوابەدوای هەواڵی داڕمانی کۆماری کوردستان، بەشێکی زۆر لەو گەنجانە وردە وردە گەڕانەوە بۆ کوردستان. دوابەدوای ڕووخانی کۆماری مەهاباد (١٩٤٦) و ڕاگەیەندراوی هەڵوەشاندنەوەی حیزبی دێموکراتی کوردستان، غەنی بۆلووریان- شانبەشانی عەزیز یوسفی، [[کەریم حیسامی]]، [[حەسەن قزڵجی|حەسەن قزلجی]]، [[سولەیمان موعینی]]، غەدر شەریف و چالاکانی دیکەی کورد- کاریان بۆ زیندووکردنەوەی حیزب و دەستپێکردنەوەی چالاکییەکانی کرد. یەکێک لە کارە بەرچاوەکانی بۆلۆری لەم ماوەیەدا بڵاوکردنەوەی ڕۆژنامەی *ریگا* بوو، بە هاوکاری عەزیز یوسفی، کەریم حسامی، سولەیمان موعینی، و حەسەن قزلجی، و بە هاوکاری چەند گەنجێکی کورد: [[جەلیل گادانی]]، [[حەسەن ڕەستگار|حەسەن ڕه ستگار]]، [[عەبدوڵڵا حەسەنزادە|عەبدوڵڵا حەسەن زادە]]، [[فەتاح کاویان|فەتاح کاڤیان]]، و غەدر شەریف.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Freelancer |یەکەم=A. |ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠١١|سەردێڕ=نیم قرن فعالیت سیاسی غنی بلوریان در مصاحبه با همسر و یارانش/ از جمهوری کردستان تا دیوار برلین |ناونیشان=https://rojpress.wordpress.com/2011/05/01/ghani-blurian-died/ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=ڕۆژپڕێس {{!}} Rojpress |زمان=ku}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:سیاسییەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] bnpkzz3g14ma60rr4sxqg2jsc1abbvw 3 300330 1680836 1680221 2026-10-05T08:00:35Z SakuraBot 51806 Bot: open advanced-rights requests 1680836 wikitext text/x-wiki {{Center|''This page collects SakuraBot's notes about advanced-rights requests on Meta and Simple English Wikipedia, which used to be posted on [[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|the talk page]]. New notes are added here automatically.''}} <!--- ئەرشیڤ بۆت ---> {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/Meta/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(20d) |counter = 1 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 2 }} {{ئەرشیڤەکان}} == Advanced-rights requests (14 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Ballardmaize@bclWiktionary|Ballardmaize@bclWiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-14</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#YaThaWinTha@Arakan Wikipedia|YaThaWinTha@Arakan Wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-13</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/DERDAKI ILIAS|DERDAKI ILIAS]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (15 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global rollback for Morkoz|Global rollback for Morkoz]] — <small>Requests for global rollback permissions · filed 2026-09-14</small> * [[:m:Steward requests/Global permissions#Abuse filter helper for The Squirrel Conspiracy|Abuse filter helper for The Squirrel Conspiracy]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-09-15</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Missileboi@pntwikipedia|Missileboi@pntwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-14</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Laurbereth@lmowiktionary|Laurbereth@lmowiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-15</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Savfisk@da.wikipedia|Savfisk@da.wikipedia]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-14</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Kurdanparez|Kurdanparez]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (17 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Abuse filter helper for Icodense|Abuse filter helper for Icodense]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-09-16</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for CentralNotice adminship/Lucas Werkmeister (WMDE)|Lucas Werkmeister (WMDE)]] — <small>Requests for CentralNotice adminship</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (18 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#API high limit requestor for Ikan|API high limit requestor for Ikan]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-09-17</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Bharathesha Alasandemajalu@tcywiktionary|Bharathesha Alasandemajalu@tcywiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-17</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/روتانا|روتانا]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (19 September 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Santhosh Notagar99@tcywikipedia|Santhosh Notagar99@tcywikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-19</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (20 September 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#陈少举@global|陈少举@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-19</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (21 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Ballardmaize@bclWikiquote|Ballardmaize@bclWikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Ballardmaize@tlWikiquote|Ballardmaize@tlWikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Tmv@jawikivoyage|Tmv@jawikivoyage]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-20</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Bijay Chaurasia@maiwikipedia|Bijay Chaurasia@maiwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-20</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Àncilu@itwiktionary|Àncilu@itwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-20</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Mamouri@fa.wiktionary|Mamouri@fa.wiktionary]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-09-20</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Fanzhou1113@global|Fanzhou1113@global]] — <small>Removal of access · filed 2025-09-20</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#PabloStraub@global|PabloStraub@global]] — <small>Removal of access · filed 2025-09-20</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for adminship/Neriah|Neriah]] — <small>Requests for regular adminship</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (22 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#J. Patrick Fischer@tetwiki|J. Patrick Fischer@tetwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Mai Thanh Bang@vi.wikivoyage|Mai Thanh Bang@vi.wikivoyage]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-22</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Lynumiss@ms.wiktionary|Lynumiss@ms.wiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-22</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Kanjy@ja.wikibooks|Kanjy@ja.wikibooks]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-22</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (23 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#knutux@ltWikisource|knutux@ltWikisource]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-22</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Fwldom@fawikibooks|Fwldom@fawikibooks]] — <small>Administrator access</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Alhen@eswikibooks|Alhen@eswikibooks]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-22</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Peter Horn@global|Peter Horn@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-22</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (24 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global sysop for Sakura emad|Global sysop for Sakura emad]] — <small>Requests for global sysop permissions · filed 2026-09-23</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#AFlorence@fa.Wikivoyage|AFlorence@fa.Wikivoyage]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-23</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (25 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global CAPTCHA exemptions for Làm Việc Thiện|Global CAPTCHA exemptions for Làm Việc Thiện]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-09-25</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Bunnypranav@abstractwiki|Bunnypranav@abstractwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-25</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Hydrogina@global|Hydrogina@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-24</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠١، ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (26 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Castelobranco@eowiktionary|Castelobranco@eowiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-25</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Salihu Aliyu@hawiki|Salihu Aliyu@hawiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-25</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Spacebirdy@is.wiktionary|Spacebirdy@is.wiktionary]] — <small>Bureaucrat access · filed 2026-09-26</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#佛祖西来@global|佛祖西来@global]] — <small>Removal of access · filed 2025-09-25</small> : <small>6 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠١، ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (27 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#SafariScribe@Ig Wikipedia|SafariScribe@Ig Wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-26</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Къарачайлы@krcwiki|Къарачайлы@krcwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-26</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Godney@global|Godney@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-26</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Citrat@global|Citrat@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-26</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (28 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Slaia@nia.wikipedia|Slaia@nia.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-28</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Aoke1989@zhwiki|Aoke1989@zhwiki]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-27</small> : <small>2 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (29 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Castelobranco@eowikiquote|Castelobranco@eowikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-28</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Castelobranco@eowikibooks|Castelobranco@eowikibooks]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-28</small> : <small>2 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (30 September 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Saad Nuhu@hawikipedia|Saad Nuhu@hawikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-29</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (1 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#-Haryad@ckbwiktionary|-Haryad@ckbwiktionary]] — <small>Administrator access</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Làm Việc Thiện@viwikiquote|Làm Việc Thiện@viwikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-30</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Swazmo@eswikibooks|Swazmo@eswikibooks]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-30</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Behzad39@global|Behzad39@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-30</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#云在动@global|云在动@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-30</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#アルトクール@ja.wikiversity|アルトクール@ja.wikiversity]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-01</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (2 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#-Haryad@ckbwiktionary|-Haryad@ckbwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-01</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Gazartashlomo0907@bbcwikipedia|Gazartashlomo0907@bbcwikipedia]] — <small>Administrator access</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (4 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#MOIBARDE@ffwikipedia|MOIBARDE@ffwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-03</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Ilya Discuss@ffwikipedia|Ilya Discuss@ffwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-03</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Alpham@Global|Alpham@Global]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-03</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (5 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Vivairan2@fa.wikibooks|Vivairan2@fa.wikibooks]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-05</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Alphama@Global|Alphama@Global]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-03</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Sam Paris@global|Sam Paris@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-04</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for bureaucratship/Barras 2|Barras 2]] — <small>Requests for bureaucratship</small> * [[:m:Meta:Requests for bureaucratship/EggRoll97|EggRoll97]] — <small>Requests for bureaucratship</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 3ex4l587rzw1hd0aei6qoftqv14y94r 1 302412 1680623 1644397 2026-10-04T23:10:51Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680623 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[پێڕستی گەورەترین شارەکانی ھەرێمی شام بەپێی دانیشتووان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1644396 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190528100143/http://www.worldbank.org/en/news/feature/2014/09/30/questions-and-answers-water-supply-augmentation-project-lebanon بۆ http://www.worldbank.org/en/news/feature/2014/09/30/questions-and-answers-water-supply-augmentation-project-lebanon زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠١:٤٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[پێڕستی گەورەترین شارەکانی ھەرێمی شام بەپێی دانیشتووان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680622 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20250829134241/https://www.macrotrends.net/datasets/global-metrics/cities/22613/homs/population بۆ https://www.macrotrends.net/datasets/global-metrics/cities/22613/homs/population زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20241204032216/https://www.macrotrends.net/global-metrics/cities/22612/hamah/population بۆ https://www.macrotrends.net/global-metrics/cities/22612/hamah/population زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٣:١٠، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) nnqptmz5g5nr1ibwkbzswtyv1e2jb7v 0 303044 1680618 1660997 2026-10-04T22:56:29Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680618 wikitext text/x-wiki {{Short description|هیچ}} {{Use mdy dates|date=January 2023}} {{DISPLAYTITLE:پێڕستی ئەڵقەکانی ''ڤینلاند ساگا''}} ''{{بنز|ڤینلاند ساگا (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|en|Vinland Saga (TV series)|lt=ڤینلاند ساگا}}'' زنجیرەیەکی {{بنز|ئەنیمێ|en|anime}}ی تەلەڤیزیۆنییە کە لەسەر بنەمای زنجیرە {{بنز|مانگا|en|manga}}یەکی {{بنز|ڤینلاند ساگا (مانگا)|en|Vinland Saga (manga)|lt=ھەمان ناو}} لە نووسین و وێنەکێشانی {{بنز|ماکۆتۆ یوکیمورا|en|Makoto Yukimura}} بەرھەمھێنراوە. کۆمپانیای {{بنز|توێن ئینجین|en|Twin Engine (company)|lt=توێن ئینجین}} لە ١٩ی ئازاری ٢٠١٨ ڕایگەیاند کە زنجیرە مانگاکە دەکرێتە زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی ئەنیمێ و لەلایەن ستۆدیۆی {{بنز|ویت ستۆدیۆ|en|Wit Studio}} کاری ئەنیمەیشنی بۆ دەکرێت. زنجیرەکە لە دەرھێنانی شووھێی یابووتا و سیناریۆی {{بنز|ھیرۆشی سێکۆ|en|Hiroshi Seko}}یە، و تاکاھیکۆ ئەبیرو دیزاینی کەسایەتییەکانی کردووە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Loo|یەکەم=Egan|سەردێڕ=Vinland Saga Anime Unveils Main Staff, Visual|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2018-08-20/vinland-saga-anime-unveils-main-staff-visual/.135676|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=٢٠ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠١٨}}</ref> و مۆسیقاکەی لەلایەن {{بنز|یوتاکا یامادا|en|Yutaka Yamada}} دانراوە.<ref name="cast">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Loo|یەکەم=Egan|سەردێڕ=Vinland Saga Anime's 1st Animated Promo Unveils Main Cast, Additional Staff|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-02-06/vinland-saga-anime-1st-animated-promo-unveils-main-cast-additional-staff/.143062|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=٦ی شوباتی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠١٩}}</ref> چیرۆکەکە تیشک دەخاتە سەر تۆرڤین، کوڕە گەنجێکی گوندنشینی ئایسلەندی کە ئاواتەخوازە وەک باوکی خانەنشینکراوی، تۆرز، بەشداری لە جەنگەکاندا بکات. ئەنیمێکە لە ٨ی تەممووزی ٢٠١٩ بە پەخشکردنی سێ ئەڵقەی یەکەم دەستی پێکرد و لە ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ کۆتایی پێھات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hodgkins|یەکەم=Crystalyn|سەردێڕ=Vinland Saga Anime Reveals 3rd Promo Video, 13 More Cast Members|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-06-01/vinland-saga-anime-reveals-3rd-promo-video-13-more-cast-members/.147384|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> وەرزی یەکەم لە ٢٤ ئەڵقە پێکھاتبوو و لە کەناڵی {{بنز|ئێن ئێچ کەی|en|NHK General TV}} پەخشکرا.<ref name="premiere">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Loo|یەکەم=Egan|سەردێڕ=Vinland Saga Anime's Subtitled Promo Reveals More Cast, 24-Episode Run, July 6 Debut|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-04-24/vinland-saga-anime-subtitled-promo-reveals-more-cast-24-episode-run-july-6-debut/.146059|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=٢٤ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی نیسانی ٢٠١٩}}</ref> کۆمپانیای {{بنز|ئەمازۆن (کۆمپانیا)|en|Amazon (company)|lt=ئەمازۆن}} زنجیرەکەی لە ئەمریکای باکوور و ئوسترالیا لە ڕێگەی خزمەتگوزاریی {{بنز|ئەمازۆن پرایم ڤیدیۆ|en|Amazon Video|lt=پرایم ڤیدیۆ}} پەخشکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sherman|یەکەم=Jennifer|سەردێڕ=Vinland Saga Manga Gets TV Anime by Wit Studio|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2018-03-19/vinland-saga-manga-gets-tv-anime-by-wit-studio/.129196|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=١٩ی ئازاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pineda|یەکەم=Rafael Antonio|سەردێڕ=Vinland Saga TV Anime Premieres in 2019|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/daily-briefs/2018-08-10/vinland-saga-tv-anime-premieres-in-2019/.135320|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠١٨}}</ref> بەھۆی نزیکبوونەوەی زریانی {{بنز|تایفۆنی فاکسای (٢٠١٩)|en|Typhoon Faxai (2019)|lt=تایفۆنی فاکسای}} لە ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٩، پەخشی ئەڵقەی ١٠ لەبەر بڵاوکردنەوەی ھەواڵە بەپەلەکان دواخرا و لە ١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٩ پەخشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=JIJI|یەکەم=AFP|سەردێڕ=Tokyo braces for direct hit from 'very strong' Typhoon Faxai|ناونیشان=https://www.japantimes.co.jp/news/2019/09/08/national/typhoon-faxai/#.XXU_cSj7RPZ|وێبگە=[[The Japan Times]]|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ja:"第10話「ラグナロク」放送休止のお知らせ - ツインエンジン ニュース"|ناونیشان=http://news.twinengine.jp/vinland/news-vinland/3738.html|سەردێڕ=第10話「ラグナロク」放送休止のお知らせ|وێبگە=[[Twin Engine (company)|Twin Engine]]|ڕێکەوت=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٩}}</ref> ھەروەھا بەھۆی پەخشکردنی پاڵەوانێتیی جیھانیی وەرزشی پارا ئەتلێتیکس لە کەناڵی NHK، پەخشی ئەڵقەی ١٨ دواخرا و لە ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ پەخشکرا. یەکەم گۆرانیی دەستپێک بریتییە لە «Mukanjyo» لە وتنی گرووپی {{بنز|سێرڤایڤ سێد زە پرۆفێت|en|Survive Said the Prophet}}، و یەکەم گۆرانیی کۆتاییش «Torches»ە لە وتنی {{بنز|ئەیمەر|en|Aimer}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hodgkins|یەکەم=Crystalyn|سەردێڕ=Rock Band 'Survive Said The Prophet' to Perform Opening Theme for Vinland Saga Anime|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-05-18/rock-band-survive-said-the-prophet-to-perform-opening-theme-for-vinland-saga-anime/.146861|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=١٨ی ئایاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠١٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pineda|یەکەم=Rafael Antonio|سەردێڕ=Aimer Performs Vinland Saga Anime's Ending Theme Song|ناونیشان=http://www.animenewsnetwork.com/news/2019-06-09/aimer-performs-vinland-saga-anime-ending-theme-song/.147665|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> دووەم گۆرانیی دەستپێک «Dark Crow»یە لە وتنی {{بنز|مان ویت ئە میشن|en|Man with a Mission}} و دووەم گۆرانیی کۆتاییش «Drown»ە لە وتنی {{بنز|میلێت (گۆرانیبێژ)|en|Milet (singer)|lt=میلێت}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Loo|یەکەم=Egan|سەردێڕ=Vinland Saga Anime's Latest Promo Video Previews Man with a Mission's New Song|ناونیشان=http://www.animenewsnetwork.com/news/2019-09-01/vinland-saga-anime-latest-promo-video-previews-man-with-a-mission-new-song/.150626|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠١٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pineda|یەکەم=Rafael Antonio|سەردێڕ=Vinland Saga Anime's Latest Promo Video Previews milet's New Ending Song|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-09-08/vinland-saga-anime-latest-promo-video-previews-milet-new-ending-song/.150867|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٩}}</ref> لە تەممووزی ٢٠٢١دا، توێن ئینجین ڕایگەیاند کە وەرزی دووەم لە قۆناغی بەرھەمھێناندایە.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=TV アニメ「ヴィンランドサガ」 SEASON2 制作決定ムービー / 「VINLAND SAGA」SEASON2 Being Produced Movie|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=0kO72a9t7z8|بڵاوکەرەوە=[[Twin Engine (company)|Twin Engine]]|ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠٢١|زمان=ja}}</ref> شووھێی یابووتا وەک دەرھێنەر و تاکاھیکۆ ئەبیرو وەک دیزاینەری کەسایەتییەکان گەڕانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Loo|یەکەم=Egan|سەردێڕ=Vinland Saga Anime Gets 2nd Season|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-07-07/vinland-saga-anime-gets-2nd-season/.174902|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠٢١}}</ref> لە ٥ی ئایاری ٢٠٢٢ ڕاگەیەندرا کە ستۆدیۆی {{بنز|ماپا|en|MAPPA}} ئەرکی بەرھەمھێنانی وەرزی دووەم دەگرێتە ئەستۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vinland Saga Director Confirms The Series' Studio Change|ناونیشان=https://gamerant.com/vinland-saga-season-2-mappa-studio/|وێبگە=[[Game Rant]]|ڕێکەوت=٥ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢٢}}</ref> وەرزەکە لە ١٠ی کانوونی دووەم تا ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ لە کەناڵەکانی {{بنز|تۆکیۆ ئێم ئێکس|en|Tokyo MX}}، {{بنز|بی ئێس ١١|en|Nippon BS Broadcasting|lt=BS11}} و {{بنز|سیستەمی پەخشی گیفو|en|Gifu Broadcasting System|lt=GBS}} پەخشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Mateo|یەکەم=Alex|سەردێڕ=Vinland Saga Anime's 2nd Season Reveals Promo Video, Cast, January 2023 Premiere, Production by MAPPA|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2022-06-08/vinland-saga-anime-2nd-season-reveals-promo-video-cast-january-2023-premiere-production-by-mappa/.186445|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢}}</ref>{{efn|کەناڵی Tokyo MX کاتی دەستپێکردنی زنجیرەکەی لە ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ کاتژمێر ٢٤:٣٠ دیاری کردبوو، کە لە ڕاستیدا دەکاتە ١٠ی کانوونی دووەم کاتژمێر ١٢:٣٠ی پاش نیوەشەو بەپێی کاتی پێوانەییی ژاپۆن (JST).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ON AIR|ناونیشان=https://vinlandsaga.jp/onair/|وێبگە=vinlandsaga.jp|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|زمان=ja}}</ref>}} وەرزی دووەمیش لە ٢٤ ئەڵقە پێکھاتبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=TV Anime 「VINLAND SAGA」SEASON 2 PROJECT MOVIE 特別鼎談インタビュー|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=AwsV9hHrOGM|وێبگە=[[YouTube]]|ڕێکەوت=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|زمان=ja}}</ref> سێیەم گۆرانیی دەستپێک «River»ە لە وتنی ئەنۆنیمۆز، لە کاتێکدا سێیەم گۆرانیی کۆتایی «Without Love»ە لە وتنی {{بنز|ئێڵ ئێم وای کەی|en|LMYK}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hodgkins|یەکەم=Crystalyn|سەردێڕ=Vinland Saga 2nd Season Anime's New Trailer Reveals January 9 Premiere (Updated)|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2022-10-24/vinland-saga-2nd-season-anime-new-trailer-reveals-january-9-premiere/.191158|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Cayanan|یەکەم=Joanna|سەردێڕ=Vinland Saga 2nd Season Anime's New Trailer Reveals Ending Theme Song|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2022-12-19/vinland-saga-2nd-season-anime-new-trailer-reveals-ending-theme-song/.193122|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> چوارەم گۆرانیی دەستپێک «Paradox»ە لە وتنی Survive Said the Prophet و چوارەم گۆرانیی کۆتاییش «Ember»ە لە وتنی ھاجو:ھارمۆنیکس.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hodgkins|یەکەم=Crystalyn|سەردێڕ=Vinland Saga Season 2 Anime Reveals 2nd Half Themes in New Videos|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-03-31/vinland-saga-season-2-anime-reveals-2nd-half-themes-in-new-videos/.196648|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=٣١ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١ی نیسانی ٢٠٢٣}}</ref> == کورتەی وەرزەکان == <onlyinclude>{{Series overview | color1 = #DFCC8F | link1 = <includeonly>پێڕستی ئەڵقەکانی ڤینلاند ساگا</includeonly>#وەرزی ١ (٢٠١٩) | episodes1 = 24 | start1 = {{Start date|2019|7|8}} | end1 = {{End date|2019|12|30}} | color2 = #AE1C28 | link2 = <includeonly>پێڕستی ئەڵقەکانی ڤینلاند ساگا</includeonly>#وەرزی ٢ (٢٠٢٣) | episodes2 = 24 | start2 = {{Start date|2023|1|10}} | end2 = {{End date|2023|6|20}} }}</onlyinclude> == ئەڵقەکان == === وەرزی ١ (٢٠١٩) === {{Main|وەرزی یەکەمی ڤینلاند ساگا{{!}}وەرزی ١ی ''ڤینلاند ساگا''}} {{:وەرزی یەکەمی ڤینلاند ساگا}} === وەرزی ٢ (٢٠٢٣) === {{Main|وەرزی دووەمی ڤینلاند ساگا{{!}}وەرزی ٢ی ''ڤینلاند ساگا''}} {{:وەرزی دووەمی ڤینلاند ساگا}} == بڵاوکراوەکانی میدیای ماڵەوە == === ژاپۆنی === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ {{بنز|ڤاپ (کۆمپانیا)|en|VAP (company)|lt=VAP}} (ژاپۆن – ناوچەی 2/A) |- ! بەرگ ! ئەڵقەکان ! ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە ! سەرچاوە |- | ١ | ١–٦ | ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vinland Saga Vol.1 [Blu-ray Box]|ناونیشان=https://store.vap.co.jp/syousai.asp?item=VPXY-71761|بڵاوکەرەوە=[[VAP (company)|VAP]]|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٢|زمان=ja}}</ref> |- | ٢ | ٧–١٢ | ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vinland Saga Vol.2 [Blu-ray Box]|ناونیشان=https://store.vap.co.jp/syousai.asp?item=VPXY-71762|بڵاوکەرەوە=[[VAP (company)|VAP]]|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٢|زمان=ja}}</ref> |- | ٣ | ١٣–١٨ | ١٩ی شوباتی ٢٠٢٠ | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vinland Saga Vol.3 [Blu-ray Box]|ناونیشان=https://store.vap.co.jp/syousai.asp?item=VPXY-71763|بڵاوکەرەوە=[[VAP (company)|VAP]]|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٢|زمان=ja}}</ref> |- | ٤ | ١٩–٢٤ | ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٠ | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vinland Saga Vol.4 [Blu-ray Box]|ناونیشان=https://store.vap.co.jp/syousai.asp?item=VPXY-71764|بڵاوکەرەوە=[[VAP (company)|VAP]]|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٢|زمان=ja}}</ref> |- | ٥ | ٢٥–٣٦ | ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vinland Saga Season 2 Vol.1 [Blu-ray Box]|ناونیشان=https://store.vap.co.jp/syousai.asp?item=VPXY-72034|بڵاوکەرەوە=[[VAP (company)|VAP]]|ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٣|زمان=ja}}</ref> |- | ٦ | ٣٧–٤٨ | ٢٣ی ئابی ٢٠٢٣ | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vinland Saga Season 2 Vol.2 [Blu-ray Box]|ناونیشان=https://store.vap.co.jp/syousai.asp?item=VPXY-72035|بڵاوکەرەوە=[[VAP (company)|VAP]]|ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٣|زمان=ja}}</ref> |} === ئینگلیزی === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ (ئەمریکای باکوور) |- ! width="15%" | بەرگ ! width="25%" | ئەڵقەکان ! width="15%" | ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە ! width="15%" | ڕێکەوتی وەشانی سنووردار ! ناوچە ! بڵاوکەرەوە ! width="5%" | سەرچاوە |- | وەرزی ١ | ١–٢٤ | ٣١ی ئابی ٢٠٢١ | ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٢ | A | {{بنز|سێنتای فیلموۆرکس|en|Sentai Filmworks}} | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=VINLAND SAGA (SEASON 1) COMPLETE COLLECTION|ناونیشان=https://www.sentaifilmworks.com/products/vinland-saga-complete-collection-blu-ray?_pos=1&_sid=590624916&_ss=r|بڵاوکەرەوە=[[Sentai Filmworks]]|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220815044657/https://www.sentaifilmworks.com/products/vinland-saga-complete-collection-blu-ray?_pos=1&_sid=590624916&_ss=r|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئابی ٢٠٢٢|url-status=dead}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=VINLAND SAGA (SEASON 1) LIMITED EDITION|ناونیشان=https://www.sentaifilmworks.com/products/816726029443-vinland-saga-season-1-limited-edition-blu-ray?_pos=1&_sid=e55f75c39&_ss=r|بڵاوکەرەوە=[[Sentai Filmworks]]|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئابی ٢٠٢٢|archive-url=https://web.archive.org/web/20220815044656/https://www.sentaifilmworks.com/products/816726029443-vinland-saga-season-1-limited-edition-blu-ray?_pos=1&_sid=e55f75c39&_ss=r|url-status=dead}}</ref> |- | وەرزی ٢ بەشی ١ | ٢٥–٣٦ | ٢ی تەممووزی ٢٠٢٤ | | rowspan="2" | A, B | rowspan="2" | {{بنز|کرانچیڕۆڵ|en|Crunchyroll}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vinland Saga - Season 2 Part 1 - Blu-ray |ناونیشان=https://store.crunchyroll.com/products/vinland-saga-season-2-part-1-blu-ray-704400109461.html |ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=store.crunchyroll.com |زمان=en}}</ref> |- | وەرزی ٢ بەشی ٢ | ٣٧–٤٨ | ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vinland Saga - Season 2 Part 2 - Blu-ray |ناونیشان=https://store.crunchyroll.com/products/vinland-saga-season-2-part-2-blu-ray-704400109720.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=store.crunchyroll.com |زمان=en}}</ref> |} == تێبینییەکان == {{Notelist}} == سەرچاوەکان == {{Reflist}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Official website|https://vinlandsaga.jp/|ماڵپەڕی فەرمیی ئەنیمێی ''ڤینلاند ساگا''}} {{in lang|ja}} * {{Official website|1=https://www6.nhk.or.jp/anime/program/detail.html?i=vinlandsaga|name=ماڵپەڕی فەرمیی ئەنیمێی ''ڤینلاند ساگا'' لە NHK}} {{in lang|ja}} * {{Anime News Network|anime|20778|Vinland Saga}} {{Vinland Saga}} {{DEFAULTSORT:پێڕستی ئەڵقەکانی ڤینلاند ساگا}} [[پۆل:پێڕستەکانی ئەڵقەکانی ئەنیمێ]] [[پۆل:پێڕستەکانی ئەڵقەکانی ڤینلاند ساگا]] [[پۆل:پێڕستی ئەڵقەکانی ئەنیمێ]] kec9sm6tefa29vvnja5qzkozrl50z6p 0 303046 1680566 1660964 2026-10-04T21:00:50Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680566 wikitext text/x-wiki {{short description|وەرزی ٢٠١٩ی تەلەڤیزیۆنیی ژاپۆنی}} {{Use mdy dates|date=January 2023}} {{Infobox television season | bgcolor = #DFCC8F | image = | caption = بەرگی یەکەمین وەشانی میدیای ماڵەوەی وەرزەکە، کە تێیدا وێنەی {{بنز|تۆرڤین (ڤینلاند ساگا)|en|Thorfinn (Vinland Saga)|lt=تۆرڤین}} و {{بنز|ئاسکێلاد (ڤینلاند ساگا)|en|Askeladd|lt=ئاسکێلاد}} کێشراوە. | network = {{بنز|ئێن ئێچ کەی|en|NHK General TV}} | first_aired = {{Start date|2019|7|8}} | last_aired = {{End date|2019|12|30}} | num_episodes = 24 }} یەکەمین وەرزی زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی {{بنز|ئەنیمێ|en|anime}}ی ''{{بنز|ڤینلاند ساگا (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|en|Vinland Saga (TV series)|lt=ڤینلاند ساگا}}'' لەسەر بنەمای زنجیرە {{بنز|مانگا|en|manga}}ی ''{{بنز|ڤینلاند ساگا (مانگا)|en|Vinland Saga (manga)|lt=ڤینلاند ساگا}}'' لە نووسینی {{بنز|ماکۆتۆ یوکیمورا|en|Makoto Yukimura}} بەرھەمھێنراوە. کۆمپانیای {{بنز|توێن ئینجین|en|Twin Engine (company)|lt=توێن ئینجین}} لە ئازاری ٢٠١٨ ڕایگەیاند کە مانگاکە دەکرێتە ئەنیمێ، و وەرزی یەکەم لەلایەن ستۆدیۆی {{بنز|ویت ستۆدیۆ|en|Wit Studio}}ەوە کاری بەرھەمھێنانی بۆ کرا. زنجیرەکە لە دەرھێنانی شووھێی یابووتایە، و {{بنز|ھیرۆشی سێکۆ|en|Hiroshi Seko}} ئەرکی داڕشتنی سیناریۆی گرتە ئەستۆ، تاکاھیکۆ ئەبیرو دیزاینی کەسایەتییەکانی کرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Loo|یەکەم١=Egan|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2018-08-20/vinland-saga-anime-unveils-main-staff-visual/.135676|سەردێڕ=Vinland Saga Anime Unveils Main Staff, Visual|ڕێکەوت=٢٠ی ئابی ٢٠١٨|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠١٨}}</ref> و مۆسیقاکەی لەلایەن {{بنز|یوتاکا یامادا|en|Yutaka Yamada}} دانرا.<ref name="cast">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Loo|یەکەم=Egan|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-02-06/vinland-saga-anime-1st-animated-promo-unveils-main-cast-additional-staff/.143062|سەردێڕ= Vinland Saga Anime's 1st Animated Promo Unveils Main Cast, Additional Staff|ڕێکەوت= ٦ی شوباتی ٢٠١٩|وێبگە= [[Anime News Network]]|ڕێکەوتی سەردان= ٦ی شوباتی ٢٠١٩}}</ref> چیرۆکەکە تیشک دەخاتە سەر تۆرڤین، کوڕە گەنجێکی گوندنشینی ئایسلەندی کە ئاواتەخوازە وەک باوکی (تۆرز) کە جەنگاوەرێکی دێرینە بەشداری لە جەنگەکاندا بکات. وەرزی یەکەم لە ٨ی تەممووزی ٢٠١٩دا دەستی پێکرد، بەشێوەیەک کە سێ ئەڵقەی یەکەم پێکەوە پەخشکران، پاشان ھەفتانە بەردەوام بوو تا لە ٣٠ی کانوونی یەکەمی ھەمان ساڵ کۆتایی پێھات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hodgkins|یەکەم=Crystalyn|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-06-01/vinland-saga-anime-reveals-3rd-promo-video-13-more-cast-members/.147384|سەردێڕ= Vinland Saga Anime Reveals 3rd Promo Video, 13 More Cast Members|ڕێکەوت= ١ی حوزەیرانی ٢٠١٩|وێبگە= [[Anime News Network]]|ڕێکەوتی سەردان= ١ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref>{{efn|name=airtime|کەناڵی NHK کاتی دەستپێکردنی زنجیرەکەی لە ٧ی تەممووز کاتژمێر ٢٤:١٠ دیاری کردبوو، کە لە ڕاستیدا دەکاتە ٨ی تەممووز کاتژمێر ١٢:١٠ی پاش نیوەشەو بەپێی کاتی پێوانەییی ژاپۆن (JST).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ja:アニメ「ヴィンランド・サガ」キービジュ＆新PV公開！追加キャストに小野賢章ら|ناونیشان=https://natalie.mu/comic/news/333882|سەردێڕ=「ヴィンランド・サガ」上田燿司、日野聡、古川慎ら追加キャスト13名一挙発表（動画あり）|وێبگە=[[Comic Natalie]]|بڵاوکەرەوە=Natasha, Inc|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231115171831/https://natalie.mu/comic/news/333882|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|زمان=ja|ڕێکەوت=٢٤ی نیسانی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>}} زنجیرەکە لە ٢٤ ئەڵقە پێکھاتبوو و لە کەناڵی {{بنز|ئێن ئێچ کەی|en|NHK General TV}} پەخشکرا.<ref name="premiere">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Loo|یەکەم١=Egan|سەردێڕ=Vinland Saga Anime's Subtitled Promo Reveals More Cast, 24-Episode Run, July 6 Debut|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-04-24/vinland-saga-anime-subtitled-promo-reveals-more-cast-24-episode-run-july-6-debut/.146059|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوت=٢٤ی نیسانی ٢٠١٩}}</ref> کۆمپانیای {{بنز|ئەمازۆن (کۆمپانیا)|en|Amazon.com|lt=ئەمازۆن}} وەرزی یەکەمی لە ئەمریکای باکوور و ئوسترالیا لە ڕێگەی خزمەتگوزاریی {{بنز|ئەمازۆن پرایم ڤیدیۆ|en|Amazon Video|lt=پرایم ڤیدیۆ}} پەخشکرد، و دواتر {{بنز|نێتفلیکس|en|Netflix}} مافی پەخشکردنی نێودەوڵەتیی زنجیرەکەی بەدەستھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sherman|یەکەم=Jennifer|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2018-03-19/vinland-saga-manga-gets-tv-anime-by-wit-studio/.129196|سەردێڕ=Vinland Saga Manga Gets TV Anime by Wit Studio|ڕێکەوت=١٩ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pineda|یەکەم=Rafael Antonio|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/daily-briefs/2018-08-10/vinland-saga-tv-anime-premieres-in-2019/.135320|سەردێڕ=Vinland Saga TV Anime Premieres in 2019|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠١٨|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠١٨}}</ref> بەھۆی نزیکبوونەوەی {{بنز|تایفۆنی فاکسای (٢٠١٩)|en|Typhoon Faxai (2019)|lt=تایفۆنی فاکسای}} لە ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٩، پەخشی ئەڵقەی ١٠ بەھۆی بڵاوکردنەوەی ھەواڵە بەپەلەکانەوە دواخرا و خرایە ھەفتەی داھاتوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=JIJI|یەکەم=AFP|ناونیشان=https://www.japantimes.co.jp/news/2019/09/08/national/typhoon-faxai/#.XXU_cSj7RPZ|سەردێڕ=Tokyo braces for direct hit from 'very strong' Typhoon Faxai|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=[[The Japan Times]]|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://news.twinengine.jp/vinland/news-vinland/3738.html|سەردێڕ="第10話「ラグナロク」放送休止のお知らせ – ツインエンジン ニュース"|ڕێکەوت=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=[[Twin Engine (company)|Twin Engine]]|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٩}}</ref> ھەروەھا بەھۆی پەخشکردنی پاڵەوانێتیی جیھانیی وەرزشی پارا ئەتلێتیکس لە کەناڵی NHK، پەخشی ئەڵقەی ١٨ دواخرا و لە ١٧ی تشرینی دووەمی ھەمان ساڵ پەخشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر١=Patrick Frye|سەردێڕ=Vinland Saga Episode 18 release date delayed for Amazon Prime's Vinland Saga English sub and Japanese TV schedule|ناونیشان=https://www.animegeek.com/vinland-saga-episode-18-release-date-delayed-amazon-prime-vinland-saga-english-sub-dub-tv-schedule/|وێبگە=Monsters and Critics|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوت=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> وەرزەکە لەلایەن کۆمپانیای ڤاپەوە لە چوار بەرگی بلوڕەی (Blu-ray) لە نێوان ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ و ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٠ بڵاوکرایەوە.<ref name="first"/><ref name="fourth">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://store.vap.co.jp/syousai.asp?item=VPXY-71764|سەردێڕ=Vinland Saga Vol.4 [Blu-ray Box]|بڵاوکەرەوە=[[VAP (company)|VAP]]|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٢|زمان=ja}}</ref> کۆمپانیای سێنتای فیلموۆرکس سەرجەم ئەڵقەکانی لە یەک سندووقی بلوڕەیدا بۆ وەشانی ئینگلیزی کۆکردەوە.<ref name="sentai">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.sentaifilmworks.com/products/vinland-saga-complete-collection-blu-ray?_pos=1&_sid=590624916&_ss=r|سەردێڕ=VINLAND SAGA SEASON 1 COMPLETE COLLECTION|بڵاوکەرەوە=[[Sentai Filmworks]]|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220815044657/https://www.sentaifilmworks.com/products/vinland-saga-complete-collection-blu-ray?_pos=1&_sid=590624916&_ss=r|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئابی ٢٠٢٢|url-status=dead}}</ref> گۆرانیی دەستپێکی یەکەم بە ناوی «{{بنز|موکانجیۆ|en|Mukanjyo}}» لەلایەن گرووپی {{بنز|سێرڤایڤ سێد زە پرۆفێت|en|Survive Said the Prophet}} وتراوە و گۆرانیی کۆتاییی یەکەمیش بە ناوی «Torches» لەلایەن {{بنز|ئەیمەر|en|Aimer}}ەوە پێشکەشکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hodgkins|یەکەم=Crystalyn|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-05-18/rock-band-survive-said-the-prophet-to-perform-opening-theme-for-vinland-saga-anime/.146861|سەردێڕ= Rock Band 'Survive Said The Prophet' to Perform Opening Theme for Vinland Saga Anime|ڕێکەوت= ١٨ی ئایاری ٢٠١٩|وێبگە= [[Anime News Network]]|ڕێکەوتی سەردان= ١٨ی ئایاری ٢٠١٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر١=Rafael Antonio Pineda|سەردێڕ=Aimer Performs Vinland Saga Anime's Ending Theme Song|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-06-09/aimer-performs-vinland-saga-anime-ending-theme-song/.147665|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> گۆرانیی دەستپێکی دووەم «{{بنز|قەلەڕەشی تاریک|en|Dark Crow}}»یە لە وتنی گرووپی {{بنز|مان ویت ئە میشن|en|Man with a Mission}} و گۆرانیی کۆتاییی دووەمیش «{{بنز|نوقمبوون / تۆ و من|en|Drown / You & I|lt=Drown}}»ە لە وتنی {{بنز|میلێت (گۆرانیبێژ)|en|Milet (singer)|lt=میلێت}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Loo|یەکەم١=Egan|سەردێڕ=Vinland Saga Anime's Latest Promo Video Previews Man with a Mission's New Song|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-09-01/vinland-saga-anime-latest-promo-video-previews-man-with-a-mission-new-song/.150626|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠١٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pineda|یەکەم=Rafael Antonio|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-09-08/vinland-saga-anime-latest-promo-video-previews-milet-new-ending-song/.150867|سەردێڕ=Vinland Saga Anime's Latest Promo Video Previews milet's New Ending Song|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٩}}</ref> __TOC__ {{clear}} == ئەڵقەکان == {{See also|پێڕستی ئەڵقەکانی ڤینلاند ساگا}} <onlyinclude> {{Episode table | background = #DFCC8F | overall = | season = | title = | titleR = <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.amazon.com/VINLAND-SAGA/dp/B07TVV16BV|سەردێڕ=Watch VINLAND SAGA ｜ Prime Video|زمان=English|بڵاوکەرەوە=[[Amazon (company)|Amazon]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190923130127/https://www.amazon.com/VINLAND-SAGA/dp/B07TVV16BV|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://vinlandsaga.jp/story/?season=1|سەردێڕ=TVアニメ「ヴィンランド・サガ」公式サイト|زمان=ja|بڵاوکەرەوە=[[Makoto Yukimura|幸村誠]]・[[Kodansha|講談社]]|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191021203725/https://vinlandsaga.jp/story/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> | director = 16 | writer = 12 | airdate = 12 | airdateR = <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www6.nhk.or.jp/anime/program/detail.html?i=vinlandsaga|سەردێڕ=ヴィンランド・サガ｜NHKアニメワールド|زمان=ja|بڵاوکەرەوە=[[NHK]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190923124845/https://www6.nhk.or.jp/anime/program/detail.html?i=vinlandsaga|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩}}</ref>{{efn|name=airtime}} | episodes = {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ١ | EpisodeNumber2 = ١ | Title = شوێنێک کە لێرە نییە | AltTitle = ここではないどこか | DirectedBy = شووھێی یابووتا | WrittenBy = {{بنز|ھیرۆشی سێکۆ|en|Hiroshi Seko}} | OriginalAirDate = {{Start date|2019|7|8}} | ShortSummary = لە {{بنز|شەڕی یۆرونگاسڤاگر|en|Battle of Hjörungavágr|lt=شەڕێکی دەریاییی ڤایکینگەکان لە یۆرونگاسڤاگر}}، جەنگاوەری دڕندە تۆرز سنۆرێسۆن لە کوشتار بێزار دەبێت و دوای ئەوەی دەکەوێتە ناو دەریاوە، لە سەربازەکانی دادەبڕێت. پازدە ساڵ دواتر، تۆرز ژیانێکی ئارام لە {{بنز|ئایسلەند|en|Iceland}} بەسەر دەبات لەگەڵ ھێلگای ھاوسەری، ئیلڤای کچی تەمەن پازدە ساڵان، و تۆرڤینی کوڕی تەمەن شەش ساڵان. بەڵام تۆرڤین حەز بە سەرکێشی دەکات و تامەزرۆیە زیاتر دەربارەی جیھان بزانێت. ئەو خەون بە بەھەشتێکەوە دەبینێت بە ناوی {{بنز|ڤینلاند|en|Vinland}} کە چیرۆکەکەی لە گەشتیاری مەزن {{بنز|لەیف ئێریکسۆن|en|Leif Erikson}}ەوە بیستووە. ڕۆژێک، تۆرز کۆیلەیەکی ھەڵاتوو پەنا دەدات. ڕۆژی دواتر، گەورەی کۆیلەکە، ھاڵڤدانی دڵڕەق، دەگاتە گوندەکە و داوای گەڕاندنەوەی کۆیلەکەی دەکات. تۆرز ڕەتیدەکاتەوە و بە نرخی ھەشت مەڕ کۆیلەکە دەکڕێتەوە؛ بەڵام کۆیلەکە کەمێک دواتر گیان لەدەست دەدات. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ٢ | EpisodeNumber2 = ٢ | Title = شمشێر | AltTitle = 剣 | DirectedBy = یۆجی ساتۆ | WrittenBy = ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|7|8}} | ShortSummary = لە ساڵی ١٠٠٢، شەڕی نێوان ئینگلتەرا و دانمارک سەختتر دەبێت و ئینگلیزەکان کۆمەڵێک ڤایکینگ لە {{بنز|نۆرسەمبریا|en|Northumbria}} کۆمەڵکوژ دەکەن. گرووپێک لە جۆمسڤایکینگەکان، بە سەرکردایەتیی فلۆکی ترسناک، سەردانی گوندەکەی تۆرڤین دەکەن بۆ ناچارکردنی تۆرز تا بەشداری لە شەڕی دژی ئینگلیزەکاندا بکات. تۆرز فەرماندەی پێشوویان بووە و بە "دێوی یۆم" (Troll of Jom) ناسرابوو. ئەو ناچار دەبێت لەگەڵ کەشتییەک و پیاوانی گوندەکە بچێتە پاڵ فلۆکی بۆ ئەوەی گوندنشینان وەک بارمتە نەگیرێن. تۆرڤین و گەنجانی گوندەکە بە بیرۆکەی شەڕ دڵخۆشن بەڵام تێگەیشتنێکی کەمیان لە واقیعی جەنگ ھەیە. لە ھەمان کاتدا لە دوورگەکانی فەرۆ، فلۆکی لەگەڵ ئاسکێلاد پیلان دادەنێت تا تۆرز و تاقمەکەی لە کاتی گەیشتنیاندا بکوژن، وەک سزایەک بۆ ھەڵاتنی لە سوپا لە پازدە ساڵ پێشتر. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ٣ | EpisodeNumber2 = ٣ | Title = دێوی جەنگ | AltTitle = トロル | DirectedBy = یۆسوکێ یامامۆتۆ | WrittenBy = ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|7|8}} | ShortSummary = ئاسکێلاد، سەرکردەی تاقمێک لە سەد ڤایکینگ، مامەڵە لەگەڵ فلۆکیدا دەکات و داوای دوو ھێندەی نرخەکە دەکات بۆ کوشتنی تۆرز. لە گوندەکەدا، گەنجەکان بە پەرۆشەوە خۆیان بۆ یەکەمین شەڕیان ئامادە دەکەن. ئەوان لەگەڵ پێنج پیاوی گوندەکە و تاقمەکەی لەیف ئێریکسۆن بە دوو کەشتی بەڕێدەکەون بۆ بینینی فلۆکی. بەڵام، لەیف ئێریکسۆن بۆ ژنێکی گەنج ئاشکرای دەکات کە تۆرز بەتەمایە ھیچ کام لە گەنجەکان نەباتە گۆڕەپانی جەنگ. لەسەر دەریا، گەنجەکان سەفەرەکە بە قورس دەبینن و تۆرز بە تووڕەیییەوە بۆی دەردەکەوێت کە تۆرڤین بە نھێنی ھاتووەتە ناو کەشتییەکە. کاتێک بۆ پشوو و دابینکردنی پێداویستییەکان لە دوورگەکانی فەرۆ دەوەستن، دەکەونە تەڵەیەکەوە کە لەلایەن ئاسکێلادەوە دانراوە. یەکێک لە جەنگاوەرەکانی ئاسکێلاد بە ناوی بیۆرن کەڕوویەکی {{بنز|پەڕەسێلکە ھەڵخەڵەتێنە|en|fly agaric|lt=مەستکەر}} دەخوات و دەکەوێتە حاڵەتی {{بنز|بێرسێرکەر|en|berserker|lt=شێتبوونەوە}}، و ئامادە دەبێت بەتەنیا ڕووبەڕووی تۆرز ببێتەوە بۆ تاقیکردنەوەی تواناکانی، بەڵام تۆرز بازی دەداتە ناو کەشتییەکەیان و ھێرش دەکاتە سەریان. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ٤ | EpisodeNumber2 = ٤ | Title = جەنگاوەرێکی ڕاستەقینە | AltTitle = 本当の戦士 | DirectedBy = میچیرو ئیتابیساشی | WrittenBy = ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|7|29}} | ShortSummary = تۆرز بەرەو پیاوەکانی ئاسکێلاد دەچێتە پێشەوە، لێیان دەدات بەڵام نایانکوژێت، تاوەکو ڕووبەڕووی بیۆرن دەبێتەوە کە بەھۆی خواردنی کەڕووەکەوە کەوتووەتە دۆخێکی شێتانەوە. ئەو بیۆرن دەبەزێنێت و داوای شەڕی دووقۆڵی لە ئاسکێلاد دەکات. دوای شەڕێکی سەختی شمشێربازی، تۆرز بەسەر ئاسکێلاددا زاڵ دەبێت، بەڵام خۆی بەدەستەوە دەدات بۆ ئەوەی ژیانی تۆرڤین و گوندنشینەکانی ڕزگار بکات. پاشان بە شەپۆلێک لە تیر دەکوژرێت. تۆرڤین کە بینەری کوژرانی باوکییەتی، بە نھێنی دەچێتە ناو کەشتییە گیراوەکەوە و سوێندی تۆڵەسەندنەوە لە ئاسکێلاد دەخوات. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ٥ | EpisodeNumber2 = ٥ | Title = کوڕی دێوەکە | AltTitle = トロルの子 | DirectedBy = تۆمۆکۆ ھیراموکی، یۆجی ساتۆ | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|8|5}} | ShortSummary = ئاسکێلاد و پیاوەکانی لە نزیک ڕووباری {{بنز|ھەمبەر|en|Humber}} لە ئینگلتەرا لەنگەر دەگرن بۆ پڕکردنەوەی پێداویستییەکانیان و گوندێکی ناوچەکە {{بنز|تاڵانکردن|en|Looting|lt=تاڵان دەکەن}}. تۆرڤین خۆی دەگەیەنێتە وشکانی و لە کاتی شەودا ھەوڵدەدات ئاسکێلاد بکوژێت کە خەوتووە، بەڵام ناتوانێت ئەم کارە بکات. تۆرڤین بەتەنیا لەناو دارستانەکەدا مەشق دەکات پێش ئەوەی دەربکەوێت و داوای دوێڵ لە ئاسکێلاد بکات. تۆرڤین دووبارە بە ئاسانی دەبەزێنرێت، بەڵام ئاسکێلاد دان بە ھێزەکەیدا دەنێت و بەڵێن بە تۆرڤین دەدات کە ئەگەر لە گۆڕەپانی جەنگدا تواناکانی بسەلمێنێت، دەرفەتێکی تری پێبدات بۆ شەڕکردن لەگەڵیدا. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ٦ | EpisodeNumber2 = ٦ | Title = گەشتەکە دەست پێدەکات | AltTitle = 旅の始まり | DirectedBy = یۆسوکێ یامامۆتۆ | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|8|12}} | ShortSummary = ئاسکێلاد و پیاوەکانی بە ڕووبارەکەدا بەرەو شارۆچکەی {{بنز|گێینزبۆرۆ، لینکۆڵنشێر|en|Gainsborough, Lincolnshire|lt=گێینزبۆرۆ}} دەڕۆن و لەوێدا چەندین تەرمی ڤایکینگ دەدۆزنەوە. تۆرڤین بەدوایاندا دەڕوات، بەڵام بەھۆی بۆنی مەرگ کە ھەوای ناوچەکەی تەنیوە، بێزار دەبێت. ئاسکێلاد لەگەڵ ھێزە دانمارکییەکان ڕێکدەکەوێت بۆ ئەوەی لە بەرامبەر پارە و {{بنز|تاڵانکردن|en|Looting|lt=تاڵانی}}، بەشداری لە ھەڵمەتی داگیرکردنی ئینگلتەرادا بکەن. ھەمان شەو، ھێزەکانی ئینگلیز ھێرشیان دەکەنەسەر و تیر دەبارێننە سەر کەمپەکەیان کە دەبێتە ھۆی کوژرانی چەندین کەس پێش ئەوەی بەرپەرچیان بدەنەوە. تۆرڤین ھەوڵدەدات بچێتە ناو شەڕەکەوە بەڵام لەلایەن شمشێربازێکی ئینگلیزەوە گەمارۆ دەدرێت، پاشان ئاسکێلاد ڕزگاری دەکات. لەگەڵ ئەوەشدا، لە کۆتاییدا تۆرڤین بەرگری لە خۆی دەکات و بۆ یەکەمجار سەربازێکی ئینگلیز دەکوژێت. تۆرڤین دەچێتە پاڵ تاقمەکەی ئاسکێلاد و لە ماوەی ساڵانی دواتردا شارەزایییەکانی لە شەڕدا بەرەوپێش دەبات و دەبێتە جەنگاوەرێکی دڵڕەق کە شمشێری کورت بەکاردەھێنێت، بەو ھیوایەی دووبارە ڕووبەڕووی ئاسکێلاد ببێتەوە. دواتر لە {{بنز|ئێست ئەنگلیا|en|East Anglia}} بە سەختی بریندار دەبێت و لەلایەن کچێکی ئینگلیز و دایکە میھرەبانەکەیەوە ڕزگار دەکرێت. بەڵام، دواتر تۆرڤین ئاماژە بۆ کەشتییەکانی ئاسکێلاد دەنێرێت کە لە کەناراوەکان وەستاون، و پیاوەکانی دادەبەزن و گوندەکە تاڵان دەکەن. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ٧ | EpisodeNumber2 = ٧ | Title = نۆرمانەکان | AltTitle = ノルマンニ | DirectedBy = شینگۆ ئوچیدا | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|8|19}} | ShortSummary = شای دانمارک، {{بنز|سڤێین فۆرکبێرد|en|Sweyn Forkbeard}}، بەھۆی وەرزی زستانەوە ھێزەکانی لە ئینگلتەرا دەکێشێتەوە. بە ڕاگرتنی ھێرشەکە بۆ سەر ئینگلتەرا، تاقمەکەی ئاسکێلاد بەرەو فەڕەنسا بەڕێدەکەون بۆ دۆزینەوەی دەرفەتی نوێ. ئەوان خزمەتەکانی خۆیان پێشکەشی نۆرمانەکان دەکەن و تۆرڤین کە ئێستا گەورە بووە، بۆ دانوستان دەنێرن. پلانەکەیان سەردەگرێت و تاقمەکەی ئاسکێلاد گەنجینەی قەڵاکە تاڵان دەکەن و تۆرڤینیش سەری سەرکردەکەیان بۆ ئاسکێلاد دەھێنێت. ئاسکێلاد لە کۆتاییدا ڕازی دەبێت بەڵێنەکەی بەجێبھێنێت و شەڕی دووقۆڵی لەگەڵ تۆرڤین بکات. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ٨ | EpisodeNumber2 = ٨ | Title = لەوپەڕی کەناری زەریاوە | AltTitle = 海の果ての果て | DirectedBy = تۆمۆئاکی کۆشیدا | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|8|26}} | ShortSummary = ئاسکێلاد و پیاوەکانی بە دەستکەوتی سەرکێشییەکانیانەوە دەگەڕێنەوە گوندی لۆرد گۆرم کە پارەپەرستە لە {{بنز|نیمچەدوورگەی یوتلاند|en|Jutland Peninsula}}. تۆرڤین دووبارە ڕووبەڕووی ئاسکێلاد دەبێتەوە بۆ شەڕ، بەڵام کاتێک ئاسکێلاد ھانی دەدات بۆ ئەوەی بە تووڕەیی و بێباکانە ھێرش بکات، تۆرڤین دەبەزێنرێت. لە ساڵی ١٠١٣، شای دانمارک، سڤێین، سەرکردایەتیی ھێرشێک دەکات بۆ سەر باکووری ئینگلتەرا. ھێزەکانی دانمارک و بەکرێگیراوە ڤایکینگەکان، وەک ئاسکێلاد، لە نزیک گێینزبۆرۆ دادەبەزن، بەڵام کاتێک دەگەنە شاری بازرگانیی {{بنز|لەندەن|en|London}} کە بە باشی پاسەوانی کراوە، دەوەستن. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ٩ | EpisodeNumber2 = ٩ | Title = شەڕی پردی لەندەن | AltTitle = ロンドン橋の死闘 | DirectedBy = میچیرو ئیتابیساشی | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|9|2}} | ShortSummary = ھێزەکانی دانمارک لە پردە قایمەکەی لەندەن ڕادەوەستێنرێن، کە لەلایەن تۆرکێڵی باڵابەرزەوە (دانمارکییەکی ترسناک کە یارمەتیی ئینگلیزەکان دەدات) پاسەوانی دەکرێت. ئاسکێلاد بەڵێنی دوێڵێکی تر بە تۆرڤین دەدات ئەگەر بتوانێت سەری تۆرکێڵی بۆ بھێنێت. تۆرڤین ھێرش دەکاتە سەر تۆرکێڵ، بەڵام ڤایکینگە زەبەلاحەکە ئەزموونی زۆرە و تۆرڤین ناچار دەبێت بە برینداری پاشەکشە بکات. دوای گەیشتن بە بنبەستێک، شا سڤێین کوڕەکەی، {{بنز|کنووتی مەزن|en|Cnut the Great|lt=شازادە کنووت}}، لەگەڵ ڕاگنار جێدەھێڵێت بۆ ئەوەی درێژە بە گەمارۆدانەکە بدەن، لە کاتێکدا سوپاکەی تری بەرەو {{بنز|وێسێکس|en|Wessex}} بەڕێدەکەون. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ١٠ | EpisodeNumber2 = ١٠ | Title = ڕاگنارۆک | AltTitle = ラグナロク | DirectedBy = یووسوکێ سونۆئوچی، ئایکۆ ساکورابا | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|9|16}} | ShortSummary = پیاوەکانی ڕاگنار بەھۆی گەمارۆدانەکەوە بێزار دەبن، بەتایبەتی کاتێک تۆرکێڵ گاڵتەیان پێدەکات، بەڵام ڕاگنار ڕێگرییان لێدەکات لە ھەڵەشەیی. ھەروەھا پیاوەکانی ئاسکێلادیش بەھۆی بێکارییەوە بێزارن، بەڵام کاتێک دەزانن تۆرکێڵ ڕۆیشتووە بەدوای سوپاکەی سڤێیندا، ئاسکێلاد دووبارە ھێرش دەکاتەوە سەر لەندەن. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ١١ | EpisodeNumber2 = ١١ | Title = گرەوێک | AltTitle = 賭け | DirectedBy = شیگاتسو یۆشیکاوا | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|9|23}} | ShortSummary = تۆرکێڵ بەردەوام دەبێت لە گەشتەکەی بۆ گەیشتن بە سوپاکەی سڤێین، لە کاتێکدا ڕاگنار و شازادە کنووتی وەکو بارمتە لایە. بەڵام گرووپێک لە سوپای دانمارک پێیان دەگەن و ھەڕەشەی لەناوبردنیان لێدەکەن. تۆرکێڵ بە فێڵەوە بارمتەکان ئازاد دەکات، پاشان ھانی سەربازە دانمارکییەکان دەدات کە ھێرشێکی بێمانا بکەن و لە شەڕی دەستەویەخەدا بیانبەزێنێت، کە بە دڵنیایییەوە خۆی براوە دەبێت. لەم کاتەدا، ئاسکێلاد ئاگرێک لە دارستانەکەدا دەکاتەوە کە دوکەڵەکەی شەڕکەرەکان سەرلێشێواو دەکات، و تۆرڤین دەنێرێت بۆ ڕفاندنی شازادەکە. تۆرکێڵ بڕیار دەدات کە پیاوەکانی خۆی بە شەڕکردن لەگەڵ تۆرڤیندا بەفیڕۆ نەدات و ڕێگەی دەدات شازادەکە ببات. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ١٢ | EpisodeNumber2 = ١٢ | Title = خاکی ئەوبەری کەنار | AltTitle = 対岸の国 | DirectedBy = یۆجی ساتۆ | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|9|30}} | ShortSummary = ئاسکێلاد ئێستا شازادە کنووتی لایە، بەڵام بە توندی لەلایەن تۆرکێڵ و پیاوەکانییەوە ڕاوەدوو دەنرێن، بۆیە داوای ھێزی پشتیوانی دەکات. ئەوان دەگەنە {{بنز|کەنداوی بریستۆڵ|en|Bristol Channel}} و لەوێ لەلایەن جەنەڕاڵێکی {{بنز|وێڵز|en|Wales|lt=وێڵزی}} بە ناوی گراتیانوس پێشوازییان لێدەکرێت کە ھێزی پشتیوانی لە شانشینی {{بنز|گلیویسینگ|en|Glywysing|lt=مۆرگانوگەوە}} ھێناوە. بەڵام کاتێک دەگەنە شانشینی {{بنز|بریچێنیۆگ|en|Brycheiniog}}، لەلایەن تیرھاوێژەکانەوە لەسەر گردەکان گەمارۆ دەدرێن. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ١٣ | EpisodeNumber2 = ١٣ | Title = منداڵی پاڵەوانێک | AltTitle = 英雄の子 | DirectedBy = یۆسوکێ یامامۆتۆ | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|10|7}} | ShortSummary = لە تشرینی دووەمی ساڵی ١٠١٣ی زایینی، فلۆکی ڕاپۆرتێک بە شای دانمارک دەدات کە ھێزەکانی دانمارک ئینگلیزەکانیان لە {{بنز|وێسێکس|en|Wessex}} بەزاندووە، بەڵام ھەروەھا دەبێت پێی بڵێت کە ڕەنگە تۆرکێڵ شازادە کنووتی گرتبێت. لە وێڵزیش، ئاسێر لە بریچێنیۆگ ڕێگری لە ئاسکێلاد دەکات تێپەڕێت، تا ئەو کاتەی ئاسکێلاد ئاشکرای دەکات کە باوباپیرانی وێڵزین و خۆی بە نەوەی {{بنز|شا ئارسەر|en|King Arthur|lt=شا ئارتۆریۆس}} دادەنێت و بەڵێن دەدات پارێزگاری لە وێڵز بکات کاتێک دانمارکییەکان ئینگلتەرا دەبەزێنن. شازادە کنووت ناتوانێت ڕووبەڕووی وێڵزییەکان ببێتەوە، بۆیە ئاسکێلاد و پیاوەکانی چەکەکانیان دادەنێن بۆ ئەوەی بە سەلامەتی بە بریچێنیۆگدا تێپەڕن و وەک دیل دەربکەون. کاتێک دەگەنە لێواری باکووری شانشینی {{بنز|مێرسیا|en|Mercia}}، ئاراستەیان دەگۆڕن بۆ ئەوەی پەیوەندی بە سوپای سەرەکیی دانمارکەوە بکەن لە گێینزبۆرۆ. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ١٤ | EpisodeNumber2 = ١٤ | Title = تیشکی کازیوە | AltTitle = 暁光 | DirectedBy = ئاتسوشی کۆبایاشی | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|10|14}} | ShortSummary = کاتێک ئاسکێلاد و پیاوەکانی لە باکووری مێرسیا تێدەپەڕن، دەکەونە ناو بەفرێکی سەختی زستانی پێشوەختە. بەھۆی سەرمابوون و برسێتییان، گوندێکی مەسیحییەکان دەدۆزنەوە و تاڵانی دەکەن و تەواوی خواردنەکانیان دەبەن. ئەوان گوندنشینان دەکوژن بۆ ئەوەی کەس نەتوانێت شوێنیان ئاشکرا بکات. تاکە ڕزگاربوو ژنێکی گەنجە کە لەو کاتەدا لە ناو دارستانەکەی دەرەوەی گوندەکە خەریکی تۆبەکاریکردن بوو بەھۆی ئەڵقەیەکی ھەرزانەوە کە لە بازاڕێکدا دزیبووی. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ١٥ | EpisodeNumber2 = ١٥ | Title = پاش یول (جەژنی زستان) | AltTitle = ユルのあと | DirectedBy = میچیرو ئیتابیساشی | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|10|21}} | ShortSummary = تۆرکێڵ دەگاتە شاری {{بنز|گڵۆستەر|en|Gloucester}}، بەڵام دەزانێت کە خانەدانە ئینگلیزەکان لە جەنگ بێزارن و ئامادەن دەسەڵاتی دانمارک قبووڵ بکەن. ھەندێک سەربازی ئینگلیز گرووپەکەی ئاسکێلاد دەدۆزنەوە، و پیاوەکانی ئاسکێلاد دەست دەکەن بە بیرکردنەوە لەوەی کە بەختە باشەکەی کۆتایی ھاتووە. ئاسکێلاد فەرمان بە بیۆرن دەکات کە ڕاگنار، پاسەوانی شازادە کنووت، بکوژێت، و بەھانە دەھێنێتەوە کە گوایە لە شەڕێکی بچووکدا لەگەڵ ئینگلیزەکان کوژراوە، بەو ھیوایەی شازادە ببێتە سەرکردەیەک کە بتوانێت دوای بکەوێت. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ١٦ | EpisodeNumber2 = ١٦ | Title = مێژووی دڕندەکان | AltTitle = ケダモノの歴史 | DirectedBy = تاکاشی ئاندۆ | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|10|28}} | ShortSummary = ئاسکێلاد بە تۆرڤین دەڵێت پاسەوانیی کنووت بکات و لە ھەمان کاتدا ئەشکەنجەی کاپتنێکی ئینگلیز دەدات کە گیراوە بۆ ئەوەی زانیاریی لێوەربگرێت. پێی دەوترێت کە تۆرکێڵ نزیک دەبێتەوە. بەھۆی ترسی دۆڕانەوە، بەشێک لە پیاوەکانی بڕیار دەدەن واز بھێنن و ھەوڵدەدەن پەیوەندی بە تۆرکێڵەوە بکەن، کە کاتێک دەگەنە لای، دەیانکوژێت. ئاسکێلاد دەگاتە بەشە تەنکەکەی بەری سەرەوەی {{بنز|ڕووباری سێڤێرن|en|River Severn|lt=ڕووباری سێڤێرن}} و پردێکی کورت دەبڕێت. بەڵام، تۆرکێڵ پێیان دەگاتەوە. زۆرێک لە پیاوەکانی ئاسکێلاد دەست دەکەن بە گومانکردن لە تواناکانی وەک سەرکردە و ڕووبەڕووی یاخیبوونێکی گەورە دەبێتەوە. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ١٧ | EpisodeNumber2 = ١٧ | Title = خزمەتکار | AltTitle = 仕えし者 | DirectedBy = دایسوکێ کورۆسێ، میچیرو ئیتابیساشی،<br/>یۆسوکێ یامامۆتۆ | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|11|4}} | ShortSummary = ئاسکێلاد کە ھەڕەشەی یاخیبوونی لەسەرە، کاتەکانی بیردەکەوێتەوە کە خواردنی بە دایکە نەخۆشەکەی دەدا لە کاتێکدا دایکی باسی شا ئارتۆریۆسی پێشینەی بۆ دەکرد کە چۆن لە خاکی ئاڤالۆنەوە، کە شوێنێکی بەھەشتئاسایە، خەریکی چاکبوونەوەیە لە برینەکانی شەڕ و دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی گەلەکەیان لە نەھامەتی ڕزگار بکات. ئاسکێلاد بە پیاوەکانی دەڵێت کە لە نھێنیدا ڕقێکی زۆری لە دانمارکییەکان ھەیە و دەستبەجێ ھێرش دەکاتە سەریان و دوو کەسیان دەکوژێت. بیۆرن بە خلیسکێنەیەکەوە لەگەڵ تۆرڤین، کنووت و قەشە سەرخۆشەکە ھەڵدێت، لە کاتێکدا دە پیاو دوایان دەکەون و ئاسکێلاد بە تەنھا دەمێنێتەوە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی پیاوەکانی تری کە پێشتر دڵسۆزی بوون. ئەوانەی بەدوای خلیسکێنەکە کەوتوون سەرکەوتوو دەبن لە تێکشکاندنی و شازادە دەستگیر دەکەن، لە کاتێکدا تۆرڤین یەکێک لە ئەسپەکانیان دەدزێت و دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی ڕێگری بکات لەوەی کەسێکی تر ئاسکێلاد بکوژێت پێش ئەوەی خۆی تۆڵەی خۆی بسەنێتەوە. لە ھەمان کاتدا، ئاسکێلاد زۆرێک لە ھاوڕێکانی پێشووی دەکوژێت بەڵام بەھۆی شەپۆلێکی تیرەوە لەکار دەکەوێت. تۆرکێڵ دەگاتە ئەوێ و دەرفەتێک دەدات بە پیاوەکانی ئاسکێلاد کە لە کاتی شەڕکردندا بمرن. لەناکاو، تۆرڤین خۆی دەکات بە ژوورەوە و داوای شەڕی دووقۆڵی لە تۆرکێڵ دەکات لەسەر ئاسکێلاد. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ١٨ | EpisodeNumber2 = ١٨ | Title = دەرەوەی بێشکە | AltTitle = ゆりかごの外 | DirectedBy = شووجیرۆ ئامی، ئاتسوشی کۆبایاشی | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|11|18}} | ShortSummary = تۆرڤین شەڕی دووقۆڵی لەگەڵ تۆرکێڵ دەکات بۆ دیاریکردنی چارەنووسی ئاسکێلاد. لە ھەمان کاتدا، کنووت بە بێدەنگی لەناو بەفردا پاڵکەوتووە و خەون بە ڕاگنارەوە دەبینێت، کە داوای لێبوردن دەکات بۆ ئەوەی وەک کوڕێک پەروەردەی کردووە نەک وەک شازادەیەک، و ماڵئاوایی لێ دەکات. دوای بەئاگاھاتنەوەی لە خەیاڵەکەی، کنووت لە کاتی قسەکردن لەگەڵ قەشەکەدا شتێکی نوێ تێدەگات سەبارەت بە جیاوازیی نێوان خۆشەویستی و ھەڵاواردن، و بڕیار دەدات خۆی ڕووبەڕووی بارودۆخەکە ببێتەوە. ئەو بە چاوێکی تووڕەوە سەیری بیۆرن دەکات کە لە دۆخی بێرسێرکەردایە و ئارامی دەکاتەوە، کە دواتر لەلایەن ئاتلی، یەکێک لە پیاوەکانی ئاسکێلادەوە چەقۆی لێدەدرێت. کنووت فەرمان بە قەشەکە دەکات بیۆرن چارەسەر بکات لە کاتێکدا خۆی بڕیار دەدات ببێتە پاشا. لە کاتی شەڕەکەدا، تۆرکێڵ شەقێک لە تۆرڤین دەدات و دەیکێشێت بە دارەکانی نزیکدا. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ١٩ | EpisodeNumber2 = ١٩ | Title = بەرەی ھاوبەش | AltTitle = 共闘 | DirectedBy = یۆجی ساتۆ، میچیرو ئیتابیساشی | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|11|25}} | ShortSummary = قۆڵ و پەراسووی تۆرڤین بەھۆی شەقەکەی تۆرکێڵەوە دەشکێت، و تۆرکێڵ ڕێگە دەدات ئاسکێلاد چارەسەری بکات. تۆرکێڵ ڕوونی دەکاتەوە کە ئەو و تۆرز فەرماندەی جۆمسڤایکینگەکان بوون و سەرکردەکەیان سیگڤالدی، کە برای گەورەی تۆرکێڵ بوو، کچێکی خۆی بە ناوی ھێلگا بە تۆرز داوە. ئەمەش مانای ئەوەیە کە تۆرکێڵ مامی باوکی تۆرڤینە. وا باوەڕ دەکرا کە تۆرز مردووە دوای ئەوەی لە شەڕی دەریاییی یۆرونگاسڤاگر کەوتە ناو دەریاوە، بەڵام سێ مانگ دوای ئەوەی پرسەی بۆ کرا، تۆرکێڵ بینی کە واز لە جۆمسڤایکینگەکان دەھێنێت و لەگەڵ ھێلگا و کچەکەیان دەڕوات. تۆرز دەستبەرداری ژیانی جەنگاوەری بوو و دوای ئەوەی لە تۆرکێڵی دا و بێھۆشی کرد، ڕۆیشت. شەڕەکە دەست پێدەکاتەوە، بەڵام کاتێک تۆرکێڵ خەریکە تۆرڤین بکوژێت، ئاسکێلاد تیشکێک دەدات لە چاوی تۆرکێڵ و بۆ ساتێک کوێری دەکات، و تۆرڤینیش تۆرکێڵ دەخاتە سەر زەوی بە لێدان لە چەناگەی کە خاڵی لاوازییەتی و چاوێکی دەردەھێنێت. پیاوەکانی تۆرکێڵ ئامادە دەبن بۆ کوشتنی تۆرڤین، بەڵام تۆرکێڵ دەیانوەستێنێت و ڕایدەگەیەنێت کە تۆرڤین شەڕەکەی بردووەتەوە. کنووت دەگاتە شوێنەکە و بە تۆرکێڵ دەڵێت کە ھیچ بەھایەکی نییە وەک بارمتە بھێڵرێتەوە، چونکە شا سڤێین پێشتر ھارالدی برای گەورەی وەک جێنشین ھەڵبژاردووە و پێشبینی ئەوەی کردووە کە کنووت لە شەڕەکەدا بمرێت. بە ئیرادەیەکی نوێوە، کنووت ڕایدەگەیەنێت کە دژی پاشا لە گێینزبۆرۆ دەوەستێتەوە، و ھەردوو ئاسکێلاد و تۆرکێڵیش ڕازی دەبن کە ببنە ھاوپەیمانی. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ٢٠ | EpisodeNumber2 = ٢٠ | Title = تاج | AltTitle = 王冠 | DirectedBy = میچیرو ئیتابیساشی | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|12|2}} | ShortSummary = لە گێینزبۆرۆ، کنووت و یاوەرەکانی ڕووبەڕووی فلۆکی و سوپای دانمارک دەبنەوە، و داوای تێپەڕبوون دەکات بۆ بینینی شا سڤێین. لە قەڵاکەدا، کنووت تۆرکێڵ دەنێرێت تاوەکو لەگەڵ فەرماندەکانی تردا مەی بخواتەوە لە کاتێکدا خۆی دەچێتە لای پاشا بە یاوەریی ئاسکێلاد و تۆرڤین. ئەوان ھەست بە بۆسەیەک دەکەن لە ھۆڵە تاریکەکەدا و شا سڤێین دانی پێدا دەنێت کە دەیەوێت کنووت بکوژرێت. شا سڤێین ئامادە دەبێت تاوەکو بیانکوژێت؛ بەڵام، ئاسکێلاد دێتە نێوانیانەوە و بیر پاشا دەخاتەوە کە کنووت سەرکەوتنی بەسەر لەندەندا بەدەستھێناوە لە ڕێگەی ھێزەکانی تۆرکێڵەوە. پاشا بڕیار دەدات لە کنووت خۆش بێت، کە ئەویش بڕیار دەدات باشترین شت ئەوەیە کە لە ئێستادا لەگەڵ پاشا ھاوپەیمان بێت. گونار، برای ڕاگنار، دێتە لای کنووت و سوێندی دڵسۆزی بۆ دەخوات، بەڵام ئاسکێلاد گومانی لێی ھەیە. دواتر، ئاسکێلاد ئاتلی و براکەی دەنێرێتەوە بۆ ماڵەوە و فەرمانی پێدەکات ھەرگیز جارێکی تر شمشێر بەرز نەکاتەوە. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ٢١ | EpisodeNumber2 = ٢١ | Title = دیدارەوە | AltTitle = 再会 | DirectedBy = یووسوکێ سونۆئوچی | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|12|9}} | ShortSummary = لە ساڵی ١٠١٤، بە فەرمانی شا سێلڤین، کنووت یاوەرەکانی دەباتە یۆرک، شارۆچکەیەکی داگیرکراوی دانمارک لە {{بنز|باکووری ڕۆژھەڵاتی ئینگلتەرا|en|North East England|lt=ناوچەی نۆرسەمبریا}}. کاتێک بەلەمەکانیان بەسەر {{بنز|ڕووباری ئووز، یۆرکشێر|en|River Ouse, Yorkshire|lt=ڕووباری ئووز}}دا تێدەپەڕن، کنووت تیرێکی بڕبڕەبڕی بەر سنگی دەکەوێت کە لەلایەن بکوژێکەوە تەقێنراوە، کە دواتر لەلایەن تۆرڤینەوە دەدۆزرێتەوە و دەکوژرێت. تۆرڤین لەلایەن لەیفەوە دەناسرێتەوە کە لە گوندەکەیەتی لە ئایسلەند و بە دڵخۆشییەوە یەکتر دەبیننەوە. بەڵام تۆرڤین ئارەزووی گەڕانەوەی بۆ ماڵەوە نییە و تەنھا مەبەستی ئەوەیە تۆڵەی خۆی لە ئاسکێلاد بکاتەوە. لەم نێوەندەدا، ئاشکرا دەبێت کە کنووت تیرەکەی بەرنەکەوتووە، بەڵکو کۆیلەیەکی مێینە بووە کە وەک ھاوشێوەی ئەو پۆشاکی لەبەرکردبوو. کنووت فەرمان دەکات کە ھەموو شتێک بکرێت بۆ ڕزگارکردنی. کاتێک بەلای فلۆکیدا تێدەپەڕن، ئاسکێلاد بە دەنگی بەرز دەڵێت کە کنووت دوژمنی لە یۆرکدا ھەیە. دواتر ئاشکرا دەبێت کە ئاسکێلاد خۆی بکوژەکەی بەکرێگرتووە بۆ بڵاوکردنەوەی ئەو دەنگۆیانەی کە پاشا دەیەوێت کنووت بکوژێت. بۆ پێشخستنی پلانەکانی، ئاسکێلاد ھەروەھا زانیاری دەدات بە گونار کە سیخوڕیی بۆ پاشا دەکات. لەلایەکی ترەوە، تۆرڤین، کە هێشتا قۆڵە شکاوەکەی چاک نەبووەتەوە، تامەزرۆیە بۆ یەکلاییکردنەوەی قەرزەکەی لەگەڵ ئاسکێلاد. تۆرڤین بانگی دەکات بۆ شەڕێکی دووقۆڵی کە لەلایەن کنووت و تۆرکێڵەوە چاودێری دەکرێت. پێش ئەوەی دەست پێبکەن، بیۆرنی بریندار داوای لە ئاسکێلاد دەکات شەڕ بکەن تا بچێتە ناو {{بنز|ڤاڵھالا|en|Valhalla}}. بیۆرن دەبەزێنرێت، بەڵام پێش ئەوەی ئاسکێلاد بە بەزەیییەوە ھاوڕێکەی بکوژێت، دڵنیایی پێدەدات کە ئەوان ھاوڕێی ڕاستەقینەن. پاشان ئاسکێلاد خۆی ئامادە دەکات بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی تۆرڤین. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ٢٢ | EpisodeNumber2 = ٢٢ | Title = گورگی تەنیا | AltTitle = 孤狼 | DirectedBy = یاسۆ ئەجیما | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|12|16}} | ShortSummary = تۆرڤین و ئاسکێلاد ئامادە دەبن بۆ شەڕ، بەڵام لەناکاو ئاسکێلاد شمشێرەکەی فڕێدەدات. تۆرڤین بە تووڕەیییەوە ھێرشی دەکاتە سەر، بەڵام ھاوتای ئاسکێلاد نییە کە زیاتر لە دەیان جار شەڕی لەگەڵ کردووە و دەزانێت چۆن دەجووڵێت و خاڵە لاوازەکانی دەناسێت. ئاسکێلاد تۆرڤین لێدەدات تا بێھۆشی دەکات، و کنووت شەڕەکە دەوەستێنێت کاتێک ئاسکێلاد لێدانی کۆتایی وەشاندووە. پاشان ئاسکێلاد باسی ژیانی منداڵیی خۆی دەکات کە وەک کوڕی ژنێکی کۆیلە گەورە بووە، و بەھۆی تواناکانی لە شەڕدا سەرنجی ئۆلافی باوکی، کە ڤایکینگێک بوو، ڕاکێشاوە. لە کۆتاییدا تۆڵەی سەندەوە و ئۆلافی کوشت، بەڵام گومانەکانی خستە سەر کوڕێکی تر کە بۆ ئەو تاوانە لەسێدارە درا. ئەو باسی ڕقی خۆی دەکات لە ڕەفتاری ڤایکینگەکان کە تەنھا بۆ جەنگ، داگیرکاری و تۆڵەسەندنەوە دەژین. بە تۆرڤین دەڵێت کە ھیچی فێر نەبووە لە کاتێکدا ئاسکێلاد کوڕەکەی بەکارھێناوە بۆ ئامانجەکانی خۆی. کنووت دەپرسێت لە ئاسکێلاد کە بۆچی پشتگیری لێدەکات، و ئاسکێلاد بە سادەیی وەڵام دەداتەوە کە کنووت گونجاوترین کەسە بۆ ئەوەی ببێتە پاشای ڤایکینگەکان. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ٢٣ | EpisodeNumber2 = ٢٣ | Title = ھەڵەسەنگاندن | AltTitle = 誤算 | DirectedBy = یۆسوکێ یامامۆتۆ | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|12|23}} | ShortSummary = لە کاتێکدا لە یۆرکن، شا سڤێین ئەنجومەنی ئیمپراتۆریی کۆدەکاتەوە، بەڵام دۆخەکە گرژە لە نێوان سەرکردەکانی دانمارک دوای ھەوڵی کوشتنی کنووت. سڤێین وتارێک پێشکەش بە پیرانی دانمارک دەکات و دوای ڕاگەیاندنی سەرکەوتنی ڤایکینگەکان لە داگیرکردنی ئینگلتەرا، بە ئاشکرا ستایشی کنووت و تۆرکێڵ دەکات. ئەو دەسەڵاتی {{بنز|مێرسیا|en|Mercia}}، کە یەکێکە لە ناوچە ھەرە پێشکەوتووەکانی ئینگلتەرا، دەداتە دەست کنووت و پاشان ڕایدەگەیەنێت کە ئامادەکاری دەکرێت بۆ ھێرشکردنە سەر ئیرلەندا بۆ تۆڵەسەندنەوەی شکستی {{بنز|ھارالد دووەمی دانمارک|en|Harald II of Denmark|lt=شا ھارالد}} بەرامبەر {{بنز|برایان بۆروو|en|Brian Boru}}. ئاسکێلاد پێی وایە ستراتیژییەکانی بۆ سەرکەوتنی کنووت سەرکەوتوو بوون، بەڵام تووشی سەرسوڕمان دەبێت کاتێک سڤێین ڕایدەگەیەنێت کە بەنیازە وێڵزیش داگیر بکات لە بەھاری داھاتوودا بەھۆی ئەوەی باوەڕی وایە ئەوان تۆوی یاخیبوون دەچێنن. لە ھەمان کاتدا، تۆرڤین کە بە سەختی لێیدراوە، دەخرێتە زیندانەوە دوای دروستکردنی ئاژاوە لە شەقامەکەدا. لەیف ئێریکسۆن سەردانی تۆرڤین دەکات لە زیندان، و بەڵێنی پێدەدات بیگەڕێنێتەوە بۆ ئایسلەند و پاشان بیبات بەرەو ڤینلاندی گەرم و پڕپیت. لە ئەنجومەنی ئیمپراتۆرییەکەدا، فلۆکی بە سڤێین دەڵێت دەربارەی کاردانەوەکەی ئاسکێلاد بەرامبەر بە ھێرشکردنە سەر وێڵز کە پێی وایە ئەمە خاڵی لاوازییەتی. ئاسکێلاد ھەوڵدەدات پلانێک دابڕێژێت بۆ ئەوەی ڕێگری لە پاشا بکات و دان بەوەدا دەنێت بۆ تۆرکێڵ کە دایکی وێڵزی بووە، بەڵام سوێندی پێدەخوات کە ئەمە وەک نھێنی بھێڵێتەوە. ئاسکێلاد پاشان بانگ دەکرێتە بەردەم پاشا و بیر لەوە دەکاتەوە کە بۆچی ھەمیشە لە دوایین ساتدا بەخت ڕووی لێ وەردەگێڕێت. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ٢٤ | EpisodeNumber2 = ٢٤ | Title = کۆتاییی پێشەکی | DirectedBy = تاداھیتۆ ماتسوبایاشی، شووھێی یابووتا | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|12|30}} | ShortSummary = کاتێک ئاسکێلاد پاداشتەکەی وەردەگرێت بۆ ڕزگارکردنی شازادە کنووت، بە بوێرییەوە پرسیار لە شا سڤێین دەکات دەربارەی فەرمانەکەی بۆ داگیرکردنی خاکی وێڵز کە زێدی خۆیەتی. ئاسکێلاد پێشنیار دەکات کە وڵاتی ھەژار و شاخاوی وێڵز شایەنی ئەو تێچووە نییە کە بۆ داگیرکردنی سەرف دەکرێت، و پێشنیار دەکات لەبری ئەوە پەیمانێکی ئاشتییان لەگەڵدا ببەستێت. سەرسوڕھێنەرانە، سڤێین ڕاوێژەکەی ئاسکێلاد پەسەند دەکات، بەڵام دواتر ناچاری دەکات ھەڵبژێرێت لە نێوان وێڵز یان کنووت – ئەگەر وێڵز ھەڵبژێرێت، دەبێت سەری کنووتی بۆ بھێنێت. لە ھەمان کاتدا، لەیف ئێریکسۆن خەریکە تۆرڤینی بە سەختی لێدراو ڕازی بکات کە لەگەڵیدا بگەڕێتەوە، بەڵام گەنجەکە دەگەڕێتەوە بۆ ئەنجومەنی ئیمپراتۆری. پێشنیارەکەی سڤێین و قسەپێووتنی بە دایکی ئاسکێلاد، زۆر دەبێت بۆ ئاسکێلاد کە بە ئاشکرا سووکایەتی بە پاشا دەکات و ڕەتیدەکاتەوە. ئاشکرای دەکات کە ناوی ڕاستەقینەی لوسیوس ئارتۆریوس کاستوسە، و ئیدیعا دەکات کە میراتگری ڕەوای بەڕیتانیایە. فلۆکی ھەوڵدەدات پاشا ڕزگار بکات، بەڵام ئاسکێلاد سەری پاشا دەپەڕێنێت پێش ئەوەی کەس بتوانێت بجووڵێت و پاشان بە تەنھا شەڕ لەگەڵ سەربازە دانمارکییەکان دەکات. شازادە کنووت تێدەگات کە ئاسکێلاد ڕۆڵ دەگێڕێت بۆ پاراستنی ئەو، بەڵام تۆرکێڵ بیر کنووت دەخاتەوە کە ئاسکێلاد پیاوی ئەوە، بۆیە کنووت دێتە پێشەوە و ئاسکێلاد دەکوژێت بە چەقۆیەک لە دڵی. تۆرڤین دەگاتە ئەوێ تەنھا بۆ ئەوەی ئاسکێلاد لە باوەشیدا بمرێت. تۆرڤین کە شێت دەبێت بەھۆی ئەوەی کۆتا دەرفەتی لەدەستدا بۆ دوێڵکردن لەگەڵ ئاسکێلاد و تۆڵەسەندنەوەی باوکی، ھێرش دەکاتە سەر شازادە کنووت و بە خەمباری و بێئومێدییەوە برینداری دەکات، بەڵام شازادە کنووت کۆنترۆڵی بارودۆخەکە دەکات و فەرماندەییی سوپای ڤایکینگەکان و فەرمانڕەوایەتیی ئینگلتەرا دەگرێتە دەست. تۆرڤین ڕادەکێشرێتە دەرەوە، و کاتێک چەقۆکەی لەو ئاژاوەیەدا دەکەوێتە خوارەوە، گەشتەکەی پێشووی لە درەوشانەوەی چەقۆکەدا دەردەکەوێت. ئەڵقەکە بە دیمەنی چەندین کارەکتەری نەبینراو لە چەندین شوێنی جیاوازدا کۆتایی دێت. | LineColor = DFCC8F }} }}</onlyinclude> == بڵاوکراوەکانی میدیای ماڵەوە == === ژاپۆنی === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ {{بنز|ڤاپ (کۆمپانیا)|en|VAP (company)|lt=VAP}} (ژاپۆن، ناوچەی 2/A) |- ! بەرگ ! ئەڵقەکان ! ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە ! سەرچاوە |- | ١ | ١–٦ | ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ | <ref name="first">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://store.vap.co.jp/syousai.asp?item=VPXY-71761|سەردێڕ=Vinland Saga Vol.1 [Blu-ray Box]|بڵاوکەرەوە=[[VAP (company)|VAP]]|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٢|زمان=ja}}</ref> |- | ٢ | ٧–١٢ | ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://store.vap.co.jp/syousai.asp?item=VPXY-71762|سەردێڕ=Vinland Saga Vol.2 [Blu-ray Box]|بڵاوکەرەوە=[[VAP (company)|VAP]]|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٢|زمان=ja}}</ref> |- | ٣ | ١٣–١٨ | ١٩ی شوباتی ٢٠٢٠ | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://store.vap.co.jp/syousai.asp?item=VPXY-71763|سەردێڕ=Vinland Saga Vol.3 [Blu-ray Box]|بڵاوکەرەوە=[[VAP (company)|VAP]]|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٢|زمان=ja}}</ref> |- | ٤ | ١٩–٢٤ | ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٠ | <ref name="fourth"/> |} === ئینگلیزی === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ {{بنز|سێنتای فیلموۆرکس|en|Sentai Filmworks}} (ئەمریکای باکوور، ناوچەی 1/A) |- ! width="15%"| بەرگ ! width="25%"| ئەڵقەکان ! width="15%"| ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە ! width="15%"| ڕێکەوتی وەشانی سنووردار ! width="5%" | سەرچاوە |- | وەرزی ١ | ١–٢٤ | ٣١ی ئابی ٢٠٢١ | ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٢ | <ref name="sentai"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.sentaifilmworks.com/products/816726029443-vinland-saga-season-1-limited-edition-blu-ray?_pos=1&_sid=e55f75c39&_ss=r|سەردێڕ=VINLAND SAGA (SEASON 1) LIMITED EDITION|بڵاوکەرەوە=[[Sentai Filmworks]]|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئابی ٢٠٢٢|archive-url=https://web.archive.org/web/20220815044656/https://www.sentaifilmworks.com/products/816726029443-vinland-saga-season-1-limited-edition-blu-ray?_pos=1&_sid=e55f75c39&_ss=r|url-status=dead}}</ref> |} == تێبینییەکان == {{notelist}} == سەرچاوەکان == {{reflist}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Official website|https://vinlandsaga.jp/|ماڵپەڕی فەرمیی ئەنیمێی ''ڤینلاند ساگا''}} {{in lang|ja}} * {{Official website|1=https://www6.nhk.or.jp/anime/program/detail.html?i=vinlandsaga|name=ماڵپەڕی فەرمیی ئەنیمێی ''ڤینلاند ساگا'' لە NHK}} {{in lang|ja}} * * {{IMDb episodes|10233448}} {{DEFAULTSORT:وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا}} [[پۆل:وەرزی تەلەڤیزیۆنیی ژاپۆنیی ٢٠١٩]] [[پۆل:پێڕستەکانی ئەڵقەکانی ڤینلاند ساگا]] pv5grvqat69m7r4t2ybrvk0nlwhgqfx 1 303568 1680567 1660965 2026-10-04T21:00:51Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680567 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[وەرزی یەکەمی ڤینلاند ساگا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1660964 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220815044656/https://www.sentaifilmworks.com/products/816726029443-vinland-saga-season-1-limited-edition-blu-ray?_pos=1&_sid=e55f75c39&_ss=r بۆ https://www.sentaifilmworks.com/products/816726029443-vinland-saga-season-1-limited-edition-blu-ray?_pos=1&_sid=e55f75c39&_ss=r زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٠:١٠، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[وەرزی یەکەمی ڤینلاند ساگا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680566 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220815044657/https://www.sentaifilmworks.com/products/vinland-saga-complete-collection-blu-ray?_pos=1&_sid=590624916&_ss=r بۆ https://www.sentaifilmworks.com/products/vinland-saga-complete-collection-blu-ray?_pos=1&_sid=590624916&_ss=r زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢١:٠٠، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) bg673nq5w0q4iodnpsczaxcbde0ggmb 1 303570 1680619 1660998 2026-10-04T22:56:31Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680619 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[پێڕستی ئەڵقەکانی ڤینلاند ساگا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1660997 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220815044656/https://www.sentaifilmworks.com/products/816726029443-vinland-saga-season-1-limited-edition-blu-ray?_pos=1&_sid=e55f75c39&_ss=r بۆ https://www.sentaifilmworks.com/products/816726029443-vinland-saga-season-1-limited-edition-blu-ray?_pos=1&_sid=e55f75c39&_ss=r زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٢:٥٧، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[پێڕستی ئەڵقەکانی ڤینلاند ساگا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680618 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220815044657/https://www.sentaifilmworks.com/products/vinland-saga-complete-collection-blu-ray?_pos=1&_sid=590624916&_ss=r بۆ https://www.sentaifilmworks.com/products/vinland-saga-complete-collection-blu-ray?_pos=1&_sid=590624916&_ss=r زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٢:٥٦، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) d4w8pnm3vl2zy9iuxdy8sb059xbaivb 0 303689 1680732 1663324 2026-10-05T04:36:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1680732 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەحمودان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|محمودان}}<br>{{lang-en| Mahmudan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای شێخان.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی [[قەزای شێخان]] | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.63278| 43.40139 }}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مەحمودان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.63278| 43.40139 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای شێخان|شێخان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی زێلکان|زێلکان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٩١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٠٦ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئێزیدی (دین)|ئێزیدی]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەحمودان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی زێلکان]] لە [[قەزای شێخان]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (١٠٠)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (١٧٣)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٢٤) [[خێزان]] و (٢٠٦) کەس، کە (٩٨) [[نێر]] و (١٠٨) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای شێخان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] fue5ece3ekxwpy5392fthbl8llsrngf 0 303831 1680370 1664654 2026-10-04T13:35:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1680370 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مێرسیدا ئێک | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|میرسیدا الاول}}<br>{{lang-en| First Mersida}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای شێخان.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی [[قەزای شێخان]] | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.82239| 43.49958}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مێرسیدا ئێک''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.82239| 43.49958 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای شێخان|شێخان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ئەترویش|ئەترویش]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٣٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٥٣٨ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مێرسیدا ئێک''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ئەترویش]] لە [[قەزای شێخان]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٦٣٤)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٨١) [[خێزان]] و (٥٣٨) کەس، کە (٢٧١) [[نێر]] و (٢٦٧) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای شێخان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] a3dzlan04bcz89hgp3m075pgytk8ojr 0 303832 1680371 1664655 2026-10-04T13:35:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1680371 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مێرسیدا دوو | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|میرسیدا الثاني}}<br>{{lang-en| Second Mersida}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای شێخان.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی [[قەزای شێخان]] | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.82448| 43.5347}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مێرسیدا دوو''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.82448| 43.5347 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای شێخان|شێخان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ئەترویش|ئەترویش]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٢٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٣٩٥ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مێرسیدا دوو''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ئەترویش]] لە [[قەزای شێخان]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٥٠) [[خێزان]] و (٣٩٥) کەس، کە (١٩٢) [[نێر]] و (٢٠٣) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای شێخان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 2qkc9ax26c1jd03l1bulez9tz091qwl 0 303881 1680466 1665474 2026-10-04T16:36:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1680466 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مێرگەیێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|ميركيي}}<br>{{lang-en| Mergaye}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای شێخان.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی [[قەزای شێخان]] | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.8175| 43.56891}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مێرگەیێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.8175| 43.56891 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای شێخان|شێخان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ئەترویش|ئەترویش]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٦٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مێرگەیێ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ئەترویش]] لە [[قەزای شێخان]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٥٤)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (-) [[خێزان]] و (-) کەس، کە (-) [[نێر]] و (-) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای شێخان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] hu7f2j2sb97ca58qlprt4isekisec1m 0 304100 1680655 1670013 2026-10-05T01:32:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (خۆراک-کۆلکە، پزیشکی-کۆلکە) 1680655 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name = Liquorice | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{Cite journal |last=Helen Chadburn (Royal Botanic Gardens, Kew) |last2=Jack Plummer (RBG Kew) |date=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ |title=IUCN Red List of Threatened Species: Glycyrrhiza glabra |url=https://www.iucnredlist.org/species/203353/88313725 |journal=IUCN Red List of Threatened Species |access-date=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦}}</ref> |image = Illustration Glycyrrhiza glabra0.jpg |image_caption = |taxon = Glycyrrhiza glabra |authority = [[کارڵ لینایۆس]]<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Glycyrrhiza glabra L. GRIN-Global |ناونیشان=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomydetail?id=17820 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |وێبگە=npgsweb.ars-grin.gov}}</ref> |display_parents = 2 |synonyms = {{collapsible list | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Glycyrrhiza brachycarpa'' {{small|(Boiss.)}} *''Glycyrrhiza glandulifera'' {{small|Waldst. & Kit.)}} *''Glycyrrhiza hirsuta'' {{small|(Pall.)}} *''Glycyrrhiza pallida'' {{small|(Boiss.)}} *''Glycyrrhiza violacea'' {{small|(Boiss.)}} }} |synonyms_ref = <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Glycyrrhiza violacea {{!}} International Plant Names Index |ناونیشان=https://www.ipni.org/n/496975-1 |ناونیشانی ئەرشیڤ= |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |وێبگە=www.ipni.org |زمان=en}}</ref> }} '''مێکووک''' یان '''بەلەک''' (ناوی زانستی: Glycyrrhiza glabra) [[ڕوەکی گوڵدار|ڕوەکێکی گوڵداری]] [[ڕوەکی فرەساڵە|فرەساڵەی]] خێزانی [[پاقلەیان|پاقلەیانە]]. خۆجێی [[ڕۆژاوای ئاسیا]]، [[باکووری ئەفریقا]] و [[باشووری ئەورووپا|باشووری ئەورووپایە]].<ref name=":1" /> چێژەدەرێکی شیرین و بۆنخۆش لە ڕەگەکەیەوە دەر دەکێشرێ.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Licorice Root: Usefulness and Safety |ناونیشان=https://www.nccih.nih.gov/health/licorice-root |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |وێبگە=NCCIH |زمان=en}}</ref> گوشاوەکەی لە [[ھێربالیزم]] و [[پزیشکیی کۆن|پزیشکیی نەریتی]] دا بە کار ھاتووە،<ref name=":2" /> و وەک [[تەواوکەری خۆراکی|تەواوکەرێکی خۆراکی]] دەبازێڕێنرێ.<ref name=":2" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Licorice Uses, Benefits & Dosage |ناونیشان=https://www.drugs.com/npp/licorice.html |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |وێبگە=Drugs.com |زمان=en}}</ref> == وەسف == مێکووک گژوگیایەکی فرەساڵەیە، تا ١ مەتر بەرز دەبێ. [[گەڵا|گەڵاکانی]]، بە ٩ تا ١٧ [[گەڵاچە|گەڵاچەوە]]، پەڕاسان و ٧ تا ١٥ سانتیمەتر درێژن. [[گوڵ|گوڵەکانی]] ئەرخەوانی بەرەو شینی سپیباون و ٨ تا ١٢ میلیمەتر درێژن. [[میوە|بەرەکەی]]، کە ٢٠ تا ٣٠ میلیمەتر درێژە، درێژکۆڵەیە و چەندین [[تۆو]] لە خۆ دەگرێ.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|title=Dictionary of gardening|date=1992|publisher=Macmillan Press ; Stockton Press|isbn=978-0-333-47494-5|editor-last=Huxley|editor-first=Anthony Julian|location=London : New York|editor-last2=Griffiths|editor-first2=Mark|editor-last3=Royal Horticultural Society (Great Britain)}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|}} {{Taxonbar|from=Q257106}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ڕوەک|خۆراک|پزیشکی|ئاسیا|ئەورووپا}} {{خۆراک-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:مێکووک]] [[پۆل:بەھارات]] [[پۆل:بەھاراتە ھیندییەکان]] [[پۆل:ڕوەکە پزیشکییەکان]] [[پۆل:ڕوەکەکان، وەسفکراوی ١٧٥٣]] iopm6cfoqqugh1xfb9go5plgx3xqe5e 0 304219 1680403 1679990 2026-10-04T14:20:39Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٢ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680403 wikitext text/x-wiki {{Infobox website|name=فیلیمۆ|native_name=فیلیمو|native_name_lang=fa|logo=Filimo logo (en) 2025.svg|logo_alt=لۆگۆی فیلیمو|logo_caption=لۆگۆی فیلیمۆ|screenshot=|collapsible=|collapsetext=وێنەی شاشە|caption=|company_type=تایبەت|type=[[ڤیدیۆ بەپێی داواکاری]]|language=فارسی، ئینگلیزی|location=تاران، ئێران|country_of_origin=ئێران|parent=سەبا ئایدیای|url=https://www.filimo.com|registration=پێویستە|num_users={{increase}} ١,٠٨٠,٠٠٠ (تا ساڵی ٢٠٢٢)|revenue={{increase}} ٧٣٠٫٥ {{nbsp}}میلیار [[تومانی ئێرانی|تمەن]] (٢٠٢٢)<ref>{{cite news |last1=آستانه |first1=مجتبی |title=گزارش عملکرد فیلیمو تا نیمه نخست ۱۴۰۱: درآمد ۵۷۴ میلیارد تومانی طی شش ماه |url=https://digiato.com/article/2023/04/21/filimo-report-1401 |access-date=22 April 2025 |work=دیجیاتو |date=21 April 2024 |language=fa-IR}}</ref>|launch_date=کانوونی دووەمی ٢٠١٥|current_status=چالاک}} '''فیلیمۆ''' ({{langx|fa|فیلیمو}}) خزمەتگوزارییەکی پەخشی [[ڤیدیۆ بەپێی داواکاری|ڤیدیۆ بەپێی داواکاریی]] ئێرانییە، کە لەلایەن کۆمپانیای سەبا ئایدیایەوە خاوەندارێتی و دەکرێت.<ref>{{Cite web |url=https://digiato.com/article/2015/05/19/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%A2%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%81%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%85%D9%8و%D9%8B-%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D8%B4%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7 |access-date=2024-12-12 |website=دیجیاتو |language=fa-IR |title=A look at Filmo; Watch HD movies and animations online}} {{بەستەری مردوو|url=https://digiato.com/article/2015/05/19/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%A2%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%81%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%85%D9%258%D9%88%D9%8B-%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D8%B4%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> فیلیمۆ کۆمەڵێک فیلم، زنجیرەی تلەفیزیۆنی، [[فیلمی بەڵگەنامەیی|بەڵگەنامەیی]]، و ناوەڕۆکی ڤیدیۆیی دیکەی ھەمەجۆر لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی پێشکەش دەکات. ئەم پلاتفۆرمە بە شێوەیەکی بەربڵاو لە [[ئێران|ئێراندا]] بەکاردێت و زیاتر لە ٥٠٪ی پشکی بازاڕی لە پیشەسازیی پەخشی ئێرانی بەدەستەوەیە. زیاتر لە ٤٠٠,٠٠٠ بەشداربووی مانگانەی ھەیە، و بەکارھێنەرانی مانگانە زیاتر لە ٤٥٠ ملیۆن خولەک ناوەڕۆکی ڤیدیۆیی تێدا تەماشا دەکەن.<ref>{{Cite web |url=https://www.filimo.com/ |access-date=2023-06-30 |website=Filimo |language=fa |title=Filimo from the point of view of Filimo's statistics}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://digiato.com/article/2018/06/10/گفتگو-با-مدیرعامل-صبا-ایده |access-date=2023-06-30 |website=دیجیاتو |language=fa-IR |title=Saba Idea says about the unexpected}}</ref> == مێژوو == فیلیمۆ لە شوباتی ٢٠١٥دا بە ناوی «آپارات فیلیمو» دەستی بە خزمەتگوزاری کرد، وەک بەشێک لە گەشەپێدانی فراوانتری پلاتفۆرمی ھاوبەشکردنی ڤیدیۆیی آپارات. دوای ماوەیەکی کورت، ناوی خزمەتگوزارییەکە گۆڕدرا بۆ فیلیمۆ. یەکەم وەشانی ئەپڵیکەیشنی فیلیمۆ لە حوزەیرانی ٢٠١٥ بۆ بەکارھێنەرانی [[ئەندرۆید]] بڵاوکرایەوە. تا ئازاری ٢٠١٥، فیلیمو گەیشتە وەرچەرخانێکی گرنگ بە زیاتر لە یەک ملیۆن بینینی ڤیدیۆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.filimo.com/filimobox |access-date=2023-06-30 |website=Filimobox |language=fa |title=Filmobox transforms home TV into cinema}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٦دا، فیلیمۆ گەشەکردنێکی بەرچاوی بەخۆیەوە بینی، بەجۆرێک کە بڕی بینینی ناوەڕۆکی ڤیدیۆیی ١ ملیار خولەکی تێپەڕاند و ٤٤٥٪ زیادی کرد. جگە لەوەش، بنکەی بەکارھێنەرانی پلاتفۆرمەکە لەو ساڵەدا ٥٨١٪ زیادی کرد.<ref>{{Cite web |date=2023-06-30 |url=https://www.filimo.com/shot/ |access-date=2023-06-30 |website=فیلیموشات |language=fa-IR |title=Filmoshot magazine of moviegoers and serial watchers}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-01-30 |url=https://www.zoomit.ir/2018/7/7/283978/filimo-statistical-report-published-96/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130220525/https://www.zoomit.ir/2018/7/7/283978/filimo-statistical-report-published-96/ |archive-date=2019-01-30 |access-date=2023-06-30 |title=Filmo published the statistical report of 2016}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٦دا، فیلیمو وەشانێکی تایبەتی ئەپەکەی بۆ ئەندرۆید تیڤی خستەڕوو، کە دەستگەیشتنی بە ئامێرەکان زیاتر ئاسان کرد.<ref>{{Cite web |url=https://www.filimo.com/filimobox |access-date=2023-06-30 |website=Filimobox |language=fa |title=Filmo box transforms home TV into cinema}}</ref> تا ئابی ٢٠١٧، فیلیمو دەستی کرد بە پێشکەشکردنی خزمەتگوزاریی بەشداربووان بە شێوەی ٢٤/٧ بۆ وەڵامدانەوەی پرسیار و کێشە تەکنیکییەکانی بەکارھێنەران. لە ئابی ٢٠١٩دا، فیلیمو بەرھەمێکی ڕەقەکاڵایی بە ناوی «فیلیمو بۆکس» خستە بازارەوە، کە ڕێگە بە بەکارھێنەران دەدات ناوەڕۆکەکانی فیلیمۆ لەسەر تەلەفیزیۆنەکانیان بە ڕوونیی [[ڕەزۆلیوشنی ٤کەی]] پەخش بکەن.<ref>{{Cite web |url=https://digiato.com/article/2020/08/03/فیلیمو-باکس-معرفی-شد |access-date=2023-06-30 |website=دیجیاتو |language=fa-IR |title=Filmo Box was introduced; The first hardware of Saba Idea Holding entered the market}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |date=2020-09-14 |url=https://www.zoomit.ir/review/361583-filimo-box-review/ |access-date=2023-06-30 |website=زومیت |language=fa |title=Filmobox review}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=2020-08-03 |url=https://www.khabaronline.ir/news/1417656/ورود-باکس-اختصاصی-فیلیمو-به-بازار-تکنولوژی-فیلیمو-باکس-را-از |access-date=2023-06-30 |website=خبرآنلاین |language=fa |title=Where to buy the entry of exclusive filmo box in the filmo box technology market?}}</ref> == بەرھەمەکان == === فیلیمو بۆکس === لە ئابی ٢٠١٩دا، سەبا ئایدیای «فیلیمو بۆکس» ڕاگەیاند، کە ئامێرێکی ڕەقەکاڵاییە و بۆ باشترکردنی ئه‌زموونی پەخشی بەکارھێنەران دیزاین کراوە. ئەم بۆکسە لەسەر بنەمای [[ئەندرۆید]] کار دەکات و خاوەنی ٢ گێگابایت [[ڕام|ڕامی]] DDR4 و ١٦ گێگابایت بیرگەی ناوەکییە. ئامێرەکە ڕێگە بە بەکارھێنەران دەدات ناوەڕۆکی فیلیمو لەسەر تەلەفیزیۆنەکانیان بە ڕوونیی 4K پەخش بکەن، کە ئەزموونێکی بینینی سەرنجڕاکێشتر پێشکەش دەکات.<ref>{{Cite web |url=https://digiato.com/article/2020/08/03/فیلیمو-باکس-معرفی-شد |access-date=2023-06-30 |website=دیجیاتو |language=fa-IR |title=Filmo Box was introduced; The first hardware of Saba Idea Holding entered the market}}</ref><ref name=":02" /><ref name=":12" /> === پێشکەشکردنی ناوەڕۆکی خۆڕایی === لە بۆنە تایبەتەکاندا وەکو پشووەکان، فیلیمو بەشێک لە ناوەڕۆکەکانی بە خۆڕایی پێشکەش دەکات، کە بە شێوەیەکی ئاسایی پێویستیان بە بەشداربوونی بەپارەیە. بۆ نموونە، پلاتفۆرمەکە لە سەری ساڵی ئێرانی(کوردی) ([[نەورۆز]]) و مانگی پیرۆزی [[ڕەمەزان]] لە ساڵی ٢٠٢١دا دەستگەیشتنی خۆڕایی بۆ بەشێک لە ناوەڕۆکەکانی دابین کرد.<ref>{{Cite web |date=2025-03-15 |url=https://www.tehrantimes.com/news/511007/Iran-welcomes-Nowruz-a-season-of-renewal |access-date=2025-07-07 |website=Tehran Times |language=en |title=Iran welcomes Nowruz, a season of renewal}}</ref> == تلویکا == فیلیمۆ پلاتفۆرمی تلویکا (Televika)ی خستە گەڕ، کە خزمەتگوزارییەکی پەخشە و بۆ بینەرانی دەرەوەی ئێران دیزاین کراوە، و فیلم و زنجیرە تلویزیۆنییەکانی [[ڕۆژاوای ئاسیا]] پێشکەش دەکات. ئەم پلاتفۆرمە کۆمەڵێک ناوەڕۆک دابین دەکات کە ڕەنگدانەوەی کلتوورە جیاوازەکان، مێژوو و چیرۆکە ھاوچەرخەکانی ناوچەکەیە، و بە ژێرنووسی [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]، [[زمانی کوردی|کوردی]]، و [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] بەردەستە. تلویکا کۆمەڵێک ژانری جۆراوجۆر دەگرێتەوە، لەوانە [[درامای مێژوویی|دراما مێژوویییەکان]]، دەقە ھاوچەرخەکان، [[فیلمی بەڵگەنامەیی|بەڵگەنامەیییەکان]]، و ڕاھێنانی خێزانی. لەکاتێکدا جەخت لەسەر بەرھەمی دروستکەرانی ڕۆژاوای ئاسیا دەکاتەوە، ناوەڕۆکی پلاتفۆرمەکە دەکرێت سەرنجی ھەر کەسێک ڕابکێشێت کە بەدوای چیرۆکخوێنەوەی تایبەت و ڕوانگەی نوێدا دەگەڕێت لە چوارچێوەیەکی کلتووری جیاوازەوە. تلویکا ئامانجی بازاڕی نێودەوڵەتییە و دەستگەیشتن بۆ بەکارھێنەرانی سەرانسەری جیهان دابین دەکات. ئەم خزمەتگوزارییە پشتگیری لە ڕێگە جیاوازەکانی پارەدانی نێودەوڵەتی دەکات، کە ڕێگە بە بینەرانی وڵاتە جیاوازەکان دەدات بەشدارببن. ئەمەش مەودای پلاتفۆرمەکە فراوانتر دەکات و دەیکاتە بژاردەیەکی دەستگەیشتوو بۆ بینەرانی جیهانی کە ئارەزووی کۆڵینەوە لە سینەما و تلویزیۆنی ڕۆژاوای ئاسیا دەکەن. بە پێشکەشکردنی ئەو چیرۆکانەی کەمتر بینراون، تلویکا دەرفەتی کۆڵینەوە لە ڕەھەندە ھونەری و کۆمەڵایەتییەکانی ڕۆژاوای ئاسیا دەستەبەر دەکات.<ref>{{Cite web |last=ملکی |first=شیدا |date=2021-04-04 |url=https://way2pay.ir/228534/ |access-date=2024-12-31 |website=راه پرداخت |language=fa-IR |title=آیا پلتفرم‌های ایرانی می‌توانند از درگاه‌های پرداخت بین‌المللی استفاده کنند؟ / تلویکا شعبه اروپایی فیلیمو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250327200737/https://way2pay.ir/228534/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٥ |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |last= |date= |url=https://borna.news/fa/news/1482061/%D9%BE%D8%B4%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%80-%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B7%DB%80-%D9%81%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%85%D9%8و-%D9%88-%D8%AA%D9%84%D9%8و%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA |access-date=2024-12-31 |website=borna.news |language=fa |title=پشت پردۀ رابطۀ «فیلیمو» و «تلویکا» چیست؟}} {{بەستەری مردوو|url=https://borna.news/fa/news/1482061/%D9%BE%D8%B4%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%80-%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B7%DB%80-%D9%81%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%85%D9%258%D9%88-%D9%88-%D8%AA%D9%84%D9%258%D9%88%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.televika.com/about |title=televika}}</ref> == ئەمەش ببینە == [[فیلمنێت]] [[نماوا]] تلویکا == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.filimo.com/ ماڵپەڕی ڕەسمی] * [https://cafebazaar.ir/app/com.aparat.filimo?l=en فیلیمو لە کافە بازاڕ] == سەرچاوەکان == <references /> {{پۆلی کۆمنز|Filimo}} [[پۆل:نەرمامێرەکانی ئەندرۆید]] [[پۆل:خزمەتگوزاری پەخشی تەلەڤزیۆنی ئینتەرنێت]] [[پۆل:خزمەتگوزارییەکانی بەشداریکردنی ڤیدیۆ لەسەر داواکاری]] [[پۆل:نەرمەکاڵای تی ڤی ئۆ ئێس]] [[پۆل:بەرنامەکانی یوونیڤەرساڵ ویندۆز پلاتفۆڕم]] [[پۆل:ماڵپەڕە ئێرانییەکان]] 6jk95uwjdgk384fot0x9iq9zxk4dirs 0 304220 1680634 1671694 2026-10-04T23:45:55Z Bilalinfo 57400 /* فیلم و زنجیرە */ 1680634 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|image=Hassan Fathi in Shahrzad Series closing ceremony.jpg|caption=فەتحی لە ڕێوڕەسمی کۆتاییھاتنی [[شارزاد (کۆمەڵەی ڕۆژنامەوانی)|شارزاد]] (مەیی ٢٠١٦)|name=حەسەن فەتحی<br>{{lang|fa|حسن فتحی}}|birth_name=|birth_date={{birth date and age|mf=yes|1959|9|2}}|birth_place=[[تاران]]، ئێرانی|othername=|occupation={{hlist|[[دەرهێنەری فیلم]]|[[سیناریۆنووس]]|[[دەرهێنەری تەلەفیزیۆنی]]}}|yearsactive=|spouse=|children=٢|parents=|website=|awards=}} '''حەسەن فەتحی''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: {{lang|fa|حسن فتحی}}؛ لەدایکبووی ٢ی ئەیلوولی ١٩٥٩) [[دەرهێنەری فیلم]] و [[سیناریۆنووس|سیناریۆنووسێکی]] ئێرانییە.<ref>{{Cite web |url=http://ifilmtv.ir/English/Star/48210/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20160412183424/http://www.ifilmtv.ir/English/Star/48210/ |archive-date=2016-04-12 |access-date=2016-07-20 |title=Hassan Fathi biography in IFilm |url-status=dead}}</ref> فەتحی زیاتر بەهۆی زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە مێژوویییە بەناوبانگەکانییەوە ناسراوە. == ژیان == حەسەن فەتحی هاوسەرگیری لەگەڵ ئەعزەم برۆجێردی کردووە. هاوسەرەکەی خاوەنی بڕوانامەی ماستەرە لە ئەدەبیاتی دراماییدا و نووسەری چەندین شانۆنامەیە. حەسەن فەتحی و ئەعزەم برۆجێردی دوو کوڕیان هەیە بە ناوەکانی محەممەدرەزا و ئامیرحوسێن. محەممەدرەزا فەتحی لە بواری [[مۆسیقا|مۆسیقادا]] کار دەکات، لەکاتێکدا ئەمیرحوسێن فەتحی [[ئەکتەر|ئەکتەرە]].<ref>{{Cite web |url=https://fa.wikida.ir/wiki/%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D9%81%D8%AA%D8%AD%DB%8C |access-date=2024-09-17 |website=fa.wikida.ir |language=fa |title=حسن فتحی - دانشنامه ویکیدا}}</ref> == پیشە == ناوبراو خاوەنی بڕوانامەی [[بەکالۆریۆس|بەکالۆریۆسە]] لە دەروونناسی لە زانکۆی شەھید بەھەشتی و بڕوانامەی ماستەر لە دەرهێنەری لە زانکۆی ئازادی ئیسلامیی تاران.<ref>{{Cite web |url=http://en.shahrzadseries.com/archives/35 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170212105140/http://en.shahrzadseries.com/archives/35 |archive-date=2017-02-12 |access-date=2016-07-20 |title=EM Film Archived |url-status=dead}}</ref> فەتحی درامانووس و دەروونناسێکی داهێنەرە. ئەو چالاکییە ھونەرییەکانی بە ڕۆڵگێڕان لە شانۆی زانکۆ دەست پێکرد. بەڵام چالاکییە پیشەیییەکانی دەست پێکرد و لە ساڵی ١٩٨٩ەوە چووە ناو جیهانی هونەرەوە بە نووسینی ڕەخنەی شانۆ و سینەما لە گۆڤارەکانی وەک سرووش، تەمەشاخانە، دنیای تصویر، و نمایش، هەروەها نووسین و دەرهێنانی شانۆ. لەم ڕووەوە، دەکرێت وەک توێژەرێکی هونەر و سینەماش سەیر بکرێت. لە ساڵی ١٩٩٣ەوە چوو بۆ تەلەڤیزیۆن و دەستیکرد بە دروستکردنی زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی و لە ساڵی ٢٠٠٤دا بە دروستکردنی فیلمی "هاوسەرگیری بە شێوازی ئێرانی" پەیوەندی بە دەرهێنەرانی سینەمای ئێرانییەوە کرد. هەروەها فەتحی وەک مامۆستا لە زانکۆ جیاوازەکاندا وانە دەڵێتەوە و ئێستا بەڕێوەبەری پەروەردەییی پەیمانگای هونەری و کلتووری کارنامەیە.<ref>{{Cite web |url=http://www.karname.ir/En/Karnameh-HomePage |archive-url=https://web.archive.org/web/20160821002454/http://www.karname.ir/En/Karnameh-HomePage |archive-date=2016-08-21 |access-date=2016-07-20 |title=Karname |url-status=dead}}</ref> فەتحی دوو زنجیرەی گەورەی لە ئێران دروستکرد، "''مدار صفر درجه''" و "[[شەھرەزاد (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|شەهرەزاد]]". زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی "ھاوسێکان"، "پاڵەوانان نامرن"، "بەیانی درەنگە"، "شەوی دەیەم"، "[[میوەی قەدەغەکراو]]"، "ڕووناکتر لە تاریکی"، "فرمێسک و پێکەنین"، و "لە کەناری زایەندەڕوود" ئەنجامی ١٨ ساڵ چالاکیی بەردەوامی حەسەن فەتحین لە بواری زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکاندا. == فیلم و زنجیرە == === زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان === {| class="wikitable sortable" !ساڵ !ناوی زنجیرە !پلە !ڕوونکردنەوەکان |- |1372 |همسایه‌ها |دەرهێنەر | rowspan="4" |[[کەناڵی دوو (ئێران)|کەناڵی دوو]] |- | rowspan="2" |1373 |معمای یک قتل |نووسەر و دەرهێنەر |- |عاطفه | rowspan="4" |دەرهێنەر |- |1374 |سوءتفاهم |- |1375 |هوای تازه | rowspan="2" |[[کەناڵی سێ (ئێران)|کەناڵی سێ]] |- |1377–1376 |فردا دیر است |- |1376 |پهلوانان نمی‌میرند | rowspan="4" |نووسەر و دەرهێنەر |[[کەناڵی دوو (ئێران)|کەناڵی دوو]] |- |1378 |روشن‌تر از خاموشی |پەخش 1382 - [[کەناڵی یەک (ئێران)|کەناڵی یەک]] |- |1380 |شب دهم |پەخشی مەحرەمی 1381 - [[کەناڵی یەک (ئێران)|کەناڵی یەک]] |- |1384 |مدار صفر درجه |پەخش 1386 - [[کەناڵی یەک (ئێران)|کەناڵی یەک]] |- |1386 |میوه ممنوعه | rowspan="4" |دەرهێنەر |پەخشی ڕەمەزانی 1386 - [[کەناڵی دوو (ئێران)|کەناڵی دوو]] |- |1387 |اشک‌ها و لبخندها |پەخشی نەورۆزی 1388 - [[کەناڵی یەک (ئێران)|کەناڵی یەک]] |- |1389 |در مسیر زاینده‌رود |پەخشی ڕەمەزانی 1389 - [[کەناڵی یەک (ئێران)|کەناڵی یەک]] |- |1391 |زمانه |[[کەناڵی سێ (ئێران)|کەناڵی سێ]] |- |1394–1393 |[[شەھرەزاد (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|شەهرزاد]] | rowspan="4" |نووسەر و دەرهێنەر | rowspan="3" |(تۆڕی ماڵەوە) هاونووسین لەگەڵ نغمه ثمینی |- |1395 |شهرزاد ۲ |- |1396 |شهرزاد ۳ |- |1400 |[[جەیران (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|جەیران]]<ref>{{یادکرد وب|نویسنده=ایسنا|نشانی=https://www.isna.ir/news/1400012917243/همه-چیز-درباره-سریال-جیران-حسن-فتحی|عنوان=همه چیز دربارهٔ سریال جیرانِ «حسن فتحی»|ناشر=|تاریخ=|تاریخ بازبینی=}}</ref> |[[فیلیمۆ]] |- |1403 |[[ئەزازیل (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|ئەزازیل]]<ref>{{یادکرد وب|عنوان=حاشیه‌ای از جنس دیگر برای سریال حسن فتحی|نشانی=https://www.isna.ir/news/1403020906422|وبگاه=ایسنا|تاریخ=2024-04-28|بازبینی=2024-10-17|کد زبان=fa}}</ref> |دەرهێنەر |[[نەماوا]] |} === فیلمی سینەمایی === # دەرهێنانی فیلمی سینەمایی ازدواج به سبک ایرانی نووسینی مینو فرشچی؛ 1383 # نووسین و دەرهێنانی فیلمی سینەمایی پستچی سه بار در نمی‌زند؛ 1387 # دەرهێنانی فیلمی سینەمایی کیفر نووسینی علیرضا نادری؛ 1388 # نووسین و دەرهێنانی فیلمی سینەمایی یک روز دیگر؛ 1391<ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138303302001|عنوان=نسخه آرشیو شده|بازبینی=۱۵ مارس ۲۰۱۰|archive-date=۱۸ ژانویه ۲۰۱۰|archive-url=https://web.archive.org/web/20100118023204/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138303302001|dead-url=yes}}</ref> # دەرهێنانی فیلمی سینەمایی مست عشق نووسینی فرهاد توحیدی؛ 1398 === فیلمی تەلەفیزیۆنی === # نووسین و دەرهێنانی فیلمی تەلەفیزیۆنی یک روز معمولی؛ 1381 # نووسین و دەرهێنانی فیلمی تەلەفیزیۆنی نسخه خطی؛ 1382 # سەرلەنوێ نووسینەوە و دەرهێنانی فیلمی تەلەفیزیۆنی رویاهایت را به خاطر بسپار نووسینی فرهاد توحیدی؛ 1383 # نووسین و دەرهێنانی فیلمی تەلەفیزیۆنی دنده معکوس؛ 1388 # دەرهێنانی فیلمی تەلەفیزیۆنی چرخ و فلک نووسینی علیرضا مسعودی؛ 1391<ref>http://www.javanemrooz.com/cinema/person-168.aspx</ref> === فیلمی بەڵگەنامەیی === # توێژینەوە و نووسینی زنجیرەی بەڵگەنامەییی 18 بەشیی مێژووی شانۆی جیهان؛ کەناڵی 2؛ 1371 # توێژینەوە و نووسینی زنجیرەی بەڵگەنامەییی 18 بەشیی مێژوو و گۆڕانکاریی هونەر؛ کەناڵی 2؛ 1371 # توێژینەوە و نووسینی زنجیرەی 26 بەشیی مێژووی شانۆنامە نەریتییەکانی ئێران؛ کەناڵی جام جەم؛ 1375<ref name="theater.ir">{{یادکرد وب|عنوان=حسن فتحی|نشانی=https://theater.ir/fa/artists/1282|ناشر=ایران تئاتر|تاریخ بازبینی=10 مه 2024}}</ref> # نووسین و دەرهێنانی بەڵگەنامەییی سفر ناتمام دەربارەی ژیانی نادر ابراهیمی؛ 1391<ref name="hassanfathi.com">{{یادکرد وب|url=http://hassanfathi.com/filmography_fa.asp|title=نسخه آرشیو شده|accessdate=۱ ژوئن ۲۰۱۶|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160322163351/http://www.hassanfathi.com/filmography_fa.asp|archivedate=۲۲ مارس ۲۰۱۶|dead-url=yes}}</ref> === شانۆ === # ڕۆڵگێڕان لە شانۆگەریی چهار صندوق نووسینی بهرام بیضایی بە دەرهێنانی فردوس کاویانی؛ تاران، فەرهەنگسەرای نیاوەران؛ 1358 – 1359 # نووسەر و دەرهێنەری شانۆگەریی هی هی ماتادور؛ تاران، تیئاتر شهر، هۆڵی قەشقایی؛ 1368 # نووسەر و دەرهێنەری شانۆگەریی مضحکه پهلوان و پری؛ تاران، هۆڵی هنر؛ 1369 # دەرهێنانی شانۆگەریی داوری اینیدرا نووسینی دان کوپال موکرجی؛ تاران، هۆڵی سنگلج؛ 1370 # دەرهێنانی شانۆگەریی در خیابان‌های سرد شب نووسینی اعظم بروجردی؛ تاران، موزەی ئازادی؛ 1372 # دەرهێنانی تەلەشانۆی ملکه‌های فرانسه نووسینی تورنتو وایلدر؛ کەناڵی 2؛ 1373 # دەرهێنان و سەرلەنوێ نووسینەوەی تەلەشانۆی معمای یک قتل نووسینی آگاتا کریستی؛ کەناڵی 2؛ 1373 # دەرهێنانی تەلەشانۆی سوءتفاهم نووسینی آلبر کامو؛ کەناڵی 2؛ 1374 # دەرهێنان و سەرلەنوێ نووسینەوەی تەلەشانۆی تله موش نووسینی آگاتا کریستی؛ کەناڵی 2؛ 1375 # دەرهێنان و سەرلەنوێ نووسینەوەی تەلەشانۆی جان گابریل بورکمان نووسینی هنریک ایبسن؛ کەناڵی 2؛ 1376<ref name="theater.ir" /> # دەرهێنانی شانۆی گربه نره فرانک لوکاس کەناڵی یەک؛ 1364<ref>{{یادکرد وب|نویسنده=|کد زبان=|تاریخ=۱۳ مهر ۱۳۹۷|وبگاه=همشهری آنلاین|نشانی=https://www.hamshahrionline.ir/news/418329/زندگینامه-حسن-فتحی-۱۳۳۸|عنوان=زندگینامه:حسن فتحی}}</ref><ref>{{یادکرد وب|نویسنده=|کد زبان=|تاریخ=۳ مهر ۱۳۹۶|وبگاه=افکار نیوز|نشانی=https://www.afkarnews.com/بخش-فرهنگ-هنر-6/664322-سال-از-قصه-گویی-های-حسن-فتحی-گذشت|عنوان=۲۰ سال از قصه‌گویی‌های حسن فتحی گذشت}}</ref> === ناوبژیوانی لە فێستیڤاڵەکاندا === * فێستیڤاڵی شانۆی ئایینی ـ نەریتی؛ 1381 * فێستیڤاڵی شانۆی فەجر؛ 1382<ref name="theater.ir" /> * سەرۆکی دەستەی ناوبژیوانانی پێشبڕکێی ستاره بیست == خەڵاتەکان و شانازییەکان == {| class="wikitable sortable" style="width:99%; border:0; text-align:center;" !فێستیڤاڵ/خەڵات !ساڵ !پۆل !بەرهەمی پاڵێوراو !ئەنجام !سەرچاوەکان |- ! rowspan="2" scope="row" |[[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] | rowspan="2" |1387 |باشترین دەرهێنەری | rowspan="2" |پستچی سه بار در نمی‌زند | {{nom}} |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=نامزدی «دربارهٔ الی» و «تردید» در ده رشته، نامزدهای دریافت سیمرغ بلورین جشنوارهٔ فیلم فجر معرفی شدند|نشانی=https://www.isna.ir/news/8711-13209/نامزدي-درباره-الي-و-ترديد-در-ده-رشته-نامزدهاي-دريافت-سيمرغ-بلورين|وبگاه=ایسنا|تاریخ=2009-02-09|بازبینی=2023-07-30|کد زبان=fa}}</ref> |- |باشترین دەرهێنەری ^{_{(لە بەشی ڕوانینی نوێ)}} | {{nom}} |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=۲۷ سیمرغ بلورین به برگزیدگان جشنوارهٔ بیست و هفتم اهدا شد|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/832616/27-سیمرغ-بلورین-به-برگزیدگان-جشنواره-بیست-و-هفتم-اهدا-شد|وبگاه=خبرگزاری مهر|تاریخ=2009-02-11|بازبینی=2023-07-30|کد زبان=fa}}</ref> |- ! rowspan="14" scope="row" |[[خەڵاتی حافز]] | rowspan="2" |1381 |باشترین دەرهێنەری تەلەڤیزیۆنی | rowspan="2" |شب دهم | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center " |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=ششمین دوره جشن حافظ (سال 1381) - جشن حافظ|نشانی=https://www.hafezawards.com/6th-hafez-awards-1381/|تاریخ=1400-12-02|بازبینی=2022-03-17|کد زبان=fa-IR}}</ref> |- |باشترین فیلمنامەی تەلەڤیزیۆنی | {{won}} |- | style="text-align:center;" |1384 |باشترین فیلمنامەی تەلەڤیزیۆنی | align="center" |روشن‌تر از خاموشی | {{won}} |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=هشتمین دوره جشن حافظ (سال 1384) - جشن حافظ|نشانی=https://www.hafezawards.com/8th-hafez-awards-1384/|تاریخ=1400-12-02|بازبینی=2022-03-17|کد زبان=fa-IR}}</ref> |- | rowspan="2" |1388 |باشترین دەرهێنەری تەلەڤیزیۆنی | rowspan="2" |مدار صفر درجه | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center " |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=یازدهمین دوره جشن حافظ (سال 1388) - جشن حافظ|نشانی=https://www.hafezawards.com/11th-hafez-awards-1388/|تاریخ=1400-12-02|بازبینی=2022-03-17|کد زبان=fa-IR}}</ref> |- |باشترین فیلمنامەی تەلەڤیزیۆنی | {{nom}} |- | style="text-align:center;" |1390 |باشترین دەرهێنەری تەلەڤیزیۆنی | align="center" |در مسیر زاینده‌رود | {{nom}} |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=دوازدهمین دوره جشن حافظ (سال 1390) - جشن حافظ|نشانی=https://www.hafezawards.com/12th-hafez-awards-1390/|تاریخ=1400-12-02|بازبینی=2022-03-17|کد زبان=fa-IR}}</ref> |- | rowspan="2" |1395 |باشترین دەرهێنەری تەلەڤیزیۆنی | rowspan="2" |شهرزاد ۱ | {{won}} | rowspan="2" style="text-align:center " |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=شانزدهمین دوره جشن حافظ (سال 1395) - جشن حافظ|نشانی=https://www.hafezawards.com/16th-hafez-awards-1395/|تاریخ=1400-12-02|بازبینی=2022-03-17|کد زبان=fa-IR}}</ref> |- |باشترین فیلمنامەی تەلەڤیزیۆنی | {{nom}} |- | rowspan="2" |1397 |باشترین دەرهێنەری تەلەڤیزیۆنی | rowspan="2" |شهرزاد ۳ | {{won}} | rowspan="2" style="text-align:center " |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=هجدهمین دوره جشن حافظ (سال 1397) - جشن حافظ|نشانی=https://www.hafezawards.com/18th-hafez-awards-1397/|تاریخ=1400-12-02|بازبینی=2022-03-17|کد زبان=fa-IR}}</ref> |- |باشترین فیلمنامەی تەلەڤیزیۆنی | {{nom}} |- | rowspan="2" |1402 |باشترین دەرهێنەری تەلەڤیزیۆنی | rowspan="2" |جیران | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center " |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=بیست و دومین دوره جشن حافظ (سال 1402) - جشن حافظ|نشانی=https://www.hafezawards.com/22nd-hafez-awards-1402/|تاریخ=1400-12-02|بازبینی=2022-03-17|کد زبان=fa-IR}}</ref> |- |باشترین فیلمنامەی تەلەڤیزیۆنی | {{nom}} |- | style="text-align:center;" |1403 |باشترین دەرهێنانی سینەمایی | align="center" |مست عشق | {{nom}} |<ref>{{یادکرد وب|عنوان=بیست و سومین دوره جشن حافظ (سال 1403) - جشن حافظ|نشانی=https://www.hafezawards.com/23th-hafez-awards-1403/|تاریخ=1400-12-02|بازبینی=2022-03-17|کد زبان=fa-IR}}</ref> |} * خەڵاتی باشترین دەرهێنەر بۆ فیلمی دنده معکوس لە یەکەمین فێستیڤاڵی تەلەڤیزیۆنیی جام جەم، بەفرانباری 1390 * دیپلۆمی شانازی و تەندیسی باشترین دەرهێنەر بۆ فیلمی دنده معکوس لە فێستیڤاڵی فیلمی شاری، 1390 * دیپلۆمی شانازی و تەندیسی زێڕین بۆ فیلمنامەی شب دهم لە چوارەمین فێستیڤاڵی دەنگ و ڕەنگ، 1382 * خەڵاتی باشترین دەرهێنەر بۆ فیلمی نسخه خطی لە فێستیڤاڵی دەستنووسەکان، 1383 * خەڵاتی باشترین فیلمنامە و دەرهێنەر لە فێستیڤاڵی فیلمە عاشووراییەکانی سپید بۆ زنجیرەی شب دهم، 1375 * خەڵاتی باشترین دەرهێنەر بۆ زنجیرەکانی مدار صفر درجه و میوه ممنوعه لە فێستیڤاڵی برترینەکانی كەناڵی جیهانیی جام جەم بە ھەڵبژاردەی بینەران، 1386 * دیپلۆمی شانازی و تەندیسی باشترین دەرهێنەر لە بیست و حەوتەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] بۆ فیلمی سینەمایی پستچی سه بار در نمی‌زند لەلایەن ئەنجومەنی ڕەخنەگرانی سینەمای ئێران، 1388 * دیپلۆمی شانازی و تەندیسی زێڕین بۆ دەرهێنەری هونەریی تەلەشانۆی معمای یک قتل لە فێستیڤاڵی دەنگ و ڕەنگ، 1374<ref>{{یادکرد وب|url=http://hassanfathi.com/awards_fa.asp|title=نسخه آرشیو شده|accessdate=۱ ژوئن ۲۰۱۶|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151219064156/http://www.hassanfathi.com/awards_fa.asp|archivedate=۱۹ دسامبر ۲۰۱۵|dead-url=yes}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Commons category|Hassan Fathi}} * {{IMDb name|id=2520000}} * {{Rotten Tomatoes person|hassan_fathi}} * [http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138303302001 «وەرگیراو لە سوورەی سینەما»] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئێران|فیلم}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئێرانی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلم بە زمانی فارسی]] b3jn2ndvl4d7684xaivjp218gs76au8 0 304278 1680630 1672571 2026-10-04T23:39:22Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680630 wikitext text/x-wiki {{Infobox bilateral relations|Austria–Kurdistan Region|Austria|Kurdistan Region}} '''پەیوەندییەکانی نەمسا و هەرێمی کوردستان''' پەیوەندییە دووقۆڵییەکانی نێوان [[نەمسا]] و [[ھەرێمی کوردستان|هەرێمی کوردستانە]].{{Refn|While Kurdistan Region refers to the autonomous Kurdish region in Northern Iraq, [[Iraqi Kurdistan]] is a geographical term referring to the Kurdish area of [[Iraq]]}} نەمسا لە ساڵی 2006ەوە نوێنەرایەتی لە هەرێمی کوردستان لە ڕێگەی نووسینگەیەکی بازرگانی لە [[ھەولێر|هەولێر]] هەیە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.dfr.gov.krd/p/p.aspx?p=39&l=12&s=020100&r=363 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170601182517/http://www.dfr.gov.krd/p/p.aspx?p=39&l=12&s=020100&r=363 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=1 June 2017 |ڕێکەوتی سەردان=25 July 2017 |وێبگە=Kurdistan Regional Government}}</ref> لە کاتێکدا هەرێمی کوردستان لە ساڵی 2012ەوە نوێنەرایەتی لە [[ڤیێنا|ڤیەننا]] هەیە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.austria.krg.org/ |ڕێکەوتی سەردان=25 July 2017 |زمان=German}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.krg.at/beziehungen-zwischen-der-region-kurdistan-irak-und-oesterreich/ |ڕێکەوتی سەردان=25 July 2017 |زمان=German}}</ref> == مێژوو == [[مەلا مستەفا|مستەفا بارزانی]] سەرۆکی یاخیبووانی کورد لە ساڵی 1957 لە [[مۆسکۆ]] لەگەڵ برۆنۆ کریسکی وەزیری دەرەوەی نەمسا کۆبووەوە.<ref>{{cite news|title=Strong Vienna-Erbil Relations Founded on Decades of Good Ties|url=http://www.rudaw.net/english/interview/01042014|accessdate=25 July 2017|agency=Rudaw|date=1 April 2014}}</ref> پەیوەندییەکانی نێوان نەمسا و هەرێمی کوردستان لە ساڵانی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا چڕتر بووەوە کاتێک نەمسا مافی پەنابەری بە پەنابەرە کوردەکانی [[عێراق]] دا. نوێنەری کورد لە نەمسا مستەفا ڕەمەزان گۆران ڕایگەیاند کە: "لەم کاتە سەختانەدا بە درێژایی هەشتاکانی سەدەی ڕابردوو، حکومەتی نەمسا هەرگیز لە پشتیوانیکردنیان نەلەرزین"."<ref>{{cite news|title=Kurdistan in Austria|url=http://investingroup.org/interview/174/dr-mustafa-ramazan-goran-krg-in-austria/|accessdate=25 July 2017|agency=investingroup.com|date=September 2014}}</ref> وەک سەرۆکی نوێی [[پارتی دیموکراتی کوردستان]]، مەسعوود بارزانی لە ساڵی ١٩٧٩ سەردانی ڤیەننای کرد، لەوێ لە هەوڵی تیرۆرکردن ڕزگاری بوو.<ref>{{cite news|title=Profile: Massoud Barzani|url=http://www.aljazeera.com/focus/iraqelection2010/2010/02/2010228850791212.html|accessdate=25 July 2017|agency=Al Jazeera English|date=4 March 2010}}</ref> لە کاتی [[ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان، ١٩٩٢|هەڵبژاردنە گشتییەکانی ساڵی ١٩٩٢]] لە هەرێمی کوردستان، نەمسا شاندێکی پلە باڵای نارد بۆ چاودێریکردنی هەڵبژاردنەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.krg.at/en/beziehungen-zwischen-der-region-kurdistan-irak-und-oesterreich/ |ڕێکەوتی سەردان=25 July 2017 |وێبگە=The Kurdistan Regional Government Representation in Austria |ref=27 October 2016}}</ref> دوای ئەوەی بەناو [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|دەوڵەتی ئیسلامی]] (داعش) هاتە ناو عێراق و [[مووسڵ|موسڵی]] گرت لە کاتی [[ھێرشەکانی باکووری عێراق (حوزەیرانی ٢٠١٤)|هێرشەکانی باکووری عێراق]]، نەمسا بڕیاریدا یەک ملیۆن و 250 هەزار دۆلار بۆ حکومەتی کوردی بنێرێت بۆ ڕوبەڕوبونەوەی زیادبوونی ژمارەی ئاوارەکانی ناوخۆ.<ref>{{cite news|title=Austrian foreign minister in Erbil to boost ties, vows more humanitarian aid|url=http://kurdishdailynews.org/2015/02/03/austrian-foreign-minister-in-erbil-to-boost-ties-vows-more-humanitarian-aid/|accessdate=25 July 2017|agency=Kurdish Daily News|date=3 February 2015|archive-date= ٨ی ئابی ٢٠١٨|archive-url=https://web.archive.org/web/20180808233959/http://kurdishdailynews.org/2015/02/03/austrian-foreign-minister-in-erbil-to-boost-ties-vows-more-humanitarian-aid/|url-status=dead}}</ref> == سەردانی ئاستی بەرز == [[File:Falah_Mustafa_Bakir_Sebastian_Kurz_June_2015_(18551921804).jpg|چەپ|وێنۆک|200x200پیکسڵ| فەلاح مستەفا وەزیری دەرەوەی کورد لە ساڵی ٢٠١٥ چاوی بە سیباستیان کورز هاوتا نەمساییەکەی دەکەوێت]] == هەروەها سەیری بکە == * پەیوەندییەکانی دەرەوەی نەمسا * [[پەیوەندییەکانی دەرەوەی ھەرێمی کوردستان|پەیوەندییەکانی دەرەوەی هەرێمی کوردستان]] * [[دانیشتووانی کورد|کورد لە نەمسا]] * [[مەسعوود بارزانی|هەوڵی تیرۆرکردنی مەسعود بارزانی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پەیوەندییەکانی دەرەوەی ھەرێمی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|سیاسەت}} [[پۆل:پەیوەندییەکانی دەرەوەی ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] co9kw98d083hvuftezmh29qi2urbvbq 0 304316 1680706 1678421 2026-10-05T02:28:09Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680706 wikitext text/x-wiki {{Short description|ڕۆمانێکی نووسەری ئێرانی فەتانە حەج سەید جەوادی}}{{Infobox book | name = کازیوەی خومار | image = بامداد خمار.jpg | caption = | author = [[فەتانە حاج سەید جەوادی]] | title_orig = بامداد خمار | orig_lang_code = fa | country = {{IRN}} | language = فارسی | genre = [[ڕۆمان]] | publisher = نەشری ئەلبورز | pub_date = 1995 | pages = 440 | isbn = 964-442-256-2 | english_pub_date = 2022 | translator = دەزگای فیرووز (بڵاوکار) }} '''''کازیوەی خومار'''''<ref>{{Cite book|last1=Javadi|first1=Fattaneh Haj Seyed|url=https://books.google.com/books?id=KGttEAAAQBAJ|title=The Morning After: Persian Best-Selling Novel of All Time|date=29 April 2022|publisher=Firouz Media|isbn=978-1-7396603-1-4}}</ref> ({{langx|fa|بامداد خمار}})<ref name=":0">{{Cite news|date=2005-06-29|title=Women Writing Novels Emerge as Stars in Iran (Published 2005)|url=https://www.nytimes.com/2005/06/29/books/women-writing-novels-emerge-as-stars-in-iran.html|access-date=2025-10-27|work=[[The New York Times]]|language=en}}</ref> [[ڕۆمان|ڕۆمانێکە]] لەلایەن نووسەری ئێرانی [[فەتانە حاج سەید جەوادی]]، کە بۆ یەکەم جار لە ساڵی ١٩٩٥دا بڵاوکرایەوە. چیرۆکەکە باس لە خۆشەویستییەکی تراژیدی لە نێوان ژنێکی گەنجی [[ئەرستۆکراسی|ئەرستۆکرات]] و دارتاشێکی چینی خوارەوە دەکات. بووە یەکێک لە پڕفرۆشترین ڕۆمانەکانی ئەدەبیاتی ھاوچەرخی ئێرانی و زۆرجار وەک نموونەیەکی دیاری ئەدەبیاتی بەناوبانگی نوێ لە [[ئێران|ئێراندا]] ئاماژەی پێدەکرێت.<ref name=":0" /> == بڵاوکردنەوە و پێشوازی == بەپێی ڕاپۆرتەکان، ''کازیوەی خومار'' لە دوو ساڵی یەکەمیدا نزیکەی ١٥٠٬٠٠٠ دانەی لێ فرۆشرا، و لە یەکەم دەیەی دوای بڵاوبوونەوەیدا گەیشتە کۆی گشتیی خەمڵێندراوی ٣٠٠٬٠٠٠ دانە، کە هەندێک چاپی تیراژیان لە نێوان ١٠٬٠٠٠ بۆ ١٨٬٠٠٠ دانەدا بوو.<ref>{{Cite news|title=بامداد خمار؛ رد عوامگرایی و بازگشت به خاص گرایی پدرسالارانه|url=https://www.bbc.com/persian/blog-viewpoints-48238229|access-date=2025-10-28|work=BBC News فارسی|language=fa}}</ref> ڕۆمانەکە پەرچەکرداری بەهێزی لێکەوتەوە: پشتیوانانی بە چیرۆکێکی ئەخلاقی بەسوود لەسەر خۆشەویستی و سنوورە کۆمەڵایەتییەکانیان دەزانی، لە کاتێکدا ڕەخنەگران تۆمەتباریان کرد بە بەرگریکردن لە چینی باڵا و سووکایەتیکردن بە چینەکانی خوارەوە. وەرگێڕانی [[زمانی کوردی|کوردی]] لەلایەن سەیرانی ڕەحیمی بۆ کراوە، وەرگێڕانێکی [[زمانی ئەڵمانی|ئەڵمانی]] لەلایەن سووزان بەغستانییەوە لە [[ئەڵمانیا]] بڵاوکرایەوە. وەرگێڕانێکی [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] بە ناونیشانی ''The Morning After''، کە لەلایەن نیلووفەر مەجلیسییەوە وەرگێڕدرابوو، لەلایەن دەزگای فیرووزەوە لە ساڵی ٢٠٢٢ بڵاوکرایەوە.<ref>{{Cite web |url=https://www.firouzmedia.com/the-morning-after |access-date=2025-10-28 |website=www.firouzmedia.com |language=en-US |title=The Morning After}}</ref> == پوختەی بەسەرهات == سوودابە کچێکی گەنجی خوێندەوارە و لە خێزانێکی دەوڵەمەندەوە ھاتووە دنیاوە کە دەیەوێت لەگەڵ پیاوێکدا هاوسەرگیری بکات کە چینی کۆمەڵایەتیی لە خێزانەکەی نزمترە. بۆ ڕێگریکردن لەمە، دایکی سوودابە داوای لێدەکات کە لە پەندەکانی مەحبوبە، پورەکەی، فێر ببێت. ''کازیوەی خومار'' چیرۆکی تراژیدیی مەحبوبە دەگێڕێتەوە، کچی بەسیرولمولکی ڕۆشنبیر و [[ئەرستۆکراسی|ئەرستۆکرات]]، کە عاشقی شاگردی دارتاشێک بە ناوی ڕەحیم دەبێت. بەپێچەوانەی دژایەتیی خێزانەکەی، پێداگری لەسەر هاوسەرگیری لەگەڵیدا دەکات و لەئەنجامدا لە خێزانەکەی دەردەکرێت. باوکی مەحبوبە خانووێکی بچوک و کارگەیەک بۆ نەجاریی دارتاش دەکڕێت، بەڵام ڕەحیم داهاتەکەیان لە مەیخواردنەوەدا خەرج دەکات. خەسووی مەحبوبە زاڵ دەبێت بەسەر ماڵەکەیاندا، سووکایەتی بە مەحبوبە دەکات و ئەوەی لە کەرامەتی مابووەوە لەناوی دەبات. مەحبوبە کوڕێکی دەبێت، دووەم منداڵەکەی لەباردەچێت و بۆ هەمیشە نەزۆک دەبێت. کوڕە پێنج ساڵانەکەی بەهۆی کەمتەرخەمیی خەسوویەوە لە حەوزی دراوسێکەی دەخنکێت. دوای حەوت ساڵ لە ئازار و مەینەت، مەحبوبە لە دەست مێردەکەی و خەسووی هەڵدێت و دووبارە پەنا دەباتەوە بۆ باوکی. لەو خۆشەویستییە جگە لە ڕق و کینە هیچ نامێنێتەوە. جیا دەبێتەوە و هاوسەرگیری لەگەڵ مەنسووری ئامۆزای دەکات، کە ساڵانێک پێشتر داوای لێکردبوو و ئێستا ژن و منداڵی هەیە، و مەحبوبە دەبێتە ژنی دووەمی. دوای هاوسەرگیرییەکە، هێدی هێدی عاشقی مەنسوور دەبێت بەڵام ناتوانێت منداڵی ببێت. دەرئەنجامی کردەوە و ئارەزووەکانی خۆی لە بێ‌منداڵی و بوون بە ژنی دووەمی پیاوی خەونەکانی دەبینێتەوە، و تێدەگات کە گوێڕایەڵینەکردنی دایک و باوک دەبێتە هۆی بەدبەختی. == بەرهەمە پەیوەندیدارەکان == دوای سەرکەوتنی ''کازیوەت خومار''، ڕۆمانێک بە ناونیشانی '''''شب سراب''''' (''سەرابی شەو'') لەلایەن ''ناهید ئەی پەژواکەوە'' لەلایەن هەمان بڵاوکار، ''نەشری ئەلبورز''، بڵاوکرایەوە. هەمان چیرۆک لە ڕوانگەی ڕەحیمەوە دووبارە دەگێڕێتەوە. جەوادی داوای یاسایی لەسەر پەژواک تۆمارکرد بەهۆی دزینی ئەدەبی، و ئەم کێشەیە بووە هۆی زیادبوونی فرۆشی ھەردوو پەڕتووکەکە. == گونجاندنەکان == لە ساڵی ٢٠٢٥دا، گونجاندنێکی تەلەڤیزیۆنی بە ناونیشانی [[کازیوەی خومار (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|بامدادی خومار]] بڵاوکرایەوە، کە لەلایەن حسین کیانی نووسرابوو و لە سەکۆی شیدا پەخشکرا. گۆرانییە سەرەکییەکە، کە لەلایەن [[موحسین چاوەشی|موحسین چاوشییەوە]] وتراوە، هۆنراوەی [[حافز|حافزی]] تێدا بەکارهاتووە و ئەویش ناوی بامدادی خومار بوو. == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://vinesh.ir/معرفی-رمان-بامداد-خمار-نوشته-فتانه-حاج-س/ پێشەکی و پێداچوونەوە لە Vinesh.ir] {{بەستەری مردوو|url=https://vinesh.ir/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%AE%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D9%81%D8%AA%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D8%B3/ |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }} * [https://www.mashreghnews.ir/news/194221 چاوپێکەوتنی نووسەر لە مەشرەق نیوز (فارسی)] * [https://www.barnesandnoble.com/w/the-morning-after-fattaneh-haj-seyed-javadi/1141469963 چاپی ئینگلیزی لە بارنز ئەند نۆبڵ] == ^{سەرچاوە} == <references /> [[پۆل:ڕۆمانەکانی ١٩٩٥]] [[پۆل:ڕۆمانەکان بە زمانی فارسی]] 93be7372rcuq4lr6ggifykmqyuh8d4a 0 304319 1680432 1674237 2026-10-04T15:44:32Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680432 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles> [[File:تل_شمامك_الأثري_في_أربيل.jpg|وێنۆک]] [[شوێنەوارناسی|شوێنەوارەکانی]] [[پارێزگای ھەولێر|پارێزگاری هەولێر]], [[ھەرێمی کوردستان|هەرێمی کوردستان]] مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمە مێژووییە جیاوازەکان، و لەڕێگەی کاری ڕووپێوی [[شوێنەوارناسی|شوێنەواریی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://scholar.harvard.edu/files/jasonur/files/ur_et_al_2021_epas_iraq.pdf}}</ref> کە لە پارێزگای [[ھەولێر|هەولێر]] ڕوویدا دۆزرایەوە کە ئەم ناوچەیە پاشماوەی نیشتەجێبوون و شارەکانی دێرینی لەخۆگرتبوو، دیارترینیان گردی قالینج ئاغا،<ref name="auto1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.academia.edu/video/k6VEVk |وێبگە=www.academia.edu}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.iraqinhistory.com/%D9%83%D8%AA%D8%A8-%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D9%87/30-years-of-archaeological-studies |وێبگە=www.iraqinhistory.com}}</ref> پێیان بڵێ نادر، کەڵەک مێشاک. قەسرە، لەشکری، عەلیاوا، هێلاوا،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Peyronel |first=Luca |last2=Vacca |first2=Agnese |date=2020 |title=Socio-economic complexity at the Late Chalcolithic site of Tell Helawa, Kurdistan Region of Iraq |url=https://journals.openedition.org/paleorient/351?lang=en |journal=Paléorient |issue=46 1–2 |pages=83–108 |doi=10.4000/paleorient.351 |url-access=subscription |hdl-access=free}}</ref> عەلی مەولان، عەبدولعەزیز، گیرد ئەزەبان و [[کورد قەبرستان|کورد قەبوورستان]]. ناوی کۆنی بەشێک لەو گردانە دۆزراونەتەوە، لەوانە گردی قەسر شەمامک کە شاری کۆنی (یان کاکزو یان تەنانەت کیلیزی) بووە، و [[کورد قەبرستان|کورد قەبورستان]] پێشنیاری بەستنەوەی بە شاری کۆنی قەباراوە کردووە. == لیستی شوێنەوارە باستانییەکانی پارێزگای هەولێر == سەرچاوە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://archiqoo.com/sites/administrative.php?area_country=Iraq&area=Erbil+Governorate |وێبگە=archiqoo.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.hawlergov.org/app/en/pages/208}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=نور |first=مكتبة |ناونیشان=https://www.noor-book.com/en/ebook-al-Mawa%CC%84qi%CA%BB-alathari%CC%84yah-fi%CC%84-al%CA%BBIra%CC%84q-pdf |وێبگە=www.noor-book.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanart.blogspot.com/p/archaeological-places_5.html}} {{بەستەری مردوو|url=https://kurdistanart.blogspot.com/p/archaeological-places_5.html |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://whitelevy.fas.harvard.edu/archaeological-excavations-satu-qala-ancient-idu-fieldwork-2010-2013}}</ref> [[File:قلعة_أربيل.png|وێنۆک| [[قەڵای ھەولێر|قەڵای هەولێر]]]] [[File:قه_لا_ى_هه_ولير.jpg|وێنۆک| [[قەڵای ھەولێر|قەڵای هەولێر]]]] [[File:(_Isqala_)fort_Muhammad_Pasha_of_Rawanduz.jpg|وێنۆک| ئيسقه ڕا (ئەسقەرە) قەڵای [[میر محەممەد|محمد پاشای ڕەواندوز]]]] [[File:بارك_شاندر.jpg|وێنۆک| [[منارەی چۆلی|مودحافریا منارە]]]]   {{Div col| colwidth = 10em}} *[[قەڵای دووین]] *[[ئەشکەوتی شانەدەر]] *[[قەڵای خانزاد]] *[[ئیدو (شار)|قەڵای ساتو]] *[[قەڵای ھەولێر]] * قەڵای دێری * پرۆژەی ئاوی سەنەحریب * قەڵای ئەکیان * قەڵای ڕۆست * [[عەلیاوا]] * ئەوێنە * باش تەپە * گردی عەبدولعەزیز * گردی عەزەبان * گردی دووسەرا فەتاح * گردی کەورگۆسک * گردی داغان * گردی دەلۆگول * گردی دۆغان * گردی حەسەن ئاغادار * گردی پێشکە * گردی قەتەوی * گردی قەواخ * گردی قڕەدکە * گردی قوری بەگ * گردی شێخ ئەحمەد * گردی سۆرباش خدر ـ بەرز * گردی سۆێری * گردی تەندورە * هەلاوە * جەدیدە لەک * جەمکە * [[کورد قەبرستان]] * [[ماستاوە]] * منارە * مریشک خەنکەن * قەڵای ئەوێنا * قەساوات * گوندی قەواخ * ئەبو شیتا * گردی باقرتە * گردی خەزنە * گردی سەید خدر * گردی شینە * نیسکە * گردی قەڵ غان * گۆڕستانی مورتکە گەورە * گرد ئەشەبا * دولەبەکرە * گۆڕستانی پۆریجە * بەریات * خەلیفە * تەرجان * گردی دەمجە * دووسەرا جەبار * عەباسیە * عەلی مۆڵان * بەغلومنارە * بەستام * بیر عەرەبان * دەلۆگول خواروو * دۆلازە * گەمەشتەپە * گەراسۆر * گردی جۆتیار * گوندی گرد لانکە * گرد مڵا * گرد قەڵەچۆغان * گردە ڕەشە / تاتەرەوا * گردەڕەشە * گردەڕەشای ئەسەد * گردی بابە جەعفەر * گردی داغان * گردی دۆلازە * گردی مەترەب * گردی پیرداود * گردی قورشەقلو * گردی شێخ ڕەسول * گردی سۆر * گردی تەندورە * گردی تەژی ڕەش * گردی زەگە * گۆزکە * گردی ئەشەبا * گردی واسەن * گردی خەتیب * حەزە * کامید * کاولان * [[کەورگۆسک]] * گۆڕستانی خەدجیلە * خەرابە * خربەت دووسەرا * خربەت حەسەن برووش * خربەت میران * خربەت قوژ * خربەت شینە ماران * خربەت حەسەن برووش * کلیسا * قورەت قانی ـ بەرز * گۆڕستانی ئەبو شیتا * گۆڕستانی پەرمەگڕۆن * گۆڕستانی شێخ ئیسماعیل * گۆڕستانی شێخ خەلەک * میراوا * پێمارە * پەلینگی مەحمود ئاغا * پەلینگی نادر شا * گۆڕستانی گرد مەلا * گۆڕستانی قەبۆرستانی قۆشتەپە کۆن * گۆڕستانی ڕەزان * قەچ ڕەش * قەلینج ئاغا <ref name="auto1"/> *[[قەسر شەمامۆک]]<ref>{{Cite web|url=https://www.academia.edu/video/le5pel|title=تل قصر شمامك الأثري في أربيل Qasr Shemamok {{pipe}} : JEHAN SHERKO - Academia.edu|website=www.academia.edu}}</ref> * قەڵای گردە شێر * قازیخانە * قۆپاقڕان * [[قوشتەپە]] * سەعید سەلمان * سەراوە * شابان شار * شێخ موسڵ * [[شێراوە]] * شێرایە * سۆرباش کاکەلە * سورێژە * گوندی تەندورە * تەڵ ئەبو جەردە * تەڵ بەڕور * تەڵ لەشکری * تەڵ قادریە * تیماری گەورە * تیرپە سپییان * زەگە * کاولان * کەوڕ گۆسک * کەزنەزان * گۆڕستانی خەدجیلە * خەرابە * خربەت دووسەرا * خربەت حەسەن برووش * خربەت میران * خربەت شینە ماران * خربەت حەسەن برووش * کلیسا * کورد قانی * مامۆستایانی نوێ * گۆڕستانی ئەبو شیتا * گۆڕستانی پەرمەگڕۆن * گۆڕستانی شێخ ئیسماعیل * گۆڕستانی شێخ خەلەک * میراوا * پێمارە * پەلینگی مەحمود ئاغا * پەلینگی نادر شا * گۆڕستانی گرد مەلا * گۆڕستانی قۆشتەپەی کۆن * گۆڕستانی ڕەزان * قەڵای گردەشێر * قازیخانە * قۆپەقڕان * قۆشتەپەی کۆن * [[قوشتەپە]] * سەعید سەلمان * سەراوە * شابان شار * شێخ موسڵ * شێراوە * شێرایە * سۆرباش کاکەلە * سورێژە * گوندی تەندورە * تەڵ ئەبو جەردە * تەڵ بەڕور * تەڵ لەشکری * تەڵ قادریە * تیماری گەورە * تیرپە سپییان * توپخانەی واسطە ڕەجەب (ڕەواندز) * زەگە {{div col end}} == گەلەری == == هەروەها سەیری بکە == * [[ھەولێر|هەولێر]] * [[کورد قەبرستان|کورد قەبوورستان]] * قەسر شێمامۆک == بەستەری دەرەکی == * [https://www.academia.edu/126112114/Jehan_sherko_2024_Archaeological_hill_of_Kurd_Qabristan_in_Erbil_Arabic_Magazine_Mejunasi_ISSUE_8_p_231_205_Visiting_the_site_of_Tell_Kurd_Qabristan_and_the_possible_site_of_the_killing_of_King_Banu_Ishtar گردی شوێنەواری کورد قەبرستان لە هەولێر] * [https://www.academia.edu/91871479/Erbil_Citadel_and_Its_Lost_Wall قەڵای هەولێر و دیوارە ونبووەکەی] * [[c:File:Shanidar_Cave.webm|ڤیدیۆی ئەشکەوتی شانیدار]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} bo9plnb6fh30mqyjp6196uoo25j2rbf 0 304332 1680556 1678924 2026-10-04T20:30:23Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680556 wikitext text/x-wiki {{short description|ئەکتەری ئێرانی (لەدایکبووی ١٩٨٨)}} {{Infobox person|name=نەوید پورفەرەج|image=Bone Marrow movie press conference 2020-02-05 16.jpg|caption=پورفەرەج لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|٣٨ەمین فێستیڤاڵی فیلمی فەجر لە ساڵی ٢٠٢٠]]|native_name=نوید پورفرج|native_name_lang=Fa|birth_date={{birth date and age|1988|04|22}}|birth_place=[[ئەراک]]، [[پارێزگای مەرکەزی|مەرکەزی]]، ئێران|nationality=|occupation=ئەکتەر|years_active=٢٠١٢–ئێستا}} '''نەوید پورفەرەج''' ({{langx|fa|نوید پورفرج}}؛ لەدایکبووی ٢٢ی نیسانی ١٩٨٨) ئەکتەرێکی [[ئێران|ئێرانییە]].<ref>{{Cite web |url=https://www.salamcinama.ir/profile/nzAm/%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D9%BE%D9%88%D8%B1%D9%81%D8%B1%D8%AC |access-date=2021-11-15 |website=www.salamcinama.ir |title=نوید پورفرج {{!}} بیوگرافی + عکس‌های نوید پورفرج {{!}} سلام‌سینما |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241008021259/https://salamcinama.ir/profile/nzAm/%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D9%BE%D9%88%D8%B1%D9%81%D8%B1%D8%AC |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ |url-status=dead}}</ref> زیاتر بە ڕۆڵی ئەمیر لە فیلمی ''مێگەل'' (٢٠١٨) ناسراوە کە بەھۆیەوە پاڵێوراو کرا بۆ خەڵاتەکانی [[سیمورغ بلورین|سیمورغی بلورین]]، [[خەڵاتەکانی حافز|خەڵاتی حافز]]، خەڵاتی جەژنی سینەمای ئێران و خەڵاتی ئەنجومەنی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمای ئێران. خەڵاتی باشترین ئەکتەری لە [[فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی دھۆک|هەشتەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی دهۆک]] بەدەستھێنا بۆ ڕۆڵگێڕانی لە فیلمی [[زاڵاوا|''زاڵاوا'' (٢٠٢١).]] == فیلمۆگرافی == === فیلم === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="font-size:100%" ! scope="col" |ساڵ ! scope="col" |ناونیشان ! scope="col" |ڕۆڵ ! scope="col" |دەرهێنەر |- !٢٠١٨ |''[[مێشکە بچووکە ژەنگگرتووەکان]]'' |ئەمیر |[[ھوومەن سەییدی]] |- ! scope="row" |٢٠١٨ |''مێگەل'' |ئەمیر حەرەکەت |[[ھومەن سەیدی]] |- ! scope="row" |٢٠٢٠ |''مۆخی ئێسک'' |ئەمیر بووداغی |حەمید قوربانی |- ! scope="row" |٢٠٢١ |''[[زاڵاوا]]'' |مسعود ئەحمەدی |ئەرسەلان ئەمیری |- ! scope="row" |٢٠٢٣ |''بارانبارین'' |بەھمەن |تۆراج ئەسڵانی |- ! scope="row" |٢٠٢٤ |''بێ جەستە'' |مەحمود شوکووھی |مورتەزا عەلیزادە |- ! rowspan="2" scope="row" |٢٠٢٥ |''ئاسکی سەر جادە'' |عابس |ئەبولفەزل سەفاری |- |''ساتێک لە ئەبەدیەتدا'' |وەحید |مەھدی نەورۆزیان |-|{{TBA}} |''ڕوخ'' |شاهرۆخ |حەمید نیعمەتۆڵڵا |لە قۆناغی دوای بەرھەمھێناندا |} === زنجیرەی پلاتفۆرم === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="font-size:100%" ! scope="col" |ساڵ ! scope="col" |ناونیشان ! scope="col" |ڕۆڵ ! scope="col" |دەرهێنەر ! scope="col" class="unsortable" |پلاتفۆرم ! scope="col" class="unsortable" |تێبینییەکان |- ! scope="row" |٢٠٢١ |''ھاوڕێیەتیی دوو لایەنە'' |خۆی |[[شەھاب حسێنی]] |نماوا |بەرنامەی گفتوگۆ؛ ١ ئەڵقە |- ! scope="row" |٢٠٢٥–٢٠٢٦ |[[کازیوەی خومار (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|کازیوەی خومار]] |ڕەحیم دارتاش |[[نێرگز ئابیار]] |شەیدا |ڕۆڵی سەرەکی |- ! scope="row" |٢٠٢٥ |''[[دڕندە (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|دڕندە]]'' |فەرووھەر |[[ھومەن سەیدی|ھۆمەن سەیدی]] |[[فیلمنێت]] |ئەکتەری میوان؛ ١ ئەڵقە |} === تەلەڤیزیۆن === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="font-size:100%" ! scope="col" |ساڵ ! scope="col" |ناونیشان ! scope="col" |ڕۆڵ ! scope="col" |دەرهێنەر ! scope="col" class="unsortable" |تۆڕ ! scope="col" class="unsortable" |تێبینییەکان |- ! scope="row" |٢٠١٢ |''دیوار'' |عەباسی |سیرووس موقەددەم |[[کەناڵی یەک (ئێران)|کەناڵی ١]] |زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی؛ ڕۆڵی لاوەکی |- ! scope="row" |٢٠١٣ |''دایکایەتی'' |برای مەریەم |جەواد ئافشار |[[کەناڵی سێ (ئێران)|کەناڵی ٣]] |زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی؛ ڕۆڵی لاوەکی |} == شانۆ == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="font-size:100%" ! scope="col" |ساڵ ! scope="col" |ناونیشان ! scope="col" |شانۆنامەنووس ! scope="col" |دەرهێنەر ! scope="col" |شانۆ |- ! scope="row" |٢٠٢٣ |''گۆرانیی خۆشەویستیی کچی شێت'' |تەڵا موعتەزیدی |ئاروەند دەشتئارای، مارین ڤان هۆلک |شانۆخانەی شاری تاران |- |} == خەڵات و پاڵێوراوەکان == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |خەڵات ! scope="col" |ساڵ ! scope="col" |بەش ! scope="col" |بەرھەمی پاڵێوراو ! scope="col" |ئەنجام ! scope="col" class="unsortable" |{{Abbr|سەرچاوە|سەرچاوەکان}} |- ! scope="row" |[[فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی دھۆک]] |٢٠٢١ |باشترین ئەکتەری فیلمی درێژی کوردی |''[[زاڵاوا]]'' |{{won}} |<ref>{{Cite web |url=https://www.isna.ir/news/00061824582/%DB%B4-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D9%87%D9%88%DA%A9-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86/ |access-date=2024-12-04 |website=www.isna.ir |title=۴ جایزه جشنواره دهوک برای سینماگران ایران - ایسنا}}</ref> |- ! rowspan="4" scope="row" |[[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] |٢٠١٨ | rowspan="2" |باشترین ئەکتەری دووەم |''مێگەل'' |{{Nom}} |<ref>{{Cite web |url=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/11/21/1653567/%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%8BD8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C-%D9%88%D8%B4%D8%B4%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1 |access-date=2021-11-15 |website=خبرگزاری تسنیم {{!}} Tasnim |language=fa |title=اسامی نامزدهای سی‌وششمین جشنواره فیلم فجر- اخبار فرهنگی تسنیم {{!}} Tasnim}}</ref> |- |٢٠٢٠ |''مۆخی ئێسک'' |{{Nom}} |<ref>{{Cite web |date=2020-02-10 |url=https://www.irna.ir/news/83670038/نامزدهای-بخش-سودای-سیمرغ-جشنواره-فیلم-فجر-اعلام-شد |access-date=2021-11-15 |website=ایرنا |language=fa |title=نامزدهای بخش سودای سیمرغ جشنواره فیلم فجر اعلام شد}}</ref> |- |٢٠٢١ | rowspan="2" |باشترین ئەکتەری سەرەکی |''[[زاڵاوا]]'' |{{Nom}} |<ref>{{Cite web |date=2021-02-07 |url=https://www.isna.ir/news/99111914615/اعلام-نامزدهای-سی-و-نهمین-جشنواره-فیلم-فجر |access-date=2021-11-15 |website=ایسنا |language=fa |title=اعلام نامزدهای سی و نهمین جشنواره فیلم فجر}}</ref> |- |٢٠٢٥ |''ئاسکی سەر جادە'' |{{draw|دیپڵۆمی فەخری}} |<ref>{{Cite web |date=2025-02-10 |url=https://www.mehrnews.com/news/6375311/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%AA%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%87-%DA%86%D9%87%D9%84-%D9%88%D8%B3%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%AF |access-date=2025-02-10 |website=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |language=fa |title=اختتامیه «فیلم فجر» ۴۳؛ سیمرغ‌ها به پرواز درآمدند}}</ref> |- ! rowspan="3" scope="row" |[[خەڵاتەکانی حافز]] |٢٠١٩ | rowspan="3" |باشترین ئەکتەر – فیلمی سینەمایی |''مێگەل'' |{{Nom}} |<ref name=":0">{{Cite web |url=https://filcin.com/person/allawards/72791 |access-date=2021-11-15 |website=filcin.com {{!}} فیلسین |language=fa |title=همه جوایز نوید پورفرج}}</ref> |- |٢٠٢٤ |''بێ جەستە'' |{{Nom}} |<ref>{{Cite web |date=2024-11-20 |url=https://www.mehrnews.com/news/6293940/%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF-%D8%AA%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B3-%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF |access-date=2024-11-20 |website=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |language=fa |title=کدام آثار سینمایی نامزد تندیس حافظ شدند؟}}</ref> |- |٢٠٢٥ |''ئاسکی سەر جادە'' |{{Nom}} |<ref>{{Cite web |date=2025-12-17 |url=https://www.isna.ir/news/1404092617770/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%AD%D8%A7%D8%AA%D9%85%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D9%82%D8%A7%D8%A8%D8%AA-%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF |access-date=2025-12-19 |website=ایسنا |language=fa |title=فیلم حاتمی‌کیا از رقابت «حافظ» حذف شد}}</ref> |- ! scope="row" |جەژنی سینەمای ئێران |٢٠١٩ |باشترین ئەکتەری دووەم |''مێگەل'' |{{Nom}} |<ref name=":0" /> |- ! scope="row" |ئەنجومەنی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمای ئێران |٢٠١٨ |باشترین ئەکتەری دووەم |''مێگەل'' |{{Nom}} |<ref name=":0" /> |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|9621114}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٨]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە کوردەکان]] [[پۆل:زیندووان]] 97zu91gwuzhsfi6m2qqhp5onhqrbx2m 0 304428 1680905 1678851 2026-10-05T10:37:58Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1680905 wikitext text/x-wiki {{short description|خانمە ئەکتەری ئێرانی (لەدایکبووی ١٩٧٤)}}{{Infobox person|name=مەریلا زارعی|image=Merila Zarei 2019.jpg|image_size=|alt=|caption=زارعی لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|٣٧ەمین فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] لە ساڵی ٢٠١٩|native_name=مریلا زارعی|native_name_lang=Fa|birth_name=|birth_date={{Birth date and age|1974|04|14}}|birth_place=[[تاران]]، ئێران|occupation=ئەکتەر|years_active=١٩٩٤–ئێستا|partner=|relatives=مەلیکا زارعی {{small|(خوشک)}}|spouse=|children=|education=[[زانکۆی ئازادی ئیسلامی]]|website=}} '''مەریلا زارعی''' ({{langx|fa|مریلا زارعی}}؛ لەدایکبووی ١٤ی نیسانی ١٩٧٤) ئەکتەرێکی [[ئێران|ئێرانییە]]. خەڵاتی جۆراوجۆری بەدەستهێناوە، لەوانە ورچێکی زیوین، سەرهەڕای سێ خەڵاتی [[سیمورغ بلورین|سیمورغی بلورین]]، چوار [[خەڵاتی حافز]]، چوار خەڵاتی ئاهەنگی سینەمای ئێران و خەڵاتێکی ئەنجومەنی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمای ئێران.<ref>{{cite web |url=https://namnak.com/%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%84%D8%A7-%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B9%DB%8C.p5848 |website=Namnak News |title=Full biography and biography of Marila Zarei}}</ref><ref name="IranActor">{{cite web |url=http://www.iranactor.com/artists/actors/merila-zarehe.htm |2=ila-zarehe.htm |archivedate=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ |language=Persian |title=Merila Zarei |publisher=IranActor.com |accessdate=2007-11-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130123122635/http://www.iranactor.com/artists/actors/merila-zarehe.htm}}</ref> == ژیان و کاری هونەری == دەرچووی زانکۆی ئازادی تارانە، لە کاتی خوێندنیدا لە ڕێگەی خولەکانی ئەکتەریی عزەتولڵا ئینتیزامی‌وە ئارەزووی بۆ ئەکتەری پەیدا کردووە.<ref>{{cite web |url=https://www.tabnak.ir/fa/tags/10298/12/%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%84%D8%A7-%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B9%DB%8C |website=Tabnak News |title=Biography of Merila Zarei}}</ref> یەکەم فیلمی لە ساڵی ١٩٩٤ فیلمی ''پاتەک'' بوو لە دەرھێنانی عەلی ئەسغەر شادڕەوان. لە ٢٣یەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجردا]] خەڵاتی [[سیمورغ بلورین|سیمورغی بلورینی]] بۆ باشترین ئەکتەری بەشداربوو بۆ فیلمی ''سەربازەکانی ڕۆژی ھەینی'' (٢٠٠٥، [[مەسعوود کیمیایی|مەسعود کیمیایی]]) بەدەستھێنا.<ref name="IranActor" /> ھەروەھا براوەی خەڵاتی سیمورغی بلورین بۆ باشترین ئەکتەر لە ٣٢یەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجردا]] بووە. == فیلم و زنجیرە == [[پەڕگە:Merila_Zarei_in_Parviz_Parastui's_commemoration.jpg|وێنۆک|مەریلا زارعی لە ڕێوڕەسمی ڕێزلێنان لە [[پەرویز پەرەستوویی|پەرویز پەرەستویی]]، ٩ی ئاداری ٢٠١٦]] '''فیلمەکان:''' * ''پاتەک'' لە دەرهێنانی عەلی ئەسغەر شادڕەوان (١٩٩٤) * ''روی خط مرگ'' لە دەرهێنانی شەفیع ئاغاموحەممەدیان (١٩٩٥) * ''زن شرقی'' لە دەرهێنانی ڕامبد لوتفی (١٩٩٦) * ''خلابان'' لە دەرهێنانی جەمال شورجە (١٩٩٦) * ''دوو ژن'' لە دەرهێنانی تەہمینە میلانی (١٩٩٩) * ''تکیه بر باد'' لە دەرهێنانی داریوش فەرهەنگ (١٩٩٩) * ''واکنش پنجم'' لە دەرهێنانی تەہمینە میلانی (٢٠٠١) * ''عشق فیلم'' لە دەرهێنانی ئیبراهیم وەحیدزادە (٢٠٠١) * ''هم‌نفس'' لە دەرهێنانی مەهدی فەخیمزادە (٢٠٠٢) * ''معادله'' لە دەرهێنانی ئیبراهیم وەحیدزادە (٢٠٠٢) * ''سیزده گربه روی شیروانی'' لە دەرهێنانی عەلی عەبدولعەلیزادە (٢٠٠٢) * ''سربازهای جمعه'' لە دەرهێنانی [[مەسعوود کیمیایی|مەسعود کیمیایی]] (٢٠٠٢) * ''مجردها'' لە دەرهێنانی ئەسغەر هاشمی (٢٠٠٣) * ''زن زیادی'' لە دەرهێنانی تەہمینە میلانی (٢٠٠٥) * ''زاگرس'' لە دەرهێنانی موحسین عەلی نەجەفی (٢٠٠٤) * ''حوکم'' لە دەرهێنانی [[مەسعوود کیمیایی|مەسعود کیمیایی]] (٢٠٠٤) * ''پاپیتال'' لە دەرهێنانی ئاردەشیر شەلێلە (٢٠٠٥) * ''دستهای خالی'' لە دەرهێنانی ئابولقاسم تالبی (٢٠٠٧) * ''دعوت'' لە دەرهێنانی [[ئیبراھیم حاتەمی‌کیا]] (٢٠٠٨) * ''[[دەربارەی ئێلی]]'' لە دەرهێنانی [[ئەسغەر فەرهادی]] (٢٠٠٩) * ''کیفر'' لە دەرهێنانی [[حەسەن فەتحی]] * ''دیگری'' لە دەرهێنانی مەهدی ڕەحمانی * ''[[جیابوونەوەی نادر لە سیمین]]'' لە دەرهێنانی [[ئەسغەر فەرهادی]] (٢٠١١) * ''خەواڵوم'' لە دەرهێنانی [[ڕەزا عەتاران]] (٢٠١٢) * ''خرس'' لە دەرهێنانی خوسرەو مەعسوومی * ''هس! دخترها فریاد نمی‌زنند'' لە دەرهێنانی پووران دەڕەخشەندە (٢٠١٢) * ''رژیم طلایی'' لە دەرهێنانی ڕەزا سوبحانی * ''همه چیز برای فروش'' لە دەرهێنانی ئەمیر حوسێن سەقەفی (٢٠١٢) * ''چ'' لە دەرهێنانی ئیبراهیم حاتەمی‌کیا (٢٠١٢) * ''شیاری ١٤٣'' لە دەرهێنانی [[نێرگز ئابیار]] (٢٠١٣) * ''ماهی سیاه کوچولو'' لە دەرهێنانی مەجید ئیسماعیلی (٢٠١٥) * ''بادیگارد'' لە دەرهێنانی [[ئیبراھیم حاتەمی‌کیا]] (٢٠١٦) * ''زێر سەقفی دووکەڵاوی'' (٢٠١٧) * ''هەناس'' (٢٠٢٢) '''زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی:''' * ''پایورانی دەریا'' لە دەرهێنانی سیرووس موقەددەم * ''مانکەن'' لە دەرهێنانی حوسێن سوەیلیزادە * ''[[جەیران (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|جەیران]]'' لە دەرهێنانی [[حەسەن فەتحی]] * ''[[ماری تاران]]'' لە دەرهێنانی [[پەیمان مەعادی]] * ''جەنگەڵی ئاسفاڵت'' لە دەرهێنانی پەیمان تەیمورتەش<ref>{{Cite web |url=https://danofilm.com/actor/%d9%85%d8%b1%db%8c%d9%84%d8%a7-%d8%b2%d8%a7%d8%b1%d8%b9%db%8c/ |title=Merila Zarei films}}</ref> * [[کوێری ( زنجیرەی تەلەڤزیۆنی)|کوێری]] لە دەرهێنانی سجاد پهلوان‌زاده <ref>[http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112190216/ Merila Zarei on Soureh Cinema]</ref> == خەڵات و پاڵێوراوەکان == * بردنەوەی [[سیمورغ بلورین|سیمورغی بلورینی]] باشترین خانمە ئەکتەر – [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|٣٢یەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر]] (٢٠١٤)، [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|٣٥ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر]] (٢٠١٧) * پاڵێوراو بۆ شیاری ١٤٣ باشترین خانمە ئەکتەر - ٨ەمین خەڵاتەکانی سینەمای ئاسیا پاسیفیک (٢٠١٤)<ref>{{cite news|url=http://ifpnews.com/news/world/asia/iranian-actress-merila-zarei-wins-award-2014-asia-pacific-screen-awards/|title=Iranian actress Merila Zarei wins award at the 2014 Asia Pacific Screen Awards|date=December 14, 2014|newspaper=Iran Front Page|access-date=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|archive-date=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|archive-url=https://web.archive.org/web/20171218200233/http://ifpnews.com/news/world/asia/iranian-actress-merila-zarei-wins-award-2014-asia-pacific-screen-awards/|url-status=dead}}</ref> == ڕوانگە لەسەر جەنگی ئێران ٢٠٢٦ == پشتیوانییەکەی بۆ ئێران لە کاتی [[شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران|جەنگی ئێران ٢٠٢٦]]: "بە پارێزەرانی ئەم خاکە بڵێن کە ئێوە ڕۆڵەی ڕاستەقینەی ئێرانن، ئێمە شانازیتان پێوە دەکەین و سوپاس بۆ خوا کە بەختی ئەوەمان پێبراوە لە سەردەمێکدا بژین کە ئێوەی پیاوانی مەزن داستانێکی وەهاتان تۆمار کرد. لە مێژووی ئەم خاکەدا، ئازایەتی و بڕوای ئێوە فێری نەوەکانی داهاتوو دەکرێت و هیوادارم تا زیندوم قوتابییەکی ئەم پۆلە شکۆدارە بم."<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1363960/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A8%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%85%D9%85%D9%88%D8%AC-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%B4%D9%84%DB%8C%DA%A9-%D9%88%D9%88%D8%B4%DA%A9%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%8N-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D9%85%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%B6%DB%8C-%D8%A7%D8%B4%D8%BA%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%AF%D8%B4%D9%85%D9%8N-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B5%D9%87%DB%8C%D9%88%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B7%D9%82-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%8N-%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%B2%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%8N%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF مریلا زارعی نوشت: فرزندان واقعی ایران مدافعانش هستند روز بیست و چهارم/موج جدید شلیک موشک‌های ایران به سمت اراضی اشغالی/حمله دشمن آمریکایی_صهیونی به برخی مناطق تهران/ بروزرسانی می شود] Retrieved 23 March 2026</ref> == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0953423}} * [https://irmdb.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112190216 مەریلا زارعی] {{بەستەری مردوو|url=https://irmdb.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112190216 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }} لەسەر [[:fa:سوره‌سینما|سوورەسینەما]] (بە فارسی) {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئێران|ژن|فیلم}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنیی ئێرانی]] [[پۆل:زیندووان]] 1s7zx4dc69rg7nyrq18t3tkdhn83lqa 0 304463 1680632 1679981 2026-10-04T23:40:29Z Bilalinfo 57400 1680632 wikitext text/x-wiki {{Short description|ئەکتەری ئێرانی (لەدایکبووی ۱۹۸۰)}} {{Infobox person|name=بابەک حەمیدیان|image=Babak Hamidian at 32th Fajr.jpg|image_size=|caption=حەمیدیان لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] لە ساڵی ۲۰۱٤|birth_name=|birth_date={{birth date and age|1980|09|10}}|birth_place=[[ڕەشت]]، ئێران|death_date=|death_place=|height=۱۸۵ سم|years_active=۲۰۰۴–ئێستا|parents=|spouse=[[مینا ساداتی]]|children=|website=}} '''بابەک حەمیدیان''' ({{langx|fa|بابک حمیدیان}}؛ لەدایکبووی ۱۰ی ئەیلوولی ۱۹۸۰) ئەکتەرێکی [[ئێران|ئێرانییە]].<ref name="khor">{{cite web |url=http://www.khorshidonline.com/?ItemCode=0-5-198 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230504164059/http://www.khorshidonline.com/?ItemCode=0-5-198 |archive-date=2023-05-04 |access-date=2014-05-09 |title=گفتگوی خورشید آنلاین با بابک حمیدیان |publisher=Khosrshidonline.com |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138201190303 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140505095910/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138201190303 |archivedate=2014-05-05 |title=بابک حمیدیان |publisher=Sureh Cinema |url-status=dead}}</ref> چەندین خەڵاتی بەدەستھێناوە، لەوانە [[سیمورغی بلوورین|سیمورغی بلۆری]]، [[خەڵاتەکانی حافز|خەڵاتێکی حافز]]، خەڵاتێکی ئاهەنگی سینەمای ئێران و دوو خەڵاتی ئەنجومەنی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمای ئێران. == سەرەتای ژیان == بابەک حەمیدیان لە ۹ی ئەیلوولی ۱۹۸۰ لە [[تاران]] لەدایکبووە. دەرچووی [[زانکۆی ئازادی ئیسلامی|زانکۆی ئازادی ئیسلامییە]] و بڕوانامەی لە شانۆدا هەیە بە پسپۆڕیی دیزاینی شانۆ.<ref>{{Cite web |last= |first= |date= |url=https://www.yjc.ir/fa/news/4975775/%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%D9%81%D8%B5%D9%88%D9%84 |access-date=2025-06-10 |website=باشگاه خبرنگاران جوان {{!}} آخرین اخبار ایران و جهان {{!}} |language=fa |title="بابک حمیدیان"بازیگری برای تمام فصول}}</ref> خولیای حەمیدیان بۆ هونەر، لەگەڵ پشتیوانی خێزانەکەی، وای لێکرد بڕوانامە لە شانۆدا بەدەستبهێنێت بە سەرنجدان لەسەر دیزاینی شانۆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.mizanonline.ir/fa/news/117485/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160524173044/http://www.mizanonline.ir/fa/news/117485/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1 |archive-date=2016-05-24 |access-date=2025-06-10 |website=www.mizanonline.ir |title=زندگینامه "بابک حمیدیان" + تصاویر}}</ref> لە ساڵی ۱۹۹۹ بۆ یەکەمجار لەسەر شانۆ دەرکەوت و یەکەم ئەزموونی ئەکتەری تۆمارکرد. بەڵام یەکەم هەنگاوی لە سینەمادا لە ساڵی ۲۰۰۳ بە فیلمی ''قەدەمگا'' بە دەرهێنانی محەممەد مەهدی عەسگەرپوور دەستی پێکرد. فیلمەکە سەرنجێکی زۆری لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] ڕاکێشا و ڕێگەی بۆ ئامادەبوونی بەرچاوتر لە بواری سینەمادا بۆ حەمیدیان خۆش کرد.<ref>{{Cite web |last=MovieMag |url=http://moviemag.ir/cinema/biography/8319-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170416080840/http://moviemag.ir/cinema/biography/8319-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86 |archive-date=2017-04-16 |access-date=2025-06-10 |website=moviemag.ir |language=fa-ir |title=بیوگرافی بابک حمیدیان - مووی مگ}}</ref> لە ساڵانی دواییدا، بابەک حەمیدیان ئامادەیییەکی بەھێزی لە سینەمادا چەسپاند، و ڕۆڵی پاڵپشتی بەرچاو لە بەرهەمە گرنگەکانی وەک ''تەپڵی گەورە لەژێر پێی چەپدا'' و ''بێپووڵ'' گێڕا. ''تەپڵی گەورە لەژێر پێی چەپدا''، کە فیلمێک بوو لەسەر [[شەڕی ئێران و عێراق|جەنگی ئێران و عێراق]]، لە ساڵی ۲۰۰٤ لەلایەن کازم مەعسوومی دەرهێنرا. گەشەی کارەکانی حەمیدیان بەردەوام بوو، و بەهۆی ڕۆڵگێڕانی لە فیلمی ''هس! کچان هاوار ناکەن'' پێشوازییەکی ڕەخنەگرانەی لێکرا، کە بووە هۆی پاڵێوراوکردنی بۆ باشترین ئەکتەری پاڵپشت لە خەڵاتەکانی ئەنجومەنی ڕەخنەگرانی سینەمای ئێران لە ساڵی ۲۰۱۳.<ref>{{Cite web |url=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138201190303 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140505095910/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138201190303 |archive-date=2014-05-05 |access-date=2025-06-10 |website=www.sourehcinema.com |title=Iranian Movie DataBase}}</ref> == ژیانی کەسی == لە ناوەڕاستی ساڵی ۲۰۱٥، بابەک حەمیدیان هاوسەرگیری لەگەڵ ئەکتەری ئێرانی مینا ساداتی کرد. == فیلم و زنجیرە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2023-08-19 |سەردێڕ=ارزیابی شمایل بدمنی در کارنامه بابک حمیدیان به بهانه «مغز استخوان»؛ رستاخیز بابک |ناونیشان=https://www.namava.ir/mag/%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%B4%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D8%AF%D9%85%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9-%D8%AD%D9%85/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-25 |وێبگە=بلاگ نماوا |زمان=fa-IR}}</ref> == === سینەما === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" !ساڵ !ناونیشان !ڕۆڵ !دەرهێنەر !تێبینی |- !۲۰۲۳ |غریب |شەهید موحەممەد بڕوجێردی |محەممەدحوسێن لەتیفی | |- !۲۰۲۳ |زمانی در ابدیت |سەعید |مەهدی نەورۆزیان | |- !۲۰۲۲ |پیر پسر |ڕەخنەگر |ئۆکتای بەراهەنی |وەک بەرهەمهێنەریش |- ! rowspan="2" |۲۰۱۹ |مغز استخوان |حوسێن |حەمیدڕەزا قوربانی | |- |روز بلوا |عەماد |بەهروز شوعەیبی | |- !۲۰۱۹ |هستی و زمان | |مانی باغبانی | |- ! rowspan="2" |۲۰۱۹ |معکوس |سالار |پوولاد کیمیایی | |- |مسخره‌باز |شاپوور |ھۆمایۆن غەنیزادە | |- ! rowspan="5" |۲۰۱۸ |جشن دلتنگی |کاوە |پووریا ئازەربایجانی | |- |سال دوم دانشکده من |مەنسوور |ڕەسوول سەدرعاملی | |- |سرو زیر آب |جەهانبەخش |محەممەدعەلی باشەئاهەنگەر | |- |مصادره |جەلال خاوەندی |میهران ئەحمەدی | |- |به وقت شام |عەلی |ئیبراهیم حاتەمی‌کیا | |- ! rowspan="3" |۲۰۱۷ |خرگیوش |ئارەش |مانی باغبانی | |- |کاناپه |مستەفا |کیانوش عەیاری | |- |شماره ۱۷ سهیلا |بەهرام |مەحموود غەفاری | |- |- ! rowspan="5" |۲۰۱٦ |هیهات |مورتەزا |محەممەدهادی نائیجی دانش ئقباشاوی ڕووحوڵڵا حەیجازی هادی مەقەددەمدۆست | |- |سیانور |مورتەزا صەمەدیە |بەهروز شوعەیبی | |- |داستان خانواده فرشچی | | | |- |آبجی | |مەرجان ئەشرەفی‌زادە | |- |بادیگارد |مەیسەم زەڕین |ئیبراهیم حاتەمی‌کیا | |- |- ! rowspan="7" |۲۰۱٥ |[[نیشتەجێی نھۆمی نێوەند (فیلم)|نیشتەجێی نھۆمی نێوەند]] | |[[شەھاب حوسێنی|شەهاب حسێنی]] | |- |نیمرخ‌ها |مەهران |ئێرەج کەریمی | |- |من دیه گو مارادونا هستم |پەیمان |بەهرام تەوەکولی | |- |مرگ ماهی |رامین |ڕووحوڵڵا حەیجازی | |- |روباه | |بەهروز ئەفخەمی | |- |استراحت مطلق |حامید |عەبدولڕەزا کاهانی | |- |شکاف |پەیمان |کیارش ئەسەدی‌زادە | |- ! rowspan="6" |۲۰۱٤ |روز رستاخیز |ابن زیاد، یزید |ئەحمەدڕەزا دەروێش | |- |چ |عەلی‌ئەسغەر وەسالی |ئیبراهیم حاتەمی‌کیا | |- |به تهران خوش آمدید | | | |- |با دیگران |ئەمیرحوسێن |ناسڕ زەمیری | |- |۵۰ قدم آخر |ھورموز شەکیبا |کیۆمەرس پوورئەحمەد | |- |تنها در چند دقیقه سکوت |حسام فردمەنش |بەهارە صادقی‌جەم | |- !۲۰۱۳ |هیس! دخترها فریاد نمی‌زنند |موراد سەفەرخانی |پووران دەڕەخشەندە | |- |- ! rowspan="3" |۲۰۱۲ |یک خانواده محترم |ئارەش |مەسعود بەخشی | |- |قصه‌ها |بابەک |ڕەخشان بێنی‌ئەتەماد | |- |بغض |حامید |ڕەزا دۆرمیشیان | |- ! rowspan="3" |۲۰۱۱ |دیو و دلبر |ڕەئوف |وەحید نیکخواه ئازاد | |- |پنهان |کامران |مەهدی ڕەحمانی | |- |اسب حیوان نجیبی است |حەمید |عەبدولڕەزا کاهانی | |- !۲۰۰۹ |کلبه | |جەواد ئەفشار | |- ! rowspan="3" |۲۰۰۸ |ریسمان باز |عەسگەر |میهرشاد کارخانی | |- |خاک آشنا |بابەک |بەهمەن فەرمان‌ئارا | |- |بی‌پولی |شاهرۆخ |حەمید نێعمەتوڵڵا | |- ! rowspan="2" |۲۰۰۷ |سه زن | |مەنیژە حیکمەت | |- |خدا نزدیک است |ڕەزا |عەلی وەزیریان | |- !۲۰۰۶ |زاگرس | |محەممەدعەلی نەجەفی | |- ! rowspan="2" |۲۰۰۵ |طبل بزرگ زیر پای چپ |مەهران |کازم مەعسوومی | |- |یک بوس کوچولو |نەوازی شەبلی |بەهمەن فەرمان‌ئارا | |- ! rowspan="2" |۲۰۰۴ |مزرعه پدری | |ڕەسوول مەلاقوولی‌پوور | |- |قدمگاه |ڕەحمان |محەممەدمەهدی عەسگەرپوور | |} === زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" !ساڵ !ناونیشان !ڕۆڵ !دەرهێنەر !تێبینی !سەرچاوە |- !۲۰۱٦ |بیمار استاندارد |بەھنام |سەعید ئاقاخانی | rowspan="3" |پەخش لە [[کەناڵی یەک (ئێران)|کەناڵی یەک]] | |- ! rowspan="2" |۲۰۱٥ |گذر از رنج‌ها |حەمید |فەرەیدوون حەسەن‌پوور | |- |پرده‌نشین |خەزاعی |بەهروز شوعەیبی | |- !۲۰۱٤ |سرزمین مادری |عەباس کۆچەک‌یەزدیان |کەمال تەبریزی |پەخش لە [[کەناڵی سێ (ئێران)|کەناڵی سێ]] | |- !۲۰۱۲ |حیرانی |ئێرەج ئیشراق |کەیوان عەلی‌محەممەدی، ئومێد بنکدار |پەخش لە [[کەناڵی یەک (ئێران)|کەناڵی یەک]] | |- ! rowspan="2" |۲۰۱۰ |به کجا چنین شتابان |یونس هۆشمەند |ئەبولقاسم تاڵیبی |پەخش لە کەناڵی تاران |<ref>{{یادکرد وب|۱۳۸۷-۰۷-۰۸|عنوان=حمیدیان در به کجا چنین شتابان بازی می‌کند|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/757269/حمیدیان-در-به-کجا-چنین-شتابان-بازی-می-کند|وبگاه=خبرگزاری مهر|زبان=fa}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=به کجا چنین شتابان در جنگل‌های شمال ادامه دارد/حسن شکوهی به همراه بابک حمیدیان و حامد بهداد در سکانس‌های پایانی|نشانی=https://www.isna.ir/news/8807-00043.117646/به-كجا-چنين-شتابان-در-جنگل-هاي-شمال-ادامه-دارد-حسن-شكوهي-به|وبگاه=ایسنا|تاریخ=۱۳۸۸-۰۷-۱۳|زبان=fa}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=به کجا چنین شتابان در شان خانواده و سنت ایرانی/پرمخاطب بدون لودگی|نشانی=https://www.rajanews.com/news/28098|وبگاه=رجا نیوز|تاریخ=۱۳۷۸-۱۱-۰۶|زبان=fa}}</ref> |- |شیفت شبانه |ئەمین |مەهدی کەڕەم‌پوور | rowspan="2" |فیلمی تەلەڤیزیۆنی | |- !۲۰۰۸ |اوهام |ئومێد | | |- ! rowspan="2" |۲۰۰٦ |شهریار | |کەمال تەبریزی |پەخش لە [[کەناڵی دوو (ئێران)|کەناڵی دوو]] | |- |اسب | |بابەک محەممەدی |فیلمی تەلەڤیزیۆنی | |- !۲۰۰٥ |روشنایی‌های شهر |شەریف |مەسعود کەرامەتی |پەخش لە [[کەناڵی دوو (ئێران)|کەناڵی دوو]] | |} === زنجیرەی پلاتفۆرم === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" !ساڵ !ناونیشان !ڕۆڵ !دەرهێنەر !تێبینی !سەرچاوە |- | rowspan="4" |۲۰۲٦ |ماهدخت | |تینا پاکڕەوان |پەخش لە پلاتفۆرمی [[فیلیمۆ]] | |- |[[یەل (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|یەل]] | |[[جەمشید مەحموودی]] | rowspan="3" |پەخش لە پلاتفۆرمی [[فیلمنێت]] | |- |ریمنی ! |مەجید تەوەکولی | |- |''[[دانی پێدا دەنێم (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|دانی پێدا دەنێم]]'' | |ڕەزا فەتەحوڵڵاپوور و نیما حەسەنی‌نەسەب | |- | rowspan="2" |۲۰۲٥ |[[تاسیان (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|تاسیان]] |جەمشید نەجات |[[تینا پاکرەوان|تینا پاکڕەوان]] |پەخش لە پلاتفۆرمی [[فیلیمۆ]] | |- |[[ئەزازیل (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|ئەزازیل]] |مانی |[[حەسەن فەتحی]] |پەخش لە پلاتفۆرمی [[نماوا]] | |- !۲۰۲٤ |هفت |سابیر لەنگەرودی |کیارش ئەسەدی‌زادە |پەخش لە پلاتفۆرمی تماشاخواهـ | |- !۲۰۲۲ |[[خاتوون (زنجیرە)|خاتون]] |کۆمیسەر ڕەجەبۆف |[[تینا پاکرەوان|تینا پاکڕەوان]] |پەخش لە پلاتفۆرمی [[نماوا]] | |- !۲۰۱۸ |عالیجناب |رامین فەرازمەند |سام قەریبیان | | |} === شانۆ === * نمایش [[کالیگولا]] (ئاتیلا پەسیانی ۲۰۰۳) * نمایش سگ سکوت (ئاروەند دەشت‌آرای ۲۰۰۹) * نمایش پروفسور بوس بوس (ئاتیلا پەسیانی ۲۰۱۰) * مکبث (ڕەزا سەروەتی ۲۰۱۰) * ویتسک (ڕەزا سەروەتی ۲۰۱۳) * خانه سربی (عەلی نەرگس نەژاد ۲۰۱۴) * مرثیه‌ای برای کتاب سوزی‌ها (عەلی ئیتتیحاد ۲۰۱۵) * می‌سی‌سی‌پی نشسته می‌میرد (ھۆمایۆن غەنیزادە ۲۰۱۷) * جنایت و مکافات (ڕەزا سەروەتی ۲۰۱۹) === بەڵگەفیلم === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" !ساڵ !بەڵگەفیلم !دەرهێنەر |- !۲۰۱۹ |آبی به رنگ آسمان |ئەمیر ڕەفیعی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2018-05-21 |سەردێڕ=بابک حمیدیان استقلالی شد |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/4302127/%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-25 |وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |زمان=fa}}</ref> |} === فیلمی کورت === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" !ساڵ !فیلمی کورته !دەرهێنەر |- !۲۰۱۹ |و می‌گذریم |پەریسا گرگین |} == خەڵاتەکان و پاڵێوراوەکان == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+[[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر]] !ساڵ !بەرهەمی پاڵێوراو !پۆلێن !ئەنجام |- | rowspan="2" |۲۰۱٤ |''چ'' | rowspan="2" |باشترین ئەکتەری سەرەکیی پیاو | {{Won}} |- |''رستاخیز'' | {{Won}} |- |۲۰۱۸ |''سرو زیر آب'' |باشترین ئەکتەری سەرەکیی پیاو | {{Nom}} |} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ئاهەنگی سینەمای ئێران !ساڵ !بەرهەمی پاڵێوراو !پۆلێن !ئەنجام |- |۲۰۰۵ |''طبل بزرگ زیر پای چپ'' | rowspan="3" |باشترین ئەکتەری پاڵپشتی پیاو | {{Nom}} |- |۲۰۰۸ |''ریسمان باز'' | {{Won}} |- |۲۰۱۰ |''بی‌پولی'' | {{Nom}} |} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ئەنجومەنی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمای ئێران !ساڵ !بەرهەمی پاڵێوراو !پۆلێن !ئەنجام |- |۲۰۱٤ |''هیس! دخترها فریاد نمی‌زنند'' | rowspan="3" |باشترین ئەکتەری پاڵپشتی پیاو | {{Won}} |- |۲۰۱٥ |''چ'' | {{Won}} |- |۲۰۲۰ |''مسخره‌باز'' | {{Nom}} |} {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+[[خەڵاتەکانی حافز]] !ساڵ !بەرهەمی پاڵێوراو !پۆلێن !ئەنجام !سەرچاوەکان |- | rowspan="2" |۲۰۱٤ |''هیس! دخترها فریاد نمی‌زنند'' | rowspan="4" |باشترین ئەکتەری پیاو | {{Won}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2022-03-05 |سەردێڕ=چهاردهمین دوره جشن حافظ (سال ۱۳۹۳) - جشن حافظ |ناونیشان=https://www.hafezawards.com/14th-hafez-awards-1393/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-25 |زمان=fa-IR}}</ref> |- |''چ'' | {{Won}} | |- |۲۰۱٥ |''استراحت مطلق'' | {{Nom}} | |- |۲۰۲۰ |''مسخره‌باز'' | {{Nom}} | |- |۲۰۲٥ |''تاسیان'' |باشترین ئەکتەری پیاوی دراما | {{Won}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2025-12-21 |سەردێڕ=بیست و چهارمین دوره جشن حافظ (سال ۱۴۰۴) - جشن حافظ |ناونیشان=https://www.hafezawards.com/24th-hafez-awards-1404/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-25 |زمان=fa-IR}}</ref> |} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ئاهەنگی شەوی ئەکتەر !ساڵ !بەرهەمی پاڵێوراو !پۆلێن !ئەنجام !سەرچاوەکان |- |۲۰۱۴ |''مکبث'' و ''ویتسک'' |باشترین ئەکتەری سەرەکیی پیاو | {{Won}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=borna.news |ڕێکەوت=2013-05-05 |سەردێڕ=حمیدیان و پناهی‌ها در جشن شب بازیگر برگزیده شدند |ناونیشان=https://borna.news/fa/news/120482/%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%BE%D9%86%D8%A7%D9%87%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%B4%D8%A8-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-25 |وێبگە=borna.news |بڵاوکەرەوە=borna.news |زمان=fa}}</ref> |} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|1954434}} == سەرچاوەکان == <references /> [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] l4hmtnxzvimidmzv087ehr62tdy58p7 0 304464 1680705 1679991 2026-10-05T02:21:10Z Bilalinfo 57400 /* ناوەڕۆکە تایبەتەکان */ 1680705 wikitext text/x-wiki {{Infobox dot-com company|company_name=فیلم‌نێت {{!}} FILMNET|company_type=|traded_as=|foundation=۱۳٩٣<ref>{{یادکرد وب|عنوان=فیلم نت|نشانی=https://filmnet.ir/about|وبگاه=filmnet.ir|بازبینی=2023-11-20}}</ref>|location=[[تاران]]، [[ئێران]]|founder=مۆحەممەد سەڕڕاف|owner=[[ھۆڵدینگی گوڵڕەنگ]]<ref>{{یادکرد وب|عنوان=پلتفرم «فیلم نت» با کدام پشتوانه اقتصادی وارد معرکه اغتشاشات شد؟|نشانی=http://www.javanonline.ir/fa/news/1132966|وبگاه=جوان‌آنلاین|تاریخ=۱۴۰۱/۱۱/۰۴|بازبینی=2023-11-20|کد زبان=fa|نام خانوادگی=}}</ref>|url={{URL|https://www.filmnet.ir/}}|website_type=سیستمی پەخشی فیلم و زنجیرە|num_users=|language=فارسی|launch_date=|current_status=چالاک|screenshot=|footnotes=|intl=|لوگو=Filmnet Logo.png|مدیر عامل اجرایی=[[عەلی سەرتیپی]]<ref>{{یادکرد وب|عنوان=چرا فیلم‌نت در نمایشگاه ساترا حاضر نشد؟ / سرتیپی: قهر نکرده‌ایم|نشانی=https://www.isna.ir/news/1401121410324/|وبگاه=ایسنا|تاریخ=2023-03-05|بازبینی=2023-11-20|کد زبان=fa}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=پایان نمایشگاه ساترا با غیبت فیلیمو، نماوا و فیلم‌نت|نشانی=https://peivast.com/p/157497|وبگاه=پیوست|تاریخ=2023-03-05|بازبینی=2023-11-20|کد زبان=fa-IR|نام=یگانه|نام خانوادگی=کربلایی}}</ref>|logo=Filmnet Logo.png}} '''فیلم‌نێت''' (بە فارسی: فیلم‌نت) [[ڤیدیۆ بەپێی داواکاری|سیستمێکی پەخشی بەپێی داواکاریی]] (VOD) بەشداریی ئۆنلاینی [[ئێران|ئێرانییە]] بۆ پەخشکردنی فیلم و زنجیرە، کە لە ساڵی ١٣٩٣ی کۆچی هەتاوی دامەزراوە و لە ڕێگەیەوە دەتوانرێت دەستگەیشتن بە زنجیرە، فیلم و ئەنیمەیشنە ئێرانی و بیانییەکان هەبێت. == مێژوو == هاوكات لەگەڵ دەستپێکردنی [[فیلیمۆ|فیلیمو]] و [[نماوا]]، مۆحەممەد سەڕڕاف بەهۆی پشتوانی سیاسی بەرنامەی ''دیروز، امروز، فردا'' بۆ ئەوەی لەو کاروانە دانەبڕێت بڕیاری دا بێتە ناو گۆڕەپانی دامەزراندن و بەڕێوەبردنی پلاتفۆرمێکی سەربەخۆ؛ بەڵام بەهۆی نەبوونی داهێنان لە بەڕێوەبردن دوای ماوەیەک ناچار بوو ئەم سیستمە ڕادەست بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2023-01-24 |سەردێڕ=پلتفرم «فیلم نت» با کدام پشتوانه اقتصادی وارد معرکه اغتشاشات شد؟ +عکس |ناونیشان=https://www.mashreghnews.ir/news/1442680/%D9%BE%D9%84%D8%AA%D9%81%D8%B1%D9%85-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%86%D8%AA-%D8%A8%D8%A7-%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%BE%D8%B4%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D9%85%D8%B9%D8%B1%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%AA |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-25 |وێبگە=مشرق نیوز |بڵاوکەرەوە=مشرق نیوز |زمان=fa}}</ref> لە ئێستادا ٨٠٪ی پشکەکانی فیلم‌نێت موڵکی هۆڵدینگی گوڵڕەنگـە و ٢٠٪ی موڵکی عەلی سەرتیپیـیە کە یەکێکە لە بەرهەمهێنەرە چالاکەکانی سینەمای ئێران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2023-12-13 |سەردێڕ=بازی «فیلم نت» با ساترا/ شوخی‌های جنسی فیلم‌های «سلطان سینما» تمامی ندارد +تصاویر |ناونیشان=https://www.mashreghnews.ir/news/1555398/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%86%D8%AA-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D8%A7%D8%AA%D8%B1%D8%A7-%D8%B4%D9%88%D8%AE%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%84%D8%B7%D8%A7%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7 |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-25 |وێبگە=مشرق نیوز |بڵاوکەرەوە=مشرق نیوز |زمان=fa}}</ref> دەوترێت ڕێژەی بینەری چالاک کە تێچووی مانگانەی ئابوونەی ئەم سیستمە دەدەن، ئامارێکە نزیکەی لە نێوان ٤٠٠ تا ٥٠٠ هەزار کەسدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2023-01-24 |سەردێڕ=پلتفرم «فیلم نت» با کدام پشتوانه اقتصادی وارد معرکه اغتشاشات شد؟ +عکس |ناونیشان=https://www.mashreghnews.ir/news/1442680/%D9%BE%D9%84%D8%AA%D9%81%D8%B1%D9%85-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%86%D8%AA-%D8%A8%D8%A7-%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%BE%D8%B4%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D9%85%D8%B9%D8%B1%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%AA |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-25 |وێبگە=مشرق نیوز |بڵاوکەرەوە=مشرق نیوز |زمان=fa}}</ref> == ناوەڕۆکە تایبەتەکان == {| class="wikitable" |+ !ناونیشان !مێژوو !دروستکەر |- |بندبازی |2021 | |- |آنها |2021 | |- |راز بقا |2021 | |- |شب‌آهنگی |2021 | |- |آوای جادویی |2021 | |- |دیو و ماه‌پیشونی |2022 | |- |شهرک کلیله و دمنه |2022 | |- |آفتاب‌پرست |2022 | |- |خون‌سرد |2022 | |- |[[پێستی شێر (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|پێستی شێر]] |2022 |[[جەمشید مەحموودی]] |- |پدرخوانده |2022 | |- |سیاه‌چاله |2023 | |- |قهوه ترک |2023 | |- |فوفو مسافری از کامادو |2023 | |- |مرداب |2023 |بورزو نیک‌نژاد |- |''[[دەفتەری تێبینی (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|دەفتەری تێبینی]]'' |2023 |کیارەش ئەسەدی‌زادە |- |آمرلی |2024 | |- |[[ماری تاران]] |2024 |[[سامان موقەدەم]] |- |ناتو |2023 | |- |''[[لە کۆتایی شەودا (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|لە کۆتایی شەودا]]'' |2024 |[[ئایدا پەناھەندە]] |- |[[داریوش (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|داریوش]] |2024 |[[ھادی حیجازیفەر|هادی حجازی‌فەر]] |- |گردن‌زنی |2024 |سامان سالور |- |قهوه پدری |2024 |[[میھران مودیری|مێهران مەدیری]] |- |جان سخت |2024 |موستەفا تەقی‌زادە |- |اجل معلق |2024 |عادل تەبریزی |- |[[دڕندە (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|دڕندە]] |2025 |[[ھومەن سەیدی|هومەن سەیدی]] |- |برتا: داستان یک اسلحه |2025 |ئەمیرحوسێن تورابی |- |کارناوال |2025 |ڕامبود جەوان |- |انجمن اشباح |2025 |مۆحەممەدرەزا ئەلیمەردانی |- |دلربا |2025 |عەتا پەناهی |- |از یاد رفته |2025 |بورزو نیک‌نژاد |- |استندآپ ابوطالب |2025 |ڕامبود جەوان |- |جیمی جام |2026 |ئەبووتالیب حوسێنی |- |منشور |2026 |موحسین ئحتشامی |- |بی عاطفه |2026 |کەمال تەبریزی |- |بیست و یک |2026 |بەھنام بەهزادی |- |[[کوێری ( زنجیرەی تەلەڤزیۆنی)|کوێری]] |2026 |سەجاد پەھلەوان‌زادە |- |''[[دانی پێدا دەنێم (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|دانی پێدا دەنێم]]'' |2026 |نیما حەسەنی‌نەسەب |- |شاه گل |2026 |نیک یوسفی |- |[[یەل (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|یەل]] |2026 |[[جەمشید مەحموودی|جەمشید مەحمودی]] |- |جزیره پنجم |2026 |هۆمایون ئەسعدیان |- |شاهکار |2026 |[[میھران مودیری|مێهران مەدیری]] |- |وحشی۳ |2026 |[[ھومەن سەیدی|هومەن سەیدی]] |- |شب آهنگی۴ |2026 |حامید ئاهەنگی |} == پەخشی ئۆنلاینەکان == '''فیلم‌نێت لە پاڵ دابەشکردن و پەخشکردنی بەرهەمە تایبەتەکانی خۆی، فیلمە پەخشکراوەکانی سینەمای ئێرانیش بە شێوەی ئۆنلاین پێشکەش دەکات، لەم بەشەدا تەنها پەخشە ئۆنلاینەکانی ئەم پلاتفۆرمە لە ساڵی ١٤٠٥دا دانراون و فیلمە پەخشکراوەکانی ساڵانی پێشوو لەم ڕیزبەندەدا نەنراون''' {| class="wikitable" |+ !ناونیشان !ساڵی پەخش !ژانەر !دەرهێنەر |- |دو روز دیرتر |١٤٠٥ |کۆمیدی ـ کۆمەڵایەتی |ئەسغەر نەعیمی |- |نیم شب |١٤٠٥ |کۆمەڵایەتی |مۆحەممەدحوسێن مەهدەویان |} == ئەمانەش ببینە == [[فیلیمۆ]] [[نماوا]] == بەستەری دەرەکی == [https://filmnet.ir/ ماڵپەڕی فەرمی] == سەرچاوەکان == <references /> [[پۆل:ماڵپەڕە ئێرانییەکان]] [[پۆل:بەرنامەکانی یوونیڤەرساڵ ویندۆز پلاتفۆڕم]] [[پۆل:خزمەتگوزاری پەخشی تەلەڤزیۆنی ئینتەرنێت]] [[پۆل:خزمەتگوزارییەکانی بەشداریکردنی ڤیدیۆ لەسەر داواکاری]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی ئەندرۆید]] [[پۆل:نەرمەکاڵای تی ڤی ئۆ ئێس]] 2017t54oyf679dasfzc2q9gmd4ajcme 0 304474 1680499 1675319 2026-10-04T17:40:30Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680499 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = مستەفا ئامێدی | وێنە = Mustafa Amedi portrait.jpg | قەبارەی وێنە = 250px | لێدوانی وێنە = مستەفا ئامێدی | ناوی کاتی لەدایکبوون = مستەفا حسێن محەمەد باپیر | شوێنی لەدایکبوون = [[ئامێدی]]، [[پارێزگای دهۆک]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٣٩ | ڕێکەوتی مردن = ٣ی نیسانی ٢٠٢٣ (٨٤ ساڵ) | شوێنی مردن = | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = مودیر، مستەفا لاسلکی | پیشە = [[پێشمەرگە]]، بێتەلچی و بەڕێوەبەری گشتیی بێتەلی شۆڕش | ساڵانی چالاکی = ١٩٥٨–٢٠١٧ | حیزب = [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] | منداڵەکان = عیماد، نەوزاد، شێرزاد، ڕەزا، حسێن، دلۆڤان، زیاد و هودا | خەڵاتەکان = مەدالیای بارزانی }} '''مستەفا حسێن محەمەد باپیر''' (١٩٣٩ – ٣ی نیسانی ٢٠٢٣)، ناسراو بە '''مستەفا ئامێدی''' و '''مودیر'''، پێشمەرگە و بێتەلچیی کورد بوو کە لە هەردوو [[شۆڕشی ئەیلوول]] و [[شۆڕشی گوڵان]] بەشدار بوو. لە ماوەی خزمەتیدا لە دامەزراندن و بەڕێوەبردنی تۆڕی پەیوەندیی بێتەلی شۆڕشدا ڕۆڵی هەبوو، و لە شۆڕشی گوڵاندا بەرپرسی بێتەل و ئامێرە ئەلیکترۆنییەکانی شۆڕش بوو. بەپێی کوردستان٢٤، نازناوی «مودیر» لەلایەن [[مەلا مستەفا|مەلا مستەفا بارزانی]]یەوە پێ درابوو.<ref>[https://www.kurdistan24.net/ckb/story/233675 «مستەفا ئامێدی کۆچی دواییکرد»]، کوردستان٢٤، ٣ی نیسانی ٢٠٢٣.</ref> لە ٢٣ی کانوونی دووەمی ١٩٨٠، بە بڕیاری مەکتەبی سیاسیی پارتی دیموکراتی کوردستان، وەک '''بەڕێوەبەری گشتیی بێتەلی شۆڕش''' دانرا. دواتر مەدالیای بارزانی پێ بەخشرا و لە ساڵی ٢٠١٧ بە پلەی '''لیوا''' خانەنشین بوو.<ref>[https://www.senterekomate.org/2022/10/17/%D9%85%D8%B3%D8%AA%DB%95%D9%81%D8%A7-%D8%AD%D8%B3%DB%8E%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D9%BE%DB%8C%D8%B1-%D8%A6%DB%8E%DA%A9%DB%95%D9%85-%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DB%95%D9%84%DB%8E-%D8%B4%DB%86%DA%95%D8%B4%DB%8E-%D9%88/ سەنتەری کۆماتە، ژیاننامەی مستەفا ئامێدی]، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢.</ref> == ژیانی سەرەتایی و ڕاهێنانی پەیوەندیی بێتەل == مستەفا حسێن محەمەد باپیر لە ساڵی ١٩٣٩ لە شاری ئامێدی لەدایک بوو. خوێندنی سەرەتایی لە ئامێدی تەواو کرد. لە ساڵی ١٩٥٧ چووە بەغدا و بەشداریی خولێکی شەش مانگەیی بێتەلی تەکنیکی کرد و دوای تەواوکردنی خولەکە وەک تەکنیکی بێتەل دەرچوو. لە سەرەتای ساڵی ١٩٥٨ وەک بێتەلچیی تەکنیکی لە بنکەی پۆلیسی سیری لە ناوچەی ئامێدی دامەزرا. لە ساڵی ١٩٥٩ بوو بە ئەندامی نهێنیی پارتی دیموکراتی کوردستان.<ref>[https://www.senterekomate.org/2022/10/17/%D9%85%D8%B3%D8%AA%DB%95%D9%81%D8%A7-%D8%AD%D8%B3%DB%8E%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D9%BE%DB%8C%D8%B1-%D8%A6%DB%8E%DA%A9%DB%95%D9%85-%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DB%95%D9%84%DB%8E-%D8%B4%DB%86%DA%95%D8%B4%DB%8E-%D9%88/ سەنتەری کۆماتە، ژیاننامەی مستەفا ئامێدی]، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢.</ref> == شۆڕشی ئەیلوول == لە ١١ی ئەیلوولی ١٩٦١، لە دەستپێکی شۆڕشی ئەیلوولدا، مستەفا ئامێدی بە ئامێرێکی بێتەل پەیوەندیی بە شۆڕشەوە کرد. بەپێی سەنتەری کۆماتە، لە ئەشکەوتێک لە گوندی دێرێی ناوچەی ئامێدی ئامێرەکەی خستە کار و دەستی بە گوێگرتن لە تۆڕی پەیوەندیی حکومەتی عێراق کرد، بۆ ئەوەی زانیاری بۆ شۆڕش بەدەست بهێنێت.<ref>[https://www.senterekomate.org/2022/10/17/%D9%85%D8%B3%D8%AA%DB%95%D9%81%D8%A7-%D8%AD%D8%B3%DB%8E%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D9%BE%DB%8C%D8%B1-%D8%A6%DB%8E%DA%A9%DB%95%D9%85-%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DB%95%D9%84%DB%8E-%D8%B4%DB%86%DA%95%D8%B4%DB%8E-%D9%88/ سەنتەری کۆماتە، ژیاننامەی مستەفا ئامێدی]، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢.</ref> لە بیرەوەرییە چاپکراوەکانی شەوکەت مەلا ئیسماعیل حەسەندا، مستەفا ئامێدی لە سەرەتاکانی دامەزراندنی تۆڕی بێتەلی شۆڕشدا باس کراوە. حەسەن نووسیویەتی کە لە ٢١ی کانوونی یەکەمی ١٩٦١، لە دەوروبەری بامەڕنی، یەکەم وێستگەی گەڕۆکی بێتەل لە بارەگای مەلا مستەفا بارزانی دامەزرا و لە سەرەتادا بە هاوکاریی مستەفا ئامێدی، کە بێتەلچی بوو، خراوەتە کار.<ref>[https://www.hewalname.com/ku/wp-content/uploads/2022/10/%D9%86%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D8%B4%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C-%D8%AC%D9%81%D8%B1%DB%95.pdf شەوکەت مەلا ئیسماعیل حەسەن، ''نووسین و شیکردنەوەی جفرە''، لاپەڕە ١٩٢.]</ref> لەگەڵ هاتنی مەلا مستەفا بارزانی بۆ ناوچەی بەهدینان لە ساڵی ١٩٦١، مستەفا ئامێدی لەگەڵ هێزەکانی بارزانی مایەوە و بە ئەرکی پەیوەندیی بێتەلەوە لە شەڕەکانی لۆمانا و گەلی زاویتە بەشدار بوو. دوای جێگیربوونی بارەگای شۆڕش لە بەرواری باڵا، لە گوندی بیگداو ئامێرێکی بێتەل خستە کار و زانیاریی گرنگ و هەستیاری لە تۆڕی پەیوەندیی هێزەکانی حکومەتی عێراق وەردەگرت و دەیگەیاندە مەلا مستەفا بارزانی. بەپێی سەنتەری کۆماتە، بارزانی لەم کارە دڵخۆش بوو و بێتەلی بە «بڕبڕەی پشتی شۆڕش» وەسف کرد.<ref>[https://www.senterekomate.org/2022/10/17/%D9%85%D8%B3%D8%AA%DB%95%D9%81%D8%A7-%D8%AD%D8%B3%DB%8E%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D9%BE%DB%8C%D8%B1-%D8%A6%DB%8E%DA%A9%DB%95%D9%85-%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DB%95%D9%84%DB%8E-%D8%B4%DB%86%DA%95%D8%B4%DB%8E-%D9%88/ سەنتەری کۆماتە، ژیاننامەی مستەفا ئامێدی]، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢.</ref> دوای گەڕانەوەی مەلا مستەفا بارزانی بۆ ناوچەی [[بارزان]]، مستەفا ئامێدی بە فەرمانی ئەو، وەک بێتەلچی، لەگەڵ ئەسعەد خۆشەوی لە بەرواری باڵا مایەوە تا ڕێککەوتنی ١١ی ئاداری ١٩٧٠. پاشان لە بارەگای لەشکری یەکەم لە بامەڕنی درێژەی بە خزمەتی پەیوەندییەکانی دا.<ref>[https://www.senterekomate.org/2022/10/17/%D9%85%D8%B3%D8%AA%DB%95%D9%81%D8%A7-%D8%AD%D8%B3%DB%8E%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D9%BE%DB%8C%D8%B1-%D8%A6%DB%8E%DA%A9%DB%95%D9%85-%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DB%95%D9%84%DB%8E-%D8%B4%DB%86%DA%95%D8%B4%DB%8E-%D9%88/ سەنتەری کۆماتە، ژیاننامەی مستەفا ئامێدی]، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢.</ref> == شکستی شۆڕشی ئەیلوول و چوون بۆ ئێران == لە کاتی شکستی شۆڕشی ئەیلوول لە ساڵی ١٩٧٥، مستەفا ئامێدی لە ناوچەی باڵەکایەتی لەگەڵ سەرکردایەتیی شۆڕش بوو. بە فەرمانی مەلا مستەفا بارزانی، پەیوەندیی لەگەڵ وێستگەکانی بێتەل لە ناوچە جیاوازەکانی کوردستاندا دەکرد و بارودۆخی ئەو ناوچانەی دەگەیاندە مەلا مستەفا بارزانی و [[ئیدریس بارزانی]]. لەو کاتەدا خێزان و کەسوکاری خۆی لە بەهدینان جێهێشت و هەڵیبژارد لەگەڵ سەرکردایەتیی شۆڕش بمێنێتەوە. لە کۆتایی شۆڕشدا، دوایین ئامێری بێتەلی بارەگاکەی کوژاندەوە و ئامێرە بێتەلەکان و زانیارییە نهێنییەکانی شۆڕشی لەگەڵ خۆی هەڵگرت. لە ٢٦ی ئاداری ١٩٧٥، لەگەڵ سەرکردایەتیی شۆڕش بەرەو [[ئێران]] ڕۆیشت و لە [[نەغەدە]] ئامێر و زانیارییە نهێنییەکانی شۆڕشی ڕادەستی سەرکردایەتی کرد.<ref>[https://www.senterekomate.org/2022/10/17/%D9%85%D8%B3%D8%AA%DB%95%D9%81%D8%A7-%D8%AD%D8%B3%DB%8E%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D9%BE%DB%8C%D8%B1-%D8%A6%DB%8E%DA%A9%DB%95%D9%85-%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DB%95%D9%84%DB%8E-%D8%B4%DB%86%DA%95%D8%B4%DB%8E-%D9%88/ سەنتەری کۆماتە، ژیاننامەی مستەفا ئامێدی]، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢.</ref> لە ژیاننامەی چاپنەکراوی خۆیدا، مستەفا ئامێدی باس لەوە دەکات کە لە ڕۆژانی کۆتایی شۆڕشی ئەیلوولدا، دوای پچڕانی پەیوەندیی بێتەل لە نێوان بارەگای سەرکردایەتی و ناوچەکانی کوردستان، [[مەسعوود بارزانی]] کەسێکی بۆ نەغەدە نارد تا بیگەڕێنێتەوە بۆ بارەگای [[حاجی ئۆمەران]]. بە وتەی ئامێدی، ئیدریس بارزانیش لە بارەگاکە ئامادە بوو. مەسعوود بارزانی لێی پرسی کە ئایا دەڕوات یان لەگەڵیان دەمێنێتەوە. ئامێدی وەڵامی دایەوە کە ناڕوات و لەگەڵیان دەمێنێتەوە، تەنانەت ئەگەر حکومەتی عێراق زیان بە خێزانەکەی بگەیەنێت. دوای ئەو وەڵامە، مەسعوود بارزانی فەرمانی پێکرد کە بە خێرایی ئامێری بێتەل بخاتەوە کار و پەیوەندی لەگەڵ بارەگاکانی تر دروست بکات. == شۆڕشی گولان و بەڕێوەبردنی پەیوەندییەکان == [[پەڕگە:Mustafa Amedi Mountains.jpg|thumb|right|250px|مستەفا ئامێدی لە کاتی بەکارهێنانی ئامێری بێتەل لە شاخەکانی کوردستان]] دوای تێپەڕبوونی نزیکەی چل ڕۆژ بەسەر کۆچی دوایی مەلا مستەفا بارزانیدا، بەپێی سەنتەری کۆماتە، مستەفا ئامێدی بە فەرمانی مەسعود بارزانی و ئیدریس بارزانی گەڕایەوە بۆ ڕۆژهەڵاتی کوردستان. لە ساڵی ١٩٧٩ لە پیرانشار، جارێکی تر تۆڕی بێتەلی شۆڕشی دامەزراندەوە و ئامێرەکانی بێتەل، شفرە و کۆدەکانی پەیوەندی لە نێوان بارەگا جیاوازەکانی شۆڕشدا دابەش کرد.<ref>[https://www.senterekomate.org/2022/10/17/%D9%85%D8%B3%D8%AA%DB%95%D9%81%D8%A7-%D8%AD%D8%B3%DB%8E%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D9%BE%DB%8C%D8%B1-%D8%A6%DB%8E%DA%A9%DB%95%D9%85-%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DB%95%D9%84%DB%8E-%D8%B4%DB%86%DA%95%D8%B4%DB%8E-%D9%88/ سەنتەری کۆماتە، ژیاننامەی مستەفا ئامێدی]، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢.</ref> [[پەڕگە:Mustafa Amedi Students.jpg|thumb|left|250px|مستەفا ئامێدی لە کاتی ڕاهێنانی کادرانی بێتەل و پەیوەندی]] لە ٢٣ی کانوونی دووەمی ١٩٨٠، بە فەرمانی مەسعود بارزانی و بە بڕیاری مەکتەبی سیاسیی پارتی دیموکراتی کوردستان، مستەفا ئامێدی وەک '''بەڕێوەبەری گشتیی بێتەلی شۆڕش''' دانرا. لە ماوەی شۆڕشی گولاندا، دوو خولی ئامادەکردنی کادرانی بێتەلی کردەوە و ٤٠ کادری پەیوەندی پێگەیاند. بەپێی سەنتەری کۆماتە، تا ساڵی ١٩٩٠ لەو ئەرکەدا بەردەوام بوو.<ref>[https://www.senterekomate.org/2022/10/17/%D9%85%D8%B3%D8%AA%DB%95%D9%81%D8%A7-%D8%AD%D8%B3%DB%8E%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D9%BE%DB%8C%D8%B1-%D8%A6%DB%8E%DA%A9%DB%95%D9%85-%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DB%95%D9%84%DB%8E-%D8%B4%DB%86%DA%95%D8%B4%DB%8E-%D9%88/ سەنتەری کۆماتە، ژیاننامەی مستەفا ئامێدی]، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢.</ref> لە ژیاننامەی خۆیدا، مستەفا ئامێدی نووسیویەتی کە دوای نزیکەی چل ڕۆژ لە کۆچی دوایی مەلا مستەفا بارزانی، بۆ دیداری مەسعود بارزانی و ئیدریس بارزانی چووە کەرەج. بە وتەی ئامێدی، مەسعود بارزانی پێی وت خۆی ئامادە بکات و هەر کات بانگی کرد، لەگەڵیدا بچێتە ڕۆژهەڵاتی کوردستان. ئامێدی نووسیویەتی کە لە هاوینی ١٩٧٩، لەگەڵ مەسعود بارزانی چووە پیرانشار و لەوێ تۆڕی بێتەلی شۆڕشی گولان دووبارە دامەزراند و یەکەم ئامێری بێتەلی شۆڕشەکەی خستە کار. کوردستان٢٤ لە ڕاپۆرتێکدا لەبارەی ژیان و خزمەتی مستەفا ئامێدی نووسیویەتی کە ناوبراو بە درێژایی شۆڕشی گولان بەرپرسی بێتەل و ئامێرە ئەلیکترۆنییەکانی شۆڕش بووە. هەمان سەرچاوە وێنەیەکی مێژوویی بڵاوکردووەتەوە کە مستەفا ئامێدی لە ساڵی ١٩٨٣ لە دەشتی خواکۆرک، لە سنووری سیدەکان، لەگەڵ مەسعود بارزانی پیشان دەدات.<ref>[https://www.kurdistan24.net/ckb/story/233675 «مستەفا ئامێدی کۆچی دواییکرد»]، کوردستان٢٤، ٣ی نیسانی ٢٠٢٣.</ref> == خزمەتی دواتر و خانەنشینبوون == دوای ڕاپەڕینی ساڵی ١٩٩١، مستەفا ئامێدی لەگەڵ مەکتەبی سەرۆک مەسعود بارزانی گەڕایەوە بۆ پیرمام و درێژەی بە خەبات و خزمەتی خۆی دا. لە هەمان ساڵدا لەلایەن مەکتەبی سیاسیی پارتی دیموکراتی کوردستانەوە کرا بە ئەندامی لێژنەی بەڕێوەبردنی کاروباری پەیوەندییەکانی بێتەل.<ref>[https://partipedia.org/ku/articles/%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DB%95%D8%AA%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86/%D9%85%D8%B3%D8%AA%DB%95%D9%81%D8%A7-%D9%8A%D9%94%D8%A7%D9%85%DB%8E%D8%AF%DB%8C «مستەفا ئامێدی»]، Partipedia.</ref> لە ساڵی ١٩٩٣، بە فەرمانی مەسعود بارزانی، پلەی عەقیدی پۆلیسی پێ بەخشرا. دواتر لە میلاکی وەزارەتی پێشمەرگەدا بوو بە عەمید، و لە ساڵی ٢٠١٧ بە پلەی لیوا خانەنشین بوو.<ref>[https://www.senterekomate.org/2022/10/17/%D9%85%D8%B3%D8%AA%DB%95%D9%81%D8%A7-%D8%AD%D8%B3%DB%8E%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D9%BE%DB%8C%D8%B1-%D8%A6%DB%8E%DA%A9%DB%95%D9%85-%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DB%95%D9%84%DB%8E-%D8%B4%DB%86%DA%95%D8%B4%DB%8E-%D9%88/ سەنتەری کۆماتە، ژیاننامەی مستەفا ئامێدی]، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢.</ref> لە ١٦ی ئابی ١٩٩٦، لە بۆنەی یۆبیلی زێڕینی دامەزراندنی پارتی دیموکراتی کوردستان، مەدالیای بارزانی لەلایەن مەسعود بارزانییەوە پێ بەخشرا.<ref>[https://partipedia.org/ku/articles/%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DB%95%D8%AA%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86/%D9%85%D8%B3%D8%AA%DB%95%D9%81%D8%A7-%D9%8A%D9%94%D8%A7%D9%85%DB%8E%D8%AF%DB%8C «مستەفا ئامێدی»]، Partipedia.</ref> [[پەڕگە:Mustafa Amedi Barzani Medal.jpg|thumb|right|250px|مستەفا ئامێدی لە کاتی پێبەخشینی مەدالیای بارزانی لە ساڵی ١٩٩٦]] == ژیانی تایبەتی == لە ژیاننامەی خۆیدا، مستەفا ئامێدی باس لەوە دەکات کە خێزاندار بووە و هەشت منداڵی هەبوو: '''عیماد، نەوزاد، شێرزاد، ڕەزا، حسێن، دلۆڤان، زیاد و هودا'''. هەروەها نووسیویەتی کە لە پاییزی ساڵی ١٩٩١ خێزانەکەی گەڕاوەتەوە کوردستان و لە شاری ئامێدی نیشتەجێ بوون. == کۆچی دوایی == مستەفا ئامێدی لە بەرەبەیانی ٣ی نیسانی ٢٠٢٣، لە تەمەنی ٨٤ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد. کوردستان٢٤ لە هەمان ڕۆژدا هەواڵی کۆچی دوایییەکەی بڵاوکردەوە و وەک پێشمەرگەی هەردوو شۆڕشی ئەیلوول و گولان، هەڵگری مەدالیای بارزانی و بەرپرسی بێتەل و ئامێرە ئەلیکترۆنییەکانی شۆڕشی گولان ناساندی.<ref>[https://www.kurdistan24.net/ckb/story/233675 «مستەفا ئامێدی کۆچی دواییکرد»]، کوردستان٢٤، ٣ی نیسانی ٢٠٢٣.</ref> دوای کۆچی دوایی مستەفا ئامێدی، ژمارەیەک لە سەرکردە و بەرپرسانی کورد پەیامی سەرەخۆشییان بڵاوکردەوە. مەسعود بارزانی لە ٣ی نیسانی ٢٠٢٣ پەیامێکی سەرەخۆشی بڵاوکردەوە و مستەفا ئامێدی، ناسراو بە «مودیر»، وەک پێشمەرگەی هەردوو شۆڕشی ئەیلوول و گولان و هەڵگری مەدالیای بارزانی ناساند. لە پەیامەکەدا نووسی کە ئامێدی ژیانی خۆی بۆ دۆزی گەلەکەی تەرخان کردووە و لەدەستدانی ئەوی بە خوسارەتێکی گەورە دانا.<ref>[https://www.masoudbarzani.krd/ku/%D9%BE%DB%95%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D9%88%D8%AA%D8%A7%D8%B1/%D9%BE%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%A7-%D8%B3%D9%87-%D8%B1%DB%86%D9%83-%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%DB%86-%D9%88%D9%87-%D8%BA%D9%87-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%DB%86%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%DB%8E-%DB%8C%D8%A7-%D9%BE%DB%8E%D8%B4%D9%85%DB%95%D8%B1%DA%AF%DB%95-%D9%88-%D8%AE%DB%95%D8%A8%D8%A7%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D8%AA%DB%95%D9%81%D8%A7-%D8%A6%D8%A7%D9%85%DB%8E%D8%AF%DB%8C/ پەیامی مەسعود بارزانی بۆ کۆچی دوایی مستەفا ئامێدی]، ٣ی نیسانی ٢٠٢٣.</ref> [[نێچیرڤان بارزانی]]، سەرۆکی هەرێمی کوردستان، لە پەیامێکی سەرەخۆشیدا ئامێدی بە پێشمەرگە و تێکۆشەرێکی دێرینی کوردستان ناوبرد و نووسی کە بە خەبات و خزمەتی خۆی لە سەردەمی شۆڕش و پێشمەرگایەتی، جێگەیەکی شایستەی لەناو گەلەکەیدا گرتبوو.<ref>[https://presidency.gov.krd/condolence-letter-from-the-president-of-the-kurdistan-region-22/ پرسەنامەی سەرۆکی هەرێمی کوردستان]، ٣ی نیسانی ٢٠٢٣.</ref> [[مەسرور بارزانی]]، سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان، هەروەها لە ٣ی نیسان پەیامێکی سەرەخۆشی بڵاوکردەوە و ئامێدی بە خەباتکار و پێشمەرگەی هەردوو شۆڕشی ئەیلوول و گولان و هەڵگری مەدالیای بارزانی ناساند. لە پەیامەکەدا، سەرەخۆشیی لە خۆی، بنەماڵەی ئامێدی، خەڵکی بادینان و کوردستان بە گشتی کرد.<ref>[https://gov.krd/government/the-prime-minister/activities/posts/2023/april/%D8%A8%DB%95%D9%87%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%DB%95%D8%DB%8C%DB%95%DA%A9-%DA%98-%D8%B3%DB%95%D8%B1%DB%86%DA%A9%DB%8E-%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%DB%95%D8%AA%D8%A7-%D9%87%DB%95%D8%B1%DB%8E%D9%85%D8%A7-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8E/ بەهینامەیەک ژ سەرۆکێ حکومەتا هەرێما کوردستانێ] {{بەستەری مردوو|url=https://gov.krd/government/the-prime-minister/activities/posts/2023/april/%D8%A8%DB%95%D9%87%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%DB%95%D8%DB%8C%DB%95%DA%A9-%DA%98-%D8%B3%DB%95%D8%B1%DB%86%DA%A9%DB%8E-%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%DB%95%D8%AA%D8%A7-%D9%87%DB%95%D8%B1%DB%8E%D9%85%D8%A7-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8E/ |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}، ٣ی نیسانی ٢٠٢٣.</ref> جگە لە پەیامی فەرمیی سەرەخۆشی، مەسعود بارزانی بە تەلەفۆن پەیوەندیی بە خێزانی مستەفا ئامێدی، کرد و سەرەخۆشیی خۆی گەیاند. هەروەها سیداد بارزانی و مەنسور بارزانی بە نوێنەرایەتیی مەسعود بارزانی بەشداریی پرسەکەیان کرد و سەرەخۆشییان گەیاندە خێزانەکە. لە نووسینگەی نێچیرڤان بارزانیشەوە شاند نێردرا، و ئارین بارزانی بە نوێنەرایەتیی مەسرور بارزانی بەشداریی پرسەکەی کرد و سەرەخۆشیی گەیاندە خێزانەکە. لە ٥ی نیسانی ٢٠٢٣، شاندێکی باڵای پارتی دیموکراتی کوردستان بەشداریی لە پرسەی مستەفا ئامێدی کرد. شاندەکە لە فازڵ میرانی، مەحمود محەمەد، زەعیم عەلی و سەگڤان هالۆ پێکهاتبوو و سەرەخۆشیی خۆیان گەیاندە خێزان، کەسوکار و هاوسەنگەرانی ئامێدی. ڕاپۆرتی پارتی لەو بۆنەیەدا ئامێدی بە یەکەم بێتەلچیی شۆڕشی ئەیلوول، بەرپرسی بێتەلی گشتیی شۆڕشی گولان و هەڵگری مەدالیای بارزانی ناوبرد.<ref>[https://www.kdp.info/a/d.aspx?a=137028&l=13 «شاندێکی باڵای پارتی بەشداری لە پرسەی مستەفا ئامێدی دا کرد»]، KDP.info، ٥ی نیسانی ٢٠٢٣.</ref> == سەرچاوەکان == <references /> [[پۆل:کورد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٩]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٣]] 954p66y3ab03ppa3figwxmz0jvqv8yh 0 304490 1680635 1680054 2026-10-05T00:00:02Z Bilalinfo 57400 1680635 wikitext text/x-wiki {{Short description|خزمەتگوزاریی پەخشی ڤیدیۆ لەسەر داوای ئێرانی}} {{Infobox website|name=نماوا|native_name=نماوا|company_type=تایبەت|traded_as=|founded=ئاداری ٢٠١٤|dissolved=|headquarters=تاران، ئێران|country_of_origin=ئێران|locations=|incorporated=|founder=|president=|key_people=محەممەد حەسەن شانەجاز (بەڕێوەبەری جێبەجێکار)<ref>{{cite web|title=میدیای نوێ قبووڵ بکەین|url=https://www.donya-e-eqtesad.com/بخش-باشگاه-اقتصاددانان-52/3762675-رسانه-جدید-را-بپذیریم|website=ڕۆژنامەی دونیای ئیقتیساد|access-date=2022-05-14|language=fa}}</ref><ref>{{cite web|title=بەڕێوەبەری جێبەجێکاری نماوا: ساترا هێڵە سوورەکانی بە ڕوونی پێ ڕانەگەیاندووین؛ خزمەتگوزارییەکانی VOD قازانج بەخش نین|url=https://digiato.com/article/2022/05/11/namava-ceo-syas-satra-vod-market-is-not-profitable|website=دیجیاتۆ|access-date=2022-05-14|language=fa}}</ref><ref>{{cite web|title=چاوپێکەوتنی دیجیاتۆ لەگەڵ بەڕێوەبەری جێبەجێکاری نماوا: لە خۆسانسۆرکردنەوە تا گوشاری دەسەڵاتی دادوەری بۆ پابەندبوون بە ساترا|url=https://digiato.com/article/2021/10/12/گفتگوی-دیجیاتو-با-مدیرعامل-نماوا|website=دیجیاتۆ|access-date=2022-05-14|language=fa}}</ref>|industry=|products=|revenue=|operating_income=|net_income=|equity=|owner=|num_employees=|parent=[[شاتێل (کۆمپانیا)|شاتل]]|divisions=|subsidiaries=|company_slogan=|website={{URL|https://www.namava.ir/}}|written_in=|ipv6=|alexa=|website_type=[[ڤیدیۆ بەپێی داواکاری]]|registration=پێویستە|num_users=|language=فارسی، ئینگلیزی|launched=|current_status=چالاک|logo_caption=لۆگۆی فەرمیی نماوا|screenshot=|caption=|footnotes=|logo=Namava logo.svg|logo_size=220}} '''نماوا''' ({{langx|fa|نماوا}}) خزمەتگوزارییەکی پەخشی [[ڤیدیۆ بەپێی داواکاری]] [[ئێران|ئێرانییە]] کە لەلایەن [[شاتێل (کۆمپانیا)|گرووپی شاتلەوە]] بەڕێوەدەبرێت. ئەم خزمەتگوزارییە ڕێگە بە دەستگەیشتن بە فیلم، زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی و ئەنیمەیشنی ئێرانی و نێودەوڵەتی دەدات لە ڕێگەی پلاتفۆڕمێکی ئۆنلاینی بەشداریکردنەوە.<ref>{{cite web |url=https://www.namava.ir |access-date=16 July 2026 |website=نماوا |language=fa |title=نماوا}}</ref> نماوا لەلایەن [[شاتێل (کۆمپانیا)|شاتل]] لە کۆتاییی ساڵی ٢٠١٣ و سەرەتای ساڵی ٢٠١٤ ڕاگەیەندرا. لە سەرەتادا خزمەتگوزارییەکە سەرنجی لەسەر بەشداربووانی [[شاتێل (کۆمپانیا)|ئینتەرنێتی شاتل]] بوو، بەڵام دواتر بۆ بەکارهێنەرانی دابینکەرانی دیکەی خزمەتگوزاریی ئینتەرنێتی ئێرانیش فراوانکرا.<ref>{{cite web |url=https://www.zoomit.ir/software-application/152159-namava-watch-tv-shows-and-movie-online/ |website=زومیت |language=fa |title=ناساندنی نماوا، سیستەمی سەیرکردنی ئۆنلاینی فیلم و زنجیرە}}</ref> لە ئایاری ٢٠٢٥، نماوا پاش پەخشکردنی زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ''سووشوون'' بەبێ وەرگرتنی مۆڵەتی پێویست بلۆککرا.<ref>{{cite news|title=نماوا بەهۆی پەخشکردنی زنجیرەی سووشوون ئاستەنگکرا|url=https://www.zoomit.ir/tech-iran/441032-namava-was-blocked/|work=زومیت|language=fa}}</ref> خزمەتگوزارییەکە لە حوزەیرانی ٢٠٢٥ پاش نزیکەی دوو هەفتە گەڕێنرایەوە، و نماوا ماوەی بەشداریکردنی بەکارهێنەرانی بۆ دوو هەفتە درێژکردەوە وەک قەرەبوویەک بۆ ئەو پچڕانە.<ref>{{cite news|title=بلۆککردنی نماوا لابرادرا|url=https://www.hamshahrionline.ir/news/955170/|work=هەمشهری ئۆنلاین|language=fa}}</ref> == مێژوو == نماوا لە سەرەتادا لەژێر ناوی '''مووڤیلەند''' وەک بەشێک لە پۆڕتاڵی کەیفخۆشیی [[شاتێل (کۆمپانیا)|شاتل]] بەناوی '''شاتللەند''' کاری دەکرد. لە نیسانی ٢٠١٦، ناوی ماڵپەڕەکە گۆڕدرا بۆ نماوا.<ref>{{cite web |date=25 March 2016 |url=https://en.civilica.com/note/6995/ |website=سیڤیلیکا |language=fa |title=گۆڕینی ناوی ماڵپەڕی فیلمی شاتللەند بۆ نماوا}}</ref> پلاتفۆڕمەکە یەکەم زنجیرەی تایبەتیی خۆی بەناوی ''ساڵانی دووری لە ماڵ'' لە ٢٠ی نیسانی ٢٠١٩ بڵاوکردەوە.<ref>{{cite web |date=7 May 2019 |url=https://itiran.com/2019/05/07/%D9%85%D9%82%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%85%D9%88-%D9%88-%D9%86%D9%85%D8%A7%D9%88%D8%A7/comment-page-2/ |website=ئایتی ئێران |language=fa |title=کێبڕکێی گەرمی فیلیمۆ و نماوا}}</ref> نماوا ھەروەھا لەگەڵ چەندین دابینکەری خزمەتگوزاریی ئینتەرنێتی ئێرانی هاوکاری کردووە بۆ دابینکردنی ناوەرۆکی ھەڵبژێردراو بە خۆڕایی بۆ بەشداربووانیان. ئەم خزمەتگوزارییە بلۆگێک بەڕێوەدەبات کە ڕەخنە و وتاری دەربارەی فیلم و زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان تێدا بڵاودەکرێتەوە.<ref>{{cite web |url=https://www.shatel.ir/technical-support/%D9%86%D9%85%D8%A7%D9%88%D8%A7/ |website=شاتل |language=fa |title=بلۆگی نماوا}}</ref> == تایبەتمەندییەکان == لە نماوا، پڕۆفایلێکی گشتگیر بۆ سەرجەم فیلم و زنجیرەکان هەیە. پەڕەی هەر فیلمێک زانیاریی گشتگیری تێدایە وەک ناوی دەرهێنەر، نووسەر، ئەکتەرەکان، ساڵی دروستکردن، ژانر، نمرەی [[بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان|IMDB]]، پۆستەر و هەروەها وێنەی ساتەکانی فیلمەکە کە لەگەڵیدا ڕوونکردنەوەی فارسی سەبارەت بە چیرۆکەکەی داندراوە.<ref>{{cite web |url=https://www.zoomit.ir/2017/2/8/152159/namava-watch-tv-shows-and-movie-online/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190814074854/https://www.zoomit.ir/2017/2/8/152159/namava-watch-tv-shows-and-movie-online/ |archive-date=14 August 2019 |access-date=14 August 2019 |title=ناساندنی نماوا: خزمەتگوزاریی سەیرکردنی ئۆنلاینی فیلم و زنجیرە |url-status=dead}}</ref> -دۆمەینێکی هەیە بۆ پەخشی بەخۆڕایی فیلمەکان بۆ بەرنامەی ڕووبیکای کۆمپانیای هەمڕاهی ئەوەڵ.<ref>{{cite web |url=https://digiato.com/article/2021/02/23/حق-اشتراک-نماوا-فیلیمو-گران-شد |access-date=2022-04-22 |website=دیجیاتۆ |language=fa |title=چرا هزینه حق اشتراک نماوا و فیلیمو تقریباً دو برابر گران شد؟}}</ref><ref>{{cite web |url=https://rubika.namava.ir/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220529055107/https://rubika.namava.ir/ |archive-date=29 May 2022 |access-date=2022-04-22 |website=rubika.namava.ir |title=Namava |url-status=dead}}</ref> == پەخشی تایبەت == * ''سیاوش'' * ''روز بلوا'' * ''[[بۆق (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|بۆق]]'' * ''حرفه‌ای'' * ''[[گیسو (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|گیسو]]'' * ''همرفیق'' * ''خسوف'' * ''[[خاتوون (زنجیرە)|خاتوون]]'' * ''مهمونی'' * ''نوبت لیلی'' * ''شبکه مخفی زنان'' * ''مترجم'' * ''آنتن'' * ''سرگیجه'' * ''عقرب عاشق'' * ''داوینچیز'' * ''شریک جرم'' * ''برنامه همزاد من'' * ''کنسرتینو'' * ''جنگل آسفالت'' * ''اکازیون'' * ''غربت'' * ''ازازیل'' * ''دیو و ماه پیشونی۲'' * ''سووشون'' == پەخشی هاوبەش == ==== زنجیرە هاوبەشەکان لەگەڵ [[فیلیمۆ]] ==== * هم‌گناه * دراکولا * هیولا * سال‌های دور از خانه * آقازاده * روزی روزگاری مریخ * مانکن * دل * عاشقانه * آکتور * جادوگر * مگه تموم عمر چندتا بهاره == وەبەرهێنان لە فیلمی سینەماییدا == فیلمی جنگ جهانی سوم (2022) بە وەبەرهێنانی نماوا و نماآگهی بەرھەم هێنراوە، لە ڕاستیدا ئەمە یەکەم جارە پلاتفۆڕمێکی پەخشی ئۆنلاین دەست بۆ دروستکردنی پروژەیەکی سینەماییی گرنگ دەبات و لە [[فێستیڤاڵی فیلمی ڤێنیز]]<ref>{{cite web |date=2022-09-10 |url=https://www.theguardian.com/film/2022/sep/10/all-the-beauty-and-the-bloodshed-wins-golden-lion-at-venice-film-festival |archive-url=https://web.archive.org/web/20220910211027/https://www.theguardian.com/film/2022/sep/10/all-the-beauty-and-the-bloodshed-wins-golden-lion-at-venice-film-festival |archive-date=10 September 2022 |access-date=2023-06-15 |website=web.archive.org |title=بەڵگەنامەی قەیرانی ئۆپیۆئیدەکانی لۆرا پۆیتراس شێری زێڕینی لە فێستیڤاڵی فیلمی ڤێنیز بردەوە {{!}} فێستیڤاڵی فیلمی ڤێنیز {{!}} زە گاردیان |url-status=bot: unknown}}</ref> و [[فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی تۆکیۆ|فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی تۆکیۆ]]<ref>{{cite web |last=Shackleton |first=Liz |date=2022-11-03 |url=https://deadline.com/2022/11/the-beasts-winners-tokyo-international-film-festival-1235162044/ |access-date=2023-06-15 |website=دەدلاین |language=en-US |title=‘The Beasts’ لە کۆتایی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی تۆکیۆدا سێ خەڵات دەباتەوە}}</ref> و فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی ئەستەمبوڵ سەرکەوتوو بووە لە بەدەستهێنانی خەڵات. لە ستافی «جنگ جهانی سوم» کە لە [[ڤێنیز]] ئامادە بوون دەکرێت ئاماژە بە بەرهەمهێنەر، نووسەر و دەرهێنەر: [[ھومەن سەیدی|هومەن سەیدی]]، بەڕێوەبەری وێنەگرتن: پەیمان شادمانفەڕ، ئەکتەرەکان: [[موحسین تەنابەندە]]، [[نەدا جەبرائیلی|نەدا جبرئیلی]]، مهسا حجازی، نوید نصرتی، سەرپەرشتیاری دیمەن: محسن نصرالهی، دەستکاری جۆری بڕین و پۆشاک: الهام معین، نوێنەری وەبەرهێنەران: ئایدا مەسباحی بکرێت.<ref>{{cite web |date=2023-06-15 |url=https://www.honaronline.ir/بخش-سینما-6/176280-ببینید-تیزر-رسمی-فیلم-سینمایی-جنگ-جهانی-سوم-در-جشنواره-ونیز-محسن-تنابنده-در-نقش-کارگر-روزمزد |access-date=2023-06-15 |website=ئاژانسی هەواڵی هونەری ئێران |language=fa |title=ببینن {{!}} تیزەری فەرمیی فیلمی سینەمایی «جنگ جهانی سوم» لە فێستیڤاڵی ڤێنیز {{!}} موحسین تەنابەندە لە ڕۆڵی ڕەنجبەری ڕۆژانەدا}}</ref><ref>{{cite web |date=2023-06-15 |url=https://www.borna.news/بخش-فرهنگ-هنر-6/1372248-رونمایی-از-تیزر-رسمی-جنگ-جهانی-سوم-ویدئو |access-date=2023-06-15 |website=ئاژانسی هەواڵی بۆڕنا |language=fa |title=پەردەلادان لەسەر تیزەری فەرمیی جنگ جهانی سوم + ڤیدیۆ}}</ref> هەروەها فیلمی سینەمایی قیف بە وەبەرهێنانی نماوا دروستکرا. == ڕاگیران == ماڵپەڕی نماوا لە ڕێکەوتی ۲٩ی ئایاری ۲۰۲٥ بەهۆی پەخشکردنی زنجیرەی سووشوون بەبێ وەرگرتنی مۆڵەت ڕاگیرا<ref>{{cite news|title=ئاستەنگکردنی نماوا بەهۆی پەخشکردنی زنجیرەی سووشوون بەبێ مۆڵەت - ئاژانسی هەواڵی مەشرق|url=https://www.mashreghnews.ir/news/1719135/سریال-سووشون-به-دلیل-نداشتن-مجوز-توقیف-شد}}</ref><ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2071405/پلتفرم-خانگی-نماوا-مسدود-شد/ پلاتفۆڕمی ماڵەوەی نماوا ئاستەنگکرا] خەبەر ئۆنلاین</ref> کە لە ۱۳ی حوزەیرانی ۲۰۲٥ پاش نزیکەی دوو هەفتە لابرادرا.<ref>[https://borna.news/fa/news/2229043/%D9%86%D9%85%D8%A7%D9%88%D8%A7-%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D9%81%DB%8C%D9%8D%D8%AA%D8%B1-%D8%B4%D8%AF بلۆککردنی نماوا لابرادرا] ئاژانسی هەواڵی بۆڕنا</ref> نماوا بەهۆی نەبوون و پچڕان لەم دوو هەفتەیەی ڕاگیرانی، ماوەی بەشداریکردنی بەکارهێنەرانی بۆ دوو هەفتە درێژکردەوە. == ئەمانەش ببینە == [[فیلمنێت]] [[فیلیمۆ]] == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.namava.ir/main ماڵپەڕی فەرمی] == سەرچاوە == <references /> [[پۆل:نەرمامێرەکانی ئەندرۆید]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی ئای ئۆ ئێس]] [[پۆل:خزمەتگوزاری کرێی ڤیدیۆ]] [[پۆل:ماڵپەڕە ئێرانییەکان]] lzdha04orqrb3qkl2gwzpi1n8ghtqtv 1680636 1680635 2026-10-05T00:02:13Z Bilalinfo 57400 /* پەخشی تایبەت */ 1680636 wikitext text/x-wiki {{Short description|خزمەتگوزاریی پەخشی ڤیدیۆ لەسەر داوای ئێرانی}} {{Infobox website|name=نماوا|native_name=نماوا|company_type=تایبەت|traded_as=|founded=ئاداری ٢٠١٤|dissolved=|headquarters=تاران، ئێران|country_of_origin=ئێران|locations=|incorporated=|founder=|president=|key_people=محەممەد حەسەن شانەجاز (بەڕێوەبەری جێبەجێکار)<ref>{{cite web|title=میدیای نوێ قبووڵ بکەین|url=https://www.donya-e-eqtesad.com/بخش-باشگاه-اقتصاددانان-52/3762675-رسانه-جدید-را-بپذیریم|website=ڕۆژنامەی دونیای ئیقتیساد|access-date=2022-05-14|language=fa}}</ref><ref>{{cite web|title=بەڕێوەبەری جێبەجێکاری نماوا: ساترا هێڵە سوورەکانی بە ڕوونی پێ ڕانەگەیاندووین؛ خزمەتگوزارییەکانی VOD قازانج بەخش نین|url=https://digiato.com/article/2022/05/11/namava-ceo-syas-satra-vod-market-is-not-profitable|website=دیجیاتۆ|access-date=2022-05-14|language=fa}}</ref><ref>{{cite web|title=چاوپێکەوتنی دیجیاتۆ لەگەڵ بەڕێوەبەری جێبەجێکاری نماوا: لە خۆسانسۆرکردنەوە تا گوشاری دەسەڵاتی دادوەری بۆ پابەندبوون بە ساترا|url=https://digiato.com/article/2021/10/12/گفتگوی-دیجیاتو-با-مدیرعامل-نماوا|website=دیجیاتۆ|access-date=2022-05-14|language=fa}}</ref>|industry=|products=|revenue=|operating_income=|net_income=|equity=|owner=|num_employees=|parent=[[شاتێل (کۆمپانیا)|شاتل]]|divisions=|subsidiaries=|company_slogan=|website={{URL|https://www.namava.ir/}}|written_in=|ipv6=|alexa=|website_type=[[ڤیدیۆ بەپێی داواکاری]]|registration=پێویستە|num_users=|language=فارسی، ئینگلیزی|launched=|current_status=چالاک|logo_caption=لۆگۆی فەرمیی نماوا|screenshot=|caption=|footnotes=|logo=Namava logo.svg|logo_size=220}} '''نماوا''' ({{langx|fa|نماوا}}) خزمەتگوزارییەکی پەخشی [[ڤیدیۆ بەپێی داواکاری]] [[ئێران|ئێرانییە]] کە لەلایەن [[شاتێل (کۆمپانیا)|گرووپی شاتلەوە]] بەڕێوەدەبرێت. ئەم خزمەتگوزارییە ڕێگە بە دەستگەیشتن بە فیلم، زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی و ئەنیمەیشنی ئێرانی و نێودەوڵەتی دەدات لە ڕێگەی پلاتفۆڕمێکی ئۆنلاینی بەشداریکردنەوە.<ref>{{cite web |url=https://www.namava.ir |access-date=16 July 2026 |website=نماوا |language=fa |title=نماوا}}</ref> نماوا لەلایەن [[شاتێل (کۆمپانیا)|شاتل]] لە کۆتاییی ساڵی ٢٠١٣ و سەرەتای ساڵی ٢٠١٤ ڕاگەیەندرا. لە سەرەتادا خزمەتگوزارییەکە سەرنجی لەسەر بەشداربووانی [[شاتێل (کۆمپانیا)|ئینتەرنێتی شاتل]] بوو، بەڵام دواتر بۆ بەکارهێنەرانی دابینکەرانی دیکەی خزمەتگوزاریی ئینتەرنێتی ئێرانیش فراوانکرا.<ref>{{cite web |url=https://www.zoomit.ir/software-application/152159-namava-watch-tv-shows-and-movie-online/ |website=زومیت |language=fa |title=ناساندنی نماوا، سیستەمی سەیرکردنی ئۆنلاینی فیلم و زنجیرە}}</ref> لە ئایاری ٢٠٢٥، نماوا پاش پەخشکردنی زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ''سووشوون'' بەبێ وەرگرتنی مۆڵەتی پێویست بلۆککرا.<ref>{{cite news|title=نماوا بەهۆی پەخشکردنی زنجیرەی سووشوون ئاستەنگکرا|url=https://www.zoomit.ir/tech-iran/441032-namava-was-blocked/|work=زومیت|language=fa}}</ref> خزمەتگوزارییەکە لە حوزەیرانی ٢٠٢٥ پاش نزیکەی دوو هەفتە گەڕێنرایەوە، و نماوا ماوەی بەشداریکردنی بەکارهێنەرانی بۆ دوو هەفتە درێژکردەوە وەک قەرەبوویەک بۆ ئەو پچڕانە.<ref>{{cite news|title=بلۆککردنی نماوا لابرادرا|url=https://www.hamshahrionline.ir/news/955170/|work=هەمشهری ئۆنلاین|language=fa}}</ref> == مێژوو == نماوا لە سەرەتادا لەژێر ناوی '''مووڤیلەند''' وەک بەشێک لە پۆڕتاڵی کەیفخۆشیی [[شاتێل (کۆمپانیا)|شاتل]] بەناوی '''شاتللەند''' کاری دەکرد. لە نیسانی ٢٠١٦، ناوی ماڵپەڕەکە گۆڕدرا بۆ نماوا.<ref>{{cite web |date=25 March 2016 |url=https://en.civilica.com/note/6995/ |website=سیڤیلیکا |language=fa |title=گۆڕینی ناوی ماڵپەڕی فیلمی شاتللەند بۆ نماوا}}</ref> پلاتفۆڕمەکە یەکەم زنجیرەی تایبەتیی خۆی بەناوی ''ساڵانی دووری لە ماڵ'' لە ٢٠ی نیسانی ٢٠١٩ بڵاوکردەوە.<ref>{{cite web |date=7 May 2019 |url=https://itiran.com/2019/05/07/%D9%85%D9%82%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%85%D9%88-%D9%88-%D9%86%D9%85%D8%A7%D9%88%D8%A7/comment-page-2/ |website=ئایتی ئێران |language=fa |title=کێبڕکێی گەرمی فیلیمۆ و نماوا}}</ref> نماوا ھەروەھا لەگەڵ چەندین دابینکەری خزمەتگوزاریی ئینتەرنێتی ئێرانی هاوکاری کردووە بۆ دابینکردنی ناوەرۆکی ھەڵبژێردراو بە خۆڕایی بۆ بەشداربووانیان. ئەم خزمەتگوزارییە بلۆگێک بەڕێوەدەبات کە ڕەخنە و وتاری دەربارەی فیلم و زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان تێدا بڵاودەکرێتەوە.<ref>{{cite web |url=https://www.shatel.ir/technical-support/%D9%86%D9%85%D8%A7%D9%88%D8%A7/ |website=شاتل |language=fa |title=بلۆگی نماوا}}</ref> == تایبەتمەندییەکان == لە نماوا، پڕۆفایلێکی گشتگیر بۆ سەرجەم فیلم و زنجیرەکان هەیە. پەڕەی هەر فیلمێک زانیاریی گشتگیری تێدایە وەک ناوی دەرهێنەر، نووسەر، ئەکتەرەکان، ساڵی دروستکردن، ژانر، نمرەی [[بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان|IMDB]]، پۆستەر و هەروەها وێنەی ساتەکانی فیلمەکە کە لەگەڵیدا ڕوونکردنەوەی فارسی سەبارەت بە چیرۆکەکەی داندراوە.<ref>{{cite web |url=https://www.zoomit.ir/2017/2/8/152159/namava-watch-tv-shows-and-movie-online/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190814074854/https://www.zoomit.ir/2017/2/8/152159/namava-watch-tv-shows-and-movie-online/ |archive-date=14 August 2019 |access-date=14 August 2019 |title=ناساندنی نماوا: خزمەتگوزاریی سەیرکردنی ئۆنلاینی فیلم و زنجیرە |url-status=dead}}</ref> -دۆمەینێکی هەیە بۆ پەخشی بەخۆڕایی فیلمەکان بۆ بەرنامەی ڕووبیکای کۆمپانیای هەمڕاهی ئەوەڵ.<ref>{{cite web |url=https://digiato.com/article/2021/02/23/حق-اشتراک-نماوا-فیلیمو-گران-شد |access-date=2022-04-22 |website=دیجیاتۆ |language=fa |title=چرا هزینه حق اشتراک نماوا و فیلیمو تقریباً دو برابر گران شد؟}}</ref><ref>{{cite web |url=https://rubika.namava.ir/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220529055107/https://rubika.namava.ir/ |archive-date=29 May 2022 |access-date=2022-04-22 |website=rubika.namava.ir |title=Namava |url-status=dead}}</ref> == پەخشی تایبەت == * ''سیاوش'' * ''روز بلوا'' * ''[[بۆق (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|بۆق]]'' * ''حرفه‌ای'' * ''[[گیسو (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|گیسو]]'' * ''همرفیق'' * ''خسوف'' * ''[[خاتوون (زنجیرە)|خاتوون]]'' * ''مهمونی'' * ''نوبت لیلی'' * ''شبکه مخفی زنان'' * ''مترجم'' * ''آنتن'' * ''سرگیجه'' * ''عقرب عاشق'' * ''داوینچیز'' * ''شریک جرم'' * ''برنامه همزاد من'' * ''کنسرتینو'' * ''جنگل آسفالت'' * ''اکازیون'' * ''غربت'' * ''[[ئەزازیل (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|ئەزازیل]]'' * ''دیو و ماه پیشونی۲'' * ''سووشون'' == پەخشی هاوبەش == ==== زنجیرە هاوبەشەکان لەگەڵ [[فیلیمۆ]] ==== * هم‌گناه * دراکولا * هیولا * سال‌های دور از خانه * آقازاده * روزی روزگاری مریخ * مانکن * دل * عاشقانه * آکتور * جادوگر * مگه تموم عمر چندتا بهاره == وەبەرهێنان لە فیلمی سینەماییدا == فیلمی جنگ جهانی سوم (2022) بە وەبەرهێنانی نماوا و نماآگهی بەرھەم هێنراوە، لە ڕاستیدا ئەمە یەکەم جارە پلاتفۆڕمێکی پەخشی ئۆنلاین دەست بۆ دروستکردنی پروژەیەکی سینەماییی گرنگ دەبات و لە [[فێستیڤاڵی فیلمی ڤێنیز]]<ref>{{cite web |date=2022-09-10 |url=https://www.theguardian.com/film/2022/sep/10/all-the-beauty-and-the-bloodshed-wins-golden-lion-at-venice-film-festival |archive-url=https://web.archive.org/web/20220910211027/https://www.theguardian.com/film/2022/sep/10/all-the-beauty-and-the-bloodshed-wins-golden-lion-at-venice-film-festival |archive-date=10 September 2022 |access-date=2023-06-15 |website=web.archive.org |title=بەڵگەنامەی قەیرانی ئۆپیۆئیدەکانی لۆرا پۆیتراس شێری زێڕینی لە فێستیڤاڵی فیلمی ڤێنیز بردەوە {{!}} فێستیڤاڵی فیلمی ڤێنیز {{!}} زە گاردیان |url-status=bot: unknown}}</ref> و [[فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی تۆکیۆ|فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی تۆکیۆ]]<ref>{{cite web |last=Shackleton |first=Liz |date=2022-11-03 |url=https://deadline.com/2022/11/the-beasts-winners-tokyo-international-film-festival-1235162044/ |access-date=2023-06-15 |website=دەدلاین |language=en-US |title=‘The Beasts’ لە کۆتایی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی تۆکیۆدا سێ خەڵات دەباتەوە}}</ref> و فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی ئەستەمبوڵ سەرکەوتوو بووە لە بەدەستهێنانی خەڵات. لە ستافی «جنگ جهانی سوم» کە لە [[ڤێنیز]] ئامادە بوون دەکرێت ئاماژە بە بەرهەمهێنەر، نووسەر و دەرهێنەر: [[ھومەن سەیدی|هومەن سەیدی]]، بەڕێوەبەری وێنەگرتن: پەیمان شادمانفەڕ، ئەکتەرەکان: [[موحسین تەنابەندە]]، [[نەدا جەبرائیلی|نەدا جبرئیلی]]، مهسا حجازی، نوید نصرتی، سەرپەرشتیاری دیمەن: محسن نصرالهی، دەستکاری جۆری بڕین و پۆشاک: الهام معین، نوێنەری وەبەرهێنەران: ئایدا مەسباحی بکرێت.<ref>{{cite web |date=2023-06-15 |url=https://www.honaronline.ir/بخش-سینما-6/176280-ببینید-تیزر-رسمی-فیلم-سینمایی-جنگ-جهانی-سوم-در-جشنواره-ونیز-محسن-تنابنده-در-نقش-کارگر-روزمزد |access-date=2023-06-15 |website=ئاژانسی هەواڵی هونەری ئێران |language=fa |title=ببینن {{!}} تیزەری فەرمیی فیلمی سینەمایی «جنگ جهانی سوم» لە فێستیڤاڵی ڤێنیز {{!}} موحسین تەنابەندە لە ڕۆڵی ڕەنجبەری ڕۆژانەدا}}</ref><ref>{{cite web |date=2023-06-15 |url=https://www.borna.news/بخش-فرهنگ-هنر-6/1372248-رونمایی-از-تیزر-رسمی-جنگ-جهانی-سوم-ویدئو |access-date=2023-06-15 |website=ئاژانسی هەواڵی بۆڕنا |language=fa |title=پەردەلادان لەسەر تیزەری فەرمیی جنگ جهانی سوم + ڤیدیۆ}}</ref> هەروەها فیلمی سینەمایی قیف بە وەبەرهێنانی نماوا دروستکرا. == ڕاگیران == ماڵپەڕی نماوا لە ڕێکەوتی ۲٩ی ئایاری ۲۰۲٥ بەهۆی پەخشکردنی زنجیرەی سووشوون بەبێ وەرگرتنی مۆڵەت ڕاگیرا<ref>{{cite news|title=ئاستەنگکردنی نماوا بەهۆی پەخشکردنی زنجیرەی سووشوون بەبێ مۆڵەت - ئاژانسی هەواڵی مەشرق|url=https://www.mashreghnews.ir/news/1719135/سریال-سووشون-به-دلیل-نداشتن-مجوز-توقیف-شد}}</ref><ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2071405/پلتفرم-خانگی-نماوا-مسدود-شد/ پلاتفۆڕمی ماڵەوەی نماوا ئاستەنگکرا] خەبەر ئۆنلاین</ref> کە لە ۱۳ی حوزەیرانی ۲۰۲٥ پاش نزیکەی دوو هەفتە لابرادرا.<ref>[https://borna.news/fa/news/2229043/%D9%86%D9%85%D8%A7%D9%88%D8%A7-%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D9%81%DB%8C%D9%8D%D8%AA%D8%B1-%D8%B4%D8%AF بلۆککردنی نماوا لابرادرا] ئاژانسی هەواڵی بۆڕنا</ref> نماوا بەهۆی نەبوون و پچڕان لەم دوو هەفتەیەی ڕاگیرانی، ماوەی بەشداریکردنی بەکارهێنەرانی بۆ دوو هەفتە درێژکردەوە. == ئەمانەش ببینە == [[فیلمنێت]] [[فیلیمۆ]] == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.namava.ir/main ماڵپەڕی فەرمی] == سەرچاوە == <references /> [[پۆل:نەرمامێرەکانی ئەندرۆید]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی ئای ئۆ ئێس]] [[پۆل:خزمەتگوزاری کرێی ڤیدیۆ]] [[پۆل:ماڵپەڕە ئێرانییەکان]] dop2g297vcy3pj4hp1op8z6g6djy3jj 0 304496 1680633 1678856 2026-10-04T23:42:25Z Bilalinfo 57400 1680633 wikitext text/x-wiki {{short description|ئەکتەر و دەرهێنەری ئێرانی (لەدایکبووی ١٩٦٦)}}{{Infobox person|name=عەلی موسەفا|image=Ali Mosaffa 20192.jpg|caption=عەلی موسەفا لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی فیلمی فەجری ٢٠١٩]]|native_name=علی مصفا|native_name_lang=Fa|birth_name=|birth_date={{birth date and age|1966|12|01|mf=y}}|birth_place=[[تاران]]، ئێران|death_date=|death_place=|occupation=دەرهێنەر، ئەکتەر، سیناریۆنووس|education=[[زانکۆی تاران]]|years_active=١٩٩١–ئێستا|parents=مەزاهیر موسەفا<br/>ئەمیر بانۆ کەریمی<ref>{{cite web|url=http://www.ettelaat.com/etiran/?p=224124|title=متنی ژیاننامەی دکتۆر ئەمیر بانۆ کەریمی بە پێنووسی دکتۆر مەھدی مەحەقیق|date=15 August 2016|publisher=اطلاعات}}</ref>|relatives=سەید کەریم ئەمیری فیروزکوھی {{small|(باپێر)}} <br>[[عەلی حاتەمی]] {{small|(خەزوور)}} <br>زاری خۆشکام {{small|(خەسوو)}}|spouse={{marriage|[[لەیلا حاتەمی]]|1998}}|children=٢|website=|awards=}} '''عەلی موسەفا''' ({{langx|fa|علی مصفا}}، لەدایکبووی ١ی کانوونی دووەمی ١٩٦٦) ئەکتەر و فیلمسازێکی [[ئێران|ئێرانییە]]. == ژیان و کاری ھونەری == موسەفا لە [[تاران]] لە [[ئێران]] لەدایکبووە. باوکی، مەزاهیر موسەفا (لەدایکبووی [[تەفرێش]])، شاعیرێکی [[فارس]] و مامۆستای ئەدەبیاتی فارسی بوو لە زانکۆی تاران. دایکیشی، ئەمیر بانۆ کەریمی، یەکێکە لە زانا و مامۆستا دیارەکانی ئەدەبیاتی فارسی لە زانکۆی تاران و کچە گەورەی شاعیری فارس، سەید کەریم ئەمیری فیروزکوھییە. دەرچووی بەشی [[ئەندازیاریی شارستانی|ئەندازیاریی شارستانییە]] لە زانکۆی تاران، لەوێ ئارەزووی بۆ ئەکتەری دەرکەوت؛ یەکەم دەرکەوتنی لە فیلمی «ئومێد» لە ساڵی ١٩٩١دا بوو.<ref>{{cite web |url=https://www.imdb.com/title/tt1107935/ |via=www.imdb.com |title=ئومێد |publisher=IMDb}}</ref> لە ساڵی دواتردا خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاوی لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر]] بەدەستھێنا بۆ ڕۆڵەکەی لە فیلمی پەری لە دەرهێنانی داریوش مێهرجویی. موسەفا ھاوسەری دواڕۆژی خۆی، ئەکتەری ئێرانی [[لەیلا حاتەمی]] لە کاتی وێنەگرتنی فیلمی ''لەیلا'' لە دەرهێنانی مێهرجویی لە ساڵی ١٩٩٦ ناسی. لە ساڵی ١٩٩٩ ھاوسەرگیرییان کرد و خاوەنی دوو منداڵن، کوڕێک بە ناوی مانی (لەدایکبووی شوباتی ٢٠٠٧) و کچێک بە ناوی عەسەل (لەدایکبووی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨). ئەزموونی موسەفا لە دەرهێناندا بە فیلمی کورت بە ناوەکانی «کابووس»، «دراوسێ» و فیلمی بەڵگەنامەیی «فێڵی شێعر» دەستی پێکرد. دواتر یەکەم فیلمی بڵندی خۆی لە ساڵی ٢٠٠٥ بە ناوی «سیما-یە زانی دار دووردەست» (یان پۆرتریتی خاتوونێک لە دوورەوە) بە بەشداری [[لەیلا حاتەمی]] و ھومایۆن ئێرشادی دەرهێنا. فیلمەکە بۆ خەڵاتی سەزەرلەند لە فێستیڤاڵی فیلمی تایمز لە [[لەندەن]] کاندید کرا. یەکەم فیلمی خەڵاتی ھەڵبژاردەی جەماوەری لە فێستیڤاڵی فیلمی ئێرانی لە [[شیکاگۆ]] بەدەستھێنا و بۆ گۆی کریستاڵی لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی کارلۆڤی ڤاری لە ساڵی ٢٠٠٥ کاندید کرا. دووەم فیلمی موسەفا بە ناوی ھەنگاوی کۆتایی بە بەشداری [[لەیلا حاتەمی]]، دوای یەکەم نمایشکردنی نێودەوڵەتی لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی کارلۆڤی ڤاری لە ساڵی ٢٠١٢، لەلایەن ڕەخنەگران و بینەرانی جیهانەوە پێشوازییەکی زۆری لێکرا، کە [[فیدراسیۆنی نێونەتەوەییی ڕەخنەگرانی فیلم|خەڵاتی نێودەوڵەتی ڕەخنەگرانی فیپرێسی]]<ref>{{Cite web |url=http://www.fipresci.org/festivals/archive/2012/karlovyvary/kvv_12_ndx.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20130315104631/http://www.fipresci.org/festivals/archive/2012/karlovyvary/kvv_12_ndx.htm |archive-date=2013-03-15 |access-date=2013-03-01 |title=فیپرێسی - ڕاپۆرتەکانی فێستیڤاڵ - کارلۆڤی ڤاری ٢٠١٢ |url-status=dead}}</ref> بۆ باشترین فیلم بە موسەفا بەخشرا و [[لەیلا حاتەمی|لەیلا حاتەمییش]] خەڵاتی گۆی کریستاڵی بۆ باشترین ئەکتەری ژن بۆ ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمەکەدا وەرگرت.<ref>{{cite web |url=http://www.screendaily.com/festivals/karlovy-vary/karlovy-varys-crystal-globe-goes-to-the-almost-man/5044164.article |title=گۆی کریستاڵی کارلۆڤی ڤاری دەڕوات بۆ فیلمی The Almost Man |publisher=Screen Daily}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٢، موسەفا پەیوەندی بە دەرهێنەری براوەی ئۆسکار بۆ فیلمی [[جیابوونەوەی نادر لە سیمین|جیابوونەوە]]، [[ئەسغەر فەرھادی|ئەسغەر فەرھادییەوە]] کرد لە [[پاریس]]؛ بە ڕۆڵگێڕان لەگەڵ بێرێنیست بێژۆ و تاھار ڕەحیم لە یەکەم فیلمی فەرھادی بە زمانی بیانی بە ناوی ''[[ڕابردوو (فیلم)|ڕابردوو]]'' کە لە [[فێستیڤاڵی فیلمی کان]] لە ئەیاری ٢٠١٣ نمایشکرا.<ref>{{cite web |date=11 January 2013 |url=http://www.ioncinema.com/annual-top-films-lists/top-100-most-anticipated-films-of-2013-asghar-farhadi-the-past |website=www.ioncinema.com |title=١٠٠ چاوەڕوانکراوترین فیلمەکانی ساڵی ٢٠١٣: ژمارە ٧٧. ڕابردووی ئەسغەر فەرهادی - IONCINEMA.com}}</ref> دەستی بە بەرهەمهێنانی فیلم کرد بە فیلمی خۆی «ھەنگاوی کۆتایی» و دواتر دووەم فیلمی خۆی بەرهەمهێنا بە ناوی [[لە دونیای تۆدا کاتژمێر چەندە؟ (فیلم)|لە دونیای تۆدا کاتژمێر چەندە؟]] کە [[فیدراسیۆنی نێونەتەوەییی ڕەخنەگرانی فیلم|خەڵاتی فیپرێسی]] بۆ باشترین فیلم لە [[بوسان]] لە ساڵی ٢٠١٤ بەدەستھێنا. بەرهەمەکانی دیکەی وەک «ماسوورە» و «یاسای ١٨٠» خەڵاتیان لە فێستیڤاڵە جیهانییەکاندا بەدەستھێناوە. هەروەھا هاوبەشی بەرهەمهێنانی دوو فیلمی لەگەڵ فەرەنسییەکان کردووە: «یەڵدا، شەوێک بۆ بەخشین» خەڵاتی گەورەی دەستەی دادوەرانی لە [[فێستیڤاڵی فیلمی سەندانس]] لە ساڵی ٢٠٢٠ بەدەستھێنا و «چیرۆکێکی شەمیران» خەڵاتی باشترین فیلمی بڵندی لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی مەڕاکەش لە ساڵی ٢٠٢٢ بەدەستھێنا. == فیلمناسی == === سینەمایی === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" |ساڵی بڵاوکردنەوە ! scope="col" |ناوی فیلم !دەرهێنەر |- |٢٠٢٦ |تهران کنارت |عەلی بەهراد |- | rowspan="4" |٢٠٢٤ |فیگور |پووریا پارسا مەقام |- |خجستگانی که در جنگ ملاقات نمودم |ئەمیرشەهاب ڕەزەویان |- |خواب |مانی موقەدەم |- |ناتور دشت |سەید محمدرضا خەردمەندان |- |٢٠٢٢ |چرا گریه نمی‌کنی؟ |عەلیرەزا مەعتەمەدی |- | rowspan="3" |٢٠٢٠ |آهو |هۆشەنگ گوڵمکانی |- |لاک‌پشت و حلزون |ڕەزا حەماسی |- |نبودن |عەلی موسەفا |- | rowspan="2" |٢٠١٩ |ستاره بازی |هاتف عەلیمەردانی |- |لامینور |داریوش مێهرجویی |- | rowspan="2" |٢٠١٨ | scope="row" |جهان با من برقص |سروش سێحەت |- |مردی بدون سایه |عەلیرەزا ڕەئیسیان |- | rowspan="5" |٢٠١٧ | scope="row" |روزهای نارنجی |ئارش لاھووتی |- | scope="row" |سال دوم دانشکده من |رەسووڵ سەدرعامیلی |- | scope="row" |درساژ |پویا بادکووبە |- | scope="row" |خوک |مانی حەقیقی |- | scope="row" |گرگ بازی |عەباس نیزامدووست |- | rowspan="2" |٢٠١٦ | scope="row" |حکایت دریا |بەھمەن فەرمانئارا |- | scope="row" |تابستان داغ |ئیبراهیم ئیرەجزاد |- | rowspan="3" |٢٠١٥ | scope="row" |خانه‌ای در خیابان چهل و یکم |حەمیدڕەزا قوربانی |- | scope="row" |دوئت |نەوید دانەش |- | scope="row" |وارونگی |بەھنام بەھزادی |- | rowspan="3" |٢٠١٤ | scope="row" |چاقی |ڕاما قەویدڵ |- | scope="row" |[[لە دونیای تۆدا کاتژمێر چەندە؟ (فیلم)]] |سەفی یەزدانیان |- | scope="row" |مرگ ماهی |ڕووحوڵڵا حیجازی |- |٢٠١٢ | scope="row" |''[[ڕابردوو (فیلم)|ڕابردوو]]'' |[[ئەسغەر فەرھادی]] |- |٢٠١١ |پلهٔ آخر |عەلی موسەفا |- |٢٠١٠ | scope="row" |چیزهایی هست که نمی‌دانی |فەردین ساحیبئەلزەمانی |- |٢٠٠٩ | scope="row" |آسمان محبوب |داریوش مێهرجویی |- |٢٠٠٨ | scope="row" |دوزخ، برزخ، بهشت |بیژەن میرباقری |- | rowspan="2" |٢٠٠٥ | scope="row" |چه کسی امیر را کشت؟ |مەهدی کەرمپوور |- |قایق‌های من |سەفی یەزدانیان |- |٢٠٠٢ | scope="row" |جایی دیگر |مەهدی کەرمپوور |- |٢٠٠٠ | scope="row" |پارتی |سامان موقەدەم |- |١٩٩٩ | scope="row" |میکس |داریوش مێهرجویی |- |١٩٩٨ | scope="row" |دختردایی گم شده |داریوش مێهرجویی |- |١٩٩٦ | scope="row" |لیلا |داریوش مێهرجویی |- |١٩٩٦ | scope="row" |برج مینو |[[ئیبراھیم حاتەمی‌کیا]] |- |١٩٩٤ | scope="row" |پری |داریوش مێهرجویی |- |١٩٩٣ | scope="row" |همه دختران من |ئیسماعیل سەڵتەنیان |- |١٩٩٢ | scope="row" |امید |حەبیب کاووش |} === زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی === * کیف انگلیسی (١٩٩٩) * پریدخت (٢٠٠٧) === زنجیرەی تۆڕی ماڵەوە === {| class="wikitable" |+ !ساڵی بەرهەمهێنان !ناوی بەرهەم !ڕۆڵ !دەرهێنەر |- | rowspan="2" |٢٠٢١ |حرفه‌ای | |مستەفا تەقیزادە |- |میدان سرخ | |ئیبراهیم ئیبراهیمیان |- | rowspan="3" |٢٠٢٣ |هفت |شەھرووز |کیارش ئەسەدیزادە |- |شریک جرم | |ھومایۆن ئەسعەدیان |- |مگه تموم عمر چندتا بهاره |شابالۆک |سروش سێحەت |- |٢٠٢٤ |[[ئەزازیل (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|ئەزازیل]] |دکتۆر |[[حەسەن فەتحی]] |- |٢٠٢٥ |''[[کازیوەی خومار (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|کازیوەی خومار]]'' |بەسیرولمەلک |[[نێرگز ئابیار]] |- |٢٠٢٦ |''[[دانی پێدا دەنێم (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|دانی پێدا دەنێم]]'' |وەک میوان |'''ئەسما إبراھیم زادەگان''' |} === نووسەر و دەرهێنەر === * هم‌سایه (فیلمی کورت) * فریب شعر (بەڵگەفیلم) * سیمای زنی در دوردست (٢٠٠٣) * پله آخر (٢٠١١) * نبودن (٢٠٢٠) === بەرهەمهێنەر === * باقیمانده‌ها<ref>{{Citation |last=Ebrahiminejad |first=Javad |title=ئەوەی لە دوای خۆی جێی ھێشتووە |date=2023-12-31 |url=https://www.imdb.com/title/tt15235230/ |others=Mojtaba Bayat, Mahoor Mirshakkak |publisher=Ali Mosaffa Productions, Ali Mosaffa Productions |accessdate=2024-09-26}}</ref> (٢٠٢٢) * نبودن (٢٠٢٠) * خط فرضی (٢٠١٩) * مسخره‌باز (٢٠١٨) * یلدا (٢٠١٨) * در دنیای تو ساعت چند است؟ (٢٠١٣) * پله آخر (٢٠١١) === وەرگێڕان === * [[پەیامەکانی ژێر زەوی]]، نووسینی [[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی]] == خەڵات و کاندیدبوونەکان == * براوەی باشترین ئەکتەری ڕۆڵی یاریدەدەر لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] بۆ فیلمی پەری * براوەی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو لە [[خەڵاتەکانی حافز|ئاھەنگی حافز]] بۆ فیلمی لەیلا * کاندیدی سیمورغی باشترین ئەکتەری ڕۆڵی سەرەکی پیاو لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی فەجر]] بۆ فیلمی لەیلا * کاندیدی باشترین ئەکتەری ڕۆڵی سەرەکی پیاو لە ئاھەنگی ماڵی سینەما بۆ فیلمی پارتی * کاندیدی سیمورغی باشترین ئەکتەری ڕۆڵی سەرەکی پیاو لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی فەجر]] بۆ فیلمی پارتی * کاندیدی سیمورغی باشترین ئەکتەری ڕۆڵی سەرەکی پیاو لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی فەجر]] بۆ فیلمی ئاسمانی مەحبوب * کاندیدی باشترین ئەکتەری پیاو لە ئاھەنگی حافز بۆ فیلمی ڕابردوو * کاندیدی پەیکەری باشترین ئەکتەری ڕۆڵی سەرەکی پیاو لە ئاھەنگی ماڵی سینەما بۆ فیلمی ڕابردوو * کاندیدی باشترین ئەکتەری پیاو لە ئاھەنگی حافز بۆ فیلمی لە دونیای تۆدا کاتژمێر چەندە؟ * کاندیدی پەیکەری باشترین ئەکتەری ڕۆڵی سەرەکی پیاو لە ئاھەنگی ماڵی سینەما بۆ فیلمی [[لە دونیای تۆدا کاتژمێر چەندە؟ (فیلم)|لە دونیای تۆدا کاتژمێر چەندە؟]] * کاندیدی خەڵاتی باشترین ئەکتەری ڕۆڵی سەرەکی پیاو لە ئاھەنگی ڕەخنەگران بۆ فیلمی [[لە دونیای تۆدا کاتژمێر چەندە؟ (فیلم)|لە دونیای تۆدا کاتژمێر چەندە؟]] * کاندیدی پەیکەری باشترین دەرهێنەری لە ئاھەنگی ماڵی سینەما بۆ فیلمی ھەنگاوی کۆتایی * برادەی پەیکەری باشترین سیناریۆی وەرگێڕدراو لە ئاھەنگی ماڵی سینەما بۆ فیلمی ھەنگاوی کۆتایی * برادەی خەڵاتی دەستەی دادوەران لە فێستیڤاڵی پۆنا بۆ فیلمی ھەنگاوی کۆتایی - ٢٠١٢ * برادەی خەڵاتی دەستەی دادوەران بۆ باشترین سیناریۆ بۆ فیلمی ھەنگاوی کۆتایی لە فێستیڤاڵی کێرالا - ٢٠١٢ * برادەی خەڵاتی [[فیدراسیۆنی نێونەتەوەییی ڕەخنەگرانی فیلم|فیپرێسی]] بۆ فیلمی ھەنگاوی کۆتایی لە چل و حەوتەمین فێستیڤاڵی کارلۆڤی ڤاری - ٢٠١٢ * کاندیدی سیمورغی باشترین ئەکتەری ڕۆڵی سەرەکی پیاو لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] بۆ فیلمی ھاوینی گەرم * برادەی دیپلۆمی شانازی باشترین ئەکتەری ڕۆڵی سەرەکی پیاو لە بەشی نێودەوڵەتیی [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] بۆ فیلمی جەھان با من برەقس == سەرچاوە == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|id=۰۶۰۸۲۱۴}} * {{Rotten Tomatoes person|ali_mosaffa}} * [https://web.archive.org/web/20130827115537/http://www.armandaily.ir/Default.aspx?NPN_Id=391&pageno=8 عەلی موسەفا: لە پێگەی ئەکتەردا زۆر خۆشم پێ ناچێت] ''ڕۆژنامەی ئارمان'' {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئێران|فیلم}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئێرانی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی تاران]] qi4ml6aymml88z7rfuh7cw04mcmeopl 0 304520 1680428 1676599 2026-10-04T15:16:29Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٤ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680428 wikitext text/x-wiki {{short description|خانمە ئەکتەری ئێرانی (لەدایکبووی ١٩٩٤)}}{{Infobox person|name=لالە مەرزبان|image=لاله مرزبان.png|caption=مەرزبان لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|٤٠ەمین فێستیڤاڵی فیلمی فەجر لە ساڵی ٢٠٢٢]]|native_name=لاله مرزبان|native_name_lang=Fa|birth_date={{birth date and age|1994|01|19}}|birth_place=[[ئەزنا]]، [[پارێزگای لوڕستان|لوڕستان]]، ئێران|nationality=|occupation=ئەکتەر|years_active=٢٠١٠–ئێستا}} '''لالە مەرزبان''' ({{langx|fa|لاله مرزبان}}؛ لەدایکبووی ١٩ی کانونی دووەمی ١٩٩٤) ئەکتەرێکی [[ئێران|ئێرانییە]]. بە ڕۆڵەکانی لە فیلمەکانی ''زۆرینە'' (٢٠٢١) و ''نێگەھبانی شەو'' (٢٠٢٢) ناسراوە. بۆ ڕۆڵگێڕانی لە فیلمی ''خانەی ڕووخاو'' (٢٠٢٦)، مەرزبان خەڵاتی ئۆریزۆنتی بۆ باشترین ئەکتەری ژن لە [[فێستیڤاڵی فیلمی ڤێنیز|٨٣یەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی ڤینیس]] بەدەستهێنا.<ref>{{Cite web |date=2025-02-12 |url=https://www.imna.ir/news/839427/%D9%84%D8%A7%D9%84%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%AA%D8%A7-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%88-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C |access-date=2025-02-24 |website=ایمنا |language=fa |title=لاله مرزبان از ستایش تا آبان + سریال، عکس و بیوگرافی}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-02-24 |url=https://esfahanemrooz.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-152/930650- |access-date=2025-02-24 |website=اصفهان امروز آنلاین |language=fa |title=بیوگرافی لاله مرزبان و همسرش}}</ref><ref>{{Cite web |last=Roxborough |first=Lily Ford,Scott |date=2026-09-12 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2026-venice-winners-full-list-golden-lion-1236698825/ |access-date=2026-09-13 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US |title=‘Woman Unknown’ Wins Golden Lion in Venice: Full Winners List}}</ref> == سەرەتای ژیان == لالە مەرزبان لە ١٩ی کانونی دووەمی ١٩٩٤ لە [[ئەزنا]]، ئێران لەدایکبووە.<ref>{{Cite web |url=https://namnak.com/لاله-مرزبان.p56379 |access-date=2021-11-26 |website=نمناک |language=fa |title=لاله مرزبان بازیگر زیر سقف دودی + تصاویر}}</ref> == پیشە == یەکەم ئەزموونی ئەکتەریی خۆی لە ساڵی ٢٠١٠ زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ''هۆشی ڕەش'' بوو. بەهرەی خۆی لە ڕێگەی ڕۆڵگێڕانی لە فیلمی ''لەژێر سەقفی دووکەڵاویدا'' (٢٠١٦) نیشاندا.<ref>{{Cite web |last=آگوست 20 |first=حامی: 28 |date=2019-09-13 |url=https://pendarmovie.com/944/biography-laleh-marzban-and-her-husband/ |access-date=2021-11-26 |website=پندار مووی |language=fa-IR |title=بیوگرافی لاله مرزبان و همسرش + زندگی شخصی و اینستاگرام}}</ref> لە نێو ئەو فیلمەی کە ڕۆڵی تێدا گێڕاوە بریتیین لە ''هێش! کچان هاوار ناکەن'' (٢٠١٣)، ''لەژێر سەقفی دووکەڵاویدا'' (٢٠١٦)، ''بە وەختی شام'' (٢٠١٧)، و ''ھۆتێلی مانگی نوێ'' (٢٠١٨).<ref>{{Cite web |url=https://fenjanmag.ir/marbon-laleh-actor-under-smoked-roof-images-blabx.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20211126203727/https://fenjanmag.ir/marbon-laleh-actor-under-smoked-roof-images-blabx.html |archive-date=2021-11-26 |access-date=2021-11-26 |website=fenjanmag.ir |title=لاله مرزبان بازیگر زیر سقف دودی + تصاویر |url-status=dead}}</ref><ref name="خبرگزاری فارس 2019">{{cite web |date=2017-02-04 |url=http://www.farsnews.ir/13951116001756 |access-date=2019-05-13 |website=خبرگزاری فارس- fars |language=fa |title=تجربه کار در "زیر سقف دودی" برایم بسیار با ارزش است/ حساسیت برای نقش "کیانا" زیاد بود}}</ref> هەندێک لەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە تێیدا دەرکەوتووە بریتیین لە ''[[ستایش (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|ستایش]] ٣'' (٢٠١٨)، ''ئانام'' (٢٠١٧)، و ''هۆشی ڕەش'' (٢٠١٠)، و [[ئابان (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|ئابان]] (٢٠٢٥).<ref name="سلام سینما 2019">{{cite web |date=2017-10-20 |url=https://www.salamcinama.ir/profile/96vatuhgm4hh1k0/%D9%8D%D8%A7%D9%84%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86 |access-date=2019-05-13 |website=سلام سینما- salam cinema |language=fa |title=لاله-مرزبان}}</ref> == فیلمۆگرافی == === فیلم === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="font-size:100%" ! scope="col" |ساڵ ! scope="col" |ناو ! scope="col" |ڕۆڵ ! scope="col" |دەرهێنەر ! scope="col" class="unsortable" |تێبینییەکان ! scope="col" class="unsortable" |{{abbr|ژ.س|سەرچاوەکان}} |- ! scope="row" |٢٠١٣ |هیس! دخترها فریاد نمی‌زنند |هاوپۆلی شیرین |پوران درخشنده | |<ref>{{Cite web |url=https://www.afkarnews.com/بخش-%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7-185/1122916-%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%AE%D9%88%D8%B4-%D9%84%D8%A7%D9%84%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 |access-date=2022-07-03 |website=پايگاه خبری افکارنيوز |language=fa |title=حال خوش لاله مرزبان بعد از ورزش +عکس}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" |٢٠١٧ |زیر سقف دودی |کیانا |پوران درخشنده | |<ref>{{Cite web |url=https://fenjanmag.ir/marbon-laleh-actor-under-smoked-roof-images-blabx.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20211126203727/https://fenjanmag.ir/marbon-laleh-actor-under-smoked-roof-images-blabx.html |archive-date=2021-11-26 |access-date=2022-07-03 |website=fenjanmag.ir |title=لاله مرزبان بازیگر زیر سقف دودی + تصاویر |url-status=dead}}</ref> |- |دخترعمو و پسرعمو |منشی غفاری |روح‌انگیز شمس | |<ref>{{Cite web |last=ویلو |first=تیم محتوای |date=2020-11-05 |url=https://willo.ir/بازیگران-فیلم-سینمایی-دختر-عمو-پسر-عمو/ |access-date=2022-07-03 |website=Willo |language=fa-IR |title=بازیگران فیلم سینمایی دختر عمو پسر عمو - Willo - بررسی انواع فیلم و سریال ایرانی}} {{بەستەری مردوو|url=https://willo.ir/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D8%B9%D9%85%D9%88-%D9%BE%D8%B3%D8%B1-%D8%B9%D9%85%D9%88/ |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" |٢٠١٨ |به وقت شام |لیلا |ابراهیم حاتمی‌کیا | |<ref>{{Cite web |date=2020-04-29 |url=https://koolaknews.ir/اسامی-بازیگران-فیلم-به-وقت-شام-به-همراه/ |access-date=2022-07-03 |website=مجله کولاک |language=fa-IR |title=معرفی فیلم به وقت شام {{!}} بازیگران و داستان فیلم به وقت شام + عکس های پشت صحنه}} {{بەستەری مردوو|url=https://koolaknews.ir/%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D9%88%D9%82%D8%AA-%D8%B4%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D9%87%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%87/ |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> |- |خاکستری | |لاله مرزبان |فیلمی کورتی، ھەروەھا وەک بەرهەمهێنەر |<ref>{{Cite web |url=https://www.manzoom.ir/instagram/post/418862283947526840141588287071511971824782067/ |access-date=2025-01-03 |website=Manzoom |language=fa-ir |title=لاله مرزبان - پوستر فيلم كوتاه "خ... 2018-12-20-19-37-39 {{!}} منظوم}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" |٢٠١٩ |مهمانخانه ماه نو |مونا توکل |تاکەفومی تسوتسویی | |<ref>{{Cite web |url=https://seemorgh.com/culture/culture-news/425896-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%87%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D9%86%D9%88-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%81%D8%AC%D8%B1/ |access-date=2022-07-03 |website=سیمرغ |language=fa-ir |title=بازیگران «مهمانخانه ماه نو» در جشنواره جهانی فجر}}</ref> |- |آیسان |فەرمانبەری ژن |مهرشاد خادم‌الرضا |فیلمی کورت |<ref>{{Cite web |last=فیدان |date=2018-12-10 |url=https://www.fidanfilm.ir/فیلم-کوتاه-آیسان-آماده-نمایش-شد-رونم/ |access-date=2022-07-03 |website=فیدان {{!}} وب‌سایت تخصصی فیلم کوتاه |language=fa-IR |title=فیدان - اخبار - فیلم کوتاه «آیسان» آماده نمایش شد + رونمایی از تیزر و پوستر}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" |٢٠٢١ |بی‌همه چیز |آسیه |محسن قرائی | |<ref>{{Cite web |date=2021-02-06 |url=https://www.khabaronline.ir/news/1481878/لاله-مرزبان-و-تجربه-همبازی-شدن-با-پرویز-پرستویی-در-بی-همه-چیز |access-date=2022-07-03 |website=خبرآنلاین |language=fa |title=لاله مرزبان و تجربه همبازی شدن با پرویز پرستویی در «بی‌ همه چیز»}}</ref> |- |دنگ | |خشایار عاطفی |فیلمی کورت |<ref>{{Cite web |url=https://sevenartpedia.ir/movie/mv5f7c88b6876e1780 |access-date=2025-01-03 |website=sevenartpedia.ir |title=فیلم دنگ 1400 {{!}} sevenartpedia.ir {{!}} sevenartpedia}}</ref> |- ! scope="row" |٢٠٢٢ |نگهبان شب |نسیبه |رضا میرکریمی | |<ref>{{Cite web |date=2020-04-29 |url=https://koolaknews.ir/اسامی-بازیگران-فیلم-به-وقت-شام-به-همراه/ |access-date=2022-07-03 |website=مجله کولاک |language=fa-IR |title=معرفی فیلم به وقت شام {{!}} بازیگران و داستان فیلم به وقت شام + عکس های پشت صحنه}} {{بەستەری مردوو|url=https://koolaknews.ir/%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D9%88%D9%82%D8%AA-%D8%B4%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D9%87%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%87/ |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> |- ! scope="row" |٢٠٢٦ |مراقب |انسی |محسن قرائی | | rowspan="3" |<ref>{{Cite web |date=2025-11-04 |url=https://www.mehrnews.com/news/6644376/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%82%D8%A8-%D8%A8%D8%A7-%D9%81%D8%B1%D9%87%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B1%DB%8C%D9%85%D8%A7-%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%81%D8%B1-%D9%88-%D9%84%D8%A7%D9%84%D9%87-%D9%85%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF |access-date=2025-11-14 |website=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |language=fa |title=«مراقب» با فرهاد اصلانی، ریما رامین فر و لاله مرزبان کلید خورد}}</ref> |- |داهاتوو |دادگاه | |علی حضرتی | |- |داهاتوو |چشمهایش | |بهمن فرمان‌آرا | |} === زنجیرەی تۆڕی ماڵەوە === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="font-size:100%" ! scope="col" |ساڵ ! scope="col" |ناو ! scope="col" |ڕۆڵ ! scope="col" |دەرهێنەر ! scope="col" class="unsortable" |پلاتفۆرم !تێبینییەکان ! scope="col" class="unsortable" |{{abbr|ژ.س|سەرچاوەکان}} |- ! scope="row" |٢٠٢٥ |[[ئابان (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|ئابان]] |آبان اسفندیاری |رضا دادویی |شەیدا |ڕۆڵی سەرەکی |<ref>{{Cite web |date=2024-01-16 |url=https://www.afkarnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/1214289-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%A8-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D9%84%D8%A7%D9%84%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B3%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D9%88%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%D9%88%DA%A9%D8%B1 |access-date=2024-01-16 |website=پايگاه خبری افکارنيوز |language=fa |title=شهاب حسینی، لاله مرزبان و میرسعید مولویان در «پوکر»}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-02-05 |url=https://www.khabaronline.ir/news/2020822/%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9%DB%8C-%D8%AC%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%AE%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C |access-date=2025-02-24 |website=خبرآنلاین |language=fa |title=سریال آبان؛ شروعی جنجالی برای اثری متفاوت در نمایش خانگی}}</ref> |} === تەلەڤیزیۆن === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="font-size:100%" ! scope="col" |ساڵ ! scope="col" |ناو ! scope="col" |ڕۆڵ ! scope="col" |دەرهێنەر ! scope="col" class="unsortable" |تۆڕ ! scope="col" |تێبینییەکان ! scope="col" class="unsortable" |{{abbr|ژ.س|سەرچاوەکان}} |- ! scope="row" |٢٠١٠ |هوش سیاه |زهره |مسعود آب‌پرور | rowspan="3" |[[کەناڵی سێ (ئێران)|کەناڵی٣]] |ڕۆڵی لاوەکی |<ref>{{Cite web |date=2018-02-09 |url=https://arga-mag.com/198895/بازیگر-سریال-هوش-سیاه-با-جشنواره-فجر-رف |access-date=2022-07-03 |website=آرگا |language=fa-IR |title=بازیگر سریال هوش سیاه با جشنواره فجر رفت+عکس |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220703233156/https://arga-mag.com/198895/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D9%87%D9%88%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%B1%D9%81 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تەممووزی ٢٠٢٢ |url-status=dead}}</ref> |- ! scope="row" |٢٠١٨ |آنام |آفرین ثروتیان |جواد افشار |ڕۆڵی سەرەکی |<ref>{{Cite web |date=2018-02-25 |url=https://koolaknews.ir/laleh-marzbans-new-photos-of-actor-in-anam/ |access-date=2022-07-03 |website=مجله کولاک |language=fa-IR |title=عکس های جدید لاله مرزبان بازیگر نقش آفرین در سریال آنام}} {{بەستەری مردوو|url=https://koolaknews.ir/laleh-marzbans-new-photos-of-actor-in-anam/ |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> |- ! scope="row" |٢٠١٩ |ستایش |نازگل فردوس |سعید سلطانی |ڕۆڵی سەرەکی؛ وەرزی ٣ |<ref>{{Cite web |url=https://namnamak.com/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88-%D9%87%D9%86%D8%B1/%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7/%D8%B9%DA%A9%D8%B3%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%84%D8%A7%D9%84%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%B4 |access-date=2022-07-03 |website=نم نمک |language=fa-IR |title=عکسهای جدید لاله مرزبان بازیگر ستایش 3 + بیوگرافی}}</ref> |} == شانۆ == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="font-size:100%" ! scope="col" |ساڵ ! scope="col" |ناو !شانۆنامەنووس ! scope="col" |دەرهێنەر !مەیدان ! scope="col" class="unsortable" |{{abbr|ژ.س|سەرچاوەکان}} |- ! scope="row" |٢٠١٦ |عروسی خون |فدریکو گارسیا لورکا |احسان مالمیر |شانۆی میحراب |'''<ref>{{Cite web |date=2025-02-25 |url=https://www.honaronline.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/89345-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%B1%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%A7%D9%84%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D9%8BD-%D9%85%DB%8C-%DA%AF%D9%88%DB%8C%D8%AF |access-date=2025-02-25 |website=خبرگزاری هنر ایران |language=fa |title=زندگی در جهان پرخشونت / احسان مالمیر از "عروسی خون" می‌گوید}}</ref>''' |- ! scope="row" |٢٠١٧–٢٠١٨ |من اسکار هستم! |محمدرضا ستاری |محمدرضا ستاری |شانۆی پالیز |'''<ref>{{Cite web |last=YJC |first=باشگاه خبرنگاران جوان {{!}} آخرین اخبار ایران و جهان {{!}} |date=2018-01-02 |url=https://www.yjc.ir/fa/news/6385082/%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%86%D9%86-%D8%A7%D8%B3%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%85 |access-date=2025-02-25 |website=fa |language=fa |title=نمایش "من اسکار هستم"}}</ref>''' |- ! scope="row" |٢٠١٨ |دیگری |محمد حاتمی |محمد حاتمی |هۆڵی حافظ |'''<ref>{{Cite web |date=2018-07-21 |url=https://www.mehrnews.com/news/4352777/%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%AA%DB%8C%D8%B2%D8%B1-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%AF-%D9%82%D8%B5%D9%87-%D8%B2%D9%86%DB%8C-%D8%BA%D8%B1%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1 |access-date=2025-02-25 |website=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |language=fa |title=اولین تیزر نمایش «دیگری» رونمایی شد/ قصه زنی غرق در جهانی دیگر}}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=2018-07-28 |url=https://financialtribune.com/articles/art-and-culture/90675/living-in-an-unreal-world |access-date=2025-02-25 |website=financialtribune.com |language=en |title=Living in an Unreal World}}</ref>''' |- ! scope="row" |٢٠٢٠ |اسم |ماتیۆ دێلاپۆرت، ئەلێکساندەر دی لا پاتێلیێر |رضا جاویدی |کۆمەڵگەی شانۆیی شەهرزاد |'''<ref>{{Cite web |date=2020-02-09 |url=https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/869941-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%AC%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%B3-%D8%AA%D8%A6%D8%A7%D8%AA%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%AF |access-date=2025-02-25 |website=خبرگزاری ایلنا |language=fa |title=رضا جاویدى با «اسم» به پردیس تئاتر شهرزاد می‌رود}}</ref>''' |} == خەڵات و پاڵێوراوەکان == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+ناوی ڕێوڕەسمی خەڵاتکردن، ساڵی پێشکەشکردن، بەش، بەرهەمی پاڵێوراو، ئەنجامی پاڵێوراوەکە و براوە ! scope="col" |خەڵات ! scope="col" |ساڵ ! scope="col" |بەش ! scope="col" |بەرهەمی پاڵێوراو ! scope="col" |ئەنجام ! scope="col" |دۆڕاو بە / براوە ! scope="col" class="unsortable" |{{Abbr|سەرچاوە|سەرچاوەکان}} |- ! scope="row" |[[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] |٢٠٢٢ |باشترین ئەکتەری سەرەکیی ژن | rowspan="3" |''نێگەھبانی شەو'' |{{Nom}} |تەناز تەباتەبایی (''بێ ئەوە'') |<ref>{{Cite web |url=https://www.ilna.news/بخش-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/1195006-%D9%82%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%B1%D8%BA-%D8%A8%D9%84%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%86-%DA%86%D9%87%D9%84%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%85%D9%88%D9%82%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C |access-date=2022-02-10 |website=خبرگزاری ایلنا |language=fa |title=نامزدهای سیمرغ بلورین چهلمین جشنواره فیلم فجر معرفی شدند/ پیشتازی «موقعیت مهدی»}}</ref> |- ! scope="row" |[[خەڵاتەکانی حافز]] |٢٠٢٣ |باشترین ئەکتەری ژن – فیلمی سینەمایی |{{Nom}} |[[ئێلناز شاکردوست]] (''تی تی'')،<br />سەدەف ئیسپەھبوودی (''عەلەفزار'') |<ref>{{Cite web |url=https://www.mehrnews.com/news/5898187/%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8/ |access-date=2023-09-29 |website=www.mehrnews.com |title=اعلام نامزدهای بخش سینمایی مراسم حافظ - خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency}}</ref> |- ! scope="row" |ئەنجومەنی ڕەخنەگران و نووسەرانی فیلمی ئێران |٢٠٢٥ |باشترین ئەکتەری سەرەکیی ژن |{{Nom}} |[[سارا بەھرامی|سارە بەھرامی]] (''جەنگەڵی پرتەقاڵ'') |<ref>{{Cite web |date=2025-08-28 |url=https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/1679218-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%BE%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7 |access-date=2025-11-02 |website=خبرگزاری ایلنا |language=fa |title=معرفی نامزدهای بهترین بازیگر نقش اول زن و مرد پانزدهمین جشن منتقدان سینما}}</ref> |- ! scope="row" |[[فێستیڤاڵی فیلمی ڤێنیز|فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی ڤێنیز]] |٢٠٢٦ |باشترین ئەکتەری ژن (بەشی ئۆریزۆنتی) |''خانەی ڕووخاو'' |{{Won}} |— |<ref>{{Cite web |last=Shafer |first=Ellise |date=2026-09-12 |url=https://variety.com/2026/film/festivals/venice-film-festival-2026-award-winners-list-golden-lion-1236859418/ |access-date=2026-09-12 |website=Variety |language=en-US |title=Venice Film Festival Winners: May El-Toukhy’s ‘Woman Unknown’ Scores Golden Lion, John Malkovich Gets Best Actor and More}}</ref> |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.imdb.com/name/nm9686021/?ref_=tt_cl_t_3 لاله مرزبان] لە [[بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان|IMDb]] * [https://irmdb.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=139511230004 لاله مرزبان] لە [[:fa:سوره‌سینما|سوورەی سینەما]] (بە فارسی) * [https://instagram.com/laleh.marzban لاله مرزبان] لە [[ئینستاگرام]] * [https://filcin.com/person/68383/%D9%84%D8%A7%D9%84%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86 لاله مرزبان] لە وێبگەی فیلچین [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٤]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنیی ئێرانی]] [[پۆل:زیندووان]] skaw2djpmpi8z97jnonq7zn0astndoo 10 304524 1680573 1680288 2026-10-04T21:30:42Z MFTG 21816 1680573 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = گوندەکانی قەزای ئاکرێ |title = [[پێڕستی گوندەکانی قەزای ئاکرێ]] |listclass = hlist | above = [[کوردستان]] > [[باشووری کوردستان|باشوور]] > [[پارێزگای دھۆک]] > [[قەزای ئاکرێ]] | group1 = [[ناحیەی ناوەندی قەزای ئاکرێ|ناحیەی ناوەند]] | list1 = * '''[[ئاکرێ]]'''(ناوەند) * [[ئێکمالە، ئاکرێ|ئێکمالە]] * [[باشقال ئاغا]] * [[باکرمان]] * [[بەیبیناڤا]] * [[خرپێ زێباری]] * [[خرپێ ھەرکی]] * [[خەردس]] * [[ڕاویتە]] * [[ڕەئسلعەین]] * [[ڕەزوک]] * [[زەرگیزا]] * [[سوسنا]] * [[شەرمن]] * [[شوش]] * [[قەسروک، ئاکرێ|قەسروک]] * [[کانی بادێ]] * [[کوزادارێ]] * [[گوشینا ھەرکی]] * [[گوندک نوێ]] * [[گوندک، ئاکرێ|گوندک]] | group2 = [[ناحیەی دینارتێ]] | list2 = * '''[[دینارتێ]]'''(ناوەند) * [[ئاڤدەلکا]] * [[ئاگل ژووری]] * [[ئاگل ژێری]] * [[ئامادا ژووری]] * [[ئامادا ژێری]] * [[ئەرتین ژووری]] * [[ئەرتین ژێری]] * [[ئێکمالە، دینارتێ|ئێکمالە]] * [[بابولا]] * [[بارودخانێ]] * [[بازێ قرنە]] * [[بازێ گەلی]] * [[بامشمش]] * [[بانیێ]] * [[بروش زاوەی]] * [[بزنارێ]] * [[بەرازکا]] * [[بەنی ماوەتا]] * [[بێرمەویێ]] * [[بیرەکەپرا]] * [[پالانا]] * [[پرێسە]] * [[تویژگێ]] * [[چاربوتێ]] * [[چالێ]] * [[چەم بێکێ]] * [[چەم چالێ]] * [[چەم سنێ]] * [[چەم شرتێ]] * [[چونێ]] * [[خالانە]] * [[خانەگێ، دینارتێ|خانەگێ]] * [[دریشکێ]] * [[دڤرێ]] * [[دەکان، دینارتێ|دەکان]] * [[دودی ژووری]] * [[دودی ژێری]] * [[دووپرێ]] * [[دووریانا دینارتێ]] * [[دۆستەکا]] * [[زانا ژێری]] * [[زەمەنێ]] * [[زێوکێ]] * [[ژێرکا]] * [[سریستانێ]] * [[سەرانی ژووری]] * [[سەرانی ژێری]] * [[سەرکەندالا]] * [[سەرکێ]] * [[سەرگەلی]] * [[سوسێ ژووری]] * [[سوسێ ژێری]] * [[سیانێ تەتۆ]] * [[سیانێ حاجی حسێن]] * [[شرتا]] * [[شکەفتێ، دینارتە|شکەفتێ]] * [[شنی ژووری]] * [[شنی ژێری]] * [[شەھێ]] * [[شیڤاگویسکێ]] * [[کادانا]] * [[کافیا]] * [[کاڤلکا]] * [[کانی حەلان]] * [[کانی ھژیرۆک]] * [[کەشکاڤا]] * [[کورتکا کەڤن]] * [[کورتکا نوێ]] * [[کویسکێ]] * [[کۆمەڵگەھا گربیش]] * [[گربیش ژووری]] * [[گربیش ژێری]] * [[گرێ سۆر]] * [[گسێ]] * [[گورگاڤا]] * [[گومانا]] * [[گوھانا]] * [[گیرەی]] * [[مالامووسا]] * [[مسلیانێ]] * [[مەڕانێ]] * [[مەزرینگانێ]] * [[مینبەرێ]] * [[مێرداڤیا]] * [[مێرگەڕەش، دینارتێ|میرگەڕەش]] * [[مێرگێ]] * [[مێرەکێ]] * [[مێوگێ]] * [[نپاخیێ]] * [[نەقەبا]] * [[ھنارێ]] * [[ھەرنێ]] * [[ھەشتکا ژووری]] * [[ھەشتکا ژێری]] * [[ھویکێ]] | group3 = [[ناحیەی بجیل]] | list3 = * '''[[بجیل]]'''(ناوەند) * [[ئەستریان]] * [[باڤزێ]] * [[بانەسۆر]] * [[بانییەقولێر]] * [[بانیێ، بجیل|بانیێ]] * [[بنھەڤراز]] * [[بوسێل]] * [[بێخمە]] * [[بێسمەکران]] * [[بیێ ژووری]] * [[جونەلە]] * [[چەمەسێل]] * [[خانەگاھێ]] * [[خەلا]] * [[خولێ]] * [[دارووک ژووری]] * [[دارووک ژێری]] * [[دازین بنزویر]] * [[دازین ژووری]] * [[دازین ژێری]] * [[دزۆکی]] * [[دەشتیل]] * [[دۆبێ]] * [[ڕولکا ژووری]] * [[ڕولکا ژێری]] * [[ڕولکا کەریم خانی]] * [[زراڤکێ]] * [[زرگێتا]] * [[زنتا]] * [[زێوە ژووری]] * [[زێوە ژێری]] * [[سامەدین]] * [[سەرسول، بجیل|سەرسول]] * [[سەروکانی، بجیل|سەروکانی]] * [[سوسناوە، بجیل|سوسناوە]] * [[سولاقە]] * [[سۆریا ژووری]] * [[سۆریا ژێری]] * [[شارانێ]] * [[شانەسۆر ژووری]] * [[شانەسۆر ژێری]] * [[شکەفتە گۆجار]] * [[شەرەفۆنا]] * [[شیڤان]] * [[قەسروک شێخ]] * [[کشانە]] * [[کەلاتی]] * [[کەندەسۆر ژووری]] * [[کەندەسۆر ژێری]] * [[کەندەگوڵ]] * [[کیلێ سێنان]] * [[کێلان]] * [[گەرمکا ژووری]] * [[گەرمکا ژێری]] * [[گەلوک مامساک ژووری]] * [[گەلوک مامساک ژێری]] * [[گەلوک مامگرد]] * [[گەویلان]] * [[گۆجار، بجیل|گۆجار]] * [[ماندیان ژووری]] * [[ماندیان ژێری]] * [[ملکانە]] * [[مەمندۆک]] * [[مۆکاڤا]] * [[میربالیان]] * [[مێرگەموشکێ]] * [[نێروە]] * [[ھیزا]] | group4 = [[ناحیەی گردەسێن]] | list4 = * '''[[گردەسێن]]'''(ناوەند) * [[ئالەرەش]] * [[ئومەر خوشان]] * [[ئیسماڤا]] * [[باژێرەی ژووری]] * [[باژێرەی ژێری]] * [[باسەوێ]] * [[باشقال رەڤەند]] * [[باقسپێ]] * [[باناسۆر]] * [[بانەمل]] * [[بانورە]] * [[بەدریە]] * [[بەراک]] * [[بەردەسمت]] * [[بەھراوە فەقێ]] * [[بەھراوە مووسا]] * [[بێناتان، گردەسێن|بێناتان]] * [[پیرخولین کەڤن]] * [[پیرخولین نوێ]] * [[تیلبوک]] * [[جەلان ئامەدین]] * [[جەلان عەرەبوک]] * [[جەلیووک]] * [[جونا]] * [[چەم سماق]] * [[چولێرە]] * [[خاتووناوە]] * [[خرابە ژووری]] * [[خرابە ژێری]] * [[خرابە شا]] * [[خەرجاوا]] * [[خەلانە]] * [[خەلیلکان کەڤن]] * [[خەلین]] * [[خێلافەت]] * [[درەش]] * [[درین خواجە]] * [[درین شێخ]] * [[دوستان]] * [[ڕەبەنا]] * [[زێراف]] * [[زێلکە فاخر]] * [[ساڵەیێ]] * [[سپیماڵ]] * [[سمیلان، گردەسێن|سمیلان]] * [[سەردەریان]] * [[سەرکەڤرۆک]] * [[سورکان، گردەسێن|سورکان]] * [[سیتکان گچکە]] * [[سیتکان مەزن]] * [[سێلان ساڵەح]] * [[سێلان مامک]] * [[شابۆمەر]] * [[شیفرەزان]] * [[شێخ ئیلا]] * [[شێخانۆک مەلاحاجی]] * [[شێخانۆک نوێ]] * [[قەسروک مام بال]] * [[کەلەدێر]] * [[کورکا بەست]] * [[کورکا شێخ]] * [[کورکا مزگەفت]] * [[کوشکێ]] * [[کولەکا گچکە]] * [[کولەکا مەزن]] * [[کونسیخور]] * [[کۆمەڵگەی خەلیلکان]] * [[کێلەپسمیران]] * [[کێلەسپی، گردەسێن|کێلەسپی]] * [[کێلەشێخ بزێن]] * [[کێلێ، گردەسێن|کێلێ]] * [[گرئاشوور]] * [[گرگۆران]] * [[گلێنە، گردەسێن|گلێنە]] * [[گەرێ]] * [[گەشکا ژووری]] * [[گەشکا ژێری]] * [[گورانکا مام شێخا]] * [[گورانکا مەزن]] * [[گومکێ]] * [[لەکان]] * [[مام خەلیفە]] * [[مام داودان ژووری]] * [[مام داودان ژێری]] * [[مەلکێ حاجی]] * [[میرکاوە]] * [[میرگێن]] * [[نھاوا]] * [[نیاووک]] * [[نێرگزین، گردەسێن|نێرگزین]] * [[ھشکە بەست]] * [[وەرملان]] |below = ناوەند: [[ئاکرێ]]، شارۆچکەکان: [[دینارتێ]] و [[بجیل]] و [[گردەسێن]] }}<includeonly>[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]</includeonly> <noinclude> [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] </noinclude> mdjos1b60q63blezvyd9hu6cygudlpr 1680841 1680573 2026-10-05T08:41:50Z MFTG 21816 1680841 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = گوندەکانی قەزای ئاکرێ |title = [[پێڕستی گوندەکانی قەزای ئاکرێ]] |listclass = hlist | above = [[کوردستان]] > [[باشووری کوردستان|باشوور]] > [[پارێزگای دھۆک]] > [[قەزای ئاکرێ]] | group1 = [[ناحیەی ناوەندی قەزای ئاکرێ|ناحیەی ناوەند]] | list1 = * '''[[ئاکرێ]]'''(ناوەند) * [[ئێکمالە، ئاکرێ|ئێکمالە]] * [[باشقال ئاغا]] * [[باکرمان]] * [[بەیبیناڤا]] * [[خرپێ زێباری]] * [[خرپێ ھەرکی]] * [[خەردس]] * [[ڕاویتە]] * [[ڕەئسلعەین]] * [[ڕەزوک]] * [[زەرگیزا]] * [[سوسنا]] * [[شەرمن]] * [[شوش]] * [[قەسروک، ئاکرێ|قەسروک]] * [[کانی بادێ]] * [[کوزادارێ]] * [[گوشینا ھەرکی]] * [[گوندک نوێ]] * [[گوندک، ئاکرێ|گوندک]] | group2 = [[ناحیەی دینارتێ]] | list2 = * '''[[دینارتێ]]'''(ناوەند) * [[ئاڤدەلکا]] * [[ئاگل ژووری]] * [[ئاگل ژێری]] * [[ئامادا ژووری]] * [[ئامادا ژێری]] * [[ئەرتین ژووری]] * [[ئەرتین ژێری]] * [[ئێکمالە، دینارتێ|ئێکمالە]] * [[بابولا]] * [[بارودخانێ]] * [[بازێ قرنە]] * [[بازێ گەلی]] * [[بامشمش]] * [[بانیێ]] * [[بروش زاوەی]] * [[بزنارێ]] * [[بەرازکا]] * [[بەنی ماوەتا]] * [[بێرمەویێ]] * [[بیرەکەپرا]] * [[پالانا]] * [[پرێسە]] * [[تویژگێ]] * [[چاربوتێ]] * [[چالێ]] * [[چەم بێکێ]] * [[چەم چالێ]] * [[چەم سنێ]] * [[چەم شرتێ]] * [[چونێ]] * [[خالانە]] * [[خانەگێ، دینارتێ|خانەگێ]] * [[دریشکێ]] * [[دڤرێ]] * [[دەکان، دینارتێ|دەکان]] * [[دودی ژووری]] * [[دودی ژێری]] * [[دووپرێ]] * [[دووریانا دینارتێ]] * [[دۆستەکا]] * [[زانا ژێری]] * [[زەمەنێ]] * [[زێوکێ]] * [[ژێرکا]] * [[سریستانێ]] * [[سەرانی ژووری]] * [[سەرانی ژێری]] * [[سەرکەندالا]] * [[سەرکێ]] * [[سەرگەلی]] * [[سوسێ ژووری]] * [[سوسێ ژێری]] * [[سیانێ تەتۆ]] * [[سیانێ حاجی حسێن]] * [[شرتا]] * [[شکەفتێ، دینارتە|شکەفتێ]] * [[شنی ژووری]] * [[شنی ژێری]] * [[شەھێ]] * [[شیڤاگویسکێ]] * [[کادانا]] * [[کافیا]] * [[کاڤلکا]] * [[کانی حەلان]] * [[کانی ھژیرۆک]] * [[کەشکاڤا]] * [[کورتکا کەڤن]] * [[کورتکا نوێ]] * [[کویسکێ]] * [[کۆمەڵگەھا گربیش]] * [[گربیش ژووری]] * [[گربیش ژێری]] * [[گرێ سۆر]] * [[گسێ]] * [[گورگاڤا]] * [[گومانا]] * [[گوھانا]] * [[گیرەی]] * [[مالامووسا]] * [[مسلیانێ]] * [[مەڕانێ]] * [[مەزرینگانێ]] * [[مینبەرێ]] * [[مێرداڤیا]] * [[مێرگەڕەش، دینارتێ|میرگەڕەش]] * [[مێرگێ]] * [[مێرەکێ]] * [[مێوگێ]] * [[نپاخیێ]] * [[نەقەبا]] * [[ھنارێ]] * [[ھەرنێ]] * [[ھەشتکا ژووری]] * [[ھەشتکا ژێری]] * [[ھویکێ]] | group3 = [[ناحیەی بجیل]] | list3 = * '''[[بجیل]]'''(ناوەند) * [[ئەستریان]] * [[باڤزێ]] * [[بانەسۆر]] * [[بانییەقولێر]] * [[بانیێ، بجیل|بانیێ]] * [[بنھەڤراز]] * [[بوسێل]] * [[بێخمە]] * [[بێسمەکران]] * [[بیێ ژووری]] * [[جونەلە]] * [[چەمەسێل]] * [[خانەگاھێ]] * [[خەلا]] * [[خولێ]] * [[دارووک ژووری]] * [[دارووک ژێری]] * [[دازین بنزویر]] * [[دازین ژووری]] * [[دازین ژێری]] * [[دزۆکی]] * [[دەشتیل]] * [[دۆبێ]] * [[ڕولکا ژووری]] * [[ڕولکا ژێری]] * [[ڕولکا کەریم خانی]] * [[زراڤکێ]] * [[زرگێتا]] * [[زنتا]] * [[زێوە ژووری]] * [[زێوە ژێری]] * [[سامەدین]] * [[سەرسول، بجیل|سەرسول]] * [[سەروکانی، بجیل|سەروکانی]] * [[سوسناوە، بجیل|سوسناوە]] * [[سولاقە]] * [[سۆریا ژووری]] * [[سۆریا ژێری]] * [[شارانێ]] * [[شانەسۆر ژووری]] * [[شانەسۆر ژێری]] * [[شکەفتە گۆجار]] * [[شەرەفۆنا]] * [[شیڤان]] * [[قەسروک شێخ]] * [[کشانە]] * [[کەلاتی]] * [[کەندەسۆر ژووری]] * [[کەندەسۆر ژێری]] * [[کەندەگوڵ]] * [[کیلێ سێنان]] * [[کێلان]] * [[گەرمکا ژووری]] * [[گەرمکا ژێری]] * [[گەلوک مامساک ژووری]] * [[گەلوک مامساک ژێری]] * [[گەلوک مامگرد]] * [[گەویلان]] * [[گۆجار، بجیل|گۆجار]] * [[ماندیان ژووری]] * [[ماندیان ژێری]] * [[ملکانە]] * [[مەمندۆک]] * [[مۆکاڤا]] * [[میربالیان]] * [[مێرگەموشکێ]] * [[نێروە]] * [[ھیزا]] | group4 = [[ناحیەی گردەسێن]] | list4 = * '''[[گردەسێن]]'''(ناوەند) * [[ئالەرەش]] * [[ئومەر خوشان]] * [[ئیسماڤا]] * [[باژێرەی ژووری]] * [[باژێرەی ژێری]] * [[باسەوێ]] * [[باشقال رەڤەند]] * [[باقسپێ]] * [[باناسۆر]] * [[بانەمل]] * [[بانورە]] * [[بەدریە]] * [[بەراک]] * [[بەردەسمت]] * [[بەھراوە فەقێ]] * [[بەھراوە مووسا]] * [[بێناتان، گردەسێن|بێناتان]] * [[پیرخولین کەڤن]] * [[پیرخولین نوێ]] * [[تیلبوک]] * [[جەلان ئامەدین]] * [[جەلان عەرەبوک]] * [[جەلیووک]] * [[جونا]] * [[چەم سماق]] * [[چولێرە]] * [[خاتووناوە]] * [[خرابە ژووری]] * [[خرابە ژێری]] * [[خرابە شا]] * [[خەرجاوا]] * [[خەلانە]] * [[خەلیلکان کەڤن]] * [[خەلین]] * [[خێلافتێ]] * [[درەش]] * [[درین خواجە]] * [[درین شێخ]] * [[دوستان]] * [[ڕەبەنا]] * [[زێراف]] * [[زێلکە فاخر]] * [[ساڵەیێ]] * [[سپیماڵ]] * [[سمیلان، گردەسێن|سمیلان]] * [[سەردەریان]] * [[سەرکەڤرۆک]] * [[سورکان، گردەسێن|سورکان]] * [[سیتکان گچکە]] * [[سیتکان مەزن]] * [[سێلان ساڵەح]] * [[سێلان مامک]] * [[شابۆمەر]] * [[شیفرەزان]] * [[شێخ ئیلا]] * [[شێخانۆک مەلاحاجی]] * [[شێخانۆک نوێ]] * [[قەسروک مام بال]] * [[کەلەدێر]] * [[کورکا بەست]] * [[کورکا شێخ]] * [[کورکا مزگەفت]] * [[کوشکێ]] * [[کولەکا گچکە]] * [[کولەکا مەزن]] * [[کونسیخور]] * [[کۆمەڵگەی خەلیلکان]] * [[کێلەپسمیران]] * [[کێلەسپی، گردەسێن|کێلەسپی]] * [[کێلەشێخ بزێن]] * [[کێلێ، گردەسێن|کێلێ]] * [[گرئاشوور]] * [[گرگۆران]] * [[گلێنە، گردەسێن|گلێنە]] * [[گەرێ]] * [[گەشکا ژووری]] * [[گەشکا ژێری]] * [[گورانکا مام شێخا]] * [[گورانکا مەزن]] * [[گومکێ]] * [[لەکان]] * [[مام خەلیفە]] * [[مام داودان ژووری]] * [[مام داودان ژێری]] * [[مەلکێ حاجی]] * [[میرکاوە]] * [[میرگێن]] * [[نھاوا]] * [[نیاووک]] * [[نێرگزین، گردەسێن|نێرگزین]] * [[ھشکە بەست]] * [[وەرملان]] |below = ناوەند: [[ئاکرێ]]، شارۆچکەکان: [[دینارتێ]] و [[بجیل]] و [[گردەسێن]] }}<includeonly>[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]</includeonly> <noinclude> [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] </noinclude> lw5oots81rmf37ze6dpbk632vul3wl0 0 304576 1680570 1679809 2026-10-04T21:06:38Z SakuraBot 51806 بۆت:چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان-> ڕێکخستنی پیتی (ي/ك)ی عەرەبی بۆ (ی/ک)ی کوردی 1680570 wikitext text/x-wiki {{Short description|ئەکتەری ئێرانی}} {{Infobox person|name=پارسا پیرووزفەڕ|image=Parsa Pirouzfar.jpg|caption=پیرووزفەڕ لە ساڵی ٢٠١٣|image_size=|birth_name=|birth_date=<!--- Note [[WP:DOB]]- need very strong sources for this-->|birth_place=[[تاران]]، ئێران|occupation={{hlist|ئەکتەر|شانۆنامەنووس|دەرهێنەری شانۆ|وێنەکێش|وەرگێڕ}}|years_active=١٩٩٤{{ndash}}ئێستا|notable_works=|education=[[زانکۆی تاران]]|height=|website=}} '''پارسا پیروزفەر''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: پارسا پیروزفر) ئەکتەر، دەرهێنەری شانۆ، وێنەکێش، [[شانۆنامەنووس]] و وەرگێڕی [[ئێران|ئێرانییە]].زیاتر بە ڕۆڵەکانی لە ''لە چاوی باوە'' (٢٠٠٩–٢٠١٠) و ''میوانی دایک'' (٢٠٠٤) ناسراوە. چەندین خەڵاتی بەدەستھێناوە، لەوانە [[خەڵاتەکانی حافز|خەڵاتی حافز]] و خەڵاتی ئاهەنگی سینەمای ئێران، جگە لە پاڵێورابوونی بۆ [[سیمورغی بلوورین]]. == سەرەتای ژیان و خوێندن == پارسا پیرووزفەڕ لە [[تاران]] لە ئێران لەدایکبووە. لە ساڵی ١٩٨٤ تا ١٩٩٠، کاتێک لە قوتابخانەی ئامادەیی بوو، یەکەم کۆمیک ستریپەکانی دروست کرد.<ref>{{Cite web |url=https://www.instagram.com/p/0tHgKHtYLx/ |access-date=2019-01-27 |website=Instagram |language=en |title=پارسا پیرووزفەڕ لە ئینستاگرام: «پەڕەی یەکەمی داستانێکی وێنەییی تەواونەکراو/ بەھاری ١٣٦٥- ساڵی سێیەمی ناوەندی»}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.instagram.com/p/04MHbMNYMT/ |access-date=2019-01-27 |website=Instagram |language=en |title=پارسا پیرووزفەڕ لە ئینستاگرام: «پەڕەی یەکەمی داستانێکی وێنەییی تەواونەکراو/ زستانی ١٣٦٤- ساڵی سێیەمی ناوەندی»}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.instagram.com/p/1hzo3INYML/ |access-date=2019-01-27 |website=Instagram |language=en |title=پارسا پیرووزفەڕ لە ئینستاگرام: «پەڕەی یەکەمی داستانێکی وێنەیی لەسەر بنەمای داستانی کورت‌ی 'ئادەمە مەترسیدارەکان'ی ئەنتۆن چێخۆف/ بەھاری ١٣٦٩ - ساڵی چوارەمی ئامادەیی»}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.instagram.com/p/2CQhoEtYLk/ |access-date=2019-01-27 |website=Instagram |language=en |title=پارسا پیرووزفەڕ لە ئینستاگرام: «ئەتودێکی تر لەسەر داستانی وێنەییی 'دژی مافیا'، ئەمجارەیان بە جێگۆڕکێی ڕوخساری ھاوپۆلییەکان و مامۆستایان بۆ گێڕانی ڕۆڵی کەسایەتییەکانی داستانەکە. ڕۆڵی کۆمیسێر...»}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.instagram.com/p/1-J0WuNYMM/ |access-date=2019-01-27 |website=Instagram |language=en |title=پارسا پیرووزفەڕ لە ئینستاگرام: «پەڕەی یەکەمی داستانی وێنەییی 'دژی مافیا'/ ھاوینی ١٣٦٥- ساڵی سێیەمی ناوەندی»}}</ref> پاش تەواوکردنی قوتابخانەی ئامادەیی لە بەشی بیرکاری و [[فیزیک]] لە ساڵی ١٩٩٠، خوێندنی ئەکادیمیی لە بەشی [[وێنەکێشان]] لە کۆلێژی ھونەرە جوانەکانی [[زانکۆی تاران]] لە ساڵی ١٩٩١ دەست پێ کرد. لە هەمان ساڵدا، دەستیکرد بە ڕۆڵگێڕان لەسەر تەختەی شانۆ لە نمایشە جیاوازەکانی زانکۆدا. هەروەها لە ساڵی ١٩٩٣ تا ١٩٩٧ وەک ئەکتەری دۆبلاژ کاری کردووە. یەکەم ڕۆڵی سینەمایی لە تەمەنی ٢٢ ساڵیدا لە ساڵی ١٩٩٤ بوو، بە بەشدارییەکی کورت لە فیلمی ''پەری''ی داریوش مێهرجوویی.{{citation needed|date=July 2025}} لە هەمان ساڵدا، لەژێر چاودێریی مامۆستای ڕۆڵگێڕان مهین ئۆسکویی، دەرهێنەر و مامۆستای شانۆی ئێرانی و پێشەنگی ژنانی ھونەری شانۆی ئێران، لەسەر "متۆدی ڕۆڵگێڕانی ستانیسلاڤسکی" خوێندویەتی. <ref>{{cite web |date=5 June 2023 |url=https://www.tappersia.com/blog/most-known-and-best-iranian-actors-you-should-know/ |access-date=25 July 2025 |website=TAP Persia |title=بەناوبانگترین و باشترین ئەکتەرە ئێرانییەکان کە دەبێت بیانناسیت}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٥، درێژەی بە خوێندنی ڕۆڵگێڕان دا لە پەیمانگەی ھونەرە دراماتیکییەکانی سەمەندەریان<ref>{{Cite web |url=https://www.instagram.com/samandarian.academy/ |title=پەیمانگەی ھونەری دراماتیکیی سەمەندەریان}}</ref> لەژێر چاودێریی دەرهێنەری دیاری سینەما و شانۆ، وەرگێڕ و مامۆستای ڕۆڵگێڕانی ئێرانی حەمید سەمەندەریان. یەکەم دەرکەوتنی لەسەر تەختەی شانۆ لە هەمان ساڵدا بوو. لە شانۆگەریی ''بێ نەوان'' بە دەرهێنانی [[بەھرۆز غەریبپوور]]، دەرهێنەری شانۆی ئێرانی و پێشەنگی شانۆی بووکەڵەییی نەریتیی ئێرانی بەشداری کرد، و ڕۆڵی ماریۆس پۆنت مێرسی گێڕا. دوای بەدەستھێنانی بڕوانامەی [[بەکالۆریۆس]] لە زانکۆی تاران، کۆلێژی [[ھونەرە جوانەکان]] لە بەشی [[وێنەکێشان]] لە ساڵی ١٩٩٧، لە شانۆگەریی ''بانوو ئاوی'' لە نووسینی یووکیۆ میشیما و بە دەرهێنانی [[بەھرام بەیزایی]] بەشداری کرد و ڕۆڵی ھیکاروی گێڕا. ئەوە دووەم دەرکەوتنی فەرمیی بوو لەسەر تەختەی شانۆ. == پیشە == پیرووزفەڕ بە فەرمی لە ساڵی ٢٠٠١ دەستیکرد بە کارکردن لەسەر پڕۆژە تایبەتییەکانی خۆی بۆ تەختەی شانۆ، و یەکەم کاری دەرهێنانی شانۆیی بە شانۆگەریی ''ھونەر''، شانۆنامەیەک لە نووسینی [[یاسمینا ڕێزا|یاسمینا ڕەزا]] ئەنجامدا. === ''ماتریۆشکاکان'' === لە ساڵی ٢٠١٥ پیرووزفەڕ دەرهێنانی بۆ شانۆگەریی ''ماتریۆشکاکان'' کرد، کە تەنزێکی [[زمانی فارسی|فارسیی]] بوو لەسەر بنەمای چیرۆکە کورتە ھەڵبژێردراوەکانی [[ئانتۆن چێخۆڤ|ئەنتۆن چێخۆف]]، و لە وەرگێڕان، نووسین و دەرهێنانی پارسا پیرووزفەڕ خۆی بوو. ''ماتریۆشکاکان'' بۆ یەکەمجار لە ١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٥ لە Theatre West وەک نمایشێکی تاکەکەسی لە [[لۆس ئانجلەس]] نمایشکرا. شانۆگەرییەکە زیاتر لە ٣٠ کەسایەتی تێدایە<ref name="Financial Tribune">{{Cite web |last=Financial Tribune |date=4 September 2017 |url=https://financialtribune.com/articles/art-and-culture/71752/1-actor-39-characters |title=١ ئەکتەر، ٣٩ کەسایەتی}}</ref> کە هەموویان لەلایەن پیرووزفەڕەوە لە بەرهەمهێنانە شانۆییەکەیدا ڕۆڵیان گێڕدراوە. پاشان بۆ ماوەی دوو ساڵ لە شارەکانی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] وەک [[لۆس ئانجلەس]]، [[سان دیێگۆ]]، و [[بێرکڵی|بێرکلی]] و هەروەها لە [[تۆرۆنتۆ]]، [[ڤانکۆڤەر]]، و [[مۆنتریال]] لە [[کەنەدا]] لە ساڵانی ٢٠١٥ و ٢٠١٦ نمایشکرا؛ و سەرەنجام، دوای چەندین نمایش بەهۆی ناوبانگ و پێشوازییە زۆرەکەی، لە ساڵی ٢٠١٧ کۆتایی بە نمایشەکانی لە [[تاران]] ھێنا.<ref name="irna.ir">{{Cite web |date=July 2017 |url=http://www.irna.ir/en/News/81689690 |website=IRNA |title=پیرووزفەڕ شانۆگەرییەک لە ئەمریکای باکوور نمایش دەکات}}</ref><ref name="financialtribune.com">{{Cite news|url=https://financialtribune.com/articles/art-and-culture/48360/pirouzfar-to-stage-matryoshka|title=پیرووزفەڕ 'ماتریۆشکاکان' نمایش دەکات|last=Financial Tribune|date=24 August 2016}}</ref><ref name="Iran Theater">{{Cite news|url=http://theater.ir/en/65189|title="ماتریۆشکاکان" دووبارە، پارسا پیرووزفەڕ لە شانۆی پالیز|last=Iran Theater|date=November 2016}}</ref><ref name="ReferenceA">{{Cite news|url=https://financialtribune.com/articles/art-and-culture/68694/pirouzfar-will-restage-matryoshka-at-paliz-theater|title=پیرووزفەڕ دووبارە 'ماتریۆشکاکان' لە شانۆی پالیز نمایش دەکاتەوە|last=Financial Tribune|date=21 July 2017}}</ref><ref name="ReferenceB">{{Cite web |last=Financial Tribune |date=10 January 2017 |url=https://financialtribune.com/articles/art-and-culture/57196/pirouzfar-s-39-roles-in-matryoshka |title=٣٩ ڕۆڵەکەی پیرووزفەڕ لە 'ماتریۆشکاکان'}}</ref> ''ماتریۆشکاکان'' گرنگییەکی تایبەتیان بۆ پیشەی پیرووزفەڕ هەبوو. نمایشەکەی، کە تێیدا زیاتر لە ٣٠ کەسایەتی شانۆگەرییەکەی بە تەنیا بەرجەستە کرد، خەڵاتی پەیکەری زێڕینی باشترین ئەکتەری لە ٣٥ەمین خولی فێستیڤاڵی ساڵانەی [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی شانۆی فەجر]] لە تاران لە ساڵی ٢٠١٧ بۆ دەستبەر کرد.<ref>{{Cite web |date=1 February 2017 |url=https://en.mehrnews.com/news/123188/35th-Fajr-Intl-Theater-Fest-names-winners |title=٣٥ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی شانۆی فەجر براوەکانی ڕاگەیاند}}</ref> === وتاربیژی و وانەوتنەوە === پیرووزفەڕ وەک مامۆستای شانۆ لە دەزگای ھونەری و کلتووریی کارنامە لە ساڵی ٢٠٠٤ تا ٢٠٠٥ وانەی ڕۆڵگێڕانی دەوتەوە<ref>{{Cite web |url=http://karnameh.org/ |access-date=2019-04-23 |website=karnameh.org |title=موسسه فرهنگی،هنری کارنامه}}</ref> هەروەها لە پۆلە دەرەکییەکانی ڕۆڵگێڕان لە [[زانکۆی عەلامە تەباتەبایی]] لە ساڵانی ٢٠٠٤ و ٢٠٠٥ و لە قوتابخانەی فیلمی ھیلاج لە ساڵانی ٢٠٠٧، ٢٠١٠ و ٢٠١١.<ref>{{Cite web |url=https://hilaj.com/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190305153132/http://www.hilaj.com/ |archive-date=5 March 2019 |access-date=2019-04-23 |website=hilaj.com |title=هیلاج – مدرسه فیلمسازی هیلاج |url-status=dead}}</ref> کارەکانی دیکەی وانەوتنەوە برێتین لە: * وۆرکشۆپەکان و پۆلەکانی ڕۆڵگێڕان<ref>{{Cite web |last=پارسا پیرووزفەڕ |url=https://www.instagram.com/actetude/ |title=Actetude}}</ref><ref>{{Cite web |last=Financial Tribune |date=6 December 2017 |url=https://financialtribune.com/articles/art-and-culture/77395/dormishian-pirouzfar-workshops-in-ho-chi-minh-city |title=وۆرکشۆپەکانی درمیشیان و پیرووزفەڕ لە شاری ھۆچی مین}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015 |url=https://www.pccsd.org/All-peyk/No%20157/Peyk%20157-Englishf-web-events.pdf |title=بۆنەکان لە سان دیێگۆ/ پۆلی وۆرکشۆپی پارسا پیرووزفەڕ}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015 |url=https://pccsd.org/All-peyk/No%20156/Peyk%20156-English-web.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20190117122340/https://pccsd.org/All-peyk/No%20156/Peyk%20156-English-web.pdf |archive-date=17 January 2019 |title=گۆڤاری دووزمانی سەنتەری کلتووریی ئێرانی {{!}} خوێندنەوەی چێخۆف لە سەنتەرەکە لەلایەن پارسا پیرووزفەڕ {{!}} سان دیێگۆ، کالیفۆرنیا |url-status=dead}}</ref> * پۆلە دەرەکییەکانی ڕۆڵگێڕانی [[زانکۆی عەلامە تەباتەبایی]]، ٢٠٠٤–٢٠٠٥ * پەیمانگەی ھونەر و کلتووری کارنامە،<ref>{{Cite web |url=http://karnameh.org/en-about |title=دەربارەی پەیمانگەی ھونەر و کلتووری کارنامە/ مامۆستایانی ٢٠٠٢/ ڕۆڵگێڕانی شانۆ و سەر شاشە/ پارسا پیرووزفەڕ}}</ref> ٢٠٠٤–٢٠٠٥ === کارەکانی تر === لە کاتی دەرچوونی لە ئامادەیییەوە، پیرووزفەڕ بەشێوەی خولیی بەشداری کردووە لە [[پەیکەرتاشی]]، [[گرافیک دیزاین]]، و دروستکردنی [[تیزەر ترەیلەر|تیزەر]]. == چالاکی و ئەندامێتییەکانی == پیرووزفەڕ ئەندامی دامەزرێنەری ئەنجومەنی ئەکتەرانی شانۆی ئێرانە،<ref name="parstimes">{{Cite web |url=http://www.parstimes.com/theatre/ |title=شانۆ، ماڵپەڕی پارس تایمز (سەرچاوەکان بۆ شانۆی ئێرانی)}}</ref> ئەندامی ماڵی سینەما (یەکێتیی ئەنجومەنەکانی فیلمی ئێران)، ئەندامی ئەنجومەنی ئەکتەرانی فیلمی ئێران (I.F.A.A.)، و ئەنجومەنی شانۆیە. ئەندامێتییەکانی تر برێتین لە: * ئەنجومەنی ئەکتەرانی شانۆی ئێران، ئەندامی دامەزرێنەر * ماڵی سینەما (یەکێتیی ئەنجومەنەکانی فیلمی ئێران) * ئەنجومەنی ئەکتەرانی فیلمی ئێران (I.F.A.A.) * ئەنجومەنی ئەکتەرانی شانۆی ئێران * ئەنجومەنی شانۆ پیرووزفەڕ ئەندامی دەستەی داوەرانی ئەم فێستیڤاڵانەی فیلم بووە: * ٩یەمین فێستیڤاڵی فیلمی ئێرانی لە ئوسترالیا (IFFA)، ٢٠٢٠ * ١٤یەمین ئاهەنگی ماڵی سینەما (یەکێتیی ئەنجومەنەکانی فیلمی ئێران)، ٢٠١٠ * ١٠یەمین ئاهەنگی ماڵی سینەما (یەکێتیی ئەنجومەنەکانی فیلمی ئێران)، ٢٠٠١ * ٩یەمین ئاهەنگی ماڵی سینەما (یەکێتیی ئەنجومەنەکانی فیلمی ئێران)، ٢٠٠٠ == فیلم و زنجیرە == === سینەما === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" ! scope="col" |ساڵ !ناونیشان ! scope="col" |ڕۆڵ ! class="unsortable" scope="col" |تێبینییەکان |- ! scope="row" |٢٠٢٤ |[[مەستی عیشق]] |[[مەولانای ڕۆمی|مەولانا]] | |- ! scope="row" |٢٠٢٠ |تی تی |ئیبراھیم | |- ! scope="row" |٢٠١٩ |مجبوریم | | |- ! scope="row" |٢٠١٨ |بی‌حسی موضعی |شاوڕوخ | |- ! scope="row" |٢٠١٤ |شکاف |فەرھاد | |- ! scope="row" |٢٠١٤ |نزدیکتر |ئیحسان | |- ! scope="row" |٢٠١٣ |زندگی جای دیگریست |عەلی | |- ! scope="row" |٢٠١٠ |اینجا بدون من |ڕەزا | |- ! scope="row" |٢٠١٠ |اسب حیوان نجیبی است |بۆرزوو | |- ! scope="row" |٢٠٠٩ |شبانه روز |فەرڕوخ | |- ! scope="row" |٢٠٠٤ |نقاب |نیما | |- ! scope="row" |٢٠٠٤ |زن زیادی |ڕەحیم | |- ! scope="row" |٢٠٠٤ |دیروقت | | |- ! scope="row" |٢٠٠٣ |مهمان مامان |یووسف | |- ! scope="row" |٢٠٠٣ |وقت چیدن گردوها |لەتیف کاشانی | |- ! scope="row" |٢٠٠٣ |اشک سرما |کاوە کیانی | |- ! scope="row" |٢٠٠٢ |عروس خوشقدم |ئەمجانبە | |- ! scope="row" |٢٠٠٠ |دختری بنام تندر |ڕەعد | |- ! scope="row" |١٩٩٩ |اعتراض |قاسم | |- ! scope="row" |١٩٩٩ |دختران انتظار |سەعید مەسرور | |- ! scope="row" |١٩٩٨ |شیدا |فەرھاد ھەرەندی | |- ! scope="row" |١٩٩٧ |مرسدس |یەحیی | |- ! scope="row" |١٩٩٥ |ضیافت |عەبد | |- ! scope="row" |١٩٩٤ |پری |پیاوی زاھید | |- ! scope="row" |١٩٩٢ |مجسمه |خوێندکار | |} === تەلەفیزیۆن === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" ! scope="col" |ساڵ !ناونیشان ! scope="col" |ڕۆڵ ! class="unsortable" scope="col" |تێبینییەکان |- ! scope="row" |١٩٩٢ |تلویزیون کابلی بچه‌ها | |[[کەناڵی یەک (ئێران)|کەناڵی یەک]] |- ! scope="row" |١٩٩٥ |در پناه تو |پارسا |[[کەناڵی دوو (ئێران)|کەناڵی دوو]] |- ! scope="row" |١٩٩٨ |در قلب من |ڕەزا |[[کەناڵی سێ (ئێران)|کەناڵی سێ]] |- ! scope="row" |٢٠٠٢ |سفر سبز |دەنیەل وێسبێرگ |[[کەناڵی سێ (ئێران)|کەناڵی سێ]] |- ! scope="row" |٢٠٠٣–٢٠٠٩ |در چشم باد |بیژەن ئێرانی |[[کەناڵی یەک (ئێران)|کەناڵی یەک]] |- ! scope="row" |٢٠٢٢ |یاغی |بەھمەن |[[فیلیمۆ]] |- ! scope="row" |٢٠٢٤ |''[[لە کۆتایی شەودا (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|لە کۆتایی شەودا]]'' |بەھنام |[[فیلمنێت|فیلم‌نت]] |- !٢٠٢٥ |سرخ و سیاه | |نمایشی ماڵەوە |- !٢٠٢٦ |خانم شین | |نمایشی ماڵەوە |- |} === شانۆ === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" ! scope="col" |ساڵ !ناونیشان ! scope="col" |ڕۆڵ !نووسەر !وەرگێڕ !دەڕھێنەر ! class="unsortable" scope="col" |تێبینییەکان ! class="unsortable" scope="col" |سەرچاوە |- ! scope="row" |٢٠١٨–٢٠١٩ |ملاقات |مامۆستای قوتابخانە |فریدریک دورنمات |پارسا پیرووزفەڕ |پارسا پیرووزفەڕ | | |- ! scope="row" |٢٠١٨ |بینوایان |ژان ڤاڵژان |ڤیکتۆر ھوگۆ | |حوسێن پارسایی |(نمایشی موزیکاڵ) | |- ! scope="row" |٢٠١٨ |یک روز تابستانی |مۆف |سلاڤۆمیر مڕۆژەک |پارسا پیرووزفەڕ، سپیدە خوسرۆجاه |پارسا پیرووزفەڕ | | |- ! scope="row" |٢٠١٥–٢٠١٧ |ماتریوشکا |ھەموو ڕۆڵەکان |پارسا پیرووزفەڕ (لە سەر بنەمای ٨ داستانی کورتی [[ئانتۆن چێخۆڤ|ئەنتۆن چێخۆف]]) |پارسا پیرووزفەڕ |پارسا پیرووزفەڕ |شانۆنامەی ''ماتریۆشکاکان'' زیاتر لە ٣٠ ڕۆڵی تێدایە کە پارسا پیرووزفەڕ خۆی بە تەنیا بەرجەستەی ھەموو کەسایەتییەکانی کردووە لە ماوەی نمایشی ئەم بەرھەمەدا. براوەی پەیکەری زێڕینی باشترین ئەکتەری پیاو لە بەشی نێودەوڵەتی بۆ ڕۆڵگێڕان لە شانۆ. ''ماتریۆشکاکان'' لە سی و پێنجەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی شانۆی فەجر]] (٢٠١٧) | |- ! scope="row" |٢٠١٤ |بر پهنه دریا |دووک |سلاڤۆمیر مڕۆژەک |پارسا پیرووزفەڕ |پارسا پیرووزفەڕ | | |- ! scope="row" |٢٠١٣ |سنگ‌ها در جیب‌هایش |لە ١٠ ڕۆڵدا |ماری ڕۆنز |پارسا پیرووزفەڕ |پارسا پیرووزفەڕ | | |- ! scope="row" |٢٠١٢ |خدای کشتار |ئالن ڕەلی |یاسمینا ڕەزا | |پارسا پیرووزفەڕ |خوێندنەوەی شانۆنامە | |- ! scope="row" |٢٠١١ |گلن‌گری گلن راس |ڕیکی ڕۆما |دیڤید مەمت |ئومێد ڕۆشنزەمیر |پارسا پیرووزفەڕ | | |- ! scope="row" |٢٠٠١ |هنر |مارک |یاسمینا ڕەزا |بەھمەن کیاروستەمی |پارسا پیرووزفەڕ | | |- ! scope="row" |١٩٩٨ |بانو آئویی |ھیکارو |یووکیۆ میشیما |بەھرام بەیزایی |بەھرام بەیزایی | | |- ! scope="row" |١٩٩٥–١٩٩٧ |بینوایان |ماریۆس |ڤیکتۆر ھوگۆ |بەھرۆز غەریبپوور |بەھرۆز غەریبپوور | | |} === دۆبلێر === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" ! scope="col" |ساڵ !ناونیشان ! scope="col" |دەڕھێنەر !گێڕەڕەوە !دامەزراوە ! class="unsortable" scope="col" |تێبینییەکان ! class="unsortable" scope="col" |سەرچاوە |- ! scope="row" |٢٠٢١ |پرواز بر فراز آشیانه فاخته |میڵۆش فۆرمان |خوێندنەوەی بە دەنگی پارسا پیرووزفەڕ |سۆڤینا (سینەمای تایبەت بە نابینایان) |وەشانی تایبەت بە نابینایان | |} == سەرچاوە == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0685277}} * {{Instagram|parsapirou}} {{تووڵی دەروازە|شانۆ|ئێران|ژیاننامە|فیلم|ھونەرەکان|وێژە|ئاسیا}} [[پۆل:شانۆنامەنووسانی ئێرانی]] [[پۆل:دەرھێنەرانی شانۆی ئێرانی]] [[پۆل:وەرگێڕە ئێرانییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ڕێبازەکانی ئەکتەران]] [[پۆل:پانتۆمیم]] 9kxk6y2p6djnbj2ftcijcs5nk4drb2r 0 304589 1680366 1678424 2026-10-04T13:34:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1680366 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مێرداڤیا | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|میردافیا}}<br>{{lang-en| Merdavia }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.87809| 43.82202}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مێرداڤیا''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.87809| 43.82202 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دینارتێ|دینارتێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٩٧٧ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٧٩ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مێرداڤیا''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دینارتێ]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٨٦)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (١٢٤)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (١٢) [[خێزان]] و (٧٩) کەس، کە (٤٣) [[نێر]] و (٣٦) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] q0nyxo0pc7lfkbbmeic4xne7cumdygl 0 304591 1680469 1678428 2026-10-04T16:37:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1680469 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مێرەکێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|میرکي}}<br>{{lang-en| Meraki }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.73922| 44.21449}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مێرەکێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.73922| 44.21449 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دینارتێ|دینارتێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٠٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٩٦ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مێرەکێ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دینارتێ]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٦٨)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (١١٧)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٢٠) [[خێزان]] و (٩٦) کەس، کە (٤٤) [[نێر]] و (٥٢) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 2vw7ghma5dfmvd107uzdy5iwkpm4d88 0 304592 1680452 1678426 2026-10-04T16:34:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1680452 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مێرگێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|میرکي}}<br>{{lang-en| Merge }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.76535| 44.13278}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مێرگێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.76535| 44.13278 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دینارتێ|دینارتێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٧٩٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٦٩ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مێرگێ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دینارتێ]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٢٠)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٤٧)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (١٣) [[خێزان]] و (٦٩) کەس، کە (٣٧) [[نێر]] و (٣٢) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] t6z2kk6xpazv5esacrnsniyo7t3vtlb 0 304684 1680413 1678380 2026-10-04T14:35:30Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٨ سەرچاوە و تاگکردنی ٤ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680413 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=فەرزاد فەرزین|image=Farzad farzin in Concert5 (cropped).jpg|caption=فەرزین لە ساڵی ٢٠١٤|background=خواننده_تک|birth_date={{birth date and age|1981|06|24}}|birth_place=[[تاران]]، ئێران|death_date=|instrument={{hlist|گۆرانیبێژی|[[گیتار]]|[[پیانۆ]]|[[کێبۆرد (مۆسیقا)|کێبۆرد]]<ref>{{cite web|title=فەرزاد فەرزین|url=https://www.musicema.com/Farzad-Farzin|website=Musicema.com|access-date=2022-04-28|language=fa|archive-date=۲۵ ژوئن ۲۰۲۳|archive-url=https://web.archive.org/web/20230625062825/https://www.musicema.com/Farzad-Farzin|url-status=dead}}</ref>}}|genre=پۆپ|occupation={{hlist|گۆرانیبێژ|ئاوازدانەر|بەرهەمهێنەری مۆسیقا|ترانەنووس|ئەکتەر|پێشکەشکار}}|spouse=شیوای کاکاخانی|publisher=ئاوای دەوران|years_active=١٩٩٩–ئێستا|album=[[شانس (ئەلبوم)|شانس]] - [[شلیک (ئەلبوم)|شلیک]] - [[شانزلیزە (ئەلبوم)|شانزلیزە]]}} '''فەرزاد فەرزین''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: فرزاد فرزین لەدایکبووی ٢٤ی ٦ی ١٩٨١) گۆرانیبێژ و ئەکتەرێکی [[ئێران|ئێرانیی]] ژیانی هونەری خۆی بە شێوەیەکی فەرمی لە ساڵی ١٩٩٩ دەستپێکردووە و خاوەنی حەوت ئەلبومی فەرمییە. هەروەها ڕۆڵگێڕانی لە فیلمە سینەماییەکانی<ref>{{cite web |author= |date= |url=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138607230025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150618121055/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138607230025 |archive-date=۱۸ ژوئن ۲۰۱۵ |access-date=۱۸ ژوئن ۲۰۱۵ |title=بنکەدراوەی فیلمی ئێرانی فەرزاد فەرزین - سورە سینەما |publisher=سورە سینەما |url-status=dead}}</ref> وەک ''پسران آجری''، ''کنسرت روی آب''، ''سگ‌های پوشالی'' و ''آهنگ دو نفره'' و هەروەها لە زنجیرەکانی ''[[ئاشقانە (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|ئاشقانە]]''، ''مانکن''، ''ملکه گدایان'' و ''قطب شمال'' هەبووە.<ref>{{cite web |author= |date=2014-02-10 |url=http://www.musicema.com/node/193613 |access-date=2014-05-23 |work= |title=لە بەیانی ئەمڕۆوە لە سەرانسەری وڵات؛ ئەلبومی «شخصی» بە دەنگی «فەرزاد فەرزین» بڵاوکرایەوە ئەو یەکێک لە باشترین گۆرانیبێژانی نەوەی خۆیەتی |publisher=مۆسیقای ما |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250502155950/https://www.musicema.com/node/193613 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئایاری ٢٠٢٥ |url-status=dead}}</ref> فەرزین تیتراژی بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکانی ''شب بخیر تهران'' (٢٠٠٣)، ''کوله پشتی'' (٢٠٠٧)، ''صبح آمد'' (٢٠٠٨)، ''با ما اینجا'' (٢٠١١)، زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ''راز پنهان'' (٢٠١٢)، بەرنامەی تەلەڤیزیۆنیی ''ماه عسل'' (٢٠١٣)، زنجیرەی ''آخرین بازی'' (٢٠١٥)؛ زنجیرەکانی تۆڕی نمایشخانەی ماڵەوەی ''[[ئاشقانە (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|ئاشقانە]]'' (٢٠١٧)، ''مانکن'' (٢٠١٩)، ''میدان سرخ'' (٢٠٢١)، ''نیوکمپ''، ''شب‌های مافیا: زودیاک'' (٢٠٢٣) و ''قطب شمال'' (٢٠٢٤)ی جێبەجێ کردووە.<ref>{{cite web |url=https://www.borna.news/بخش-فرهنگ-هنر-6/893286-اتفاق-عجیب-در-سریال-مانکن-آقای-فرزاد-فرزین-خواننده-جذاب-بمان-وقتی-که-بازیگری-سهل-الوصول-تصور-می-شود |access-date=2020-04-08 |website=ئاژانسی هەواڵی برنا |language=fa |title=ڕووداوی سەیر لە زنجیرەی مانکن!/ بەڕێز فەرزاد فەرزین وەک گۆرانیبێژێکی سەرنجڕاکێش بمێنەوە!/ کاتێک ئەکتەری بە ئاسان سەیر دەکرێت!}}</ref> == گۆرانی == === ساڵانی سەرەتای چالاکی === فەرزاد فەرزین لە ساڵی ١٩٩٩ مۆسیقای پیشەگەریانەی بە «گرووپی کروز» دەستپێکرد و لە ئەلبوومی (باغ افسانه)ی گرووپی کروز ئاوازدانەریی کردووە، بەڵام بە مەبەستی کارکردن لەسەر یەکەم ئەلبوومی (شراره) گرووپەکەی جێهێشت. ئامادەکردنی «شراره» ٣ ساڵی خایاند و لە کۆتاییدا ئەم ئەلبوومە لە ساڵی ٢٠٠٤ بڵاوکرایەوە. ئاوازدانەریی پارچەکانی شراره لەسەر شانی خۆی و «یاشار سەباحی» و «عەلی سابێت» بوو و ئەرژەنگ حەقانی ڕێکیخست. دوای ئەمە فەرزاد فەرزین هاوکاری لەگەڵ گۆرانیبێژانی تر دەستپێکرد و لەگەڵ مەهدی موقەدەمی، «مەهدی مودەرس»، «ڕەزا سادقی» و «ئومێد ئامری» لە پارچەکانی پشت پەردە و هموطن گۆرانی وت و پارچەگەلێکی بۆ گۆرانیبێژانی تر ڕێکخست و لە ئەلبوومی «متاسفم»دا کاری میکس و ماستەرینگی ئەنجامدا و لەم ئەلبوومەدا[[محسن چاوشی|موحسین چاوشی]]» بەشداریی فەخریی هەبوون. لەم ماوەیەدا چەند ڤیدیۆ کۆنسێرتێکیشی ئامادە کرد کە بۆ کارەکانی دواتری کێشەی بۆ دروست کرد. دوای شراره، فەرزاد دەستی بە کارکردن لەسەر دووەم ئەلبوومی خۆی، «تعقیب» کرد بە ڕێکخستنەوەی گۆرانییە نافەرمییەکانی خۆی کە لەلایەن کەس یان کەسانێکەوە کە ناسنامەیان نەناسراو مابویەوە، بە شێوەیەکی نەفەرمی بڵاوکرایەوە. دوای ئەم بابەتە، فەرزاد ڕووی لە تیمێکی نوێ لە ئاوازدانەر و ڕێکخەران کرد تا کار لەسەر ئەلبوومێکی تر بکات کە ناوی «شوک» بوو (جگە لە ئەلبوومی تعقیب و شوک، ئەلبوومێکی ئینتەرنێتی و نافەرمی بەناوی تهدید بڵاوکردەوە). دووەم ئەلبوومی فەرمیی بە ناوی شوک لە ساڵی ٢٠٠٨ کەوتە بازاڕەوە و سەرنجی ڕەخنەگرانی ڕاکێشا. زۆربەی پارچەکانی ئەلبوومەکە خۆی ئاوازی بۆ دانابوو و ئاوازدانەرانی وەک «فەرزاد فەتاحی» ڕێکیانخستبوو. ئەم ئەلبوومە سەرنجێکی زۆری ڕاکێشا و لە خشتەی فرۆشتندا بە فرۆشتنی زیاتر لە ١٤٠،٠٠٠ کۆپی، لە پلەی پێنجەمدا جێگیر بوو. دوای سەرکەوتنی ئەلبوومی شوک، فەرزاد فەرزین دەستی بە ئەنجامدانی کۆنسێرت لە سەرانسەری وڵاتدا کرد کە لەوانە دەکرێت ئاماژە بە [[تاران]]، [[کەرەج]] (بە هاوکاریی [[موحسین یەگانە]]). دوای «شوک» خەریکی ئەلبوومی «شانس» بوو و دووبارە تیمەکەی خۆی گۆڕی. لەم ئەلبوومەدا لەگەڵ ڕێکخەرە دیارەکانی وەک «پەدرام کشتکار» و «کوشان حەداد» کاریکرد و «حامد هاکانی»یش هاوکاریی کرد. «شانس»، سێیەمین ئەلبوومی فەرمیی فەرزاد فەرزین لە ئازاری ٢٠١٠ بڵاوکرایەوە و لە هەفتەی یەکەمدا بە فرۆشێکی باشی هەبوو. دوای سەرکەوتنی ئەم ئەلبوومە فەرزاد فەرزین لە بەرنامەی نەورۆزی [[کەناڵی سێ (ئێران)|کەناڵی سێی سیما]] ئامادە بوو و بە هاوکاریی «عەلی ئەسحابی» و «بەهنام سەفەوی» پارچەیەکی تایبەت بە بەرنامەکەی بە ناوی «تو نزدیکی» ئامادە کرد.<ref>{{cite web |url=http://musicema.com/node/203459 |access-date=2020-12-24 |website=Musicema.com |language=fa |title=پارچەی «تو نزدیکی» بە دەنگی بەهنام سەفەوی، فەرزاد فەرزین و عەلی ئەسحابی |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250502115947/https://musicema.com/node/203459 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئایاری ٢٠٢٥ |url-status=dead}}</ref> فەرزین لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا و لە پەردەلادان لەسەر ئەلبوومی شخصی، لە وەڵامی ڕۆژنامەنووسێکدا کە دەنگی ئەوی بە هاوشێوەی فەرەیدوون فورووغی دەزانی و ئەم پرسیارەی کە ئایا ئارەزووی لە بەرهەمەکانی فورووغی هەیە، گوتی: شێوازی هونەریی بەڕێزیان جێی ئارەزووی من نییە بەڵام ڕێز بۆ مۆسیقای گۆرانییەکانی دادەنێم.<ref name="musicema-nkas">{{cite web |author= |date=2014-03-01 |url=http://www.musicema.com/node/195720 |access-date=2014-05-23 |work= |title=کۆنگرەی ڕۆژنامەوانی و پەردەلادان لەسەر ئەلبوومی «شخصی» بەڕێوەچوو؛ فەرزاد فەرزین: ئارەزووم لە «فەرەیدوون فورووغی» نەبووە بەڵام مۆسیقای ئەو بۆم جێی ڕێزە |publisher=}} {{بەستەری مردوو|url=http://www.musicema.com/node/195720 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> لە ڕێوڕەسمی پەردەلادان لەسەر ئەلبوومی شخصی گوتی هەوڵی ئەوە بووە کە لەم ئەلبوومەدا تواناکانی دەنگی کە پێشتر کەمتر پشتی پێ دەبەسترا بەکار بهێنێت.<ref name="musicema-nkas" /> === بەشداری لە فێستیواڵی «Art-Football»ی ڕووسیا === [[پەڕگە:FarzadFarzin.jpg|وێنۆک|فەرزاد فەرزین لە کۆنسێرتێکدا لە ساڵی ٢٠١٠]] فەرزاد فەرزین کە بە نوێنەرایەتی لە ئێران لە ''Art-Football'' بەشداربوو، دوای پێشکەشکردنی سەرکەوتووانەی خۆی و گرووپەکەی، لە ڕێوڕەسمی کۆتایی پێهێنانی ئەم فێستیڤاڵەدا خەڵاتی پێشکەشکردنی باشترین پارچەی مۆسیقای بۆ پارچەی «با تو» بۆ خۆی بردەوە. ئەم ڕووداوە لە کاتێکدا بوو کە خەڵاتەکانی تری ئەم خولەی یارییەکان لەلایەن کەسایەتی و ئەستێرەکانی مۆسیقای وڵاتانی [[ئیتالیا]]، [[ڕۆمانی]]، [[ھۆڵەندا|هۆڵەندا]]، [[سلۆڤێنیا]] و [[کۆریا]] لەم نێوەندەدا دوو وڵاتی ئیتالیا و ڕۆمانیا کە بە گۆرانیبێژە نێودەوڵەتییەکانیانەوە لەم خولەی پێشبڕکێکان بەشداربوون، توانییان زۆربەی خەڵاتەکان بۆ خۆیان بەدەست بهێنن.<ref name="honaronline.ir">{{cite web |url=http://www.honaronline.ir/بخش-موسیقی-5/119409-کنسرت-فوتبالی-فرزاد-فرزین-در-روسیه |access-date=2020-04-08 |website=ئاژانسی هەواڵی هونەری ئێران |language=fa |title=کۆنسێرتی فوتباڵیی فەرزاد فەرزین لە ڕووسیا}}</ref> پێشتر ماڵپەڕی فەرمیی ئەم پێشبڕکێیانە دەربارەی پێشکەشکردنی گۆرانی فەرزاد فەرزین لە فێستیڤاڵی [[مۆسکۆ]] نووسیبووی: «پێشکەشکردنێک بوو کە شایەنی دەستخۆشیە بە ئەنجامدانی کۆنسێرتێکی ڕاستەوخۆی بەهێز».<ref>{{cite web |url=https://art-football.com/news/148/ |access-date=2020-12-24 |website=art-football.com |title=On stage: Romania and Iran}}</ref> فەرزاد فەرزین خولەکێک دوای وەرگرتنی پەیکەری ڕێزلێنانی باشترین پێشکەشکردنی ڕاستەوخۆ، لە قسەیەکی کورتدا لەگەڵ «مۆسیقای ما» گوتی: {{Quote|text=دڵخۆشم بە ئەنجامی هەوڵەکانی چەند مانگەمان، سەرئەنجام گەیشتە ئاکام و توانیومان بۆ یەکەم جار ناوی ئێران لە فێستیڤاڵێکی بڕواپێکراودا ببهێنینە ڕیزی براوە سەرەکییەکان.|author=|source=<ref>{{cite web|title=«فەرزاد فەرزین» خەڵاتی باشترین پارچەی مۆسیقا لە پێشکەشکردنی ڕاستەوخۆدا بردەوە|url=http://musicema.com/node/202101|website=Musicema.com|access-date=2020-04-08|language=fa|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250502152025/https://musicema.com/node/202101|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئایاری ٢٠٢٥|url-status=dead}}</ref>}} ئەم فێستیڤاڵە لە ڕێکەوتی ٢٣ی ئایار تاوەکو ١ی حوزەیران لە شاری مۆسکۆ و لە شوێنی کراوە و ئامادەکراوی پارکی سەیریاندا بەڕێوەچوو. ئۆرکێستری ئەم گۆرانیبێژە لە [[ڕووسیا]] لە مێهران خەلیلی، یاشار و ئیلیار خوسرەوی، ئاریان کشیشی و کەسرا خەدیوەر پێکهاتبوو. پێویستە ئاماژە بەوە بکرێت کە لەم پێشبڕکێیانەدا گرووپە مۆسیقییە گەورەکانی وەک گرووپی بەناوبانگی «جیپسی کینگز» ئامادەییی کاریگەریان هەبوو.<ref>{{cite web |author=بەهمەن بابازادە |date= |url=http://www.musicema.com/node/202101 |website=مۆسیقای ما |language=fa |title=«فەرزاد فەرزین» خەڵاتی باشترین پارچەی مۆسیقا لە پێشکەشکردنی ڕاستەوخۆدا بۆ خۆی بردەوە}} {{بەستەری مردوو|url=http://www.musicema.com/node/202101 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> === هاوکاریی نێودەوڵەتی === فەرزاد فەرزین لە ساڵی ٢٠١٦ بۆ هەندێک بەرنامەی کاری و چالاکیی هونەری گەشتی ئەمریکای کرد و دوای نزیکەی دوو مانگ گەڕایەوە ئێران.<ref>{{cite web |date=2016-11-02 |url=http://tribunehonar.com/?p=۶۴۶۴ |access-date=2020-04-08 |website=ماڵپەڕی هەواڵی شیکاریی تریبۆنی هونەر |language=en |title=فەرزاد فەرزین و گەشت بۆ ئەمریکا بۆ دەستپێکردنی پڕۆژەیەکی نێودەوڵەتی / تریبۆنی هونەر}} {{بەستەری مردوو|url=http://tribunehonar.com/?p=%DB%B6%DB%B4%DB%B6%DB%B4 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> ناوبراو لە بەرنامەی کاناپە کە بەرنامەیەکی مۆسیقای تەوەرە لە تۆڕی ئینتەرنێتی تی ڤی پڵەس، دەربارەی ئەم بابەتە گوتی کە بەهۆی هەندێک هاوکارییەوە ئەم گەشتەی ئەنجامداوە کە بەم زووانە بینەری کارە کۆمەڵایەتییەکانی ئەم گۆرانیبێژە دەبین. لەوانەش هاوکاری لەگەڵ چیکۆ بێنت مۆسیقازانی ئەمریکی کە ئاماژەی پێدا ئەم هاوکارییە بە ناونیشانی آسمان خراش بڵاودەکرێتەوە کە کلیپەکەشی هەر لە ئەمریکا بۆ کردبوو. فەرزین لەم هاوکارییانەدا بە [[زمانی ئینگلیزی]] گۆرانییەکانی گوتووە. پێشتریش گۆرانیگەلێکی بە زمانی ئینگلیزی لە ئەلبوومەکانی شخصی و شش بڵاوکردبووەوە کە ئاماژەیە بۆ بەرنامەداڕشتنەکانی پێشووی بۆ نێودەوڵەتیبوون و چوونە ناو بازاڕی مۆسیقای جیهانی.<ref name="ToolAutoGenRef1">{{cite web |last=Safarzadeh |first=Milad |url=http://www.farzadfarzin.net/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20120319205936/http://www.farzadfarzin.net/ |archive-date=۱۹ مارس ۲۰۱۲ |access-date=2017-05-29 |title=Farzad Farzin {{!}} ماڵپەڕی فەرمی و تایبەتی فەرزاد فەرزین |url-status=dead}}</ref> == کۆنسێرتەکان == [[پەڕگە:Farzad_farzin_Concert1.jpg|وێنۆک|کۆنسێرتی فەرزاد فەرزین لە ھۆڵی وەزارەتی وڵات، ئازاری ٢٠١٥]] فەرزاد فەرزین بۆ کۆنسێرتەکانی گرووپێکی دەرهێنانی بەھێزی ھەیە بە سەرپەرشتی و دەرهێنانی کەیوان مەلەک موتیعی کە ناوبراو لە سەرەتاوە تا ئێستا دەرهێنانی کۆنسێرتە تایبەتەکانی فەرزینی لە شاری تاران لەئەستۆ بووە.<ref name="ToolAutoGenRef12" /> === کۆنسێرتی ماسک === کۆمەڵەی ڤیدیۆیی ماسک یەکێک لە کۆنسێرتەکانی فەرزاد فەرزین لەخۆدەگرێت. ئەم کۆمەڵەیە کۆنسێرتی [[تشرینی دووەم|مانگی تشرینی دووەمی]] ساڵی ٢٠١٢ی فەرزاد فەرزین لە ھۆڵی میلادی پێشانگای نێودەوڵەتی لەخۆدەگرێت کە پشتی پەردە و گفتوگۆشی تێدایە. لە کۆنسێرتی مانگی تشرینی دووەمی ساڵی ٢٠١٢ی بە ماسکێکەوە ھاتە سەر شانۆ و دوای ساتێک ماسکەکەی لەسەر دەموچاوی لاداو بەرنامەکەی پێشکەش کرد کە ئەم ڕووداوە دەنگدانەوەیەکی زۆری لەنێوان ئەھلی موزیکدا بەدوای خۆیدا ھێنا. دەرهێنەری ھونەریی ئەم کۆنسێرتە «کەیوان مەلەک موتیعی» بوو و «سابیر ئەحەدی»یش دەرهێنانی لەئەستۆ بوو.<ref>{{cite web |url=http://musicema.com/node/188765 |access-date=2020-04-08 |website=Musicema.com |language=fa |title=کۆنسێرتی «ماسک»ی فەرزاد فەرزین بڵاوکرایەوە |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250502130327/https://musicema.com/node/188765 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئایاری ٢٠٢٥ |url-status=dead}}</ref> === کۆنسێرتی شووک === کۆمەڵەی ڤیدیۆیی شووکی فەرزاد فەرزین لە ئابی ٢٠١٦ بڵاوکرایەوە. ئەم کۆمەڵەیە پەیوەندیدارە بە کۆنسێرتی «شووک»ی فەرزاد فەرزین کە لە مێژووی ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ لە ھۆڵی میلادی پێشانگای نێودەوڵەتی بە دەرهێنانی شانۆی «کەیوان مەلەک موتیعی» بەڕێوەچوو. دەرهێنانی ھونەریی ئەم کۆمەڵەیە لەلایەن براکانی بوشەھرییەوە وێنەگیراوە. ھەروەھا بەشێک لە کۆنسێرتی ٢٧ و ٢٨ی نیسانی ٢٠١٦ کە بە ئاوازخوێندنی پارچە کۆنەکەی «پشتی پەردە» بە ئامادەبوونی مەھدی مودەریس و مەھدی موقەدەم لەکەڵی بوو لەم کۆمەڵەیەدا.<ref>{{cite web |url=http://musicema.com/node/242864 |access-date=2020-04-08 |website=Musicema.com |language=fa |title=فیلمی کۆنسێرتی «شووک»ی فەرزاد فەرزین کۆتایی ئەیلوول بڵاودەکرێتەوە |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250502115337/https://musicema.com/node/242864 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئایاری ٢٠٢٥ |url-status=dead}}</ref> === کۆنسێرت لە ساڵی ٢٠١٦ === [[پەڕگە:Farzad_Farzin_Concert_in_Tehran_-_3.jpg|وێنۆک|کۆنسێرتی ١٤١٠ کە لە ساڵی ٢٠١٦ بەڕێوەچوو.]] فەرزین لە مێژووی ١٩ی تەممووزی ٢٠١٦ کۆنسێرتێکی بە نیشانی «کۆنسێرت لە ساڵی ١٤١٠» لە ھۆڵی میلادی پێشانگای نێودەوڵەتیی تاران بەڕێوەبرد کە لەنێو بینەران و ئەھلی موزیکدا دەنگدانەوەیەکی زۆری نایەوە. لەم کۆنسێرتەدا دێکۆرێکی جوان لە سەر شانۆ دیزاین کرابوو کە بیرهێنەرەوەی گەشتکردن لە کاتدا بوو و سەرجەم ئه‌ندامانی گرووپەکە لەوانەش ھەر خۆی فەرزین مەیک ئەپیان بۆ کرابوون و بە مەیک ئەپە قورسەکانیانەوە دەستیان بە پێشکەشکردنی پارچە موزیکەکان کرد. ھەروەھا بەهۆی پێشوازییە بەرچاوەکەی خەڵکەوە ئەم کۆنسێرتە چەندین جار درێژکرایەوە و بەڕێوەچوو.<ref>{{cite web |url=http://musicema.com/node/286932 |access-date=2020-04-08 |website=Musicema.com |language=fa |title=گەشتی «فەرزاد فەرزین» بۆ ساڵی 1410 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250502123646/https://musicema.com/node/286932 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئایاری ٢٠٢٥ |url-status=dead}}</ref> === یەکەمین کۆنسێرتی 3D Mappingی ئێران و ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست === فەرزاد فەرزین یەکەمین کۆنسێرتی خۆی کە بە دروشمی «یەکەمین کۆنسێرتی ''3D MAPPING''ی ئێران و ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست» ناسێنرا بوو لە ئێوارەی پێنجشەممە و هەینی ١٠ و ١١ی تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠١٣، لە ھۆڵی میلادی پێشانگای نێودەوڵەتیی تاران بەڕێوەبرد. ئەم کۆنسێرتە بە دێکۆرێکی گەورە بە شێوەی شەشپاڵووی گەورە لەسەر یەک بەڕێوەچوو.<ref>{{cite web |date=2013-10-20 |url=https://www.khabaronline.ir/news/318376/خلاقیت-70-میلیون-تومانی-در-اولین-کنسرت-سه-بعدی-ایرانی-چه-گذشت |access-date=2020-04-08 |website=خبرآنلاین |language=fa |title=داهێنانی ٧٠ ملیۆن تۆمانی / لە یەکەمین کۆنسێرتی سێ ڕەھەندیی ئێرانی چی ڕوویدا؟}}</ref> === کۆنسێرت لە تەلاری شانۆی دۆلبی === فەرزاد فەرزین لە ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ لە ھۆڵی ''Dolby Theatre'' لە [[لۆس ئانجلەس|لۆس ئانجەلەس]] چووە سەر شانۆ.<ref>{{cite web |last=جعفری |first=شهرزاد |date=2019-01-07 |url=http://www.musicepars.com/کنسرت-فرزاد-فرزین-در-میان-نه-رویداد-برت/ |access-date=2020-04-08 |website=سایت خبری تحلیلی موسیقی پارس :: اخبار موسیقی :: گزارش کنسرت |language=fa-IR |title=کۆنسێرتی فەرزاد فەرزین لەنێو نۆ ڕووداوی سەرەکیی ھۆڵی دیاری لۆس ئانجەلەس}} {{بەستەری مردوو|url=http://www.musicepars.com/%DA%A9%D9%86%D8%B3%D8%B1%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%B2%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%87-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%AA/ |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> == پیشەی ئەکتەری == [[پەڕگە:Pantea_Bahram_and_Arzhang_Amirfazli_41618_26-9.jpg|وێنۆک|250x250پیکسڵ|فەرزین لە ڕێوڕەسمی پێشاندانی تایبەتی فیلمی سینەمایی ''ئاوێنەی پەناوەر'']] فەرزین لە ساڵی 2006، لە فیلمێک بە ناوی ''کوڕانی ئاجوری'' بە دەرهێنانی مەجید قاریزادە بەشداری کرد و تێیدا ڕۆڵی [[گۆرانیبێژ|گۆرانیبێژێکی]] دەگێڕا. ھەروەھا لە [[فیلمی تەلەڤیزیۆنی|تەلەفیلمێکدا]] بە ناوی ''دنیای محبوب'' دروستکراوی ئەرسەلان میرحسێنی ڕۆڵێکی ھەبووە. ھەروەھا بۆ فیلمی ''سوپەر ستار'' بە دەرهێنانی تەھمینە میلانی، گۆرانیی سەرەتای فیلمەکەی دروستکردووە. لە کارە سینەماییەکانی دیکەی دەکرێت ئاماژە بە ''کۆنسێرت لەسەر ئاو'' و ''سەگە پووشالییەکان'' بکرێت کە لە فیلمی ''سەگە پووشالییەکان''دا هاوڕێی ئەکتەرانی وەک لەيلا ئۆتادی و نیما شاهرۆخ شاھی بووە. ھەروەھا موزیکی ناوەڕاستی [[فیلمی تەلەڤیزیۆنی|تەلەفیلمی]] ''سێ هێڵی تەریب''ی بە دەرهێنانی موحسین ئەفشانی پێشکەش کردووە. فەرزاد فەرزین لە ساڵی 2016، لە زنجیرەی ''[[ئاشقانە (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|ئاشقانە]]'' بە دەرهێنانی مەنۆچەھر هادی و بە بەرهەمهێنانی مەھدی گوڵستانە ڕۆڵی گێڕا. گۆرانیی سەرەتای ئەم زنجیرەیە و سێ تاکەگۆرانیی دیکەی بڵاوکردەوە. فەرزاد فەرزین لە ساڵی 2019، لە بەردەوامیی پیشەی ئەکتەرییدا، ئەمجارەیان لە زنجیرەی ''مانکن'' بە دەرهێنانی حوسێن سۆهەیلیزادە چووە بەردەم کامێرا. لەم زنجیرەیەدا وەک [[گۆرانیبێژی]] سەرەتا و [[ئەکتەر]] ڕۆڵی گێڕاوە.<ref>{{cite web |url=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1400/04/28/2540743/ممنوع-الکاریِ-فرزاد-فرزین-تایید-شد-پای-ساترا-در-میان-نیست |access-date=2022-02-20 |website=تسنیم |language=fa |title=قەدەغەکردنی کاری فەرزاد فەرزین پشتڕاستکرایەوە / دەستی ساترا لەمیاندا نییە}}</ref> فەرزاد فەرزین لە ساڵی 2020، لە زنجیرەی ''شاژنی سواڵکەرەکان'' بە دەرهێنانی حوسێن سۆهەیلیزادە چووە بەردەم کامێرا و ڕۆڵی پارسای لەم زنجیرەیەدا گێڕا.<ref name=":0">{{cite web |date=2020-08-21 |url=http://www.yjc.news/fa/news/7465583 |access-date=2022-02-20 |website=YJC |language=fa |title=فەرزاد فەرزین پەیوەندی بە «ملکه گدایان»ەوە کرد}} {{بەستەری مردوو|url=http://www.yjc.news/fa/news/7465583 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> فەرزاد فەرزین لە ساڵی 2024، لە زنجیرەی ''قطب شمال'' بە دەرهێنانی ئەمین مەحمودی یەکتا چووە بەردەم کامێرا. لەم زنجیرەیەدا وەک [[گۆرانیبێژ|گۆرانیبێژی]] سەرەتا و [[ئەکتەر]] ڕۆڵی گێڕاوە.<ref name=":0" /> == ئەلبوومەکان == === ئەلبوومە فەرمییەکان === {| class="wikitable" border="1" !ڕیزبەند !ئەلبوم !وەشێنەر !بڵاوکردنەوە !تراکەکان |- |١ |شراره |نوای رامشه |تەممووزی ٢٠٠٤ |١٠ تراک |- bgcolor="#EFEFEF" |٢ |شوک |ایران گام |تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ |١٢ تراک |- |٣ |شانس |هنر اول |ئازاری ٢٠١٠ |١١ تراک |- bgcolor="#EFEFEF" |٤ |شلیک |هنر اول |ئازاری ٢٠١٢ |١١ تراک |- |٥ |شخصی |رویال هنر پارس |شوباتی ٢٠١٤ |١٤ تراک |- bgcolor="#EFEFEF" |٦ |شش |هنر اول |ئازاری ٢٠١٦ |١٢ تراک |- |٧ |شانزلیزه |آوای دوران |ئازاری ٢٠١٨ |١٣ تراک |} === ئالبۆمە ئینتەرنێتییەکان === {| class="wikitable" !ڕیزبەند !ناونیشانی ئالبۆم !ژمارەی تراکەکان !بڵاوکردنەوە |- |١ |تابستونه (ریمیکس) |٦ |٢٠١٧ |- |٢ |آتیش |٧ |٢٠٢٠ |} == فیلمۆگرافی == === سینەما === {| class="wikitable" !ساڵ !ناوی فیلم !ڕۆڵ !دەرهێنەر |- |2020 |آهنگ دو نفره<ref>{{cite web |url=https://www.borna.news/بخش-فرهنگ-هنر-6/1114612-آهنگ-دو-نفره-فرزاد-فرزین-احمد-مهرانفر |access-date=2021-01-04 |website=خبرگزاری برنا |language=fa |title=«آهنگ دو نفره»ی فەرزاد فەرزین و ئەحمەد مێهرانفەر}}</ref> |ئیلیا کەمالات |ئارزو ئەرزانش |- |2012 |سگ‌های پوشالی |مەنسوور |ڕەزا تەوەکولی |- |2010 |کنسرت روی آب |ئارش |جەهانگیر جەهانگیری |- |2006 |پسران آجری |سەفا |مەجید قاریزادە |} === زنجیرەی تۆڕی ماڵەوە === {| class="wikitable" !ساڵ !ناوی زنجیرە !ڕۆڵ !دەرهێنەر |- |2024 |قطب شمال |ئارشام ئێکتا |ئەمین مەحمودی یەکتا |- |2023 |شب‌های مافیا: زودیاک |یاریزانی بەرایی و فیناڵیست |مەحمەدرەزا ڕەزاییان |- |2023 |نیوکمپ |شەهاب |مەنۆچەھر هادی |- |2020 |ملکه گدایان |بەرشام ئەفزەلی (پارسا پارسا) | rowspan="2" |حوسێن سۆهەیلیزادە |- |2019 |مانکن |بەهرام مەیبودی |- |2016 |[[ئاشقانە (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|ئاشقانە]] |تورەج چەلەبیانی / فەرزاد فەرزین |مەنۆچەھر هادی |} == خەڵاتەکان == * وەرگرتنی پەیکەری زێڕینی باشترین ئەلبوومی پۆپی ساڵی ٢٠١٧ بە ھەڵبژاردنی جەماوەر بۆ ئەلبوومی شانزلیزە لە ئاهەنگی ساڵانەی موسیقی ما<ref>{{cite web |url=http://iranhmusic.ir/ |access-date=2020-04-08 |website=Iran Home Music |title=ماڵی مۆسیقای ئێران - پێنجەمین ئاهەنگی «مۆسیقای ئێمە» بەڕێوەچوو}}</ref> * وەرگرتنی خەڵاتی باشترین پارچە مۆسیقای پۆپی ساڵی ٢٠١٦ لە فێستیڤاڵی ساڵانەی مۆسیقی ما بۆ گۆرانی «[[ئاشقانە (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|ئاشقانە]]»<ref>{{cite web |url=https://musicema.com/node/335162 |access-date=2020-04-08 |website=Musicema.com |language=fa |title=فەرزاد فەرزین: لە هەموو خەڵک سوپاسگوزارم بۆ ھەڵبژاردنی «عاشقانه» |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250502115927/https://musicema.com/node/335162 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئایاری ٢٠٢٥ |url-status=dead}}</ref> * وەرگرتنی پەیکەری «خداحافظ دنیا» بۆ گۆرانی «مرز» لە فێستیڤاڵی شێعری پارێزەرانی حەرەم لە ساڵی ٢٠١٧دا<ref>{{cite web |author= |date= |url=https://miladtower.tehran.ir/آرشیو/اخبار-برج-میلاد/articleid/2527?dnnprintmode=true&mid=442&SkinSrc=%5BG]Skins%2F_default%2FNo+Skin&ContainerSrc=[G]Containers%2F_default%2FNo+Container |website= |language= |title=پەیکەری خوداحافیز دونیا بەخشرا بە فەرزاد فەرزین}} {{بەستەری مردوو|url=https://miladtower.tehran.ir/%D8%A2%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D9%88/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%AC-%D9%85%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AF/articleid/2527?dnnprintmode=true&mid=442&SkinSrc=%5BG]Skins%2F_default%2FNo+Skin&ContainerSrc=[G]Containers%2F_default%2FNo+Container |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * خەڵاتی باشترین تیتراژی ساڵی ٢٠١٢ لە بەشی جەماوەریدا بۆ گۆرانی «واسه آبروی مردمت بجنگ» بە گۆرانیبێژیی «فەرزاد فەرزین و [[موحسین چاوەشی|موحسین چاوشی]]» لە فێستیڤاڵی مۆسیقی ما<ref>{{cite web |url=http://musicema.com/node/181596 |access-date=2020-12-24 |website=Musicema.com |language=fa |title=حریق‌خزان، عاشقانه‌ها و رومی 3 بوونە باشترین ئالبۆمەکان}} {{بەستەری مردوو|url=http://musicema.com/node/181596 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * وەرگرتنی پەیکەری «مرۆڤدۆستی» لە دوازدەهەمین ساڵیادی یانەی ھونەرمەندان (ساڵی ٢٠١٣)<ref>{{cite web |url=http://musicema.com/node/195777 |access-date=2020-04-08 |website=Musicema.com |language=fa |title=فەرزاد فەرزین پەیکەری «مرۆڤدۆستی»ی وەرگرت |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250502125651/https://musicema.com/node/195777 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئایاری ٢٠٢٥ |url-status=dead}}</ref> * خەڵاتی باشترین ئەلبوومی ساڵی ٢٠١٣ لە ڕوانگەی خەڵکەوە بۆ ئالبۆمی «شخصی» لە فێستیڤاڵی مۆسیقی ما<ref>{{cite web |url=http://musicema.com/node/211677 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200808180356/http://musicema.com/node/211677 |archive-date=2020-08-08 |access-date=2020-04-08 |website=Musicema.com |language=fa |title=دووەمین ئاهەنگی هاودڵی ھونەرمەندانی مۆسیقا بەڕێوەچوو |url-status=dead}}</ref> * خەڵاتی باشترین تاکەگۆرانیی دەرەوەی ئەلبوومی مۆسیقای ساڵی ٢٠١٣ لە ڕوانگەی خەڵکەوە بۆ گۆرانی «نگرانتم» لە فێستیڤاڵی مۆسیقی ما<ref>{{cite web |date=2014-09-25 |url=https://www.hamshahrionline.ir/news/273034/گزارش-دومین-جشن-برگزیدگان-موسیقی-ما |access-date=2020-04-08 |website=همشهری آنلاین |language=fa |title=ڕاپۆرتی دووەمین ئاهەنگی هەڵبژێردراوانی مۆسیقای ئێمە}}</ref> * خەڵاتی باشترین گۆرانی مۆسیقای ڕاستەوخۆ لە Art-Football Festivalی مۆسکۆی ڕووسیا لە ساڵی ٢٠١٤دا بۆ پێشکەشکردنی گۆرانی «باتو»<ref name="honaronline.ir2" /><ref>{{cite web |date=2014-06-01 |url=https://www.isna.ir/news/93031105346/فرزاد-فرزین-برنده-فستیوال-مسکو-شد |access-date=2023-04-06 |website=ایسنا |language=fa |title=فەرزاد فەرزین بووە براوەی فێستیڤاڵی مۆسکۆ}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.musicema.com/Farzad-Farzin فەرزاد فەرزین] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230625062825/https://www.musicema.com/Farzad-Farzin|date=2023-06-25}} لە مۆسیقای ئێمە * [http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138607230025 فەرزاد فەرزین] لە سوورەسینەما * {{IMDb name|8561367}} {{پۆلی کۆمنز|Farzad Farzin}} [[پۆل:ئاوازدانەرانی ئێرانی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ژەنیارانی ئێرانی]] [[پۆل:گۆرانینووسانی ئێرانی]] [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی پۆپی ئێرانی]] [[پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی فارسی]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی ئێرانی]] [[پۆل:گۆرانیبێژ-گۆرانینووسانی ئێرانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] p6p479ufnuxuhrj8ejcc7dohbp421dk 0 304690 1680752 1677896 2026-10-05T04:46:05Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680752 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گورگاڤا | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|کورکافا}}<br>{{lang-en| Gurgava }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.90663| 43.88308}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گورگاڤا''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.90663| 43.88308 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دینارتێ|دینارتێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٨٨٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٢ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گورگاڤا''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دینارتێ]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٣) [[خێزان]] و (١٢) کەس، کە (٨) [[نێر]] و (٤) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] c6nhwfohin3j5y5nggdgi786k6reo3h 0 304691 1680754 1677897 2026-10-05T04:46:51Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680754 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گومانا | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|کومانا}}<br>{{lang-en| Gumana }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.85981| 43.83701}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گومانا''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.85981| 43.83701 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دینارتێ|دینارتێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٧٤٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٩٤ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گومانا''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دینارتێ]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٢٨) [[خێزان]] و (١٩٤) کەس، کە (٩٦) [[نێر]] و (٩٨) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] f2t5q1p5usxkruudmlc9zj45723d0pu 0 304692 1680524 1678430 2026-10-04T19:35:08Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1680524 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مێوگێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|میوکي}}<br>{{lang-en| Mewge }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.76599| 44.11479}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مێوگێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.76599| 44.11479 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دینارتێ|دینارتێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٨١٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٩ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مێوگێ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دینارتێ]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٥) [[خێزان]] و (٢٩) کەس، کە (١٤) [[نێر]] و (١٥) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] f6jiz05pv2lhv5f61jsfd5pgb9hlq3s 0 304697 1680750 1677997 2026-10-05T04:40:40Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680750 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=گلارە عەباسی|image=File:Gelareh Abbasi (cropped).jpg|alt=<!-- دەقی جێگرەوە بۆ ئێنڤۆبۆکس -->|caption=|birth_date={{Birth date and age|1983|7|20}}|birth_place=[[بۆرووجن]]، [[ئێران]]|occupation=[[ئەکتەر]]، [[دۆبلێر]]، [[دەرهێنەر]]، [[ڕۆماننووس]]|years_active=٢٠٠١ – ئێستا|alma_mater=* دانشکدە هنر و معماری [[زانکۆی ئازادی ئیسلامی]] * کارگەی ئازادی ئەکتەری ([[ئەمین تارخ]]) * بنیاد علوم|notable_works=* [[کازیوەی خومار (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|کازیوەی خوومار]] * ابلق * [[شەھرەزاد (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|شهرزاد]] * نفس (فیلمی ۱۳۹۴){{!}}نفس * شیار ۱۴۳ * اشیا در آینه * پدران|awards=* [[سیمورغی بلوورین]] [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|۳۹یەمین خولی فێستیواڵی فیلمی فەجر]] * خەڵاتی باشترین ئەکتەری ژن لە [[:en:Créteil International Women's Film Festival|فێستیڤاڵی فیلمی ژنانی فەرەنسا]] * خەڵاتی باشترین ئەکتەری ژن لە فێستیڤاڵی ئەسپی زیوینی ڕووسیا|website=[http://www.gelarehabbasi.com/ ماڵپەڕی فەرمی]}} '''گلارە عەباسی''' (بە فارسی: گلاره عباسی؛ لەدایکبووی ٢٠ی تەممووزی ١٩٨٣)، [[ئەکتەر]]، دۆبلێر، [[دەرھێنەری فیلم|دەرهێنەر]] و [[ڕۆماننووس|ڕۆماننووسێکی]] [[ئێران|ئێرانییە]]. خوێندنەکەی لە کۆلێژی هونەر و تەلارسازی دەست پێکرد و دواتر چوو بۆ کارگەی ئازادی ئەکتەری و لەژێر چاودێری ئەمین تارخ ڕاهێنانی بینیوە. تا ئێستا براوەی سێ خەڵاتی باشترین ئەکتەر لە فێستیڤاڵی ئەسپی زیوینی [[ڕووسیا]]، باشترین ئەکتەر لە [[:en:Créteil International Women's Film Festival|فێستیڤاڵی فیلمی ژنانی فەرەنسا]] و [[سیمورغی بلوورین|سیمورغی بلورینی]] باشترین ئەکتەری ڕۆڵی پاڵپشتی ژن لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] بووە. تایبەتمەندییەکە کە بە جۆرێک بووەتە شێوازی ئەکتەریی گلارە عەباسی.<ref>{{cite web |date=26 November 2014 |url=https://www.hamshahrionline.ir/news/279209/می-خواهم-ماندگار-شوم |access-date=29 July 2023 |title=دەمەوێت بمێنمەوە |publisher=هەمشهری ئۆنلاین}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٢ عەباسی یەکەم فیلمی نیمچە درێژی خۆی بەناوی «هما» دروستکرد. کە فیلمێکی [[فیلمی بەڵگەنامەیی|بەڵگەنامەی]] ٤٧ خولەکییە بۆ یەکەمجار لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی دۆکۆمێنتاری مێلبۆرن نمایشکرا.<ref>{{cite web |date=14 June 2023 |url=https://www.isna.ir/news/1402032415655/مستندهای-زنان-ایرانی-در-جشنواره-ملبورن |access-date=29 July 2023 |title=بەڵگەدارەکانی ژنانی ئێرانی لە فێستیواڵی مێلبۆرن |publisher=ئیسنا}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٩ دەزگای سوینای دامەزراند. دەزگایەک کە بۆ یەکەمجار لە ئێران و بۆ دەستپێڕاگەیشتنی بەرهەمە کلتوورییەکان و فیلمە سینەماییەکان بۆ نابینایان و بەشداریی نابینایانی پسپۆڕ و نخوبە لە دروستکردنی بەرهەمە کلتوورییەکان دامەزرا.<ref name="FARS">{{cite web |date=7 January 2012 |url=http://www.farsnews.ir/NEWSTEXT.php?nn=13901017000127 |access-date=22 January 2015 |title=گێلارە عەباسی: هێشتا نەبوومەتە کلیشە/ لە هەر شوێنێک خراپ ڕۆڵ بگێڕم، باوکم ئاگادارم دەکاتەوە |publisher=ماڵپەڕی ئاژانسی هەواڵی فارس}}</ref><ref name="SC">{{cite web |url=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138801290200 |access-date=22 January 2015 |title=گێلارە عەباسی |publisher=ماڵپەڕی سورەسینەما}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.khabaronline.ir/news/1485133/سیمرغ-بلورین-در-دستان-گلاره-عباسی-عکس|title=سیمورغی بلورین لە دەستەکانی گێلارە عەباسی/ وێنە|publisher=خەبەرئۆنلاین|date=10 February 2021|access-date=31 October 2022}}</ref><ref name="gelarehabbasi.com">{{cite web |url=http://gelarehabbasi.com/en/biography/ |access-date=29 July 2023 |title=ژیاننامەی گێلارە عەباسی |publisher=ماڵپەڕی فەرمی گێلارە عەباسی}}</ref><ref>{{cite web |date=15 February 2021 |url=https://www.hamshahrionline.ir/news/584334/زندگینامه-گلاره-عباسی-۱۳۶۲ |access-date=18 January 2013 |title=ژیاننامە: گێلارە عەباسی (١٩٨٣-) |publisher=هەمشهری ئۆنلاین}}</ref> == گەنجی و خوێندن == گلارە عەباسی لە ٢٠ی تەممووزی ١٩٨٣ لە [[تاران]] لەدایکبووە و لە سەردەمی گەنجییەوە حەزی لە [[شانۆ]]، سینەما و تەلەڤیزیۆن بووە. خوێندنی لە قۆناغی دواناوەندییەوە بە کۆرسەکانی ئەکتەری دەست پێکرد و لە بواری شانۆ کاری دەکرد. دوای ئەوە لە کارگەی ئازادی ئەکتەری لەژێر چاودێری ئەمین تارخ بەشداری کرد و هاوكات بۆ گەشەپێدانی بەهرەکانی لە ئەکتەریدا سەرەتا چوو بۆ دانشکدەی هنر و معماری لە [[زانکۆی ئازادی ئیسلامی|زانکۆی ئازادی ئیسلامی لقی تاران ناوەندی]] و لە کۆتاییدا بە بەدەستهێنانی بڕوانامەی هاوڕێژەی دکتۆرای سینەما خوێندنەکەی تەواو کرد. بەڵام گەشتە هونەرییەکەی لە ساڵی ٢٠٠١ و بە ڕۆڵگێڕان لە فیلمی سینەمایی «نگین» دەستی پێکرد و تا ئێستا بەردەوامە.<ref name="gelarehabbasi.com" /><ref>گفتوگۆی گێلارە عەباسی لەگەڵ ڕادیۆ ئێران لە بەرواری ٢٩ی تەممووزی ٢٠١٤</ref><ref>{{cite web |url=http://www.fmdb.ir/person/pr944%23biocon |archive-url=https://web.archive.org/web/20130609195149/http://www.fmdb.ir/person/pr944 |archive-date=9 June 2013 |access-date=9 May 2013 |title=ژیاننامەی گێلارە عەباسی |publisher=پایگای FMDB |url-status=dead}}</ref><ref name="hamshahrionline">{{cite web |date=20 September 2022 |url=https://www.hamshahrionline.ir/news/707186/نرگس-آبیار-با-کاراکترهای-فیلم-هایش-زندگی-می-کند-در-نقش-های |access-date=30 July 2023 |title=گفتوگۆ لەگەڵ گێلارە عەباسی؛ ئەکتەری فیلمی ابلق |publisher=هەمشهری ئۆنلاین}}</ref> == پیشە == گلارە عەباسی بەهۆی ڕۆڵگێڕانی جۆراوجۆر لە سینەما و تەلەڤیزیۆندا بەناوبانگە. لە ساڵی ٢٠٠١ەوە تا ئێستا لە گەلێک بەرهەمی سینەمایی، تەلەڤیزیۆنی و زنجیرەی تۆڕی ماڵەوەدا بەشداری کردووە. === سینەما === عەباسی بە ڕۆڵگێڕان لە فیلمی سینەمایی «نگین» دەستی بە چالاکییەکانی لە سینەمادا کرد و دواتر بە ڕۆڵگێڕان لە بەرهەمەکانی وەک «اشیا در آینه»، «نفس» و «شیار ۱۴۳» درێژەی بە ئەکتەری لە سینەمای ئێراندا دا. لە طول ساڵاندا لە جۆرەها دراما، فیلمی مێژوویی و فیلمی تەلەڤیزیۆنیدا ڕۆڵی گێڕاوە. === زنجیرە === لە ساڵی ٢٠٠١ بە ڕۆڵگێڕان لە زنجیرەی «روی خط»، بە دەرهێنەریی ناصر هاشمی دەست پێکرد و لەگەڵ شهلا ریاحی ڕۆڵی گێڕا. بەڵام یەکەم ئامادەبوونی لە تەلەڤیزیۆندا لە زنجیرەی در چشم باد بە دەرهێنەریی مسعود جعفری جوزانی دەستی پێکرد. دوای ئەوە لەگەڵ مرضیه برومند زنجیرەی «کتاب‌فروشی هدهد»ی کاریکرد. دواتریش وەک یاریدەدەر، بەرنامەرێژ و ئەکتەر لە زنجیرەی همه بچه‌های منی مرضیه برومند کاری کردوە. بە ئامادەبوونی لە زنجیرەی «راه شب»، بە دەرهێنەریی داریوش فرهنگ، «در چشم باد»، بەرهەمی مسعود جعفری جوزانی، «ترانه مادری»، بەرهەمی حسین سهیلی‌زاده و «کیمیا» بە دەرهێنەریی جواد افشار درێژەی بە چالاکیی ئەکتەریی خۆی دا. لە زنجیرەی «[[شەھرەزاد (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|شهرزاد]]»، بەرهەمی [[حەسەن فەتحی]] یەکێک لە ستایشکراوترین ڕۆڵەکانی خۆی گێڕا و لەگەڵ مامۆستای گەورە علی نصیریان و ئەکتەرە ناسراوەکانی وەک [[تەرانە عەلیدۆستی]]، [[شەھاب حوسێنی|شهاب حسینی]]، [[مستەفا زەمانی|مصطفی زمانی]]، [[پەریناز ئیزەدیار|پریناز ایزدیار]]، مهدی سلطانی و … توانای خۆی وەک ئەکتەرێک نیشان دا.<ref name="hamshahrionline" /> === دامەزراندنی سوینا (سینەمای تایبەتی نابینایان) === لە جومگەی چالاکییە کلتوورییەکانی گلارە عەباسی دامەزراندنی سوینا (سینمای ویژه نابینایان) لە ساڵی ٢٠١٩یە کە بۆ یەکەمجار لە [[ئێران]] و بەمەبەستی دەستپێڕاگەیشتنی بەرهەمە کلتوورییەکان و فیلمە سینەماییەکان بۆ نابینایان و بەشداریی نابینایان لە دروستکردنی بەرهەمە کلتوورییەکاندا دامەزرا. لەم کۆمەڵەیەدا فیلمە سینەماییەکانی لە حاڵی نمایشدا و فیلمە نمایشکراوەکانی پێشوو بەپێشکەشکردنی ڕوونکردنەوەی دەنگی بۆ بینەرانی نابینا نمایش دەکرێن. لە چالاکییەکانی تری سوینا دەکرێت ئاماژە بە ئامادەکردنی کتێبی دەنگی بۆ کۆمەڵگەی نابینایانی وڵات بكرێت.<ref>[http://www.farsnews.ir/NEWSTEXT.php?nn=13901017000127 چاوپێکەوتنی فارس لەگەڵ گێلارە عەباسی] ''ئاژانسی هەواڵی فارس''</ref> == نووسین == گلارە عەباسی لە یەکەم داستانیدا کتێبی «[[مێرلن مۆنرۆ|مریلین مونرو]] سر جردن» بەرجەستەیی بە تەنهاییەکانی ژنێکی دڵتەنگی ماڵدار بەخشیوە. عەباسی پێش ئەوەی ڕوو لە ئەکتەری بکات نووسەر بووە و چەندین چیرۆکی کورتی لە گۆڤار و بڵاوکراوە جیاوازەکاندا بڵاوکراوەتەوە. وەشانی سەرەتایی ئەم ڕۆمانە کورتەش ئەنجامی هەوڵ و نووسینەکانیەتی لە کۆتایی دەیەی هەشتاکانی ھەتاوی و لە دەیەی نەودا چەندین جار داڕێژراوەتەوە.<ref>{{cite web |url=https://www.iranketab.ir/book/55924-marilyn-monroe-on-jordan-street |access-date=29 July 2023 |title=سەردێڕی هەواڵ |publisher=ئیران کتێب}}</ref><ref>{{cite book|last=عەباسی|first=گێلارە|title=مریلین مونرو سر جردن|date=2023|publisher=نیماژ|location=تاران}}</ref> == خەڵاتەکان == * ٢٠١٤ - خەڵاتی ئەسپی زیوینی باشترین ئەکتەری ژن - فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمە نەتەوەیی و نەتەوەییەکانی "Akbuzat"ی [[ڕووسیا]] بۆ فیلمی "اشیاء در آینه از آنچه به نظر می‌رسند نزدیکترند."<ref>{{cite web |date=30 November 2014 |url=https://www.mehrnews.com/news/2432403/جوایز-روس-ها-برای-دو-بانوی-ایرانی-اشیاء-بهترین-فیلم-تماشاگران |access-date=29 July 2023 |title=خەڵاتەکانی ڕووسەکان بۆ دوو خاتوونی ئێرانی/ «اشیاء…» بووە باشترین فیلمی بینەران |publisher=مێهر}}</ref> * ٢٠١٦ - خەڵاتی باشترین ئەکتەری ژن - فێستیڤاڵی ژنانی فەرەنسا<ref>{{cite news|url=https://www.piffindia.com/jury-2018.php|title=داوەرانی ٢٠١٨|date=1 June 2018|publisher=Pune International Film Festival|access-date=26 July 2023}}</ref> * ٢٠٢١ - خەڵاتی [[سیمورغی بلوورین|سیمورغی بلورینی]] باشترین ئەکتەری ڕۆڵی پاڵپشتی ژن - [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]]<ref>{{cite web |url=https://www.donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/3738777-اسامی-نامزدهای-سی-نهمین-جشنواره-فیلم-فجر |access-date=28 January 2022 |website=ڕۆژنامەی دنیای اقتصاد |language=fa |title=ناوی نامزدەکانی سی و نەمین فێستیواڵی فیلمی فەجر}}</ref><ref>{{cite web |date=10 February 2021 |url=https://www.filimo.com/shot/67884/برندگان-جشنواره-فجر-99/ |access-date=28 January 2022 |website=فیلیمۆشات |language=fa-IR |title=لیستی ناوی براوەکانی فێستیواڵی فەجری ٩٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251017201352/https://www.filimo.com/shot/67884/%d8%a8%d8%b1%d9%86%d8%af%da%af%d8%a7%d9%86-%d8%ac%d8%b4%d9%86%d9%88%d8%a7%d8%b1%d9%87-%d9%81%d8%ac%d8%b1-99/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |url-status=dead}}</ref> === پاڵێوراو === * ٢٠٢٢ - باشترین ئەکتەری ڕۆڵی پاڵپشتی ژن - ئاهەنگی ڕەخنەگرانی سینەمای ئێران<ref>{{cite web |date=10 May 2022 |url=https://www.hamshahrionline.ir/news/675433/اعلام-اسامی-نامزدهای-بهترین-بازیگری-چهاردهمین-جشن-منتقدان-سینما |access-date=29 July 2023 |title=ڕاگەیاندنی ناوی نامزدەکانی باشترین ئەکتەری چواردهەمین ئاهەنگی ڕەخنەگرانی سینەما |publisher=هەمشهری ئۆنلاین}}</ref> * ٢٠١٨ - باشترین ئەکتەری ژن - [[خەڵاتەکانی حافز]] (زنجیرەی تۆڕی ماڵەوە)<ref>{{cite web |date=6 August 2018 |url=https://www.hamshahrionline.ir/news/412861/جشن-حافظ-اعلام-نامزدهای-بخش-تلویزیون |access-date=29 July 2023|ڕاگەیاندنی نامزدەکانی بەشی تەلەڤیزیۆن |title=ئاهەنگی حافز |publisher=هەمشهری ئۆنلاین}}</ref> === ئەندامێتی لە دەستەی داوەراندا === گێلارە عەباسی لە چەندین فێستیڤاڵی ناوخۆیی و نێودەوڵەتیدا وەک داوەر ئامادە بووە. * ٢٠٢١ - ئەندامی دەستەی داوەرانی ٣٤ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمەکانی منداڵان و مێرمنداڵان<ref>{{cite web |date=25 September 2021 |url=https://icff.ir/9156/معرفی-داوران-ایرانی-بخش-بین‌الملل-سی‌وچهارمین-جشنواره-بین‌المللی-فیلم‌های-کودکان-‌و-نوجوانان/ |access-date=29 July 2023 |title=ئاشکراکردنی داوەرە ئێرانییەکانی «بەشی نێودەوڵەتی» ۳٤ەمین فێستیواڵی نێودەوڵەتی فیلمەکانی منداڵان و مێرمنداڵان |publisher=icff.ir}}</ref> * ٢٠٢١ - ئەندامی دەستەی داوەرانی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی پادپەخشی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان<ref>{{cite web |date=23 November 2021 |url=https://www.kanoonnews.ir/news/310282/اسامی-داوران-مرحله-پایانی-بخش-پادکست-جشنواره-قصه-گویی-اعلام |access-date=29 July 2023 |title=ناوی داوەرانی قۆناغی کۆتایی بەشی پۆدکاستی فێستیواڵی چیرۆکنووسی ڕاگەیەندرا |publisher=ئیسنا}}</ref> * ٢٠١٩ - ئەندامی دەستەی داوەرانی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی چیرۆکنووسیی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان<ref>{{cite web |date=20 June 2019 |url=https://www.kanoonnews.ir/news/294192/معرفی-چند-فیلم-ساز-و-نویسنده-خوب-از-سوی-جشنواره-قصه-گویی-در-آینده |access-date=29 July 2023 |title=ناساندنی چەند فیلمساز و نووسەری باش لەلایەن فێستیواڵی چیرۆکنووسی لە داهاتوودا |publisher=kanoonnews}}</ref> * ٢٠١٩ - ئەندامی دەستەی داوەرانی جشن سینمای ایران * ٢٠١٨ - ئەندامی دەستەی داوەرانی ١٦یەمین فێستیڤاڵی پونا لە [[ھیندستان|هیندستان]]<ref>{{cite web |date=7 January 2018 |url=https://www.pana.ir/news/700495 |access-date=29 July 2023 |title=گێلارە عەباسی بووە داوەری فێستیواڵی «پونای هیندستان» |publisher=پانا}}</ref> * ٢٠١٦ - ئەندامی دەستەی داوەرانی فێستیڤاڵی نیشتمانی بەهار<ref>{{cite web |date=1 March 2016 |url=https://www.mizanonline.ir/fa/news/142733/داوران-بخش-فیلم-جشنواره-بهار-معرفی-شدند |access-date=29 July 2023 |title=داوەرانی بەشی فیلمی فێستیواڵی بەهار ئاشکرا کران |publisher=ئیسنا}}</ref> * ئەندامی دەستەی داوەرانی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی گەشە == فیلمناسی == === سینەما === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" !ساڵ !ناوی فیلم !ڕۆڵ !دەرهێنەر !تێبینییەکان !سەرچاوەکان |- !٢٠٢٥ |''[[تۆوی ترێ (فیلم)|تۆوی ترێ]]'' | |ئیبراھیم ئیبراھیمیان | | |- !٢٠٢٤ |زودپز | |رامبد جوان | | |- ! rowspan="2" |٢٠٢٣ |بی‌‌بدن | |مرتضی علیزاده | | |- |آغوش باز | |بهروز شعیبی | | |- ! rowspan="5" |٢٠٢٢ |کت چرمی | |حسین میرزامحمدی | | |- |شادروان | |حسین نمازی | | |- |شهربانو | |مریم بحرالعلومی | | |- |شاهین | |سالار طهرانی | | |- |ابلق | |نرگس آبیار | | |- !٢٠٢١ |بعد از حادثه | |پوریا حیدری اوره | | |- !٢٠٢٠ |دختر ایران | |سید جلال دهقانی اشکذری | | |- ! rowspan="2" |٢٠١٩ |پدران | |سالم صلواتی | | |- |چپ، راست | |حامد محمدی | | |- !٢٠١٥ |نفس | |[[نێرگز ئابیار]] | | |- ! rowspan="2" |٢٠١٣ |شیار ۱۴۳ | |[[نێرگز ئابیار]] | | |- |وقت بزرگ شدنه | |ژرژ هاشم‌زاده | | |- !٢٠١٢ |اشیا از آنچه در آینه می‌بینید به شما نزدیکترند | |[[نێرگز ئابیار]] | | |- ! rowspan="2" |٢٠١١ |متولدین ایدز | |علیرضا رزای‌فر |بەڵگەداری داستانی | |- |شب سال نو | |سعید ابراهیمی‌فر | | |- !٢٠١٠ |صدای پای خدا | |کامبیز کاشفی | |<ref>{{cite web |date=10 November 2010 |url=https://jamejamonline.ir/fa/news/366411/صدای-پای-خدا-در-آخرین-سکانس-فیلم |access-date=30 July 2023 |title=دەنگی پێی خودا لە کۆتا سێکانسی فیلمدا |publisher=جام‌جم ئۆنلاین}}</ref> |- !٢٠٠٩ |میان ماندن و رفتن | |بهروز شعیبی | | |- ! rowspan="2" |٢٠٠٨ |یک گزارش واقعی | |داریوش فرهنگ | | |- |مجنون لیلی | |قاسم جعفری | | |- !٢٠٠٥ |قتل آنلاین | |مسعود آب‌پرور | | |- !٢٠٠٢ |سرزمین مادری | |کامیبز کاشفی | | |- !٢٠٠١ |نگین | |اصغر هاشمی | | |} === تەلەفیزیۆن === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" !ساڵ !ناوی زنجیرە !ڕۆڵ !دەرهێنەر !تێبینییەکان !سەرچاوەکان |- !٢٠١٦ |برادر | |جواد افشار |[[کەناڵی دوو (ئێران)|کەناڵی دوو]] | |- !٢٠١٦ |‏‏بچه‌ها نگاه می‌کنند | |حمیدرضا صلاحمند |[[کەناڵی دوو (ئێران)|کەناڵی دوو]] | |- !٢٠١٥ |کیمیا | |جواد افشار |[[کەناڵی دوو (ئێران)|کەناڵی دوو]] | |- !٢٠١٤ |مدینه | |سیروس مقدم |[[کەناڵی یەک (ئێران)|کەناڵی یەک]] | |- ! rowspan="6" |٢٠١٢ |تکیه بر باد | |محمود معظمی |[[کەناڵی پێنج (ئێران)|کەناڵی پێنج]] | |- |رویای گنجشک‌ها | |راما قویدل |[[کەناڵی دوو (ئێران)|کەناڵی دوو]] | |- |یک دقیقه و یک ثانیه | |مصطفی رزاق کریمی | | |- |مهرآباد | |فرید سجادی حسینی |[[کەناڵی پێنج (ئێران)|کەناڵی پێنج]] | |- |آذر | |فرزاد مؤتمن |فیلمی تەلەڤیزیۆنی |<ref>{{cite web |date=1 May 2012 |url=https://www.isna.ir/news/91021206779/28-تله-فیلم-اجتماعي-در-سيمافيلم-آماده-شدند |access-date=30 July 2023 |title=٢٨ تەلەفیلمی کۆمەڵایەتی لە سیمافیلم ئامادە کران |publisher=ئیسنا}}</ref> |- |آخرین روز سال | |بهروز شعیبی |فیلمی تەلەڤیزیۆنی | |- !٢٠٠٩ |در چشم باد | |مسعود جعفری جوزانی |[[کەناڵی دوو (ئێران)|کەناڵی دوو]] | |- ! rowspan="2" |٢٠١١ |شیدایی | |محمدمهدی عسگرپور |[[کەناڵی سێ (ئێران)|کەناڵی سێ]] | |- |یک تصادف ساده | |علیرضا امینی |فیلمی تەلەڤیزیۆنی |<ref>{{cite web |date=16 April 2011 |url=https://www.isna.ir/news/9001-11602/خبرهايي-از-سيمافيلم-محمدعلي-طالبي-پناه-را-فيلم-مي-كند-ساخت |access-date=30 July 2023 |title=دروستکردنی «یک تصادف ساده»ی علیرضا امینی |publisher=ئیسنا}}</ref> |- ! rowspan="3" |٢٠١٠ |نون و ریحون | |فرزاد مؤتمن |[[کەناڵی پێنج (ئێران)|کەناڵی پێنج]] | |- |غریبه‌ها | |یزدان فتوحی |[[کەناڵی سێ (ئێران)|کەناڵی سێ]] | |- |دوراهی بارانی | |محمدحسین قاسمی |فیلمی تەلەڤیزیۆنی | |- ! rowspan="2" |٢٠٠٨ |ترانه مادری | |حسین سهیلی‌زاده |[[کەناڵی سێ (ئێران)|کەناڵی سێ]] | |- |همه بچه‌های من | |مرضیه برومند |[[کەناڵی یەک (ئێران)|کەناڵی یەک]] | |- ! rowspan="2" |٢٠٠٧ |هویت | |مهدی ودادی |[[کەناڵی سێ (ئێران)|کەناڵی سێ]] | |- |هندونه شب یلدا | |سعید آقاخانی |فیلمی تەلەڤیزیۆنی | |- !٢٠٠٦ |کتاب‌فروشی هدهد | |مرضیه برومند |[[کەناڵی سێ (ئێران)|کەناڵی سێ]] | |- !٢٠٠٥ |راه شب | |داریوش فرهنگ |[[کەناڵی سێ (ئێران)|کەناڵی سێ]] | |- !٢٠٠٥ |بوی گل‌های وحشی | |حسینعلی لیالستانی |[[کەناڵی دوو (ئێران)|کەناڵی دوو]] | | |} === زنجیرەی تۆڕی ماڵەوە === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" !ساڵ !ناوی زنجیرە !ڕۆڵ !دەرهێنەر !تێبینییەکان !سەرچاوەکان |- !٢٠٢٥ |[[کازیوەی خومار (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|کازیوەی خومار]] |نزهەت |[[نێرگز ئابیار]] |پەخش لە تۆڕی نمایش شیدا | |- !٢٠٢٣ |آکتور | |نیما جاویدی |پەخش لە تۆڕی ئینتەرنێتی [[فیلیمۆ]] و [[نماوا]] | |- !٢٠٢١ |درآکولا | |[[میھران مودیری|مهران مدیری]] |پەخش لە تۆڕی ئینتەرنێتی [[فیلیمۆ]] و [[نماوا]] | |- !٢٠١٥–٩٨ |[[شەھرەزاد (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|شەهرەزاد]] | |[[حەسەن فەتحی|حسن فتحی]] | | |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|5614334}} * [http://gelarehabbasi.com/ ماڵپەڕی فەرمی گێلارە عەباسی] {{commons category|Gelareh Abbasi}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنیی ئێرانی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] hmxrfhmfsa3w1741b5xl89hf7qkjzvh 0 304804 1680509 1678869 2026-10-04T18:34:08Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680509 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=مێشکە بچووکە ژەنگگرتووەکان|image=Maghzhaye Kochak Poster.jpg|caption=پۆستەری فیلم|director=[[نەوید محەممەدزادە]]|producer=سەعید سەعدی|writer=[[ھوومەن سەییدی]]|starring=[[نەوید محەممەدزادە]]<br />[[فەرھاد ئەسلانی]]<br />فەرەیدوون سەجادی حوسێنی<br />نازەنین بەیاتی<br />[[نەوید پورفەرەج]]<br />مەرجان ئیتفاقیان<br />ھاموون سەیدی|cinematography=پەیمان شادمانفەر|music=[[بامداد ئەفشار]]|editing=مەھدی سەعدی<br />ھوومەن سەیدی|released=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٨|country=ئێران|runtime=١٠٢ خولەک|gross=١٣٬٥٩١٬٧٦٥٬۰۰۰ تمەن|distributor=نیکان فیلم|language=فارسی|imdb_id=7901798}} '''''مێشکە بچووکە ژەنگگرتووەکان ('''''بە [[زمانی فارسی|فارسی]]:''مغزهای کوچک زنگ‌زده)'' فیلمێکی [[فیلمی ئەکشن|ئەکشن و تاوانکارییە]] بە دەرھێنەری و نووسینی [[ھوومەن سەییدی]] و بەرهەمھێنەریی سەعید سەعدی کە بەرهەمی ساڵی 2017ییە.<ref>{{Citation |title=Maghzhaye Koochake Zang Zadeh (2018) |url=https://m.imdb.com/title/tt7901798/?ref_=m_login |language=en |accessdate=2018-11-19}}</ref> [[نەوید محەممەدزادە]] و [[فەرھاد ئەسلانی|فەرهاد ئەسلانی]] لە ڕۆڵی دوو برا، کەسایەتییە سەرەکییەکانی ئەم فیلمەیان لەئەستۆدایە. دیبۆرا یانگ، ڕەخنەگری ئەمریکیی گۆڤاری ''[[ھۆڵیوود ڕیپۆرتەر]]''، فیلمی ''مغزهای کوچک زنگ‌زده''ی وەک سەرنجڕاکێشترین فیلمی ڕێباز لە بازاڕی [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی فەجردا]] ناساند کە دەتوانێت لە ئاستی نێودەوڵەتیشدا سەرنجی بینەران ڕابکێشێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2018-12-02 |سەردێڕ=مسترکلاس بازیگری در یک فیلم گانگستری ایرانی |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/97091105206/%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B1%DA%A9%D9%84%D8%A7%D8%B3-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%DA%AF%D8%A7%D9%86%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261002021701/https://www.isna.ir/news/97091105206/%25D9%2585%25D8%25B3%25D8%25AA%25D8%25B1%25DA%25A9%25D9%2584%25D8%25A7%25D8%25B3-%25D8%25A8%25D8%25A7%25D8%25B2%25DB%258C%25DA%25AF%25D8%25B1%25DB%258C-%25D8%25AF%25D8%25B1-%25DB%258C%25DA%25A9-%25D9%2581%25DB%258C%25D9%2584%25D9%2585-%25DA%25AF%25D8%25A7%25D9%2586%25DA%25AF%25D8%25B3%25D8%25AA%25D8%25B1%25DB%258C-%25D8%25A7%25DB%258C%25D8%25B1%25D8%25A7%25D9%2586%25DB%258C |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |url-status=bot: unknown}}</ref> == چیرۆک == لە ناوچەیەک لە نزیک ئەلبورز و [[زیندانی قزلحیسار]]، ئاوەدانییەک ھەیە کە تایبەتە بە ھەژاران و خاشاککۆکەرەکان، چەتە و خراپەکاران، ماددەفرۆشان و ئەو کەسانەی لە بارودۆخێکی زۆر خراپی داراییدان. شکور، شاهین، شهره و شهروز بەپێی دایک و باوکیان لەم ئاوەدانییەدا دەژین. توندوتیژییەکانی کۆمەڵگە و کێشە کۆمەڵایەتییەکانی ماددەی هۆشبەر بە شێوازێک کاریگەرییان لەسەر ئەم خێزانە داناوە کە خێزانەکە لەھەلوەشێتەوە. ئەم چیرۆکانە تاوان و دەستدرێژی لە دنیای ئەم کەسانەدا دروست دەکەن. == ئەکتەرەکان == {| class="wikitable sortable" ! style="background:lightblue; color: white" |ئەکتەر ! style="background:lightblue; color: White" |ڕۆڵ |- |[[نەوید محەممەدزادە]] |شاهین |- |[[فەرھاد ئەسلانی|فەرهاد ئەسلانی]] |شکور |- |نازەنین بەیاتی |مونا |- |فەريد سجادی حسێنی |صمد |- |[[نەوید پورفەرەج]] |امیر |- |مەرجان ئیتفاقیان |شهره |- |ھاموون سەییدی |مسعود |- |لادن ژاوه‌وند |افسر |- |مهیار راحت‌طلب |شهروز |} == خەڵاتەکان == مغزهای کوچک زنگ‌‌زده پاڵێوراوی یازدە خەڵاتی [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] بوو و براوەی چوار خەڵات بوو لەوانە [[سیمورغی بلوورین|سیمورغی بلورین]] بۆ باشترین سیناریۆ. ئەم فیلمە سیمورغی بلورین بۆ باشترین فیلم لە ڕوانگەی بینەرانی بەدەستھێنا. فیلمەکە لە ڕێکەوتی 30ی ئابی 2019 لە جەژنی سینەمای ئێراندا نمایش کرا و بە پاڵێوراوکردنی 14 پەیکەری شایستەیی، بردنەوەی پەیکەری شایستەیی بۆ باشترین ئەکتەری ڕۆڵی پاڵپشتی پیاو بۆ فەرهاد ئەسلانی بەدەستھێنا. * '''خولی ۳٦ەمی [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]]''' {| class="wikitable sortable" !بەش !پاڵێوراو !ئەنجام |- |باشترین فیلم لە ڕوانگەی بینەران |سەعید سەعدی |{{won}} |- |باشترین فیلم لە ڕوانگەی ھونەر و ئەزموون |ھوومەن سەییدی |{{won}} |- |باشترین سیناریۆ |ھوومەن سەییدی |{{won}} |- |باشترین دەنگدانان |عەلیرەزا عەلەویان |{{won}} |- |باشترین فیلم |سەعید سەعدی |{{nom}} |- |باشترین دەرھێنەری |ھوومەن سەییدی |{{nom}} |- |باشترین ئەکتەری ڕۆڵی سەرەکی پیاو |نەوید محەممەدزادە |{{nom}} |- |باشترین ئەکتەری ڕۆڵی پاڵپشتی پیاو |فەرهاد ئەسلانی |{{nom}} |- |باشترین ئەکتەری ڕۆڵی پاڵپشتی پیاو |نەوید پورفەرەج |{{nom}} |- |باشترین وێنەگری |پەیمان شادمان‌فەر |{{nom}} |- |باشترین مۆنتاژ |مەھدی سەعدی |{{nom}} |- |باشترین دەنگھەڵگری |مەھران مەلەکووتی |{{nom}} |- |باشترین دیمەنڕەنگینی جلوبەرگ |مارال جیرانی |{{nom}} |} * '''خولی ۳۷ەمی [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]]''' {| class="wikitable sortable" !بەش !پاڵێوراو !ئەنجام |- |باشترین تیزەر و ئانۆنس |مەسعود ڕەفیع‌زادە |{{nom}} |- |باشترین وێنە |ئەمیرحوسێن شوجاعی |{{nom}} |} === خولی ۲۱ەمی جەژنی سینەمای ئێران === {| class="wikitable sortable" !بەش !پاڵێوراو !ئەنجام !خەڵات |- |باشترین فیلم |سەعید سەعدی |{{nom}} |پەیکەری شایستەیی |- |باشترین دەرھێنەری |ھوومەن سەییدی |{{nom}} |پەیکەری شایستەیی |- |باشترین ئەکتەری ڕۆڵی سەرەکی پیاو |نەوید محەممەدزادە |{{nom}} |پەیکەری شایستەیی |- |باشترین ئەکتەری ڕۆڵی سەرەکی ژن |مەرجان ئیتفاقیان |{{nom}} |پەیکەری شایستەیی |- |باشترین ئەکتەری ڕۆڵی پاڵپشتی پیاو |فەرهاد ئەسلانی |{{won}} |پەیکەری شایستەیی |- |باشترین ئەکتەری ڕۆڵی پاڵپشتی پیاو |نەوید پورفەرەج |{{nom}} |پەیکەری شایستەیی |- |باشترین سیناریۆ |ھوومەن سەییدی |{{nom}} |پەیکەری شایستەیی |- |باشترین مۆنتاژ |مەھدی سەعدی و ھوومەن سەییدی |{{nom}} |پەیکەری شایستەیی |- |باشترین وێنەگری |پەیمان شادمان‌فەر |{{nom}} |پەیکەری شایستەیی |- |باشترین دیزاینی دیمەن |موحسین نەسرۆڵڵاهی |{{nom}} |پەیکەری شایستەیی |- |باشترین دیزاینی جلوبەرگ |مارال جیرانی |{{nom}} |پەیکەری شایستەیی |- |باشترین دەنگھەڵگری |مەھران مەلەکووتی |{{nom}} |پەیکەری شایستەیی |- |باشترین دەنگدانان |عەلیرەزا عەلەویان |{{nom}} |پەیکەری شایستەیی |- |باشترین کاریگەرییە تایبەتە مەیدانییەکان |ئیمان کرمیان |{{nom}} |پەیکەری شایستەیی |} * '''خولی ۱۹ەمی [[خەڵاتەکانی حافز|جەژنی حافظ]]''' {| class="wikitable sortable" !بەش !پاڵێوراو !ئەنجام |- |باشترین فیلم |سەعید سەعدی |{{nom}} |- |باشترین دەرھێنەریی سینەمایی |ھوومەن سەییدی |{{nom}} |- |باشترین سیناریۆی سینەمایی |ھوومەن سەییدی |{{won}} |- |باشترین ئەکتەری پیاوی سینەما |نەوید محەممەدزادە |{{won}} |- |باشترین ئەکتەری پیاوی سینەما |فەرهاد ئەسلانی |{{nom}} |- |باشترین ئەکتەری پیاوی سینەما |نەوید پورفەرەج |{{nom}} |- |باشترین مۆسیقای دەق |بامداد ئەفشار |{{won}} |- |باشترین مۆنتاژ |مەھدی سەعدی و ھوومەن سەییدی |{{nom}} |- |باشترین وێنەگری |پەیمان شادمان‌فەر |{{nom}} |- |باشترین گۆرانیی تیتراژی فیلم و زنجیرە |ڕەزا کۆڵغانی |{{nom}} |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb title|tt7901798}} [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە ھەتیوەکان]] teu37op0t60l7hlmavx22vy66sous8r 4 304806 1680698 1680040 2026-10-05T01:50:15Z Dexbot 6403 بۆت: ئەرشیڤکردنی 4 بابەت لە [[ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/بەشی داواکاری]] 1680698 wikitext text/x-wiki {{ئەرشیڤی وتووێژ}} == [[کازیوەی خومار (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٠٩:٣٤، ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- دەستکاری مەکە --> | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فیلم، پەڕگەی نائازاد<!-- بۆ پێشکەشکەری داواکارییەکە: ھۆکاری داواکارییەکەت بنووسە --> | ناساندن = کازیوەی خومار (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی) <!-- پەڕگەکەت باسی چی دەکات و لەسەر چییە؟ --> | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/File:Drunkard_Morning_(TV_series)_poster.jpg#/media/File:Drunkard_Morning_(TV_series)_poster.jpg<!-- سەرچاوەی پێویست بۆ پەڕگەکە بنووسە، کە لەکوێ ھاتووە و شوێنی کوێیە؟ --> | زانیاریی زیاتر = <!-- تکایە گەر ھەر زانیاریەکی پێویستی تر ھەیە، کە یارمەتیی بارکردنی پەڕگەکە دەدات، بینووسە --> | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Drunkard Morning (TV series) poster.jpg|بینین]]) [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٢:٥٥، ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[ئابان (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٢١:٠٨، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازاد | ناساندن = پۆستەری زنجیرەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Aban-series.png#/media/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Aban-series.png | زانیاریی زیاتر = آبان (مجموعه نمایش خانگی) | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Aban-series.png|بینین]]) [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ٢٣:٣٣، ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[ماری تاران]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٢٢:٢٩، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازادە | ناساندن = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%B1_%D8%A7%D9%81%D8%B9%DB%8C_%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86.jpg | زانیاریی زیاتر = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%81%D8%B9%DB%8C_%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86 | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:پۆستەری ئەفعیی تاران.jpg|بینین]]) [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ٢٣:١٦، ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[ڕەھا (فیلم)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٠١:١١، ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازادە | ناساندن = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%B1%D9%87%D8%A7_(%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85_%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B3).jpeg | زانیاریی زیاتر = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B1%D9%87%D8%A7_(%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85_%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B3) | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:ڕەها (فیلم).jpg|بینین]]) [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ١١:٠٨، ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[لە کۆتایی شەودا (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٧:٥٠، ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە | ناساندن = لە کۆتایی شەودا (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی) | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Darentehaye-shab-poster-03-scaled.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:At the End of the Night poster.jpg|بینین]]) [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ١١:٠٥، ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) }} :لێدوان [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٠:٢٦، ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == [[کازیوەی خومار (ڕۆمان)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١١:٣٨، ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- دەستکاری مەکە --> | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فیلم، پەڕگەی نائازاد<!-- بۆ پێشکەشکەری داواکارییەکە: ھۆکاری داواکارییەکەت بنووسە --> | ناساندن = <!-- پەڕگەکەت باسی چی دەکات و لەسەر چییە؟ --> | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A8%D8%A7%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%AF_%D8%AE%D9%85%D8%A7%D8%B1.jpg#/media/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A8%D8%A7%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%AF_%D8%AE%D9%85%D8%A7%D8%B1.jpg<!-- سەرچاوەی پێویست بۆ پەڕگەکە بنووسە، کە لەکوێ ھاتووە و شوێنی کوێیە؟ --> | زانیاریی زیاتر = <!-- تکایە گەر ھەر زانیاریەکی پێویستی تر ھەیە، کە یارمەتیی بارکردنی پەڕگەکە دەدات، بینووسە --> | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:بامداد خمار.jpg|بینین]]) [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٧:٠١، ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | لێدوانەکان = }} :سەرقاڵی ئەم داواکارییەم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٦:٥٧، ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == [[دڕندە (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١١:٤٠، ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- دەستکاری مەکە --> | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فیلم، پەڕگەی نائازاد<!-- بۆ پێشکەشکەری داواکارییەکە: ھۆکاری داواکارییەکەت بنووسە --> | ناساندن = <!-- پەڕگەکەت باسی چی دەکات و لەسەر چییە؟ --> | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Savage_(2025_Iranian_Series).jpg#/media/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Savage_(2025_Iranian_Series).jpg.<!-- سەرچاوەی پێویست بۆ پەڕگەکە بنووسە، کە لەکوێ ھاتووە و شوێنی کوێیە؟ --> | زانیاریی زیاتر = <!-- تکایە گەر ھەر زانیاریەکی پێویستی تر ھەیە، کە یارمەتیی بارکردنی پەڕگەکە دەدات، بینووسە --> | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Savage (2025 Iranian Series).jpg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٥:٢٣، ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | لێدوانەکان = }} :سەرقاڵی ئەم داواکارییەم. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٥:٥٩، ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::لێدوان [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:١٣، ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == [[خۆشەویستییە پتەوەکەمان ( زنجیرەی تەلەڤزیۆنی)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١١:٤٣، ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- دەستکاری مەکە --> | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فیلم، پەڕگەی نائازاد<!-- بۆ پێشکەشکەری داواکارییەکە: ھۆکاری داواکارییەکەت بنووسە --> | ناساندن = <!-- پەڕگەکەت باسی چی دەکات و لەسەر چییە؟ --> | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/File:Our_Sticky_Love_poster.png#/media/File:Our_Sticky_Love_poster.png<!-- سەرچاوەی پێویست بۆ پەڕگەکە بنووسە، کە لەکوێ ھاتووە و شوێنی کوێیە؟ --> | زانیاریی زیاتر = <!-- تکایە گەر ھەر زانیاریەکی پێویستی تر ھەیە، کە یارمەتیی بارکردنی پەڕگەکە دەدات، بینووسە --> | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Our Sticky Love poster.png|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٥:٢٦، ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} :سەرقاڵی ئەم داواکارییەم. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٨:٢٢، ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == [[لێکۆڵەری بەڕێکەوت]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٢٣:٥٩، ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- دەستکاری مەکە --> | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فیلم، پەڕگەی نائازاد<!-- بۆ پێشکەشکەری داواکارییەکە: ھۆکاری داواکارییەکەت بنووسە --> | ناساندن = لێکۆڵەری بەڕێکەوت<!-- پەڕگەکەت باسی چی دەکات و لەسەر چییە؟ --> | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Accidental_Detective-poster.jpg#/media/File:The_Accidental_Detective-poster.jpg<!-- سەرچاوەی پێویست بۆ پەڕگەکە بنووسە، کە لەکوێ ھاتووە و شوێنی کوێیە؟ --> | زانیاریی زیاتر = <!-- تکایە گەر ھەر زانیاریەکی پێویستی تر ھەیە، کە یارمەتیی بارکردنی پەڕگەکە دەدات، بینووسە --> | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:The Accidental Detective-poster.jpg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٧:٣٠، ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | لێدوانەکان = }} :سەرقاڵی ئەم داواکارییەم. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٧:١٧، ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == [[زانکۆی ئازادی ئیسلامی]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١١:٥٤، ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- دەستکاری مەکە --> | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازاد<!-- بۆ پێشکەشکەری داواکارییەکە: ھۆکاری داواکارییەکەت بنووسە --> | ناساندن = زانکۆی ئازادی ئیسلامی<!-- پەڕگەکەت باسی چی دەکات و لەسەر چییە؟ --> | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/File:Islamic_Azad_University_logo_(2).png#/media/File:Islamic_Azad_University_logo_(2).png<!-- سەرچاوەی پێویست بۆ پەڕگەکە بنووسە، کە لەکوێ ھاتووە و شوێنی کوێیە؟ --> | زانیاریی زیاتر = <!-- تکایە گەر ھەر زانیاریەکی پێویستی تر ھەیە، کە یارمەتیی بارکردنی پەڕگەکە دەدات، بینووسە --> | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Islamic Azad University logo.png|بینین]]) [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ١٢:٠٤، ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[ئاشقانە (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٠٢:٥٤، ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = زنجیرەی تەلەفیزیۆنی | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Asheghanehseries.jpg#/media/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Asheghanehseries.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Asheghanehseries.jpg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٥:٤١، ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[گیسو (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٠٢:٥٦، ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Gisooseries.png#/media/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Gisooseries.png | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Gisooseries.png|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٥:٣٥، ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[پیاوی سێ ھەزار ڕوو]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٠٢:٠٣، ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی و سێیەم وەرزی سێینەی زنجیرەی پیاوی ھەزارڕوو بە دەرهێنانی میھران مودیری | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Man_of_three_thousand_faces_poster.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Man of three thousand faces poster.jpg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٩:٣٥، ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | لێدوانەکان = }} :سەرقاڵی ئەم داواکارییەم. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٧:٣٢، ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == [[سیما فیلم]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٠٢:٢٣، ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازاد | ناساندن = دامەزراوەیەکی دەوڵەتیی فیلمسازیی ئێرانییە کە لە ساڵی ۱۹۹٤ دامەزراوە | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Sima.Film.logo.png | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Sima.Film.logo.png|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٩:٤٠، ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | لێدوانەکان = }} :سەرقاڵی ئەم داواکارییەم. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٧:٣٣، ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == [[ئیبن ئادەم]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢٣:٠١، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- دەستکاری مەکە --> | ھۆکاری داواکارییەکە = <!-- بۆ پێشکەشکەری داواکارییەکە: ھۆکاری داواکارییەکەت بنووسە -->بارکردنی وێنەی زاناکە | ناساندن = <!-- پەڕگەکەت باسی چی دەکات و لەسەر چییە؟ -->زانای کورد ئیبنو ئادەم | سەرچاوەی پەڕگە = <!-- سەرچاوەی پێویست بۆ پەڕگەکە بنووسە، کە لەکوێ ھاتووە و شوێنی کوێیە؟ -->https://kurdipedia.org/files/photos/2023/470657.JPG?ver=20230226020151 | زانیاریی زیاتر = <!-- تکایە گەر ھەر زانیاریەکی پێویستی تر ھەیە، کە یارمەتیی بارکردنی پەڕگەکە دەدات، بینووسە --> | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = {{کرا}} سڵاو [[ب:Ari Qasm|Ari Qasm]]، بۆ ئەم وێنەیە چونکە دروستکەری وێنەکە دیار نییە و لە ماڵپەڕە کوردییەکان بەبێ ئەوەی بزانن مافی پارێزراوە دانراوە، ھەنێ گۆڕانکاریم تیا کرد و چاکم کرد. ئێستا بەشێوەیەکی ئازاد لە ویکیمیدیا کۆمنز دەتوانرێ بەکاربێ. سێریکە ئەگەر پێت باش بوو دای بنێ و بانگم بکەرەوە. سپاس بۆ چاوەڕوانییەکەت ([[:پەڕگە:Portrait of Ibn Adam al-Balaki AI Enhanced.jpg|بینینی وێنەکە]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٤:١٣، ١ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] زۆر سوپاس، ھیچ کێشەیەکی نییە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٥:٢٢، ١ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :::{{وب|Ari Qasm}} سپاس بۆ تۆش! [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٨:٠٥، ٢ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ::: @[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] سڵاو تکایە ئاگاداربە پەڕەکە بۆ سڕینەوەی خێرا ھەڵبژێردراوە چونکە بەکارھێنانی ژیری دەستکرد بۆ کەسی ناسراو ڕێگەپێدراو نییە بڕوانە [[Commons:Commons:AIP|سیاسەتەکە لە کامنز]] بۆیە ئەم داواکاریە دەگەڕێنمەوە و لەحاڵەتی چاوەڕوانی دای دەنێم زۆر سپاس [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٢٣، ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::سڵاو {{وب|Sakura emad}} سپاس ئاگادارم. ئەگەر سڕایەوە، بەکارھێنەری لێ ئاگادار دەکەمەوە کە داوای بەڕگەیەکی تر بکا (جگە لە [[ویکیپیدیا:دیاریکردنی سەرچاوە باوەڕپێکراوەکان/تەختەئاگاداری#kurdipedia.org|کوردپێدیا]]) و پەڕگە نوێیەکەی بۆ بار دەکەم. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١١:٣١، ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) | لێدوانەکان = }} :@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] پەڕگەکە لەبەر ئەوەی کەسایەتیی ناودارە و بە تووڵی ژیریی دەستکرد دەستکاریکرابوو، سڕایەوە. ئەگەر پەڕگەکە لە وێبساتێکی تر شک ئەبەی، کە مۆڵەتنامەی بارکردنی بۆ بگونجێ لێرە داینێ، تا بۆت بار بکەم. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٤:١٣، ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == [[مووسا کلیماللە: کاتی لەدایکبوون]] == مووسا کلیماللە: کاتی لەدایکبوون {{ڕەوشی داواکاری|2}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٠٠:١٦، ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- دەستکاری مەکە --> | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فیلم، پەڕگەی نائازاد<!-- بۆ پێشکەشکەری داواکارییەکە: ھۆکاری داواکارییەکەت بنووسە --> | ناساندن = مووسا کلیماللە: کاتی لەدایکبوون <!-- پەڕگەکەت باسی چی دەکات و لەسەر چییە؟ --> | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Musa_Kalimullah_Be_Vaght-e_Tolue_Poster.jpg#/media/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Musa_Kalimullah_Be_Vaght-e_Tolue_Poster.jpg<!-- سەرچاوەی پێویست بۆ پەڕگەکە بنووسە، کە لەکوێ ھاتووە و شوێنی کوێیە؟ --> | زانیاریی زیاتر = <!-- تکایە گەر ھەر زانیاریەکی پێویستی تر ھەیە، کە یارمەتیی بارکردنی پەڕگەکە دەدات، بینووسە --> | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{نەکرا}} ناوی وتارەکە دیاری نەکراوە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٤:١٤، ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = }} == [[دز و پۆلیس (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٢٢:١٥، ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی زنجیرەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = زنجیرەیەکی کۆمێدی-کۆمەڵایەتی بەرهەمی ساڵی ۲۰۱۲ی کەناڵی سێیە | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%D8%B2%D8%AF_%D9%88_%D9%BE%D9%84%DB%8C%D8%B3#/media/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%AF%D8%B2%D8%AF_%D9%88_%D9%BE%D9%84%DB%8C%D8%B3.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:دزد و پلیس.jpg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٤:٢٠، ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | لێدوانەکان = }} :سەرقاڵی ئەم داواکارییەم. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٤:١٥، ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == [[مووسا کلیماللە: کاتی لەدایکبوون]] == {{ڕەوشی داواکاری|2}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٢٣:٣٧، ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = فیلمێکی ئێرانییە لە نووسین و دەرھێنانی ئیبراھیم حاتەمی‌کیا | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Musa_Kalimullah_Be_Vaght-e_Tolue_Poster.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{نەکرا}} ناوی وتارەکە دیاری نەکراوە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٤:١٤، ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = }} kqz2w4ilibc1z2mdybci3rslfa2lqsy 0 304845 1680464 1679357 2026-10-04T16:36:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1680464 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مێرگەڕەش | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|میرکةرش}}<br>{{lang-en| Mergarash }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.824345| 43.850571}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مێرگەڕەش''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.824345| 43.850571 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دینارتێ|دینارتێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٧٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مێرگەڕەش''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دینارتێ]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (–)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، چۆڵە و ئاوەدان نییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] nfd4ev5yscjp6p7nvpoegfwdqfva5ak 0 304854 1680410 1679766 2026-10-04T14:29:05Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.6 1680410 wikitext text/x-wiki {{Short description|فێستیڤاڵێکی ساڵانەی فیلمە لە تۆکیۆ، ژاپۆن}}{{Infobox film or theatre festival|name=فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی تۆکیۆ|logo=Tokyo International Film Festival logo.svg|image=File:Roppongi-Station-2005-10-24_1.jpg|location=[[تۆکیۆ]]، ژاپۆن|founded=1985|last=2025|language=نێودەوڵەتی|website={{url|http://www.tiff-jp.net}}}} '''فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی تۆکیۆ''' (بە [[زمانی ژاپۆنی|ژاپۆنی]]: 東京国際映画祭، بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: '''TIFF''') [[فێستیڤاڵی فیلم|فێستیڤاڵێکی فیلمە]] کە لە ساڵی ١٩٨٥ دامەزراوە. ئەم ڕووداوە لە ساڵی ١٩٨٥ تا ١٩٩١ دوو ساڵ جارێک و دواتر ساڵانە بەڕێوەدەچێت. بەپێی فیدراسیۆنی نێودەوڵەتی کۆمەڵەی بەرهەمهێنەرانی فیلم، یەکێکە لە فێستیڤاڵە ڕکابەرەکانی فیلم لە ئاسیا و دووەم گەورەترین فێستیڤاڵی فیلمە لە ئاسیا لە دوای فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی شانگهای، هەروەها تاقە فێستیڤاڵی [[ژاپۆن|ژاپۆنییە]] کە لەلایەن فیدراسیۆنی نێودەوڵەتی کۆمەڵەی بەرهەمهێنەرانی فیلمەوە پەسەند کرابێت.<ref>{{Cite web |url=https://fiapf.org/festival_file/fiapf-accredited-festivals-directory-2019-edition/ |access-date=2023-05-17 |website=Fiapf {{!}} فیدراسیۆنی نێودەوڵەتیی کۆمەڵەکانی بەرهەمهێنەرانی فیلم |language=en-US |title=پێڕستی فێستیڤاڵە پەسەندکراوەکانی FIAPF - چاپی ٢٠١٩}}</ref><ref>[http://www.fiapf.org/intfilmfestivals_sites.asp فیدراسیۆنی نێودەوڵەتیی کۆمەڵەکانی بەرهەمهێنەرانی فیلم].</ref><ref name="tiff-jp.net">{{cite web |url=http://www.tiff-jp.net/en/tiff/outline.html |website=www.tiff-jp.net |title=فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی تۆکیۆ - هێڵکاری گشتی |ڕێکەوتی سەردان= ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210810232314/http://www.tiff-jp.net/en/tiff/outline.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئابی ٢٠٢١ |url-status=dead}}</ref> خەڵاتەکانی کە لە کاتی فێستیڤاڵەکەدا دابەش دەکرێن لە ماوەی بوونیدا گۆڕانکارییان بەسەردا هاتووە، بەڵام خەڵاتی گەورەی [[تۆکیۆ]]، کە دەبەخشرێتە باشترین فیلم، وەک خەڵاتی سەرەکی ماوەتەوە. خەڵاتەکانی تر کە بە بەردەوامی دراون بریتیین لە خەڵاتی تایبەتی دەستەی دادوەران و خەڵاتەکانی باشترین ئەکتەری پیاو، باشترین ئەکتەری ژن و باشترین دەرهێنەر.<ref>{{Cite web |date=2018-11-16 |url=https://www.nippon.com/en/features/h00327/grand-prix-winners-at-the-tokyo-international-film-festival.html |access-date=2019-09-21 |website=nippon.com |language=en |title=براوەکانی خەڵاتی گەورە لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی تۆکیۆ}}</ref> لە ساڵانی دواییدا، ڕووداوە سەرەکییەکانی فێستیڤاڵەکە بۆ ماوەی هەفتەیەک لە کۆتایی مانگی تشرینی یەکەم لە پەرەپێدانی ڕۆپۆنگی هێڵز بەڕێوەچوون. ڕووداوەکان بریتیین لە نمایشکردنی کراوە لە هەوای ئازاد، نمایشکردنی دەنگەکان، و دەرکەوتنی ئەکتەرەکان، هەروەها سیمینار و کۆڕبەندەکانی پەیوەندیدار بە بازاڕی فیلم.<ref name="tiff-jp.net" /> تاکێۆ هیساماتسۆ وەک دەرهێنەری فێستیڤاڵ لە ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ دەستبەکار بوو. شوێنی هیرۆیۆسی ئاندۆیی گرتەوە کە لە ساڵی ٢٠١٩ تا نیسانی ٢٠٢٦ خزمەتی کردبوو.<ref>{{Cite web |author=Abid Rahman |date=April 14, 2026 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/takeo-hisamatsu-festival-director-tokyo-film-festival-1236562266/ |access-date=August 28, 2026 |website=[[The Hollywood Reporter]] |language=en-us |title=تاکێۆ هیساماتسۆ وەک دەرهێنەری فێستیڤاڵی فیلمی تۆکیۆ دەستنیشانکرا}}</ref> == خەڵاتی کاشیکۆ کاواکیتا == "خەڵاتی کاشیکۆ کاواکیتا" خەڵاتێکی نوێیە کە لەلایەن دامەزراوەی فیلمی یادگاریی کاواکیتاوە دامەزراوە بۆ ڕێزگرتن لەو ژنانەی کە کلتووری فیلم لە ژاپۆن و سەرانسەری جیهاندا بەرەوپێش دەبەن. خەڵاتەکە کە ناوەکەی لە کاشیکۆ کاواکیتا کە بە "مادام کاواکیتا" ناسراوە، دەستپێکردنی لە خولی ٢٠٢٦ی فێستیڤاڵەکە پێشکەش دەکرێت. هاتا ساھۆکۆ، ڕەخنەگری فیلم، یەکەم وەرگری ئەم خەڵاتەیەیە.<ref name="fo1:sd">{{cite web |author=Michael Rosser |date=7 September 2026 |url=https://www.screendaily.com/news/tokyo-film-festival-adds-new-awards-and-southeast-asia-focus/5220088.article |access-date=7 September 2026 |website=[[ScreenDaily]] |language=en |title=فێستیڤاڵی فیلمی تۆکیۆ خەڵاتی نوێ و سەرنج لەسەر باشووری ڕۆژهەڵاتی ئاسیا زیاد دەکات}}</ref> * هاتا ساھۆکۆ، ڕەخنەگری فیلم (٢٠٢٦)<ref name="1:hr">{{Cite web |author=Abid Rahman |date=7 September 2026 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/tokyo-film-festival-2026-new-initiatives-1236693260/ |access-date=7 September 2026 |website=[[The Hollywood Reporter]] |language=en-us |title=فێستیڤاڵی فیلمی تۆکیۆ دەستپێشخەریی نوێ زیاد دەکات، خەڵاتی کاشیکۆ کاواکیتا بۆ ڕێزگرتن لە ژنان لە سینەمادا}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://www.tiff-jp.net/ ماڵپەڕی فەرمیی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی تۆکیۆ] * [http://www.tiff-jp.net/en/ ماڵپەڕی ئینگلیزیی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی تۆکیۆ] * [https://www.imdb.com/Sections/Awards/Tokyo_International_Film_Festival/ فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی تۆکیۆ لە بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان] {{تووڵی دەروازە|ژاپۆن|فیلم|تۆکیۆ}} [[پۆل:ژاپۆن]] [[پۆل:تۆکیۆ]] [[پۆل:سینەما]] [[پۆل:تشرینی یەکەم]] ocx1zcc8szzexubhv2u59zabc4d16pz 0 304892 1680492 1680151 2026-10-04T17:08:28Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ژیاننامە|ژیاننامە]] و [[دەروازە:ئێران|ئێران]] 1680492 wikitext text/x-wiki {{Short description|ڕەخنەگری فیلمی ئێرانی}}{{Infobox person|name=مەسعود فراستی|image=Masoud Ferasati at the meeting with Ali Khamenei 01.jpg|alt=|caption=|birth_name=|birth_date={{birth year and age|1951}}|birth_place=[[تاران]]، [[ئێران]]|death_date=<!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) -->|death_place=|political_party=[[حیزبی کرێکارانی ئێران]] {{small|(١٩٧٩–٨١)}}|education=*فێرگەی نیشتمانیی باڵای ھونەرە جوانەکان *زانکۆی ڤینسێن لە سانت-دێنیس *زانکۆی بۆلۆنیا|occupation=ڕەخنەگری فیلم|website=|years_active=|known_for=|notable_works=چێژی ڕەخنەگواستنەوە}} '''مەسعوود فراستی''' ({{langx|fa|مسعود فراستی}}) ڕەخنەگرێکی فیلمی [[ئێران|ئێرانییە]]. پێشتر بە بەردەوامی لە بەرنامەی ''ھەفت'' لە [[ڕێکخراوەی دەنگ و ڕەنگی کۆماری ئیسلامیی ئێران|کەناڵی تەلەڤیزیۆنی دەوڵەتی ئێران]] دەر دەکەوت، کە لەلایەن فەرەیدوون جەیرانی و دواتریش بەھرۆز ئەفخەمی پێشکەش دەکرا.<ref>{{cite news|last1=عەلیپوور|first1=زەھرا|date=3 October 2016|title=دەرھێنەرە ئێرانییەکەی براوەی ئۆسکار کە لە دەرەوەی وڵات ستایش دەکرێت، لە ناوخۆی وڵاتدا ڕووبەڕووی ڕەخنە دەبێتەوە|url=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2016/10/asghar-farhadi-the-salesman-forooshandeh-criticism-iran.html|website=ئەل-مۆنیتۆر|access-date=12 January 2017}}</ref> کۆمەڵە نووسراوەیەکی دەربارەی فیلمسازە کلاسیکییەکانی وەک [[چارلی چاپلین]]، جۆن فۆرد، [[ئەلفرێد ھیچکۆک]]، [[فێدێریکۆ فێلینی]]، [[ئاکیرا کورۆساوا]] و [[ئینگمار بێرگمان]] بە فارسی بڵاوکردووەتەوە. == ڕوانگەکان == بەپێی وتەی سەعید کەمالی دێھقان لە ''[[زە گاردیان]]''، ڕوانگەکانی لە ڕوانگەی حکوومەتی ئێرانەوە نزیکن.<ref>{{Cite news|last1=سەعید|first1=کەمال دێھقان|date=27 February 2012|url=https://www.theguardian.com/film/2012/feb/27/oscar-success-a-separation-iran|title=سەرکەوتنی ئۆسکاری فیلمی جودایی لە ناوخۆی ئێراندا ئاھەنگی بۆ دەگێڕدرێت|work=گاردیان|accessdate=20 February 2017}}</ref> بە توندی ڕەخنە لە بەرھەمەکانی [[عەباس کیاڕۆستەمی|عەباس کیاروستەمی]] دەگرێت.<ref>{{cite book|author=حەمید دەباشی|title=مامۆستایان و شاکارەکانی سینەمای ئێران|publisher=مەیج پەبلیشەرز|year=2007|isbn=0-934211-85-X|page=287|author-link=حەمید دەباشی}}</ref> فراستی زاراوەکانی ''سیاھنووێنی'' و ''سینەمای فێستیڤاڵی'' ({{langx|fa|سینمای جشنواره‌ای}}) بەکاردێنێت بۆ وەسفکردنی ئەو فیلمەی کە بە بڕوای ئەو بۆ بینەری بێگانە سەیروسەمەرەن و تەنھا بەدوای بردنی خەڵات لە ڕۆژاوا دگەڕێن. تاکوو ئەمڕۆ، فراستی لە بەرنامەی 'کتاب باز' دەر دەکەوێت بە ڕوانگەی جیاواز دەربارەی بابەتی جۆراوجۆر.<ref name="SE">{{cite book|author=شەھاب ئیسفەندیاری|title=سینەمای ئێران و بەجیھانیبوون: ڕەھەندە نەتەوەیی، فرەنەتەوەیی و ئیسلامییەکان|publisher=ئینتێلێکت بووکس|year=2012|isbn=978-1-84150-470-4|pages=73–74}}</ref> == فیلمە دڵخوازەکان == # ''ڤێرتیگۆ'' | [[ئەلفرێد ھیچکۆک]] # ''ساراباند'' | [[ئینگمار بێرگمان]] # ''سوپای سێبەرەکان'' | ژان-پێربەر مێلڤیل # ''پیاوە ھەڵەکە'' | [[ئەلفرێد ھیچکۆک]] # ''ڕیۆ براڤۆ'' | ھۆوارد ھۆکس # ''چیرۆکی لێکۆڵەر''| [[ویلیام وایلەر]] # ''پیاوە ئارامەکە'' | جۆن فۆرد # ''ھاوار و چرپەکان'' | [[ئینگمار بێرگمان]] # ''ئیرما لا دۆس'' | [[بیڵی وایڵدەر]] # ''فرۆشگاکەی دەوروبەری کۆڵان'' | ئێرنست لوبیتش == سەرچاوەکان == {{Reflist}} * [http://www.massoudfarassati.com/showpage.php?pid=97 ژیاننامە لە ماڵپەڕی ڕەسمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150503191923/http://www.massoudfarassati.com/showpage.php?pid=97|date=2015-05-03}} == بەستەری دەرەکی == [[lofc:names/no2005041773.html|مەسعوود فراستی]] لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] [https://openlibrary.org/authors/OL8699800A/Mas%CA%BB%C5%ABd_Fir%C4%81sat%C4%AB?mode=all مەسعوود فراستی] لە [[ئۆپن لایبرەری]] [https://letterboxd.com/masoudfarasati/ مەسعوود فراستی] لە [[لێتەربۆکسد|لیتەربۆکسد]] [https://www.youtube.com/@farasatiofficial مەسعوود فراستی] لە [[یووتیووب|یوتییوب]] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئێران}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١]] [[پۆل:زیندووان]] 32loorqcpg2dy8eud82c1zozh637u36 0 304917 1680459 1680229 2026-10-04T16:35:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1680459 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مێرگەموشکێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|میرگةموشکي }}<br>{{lang-en| Mergamushke }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.68808| 44.02041}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مێرگەموشکێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.68808| 44.02041 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی بجیل|بجیل]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٢١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٣٨٦ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مێرگەموشکێ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی بجیل]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (١٠٢)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (١١٢)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٥٨) [[خێزان]] و (٣٨٦) کەس، کە (٢٠٣) [[نێر]] و (١٨٣) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] azxmwkgcbzbzluc6n9a6697yo1x00l3 0 304926 1680353 1680240 2026-10-04T12:36:18Z Mohammdaon 14563 1680353 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بانییەقولێر | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|بانییةقولیر}}<br>{{lang-en| Banyiaquler }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.706468| 44.077138}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی بانییەقولێر''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.706468| 44.077138 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی بجیل|بجیل]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٨٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٣٦ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''بانییەقولێر''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی بجیل]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٢٠) [[خێزان]] و (١٣٦) کەس، کە (٦٧) [[نێر]] و (٦٩) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] s8t95ep6ckwpinsn377l1wcd24x6bew 0 304958 1680398 2026-10-04T14:01:45Z Azad-xorasan 79388 پەڕەی دروست کرد بە «{{کەسایەتی | ناو = ﻧﺤﯚ پاشایی | وێنە = | قەبارەی وێنە = | شوێنی لەدایکبوون = [[ساکا]] ، ناوچەی سۆما و برادۆست | ڕێکەوتی لەدایکبوون =١٩٢٦ | ڕێکەوتی مردن = ٧ نیسانی ١٩٦٧ | شوێنی مردن = [[سەڵماس]] | ھۆکاری مردن = | شوێنی گۆڕ = | نیشتەجێ...»ەوە 1680398 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = ﻧﺤﯚ پاشایی | وێنە = | قەبارەی وێنە = | شوێنی لەدایکبوون = [[ساکا]] ، ناوچەی سۆما و برادۆست | ڕێکەوتی لەدایکبوون =١٩٢٦ | ڕێکەوتی مردن = ٧ نیسانی ١٩٦٧ | شوێنی مردن = [[سەڵماس]] | ھۆکاری مردن = | شوێنی گۆڕ = | نیشتەجێ = | نەتەوە = کورد | ناوەکانی تر = | نەژاد = | ھاووڵاتی = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | شار = [[مەھاباد]] | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بەھۆی = پێشمەرگایەتی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|ڕۆژهەڵات]] و [[باشووری کوردستان]] | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] | بەرامبەرەکان = | ئایین = [[ئیسلام]] | ھاوسەر = | منداڵەکان = | دایک و باوک = | خەڵاتەکان = }} '''ﻧﺤﯚ پاشایی''' ناسراو بە '''باپیر شکاک''' چالاکی سیاسی و ئەندامێکی دیاری [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|حیزبی دێموکراتی کوردستان]] بوو. لە کۆنگرەی دووەمی حیزبدا لە کۆمیتەی ناوەندی حیزبدا کاری کردووە و لە ساڵی ١٩٦٧ لە کاتی چالاکییە چەکدارییەکانی حیزب لە دژی حکوومەتی ئێران لە ناوچەی [[سەڵماس]] کوژراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=شەهید نحۆ پاشایی – ماڵپەڕی شەهیدان |ناونیشان=https://shahidan.org/?p=2635 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-04}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=کوردیپێدیا |first=Kurdipedia- |سەردێڕ=باپیر شکاک - نحۆ پاشایی |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=2010122020385013249 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-04 |وێبگە=Kurdipedia.org |زمان=fr}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} 2yawly88ja1rvyjuk9nw348e7lz5dhq 1680399 1680398 2026-10-04T14:06:08Z Azad-xorasan 79388 1680399 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = ﻧﺤﯚ پاشایی | وێنە = | قەبارەی وێنە = | شوێنی لەدایکبوون = [[ساکا]] ، ناوچەی سۆما و برادۆست | ڕێکەوتی لەدایکبوون =١٩٢٦ | ڕێکەوتی مردن = ٧ نیسانی ١٩٦٧ | شوێنی مردن = [[سەڵماس]] | ھۆکاری مردن = | شوێنی گۆڕ = | نیشتەجێ = | نەتەوە = کورد | ناوەکانی تر = | نەژاد = | ھاووڵاتی = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | شار = [[مەھاباد]] | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بەھۆی = پێشمەرگایەتی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|ڕۆژهەڵات]] و [[باشووری کوردستان]] | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] | بەرامبەرەکان = | ئایین = [[ئیسلام]] | ھاوسەر = | منداڵەکان = | دایک و باوک = | خەڵاتەکان = }} '''ﻧﺤﯚ پاشایی''' ناسراو بە '''باپیر شکاک''' چالاکی سیاسی و ئەندامێکی دیاری [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|حیزبی دێموکراتی کوردستان]] بوو. لە کۆنگرەی دووەمی حیزبدا لە کۆمیتەی ناوەندی حیزبدا کاری کردووە و لە ساڵی ١٩٦٧ لە کاتی چالاکییە چەکدارییەکانی حیزب لە دژی حکوومەتی ئێران لە ناوچەی [[سەڵماس]] کوژراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=شەهید نحۆ پاشایی – ماڵپەڕی شەهیدان |ناونیشان=https://shahidan.org/?p=2635 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-04}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=کوردیپێدیا |first=Kurdipedia- |سەردێڕ=باپیر شکاک - نحۆ پاشایی |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=2010122020385013249 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-04 |وێبگە=Kurdipedia.org |زمان=fr}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٦]] [[پۆل:سیاسییەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] l4s0piycsf79jcx7rq7pjbkh9omt0ma 0 304959 1680400 2026-10-04T14:09:40Z Schizo1900 79511 وەرگێڕان لە [[:en:Special:Redirect/revision/1378194663|en:Ali Babachahi]] و [[:fa:علی باباچاهی]] 1680400 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = عەلی باباچاھی | native_name = {{فارسی|علی باباچاهی}} | native_name_lang = fa | image = A.Babachahi.jpg | pseudonym = ع. فەریاد (لە سەرەتای لاوێتیدا) | birth_date = {{birth date|١٩٤٢|١١|١١}} | birth_place = [[بەندەر کەنگان|کەنگان]]، [[پارێزگای بووشێھر]]، [[ئێران]] | death_date = {{death date and age|٢٠٢٦|٢|٢٣|١٩٤٢|١١|١١}} | death_place = [[کەرەج]]، ئێران | resting_place = گۆڕستانی بەھەشتی سەکینە، کەرەج | nationality = ئێرانی | occupation = [[شاعیر]]، [[ڕەخنەی ئەدەبی|ڕەخنەگری ئەدەبی]]، توێژەر، [[نووسەر]] | language = فارسی | education = کۆلێژی ئەدەبیات، {{Interlanguage link|زانکۆی شیراز|fa|دانشگاه شیراز}} | years_active = ١٩٦١–٢٠٢٦ | spouse = فەڕخوندە بەختیاری | children = غەزەل، بەھرەنگ | awards = {{Interlanguage link|خەڵاتی شیعری ئەحمەد شاملوو|fa|جایزه شعر احمد شاملو}} (٢٠١٦، بە ھاوبەشی) }} '''عەلی باباچاھی''' ({{بە فارسی|علی باباچاهی}}؛ ١١ی تشرینی دووەمی ١٩٤٢ – ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦، بەرانبەر بە ٢٠ی خەزەڵوەری ١٣٢١ – ٤ی ڕەشەمەی ١٤٠٤ی [[ڕۆژژمێری کۆچیی ھەتاوی|ھەتاوی]]) [[شاعیر]]، [[ڕەخنەی ئەدەبی|ڕەخنەگری ئەدەبی]]، توێژەر و [[نووسەر]]ێکی ئێرانی بوو.<ref name="bbc-obit">{{cite web|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی، شاعر و منتقد ادبی درگذشت|trans-title=عەلی باباچاھی، شاعیر و ڕەخنەگری ئەدەبی، کۆچی دوایی کرد|url=https://www.bbc.com/persian/articles/cgjzy7jgpndo|website=[[بی بی سی فارسی|بی‌بی‌سی فارسی]]|date=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦|access-date=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> وەک یەکێک لە ڕووخسارە ناسراوەکانی شیعری نوێی فارسی لە نەوەی دوای [[نیما یووشیج|نیما]] دادەنرێت، و لە دەیەی ١٩٩٠دا بوو بە یەکێک لە تیۆرداڕێژ و ڕەخنەگرە ھەرە مشتومڕھەڵگرەکانی شیعری ھاوچەرخی ئێران؛ ئەو چەمکی «شیعری پاشنیمایی» (''شعر پسانیمایی'') و دواتر چەمکی «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا» (''شعر در وضعیت دیگر'')ی ھێنایە ئاراوە.<ref name="khabar">{{cite web|language=fa|author=زینب کاظم‌خواه|script-title=fa:باباچاهی جسور علیه تکرار / وداع با جان‌به‌دربرده از حادثهٔ سقوط اتوبوس هنرمندان در ارمنستان / شش دهه عصیان و پوست‌اندازی|trans-title=باباچاھی، بوێر دژی دووبارەبوونەوە / ماڵئاوایی لە ڕزگاربوویەکی ڕووداوی پاسی ھونەرمەندان لە ئەرمەنستان / شەش دەیە یاخیبوون و پێستگۆڕین|url=https://www.khabaronline.ir/news/2186284|website=خەبەرئۆنلاین|date=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦|access-date=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> نزیکەی ھەژدە ساڵ لە [[بووشێھر]] وانەی ئەدەبیاتی گوتەوە و لە ساڵی ١٩٦٧دا گۆڤاری ئەدەبیی ''تکاپو''ی لەوێ دامەزراند، کە بە گوشاری [[ساواک]] داخرا. لە تشرینی یەکەمی ١٩٧٧دا لە «{{Interlanguage link|دە شەوەکەی گوێتە|fa|شب‌های نویسندگان و شاعران ایران|lt=دە شەوەکەی گوێتە}}»دا لە تاران شیعری خوێندەوە. دوای [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕش]]، لە ساڵی ١٩٨٣دا بە زۆرەملێ خانەنشین کرا.<ref name="bbc-obit" /><ref name="mahjoubi">{{cite web|language=fa|author=حسام محجوبی|script-title=fa:وقتی علیه علی باباچاهی شعار «دیکتاتور شتاب کن، اشعار ما را چاپ کن» سر دادند|trans-title=کاتێک دژی عەلی باباچاھی دروشمیان گوتەوە: «دیکتاتۆر خێرا بکە، شیعرەکانمان چاپ بکە!»|url=https://www.bbc.com/persian/articles/cly83pdqmd9o|website=[[بی بی سی فارسی|بی‌بی‌سی فارسی]]|date=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٦|access-date=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ساڵانێکی دوورودرێژ سەرپەرشتیاری لاپەڕەکانی شیعری مانگنامەی ''{{Interlanguage link|ئادینە (گۆڤار)|fa|آدینه (نشریه)|lt=ئادینە}}'' بوو. ئەندامی {{Interlanguage link|کانوونی نووسەرانی ئێران|fa|کانون نویسندگان ایران}} و یەکێک لە سەرنشینانی ئەو پاسە بوو کە پلانی ئەوە دانرابوو لە {{Interlanguage link|ڕووداوی پاسەکەی ئەرمەنستان|en|Assassination attempt on the Iranian writers' bus|lt=ڕووداوی پاسەکەی ئەرمەنستان}}ی ساڵی ١٩٩٦دا فڕێ بدرێتە ناو دۆڵێکەوە.<ref name="kanoon">{{cite web|language=fa|author=کانوونی نووسەرانی ئێران|script-title=fa:بیانیه‌ی کانون نویسندگان ایران در مورد درگذشت علی باباچاهی|trans-title=بەیاننامەی کانوونی نووسەرانی ئێران دەربارەی کۆچی دوایی عەلی باباچاھی|url=https://www.iran-emrooz.net/index.php/news2/more/126150/|website=ئێران ئەمڕۆ|date=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٦|access-date=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٦دا کۆمەڵە شیعری ''{{Interlanguage link|ئەم کەشتییە پڕڕازە|fa|این کشتی پراسرار|lt=این کشتی پراسرار}}'' («ئەم کەشتییە پڕڕازە») بە ھاوبەشی وەک براوەی یەکەمین خولی خەڵاتی شیعری ئەحمەد شاملوو ڕاگەیەنرا.<ref name="zamaneh2016">{{cite web|language=fa|author=محمد تنگستانی|script-title=fa:علی باباچاهی: این کشتی پراسرار|trans-title=عەلی باباچاھی: ئەم کەشتییە پڕڕازە|url=https://www.radiozamaneh.com/255182/|website=ڕادیۆ زەمانە|date=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|access-date=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> زیاتر لە سی کتێبی لە بوارەکانی شیعر، ڕەخنە و توێژینەوەدا بڵاو کردەوە.<ref name="kanoon" /><ref name="khabar" /> == ژیاننامە == === منداڵی و لاوێتی === عەلی باباچاھی لە ١١ی تشرینی دووەمی ١٩٤٢ لە [[بەندەر کەنگان|کەنگان]]ی [[پارێزگای بووشێھر]] لەدایک بوو و منداڵیی خۆی لە گوندی جوفرە بەسەر برد. بچووکترین منداڵی خێزانەکەی بوو. بە گوتەی خۆی، یەکەم ئاشنایەتیی لەگەڵ شیعردا لە ڕێگەی دەستگێڕێکەوە بوو کە لە کۆڵانەکانی جوفرەدا [[حەڵوا]] و کتێبی دەفرۆشت؛ لەنێو ئەو کتێبانەدا ''موش و گربه'' («مشک و پشیلە»)ی عوبەید زاکانی ھەبوو. ھەر لە ڕێگەی براکانیەوە ئاشنای کتێبە سیاسییەکانی [[حیزبی توودەی ئێران|حیزبی توودە]] و گۆڤارگەلی وەک ''امید ایران''، ''سپید و سیاه'' و ''روشنفکر'' بوو.<ref name="mahjoubi" /> خوێندنی ناوەندی و ئامادەیی لە بووشێھر تەواو کرد و لەوێ قوتابیی مەنووچێھر ئاتەشی و محەممەدڕەزا نیعمەتیزادە بوو؛ دواتر ئەمی دووەمی بە ھۆکارێکی یەکلاکەرەوە لە شکڵگرتنی ھەستی شیعریی خۆیدا دەزانی. بە گوتەی خۆی، لە تەمەنی سێزدە یان چواردە ساڵیدا شیعرێکی بە ناوی «باران»ی بۆ ئاتەشی خوێندەوە و ئاتەشی داوای لێ کرد بۆ ھەموو پۆلەکەی بخوێنێتەوە؛ ئەو ئەم ڕووداوەی بە «سەرەتای ئەو سەرگوزەشتەیەی کە کردییە شاعیر» دەزانی. لە پێشبڕکێی ئەدەبیی قوتابیانی ئامادەیی لە بووشێھر و پاشان لە [[شیراز]] پلەی یەکەمی بەدەست ھێنا، و ھەتا کۆتایی قۆناغی ئامادەیی یەکەم شیعرەکانی بە ناوی خوازراوی «ع. فەریاد» لە گۆڤارەکانی ''امید ایران'' و ''زن روز''دا بڵاو دەبوونەوە.<ref name="mahjoubi" /> دوای ئەوەی ''امید ایران'' یەکێک لە شیعرەکانی وەک «باشترین شیعری ھەفتە» ھەڵبژارد، دەستی کرد بە بڵاوکردنەوەی بەرھەمەکانی بە ناوی ڕاستەقینەی خۆی.<ref name="khabar" /> === زانکۆ و مامۆستایەتی === باباچاھی لە ساڵی ١٩٦١دا، لە تەمەنی نۆزدە ساڵیدا، چووە کۆلێژی ئەدەبیاتی زانکۆی شیرازەوە<ref name="mahjoubi" /> (ھەندێک سەرچاوە ساڵی ١٩٦٠یان نووسیوە<ref name="kanoon" /><ref name="khabar" />). لەوێ لەگەڵ شاعیرانی وەک عەلیڕەزا تەبائی و مەنسوور ئۆجی ئاشنا بوو و لە قاوەخانەیەکی شەقامی زەندی شیراز شیعرەکانیان بۆ یەکتر دەخوێندەوە. باباچاھی لە سەردەمی خوێندکاریدا چیرۆکی کورتیشی دەنووسی، بەڵام کاتێک نووسەری شیرازی محەممەد مۆئەززین پێی گوت کە «پەخشاننووسێکی باش نییە»، وازی لە چیرۆکنووسی ھێنا و خۆی بۆ شیعر و ڕەخنەی شیعر تەرخان کرد. بڵاوبوونەوەی شیعرەکانی لە ھەفتەنامەی ''فردوسی''دا لە ساڵانی ١٩٦٣ و ١٩٦٤دا ڕێڕەوی ئەدەبیی ئەوی یەکلا کردەوە.<ref name="mahjoubi" /> دوای تەواوکردنی خوێندن و [[سەربازیی زۆرەملێ لە ئێران|خزمەتی سەربازی]]، لە ساڵی ١٩٦٦دا وەک مامۆستای ئەدەبیات لە بووشێھر دامەزرا<ref name="mahjoubi" /> و نزیکەی ھەژدە ساڵ لە قوتابخانەکانی ئەو شارەدا وانەی گوتەوە.<ref name="khabar" /> لە ساڵی ١٩٦٩دا، سێ ساڵ دوای دامەزراندنی، ھاوسەرگیریی کرد.<ref name="mahjoubi" /> ھاوسەرەکەی، فەڕخوندە بەختیاری، مامۆستای قوتابخانە ئامادەییەکانی بووشێھر بوو؛<ref name="artebox">{{cite web|language=fa|script-title=fa:هنرمند – علی باباچاهی|trans-title=ھونەرمەند – عەلی باباچاھی|url=https://artebox.ir/Artist/Intro/254/|website=ئارتەباکس|access-date=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ئەم ژن و مێردە کچێکیان بە ناوی غەزەل و کوڕێکیان بە ناوی بەھرەنگ ھەبوو.<ref name="artebox" /><ref name="tabnak">{{cite web|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی درگذشت|trans-title=عەلی باباچاھی کۆچی دوایی کرد|url=https://www.tabnak.ir/fa/news/1359368|website=تابناک (بە گواستنەوە لە ئیسنا)|date=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦|access-date=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === ''تکاپو'' و ساڵانی پێش شۆڕش === لە پاییزی ١٩٦٧دا باباچاھی بوو بە سەرنووسەری گۆڤاری ئەدەبیی ''تکاپو'' («ھەوڵ و تێکۆشان») لە بووشێھر.<ref name="khabar" /><ref name="anon1">{{cite book|language=fa|author=سید قاسم هاشمی|script-title=fa:صد سال مطبوعات بوشهر|trans-title=سەد ساڵ ڕۆژنامەگەریی بووشێھر|page=300}}</ref> ئەم گۆڤارە لە بازنە ڕووناکبیرییەکانی [[تاران]]دا پێشوازییەکی باشی لێ کرا: ''خوشه''، ئەو گۆڤارەی [[ئەحمەد شاملوو]] سەرنووسەری بوو، دەقەکانی ئەوی بڵاو دەکردەوە و نووسەرەکانی بە «وەستاکانی شیعری ئەمڕۆی ئێران» ناو برد. لەگەڵ ئەوەشدا ''تکاپو'' لە ساڵی ١٩٦٨دا، تەنیا دوای سێ ژمارە، بە گوشاری دەزگا ئەمنییەکان و بە بیانووی نەبوونی مۆڵەت قەدەغە کرا.<ref name="khabar" /><ref name="bbc-obit" /> یەکەم کۆمەڵە شیعری ئەو، ''در بی‌تکیه‌گاهی'' («لە بێپاڵپشتیدا»)، ھەر لە ساڵی ١٩٦٧دا بە خەرجی خۆی چاپ کرا و شیعرگەلێکی لەسەر کێشە نیماییەکان لەخۆ گرتبوو. بەدوای ئەودا ''جهان و روشنایی‌های غمناک'' («جیھان و ڕووناکییە خەمبارەکان»، ١٩٧٠)، ''از نسل آفتاب'' («لە نەوەی خۆر»، ١٩٧٤) و ''صدای شن'' («دەنگی لم»، ١٩٧٧) ھاتن؛ ھەر لەو ماوەیەدا دوو کتێبی شیعریشی بۆ منداڵان بڵاو کردەوە.<ref name="mahjoubi" /> شیعرەکانی لە بڵاوکراوە ڕووناکبیرییەکانی ئەو سەردەمەدا، بەتایبەتی ''خوشه'' و ''فردوسی''، چاپ دەکران،<ref name="kanoon" /> و ھاوکاریی گۆڤارگەلی وەک ''روشنفکر'' و ''رودکی''شی دەکرد.<ref name="bbc-obit" /> لەو ساڵانەدا باباچاھی ڕەخنەی شیعریشی دەنووسی. یەکەم وتاری ڕەخنەیی، کە لە ''فردوسی''دا بڵاو بووەوە، وەڵامێک بوو بۆ وتارێکی ڕەزا بەراھەنی؛ پاشان وتاری توندی دژی شیعری یەدوڵڵا ڕۆیایی نووسی. ئەو کاتە دژبەرێکی سەرسەختی بزووتنەوەکانی «شیعری حەجم» (''شعر حجم'') و «شەپۆلی نوێ» (''موج نو'') بوو، و دواتر دەربارەی ئەو قۆناغە گوتی: «ئەو کاتە تا ڕادەیەک ئایدیۆلۆژیک بووم، یان ڕۆحی سەردەم ڕایدەکێشام»؛ ڕوانگەی بەرانبەر بەو بزووتنەوانە، بەتایبەتی شیعری حەجم، لە دەیەکانی دواتردا گۆڕا.<ref name="mahjoubi" /> لە ئەیلوولی ٢٠٢٢دا، لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ئاژانسی ھەواڵی خوێندکارانی ئێران (ئیسنا) بە بۆنەی کۆچی دوایی ڕۆیایی، ئەوی بە شاعیرێکی پێشەنگی «بەنرخ» ناو برد کە «بە ڕادەی پێویست شارەزای شیعری ئێرانی و فەرەنسی بوو»، و گوتی باوەڕی بە بوونی ئەدەبیی ئەو ھەیە و «ھەمیشە شیعرەکانیم بەدڵ بووە»، بەڵام مانیفێستی شیعری حەجمی بە «زۆر گەورەنمایانە» و دەربڕینەکەی بە «نازانستی و شاعیرانە» وەسف کرد.<ref name="isna1401">{{cite web|language=fa|author=ندا ولی‌پور|script-title=fa:علی باباچاهی: برخی با شعرهای «رویایی» میانه خوبی نداشتند|trans-title=عەلی باباچاھی: ھەندێک کەس لەگەڵ شیعرەکانی ڕۆیاییدا ڕێک نەبوون|url=https://www.isna.ir/news/1401062619032/|website=ئاژانسی ھەواڵی خوێندکارانی ئێران (ئیسنا)|date=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|archive-url=https://web.archive.org/web/20221214091105/https://www.isna.ir/news/1401062619032/%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%DA%86%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A8%DB%8C-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D9%86%D8%AF|archive-date=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> بە گوتەی خۆی، چالاکیی سیاسیی ئەو، کە پێش شۆڕش تەنیا کولتووری بوو، لەگەڵ نزیکبوونەوەی شۆڕشدا شێوەیەکی «بەرجەستەتر و کردەییتر»ی وەرگرت.<ref name="mahjoubi" /> === «دە شەوەکەی گوێتە» (تشرینی یەکەمی ١٩٧٧) === [[پەڕگە:Ten Nights of Goethe poster, October 1977, by Bozorg Khezraei.png|thumb|upright|پۆستەری «شەوەکانی نووسەران و شاعیرانی ئێران» (تشرینی یەکەمی ١٩٧٧)، دیزاینی بوزورگ خزرایی؛ ناوی باباچاھی لە بەرنامەی شەوی یەکشەممە ١٦ی تشرینی یەکەمدا ھاتووە.]] ==== ڕێکخستن و گرنگی ==== لە ١٠ ھەتا ١٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧ (١٨–٢٧ی ڕەزبەری ١٣٥٦)، کانوونی نووسەرانی ئێران بە ھاوکاریی پەیمانگای گوێتە، دە شەو کۆڕی وتار و شیعرخوێندنەوەی لە ژێر ناوی «شەوەکانی نووسەران و شاعیرانی ئێران» لە باخچەی کۆمەڵەی پەیوەندییە کولتوورییەکانی ئێران و ئەڵمانیا، لە شەقامی پەھلەوی (شەقامی وەلیعەسری ئێستا) لە [[تاران]] ڕێک خست؛ ئەم زنجیرە شەوانە دواتر بە «دە شەوەکەی گوێتە» ناسران.<ref name="azadi-dahshab">{{cite web|language=fa|script-title=fa:ده شب: شب‌های شعر گوته|trans-title=دە شەو: شەوانی شیعری گوێتە|url=https://azadi.art/%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D8%A8|website=ئازادی (azadi.art)|date=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|archive-url=https://web.archive.org/web/20260123200757/https://azadi.art/%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D8%A8|archive-date=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="iranica-goethe">{{cite encyclopedia|last=Chehabi|first=H. E.|title=Goethe Institute|encyclopedia=[[ئینسایکڵۆپیدیای ئێرانیکا]]|volume=XI|issue=1|pages=43–44|date=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠١|url=https://www.iranicaonline.org/articles/goethe-institute/|doi=10.1163/2330-4804_EIRO_COM_2212|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|archive-url=https://web.archive.org/web/20250319095301/https://www.iranicaonline.org/articles/goethe-institute|archive-date=١٩ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref> بەپێی ''[[ئینسایکڵۆپیدیای ئێرانیکا]]''، لە ساڵانی پێشوودا کۆڕی شیعرخوێندنەوە لە پەیمانگاکەدا بەڕێوە چووبوون، بەڵام لە ساڵی ١٩٧٧دا بۆ یەکەم جار ھاوبەشە ئێرانییەکە نەک ئەنجوومەنی ئەدەبیی تارانی سەر بە دەوڵەت، بەڵکوو کانوونی نووسەرانی ئۆپۆزیسیۆن بوو، کە لە چوارچێوەی کراوەییی سیاسیی سەردەمی سەرۆکوەزیران جەمشید ئامووزگاردا ڕێگەی پێ درابوو جارێکی دیکە کۆبوونەوە بکات. باخچەی کۆمەڵە کولتوورییەکە ھەڵبژێردرا، چونکە شوێنی خودی پەیمانگاکە بۆ ئەو ئامادەبووانەی چاوەڕوان دەکران بە بچووک دادەنرا.<ref name="iranica-goethe" /> ئەندامانی کانوون کۆکن لەسەر ئەوەی کە بیرۆکەکە ھی شاعیر جەلال سەرفەراز بوو، کە سەرپەرشتیاری لاپەڕەی شیعری ڕۆژنامەی ''کیهان'' بوو؛ کاروباری لۆجیستیکیش بە {{Interlanguage link|ئیسلام کازمییە|fa|اسلام کاظمیه}} سپێردرا.<ref name="iranchehr2013">{{cite web|language=fa|author=م. خ.|script-title=fa:شب‌های نویسندگان و شاعران ایران، ۲۷–۱۸ مهرماه ۱۳۵۶|trans-title=شەوەکانی نووسەران و شاعیرانی ئێران، ١٠–١٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧|url=https://iranchehr.com/?p=2567|website=ئێرانچێھر|date=٢٦ی نیسانی ٢٠١٣|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|archive-url=https://web.archive.org/web/20250423041324/http://iranchehr.com/?p=2567|archive-date=٢٣ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> سەرفەراز دواتر نووسی کە نموونەی ئەو، شەوانی شیعری گۆڤاری ''{{Interlanguage link|خوشە (گۆڤار)|fa|خوشه (مجله)|lt=خوشه}}'' بوو کە بە سەرپەرشتیی [[ئەحمەد شاملوو]] ڕێک دەخران، و کە باخچەکە بە پێشنیاری ھانس بێکەر، بەڕێوەبەری پەیمانگاکە، شەوی بە ٤٬٠٠٠ تمەن بە کرێ گیرا.<ref name="bbc-sarfaraz2013">{{cite web|language=fa|author=جلال سرفراز|script-title=fa:ده شب شعر گوته چگونه برگزار شد|trans-title=شەوانی شیعری دە شەوەکەی گوێتە چۆن ڕێک خران|url=https://www.bbc.com/persian/arts/2013/07/130722_l44_nights_goethe_sarfaraz|website=[[بی بی سی فارسی|بی‌بی‌سی فارسی]]|date=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٣|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|archive-url=https://web.archive.org/web/20251012090315/https://www.bbc.com/persian/arts/2013/07/130722_l44_nights_goethe_sarfaraz|archive-date=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> بەپێی ''ئێرانیکا''، لە شەوی یەکەمدا خەڵکەکە ئەوەندە زۆر بوون کە ڕژانە شەقامە دراوسێکانەوە و لەوێ بڵندگۆ دانران؛ لە شەوە سەرەتاییەکاندا ھەتا دە ھەزار کەس ئامادە بوون، و دوای دەستپێکردنی باران ژمارەکە بۆ نزیکەی سێ ھەزار کەس دابەزی. زیاتر لە پەنجا نووسەر، شاعیر، شانۆنامەنووس، ڕەخنەگر و وەرگێڕ دەربارەی [[سانسۆرکردن|سانسۆر]]، ئازادیی بیر، بەرپرسیارێتیی ڕووناکبیران، نایەکسانی و ستەم قسەیان کرد، «و بەم شێوەیە ڕووداوێکی ئەدەبییان کرد بە ڕووداوێکی سیاسی».<ref name="iranica-goethe" /> ماڵپەڕی ''ئازادی'' ژمارەی ئامادەبووان بە نێوان دە بۆ پازدە ھەزار کەس مەزەندە دەکات،<ref name="azadi-dahshab" /> و وتارێکی «م. خ.» لە گۆڤاری ئۆنلاینی ''ایرانچهر''دا ژمارەی وتاربێژ و شاعیران بە ٥٧ کەس دادەنێت.<ref name="iranchehr2013" /> کانوون و پەیمانگاکە ڕێک کەوتبوون کە وتاربێژان لە جیاتی «سانسۆر» وشەی ''ممیزی'' («پشکنین») بەکار بھێنن، کە زاراوەی دەستوور بوو؛ بەڵام لە شەوی سێیەمدا {{Interlanguage link|شەمس ئالی ئەحمەد|fa|شمس آل احمد}} ھەر لە سەرەتای وتارەکەیدا ئەم ڕێککەوتنەی ئاشکرا کرد و چەندین جار وشەی «سانسۆر»ی بەکار ھێنا.<ref name="iranchehr2013" /><ref name="azadi-dahshab" /> لە شەوی پێنجەمدا، دوای وتارێکی {{Interlanguage link|باقر مۆئمینی|fa|باقر مؤمنی}}، کە بەپێی ماڵپەڕی ''ئازادی'' زیاتر لە سەد جار وشەی «سانسۆر»ی بەکار ھێنا، و شیعرخوێندنەوەی سەعید سوڵتانپوور، ھەڵچوونی خەڵکەکە گەیشتە لووتکە و بێکەر ھاواری کرد کە شاعیر سەکۆکە بەجێ بھێڵێت. ئینجا بڕیار درا وتارەکان لاببرێن، بەڵام ڕێکخستنە نوێیەکە ڕووبەڕووی ناڕەزایەتیی ئامادەبووان بووەوە و دوای دانوستانی سەرلەنوێی نێوان کانوون و پەیمانگاکە، وتارەکان لە شەوی شەشەمەوە دەستیان پێ کردەوە. لە کۆتایی شەوی نۆیەمدا برووسکەیەکی پشتگیریی کۆمەڵێک نووسەر و بیرمەندی فەرەنسی، لەوانە [[ژان پۆڵ سارتر]]، [[سیمۆن دێ بۆڤوار]] و [[میشێل فووکۆ]]، خوێندرایەوە. لە دوا شەودا سەرۆکی کانوون، بەئازین (مەحموود ئیعتمادزادە)، بە خەڵکەکەی گوت: «دە شەو ھاتن، بە کۆمەڵێک کە زۆرجار دە ھەزار کەس یان زیاتر بوو [...] و گوێتان لە وتاربێژان گرت. چیتان بیست؟ ئازادی، و ئازادی، و ئازادی...»؛ پەیامی کۆتایی کانوونیش لەلایەن ھووشەنگ گوڵشیرییەوە خوێندرایەوە.<ref name="azadi-dahshab" /> ''ئێرانیکا'' دەڵێت ھەرچەندە ئۆتۆمبێلی زرێپۆشی سەربازی ناوچەکەیان گەمارۆ دابوو، ھیچ توندوتیژییەک ڕووی نەدا، و دە شەوەکە بوو بە «یەکەمین ئەڵقە لە زنجیرەیەک کۆبوونەوەی ناڕەزایەتیی جەماوەری کە بە شۆڕشی ١٩٧٩ گەیشت».<ref name="iranica-goethe" /> پۆستەرەکە لەلایەن بوزورگ خزرایی، گرافیکاری ڕۆژنامەی ''اطلاعات''ەوە دیزاین کرا: ماسییەکی سپیی بچووک کە بە گوتەی دیزاینەرەکەی «ھاواری خەبات دژی سانسۆر و سەرکوت» بەرز دەکاتەوە.<ref name="iranchehr2013" /><ref name="azadi-dahshab" /> بە گوتەی سەرفەراز، سانسۆرچییەکان ڕێگەیان نەدا ناوی کانوون لەسەر پۆستەرەکە بێت، و پۆستەرەکە دوو جار سانسۆر کرا؛ ھەروەھا نووسیویەتی کە فەرمان بە ڕۆژنامە و ڕادیۆ و تەلەفزیۆن درابوو ھیچ ھەواڵ و ڕاپۆرتێک بڵاو نەکەنەوە، و تەنیا {{Interlanguage link|سیرووس عەلینەژاد|fa|سیروس علی‌نژاد}} دوای شەوی یەکەم ڕاپۆرتێکی لە ''آیندگان''دا بڵاو کردەوە کە تووشی گرفتی کرد.<ref name="bbc-sarfaraz2013" /> گێڕانەوەکەی ''ایرانچهر''، کە پشتی بە ڕۆژنامەکانی ئەو سەردەمە بەستووە، تا ڕادەیەک جیاوازە: بەپێی ئەو، چوار ڕۆژنامەی سەرتاسەری لە ٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧دا پۆستەر و بەرنامەکەیان بڵاو کردەوە، و ''اطلاعات''، ''کیهان'' و ''رستاخیز'' ھەتا شەوی شەشەم بە کورتی ھەواڵی شەوەکانیان بڵاو دەکردەوە، و دوای ئەوە جگە لە ''اطلاعات'' ھەموویان بێدەنگ بوون.<ref name="iranchehr2013" /> کاسێتەکانی دە شەوەکە کۆپی کران و بە ھەزاران دانە لە ناوخۆ و دەرەوەی ئێران فرۆشران، و دەقی وتار و شیعرەکان لە ساڵی ١٩٧٨دا لەلایەن بڵاوکەرەوەی ئەمیرکەبیرەوە بە ناوی ''ده شب'' («دە شەو»)، بە ئامادەکردنی {{Interlanguage link|ناسر مۆئەززین|fa|ناصر مؤذن}}، چاپ کران.<ref name="iranica-goethe" /><ref name="moazzen1357">{{cite book|language=fa|editor=ناصر مؤذن|script-title=fa:ده شب: شب‌های نویسندگان و شاعران در انجمن فرهنگی ایران و آلمان|trans-title=دە شەو: شەوانی نووسەران و شاعیران لە کۆمەڵەی کولتووریی ئێران و ئەڵمانیا|publisher=ئەمیرکەبیر (لە بڵاوکراوەکانی کانوونی نووسەرانی ئێران)|location=تاران|date=١٩٧٨|edition=یەکەم|url=https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab_Kanoon-Nevisandegan-Iran.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003090541/https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab_Kanoon-Nevisandegan-Iran.pdf|archive-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> بە گوتەی سەرفەراز، کاسێتە سەرەکییەکانی وتار و شیعرخوێندنەوەکان، ھەروەھا کاسێتەکانی دانیشتنەکانی پرسیار و وەڵام، دواتر بەھۆی کەمتەرخەمییەوە ون بوون؛<ref name="bbc-sarfaraz2013" /> لەگەڵ ئەوەشدا کۆپییەکان مانەوە، و لە ساڵانی ٢٠٢٢–٢٠٢٣دا ماڵپەڕی ''ئازادی'' پەڕگە دەنگییەکانی شیعرخوێندنەوە و وتارەکانی، لەگەڵ پۆستەرەکە و کۆپییەکی دیجیتاڵیی کتێبەکە، بڵاو کردەوە.<ref name="azadi-dahshab" /> ==== شیعرخوێندنەوەی باباچاھی لە شەوی حەوتەمدا ==== <div style="float:left; clear:left; width:320px; max-width:100%; margin:0.4em 1.2em 1em 0; border:1px solid #c8b9a6; border-radius:8px; background:#fdf8f3; box-shadow:0 2px 6px rgba(0,0,0,0.18); overflow:hidden; font-size:90%; line-height:1.6; direction:rtl;"> <div style="background:#7a1c1c; color:#ffffff; padding:7px 10px; text-align:center; font-weight:bold; font-size:110%;">[[پەڕگە:Speaker Icon.svg|18px|link=|alt=]] شیعرخوێندنەوەی عەلی باباچاھی</div> <div style="padding:8px 12px 4px; text-align:center; color:#3a2a1a;">دە شەوەکەی گوێتە – '''شەوی حەوتەم'''<br />یەکشەممە، ١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧ (٢٤ی ڕەزبەری ١٣٥٦)<br />باخچەی کۆمەڵەی پەیوەندییە کولتوورییەکانی ئێران و ئەڵمانیا، تاران</div> <div style="padding:4px 10px 8px; text-align:center;">[[پەڕگە:Ali Babachahi reading at the Ten Nights of Goethe, 16 October 1977.ogg|center|290px|تۆماری دەنگیی شیعرخوێندنەوەی عەلی باباچاھی لە شەوی حەوتەمی دە شەوەکەی گوێتەدا]]</div> <div style="margin:0 10px; padding:6px 4px; border-top:1px dashed #c8b9a6; color:#3a2a1a;">'''شیعرەکانی لە کتێبی ''ده شب''دا (لاپەڕە ٤٤٧–٤٥٦):''' # «سڵاو لەو خونچە سوورەی لە پیاڵەی ڕۆژھەڵاتەوە پشکوت» # «سروودی خۆماڵی» # «لە وەسفی عاشقانی جیھاندا» # «لە قەڵەمڕەوی خۆڵەمێشدا» </div> <div style="margin-top:6px; padding:5px 10px; background:#efe6da; text-align:center; font-size:88%; color:#5a4632;">ماوە: ٣:٣٥ · سەرچاوەی دەنگ: ماڵپەڕی ئازادی (azadi.art)</div> </div> باباچاھی، کە ئەو کاتە لە بووشێھر دەژیا، پێش ئەوەی ڕێکخەران بتوانن پەیوەندیی پێوە بکەن، وەک بەشداربوو ناوی ڕاگەیەنرا. لە ٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧دا ''کیهان'' نووسی: «ھەرچەندە ناوی {{Interlanguage link|مەنسوور ئۆجی|fa|منصور اوجی}}، عەلی باباچاھی، بەھمەن ساڵحی و مەنسوور بەرمەکی لە لیستی بەشداربوواندا ھاتووە، ڕێکخەران نەیانتوانیوە پەیوەندییان پێوە بکەن، چونکە لە شارەکانی دەرەوەی پایتەخت دەژین.» بە گوتەی «م. خ.»، کانوون، کە ناونیشانی ھەندێک لەم شاعیرانەی نەبوو، ناوەکانیانی بڵاو کردەوە تاکوو ھەواڵەکە بیانگاتێ و بێن؛ لە ١٠ی تشرینی یەکەمدا ''کیهان'' ڕایگەیاند کە ئاگادار کراونەتەوە و ئامادەیی خۆیان بۆ بەشداریکردن دەربڕیوە. لەو چوار کەسە، ساڵحی و بەرمەکی بەشدار نەبوون.<ref name="iranchehr2013" /> پۆستەرەکە ناوی باباچاھی، لەگەڵ ئیسلام کازمییە، م. ئازاد، جەواد موجابی، جەلال سەرفەراز و بەتووڵ عەزیزپوور، بۆ بەرنامەی یەکشەممە ١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧ (٢٤ی ڕەزبەری ١٣٥٦)، واتە شەوی حەوتەم، تۆمار کردبوو.<ref name="azadi-poster">{{cite web|language=fa|script-title=fa:پوستر شب‌های نویسندگان و شاعران ایران|trans-title=پۆستەری شەوەکانی نووسەران و شاعیرانی ئێران (١٠–١٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧)، دیزاینی بوزورگ خزرایی|url=https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab-Poster.png|website=ئازادی (azadi.art)|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003090300/https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab-Poster.png|archive-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> بەپێی ئەو پەڕگە دەنگییانەی ماڵپەڕی ''ئازادی'' بڵاوی کردوونەتەوە، شەوی حەوتەم بە وتارێکی کازمییە لەژێر ناونیشانی «ئازادی لە دەستووردا و بەڕێوەبردنی شەوانی شاعیران» دەستی پێ کرد؛ پاشان [[داریووش ئاشووری]] دەربارەی «شیعر ئازادییە» قسەی کرد، وەرگرتنی عەبباس جەلالیی سووسەنئابادی وەک ئەندامی کانوون ڕاگەیەنرا، و {{Interlanguage link|جەعفەر کووشئابادی|fa|جعفر کوش‌آبادی}}، عەلی باباچاھی، جەواد موجابی و م. ئازاد شیعرەکانیان خوێندەوە.<ref name="azadi-dahshab" /> ھەمان شەو پەیامێکی وەرگێڕ [[محەممەد قازی]]، کە دوای نەشتەرگەریی گەروو نەیدەتوانی قسە بکات، لەلایەن کچەکەی، مەریەمەوە خوێندرایەوە.<ref name="iranchehr2013" /> سەرچاوەکان دەربارەی پێکھاتەی بەشداربووانی ئەو شەوە جیاوازن: کتێبی ''ده شب'' بەتووڵ عەزیزپوور و جەلال سەرفەرازیش لەنێو شاعیرانی شەوی حەوتەمدا تۆمار دەکات،<ref name="moazzen1357-n7">{{cite book|language=fa|editor=ناصر مؤذن|script-title=fa:ده شب: شب‌های نویسندگان و شاعران در انجمن فرهنگی ایران و آلمان|trans-title=دە شەو: شەوانی نووسەران و شاعیران لە کۆمەڵەی کولتووریی ئێران و ئەڵمانیا|publisher=ئەمیرکەبیر (لە بڵاوکراوەکانی کانوونی نووسەرانی ئێران)|location=تاران|date=١٩٧٨|edition=یەکەم|page=405|url=https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab_Kanoon-Nevisandegan-Iran.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003090541/https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab_Kanoon-Nevisandegan-Iran.pdf|archive-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لە کاتێکدا لە پەڕگە دەنگییەکانی ''ئازادی''دا شیعرخوێندنەوەی سەرفەراز و شیعرەکانی عەزیزپوور (بە دەنگی سەرفەراز) سەر بە شەوی ھەشتەمن.<ref name="azadi-dahshab" /> شیعرەکانی باباچاھی لە بەشی شەوی حەوتەمی کتێبی ''ده شب''دا (لاپەڕە ٤٤٧–٤٥٦) چاپ کراون: «سلام بر شکوفهٔ سرخی که از پیالهٔ مشرق دمید» («سڵاو لەو خونچە سوورەی لە پیاڵەی ڕۆژھەڵاتەوە پشکوت»)، «سرود بومی» («سروودی خۆماڵی»)، «در وصف عاشقان دنیا» («لە وەسفی عاشقانی جیھاندا») و «در قلمرو خاکستر» («لە قەڵەمڕەوی خۆڵەمێشدا»). شیعری یەکەم بەم دێڕانە دەست پێ دەکات: «سڵاو لە خۆر و لە ئەوین / ئەی ڕۆحی ئارامنەگرتووی بەندەر / ئەی ئەوپەڕی شکۆ و شێتی».<ref name="moazzen1357-b">{{cite book|language=fa|editor=ناصر مؤذن|script-title=fa:ده شب: شب‌های نویسندگان و شاعران در انجمن فرهنگی ایران و آلمان|trans-title=دە شەو: شەوانی نووسەران و شاعیران لە کۆمەڵەی کولتووریی ئێران و ئەڵمانیا|publisher=ئەمیرکەبیر (لە بڵاوکراوەکانی کانوونی نووسەرانی ئێران)|location=تاران|date=١٩٧٨|edition=یەکەم|pages=447–456|url=https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab_Kanoon-Nevisandegan-Iran.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003090541/https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab_Kanoon-Nevisandegan-Iran.pdf|archive-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> تۆمارێکی دەنگیی شیعرخوێندنەوەکەی ئەو شەوە، بە درێژیی ٣ خولەک و ٣٥ چرکە، لە ماڵپەڕی ''ئازادی''دا بەردەستە.<ref name="azadi-babachahi-audio">{{cite AV media|language=fa|people=عەلی باباچاھی (خوێنەر)|script-title=fa:شب هفتم: شعرخوانی علی باباچاهی|trans-title=شەوی حەوتەم: شیعرخوێندنەوەی عەلی باباچاھی (١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧)|url=https://azadi.art/wp-content/uploads/2023/01/%D8%B4%D8%A8-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%DA%86%D8%A7%D9%87%DB%8C.mp3|medium=تۆماری دەنگی، ٣ خولەک و ٣٥ چرکە|publisher=ئازادی (azadi.art)|date=٢٠٢٣|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003090323/https://azadi.art/wp-content/uploads/2023/01/%D8%B4%D8%A8-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%DA%86%D8%A7%D9%87%DB%8C.mp3|archive-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === دوای شۆڕش === لە ساڵی ١٩٨٠دا باباچاھی کۆمەڵە شیعری ''جشن جنون'' («جەژنی شێتی»)ی بڵاو کردەوە. لە ساڵی ١٩٨٣دا، دوای ھەژدە ساڵ مامۆستایەتی، بە زۆرەملێ و پێش وەختی خۆی خانەنشین کرا؛ دواتر گوتی کە «بە ئەگەرێکی زۆرەوە» ئەوانەی خۆیان بە «خاوەنی ڕاستەقینەی شۆڕش» دەزانی «وەلایان ناوە». پاشان بووشێھری بەجێ ھێشت و لە [[کەرەج]] نیشتەجێ بوو.<ref name="mahjoubi" /> بە گوتەی عەلی مەسعوودینیا، کاتێک لە مامۆستایەتی بێبەش کرا، چەندین ساڵ خۆی بۆ توێژینەوەی ڕەخنەیی لە شیعری ئێرانیدا تەرخان کرد.<ref name="masoudinia">{{cite web|language=fa|author=علی مسعودی‌نیا|script-title=fa:سپیدی‌ها را بخوان / دربارهٔ علی باباچاهی|trans-title=بۆشاییەکان بخوێننەوە / دەربارەی عەلی باباچاھی|url=https://www.khabaronline.ir/news/2186332|website=خەبەرئۆنلاین|date=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لە کەرەج، لە ڕێگەی شانۆنامەنووس خوسرەو حەکیمڕابیتەوە، وەک نووسەری شانۆی ڕادیۆیی لەگەڵ ڕادیۆدا کاری کرد.<ref name="mahjoubi" /> لە ساڵی ١٩٨٩ەوە، بە سەرپەرشتیی نەسروڵڵا پوورجەوادی، لە ناوەندی بڵاوکردنەوەی زانکۆیی (''مرکز نشر دانشگاهی'') کاری کرد و یازدە یان دوازدە ساڵ خەریکی دەستکاریی کتێب و توێژینەوە لە دەقە کلاسیکییەکانی فارسی بوو، ھەتا ئەو کاتەی بەشی فەرھەنگی فارسیی ناوەندەکە داخرا.<ref name="mahjoubi" /> ھەروەھا دەگوترێت کە بۆ بڵاوکەرەوەگەلی وەک پاپیرووس و پێشبورد کاری کردووە و بەرپرسی بەشی شیعر و ڕەخنەی گۆڤاری ''نافه'' بووە.{{ژێدەر پێویستە}} لە ساڵی ١٩٨٨ەوە باباچاھی لە مانگنامەی ''آدینه''دا وتاری دەربارەی ڕەوتەکانی شیعری ھاوچەرخ بڵاو دەکردەوە؛<ref name="ensani">{{cite web|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی (فهرست مقاله‌ها)|trans-title=عەلی باباچاھی (لیستی وتارەکان)|url=https://ensani.ir/fa/article/author/9714|website=پۆرتاڵی گشتگیری زانستە مرۆییەکان (ئینسانی)|access-date=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لە ژمارە ٣٥ەوە سەرپەرشتیی لاپەڕەکانی شیعری ئەو گۆڤارەی گرتە ئەستۆ و نزیکەی دە ساڵ ئەم کارەی کرد؛ بە گوتەی خۆی، پێش ئەو ئەشکەوەری ئەم بەرپرسیارێتییەی لە ئەستۆ بوو.<ref name="kanoon" /><ref name="mahjoubi" /> لە ژمارە ٣٦دا بەرھەمی ئەحمەد شاملوو، فەڕوخ تەمیمی، [[سەید عەلی ساڵحی]]، عەلیمحەممەد حەقشناس و ھورمز عەلیپووری بڵاو کردەوە. توندیی ھەڵبژاردنەکانی وای کرد کە ھەندێک لە شاعیرە ڕەتکراوەکان ئەم دروشمە گاڵتەئامێزە دژی ئەو بڵێنەوە: «دیکتاتۆر خێرا بکە / شیعرەکانمان چاپ بکە!»<ref name="mahjoubi" /> بەپێی ''خبرآنلاین''، ئەو لەم پێگەیەوە شاعیرانی گەنجی دەناساند و لە ھەمان کاتدا بە ئاشکرا ڕەخنەی لە ڕەوتە شیعرییە باوەکان دەگرت؛ ھەر لەم ماوەیەدا بوو کە «شیعری پاشنیمایی» و دواتر «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا»ی داڕشت.<ref name="khabar" /> مەسعوودینیا ''آدینه'' بە یەکێک لە کاریگەرترین بڵاوکراوەکانی دەیەی ١٩٩٠ لە چەند بوارێکدا، لەوانە شیعر، دادەنێت.<ref name="masoudinia" /> === کانوونی نووسەرانی ئێران === دوای خانەنشینبوونی، باباچاھی بەردەوام لە کۆڕەکانی چوارشەممانی ماڵی [[محەممەدعەلی سێپانلۆ]] بەشدار دەبوو و لەم ڕێگەیەوە پەیوەندیی بە بازنەی ڕاوێژکاریی کانوونی نووسەرانەوە کرد. یەکێک لە واژۆکەرانی «بەیاننامەی ١٣٤ نووسەر» (دەقی «ئێمە نووسەرین»، ١٩٩٤) بوو و وەک ئەندامی بازنەی ڕاوێژکاری، پاشان بۆ زیندووکردنەوەی کانوونی نووسەرانی ئێران کاری کرد. دوای پێکھاتنی قۆناغی سێیەمی کانوون لە شوبات–ئازاری ١٩٩٩دا، بوو بە ئەندامی فەرمی و ھەتا کۆتایی ژیانی ئەندام مایەوە؛ دوایین بەشداریی لە کۆبوونەوەی گشتیی کانووندا لە ساڵی ٢٠٢٣دا بوو.<ref name="kanoon" /> === ڕووداوی پاسەکەی ئەرمەنستان === لە ئابی ١٩٩٦دا باباچاھی یەکێک بوو لەو بیست و یەک نووسەر، شاعیر و ڕۆژنامەنووسەی کە بە بانگھێشتی یەکێتیی نووسەرانی ئەرمەنستان بە پاس بەرەو ئەرمەنستان کەوتنە ڕێ.<ref name="bbc2015">{{cite web|language=fa|author=جمشید برزگر|script-title=fa:سالگرد «سفر مرگ»؛ اتوبوسی که دیگر حرکت نمی‌کند؟|trans-title=ساڵیادی «گەشتی مەرگ»: پاسێک کە ئیتر ناجووڵێت؟|url=https://www.bbc.com/persian/arts/2015/08/150806_l45_armenia_bus_iranian_writers_jb|website=[[بی بی سی فارسی|بی‌بی‌سی فارسی]]|date=٦ی ئابی ٢٠١٥|access-date=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="radiofarda">{{cite web|language=fa|script-title=fa:مروری بر قتل‌های زنجیره‌ای پس از هفت سال: بخش سوم، اتوبوس مرگ|trans-title=ئاوڕدانەوەیەک لە کوشتنە زنجیرەییەکان دوای حەوت ساڵ، بەشی سێیەم: پاسی مەرگ|url=https://www.radiofarda.com/a/313765.html|website=ڕادیۆ فەردا|date=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٥|access-date=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> بەپێی ڕادیۆ فەردا، مەنسوور کووشان، کە بەرپرسی ڕێکخستنی گەشتەکە لەگەڵ نووسەران بوو، لیستێکی لە کەسایەتییە ئەدەبییەکان ئامادە کردبوو؛ لەنێو ئەواندا ئەحمەد شاملوو، ھووشەنگ گوڵشیری و ڕەزا بەراھەنی ھەر یەکەیان بە ھۆکاری جیاواز پاشگەز بوونەوە، و لە کۆتاییدا ئەم بیست و یەک کەسە گەشتەکەیان کرد: محەممەدعەلی سێپانلۆ، جەواد موجابی، مەسعوود بەھنوود، سیرووس عەلینەژاد، ئەمیرحەسەن چەھڵتەن، بیژەن بیجاری، بیژەن نەجدی، محەممەد محەممەدعەلی، شەھریار مەندەنیپوور، شاپوور جۆرکێش، مەسعوود تووفان، عەلی باباچاھی، حەسەن ئەسغەری، مەنووچێھر کەریمزادە، کامران جەلیلی، مەحموود تەییاری، فەرەج سەرکووھی، فریشتە ساری، مەجید دانشئاراستە، عەلی سەدیقی و مەنسوور کووشان.<ref name="radiofarda" /> لە بەرەبەیانی ٦ی ئابی ١٩٩٦دا، شۆفێرەکە دوو جار ھەوڵی دا پاسەکە لە گەردەنەی حەیران بەرەو لێواری دۆڵەکە ببات و فڕێی بداتە خوارەوە، و ھەر جارێک خۆی لە ئۆتۆمبێلەکە باز دەدایە دەرەوە؛ وریایی مەسعوود تووفان و شەھریار مەندەنیپوور سەرنشینەکانی ڕزگار کرد. پاشان لە [[ئاستارا، ئێران|ئاستارا]] دەستبەسەر کران و لێپرسینەوەیان لەگەڵ کرا و بەیانیی ڕۆژی دواتر ئازاد کران.<ref name="bbc2015" /> بەپێی بی‌بی‌سی فارسی، وردترین گێڕانەوەی ئەم ڕووداوە ئەوەیە کە مەنسوور کووشان لە کتێبی ''حدیث تشنه و آب''دا نووسیویەتی، و محەممەد محەممەدعەلی یەکەم دەقی دەربارەی ئەم بابەتە لە ناوخۆی ئێراندا لە سەرەتای دەیەی ٢٠٠٠دا بڵاو کردەوە.<ref name="bbc2015" /> ئەم ڕووداوە دواتر وەک پیلانێکی [[وەزارەتی ھەواڵگری (ئێران)|وەزارەتی ھەواڵگری]] بۆ لەناوبردنی نووسەرانی ڕەخنەگر ناسرا و بە {{Interlanguage link|کوشتنە زنجیرەییەکانی ئێران|fa|قتل‌های زنجیره‌ای|lt=کوشتنە زنجیرەییەکان}}ەوە بەستراوەتەوە.<ref name="bbc-obit" /><ref name="kanoon" /> باباچاھی ھەمیشە وەک «ئەزموونێکی ترسناک» ئاماژەی پێ دەکرد.<ref name="kanoon" /> === ساڵانی کۆتایی و کۆچی دوایی === باباچاھی لە چاوپێکەوتنێکدا کە لە حەفتا و حەوتەمین ساڵڕۆژی لەدایکبوونیدا (تشرینی دووەمی ٢٠١٩) پێیدا، گوتی کە دوایین کتێبی، کۆمەڵە شیعری ''ژوزف تو مرخصی!'' («ژۆزێف، دەتوانیت بڕۆیت»، مانیا ھونەر، ٢٠١٨)، بە ژێرناونیشانی «کردەی توخمی کۆمەڵایەتی» و پێشەکییەکی ٣٣ لاپەڕەیی بڵاو کردووەتەوە، تاکوو وەڵامی ئەو ڕەخنەگرانە بداتەوە کە شیعرەکەیان بە ناکۆمەڵایەتی دادەنا. زیادی کرد کە ھیچ کتێبێکی لە ژێر دەستدا نییە، زۆربەی کاتەکانی بە خوێندنەوەی فەلسەفە و ڕۆمان بەسەر دەبات، و بۆ پاراستنی پەیوەندی لەگەڵ نەوەی گەنجدا لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا چالاکە، و لەوێ، وەک ئەو ڕۆژانەی سەرپەرشتیی لاپەڕەکانی ''آدینه''ی دەکرد، شیعری نووسەرانی دیکە بڵاو دەکاتەوە. گوتی ساڵانێکیش وۆرکشۆپێکی شیعری بەڕێوە بردووە؛ بە گوتەی مەسعوودینیا، ئەم وۆرکشۆپە لە دەیەی ٢٠٠٠ەوە ھەبووە و چەند کەسێک لە بەشداربووانی بوون بە شاعیرانی ناسراو.<ref name="masoudinia" /><ref name="ibna1398">{{cite web|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی: نگاهم به فضای مجازی مثل مجله «آدینه» است / همچنان ایستاده‌ام|trans-title=عەلی باباچاھی: ڕوانینم بۆ تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان وەک گۆڤاری ''ئادینە''یە / ھێشتا ڕاوەستاوم|url=https://www.ibna.ir/news/283140|website=ئاژانسی ھەواڵی کتێبی ئێران (ئیبنا)|date=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|access-date=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ئیبنا لە ھەمان وتاردا ئەوی بە یەکێک لە یەکەمین شاعیرانی «قوتابخانەی شیعری بووشێھر» ناو برد.<ref name="ibna1398" /> [[پەڕگە:The world realized by Ali Babachahi.jpg|thumb|upright=1.2|بەرگی ''جهان متوجه شد (شعرهای اعتراض)'' («جیھان تێگەیشت (شیعرەکانی ناڕەزایەتی)»)ی عەلی باباچاھی (ئافتاب، نەرویژ، ١٤٠١ی ھەتاوی)]] دوایین کۆمەڵە شیعری باباچاھی، ''جهان متوجه شد (شعرهای اعتراض)'' («جیھان تێگەیشت (شیعرەکانی ناڕەزایەتی)»)، بەپێی لاپەڕەی ناسنامەی کتێبەکە لە ساڵی ١٤٠١ی ھەتاوی (٢٠٢٢–٢٠٢٣)دا، وەک چاپی یەکەم، لەلایەن بڵاوکەرەوەی ئافتاب لە [[نەرویژ]]ەوە دەرچوو؛ بەپێی بڵاوکەرەوە ٥٨ شیعری لەخۆ گرتووە. بڵاوکەرەوە دەقەکان وەک «بەرھەمی سەد ڕۆژ خەبات لە شەقامدا» و «ھاوڕێیەتیی شاعیر و وشە لەگەڵ ناڕەزایەتیی خەڵکدا» دەناسێنێت.<ref name="aftab">{{cite web|language=fa|script-title=fa:جهان متوجه شد (شعرهای اعتراض)|trans-title=جیھان تێگەیشت (شیعرەکانی ناڕەزایەتی)|url=https://aftab.pub/جهان-متوجه-شد-شعرهای-اعتراض/|publisher=نەشری ئافتاب|location=نەرویژ|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ڕادیۆ زەمانە بە کۆمەڵەیەکی ١٣٦ لاپەڕەیی بە پێشەکییەکی کورت و ٥٤ شیعر وەسفی دەکات و بڵاوبوونەوەکەی بۆ بەھاری ٢٠٢٣ دەگەڕێنێتەوە.<ref name="zamaneh2023">{{cite web|language=fa|author=اسفندیار کوشه|script-title=fa:«جهان متوجه شد»: اشعار اعتراضی علی باباچاهی|trans-title=«جیھان تێگەیشت»: شیعرە ناڕەزایەتییەکانی عەلی باباچاھی|url=https://www.radiozamaneh.com/764474/|website=ڕادیۆ زەمانە|date=١٢ی ئایاری ٢٠٢٣|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> حوسێن نووشئازەر، کە بۆ ھەمان دەزگا دەنووسێت، ئەویش بۆ ساڵی ٢٠٢٣ی دەگەڕێنێتەوە و دەیخاتە «ژێر کاریگەریی بزووتنەوەی ژن، ژیان، ئازادی»یەوە.<ref name="noushazar">{{cite web|language=fa|author=حسین نوش‌آذر|script-title=fa:«جهان متوجه شد» از علی باباچاهی: وقتی محبوبه فریاد می‌کشد|trans-title=«جیھان تێگەیشت»ی عەلی باباچاھی: کاتێک مەحبووبە ھاوار دەکات|url=https://www.radiozamaneh.com/879944/|website=ڕادیۆ زەمانە|date=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٦|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> کانوونی نووسەرانی ئێران لەم کتێبەدا گێڕانەوەی شیعریی باباچاھی لە [[شۆڕشی ژینا|بزووتنەوەی ناڕەزایەتیی ٢٠٢٢]] دەبینێت.<ref name="kanoon" /> باباچاھی لە پێشەکیدا دەنووسێت کە ناڕەزایەتی و یاخیبوونی مەدەنی پەناگەی خەڵکن دژی ھەژاری و سەرکوت، و «ئەمە بەو مانایە نییە کە ڕووناکبیران بتوانن خۆیان لەم بەدبەختییانە بدزنەوە»؛ ڕەخنە لەو «شاعیرانە تێرانە» دەگرێت کە «لە پشت خوازە و ھێماوە بانگەشەی ئازادی و دادپەروەری دەکەن»، و ھەروەھا ڕێبازەکەی خۆی وەک بەرەنگاربوونەوەیەک بۆ «یاسا چەسپاوەکان»ی شیعر دەخاتە ڕوو.<ref name="aftab" /> لە نیسانی ٢٠٢٣دا گۆڤاری ئەدەبیی ''بانگ'' سێ شیعری ئەم کۆمەڵەیەی بڵاو کردەوە کە خودی شاعیر ھەڵیبژاردبوون، لەوانە «ای…!» بە دەنگی نووسەر.<ref name="baang">{{cite web|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی: «ای...» و دو شعر دیگر|trans-title=عەلی باباچاھی: «ای…» و دوو شیعری دیکە|url=https://baangnews.net/14468|website=گۆڤاری ئەدەبیی بانگ|date=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٣|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> بە گوتەی نووشئازەر، «ای…!» لە ساڵی ٢٠٢٠دا وەک وەڵامێک بۆ [[خۆپیشاندانەکانی ئێران (٢٠١٩–٢٠٢٠)|ناڕەزایەتییەکانی تشرینی دووەمی ٢٠١٩]] نووسراوە و یەکەم جار لە ساڵی ٢٠٢٣دا بڵاو کراوەتەوە؛ ڕادیۆ زەمانە لە بەرنامە ڕادیۆییەکەی ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦دا، لەگەڵ ھەواڵی کۆچی دوایی ئەو، ئەم شیعرەی بە دەنگی نووسەر بڵاو کردەوە.<ref name="noushazar" /> دوای ماوەیەک نەخۆشی، عەلی باباچاھی لە ئێوارەی دووشەممە ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦ لە نەخۆشخانەیەک لە کەرەج، لە تەمەنی ٨٣ ساڵیدا، بەھۆی وەستانی دڵەوە کۆچی دوایی کرد.<ref name="tabnak" /><ref name="bbc-obit" /><ref name="radiofarda2026">{{cite web|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی، شاعر و منتقد ادبی، در ۸۳ سالگی درگذشت|trans-title=عەلی باباچاھی، شاعیر و ڕەخنەگری ئەدەبی، لە تەمەنی ٨٣ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد|url=https://www.radiofarda.com/a/iran-ali-babachahi-poet-critic-died-political-murders-of-writers/33685489.html|website=ڕادیۆ فەردا|date=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لە بەیانیی پێنجشەممە ٢٦ی شوباتی ٢٠٢٦ لە گۆڕستانی بەھەشتی سەکینەی کەرەج، بە ئامادەبوونی خێزانەکەی و کەسایەتییە ئەدەبییەکان، لەوانە ھورمز عەلیپوور، محەممەد قاسمزادە، شەھاب موقەڕڕەبین، حافز مووسەوی و موزەففەر ڕۆیایی، و لەگەڵ دەنگی ''دەمام''، دەھۆڵێکی باشووری ئێران، بەخاک سپێردرا.<ref name="ibna2026">{{cite web|language=fa|author=مرضیه نگهبان مروی|script-title=fa:حافظ موسوی: باباچاهی شاعری شورشگر بود که در هیچ منزلی توقف نکرد|trans-title=حافز مووسەوی: باباچاھی شاعیرێکی یاخی بوو کە لە ھیچ وێستگەیەکدا نەوەستا|url=https://www.ibna.ir/news/547554|website=ئاژانسی ھەواڵی کتێبی ئێران (ئیبنا)|date=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٦|access-date=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> کانوونی نووسەرانی ئێران لە بەیاننامەیەکدا ڕێزی لێ نا و وەک «نووسەرێکی سەربەخۆ و بەرگریکارێکی دڵسۆزی ئازادیی بیر و دەربڕین» ناوی برد.<ref name="kanoon" /> == شیعر و شیعرناسی == لە ماوەی دەیەکاندا شێوازی باباچاھی لە ڕۆمانتیسیزمی کۆمەڵایەتی و شیعری نیماییەوە بەرەو شیعری پاشنیمایی چوو.<ref name="bbc-obit" /> بەھزاد خواجات بەرھەمەکانی ئەو بۆ دوو قۆناغ، پێش و دوای دەیەی ١٩٩٠، دابەش دەکات و ئەو بە یەکێک لە پێشەنگانی ڕەوتێک دەزانێت کە لەو دەیەیەدا تێگەیشتنی باو لە شیعری سەرەوژێر کرد.<ref name="ie-obit">{{cite web|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی شاعر و منتقد ادبی درگذشت|trans-title=عەلی باباچاھی، شاعیر و ڕەخنەگری ئەدەبی، کۆچی دوایی کرد|url=https://www.iran-emrooz.net/index.php/news2/more/126143/|website=ئێران ئەمڕۆ|date=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦|access-date=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> کانوونی نووسەرانی ئێران ئەو بە «شاعیرێکی ئەزموونگەر» وەسف دەکات کە لە ماوەی حەوت دەیە چالاکیی ئەدەبیدا دوو جار پێداچوونەوەی بە شێوازی خۆیدا کرد.<ref name="kanoon" /> حافز مووسەوی لە ڕێوڕەسمی بەخاکسپاردنەکەیدا گوتی کە باباچاھی «ڕێک لەو ساتەدا کە لە لووتکەی ناوبانگ و پێگەی خۆیدا بوو»، بە بڵاوکردنەوەی ''نم‌نم بارانم'' («من نمەبارانم») لە دەیەی ١٩٩٠دا، ڕووخسارێکی بە تەواوی جیاوازی لە خۆی نیشان دا.<ref name="ibna2026" /> باباچاھی لە وتاری «پانتایی بێسنووری مانا»دا، کە لە گۆڤاری ''رودکی''دا (ژمارە ٢٢، ٢٠٠٨) بڵاو بووەوە،<ref name="ensani" /> ئەوە دەخاتە ڕوو کە دەقی ئەدەبی، و بەتایبەتی شیعری ھاوچەرخ، مانایەکی جێگیر و پێشوەختە دیاریکراوی نییە، و مانا لە پرۆسەیەکی دینامیکیی نێوان دەق و خوێنەردا بنیات دەنرێت. بە بڕوای ئەو، ناڕوونی، ھەڵپەسێردراوی و پچڕانە زمانییەکان لاوازی نین، بەڵکوو سەرچاوەگەلێکن کە بواری لێکدانەوە فراوانتر دەکەن.<ref name="mahjoubi" /> لە وتاری «قەیرانی شیعر و ڕێگاکانی دەربازبوون لێی»دا (مانگنامەی ''فرهنگ توسعه''، ئایار–حوزەیرانی ٢٠٠١)<ref name="ensani" /> دەنووسێت: «قەیران، بە مانا گشتییەکەی، ڕەنگە ئاماژە بێت بۆ شتێک لە دەرەوەی شیعر. کەواتە دادپەروەرانە نییە قەیران بخرێتە ئەستۆی شیعری ھاوچەرخ.»<ref name="mahjoubi" /> ئەو بنەماکانی شیعری پاشنیمایی لە وتاری «تەوەر و تایبەتمەندییەکانی شیعری پاشنیمایی»دا (گۆڤاری ''کارنامه''، ئازار–ئایاری ١٩٩٩) داڕشت.<ref name="ensani" /> ''خبرآنلاین'' بنەماکانی تیۆری «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا» بەم شێوەیە کورت دەکاتەوە: «زمانمەندیی شیعر» (زمان وەک بابەتی شیعر نەک ئامرازەکەی)، «دواخستنی مانا»، «ڕاکردن لە ڕستەسازی»، و «گاڵتەوگەپ و پارۆدی».<ref name="khabar" /> باباچاھی لەو چاوپێکەوتنەی ئیسنادا کە پێشتر ئاماژەی پێ کرا، «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا» لە «شیعری دیکە» (''شعر دیگر'')ی دەیەی ١٩٦٠ جیا دەکاتەوە؛ ڕەوتێک کە بە بڕوای ئەو شاعیرانی وەک بیژەن ئیلاھی و {{Interlanguage link|ھووشەنگ چالەنگی|fa|هوشنگ چالنگی}} سەر بەون و شیعری ڕۆیاییش لێیەوە نزیکە. بە گوتەی ئەو، «شیعری دیکە» ڕێز لە یەکپارچەیی ئەندامیی خۆی دەگرێت و «ڕێکخراو و ناوەندگەرا»یە، لە کاتێکدا «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا» «سەر بە سەردەمی گومانە»: ناوەندگریزە، لە «گێڕانەوە فرەییەکان» پێک ھاتووە کە ئاگاداری «خودە ناوەکییە جیاوازەکانی مرۆڤ»ن، و کۆتاییەکانی کراوەن. ئەو شیعری ڕۆیایی بە «پێکھاتەگەرا» و «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا» بە «پاشپێکھاتەگەرا»، «لە ڕووکەشدا پەرتەوازە، فرەگێڕانەوە» و «خوێنەرتەوەر» ناو دەبات.<ref name="isna1401" /> لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ [[ئاژانسی ھەواڵی مێھر]] (٢٠٠٦) گرنگیدانی شاعیرانی ئەمڕۆی بە «ژێرخانی قووڵی دەروونی» بە «جۆرێک لە عیرفان» وەسف کرد،<ref name="mehr">{{cite web|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی: توجه شاعران امروز به ژرف ساختار روانشناسانه نوعی عرفان است|trans-title=عەلی باباچاھی: گرنگیدانی شاعیرانی ئەمڕۆ بە ژێرخانی قووڵی دەروونی جۆرێکە لە عیرفان|url=http://www.mehrnews.com/fa/NewsDetail.aspx?NewsID=394701|website=[[ئاژانسی ھەواڵی مێھر]]|date=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦|archive-url=https://web.archive.org/web/20120303130900/http://www.mehrnews.com:80/fa/NewsDetail.aspx?NewsID=394701|archive-date=٣ی ئازاری ٢٠١٢|access-date=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> و لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ڕادیۆ زەمانە (٢٠٠٨) ئامادەبوونی ژنی لە شیعرەکانیدا بە «ئارەزووی جۆرێک لە تازەیی، جۆرێک لە زیندوویی» وەسف کرد.<ref name="zamaneh2008">{{cite web|language=fa|author=مجتبا پورمحسن|script-title=fa:عاشقیت اتهام است؟ می‌پذیرم (گفت‌وگو با علی باباچاهی دربارهٔ نقش عشق در شعر)|trans-title=ئەوینداری تۆمەتە؟ قبووڵی دەکەم (چاوپێکەوتن لەگەڵ عەلی باباچاھی دەربارەی ڕۆڵی ئەوین لە شیعردا)|url=http://zamaaneh.com/pourmohsen/2008/02/post_104.html|website=ڕادیۆ زەمانە|date=١٥ی شوباتی ٢٠٠٨|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625013317/https://zamaaneh.com/pourmohsen/2008/02/post_104.html|archive-date=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|access-date=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> باوەڕی وابوو کە شیعر تەنانەت دوای ڕۆیشتنی شاعیریش ڕێگای خۆی درێژە پێ دەدات.<ref name="mahjoubi" /> ھەروەھا گوتی کە شیعرەکانی قەرزاری «ئەو دڵەڕاوکێیانەن» کە بە گوتەی خۆی «بە توندی گەمارۆی دەدەن»، و زیادی کرد کە لەنێو ئەم ھەموو شتەدا «گاڵتەوگەپ بە ھانامەوە دێت».<ref name="zamaneh2023" /> بە گوتەی حوسێن نووشئازەر، باباچاھی «شیعری ناڕەزایەتی»ی لە «دروشم» یان «ھاوار»ی ڕووت جیا دەکردەوە و جەختی لەسەر ڕەھەندە ھونەرییەکەی دەکردەوە: بە بڕوای ئەو، شیعری ناڕەزایەتی نابێت لاسایی ڕاستییە تاڵە کۆمەڵایەتییەکان بکاتەوە، بەڵکوو دەبێت لە ڕێگەی خەیاڵ، بیر و ئامرازەکانی زمانەوە بیانگۆڕێت بۆ «ڕاستیی ھونەری». ئەو گاڵتەوگەپی گرۆتێسک و وەستایەتیی زمانیی شیعرەکانی بە بەرھەمی ڕووبەڕووبوونەوەی کارەسات دەزانی، جەختی دەکردەوە کە شاعیر دەبێت بە ڕێبازێکی ھەڵوەشێنەرانە خۆی لە ئایدیالیزمە کۆنەکان و لە گوتارەکانی دەسەڵات داببڕێت، و ھەم [[سانسۆرکردن|سانسۆری]] فەرمی و ھەم خۆسانسۆری بە دوو بەڵای کاری داھێنەرانە دادەنا.<ref name="noushazar" /> == ڕەخنەی ئەدەبی و مشتومڕەکان == باباچاھی وەک ڕەخنەگر قەڵەمێکی تیژی ھەبوو. کتێبەکەی ''گزاره‌های منفرد'' («گوزارە تاکەکان»)، کە شاعیران پلەبەندی دەکات و بە ڕاشکاوی ڕەخنە لە ھەندێک ڕەوت دەگرێت، کاردانەوەی زۆری لێ کەوتەوە. ناسراوترین مشتومڕی تیۆریی ئەو لەگەڵ ڕەزا بەراھەنی بوو و بە «شەڕی تاران–تۆرۆنتۆ» لە یادەوەرییەکاندا ماوەتەوە. ھەروەھا ڕەخنەی لە ڕەوتی «سادەنووسی» (''ساده‌نویسی'') لە شیعردا گرت، بەتایبەتی لە بۆچوونەکانی محەممەد شەمسی لەنگەروودی و سەید عەلی ساڵحی.<ref name="khabar" /> بە گوتەی عەلی مەسعوودینیا، باباچاھی، بەتایبەتی لە دەیەکانی ١٩٩٠ و ٢٠٠٠دا، بەردەوام لە ململانێدا بوو لەگەڵ ڕەخنەگر و شاعیرانی دیکە، و جاری وا ھەبوو دەگەیشتە ڕادەی «توندوتیژیی زارەکی»؛ مەسعوودینیا پێکدادانەکانی ئەو لەگەڵ ڕەزا بەراھەنی و مەنووچێھر ئاتەشی بە «یادگاری بەنرخ» لە سەردەمێک دادەنێت کە شیعر ھێشتا بابەتی گفتوگۆ و مشتومڕ بوو، و بیر دەخاتەوە کە باباچاھی دواتر گوتی: «ئیتر وەڵامی ھیچ کەسێکی خوار بەراھەنی نادەمەوە!»<ref name="masoudinia" /> دەربارەی مشتومڕی شاپوور جۆرکێش دژی تیۆرەکانی باباچاھی و وەڵامی ڕەزا بەراھەنی بۆ جۆرکێش، بڕوانە [[#ھاوسەفەرانی پاسەکەی ئەرمەنستان|خوارەوە]]. == ھەڵسەنگاندنی ڕەخنەیی == محەممەد شەمسی لەنگەروودی لە ''تاریخ تحلیلی شعر نو''دا یەکەم کۆمەڵە شیعری باباچاھی، ''در بی‌تکیه‌گاهی''، بە شیعرێکی سۆزدار و پڕوێنە، کۆمەڵایەتیتەوەر و بارگاویی خەمێکی خۆوێرانکەر وەسف دەکات، کە ھەرچەندە ھەستیار و «لاوانە» بوو، ھەم بازنە سیاسییەکان و ھەم لایەنگرانی «ھونەر بۆ ھونەر»ی بەدڵ بوو و ناوبانگی دەرکرد.<ref name="langroudi3">{{cite book|language=fa|author=محمد شمس لنگرودی|script-title=fa:تاریخ تحلیلی شعر نو|trans-title=مێژووی شیکاریی شیعری نوێ|volume=3|publisher=نەشری مەرکەز|location=تاران|page=462}}</ref> بە بڕوای ئەو، باباچاھی لە کۆمەڵەی دووەمدا، ''جهان و روشنایی‌های غمناک''، بە ئاوازێکی وتاربێژانە و پڕوێنە، لە ژێر کاریگەریی [[فرووغ فەڕوخزاد]]دا، ھەمان ڕێگای درێژە پێ دا،<ref name="anon2">{{cite book|language=fa|author=محمد شمس لنگرودی|script-title=fa:تاریخ تحلیلی شعر نو|trans-title=مێژووی شیکاریی شیعری نوێ|volume=4|publisher=نەشری مەرکەز|location=تاران|pages=90–95}}</ref> و کۆمەڵەی سێیەم، ''از نسل آفتاب''، جگە لە کێشدا گۆڕانێکی چۆنایەتیی ئەوتۆ نیشان نادات؛ لەم بوارەدا، بە گوتەی لەنگەروودی، دەستکەوتەکانی فەڕوخزاد و م. ئازاد درێژە پێ دەدات و ھەنگاوێکە لە کێشە نیماییەکانەوە بەرەو شیعری ئازاد.<ref name="anon3">{{cite book|language=fa|author=محمد شمس لنگرودی|script-title=fa:تاریخ تحلیلی شعر نو|trans-title=مێژووی شیکاریی شیعری نوێ|volume=4|publisher=نەشری مەرکەز|location=تاران|page=349}}</ref> خوسرەو گوڵسورخیش ھەڵسەنگاندنێکی دەربارەی ''جهان و روشنایی‌های غمناک'' نووسیوە.{{ژێدەر پێویستە}} بە گوتەی ئیسفەندیار کووچە، کە بۆ ڕادیۆ زەمانە دەنووسێت، مەنووچێھر ئاتەشی لە گۆڤاری ''دنیای سخن''دا باباچاھی و دوو شاعیری دیکەی وەک ئاڵاھەڵگرانی شیعری پێشەنگی دەیەی ١٩٩٠ ناو بردبوو.<ref name="zamaneh2023" /> کووچە لە ھەڵسەنگاندنەکەیدا بۆ ''جهان متوجه شد''، پێشەکییەکە وەک «شتێکی وەک مانیفێست» دەبینێت کە شیعری ناڕەزایەتی پێناسە دەکات، و ئاماژە بەوە دەکات کە شاعیر، بە پەیڕەوی لە [[ئێدوارد سەعید]]، پێی وایە شاعیران و نووسەران ئەرکیان لەسەرە بەرانبەر بە ڕووداوەکانی دەوروبەریان، لەوانە خۆپیشاندانەکانی شەقام، بێلایەن نەبن. بە بڕوای ئەو، لەم کۆمەڵەیەدا، «لەگەڵ بڵێسەی شۆڕشی گەلی ئێران»، یارییە زمانییەکانی باباچاھی کەمتر دەبنەوە، وێنەکان «ڕووتتر» دەبن، و ئەو شیعرانەی مێژووی ٢٠٢٢یان لەسەرە «دینامیکیتر و سەرنجڕاکێشتر» دەردەکەون. کووچە ئاماژە بە ئاماژە مێژوویی و ئەدەبییەکانی ئەم شیعرانە دەکات: بۆ دێڕێکی ئەحمەد شاملوو («سەیری خوێنی سەر شۆستەکە بکە»)، بۆ ڕووداوەکانی [[بزووتنەوەی دەستووریی ئێران|شۆڕشی مەشرووتە]] و ھاوارد باسکێرڤیل، بۆ حەسەنەکی وەزیر و ''تاریخ بیهقی''، و بۆ دروشم و گەشتە پاسەوانییەکانی کۆمیتە شۆڕشگێڕییەکانی دەیەی ١٩٨٠. لە ھەمان کاتدا، دانانی سێ شیعر کە گێڕانەوە و وشەسازییان تا ڕادەیەکی زۆر وەک یەکە («ناڕەزایەتی ٣»، «ناڕەزایەتی ٨» و «ناڕەزایەتی (چیرۆکی کورت)») بە یەکێک لە خاڵە لاوازەکانی کۆمەڵەکە دادەنێت.<ref name="zamaneh2023" /> نووشئازەر لە خوێندنەوەکەیدا بۆ شیعری «ای…!» دەنووسێت کە شاعیر «بە شێوازی دێریدا» یاری بە جێناوەکان دەکات تاکوو توندوتیژیی شاراوەی دەسەڵات ئاشکرا بکات، و دێڕی «مەحبووبە ناوی دیکەم بوو» ناسنامەیەکی مێیینە بە گێڕەرەوە دەبەخشێت و، بە بڕوای ئەو، ساڵێک پێش تەقینەوەی بزووتنەوەی ژن، ژیان، ئازادی، شیعرەکە لەو بزووتنەوەیە نزیک دەکاتەوە.<ref name="noushazar" /> عەلی مەسعوودینیا لە یادداشتێکدا کە لە ڕۆژی کۆچی دوایی باباچاھیدا لە ''خبرآنلاین''دا بڵاو بووەوە، «خاڵی سەرەکی»ی بەرھەمەکانی ئەو بە «مەیلی بەردەوام»ی بۆ داھێنانی شیعرێکی «پێشنیارکەر و دژەڕەوت» دەزانێت. بە گێڕانەوەی ئەو، باباچاھی لە دەیەی ١٩٦٠دا لە بووشێھر بە شیعری نیمایی دەستی پێ کرد و لە ھەمان کاتدا وەک ڕەخنەگرێکی جیددی خۆی چەسپاند، و لە کۆتایی دەیەی ١٩٧٠ و سەرەتای دەیەی ١٩٨٠دا، بە ڕێبازێکی نوێ بەرانبەر بە کێشە لێکدراوەکان و کێشناسیی نیمایی، خۆی لە ھاوچەرخەکانی جیا کردەوە. بەڵام لووتکەی پرۆژە شیعری و ڕەخنەییەکەی لە دەیەی ١٩٩٠دا بوو، کاتێک سەرەتا ڕووی لە شیعری ئازاد کرد و پاشان، بە گەڕان بەنێو تیۆری ئەدەبی و بیرۆکە [[پاش‌ نوێگەری|پۆستمۆدێرنەکان]]دا، لە ''نم‌نم بارانم'' و ''منزل‌های دریا بی‌نشان است'' («وێستگەکانی دەریا بێشوێنەوارن»)دا تەونێکی زمانی و ناسنامەیەکی شێوەییی تایبەت بە خۆی دۆزییەوە، و ھەوڵی دا شیعرناسییەکەی لە ڕێگەی «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا» و «شیعری پاشنیمایی»یەوە ڕوون بکاتەوە. مەسعوودینیا ئەمانە وەک تایبەتمەندییەکانی ئەم شیعرە دەژمێرێت: ڕووخانی ھەڵوەشێنەرانەی پاڵپشتە بابەتییەکان، پچڕانی ڕستەسازی و گۆڕانی ئاستی زمان، ڕەوانیی زەینێک کە لەسەر تەداعی بنیات نراوە، تایبەتمەندییەکی کۆلاژئاسا، زۆریی بۆشاییە سپییەکان بۆ خوێندنەوە، و «گاڵتەوگەپێکی ڕەشی بوێرانە»، و زیادی دەکات کە باباچاھی دواتر ئەزموونی شیعری کورت، [[ھایکوو]] و شێوە سادەتر و گێڕانەوەییترەکانیشی کرد. ئەو تامەزرۆیی بۆ ئەزموونکردن بە خەسڵەتێکی «نائاسایی لەنێو شاعیرانی نەوەکەیدا» دادەنێت، شێوازی ڕەخنەیی باباچاھی بە «زۆر ھەڵبژێرخواز و نائاسایی» بەڵام بەرھەمھێنەری «دەقی ڕەخنەیی بەنرخ» دەزانێت، و ''گزاره‌های منفرد''، ''شعر امروز، زن امروز'' («شیعری ئەمڕۆ، ژنی ئەمڕۆ») و ''سه دهه شاعران حرفه‌ای'' («سێ دەیە شاعیرانی پرۆفیشناڵ») وەک ئەو کتێبانە ناو دەبات کە بەشدارییەکی «کەم نەبوو»یان لە شیکردنەوەی شیعری ھاوچەرخی ئێراندا کردووە. بە بڕوای مەسعوودینیا، کە پێشتر نووسینێکی بە ناونیشانی «گلادیاتۆری تەنیا و ڕووگرژ» بۆ تەرخان کردبوو، شیعری باباچاھی «مافی خۆی پێ نەدرا»، و خودی ئەو، سەرەڕای پێگەی وەک کەسایەتییەکی کاریگەر و تیۆرداڕێژی ئەدەبیاتی ئێران، «بە ئەندازەی بەھای ڕاستەقینەی خۆی قەدری نەزانرا»؛ بەشێک لەمە دەگەڕێنێتەوە بۆ ئەوەی کە باباچاھی «بە سەرسەختی» و «بە ھەموو بوونیەوە» بەرگریی لە شیعرەکەی دەکرد.<ref name="masoudinia" /> بەپێی ''ایران امروز''، نووسینە ڕەخنەییەکان دەربارەی بەرھەمەکانی جەختیان لەسەر ئەوە کردووەتەوە کە ھەندێک لە شیعرەکانی لەسەر ئەزموونی فۆرمالیستی و یاریکردن بە پێکھاتەکانی زمان بنیات نراون، لە کاتێکدا ھەندێکی دیکەیان ڕەخنەی کۆمەڵایەتی، گاڵتەوگەپ و خەمە سیاسییەکانی ئەو ڕەنگ دەدەنەوە.<ref name="ie-obit" /> بەھزاد خواجات لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ئیبنا دوای کۆچی دوایی باباچاھی، ئەوی بە کەسایەتییەکی «گشتگیر» ناو برد و گوتی ھەرچەندە ڕەنگە ھیچ کەس لە فراوانیی چالاکیدا بەرانبەر بە شاملوو نەبێت، باباچاھی «ھەڵبژاردەیەکی شایانی سەرنجە کە دەتوانێت لە پاڵ کەسایەتییەکی گەورەی وەک شاملوو، یان لە ئاسۆیەکی دیکەدا لە پاڵ ڕەزا بەراھەنیدا ڕابوەستێت». بە گوتەی خواجات، تیۆرەکانی باباچاھی کەشی فرەیی دوای دەیەی ١٩٩٠ و وەرچەرخانی شیعر بەرەو «ناوەندێتیی زمان»یان «ڕوون و ئەکادیمی کرد»، و ھەمیشە شیعرەکانی بنەمای تیۆرەکانی بوون. بە پێچەوانەی زۆرێک لە ھاوچەرخەکانی کە نیگەرانی پاراستنی «شکۆی نەریتی»ی خۆیان بوون، ئەو مەترسیی «شیعری ئەزموونگەر»ی گرتە ئەستۆ و، بەتایبەتی لە ماوەی سەرپەرشتیکردنی لاپەڕەکانی شیعری ''آدینه''دا، بە ناساندنی شاعیرانی گەنج پەیوەندییەکی قووڵی لەگەڵ نەوەی نوێدا دروست کرد. خواجات گاڵتەوگەپی «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا» وەک ئامرازێک بۆ بەرەنگاربوونەوەی «گێڕانەوە گەورە پیرۆزەکان» دەبینێت: بەم شێوەیە، بە بڕوای ئەو، یار، کە لە شیعری نەریتیدا بوونەوەرێکی پیرۆز و دەستپێنەگەیشتوو بوو، لە بەرھەمەکانی باباچاھیدا دەبێتە کارەکتەرێکی ئاسایی و ڕۆژانە.<ref name="ibna-khajat">{{cite web|language=fa|author=مرضیه نگهبان مروی|script-title=fa:علی باباچاهی؛ شیدایی زبان محزون (گفت‌وگو با بهزاد خواجات)|trans-title=عەلی باباچاھی: تامەزرۆیی بۆ زمانێکی خەمبار (چاوپێکەوتن لەگەڵ بەھزاد خواجات)|url=https://www.ibna.ir/news/547452|website=ئاژانسی ھەواڵی کتێبی ئێران (ئیبنا)|date=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٦|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === سیمین بێھبەھانی و عەبدولعەلی دەستغەیب === [[سیمین بێھبەھانی]] وتارێکی بە ناونیشانی «نگاهی به چند شعر باباچاهی» («ڕوانینێک بۆ چەند شیعرێکی باباچاھی») بۆ شیعرەکانی ئەو تەرخان کرد، کە لە ژمارە ٢٣ی دوومانگنامەی ئەدەبیی ''چامه''دا (نیسان–حوزەیرانی ٢٠٢٢) بڵاو بووەوە.<ref name="behbahani1401">{{cite journal|language=fa|author=سیمین بهبهانی|script-title=fa:نگاهی به چند شعر باباچاهی|trans-title=ڕوانینێک بۆ چەند شیعرێکی باباچاھی|journal=چامه|issue=23|date=نیسان–حوزەیرانی ٢٠٢٢|url=https://elmnet.ir/doc/2659296-38126|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> عەبدولعەلی دەستغەیب چەندین جار دەربارەی شیعری باباچاھی نووسیوە، بەتایبەتی لە وتاری «پۆستمۆدێرنیزم لە شیعرەکانی باباچاھیدا»، کە لە ''جهان کتاب''دا (بەرگی ١٥، ژمارە ٣–٤، ژمارەی زنجیرەیی ٢٥٤، ئایار–تەممووزی ٢٠١٠) بڵاو بووەوە،<ref name="dastgheib1389">{{cite journal|language=fa|author=عبدالعلی دستغیب|script-title=fa:پست مدرنیسم در شعرهای باباچاهی|trans-title=پۆستمۆدێرنیزم لە شیعرەکانی باباچاھیدا|journal=جهان کتاب|volume=15|issue=3–4 (254)|date=ئایار–تەممووزی ٢٠١٠|url=https://ensani.ir/fa/article/author/16177|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> و لە وتاری «نوێکارییەکانی شیعری باباچاھی زیاتر ھی ئێرەن»، کە لە ''چامه''دا (٢٠٢٢) بڵاو بووەوە.<ref name="dastgheib1401">{{cite journal|language=fa|author=عبدالعلی دستغیب|script-title=fa:تازگی‌های شعر باباچاهی این‌جایی‌تر است|trans-title=نوێکارییەکانی شیعری باباچاھی زیاتر ھی ئێرەن|journal=چامه|issue=23|date=نیسان–حوزەیرانی ٢٠٢٢|url=https://elmnet.ir/doc/2637317-16145|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> بەپێی ڕاپۆرتی ''جام جم آنلاین'' دەربارەی دانیشتنێک کە چەند ڕۆژێک دوای کۆچی دوایی باباچاھی لە کۆمەڵەی نیشتمانیی ڕەخنەگرانی ئەدەبی بۆ بەرھەمەکانی ئەو تەرخان کرا، دەستغەیب شیعری لە ''فقط از پریان دریایی زخم زبان نمی‌خورد'' («تەنیا لە پەرییە دەریاییەکان زمانلێدان ناخوات») و ''پیکاسو در آب‌های خلیج فارس'' («پیکاسۆ لە ئاوەکانی کەنداوی فارسدا») خوێندەوە. گوتی ڕەخنەگران زیاتر گرنگی بە «پلە و وابەستەیی»ی شاعیران دەدەن نەک ناسینی خۆیان و شیعرەکەیان، لە کاتێکدا چۆنایەتیی شیعر لە توانای خوێنەردایە بۆ چوونە ناو جیھانەکەیەوە؛ جیھانێک کە لە حاڵەتی باباچاھیدا، بە بڕوای ئەو، «جاری وا ھەیە کۆمیدی، جاری وا ھەیە جیددی، جاری وا ھەیە لیریکی»یە. بە گوتەی دەستغەیب، شیعری باباچاھی ھەتا کۆتایی دەیەی ١٩٩٠ لە چوارچێوەی ڕۆحی شیعری نیماییدا مایەوە؛ دوای ئەوە وشەسازی، ئەو پەیوەندییانەی بەسەر جیھانی شیعرەکەدا زاڵن، «شێوەی ڕیزکردنی وشەکان» و شێوازی چوونە ناو شیعرەکە گۆڕان. لەنێو تایبەتمەندییەکانی ئەم شیعرەدا ئاماژەی بە پەرتبوونی ڕستەکان کرد (کە بە بڕوای ئەو، مانا سەرەکییەکە لە پشتیانەوە تێدەپەڕێت)، ھەروەھا ئاماژە ناوچەییەکان، پەنابردن بۆ پەند، لایلایە و چیرۆکە فۆلکلۆرییەکان، ئاشنایەتی لەگەڵ ئەدەبی کلاسیکدا، گرۆتێسک و گاڵتەوگەپ، و دێڕی «ھیچی ھیچ لە ھیچ باشترە»ی وەک نموونەیەکی یاریکردنی شاعیر بە زمان ھێنایەوە. دەستغەیب ڕەھەندی شیعریی ''فقط از پریان دریایی...''ی بە بەھێزتر و ڕەھەندی تیۆریی ''پیکاسو...''ی بە دیارتر زانی، و جەختی کردەوە کە شیعری باباچاھی «بە ھیچ شێوەیەک ڕاکردن نییە لە مانا»: ئازار و ئەشکەنجەکانی مرۆڤی ھاوچەرخ لە پشت فۆرمە نوێیەکەیەوە شاراونەتەوە. لە کۆتاییدا گوتی ئەوەی باباچاھی لە شیعرەکەیدا دەیڵێت «نە لاساییکردنەوەیە و نە کاریگەرییە لە کتێبە پۆستمۆدێرنەکانی دیکە»، و ئەو «پۆستمۆدێرنیتەی باش تێگەیشتووە… و لە شیعرەکەیدا بە باشی بەکاری دەھێنێت».<ref name="jamejam1404">{{cite web|language=fa|author=سید محی‌الدین حسینی ارسنجانی|script-title=fa:باباچاهی پست‌مدرنیته را به‌خوبی درک کرده بود|trans-title=باباچاھی پۆستمۆدێرنیتەی باش تێگەیشتبوو|url=https://jamejamonline.ir/fa/news/1544660|website=جام جەم ئۆنلاین|date=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٦|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === فەرەج سەرکووھی === لە تشرینی یەکەمی ٢٠١١دا فەرەج سەرکووھی، کە خۆی یەکێک لە سەرنشینانی پاسەکەی ئەرمەنستان بوو، لە ستوونی «حەوت ڕۆژ، کتێب»ی [[بی بی سی فارسی|بی‌بی‌سی فارسی]]دا، کە ئەو جارە بۆ ''گل باران هزارروزه'' («گوڵبارانی ھەزار ڕۆژە») تەرخان کرابوو، بەرھەمەکانی باباچاھیی لە دوو قۆناغدا لێکۆڵییەوە. بە گوتەی ئەو، باباچاھی لە دەیەکانی ١٩٦٠ و ١٩٧٠دا، بە شیعرە ناسراوەکەی «من لە ئاوشوێنی بۆقە دەنگناخۆشەکانەوە دێم» و شیعرەکانی دیکەی ''در بی‌تکیه‌گاهی''، خۆی وەک یەکێک لە کەسایەتییە دیارەکانی شیعری ئەو سەردەمە چەسپاند. شیعرە نیماییەکانی ئەم قۆناغە ئامرازە زاڵەکانی شیعری نیمایییان وەرگرت و لە ڕێگەی «ڕەخنە و نەفیکردنی سیستەمی ھەبوو»وە چوارچێوە زاڵە کۆمەڵایەتی، سیاسی و کولتوورییەکانیان ڕەت کردەوە؛ شیعرەکانی ''جهان و روشنایی‌های غمناک''، ''از نسل آفتاب''، ''صدای شن'' و ھەندێک لە شیعرەکانی ''آوای دریامردان'' («ئاوازی دەریاپیاوان») سەر بە ھەمان چوارچێوەن. قۆناغی دووەم، بە گوتەی سەرکووھی، بەستراوەتەوە بە ھەڵچوونەکانی دەیەی ١٩٩٠، کە ئەو بە «دەیەی قەیرانی شیعری فارسی» ناوی دەبات و سەرھەڵدانی شەپۆلگەلی وەک شیعری پاشنیمایی، «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا»، شیعری ھەڵوەشێنەرانە و شیعری پۆستمۆدێرنیستی بەخۆوە بینی. سەرکووھی دەنووسێت کە باباچاھی یەکێک بوو لە پێشەنگانی گۆڕینی پێکھاتە، فۆرم و زمانی شیعری نیمایی و یەکێک لە شاعیرە کاریگەرەکانی ئەو دەیەیە، و ھەوڵی دا بنەما تیۆرییەکانی پێشنیارەکانی لە نووسینە ناشیعرییەکانیدا، بەتایبەتی ''گزاره‌های منفرد''، بخاتە ڕوو. بە بڕوای ئەو، لە سەردەمێکدا کە «ھەژاریی تیۆری» ڕەخنەی ئەو ساڵانەی بۆ وەرگرتنی ئەو چەمکانە کورت کردبووەوە کە لە ڕێگەی وەرگێڕانی یەک دوو بەرھەمی بیرمەندانی پۆستمۆدێرنەوە بڵاو ببوونەوە، شیعری باباچاھی «لە دووبارەکردنەوەی ئەم گۆڕانکارییانە تێپەڕی». لە ڕێگەی مەیلی بەرەو فرەدەنگی، کێشە لێکدراوەکان، ڕێژەگەرایی و ڕەتکردنەوەی ڕەھاکان و گێڕانەوە گەورەکان؛ لە ڕێگەی ئەزموونی نوێ لە فۆرم، زمان و ئاوازدا؛ و لە ڕێگەی ھەڵوەشاندنەوە و نامۆکردن، گرۆتێسک و «بنیاتنانی شیعر لەسەر دژایەتی و پارادۆکس»ەوە، ھەوڵی دا ڕوانگەگەلێکی نوێ بەڵام ھێشتا شیعری بخوڵقێنێت. لەبەر ئەوەی شیعرەکەی لەسەر ناسینی کولتوور و شیعری کلاسیک، شیعری نیمایی و شیعری شاملوویی و «ئەزموون و بەھرە»ی خۆی بنیات نرابوو، لەوە دوور مایەوە کە بە «یارییە زمانی و یارییە پێکھاتەیییەکان»ی ئەو دەیەیە ناو دەبران. سەرکووھی شیعرەکانی ''گل باران هزارروزه'' بە درێژەپێدەری ئەم ڕێگایە دەزانێت و پێی وایە بەرھەمەکانی ئەم قۆناغە پێگەی باباچاھی «وەک یەکێک لە کەمە شاعیرە کامڵەکانی ئەم شەپۆل یان ڕەوتە» دەچەسپێنن.<ref name="sarkouhi1390">{{cite web|language=fa|author=فرج سرکوهی|script-title=fa:هفت‌روز کتاب؛ شعر باباچاهی، نمایشنامهٔ استادمحمد و شعر ترکی صلاحی|trans-title=حەوت ڕۆژ، کتێب: شیعری باباچاھی، شانۆنامەیەکی ئوستاد محەممەد و شیعری تورکیی سەلاحی|url=https://www.bbc.com/persian/arts/2011/10/111027_l41_7_books_27oct_11|website=[[بی بی سی فارسی|بی‌بی‌سی فارسی]]|date=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === ھاوسەفەرانی پاسەکەی ئەرمەنستان === چەند سەرنشینێکی دیکەی پاسەکەی ئەرمەنستان ھاوکار، ھاوبازنەی ئەدەبی یان ڕەخنەگری باباچاھی بوون. بەپێی کانوونی نووسەرانی ئێران، ئەو بەردەوام لە کۆڕەکانی چوارشەممانی ماڵی محەممەدعەلی سێپانلۆ بەشدار دەبوو و لەم ڕێگەیەوە پەیوەندیی بە بازنەی ڕاوێژکاریی کانوونەوە کرد.<ref name="kanoon" /> خودی باباچاھی بیری دەکەوتەوە کە پێش شۆڕش لەگەڵ محەممەد موختاری، جەواد موجابی، فەرامەرز سولەیمانی، عەزیز خەلیلی، ئیسماعیل ڕەھا، محەممەد محەممەدعەلی و چەند کەسێکی دیکە لە کۆڕەکانی «سێشەممانی شیعر»دا بەشداریی کردووە، و گلەیی ئەوەی دەکرد کە موجابی، کاتێک لە کتێبێکدا بیرەوەرییەکانی ئەو سەردەمەی گێڕاوەتەوە، ناوی ئەوی نەھێناوە؛ گوتی نازانێت بۆچی.<ref name="ibna1396">{{cite web|language=fa|author=شهاب دارابیان|script-title=fa:شاملو شعرهایی چاپ می‌کرد که دوست نداشت / هر لحظه این امکان وجود دارد که ما چپ کنیم!|trans-title=شاملوو شیعرێکی چاپ دەکرد کە حەزی لێ نەبوو / ھەموو ساتێک دەکرێت وەرگەڕێین!|url=https://www.ibna.ir/news/256182|website=ئاژانسی ھەواڵی کتێبی ئێران (ئیبنا)|date=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> موجابی لە ''آینهٔ بامداد''دا، کە کۆمەڵە نووسین و چاوپێکەوتنەکانی ئەوە دەربارەی ئەحمەد شاملوو، گفتوگۆیەکی دەربارەی شاملوو لەگەڵ شاعیرانی وەک مەنووچێھر ئاتەشی، محەممەد حقووقی، محەممەدعەلی سێپانلۆ و باباچاھی بڵاو کردەوە؛<ref name="taaghche-mojabi">{{cite web|language=fa|script-title=fa:جواد مجابی: زندگینامه و معرفی کتاب‌ها (آینه بامداد)|trans-title=جەواد موجابی: ژیاننامە و ناساندنی کتێبەکانی (ئاوێنەی بامداد)|url=https://taaghche.com/author/%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%A8%DB%8C|website=تاقچە|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ھەروەھا لە ماڵی شاملوو لە یەکەمین ڕێوڕەسمی بەخشینی خەڵاتی شیعری ئەحمەد شاملوودا ئامادە بوو، کە تێیدا ''این کشتی پراسرار''ی باباچاھی یەکێک لە دوو براوەکە بوو.<ref name="zamaneh2016" /> داریووش مێعمار لە نووسینێکدا کە دوای کۆچی دوایی موجابی (٢٠٢٦) لە ''ایندیپندنت فارسی''دا بڵاو بووەوە، ڕێڕەوی شیعریی موجابی لەگەڵ ھی باباچاھی بەراورد دەکات: بە بڕوای ئەو، شاعیرانی وەک ڕەزا بەراھەنی و باباچاھی «لە ھەندێک قۆناغی ژیانی شیعریاندا ئەزموونی بنەڕەتییان لەگەڵ زمان، ڕستەسازی و فۆرمدا کرد»، و جاری وا ھەبوو بۆشاییەکی بەرچاو لە نێوان قۆناغە جیاوازەکانیاندا دروست دەبوو، لە کاتێکدا موجابی بە شێوەیەکی بنەڕەتی لە چوارچێوەی نەریتی نیمایی و شیعری ئازادی شاملوودا مایەوە.<ref name="independent1405">{{cite web|language=fa|author=داریوش معمار|script-title=fa:جواد مجابی، نویسنده‌ای که نمی‌شود او را در یک عنوان خلاصه کرد|trans-title=جەواد موجابی، نووسەرێک کە لە یەک ناونیشاندا کورت ناکرێتەوە|url=https://www.independentpersian.com/node/422164|website=ئیندیپێندێنت فارسی|date=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٧ەوە، ڕۆماننووس محەممەد محەممەدعەلی بە ھاوبەشی لەگەڵ باباچاھی سێ ژمارەی تایبەتی ''آدینه''یان دەربارەی شیعر و چیرۆکی کورت ئامادە کرد،<ref name="bbc-mohammadali">{{cite web|language=fa|script-title=fa:محمد محمدعلی؛ «باورهای خیس یک مرده» و رمان‌های اساطیری پر راز و رمز|trans-title=محەممەد محەممەدعەلی: «باوەڕە تەڕەکانی پیاوێکی مردوو» و ڕۆمانە ئەفسانەییە پڕڕازەکان|url=https://www.bbc.com/persian/articles/cqlg1eypp23o|website=[[بی بی سی فارسی|بی‌بی‌سی فارسی]]|date=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> و باباچاھی ھاوکارییەکەیانی لە ''آدینه''دا بە «ماوەیەکی زۆر باش» وەسف کرد.<ref name="ibna1396" /> محەممەدعەلی و مەسعوود بەھنوود لەو کەسانەن کە لە فیلمی دیکۆمێنتاریی ''این قیافهٔ مشکوک''دا دەربارەی ڕەھەندە شیعری و کەسییەکانی باباچاھی قسە دەکەن.<ref name="shargh">{{cite web|language=fa|author=پوریا سوری|script-title=fa:«این قیافه مشکوک» مستند شد|trans-title=«ئەم ڕووخسارە گوماناوییە» دەبێتە فیلمی دیکۆمێنتاری|url=http://old.sharghdaily.ir/news/90/07/17/13501.html|website=ڕۆژنامەی شەرق|date=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|archive-url=https://web.archive.org/web/20160611033850/http://old.sharghdaily.ir/news/90/07/17/13501.html|archive-date=١١ی حوزەیرانی ٢٠١٦|access-date=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> گۆڤاری ئەدەبیی ''بانگ''، کە شەھریار مەندەنیپوور یەکێکە لە سەرنووسەرانی، لە نیسانی ٢٠٢٣دا سێ شیعری کۆمەڵە شیعرە ناڕەزایەتییەکەی باباچاھیی بڵاو کردەوە.<ref name="baang" /> ڕەخنەگر شاپوور جۆرکێش، سەرنشینێکی دیکەی پاسەکە، یەکێک بوو لە سەرسەختترین دژبەرانی تیۆرەکانی باباچاھی. لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ مەھیار زاھید کە بە ناونیشانی «ڕوانین بەرەو داھاتوو» لە ڕۆژنامەی ''اعتماد''دا (ژمارە ١٥٤٥، ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧) بڵاو بووەوە، باباچاھیی بە «ڕۆژنامەنووس و شاعیری ھاوچەرخ» ناو برد و ئیدیعای کرد کە باباچاھی لە لاپەڕە ٧٧١ی ''گزاره‌های منفرد''دا پێنج دێڕی داوەتە پاڵ کتێبەکەی ئەو، ''هوش سبز''، کە تێیدا نین. جۆرکێش گوتی: «بەڕێز باباچاھی، کە دان بەوەدا دەنێت جەماوەرگەرایی ئەدەبیی ئەگەرییەکەی قەرزاری دەیەی ١٩٩٠یە، دەتوانێت بەم جۆرە دەستبازییە ھەر کاریگەرییەکی ئەگەریی شاملوو لەسەر خۆی ئینکار بکات»، و زیادی کرد: «لەوانەیە مافم ھەبێت تیۆرییەکی وا سەرپێیی و ناوورد بە یەکێک لە ھۆکارەکانی بنبەستی شیعری دەیەی ١٩٩٠ دابنێم».<ref name="etemad1545">{{cite journal|language=fa|author=مهیار زاهد|script-title=fa:چشم به راه آینده (جریان‌های نقد ادبی در گفت‌وگو با شاپور جورکش)|trans-title=ڕوانین بەرەو داھاتوو (ڕەوتەکانی ڕەخنەی ئەدەبی، چاوپێکەوتن لەگەڵ شاپوور جۆرکێش)|journal=اعتماد|issue=1545|date=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|url=https://www.magiran.com/newspapertoc/14622|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> بەپێی ''اعتماد''، ئەم چاوپێکەوتنە «دەنگدانەوەی بەرفراوانی ھەبوو»، و ڕەزا بەراھەنی لە وەڵامێکی درێژدا بە ناونیشانی «بۆ نەوەی بێتەمەنی سبەی» (''اعتماد''، ژمارە ١٥٦٧، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧) بەرگریی لە باباچاھی کرد: «ھەموو کەس دەزانێت کە بەڕێز باباچاھی شاعیر و ڕەخنەگری ئەدەبییە. ئەمە یەکەم جارە کەسێک بە 'ڕۆژنامەنووس' ناوی بەرێت.» بە بڕوای بەراھەنی، جۆرکێش بە دانانی وشەی «ڕۆژنامەنووس» پێش «شاعیر» ویستوویەتی باباچاھی «بچووک بکاتەوە» و دەبێت ھەم داوای لێبوردن لە ڕۆژنامەنووسان و ھەم لە باباچاھی بکات، چونکە «ھەموو ئەوەی تا ئێستا نووسیویەتی و بڵاوی کردووەتەوە سەر بە شیعر و ڕەخنەی شیعرە».<ref name="etemad1567">{{cite journal|language=fa|author=رضا براهنی|script-title=fa:پاسخ به شاپور جورکش / به نسل بی سن فردا|trans-title=وەڵام بۆ شاپوور جۆرکێش / بۆ نەوەی بێتەمەنی سبەی|journal=اعتماد|issue=1567|date=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|page=11|url=https://www.magiran.com/article/1540386|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === توێژینەوە ئەکادیمییەکان === شیعری باباچاھی بووەتە بابەتی بڕێکی بەرچاو لە کاری ئەکادیمی. ھەتا تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦، بنکەدراوەی عیلمنێت زیاتر لە ٧٠ بەڵگەنامەی زانستی لە ژێر کلیلەوشەی «علی باباچاهی»دا تۆمار دەکات (وتاری گۆڤار، وتاری کۆنفرانس، نامەی ماستەر و دکتۆرا، و کتێب)، کە ھەندێکیان خودی باباچاھی نووسیونی.<ref name="elmnet-kw">{{cite web|language=fa|script-title=fa:مقالات مرتبط با علی باباچاهی (کلیدواژه)|trans-title=وتارە پەیوەندیدارەکان بە عەلی باباچاھییەوە (کلیلەوشە)|url=https://elmnet.ir/keyword/%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%DA%86%D8%A7%D9%87%DB%8C|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لانیکەم ھەشت نامەی ماستەر و دکتۆرا، کە لە نێوان ساڵانی ٢٠١٠ و ٢٠١٦دا لە زانکۆگەلی وەک ئەراک، زابوڵ، فیردەوسیی مەشھەد، وەلیعەسری ڕەفسەنجان و پەیامی نووردا پێشکەش کراون، لایەنە جیاوازەکانی شیعری ئەو لێکدەکۆڵنەوە: پێشخستن (بەرجەستەکردن)، وێنەی یار، دوانە دژەکان، توخمە ناوچەییەکان و ناوچەگەرایی، گاڵتەوگەپ و گرۆتێسک، و پێکھاتە پۆستمۆدێرنیستییەکان.<ref name="khazaei1389">{{cite web|language=fa|author=سارا خزایی|script-title=fa:برجسته‌سازی در اشعار علی باباچاهی|trans-title=پێشخستن لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (نامەی ماستەر، زانکۆی ئەراک، ٢٠١٠)|url=https://elmnet.ir/doc/10517906-53213|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="bazzi1392">{{cite web|language=fa|author=طاهره بزی|script-title=fa:سیمای معشوق در اشعار علی باباچاهی|trans-title=وێنەی یار لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (نامەی ماستەر، زانکۆی زابوڵ، ٢٠١٣)|url=https://elmnet.ir/doc/10679289-51512|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="hashemi1393">{{cite web|language=fa|author=طاهره هاشمی|script-title=fa:تقابل‌های دوگانه در اشعار علی باباچاهی|trans-title=دوانە دژەکان لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (نامەی ماستەر، زانکۆی زابوڵ، ٢٠١٤)|url=https://elmnet.ir/doc/10845534-14801|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="palash1393">{{cite web|language=fa|author=محمود پالاش|script-title=fa:بررسی عناصر اقلیمی و بومی‌گرایی در شعر علی باباچاهی|trans-title=لێکۆڵینەوەی توخمە ناوچەییەکان و ناوچەگەرایی لە شیعری عەلی باباچاھیدا (نامەی ماستەر، زانکۆی زابوڵ، ٢٠١٤)|url=https://elmnet.ir/doc/10765268-11558|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="torabi1394">{{cite web|language=fa|author=عبدالرسول ترابی|script-title=fa:کاربرد طنز و گونه‌های آن در اشعار علی باباچاهی|trans-title=بەکارھێنانی گاڵتەوگەپ و جۆرەکانی لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (نامەی ماستەر، زانکۆی پەیامی نوور، پارێزگای فارس، ٢٠١٥)|url=https://elmnet.ir/doc/10961206-81101|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="latifnejad1394">{{cite web|language=fa|author=فرخ لطیف‌نژاد رودسری|script-title=fa:متنیّت در شعر معاصر با تکیه بر اشعار نیما، سپهری، باباچاهی|trans-title=دەقبوون لە شیعری ھاوچەرخدا، بە پشتبەستن بە شیعرەکانی نیما، سپێھری و باباچاھی (نامەی دکتۆرا، زانکۆی فیردەوسیی مەشھەد، ٢٠١٥)|url=https://elmnet.ir/doc/10931151-91402|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> محەممەدجەلیل بەھادوری و حەسەن زولفەقاری لە وتارێکدا لە ''زیبایی‌شناسی ادبی''دا (٢٠١٢) بێباکی بەرانبەر بە زنجیرەی کاتی بە یەکێک لە تایبەتمەندییەکانی شیعری دەیەی ٢٠٠٠ و شیعری باباچاھی دادەنێن: بە گوتەی ئەوان، شاعیر قۆناغە جیاوازەکان تێکەڵ دەکات، دەقێکی ناھێڵی دروست دەکات و بە ئاگاییەوە دەستکاریی ڕاستییە مێژووییەکان دەکات؛ ئەم خەسڵەتە بە بیرۆکەکانی پاشپێکھاتەگەرایان و ژاک دێریداوە دەبەستنەوە.<ref name="bahadori1391">{{cite journal|language=fa|author=محمدجلیل بهادری و حسن ذوالفقاری|script-title=fa:بررسی توالی زمان در شعر از منظر پساساختارگرایی (با نگاهی به شعر علی باباچاهی)|trans-title=زنجیرەی کات لە شیعردا لە ڕوانگەی پاشپێکھاتەگەرایییەوە (بە ئاوڕدانەوەیەک لە شیعری عەلی باباچاھی)|journal=زیبایی‌شناسی ادبی|issue=13|date=پاییزی ٢٠١٢|url=https://elmnet.ir/doc/339614-26612|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ئیبراھیم موحیببی و ھاوکارانی (٢٠١٩)، بە ڕێبازێکی شێوازناسیی مەعریفی، «شێواندنی پێکھاتەیی» و شکاندنی شێمای «دەفر و شوێن» وەک تایبەتمەندییە شێوازییەکانی شیعری ئەو دیاری دەکەن کە بە بڕوای ئەوان دەگەنە «شێمایەکی ڕیزۆمی»؛ ئەوان شێوازناسیی نەریتی بە ناتوانا دەزانن لە شیکردنەوەی شیعرگەلی لەم جۆرە.<ref name="mohebbi1398">{{cite journal|language=fa|author=ابراهیم محبی، مظاهر نیکخواه و محمد حکیم‌آذر|script-title=fa:خوانش دو شعر از علی باباچاهی بر اساس نظریهٔ طرح‌واره در سبک‌شناسی شناختی|trans-title=خوێندنەوەی دوو شیعری عەلی باباچاھی بەپێی تیۆریی شێما لە شێوازناسیی مەعریفیدا|journal=شعرپژوهی (بوستان ادب)|issue=3|date=پاییزی ٢٠١٩|url=https://elmnet.ir/doc/2137426-9252|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> محەممەدئەمین ئیحسانیی ئەستەھباناتی و محەممەدڕەزا سەرفی (٢٠٢١) باباچاھی بە «یەکێک لە پێشکەوتووترین نوێنەرانی پۆستمۆدێرنیزم لە ئێراندا» ناو دەبەن و پێکھاتەگەلی وەک ڕاکردن لە ڕستەسازی، پێکھاتەی بێسەروبەری زمان، ڕەتکردنەوەی عەقڵ و نەبوونی یەکگرتوویی و دڵنیایی لە شیعرەکەیدا لێکدەکۆڵنەوە.<ref name="ehsani1400">{{cite journal|language=fa|author=محمدامین احسانی اصطهباناتی و محمدرضا صرفی|script-title=fa:باباچاهی و مؤلفه‌های زبانی شعر پست مدرن|trans-title=باباچاھی و پێکھاتە زمانییەکانی شیعری پۆستمۆدێرن|journal=مطالعات بلاغی|volume=12|issue=23|pages=7–36|date=بەھاری ٢٠٢١|url=https://elmnet.ir/doc/2361896-42341|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> بەھزاد خواجات (٢٠٢١)، بە بەراوردکردنی یەکێک لە شیعرەکانی ئەو لەگەڵ شیعرێکی محەممەد شەمسی لەنگەروودی لە ڕوانگەی تیۆری ڕیزۆمیی ژیل دۆلۆزەوە، باباچاھی وەک نوێنەری شیعری پۆستمۆدێرنیستی و شەمسی لەنگەروودی وەک نوێنەری ڕەوتی ناسراو بە «سادەنووسی» دەناسێنێت.<ref name="khajat1400">{{cite journal|language=fa|author=بهزاد خواجات|script-title=fa:بررسی تطبیقی یک شعر از علی باباچاهی و شمس لنگرودی بر اساس نظریهٔ ریزوماتیک ژیل دلوز|trans-title=لێکۆڵینەوەی بەراوردکاریی شیعرێکی عەلی باباچاھی و شیعرێکی شەمسی لەنگەروودی بەپێی تیۆریی ڕیزۆمیی ژیل دۆلۆز|journal=قند پارسی|volume=4|issue=13|date=٢٠٢١–٢٠٢٢|url=https://elmnet.ir/doc/2660109-44164|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> عەلی محەممەدی و تاھیرە قاسمی (٢٠٢٢)، بە لێکۆڵینەوە لە ناونیشانی شیعرەکانی، گەشەسەندنی ئەو لە سەرەتایەکەوە کە مۆرکی [[نیما یووشیج|نیما]] و ڕیالیزمی پێوە بوو ھەتا چوونە ناو شیعری پۆستمۆدێرن بە ''نم‌نم بارانم'' و ''عقل عذابم می‌دهد'' («عەقڵ ئازارم دەدات») بەدوادا دەچن.<ref name="mohammadi1401">{{cite journal|language=fa|author=علی محمدی و طاهره قاسمی|script-title=fa:بررسی «عنوان» در سروده‌های علی باباچاهی از رئالیسم تا پست مدرنیسم|trans-title=«ناونیشان» لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا، لە ڕیالیزمەوە ھەتا پۆستمۆدێرنیزم|journal=تفسیر و تحلیل متون زبان و ادبیات فارسی (دهخدا)|volume=14|issue=51|date=بەھاری ٢٠٢٢|url=https://elmnet.ir/doc/2624292-3841|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ڕوناک جەوھەرزادە و ھاوکارانی (٢٠٢٢) ئاماژە بە زۆریی پێکھاتەگەلی وەک نادڵنیایی، «خوێندنەوەی بۆشاییەکان»، «مەرگی نووسەر» و پارادۆکس لە ھەمان ئەم دوو کۆمەڵەیەدا دەکەن، و خاڵە بەھێز و لاوازەکانی ئەم جۆرە شیعرە لە ئاستە زمانی، بابەتی و ئەدەبییەکاندا لێکدەکۆڵنەوە.<ref name="joharzadeh1401">{{cite journal|language=fa|author=روناک جوهرزاده، شاهرخ حکمت و مجید عزیزی|script-title=fa:تحلیل زیبایی‌شناختی نمودهای پست‌مدرنیستی در دو مجموعهٔ «نم‌نم بارانم» و «عقل عذابم می‌دهد» از علی باباچاهی|trans-title=شیکردنەوەی جوانیناسانەی دەرکەوتە پۆستمۆدێرنیستییەکان لە دوو کۆمەڵەی عەلی باباچاھیدا|journal=زیبایی‌شناسی ادبی|volume=13|issue=53|date=پاییزی ٢٠٢٢|url=https://elmnet.ir/doc/2473309-42931|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> بەپێی توێژینەوەی زەکییە محەممەدلوو و ھاوکارانی (٢٠٢٢)، [[لێکچوواندن]] باوترین شێوەی لادانی واتایی لە شیعری باباچاھیدایە، لە کاتێکدا خوازە کەمتر بەکار دێت.<ref name="mohammadlou1401">{{cite journal|language=fa|author=ذکیه محمدلو، برات محمدی و سیف‌الدین آب‌برین|script-title=fa:بررسی و نقد و تحلیل گونه‌های هنجارگریزی معنایی در شعر علی باباچاهی|trans-title=لێکۆڵینەوە، ڕەخنە و شیکردنەوەی جۆرەکانی لادانی واتایی لە شیعری عەلی باباچاھیدا|journal=زیبایی‌شناسی ادبی|volume=13|issue=52|date=ھاوینی ٢٠٢٢|url=https://elmnet.ir/doc/2603363-43427|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> مەحبووبە شیرگەردوون (٢٠٢٢)، بە لێکۆڵینەوە لە حەوت کۆمەڵە شیعری ئەو، شیعرەکەی بە شێوەیەکی سەرەکی لەسەر وەسف و لێکچوواندن بنیات نراو، بە بەکارھێنانێکی بەرفراوانی توخمە سروشتییەکان، دەبینێت و دووبارەکردنەوە وەک بەکارھاتووترین ھونەری ڕەوانبێژی دیاری دەکات.<ref name="shirgardoon1401">{{cite journal|language=fa|author=محبوبه شیرگردون|script-title=fa:بررسی جلوه‌های زیبایی‌شناسی در اشعار علی باباچاهی (مورد مطالعه: هفت مجموعهٔ شعری)|trans-title=دەرکەوتە جوانیناسییەکان لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (لێکۆڵینەوەی حەوت کۆمەڵە)|journal=زیبایی‌شناسی ادبی|volume=13|issue=53|date=پاییزی ٢٠٢٢|url=https://elmnet.ir/doc/2452699-22315|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> توێژینەوەکانی دیکە شیعری «پاسینگاھی ٢» لە ڕوانگەی جیۆڕەخنە و تیۆری «پێکھاتەی ئاسۆ»ی میشێل کۆلۆوە،<ref name="alivand1401">{{cite journal|language=fa|author=مهران عالی‌وند، کاظم دزفولیان و قدرت‌الله طاهری|script-title=fa:تحلیل منظرهٔ غروب در شعر «پسینگاهی ۲» از علی باباچاهی با توجه به نظریهٔ ساختار افق میشل کولو|trans-title=شیکردنەوەی دیمەنی ئاوابوون لە شیعری «پاسینگاھی ٢»ی عەلی باباچاھیدا بەپێی تیۆریی پێکھاتەی ئاسۆی میشێل کۆلۆ|journal=ادبیات پارسی معاصر|volume=12|issue=1|date=بەھار–ھاوینی ٢٠٢٢|url=https://elmnet.ir/doc/2567599-17941|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> و شیعری «دوری و...» بەپێی تیۆری «جیھانەکانی دەق»ی پۆڵ وێرس شی دەکەنەوە؛<ref name="latifnejad1401">{{cite journal|language=fa|author=فرخ لطیف‌نژاد رودسری|script-title=fa:تأثیر جهان اشاری در تشخیص جهان معرفتی شعر «دوری و...» اثر باباچاهی بر پایهٔ نظریهٔ بوطیقای شناختی جهان‌های متن پل ورث|trans-title=ڕۆڵی جیھانی ئاماژەیی لە دیاریکردنی جیھانی مەعریفیی شیعری «دووری و...»ی باباچاھیدا، بەپێی شیعرناسیی مەعریفیی جیھانەکانی دەقی پۆڵ وێرس|journal=نقد و نظریهٔ ادبی|volume=7|issue=2|date=٢٠٢٢–٢٠٢٣|url=https://elmnet.ir/doc/2758469-66312|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> شیعرەکەی ھەروەھا لە پاڵ شیعری کیوومەرس مونشیزادەدا بە بەکارھێنانی مۆدێلی جێفری لیچ لێکۆڵراوەتەوە.<ref name="hosseinalizadeh1403">{{cite journal|language=fa|author=آسیه حسینعلی‌زاده، هانیه صدری مجد و شاهپرک فرحبخش اصفهان|script-title=fa:نقد فرمالیستی اشعار کیومرث منشی‌زاده و علی باباچاهی بر مبنای الگوی جفری لیچ|trans-title=ڕەخنەی فۆرمالیستیی شیعرەکانی کیوومەرس مونشیزادە و عەلی باباچاھی بەپێی مۆدێلی جێفری لیچ|journal=گنجینهٔ زبان و ادبیات فارسی|volume=2|issue=1|date=بەھاری ٢٠٢٤|url=https://elmnet.ir/doc/2976965-46162|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لەیلا ئەمینی، شاھین ئۆجاق عەلیزادە و سەیدە مەندانا ھاشمیی ئەسفەھانی لە وتارێکدا لە وەرزنامەی ''مطالعات هنر اسلامی''دا (٢٠٢٤) باباچاھی و ڕەزا بەراھەنی لەنێو شاعیرە گەورەکانی «دەیەی حەفتا» (دەیەی ١٩٩٠) دادەنێن و «فرەدەنگی» لە بەرھەمەکانیاندا وەک یەکێک لە نیشانە دیارەکانی [[پاش‌ نوێگەری|پۆستمۆدێرنیزم]] لێکدەکۆڵنەوە. بەپێی ئەم توێژینەوەیە، فرەدەنگی لە شیعری ئەواندا لە کێش و مۆسیقا، جیاوازییەکانی زمان و دژیەکیی نێوان ئاستی فەرمی و ئاخاوتن، «نووسینی پەرتکەرەوە» و «نووسینی شێتانە»، و ئامادەبوونی کارەکتەرێکی شیزۆفرێنیکەوە سەرچاوە دەگرێت، و دەگاتە «ڕزگاربوون لە ستەمی مۆنۆلۆگ»، پچڕانی گێڕانەوە و ڕەتکردنەوەی تەوەری ستوونی و یەکێتیی بابەتی.<ref name="amini1403a">{{cite journal|language=fa|author=لیلا امینی، شهین اوجاق علیزاده و سیده ماندانا هاشمی اصفهانی|script-title=fa:چندصدایی در اشعار علی باباچاهی و رضا براهنی در تطبیق با تشبیه در هنرهای تجسمی معاصر|trans-title=فرەدەنگی لە شیعرەکانی عەلی باباچاھی و ڕەزا بەراھەنیدا بە بەراورد لەگەڵ لێکچوواندن لە ھونەرە شێوەکارییە ھاوچەرخەکاندا|journal=مطالعات هنر اسلامی|volume=21|issue=54|date=ھاوینی ٢٠٢٤|url=https://elmnet.ir/doc/2914597-59881|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لە وتارێکی دیکەدا، کە لە ''سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی''دا (شوبات–ئازاری ٢٠٢٥) بڵاو بووەوە، ھەمان توێژەران «شیعری پەرتکەرەوە»ی باباچاھی لێکدەکۆڵنەوە؛ چەمکێک کە بە گێڕانەوەی ئەوان لە «پەرتکردنەوە»ی دێریداوە وەرگیراوە و لە شیعری دەیەی ١٩٩٠دا لە خوێندنەوەی دەقەوە بۆ بەرھەمھێنانی دەق درێژ کراوەتەوە. ئەوان فرەدەنگی، خوێندنەوەی بۆشاییەکان و بەشداریی خوێنەر، لەجێچوونی زمان و نووسینی شێتانە، گاڵتەوگەپ و پارۆدی، تێکەڵبوونی کاتەکان، وێنەی فرەیی عاشق و مەعشووق، و دەقئاوێزان وەک پێکھاتە سەرەکییەکانی دیاری دەکەن. بە گوتەی ئەوان، باباچاھی لە زۆربەی شیعرەکانی «قۆناغی چوارەم»ی ڕێڕەوەکەیدا، بە شاراوەیی یان بە ئاشکرا، ھەندێک لە وشە و چەمکەکانی لە دەقە کۆنەکان، گۆرانی، بەیت و پەندە میللییەکانەوە وەردەگرێت.<ref name="amini1403b">{{cite journal|language=fa|author=لیلا امینی، شهین اوجاق علیزاده و سیده ماندانا هاشمی|script-title=fa:بررسی شعر افشانشی در دهه هفتاد با تکیه بر اشعار علی باباچاهی|trans-title=شیعری پەرتکەرەوە لە دەیەی ١٩٩٠دا، بە پشتبەستن بە شیعرەکانی عەلی باباچاھی|journal=سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)|volume=17|issue=106|date=شوبات–ئازاری ٢٠٢٥|url=https://elmnet.ir/doc/2878295-19912|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> جگە لە وتارە ئەکادیمییەکان، چەند کتێبێک بۆ شیعری باباچاھی تەرخان کراون، لەوانە ''رام و نارام: آتشی – باباچاهی'' («ڕام و ناڕام: ئاتەشی – باباچاھی»)ی نەسرین موزەففەری و مەرزییە نەورووزی، کە شیعری ئەو لە پاڵ شیعری مەنووچێھر ئاتەشیدا لێکدەکۆڵێتەوە؛<ref name="ramnaram1397">{{cite web|language=fa|author=نسرین مظفری و مرضیه نوروزی|script-title=fa:رام و نارام: آتشی - باباچاهی|trans-title=ڕام و ناڕام: ئاتەشی – باباچاھی (کتێب، شەلاک، ٢٠١٨)|url=https://elmnet.ir/doc/31529018-66187|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ''به سمت چهره‌های مختلفی''ی ئیبراھیم موحیببی، دەربارەی شێوازی شیعری ئەو و شیعری عەبباس سەففاری؛<ref name="mohebbibook1400">{{cite web|language=fa|author=ابراهیم محبی|script-title=fa:به سمت چهره‌های مختلفی: تحلیل سبکی اشعار علی باباچاهی و عباس صفاری بر اساس نظریهٔ شناختی|trans-title=بەرەو ڕووخسارە جیاوازەکان: شیکردنەوەی شێوازیی شیعرەکانی عەلی باباچاھی و عەبباس سەففاری بەپێی تیۆریی مەعریفی (کتێب، پاتیزە، ٢٠٢١)|url=https://elmnet.ir/doc/32033952-2742|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ''برخورد منقار پرنده به لالهٔ گوش''ی حوسێن باقری، دەربارەی «ھەڵوەشاندنەوە» لە دە کۆمەڵە شیعری ئەودا لە دەیەی ٢٠١٠؛<ref name="bagheribook1402">{{cite web|language=fa|author=حسین باقری|script-title=fa:برخورد منقار پرنده به لالهٔ گوش: شالوده‌شکنی در اشعار علی باباچاهی (ده مجموعه شعر منتشرشدهٔ دههٔ نود شمسی)|trans-title=بەرکەوتنی دەنووکی باڵندە بە نەرمەی گوێ: ھەڵوەشاندنەوە لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (کتێب، پاتیزە، ٢٠٢٣)|url=https://elmnet.ir/doc/32142092-1181|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> و ''گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی''ی جاوید تەکاوەران.<ref name="takavaran1403">{{cite web|language=fa|author=جاوید تکاوران|script-title=fa:گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی (از نم‌نم بارانم تا آئورا و دیگران من)|trans-title=پچڕان و پێکەوەبەستنە گێڕانەوەییەکان لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (کتێب، خەرەدی جاوید، ٢٠٢٤)|url=https://elmnet.ir/doc/31969986-1011|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> == خەڵات و ڕێزلێنانەکان == * براوەی ھاوبەشی یەکەمین خەڵاتی شیعری ئەحمەد شاملوو (کە لە کانوونی دووەمی ٢٠١٦دا بەخشرا) بۆ کۆمەڵە شیعری ''این کشتی پراسرار'' (نیگاھ، ٢٠١٤)، لەگەڵ ''منظومهٔ بازگشت و اشعار دیگر''ی محەممەد شەمسی لەنگەروودی. ڕێوڕەسمەکە لە ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦ لە ماڵی ئەحمەد شاملوو بەڕێوە چوو.<ref name="zamaneh2016" /><ref name="khabar" /> * ڕێزلێنان (١٤ی ئازاری ٢٠١٢): گرووپی ئەدەبیی مایا لە ناوەندی کولتووریی خانەی مەشق لە تاران ڕێوڕەسمێکی بۆ ڕێزگرتن لە باباچاھی ڕێک خست، کە تێیدا فیلمی دیکۆمێنتاریی ''این قیافهٔ مشکوک'' بۆ یەکەم جار نمایش کرا.<ref name="ibna2012">{{cite web|language=fa|script-title=fa:مراسم نکوداشت علی باباچاهی برگزار می‌شود|trans-title=ڕێوڕەسمی ڕێزلێنان لە عەلی باباچاھی بەڕێوە دەچێت|url=http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/132285/|website=ئاژانسی ھەواڵی کتێبی ئێران (ئیبنا)|date=١١ی ئازاری ٢٠١٢|archive-url=https://web.archive.org/web/20160919011313/http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/132285/|archive-date=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٦|access-date=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> == بەرھەمەکان == بەپێی بەیاننامەی کانوونی نووسەرانی ئێران، باباچاھی بیست و حەوت کۆمەڵە شیعر، حەوت کتێب لە بواری ڕەخنە و تیۆریی ئەدەبیدا و پێنج بەرھەمی توێژینەوەیی بڵاو کردووەتەوە.<ref name="kanoon" /> ''خبرآنلاین'' باس لە زیاتر لە سی و پێنج بەرگ دەکات.<ref name="khabar" /> لە خوارەوەدا ساڵەکان بە [[ڕۆژژمێری کۆچیی ھەتاوی]] و پاشان ساڵی زایینیی بەرانبەری نووسراون (ساڵی ھەتاوی نزیکەی ٢١ی ئازار دەست پێ دەکات و بۆیە دوو ساڵی زایینی دەگرێتەوە). ناونیشانەکان بە فارسیی ڕەسەن و پاشان وەرگێڕانی کوردییان نووسراون. === کۆمەڵە شیعرەکان === ئەم لیستەی خوارەوە لەسەر بنەمای سەرچاوە ڕۆژنامەوانییەکان ئامادە کراوە:<ref name="ie-obit" /><ref name="tabnak" /><ref name="mahjoubi" /> * ''در بی‌تکیه‌گاهی'' («لە بێپاڵپشتیدا»، ١٣٤٦ / ١٩٦٧) * ''جهان و روشنایی‌های غمناک'' («جیھان و ڕووناکییە خەمبارەکان»، ١٣٤٩ / ١٩٧٠) * ''از نسل آفتاب'' («لە نەوەی خۆر»، ١٣٥٣ / ١٩٧٤؛ ساڵی تۆمارکراو لە کتێبخانەی نیشتمانی: ١٣٥٢ / ١٩٧٣) – مەھرداد، ڕز<ref name="nlai851887">{{cite web|language=fa|script-title=fa:از نسل آفتاب / علی باباچاهی|trans-title=لە نەوەی خۆر / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/851887|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''صدای شن'' («دەنگی لم»، ١٣٥٦ / ١٩٧٧) – ئیبن سینا، [[تەورێز]] * ''جشن جنون'' («جەژنی شێتی»، ١٣٥٩ / ١٩٨٠) * ''از خاک‌مان آفتاب برمی‌آید'' («لە خاکمانەوە خۆر ھەڵدێت»، ١٣٦٠ / ١٩٨١) – بەھنام، تەورێز * ''آوای دریامردان'' («ئاوازی دەریاپیاوان»، ١٣٦٨ / ١٩٨٩) – عەسری جەدید<ref name="nlai576639">{{cite web|language=fa|script-title=fa:آوای دریامردان / علی باباچاهی|trans-title=ئاوازی دەریاپیاوان / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/576639|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''گزینهٔ اشعار'' («ھەڵبژاردەی شیعرەکان»، ١٣٦٩ / ١٩٩٠، وەیس؛ چاپی دووەم ١٣٧٢ / ١٩٩٣، دورسا) * ''نم‌نم بارانم'' («من نمەبارانم»، ١٣٧٥ / ١٩٩٦، دارینووش؛ چاپی دووەم، نەشری چەشمە) {{ISBN|9786002290816}}<ref name="ik9056">{{cite web|language=fa|script-title=fa:نم‌نم بارانم|trans-title=من نمەبارانم (نەشری چەشمە، چاپی دووەم، ١٣٩٠/٢٠١١، ١٨٣ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9056-nam-nam-baranam|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''منزل‌های دریا بی‌نشان است'' («وێستگەکانی دەریا بێشوێنەوارن»، ١٣٧٦ / ١٩٩٧، تکاپو؛ چاپی نوێ ١٤٠٠ / ٢٠٢١، پاتیزە) {{ISBN|9786229567203}}<ref name="ik97600">{{cite web|language=fa|script-title=fa:منزل‌های دریا بی‌نشان است|trans-title=وێستگەکانی دەریا بێشوێنەوارن (پاتیزە، ١٤٠٠/٢٠٢١، ١١٤ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/97600-manzelhaye-darya-bi-neshan-ast|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''عقل عذابم می‌دهد'' («عەقڵ ئازارم دەدات»، ١٣٧٩ / ٢٠٠٠، ھەمراھ؛ چاپی دووەم ١٣٩٢ / ٢٠١٣، زاوش) {{ISBN|9786006846095}}<ref name="ik9066">{{cite web|language=fa|script-title=fa:عقل عذابم می‌دهد|trans-title=عەقڵ ئازارم دەدات (زاوش، چاپی دووەم، ١٣٩٢/٢٠١٣، ٢٣٥ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9066-reason-hurts-me|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''قیافه‌ام که خیلی مشکوک است'' («ڕووخسارم خۆ زۆر گوماناوییە»، ١٣٨١ / ٢٠٠٢) – نەویدی شیراز و ڕاشین * ''رفته بودم به صید نهنگ'' («چووبووم بۆ ڕاوی نەھەنگ»، ١٣٨٢ / ٢٠٠٣) – پاندا، [[مەشھەد]] * ''گزینهٔ اشعار'' («ھەڵبژاردەی شیعرەکان»، ١٣٨٣ / ٢٠٠٤؛ چاپی چوارەم ١٣٩١ / ٢٠١٢) – مروارید {{ISBN|9789641911982}}<ref name="ik9099">{{cite web|language=fa|script-title=fa:گزینه اشعار علی باباچاهی|trans-title=ھەڵبژاردەی شیعرەکانی عەلی باباچاھی (مروارید، چاپی چوارەم، ١٣٩١/٢٠١٢، ٢٢٥ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9099-collected-poems|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''پیکاسو در آب‌های خلیج فارس'' («پیکاسۆ لە ئاوەکانی کەنداوی فارسدا»، ١٣٨٨ / ٢٠٠٩؛ چاپی دووەم ١٣٩٠ / ٢٠١١) – سالس {{ISBN|9789643803100}}<ref name="ik9095">{{cite web|language=fa|script-title=fa:پیکاسو در آب‌های خلیج فارس|trans-title=پیکاسۆ لە ئاوەکانی کەنداوی فارسدا (سالس، چاپی دووەم، ١٣٩٠/٢٠١١، ١٦٤ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9095-picaso-in-the-waters-of-the-persian-gulf|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''فقط از پریان دریایی زخم زبان نمی‌خورد'' («تەنیا لە پەرییە دەریاییەکان زمانلێدان ناخوات»، ١٣٨٨ / ٢٠٠٩) – نەویدی شیراز * ''گل باران هزارروزه'' («گوڵبارانی ھەزار ڕۆژە»، ١٣٩٠ / ٢٠١١؛ چاپی دووەم ١٣٩٣ / ٢٠١٤) – مروارید {{ISBN|9789641911357}}<ref name="ik9098">{{cite web|language=fa|script-title=fa:گل باران هزار روزه|trans-title=گوڵبارانی ھەزار ڕۆژە (مروارید، چاپی دووەم، ١٣٩٣/٢٠١٤، ١٦٠ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9098-golbaran-hezar-rozeh|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''هوش و حواس گل شب‌بو برای من کافی‌ست'' («ھۆش و ھەستی گوڵەشەوبۆ بۆ من بەسە»، ١٣٩١ / ٢٠١٢) – سالس {{ISBN|9789643807832}}<ref name="ik9097">{{cite web|language=fa|script-title=fa:هوش و حواس گل شب‌بو برای من کافی‌ست|trans-title=ھۆش و ھەستی گوڵەشەوبۆ بۆ من بەسە (سالس، ١٣٩٥/٢٠١٦، ٢٢٤ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9097-collected-poems|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''دنیا اشتباه می‌کند'' («دنیا ھەڵە دەکات»، ١٣٩١ / ٢٠١٢) – زاوش {{ISBN|9786009093991}}<ref name="ik9064">{{cite web|language=fa|script-title=fa:دنیا اشتباه می‌کند|trans-title=دنیا ھەڵە دەکات (زاوش، ١٣٩١/٢٠١٢، ٢١٦ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9064-the-world-is-wrong|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''بیا گوش‌ماهی جمع کنیم'' («وەرە با گوێماسی کۆ بکەینەوە»، شیعری کورت، ١٣٩١ / ٢٠١٢) – سالس {{ISBN|9789643808563}}<ref name="ik9075">{{cite web|language=fa|script-title=fa:بیا گوش‌ماهی جمع کنیم|trans-title=وەرە با گوێماسی کۆ بکەینەوە (سالس، ١٣٩٢/٢٠١٣، ٩٦ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9075-bia-goshmahi-jam-konim|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''به شیوهٔ خودشان عاشق می‌شوند'' («بە شێوەی خۆیان عاشق دەبن»، شیعری ئەوینداری، ١٣٩١ / ٢٠١٢) – مروارید {{ISBN|9789641912118}}<ref name="ik9071">{{cite web|language=fa|script-title=fa:به شیوهٔ خودشان عاشق می‌شوند|trans-title=بە شێوەی خۆیان عاشق دەبن (مروارید، ١٣٩٤/٢٠١٥، ٢٢٩ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9071-they-fall-in-love-in-their-own-way|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''باغ انار از این‌طرف است'' («باخی ھەنار لەم لایەیە»، شیعرەکانی ١٣٩٠–١٣٩١؛ ١٣٩٢ / ٢٠١٣) – نیگاھ {{ISBN|9789643517700}}<ref name="ik9052">{{cite web|language=fa|script-title=fa:باغ انار از این طرف است|trans-title=باخی ھەنار لەم لایەیە (نیگاھ، ١٣٩٢/٢٠١٣، ١٣٦ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9052-the-pomegranate-garden-is-on-this-side|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai2894290">{{cite web|language=fa|script-title=fa:باغ انار از این طرف است (۱۳۹۰–۱۳۹۱) / علی باباچاهی|trans-title=باخی ھەنار لەم لایەیە (١٣٩٠–١٣٩١) / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/2894290|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''در غارهای پر از نرگس'' («لە ئەشکەوتە پڕ لە نێرگزەکاندا»، ١٣٩٢ / ٢٠١٣) – نیگاھ {{ISBN|9789643518455}}<ref name="ik9054">{{cite web|language=fa|script-title=fa:در غارهای پر از نرگس|trans-title=لە ئەشکەوتە پڕ لە نێرگزەکاندا (نیگاھ، ١٣٩٢/٢٠١٣، ١٧٥ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9054-in-the-caves-full-of-narcissus|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''مجموعهٔ اشعار'' («کۆی شیعرەکان»، بەرگی یەکەم، ١٣٩٢ / ٢٠١٣؛ چاپی دووەم ١٤٠٠ / ٢٠٢١، ١٬٠٥٦ لاپەڕە) – نیگاھ {{ISBN|9789643518356}}؛ ئەم کۆمەڵانە لەخۆ دەگرێت: ''در بی‌تکیه‌گاهی''، ''جهان و روشنایی‌های غمناک''، ''از نسل آفتاب''، ''صدای شن''، ''از خاک‌مان آفتاب برمی‌آید''، ''آوای دریامردان''، ''با گل نارنج'' («لەگەڵ گوڵی نارنج»)، ''منزل‌های دریا بی‌نشان است''، ''نم‌نم بارانم''، ''عقل عذابم می‌دهد''، ''قیافه‌ام که خیلی مشکوک است''، ''رفته بودم به صید نهنگ'' و ''غرقی‌ها'' («خنکاوەکان»)<ref name="ik9053">{{cite web|language=fa|script-title=fa:مجموعه اشعار علی باباچاهی|trans-title=کۆی شیعرەکانی عەلی باباچاھی (نیگاھ، چاپی دووەم، ١٤٠٠/٢٠٢١، ١٬٠٥٦ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9053-collected-poems|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''این کشتی پراسرار'' («ئەم کەشتییە پڕڕازە»، ١٣٩٣ / ٢٠١٤) – نیگاھ {{ISBN|9789643518721}}<ref name="ik9055">{{cite web|language=fa|script-title=fa:این کشتی پر اسرار|trans-title=ئەم کەشتییە پڕڕازە (نیگاھ، ١٣٩٣/٢٠١٤، ١٧٦ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9055-this-mysterious-ship|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai3268693">{{cite web|language=fa|script-title=fa:این کشتی پر اسرار / علی باباچاهی|trans-title=ئەم کەشتییە پڕڕازە / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3268693|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''اتاق بر آب راه می‌روم'' («ژوورەکە، بەسەر ئاودا دەڕۆم»، ١٣٩٤ / ٢٠١٥) – سەرزەمینی ئەھووڕایی {{ISBN|9786006792408}}<ref name="ik9068">{{cite web|language=fa|script-title=fa:اتاق بر آب راه می‌روم|trans-title=ژوورەکە، بەسەر ئاودا دەڕۆم (سەرزەمینی ئەھووڕایی، ١٣٩٤/٢٠١٥، ١١٦ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9068-otagh-bar-abrah-miravam|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai3752248">{{cite web|language=fa|script-title=fa:اتاق بر آب راه می‌روم / علی باباچاهی|trans-title=ژوورەکە، بەسەر ئاودا دەڕۆم / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3752248|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''قشنگی دنیا به همین است'' («جوانیی دنیا ھەر بەمەیە»، ١٣٩٥ / ٢٠١٦) – دەریچە {{ISBN|9789648072143}}<ref name="ik9057">{{cite web|language=fa|script-title=fa:قشنگی دنیا به همین است|trans-title=جوانیی دنیا ھەر بەمەیە (دەریچە، ١٣٩٥/٢٠١٦، ١٥٢ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9057-collected-poems|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''آدم‌ها در غروب اسم ندارند'' («مرۆڤەکان لە ئێوارەدا ناویان نییە»، ١٣٩٥ / ٢٠١٦) – نیگاھ {{ISBN|9786003761247}}<ref name="ik17709">{{cite web|language=fa|script-title=fa:آدم‌ها در غروب اسم ندارند|trans-title=مرۆڤەکان لە ئێوارەدا ناویان نییە (نیگاھ، ١٣٩٥/٢٠١٦، ١٥٢ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/17709-people-have-no-name-at-sunset|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai4173916">{{cite web|language=fa|script-title=fa:آدم‌ها در غروب اسم ندارند / علی باباچاهی|trans-title=مرۆڤەکان لە ئێوارەدا ناویان نییە / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4173916|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''آئورا و دیگران من'' («ئائۆرا و ئەوانی دیکەی من»، ١٣٩٥ / ٢٠١٦) – پاتیزە {{ISBN|9786009618415}}<ref name="ik81299">{{cite web|language=fa|script-title=fa:آئورا و دیگران من|trans-title=ئائۆرا و ئەوانی دیکەی من (پاتیزە، ١٣٩٥/٢٠١٦، ١٢٢ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/81299-aoura-va-digarane-man|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai4257719">{{cite web|language=fa|script-title=fa:آئورا و دیگران من / علی باباچاهی|trans-title=ئائۆرا و ئەوانی دیکەی من / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4257719|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''این کتاب هم آدم است! عاشق می‌شود'' («ئەم کتێبەش مرۆڤە! عاشق دەبێت»، ١٣٩٧ / ٢٠١٨؛ ساڵی تۆمارکراو لە کتێبخانەی نیشتمانی: ١٣٩٦ / ٢٠١٧) – سەرزەمینی ئەھووڕایی {{ISBN|9786006792910}}<ref name="ik20683">{{cite web|language=fa|script-title=fa:این کتاب هم آدم است! عاشق می‌شود|trans-title=ئەم کتێبەش مرۆڤە! عاشق دەبێت (سەرزەمینی ئەھووڕایی، ١٣٩٧/٢٠١٨، ١٣١ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/20683-in-ketab-ham-adam-ast|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai4651802">{{cite web|language=fa|script-title=fa:این کتاب هم آدم است عاشق می‌شود / علی باباچاهی|trans-title=ئەم کتێبەش مرۆڤە، عاشق دەبێت / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4651802|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''ژوزف تو مرخصی!'' («ژۆزێف، دەتوانیت بڕۆیت!»، ھەڵبژاردەیەک کە شاعیر خۆی لە ھەموو کۆمەڵەکانی ھەڵیبژاردووە، لەگەڵ وتارێک بە ناونیشانی «کردەی کۆمەڵایەتی»؛ ١٣٩٧ / ٢٠١٨، ٢٧٤ لاپەڕە) – مانیا ھونەر {{ISBN|9786008975083}}<ref name="ibna1398" /><ref name="ik17707">{{cite web|language=fa|script-title=fa:ژوزف تو مرخصی!|trans-title=ژۆزێف، دەتوانیت بڕۆیت! (مانیا ھونەر، ١٣٩٧/٢٠١٨، ٢٧٤ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/17707-joseph|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''جهان متوجه شد (شعرهای اعتراض)'' («جیھان تێگەیشت (شیعرەکانی ناڕەزایەتی)»، چاپی یەکەم ١٤٠١) – نەشری ئافتاب، [[نەرویژ]] {{ISBN|978-1-4709-0021-2}}<ref name="aftab" /> لە ساڵی ١٤٠٣ (٢٠٢٤)دا بڵاوکەرەوەی کتێبی ھورمز ''در بی‌تکیه‌گاهی'' ({{ISBN|9786228365534}})<ref name="hormoz">{{cite web|language=fa|script-title=fa:در بی‌تکیه‌گاهی (شاعر: علی باباچاهی، انتشارات کتاب هرمز، ۱۴۰۳)|trans-title=لە بێپاڵپشتیدا (شاعیر: عەلی باباچاھی، کتێبی ھورمز، ١٤٠٣/٢٠٢٤)|url=https://elmnet.ir/doc/31883063-2521|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> و ''عقل عذابم می‌دهد''ی<ref name="hormoz2">{{cite web|language=fa|script-title=fa:عقل عذابم می‌دهد (شاعر: علی باباچاهی، انتشارات کتاب هرمز، ۱۴۰۳)|trans-title=عەقڵ ئازارم دەدات (شاعیر: عەلی باباچاھی، کتێبی ھورمز، ١٤٠٣/٢٠٢٤)|url=https://elmnet.ir/doc/31965239-81791|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> دووبارە چاپ کردەوە، و لە ساڵی ١٤٠٤ (٢٠٢٥)دا بەرگێکی بە ناونیشانی ''در غارهای نرگسی'' («لە ئەشکەوتە نێرگزییەکاندا»)، بە ئامادەکردنی عەبدوڵڵا سولەیمانی، بڵاو کردەوە ({{ISBN|9786228365824}}).<ref name="hormoz3">{{cite web|language=fa|script-title=fa:در غارهای نرگسی (شاعر: علی باباچاهی، به اهتمام عبدالله سلیمانی، انتشارات کتاب هرمز، ۱۴۰۴)|trans-title=لە ئەشکەوتە نێرگزییەکاندا (شاعیر: عەلی باباچاھی، ئامادەکردنی عەبدوڵڵا سولەیمانی، کتێبی ھورمز، ١٤٠٤/٢٠٢٥)|url=https://elmnet.ir/doc/32288124-60289|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === شیعر بۆ منداڵان و ھەرزەکاران === * ''سوغات بهار: یک شعر بلند برای کودکان و نوجوانان'' («دیاریی بەھار: شیعرێکی درێژ بۆ منداڵان و ھەرزەکاران»، تەورێز؛ ساڵی تۆمارکراو لە کتێبخانەی نیشتمانی: ١٣٣٧ / ١٩٥٨)<ref name="anon4">{{cite web|language=fa|script-title=fa:سوغات بهار: یک شعر بلند برای کودکان و نوجوانان / علی باباچاهی|trans-title=دیاریی بەھار: شیعرێکی درێژ بۆ منداڵان و ھەرزەکاران / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/861843|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|archive-url=https://web.archive.org/web/20200125195855/http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/861843|archive-date=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|access-date=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''چه کسی درِ قفس را باز کرد؟'' («کێ دەرگای قەفەزەکەی کردەوە؟»، ١٣٥٦ / ١٩٧٧) – ئیبن سینا، تەورێز<ref name="ibna2012" /><ref name="khabar" /> === ڕەخنە و تیۆریی ئەدەبی === سەرچاوەکانی ئەم لیستە:<ref name="kanoon" /><ref name="ibna2012" /> * ''گزاره‌های منفرد'' («گوزارە تاکەکان»، لێکۆڵینەوەیەکی ڕەخنەیی لە شیعری ئەمڕۆی ئێران)، بەرگی یەکەم (١٣٧٦ / ١٩٩٧، نارنج)؛ بەرگی دووەم (١٣٨٠ / ٢٠٠١، سپەنتا)؛ چاپی سێ بەرگی (١٣٨٩ / ٢٠١٠، دیبایە؛ {{ISBN|9789649961545}})<ref name="ik9094">{{cite web|language=fa|script-title=fa:گزاره‌های منفرد، سه جلد|trans-title=گوزارە تاکەکان، سێ بەرگ (دیبایە، ١٣٨٩/٢٠١٠، ٢٬٣٨٤ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9094-single-statements|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''سه دهه شاعران حرفه‌ای'' («سێ دەیە شاعیرانی پرۆفیشناڵ»، ١٣٨١ / ٢٠٠٢، ٤٨٨ لاپەڕە) – ویستار<ref name="ik9101">{{cite web|language=fa|script-title=fa:سه دهه شاعران حرفه‌ای|trans-title=سێ دەیە شاعیرانی پرۆفیشناڵ (ویستار، ١٣٨١/٢٠٠٢، ٤٨٨ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9101-se-dahe-shaer-herfeie|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''عاشقانه‌ترین‌ها'' («ئەوینداریترینەکان»، ھەڵبژاردە و لێکۆڵینەوەیەکی شیعرەکانی نێوان ١٣٠٠ و ١٣٨٠ [١٩٢١–٢٠٠١]؛ ١٣٨٤ / ٢٠٠٥) – سالس * ''بیرون پریدن از صف'' («لە ڕیز باز دان بۆ دەرەوە»، چاوپێکەوتن، ھەڵسەنگاندن و وتار، کۆکردنەوەی مازیار نەیستانی؛ ١٣٨٥ / ٢٠٠٦، میفرەغنیگار؛ چاپی نوێ ١٣٩٧ / ٢٠١٨، پاتیزە) {{ISBN|9786009618446}}<ref name="ik97579">{{cite web|language=fa|script-title=fa:بیرون پریدن از صف|trans-title=لە ڕیز باز دان بۆ دەرەوە (پاتیزە، ١٣٩٧/٢٠١٨، ٣٣٤ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/97579-biroon-paridan-az-saf|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''شعر امروز، زن امروز'' («شیعری ئەمڕۆ، ژنی ئەمڕۆ»، ھەڵبژاردە و لێکۆڵینەوە؛ ١٣٨٦ / ٢٠٠٧، ٥٢٨ لاپەڕە) – ویستار<ref name="ik9100">{{cite web|language=fa|script-title=fa:شعر امروز، زن امروز|trans-title=شیعری ئەمڕۆ، ژنی ئەمڕۆ (ویستار، ١٣٨٦/٢٠٠٧، ٥٢٨ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9100-poetry-today-woman-of-today|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''گزاره‌های پیوست'' («گوزارە پێکەوەبەستراوەکان»، نەوەد ساڵ شیعری نوێی فارسی؛ ١٣٩٣ / ٢٠١٤، ٦٢٢ لاپەڕە) – دیبایە {{ISBN|9789649961750}}<ref name="ik58674">{{cite web|language=fa|script-title=fa:گزاره‌های پیوست|trans-title=گوزارە پێکەوەبەستراوەکان (دیبایە، ١٣٩٣/٢٠١٤، ٦٢٢ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/58674-gozare-haye-peyvast|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''تأملات؛ از صفر'' («ڕامانەکان؛ لە سفرەوە»، ھەڵسەنگاندن و وتار؛ چاپی دووەم ١٣٩٨ / ٢٠١٩، ٢٥٥ لاپەڕە) – نیگاھ {{ISBN|9786003762176}}؛ بەپێی پێشەکیی باباچاھی، ناونیشانەکە دووبارەکردنەوەی ناوی زنجیرە نووسینێکە کە پێشتر بەم ناوە لە گۆڤارێکی ئەدەبیدا بڵاو ببوونەوە و دواتر لە ''بیرون پریدن از صف''دا کۆ کرانەوە، بەڵام ھیچ کام لەو نووسینانە لەم کتێبەدا نییە.<ref name="ik9063">{{cite web|language=fa|script-title=fa:تأملات؛ از صفر|trans-title=ڕامانەکان؛ لە سفرەوە (نیگاھ، چاپی دووەم، ١٣٩٨/٢٠١٩، ٢٥٥ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9063-meditations-from-zero|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === توێژینەوە و ھەڵبژاردەکان === سەرچاوەکانی ئەم لیستە:<ref name="kanoon" /><ref name="bbc-obit" /> * ''شروه‌سرایی در جنوب ایران'' («شەروەگوتن لە باشووری ئێراندا»، ١٣٦٩ / ١٩٩٠، ئیقبالی لاھووری؛ چاپی نوێ ١٣٩٦ / ٢٠١٧، پاتیزە) {{ISBN|9786009618422}}؛ لێکۆڵینەوەیەک دەربارەی «شەروە»، جۆرێک لە گۆرانیی فۆلکلۆریی خەمئامێزی باشووری ئێران<ref name="ik97695">{{cite web|language=fa|script-title=fa:شروه‌سرایی در جنوب ایران|trans-title=شەروەگوتن لە باشووری ئێراندا (پاتیزە، ١٣٩٦/٢٠١٧، ٣٠٦ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/97695-sharveh-saraee|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ھەڵبژاردەی شیعرەکانی مەنووچێھر شەیبانی (ھەڵبژاردن و لێکۆڵینەوە؛ ١٣٧٣ / ١٩٩٤) – مروارید * ''این بانگ دلاویز'' («ئەم بانگە دڵڕفێنە»، ژیان و شیعری فەرەیدوون تەوەللوللی؛ ١٣٨٠ / ٢٠٠١؛ چاپی دووەم ١٣٩٨ / ٢٠١٩) – سالس {{ISBN|9789647230018}}<ref name="ik17689">{{cite web|language=fa|script-title=fa:این بانگ دلاویز|trans-title=ئەم بانگە دڵڕفێنە (سالس، چاپی دووەم، ١٣٩٨/٢٠١٩، ٥٣٢ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/17689-selected-poems|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai639927">{{cite web|language=fa|script-title=fa:این بانگ دلاویز: زندگی و شعر فریدون تولّلی / علی باباچاهی|trans-title=ئەم بانگە دڵڕفێنە: ژیان و شیعری فەرەیدوون تەوەللوللی / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/639927|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai6012194">{{cite web|language=fa|script-title=fa:این بانگ دلاویز / علی باباچاهی|trans-title=ئەم بانگە دڵڕفێنە / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/6012194|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ھەڵبژاردەی شیعرەکانی {{Interlanguage link|مەنووچێھر نەیستانی|fa|منوچهر نیستانی}} (١٣٨٤ / ٢٠٠٥) – مروارید * ''زیباتری از جنون'' («لە شێتی جوانتر»، ژیان و شیعری ئیسماعیل شاھروودی؛ ١٣٨٧ / ٢٠٠٨؛ چاپی پێنجەم ١٤٠٣ / ٢٠٢٤) – سالس {{ISBN|9789643803544}}<ref name="ik17710">{{cite web|language=fa|script-title=fa:زیباتری از جنون|trans-title=لە شێتی جوانتر (سالس، چاپی پێنجەم، ١٤٠٣/٢٠٢٤، ٣٢٨ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/17710-ziba-tari-az-jonoun|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === وتارە ھەڵبژێردراوەکان === * «موج سوم: تعریفی محو و معلق» («شەپۆلی سێیەم: پێناسەیەکی ناڕوون و ھەڵپەسێردراو»)، ''آدینه''، ژمارە ٢٤، ئایار–حوزەیرانی ١٩٨٨ * «۵۷ سال شعر نو فارسی» («پەنجا و حەوت ساڵ شیعری نوێی فارسی»)، ''آدینه''، ژمارە ٢٥، حوزەیران–تەممووزی ١٩٨٨ * «جریان‌های شعری از دههٔ ۴۰ تا امروز» («ڕەوتە شیعرییەکان لە دەیەی ١٩٦٠ەوە ھەتا ئەمڕۆ»)، ''آدینه''، ژمارە ٢٦، تەممووز–ئابی ١٩٨٨ * «کشش تصاویر و جوشش عاطفی واژگان» («ڕاکێشانی وێنەکان و کوڵانی سۆزداریی وشەکان»)، ''آدینه''، ژمارە ٢٨، ئەیلوول–تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ * «محورها و مشخصه‌های شعر پسانیمایی» («تەوەر و تایبەتمەندییەکانی شیعری پاشنیمایی»)، ''کارنامه''، ژمارە ٤، ئازار–ئایاری ١٩٩٩ * «بحران شعر و راه برون‌رفت از آن» («قەیرانی شیعر و ڕێگاکانی دەربازبوون لێی»)، ''فرهنگ توسعه''، ژمارە ٤٩، ئایار–حوزەیرانی ٢٠٠١<ref name="nlai189097">{{cite web|language=fa|script-title=fa:بحران شعر و راه برون رفت از آن / علی باباچاهی|trans-title=قەیرانی شیعر و ڕێگای دەربازبوون لێی / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/189097|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * «حافظ و فرهنگ بازی‌های زبانی» («[[حافز]] و کولتووری یارییە زمانییەکان»)، ''سالنامهٔ حافظ‌پژوهی'' («ساڵنامەی حافزناسی»)، ژمارە ٦، ٢٠٠٣ * «گسترهٔ نامحدود معنا» («پانتایی بێسنووری مانا»)، ''رودکی''، ژمارە ٢٢، ٢٠٠٨<ref name="ensani" /> * «گاه شاهزاده‌ها از پرولتاریای زحمتکش کم‌عقده‌ترند» («جاری وا ھەیە شازادەکان لە پرۆلیتاریای زەحمەتکێش کەمگرێتربن»)، ''مهرنامه''، ژمارە ٢٦، تشرینی یەکەم–تشرینی دووەمی ٢٠١٢<ref name="mehrnameh1391">{{cite web|language=fa|author=علی باباچاهی|script-title=fa:گاه شاهزاده‌ها از پرولتاریایی زحمتکش کم‌عقده‌ترند (مهرنامه، شمارهٔ ۲۶، آبان ۱۳۹۱)|trans-title=جاری وا ھەیە شازادەکان لە پرۆلیتاریای زەحمەتکێش کەمگرێترن (مێھرنامە، ژمارە ٢٦، تشرینی یەکەم–تشرینی دووەمی ٢٠١٢)|url=https://elmnet.ir/doc/876042-10581|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * «دربارهٔ شعر "خاطرات من" احمدرضا احمدی» («دەربارەی شیعری "بیرەوەرییەکانم"ی ئەحمەدڕەزا ئەحمەدی»)، ''برگ هنر''، ژمارە ٣٢، زستانی ٢٠٢١–٢٠٢٢<ref name="bargehonar1400">{{cite web|language=fa|author=علی باباچاهی|script-title=fa:دربارهٔ شعر «خاطرات من» احمدرضا احمدی (برگ هنر، شمارهٔ ۳۲، زمستان ۱۴۰۰)|trans-title=دەربارەی شیعری «بیرەوەرییەکانم»ی ئەحمەدڕەزا ئەحمەدی (بەرگی ھونەر، ژمارە ٣٢، زستانی ٢٠٢١–٢٠٢٢)|url=https://elmnet.ir/doc/2656982-45112|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === چاوپێکەوتنەکان === ==== بە شێوەی کتێب ==== * ''تاریخ شفاهی ادبیات معاصر ایران'' («مێژووی زارەکیی ئەدەبیاتی ھاوچەرخی ئێران»)، بەرگی پێنجەم (چاوپێکەوتنی عەبدوڵڵا ساداتی مەدەنی لەگەڵ عەلی باباچاھی؛ بە سەرپەرشتیی محەممەدھاشم ئەکبەریانی؛ ١٣٨٤ / ٢٠٠٥) – ڕۆزنیگار<ref name="oralhist1384">{{cite web|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی (تهیه‌کننده: عبدالله سادات‌مدنی، زیر نظر محمدهاشم اکبریانی، انتشارات روزنگار، ۱۳۸۴)|trans-title=عەلی باباچاھی (ئامادەکردنی عەبدوڵڵا ساداتی مەدەنی، بە سەرپەرشتیی محەممەدھاشم ئەکبەریانی، ڕۆزنیگار، ١٣٨٤/٢٠٠٥)|url=https://elmnet.ir/doc/31000513-91322|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''دری به اتاق مناقشه'' («دەرگایەک بەرەو ژووری مشتومڕ»، کۆی ئەو چاوپێکەوتنانەی لە ماوەی نزیکەی سی و پێنج ساڵ چالاکیی ئەدەبیدا لەگەڵ باباچاھی کراون؛ نزیکەی ٥٠٠ لاپەڕە؛ ١٣٩٤ / ٢٠١٥) – نیگاھ {{ISBN|9786003760547}}<ref name="isna1394">{{cite web|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی: وضعیت ادبیات اسفناک است|trans-title=عەلی باباچاھی: دۆخی ئەدەبیات جێگەی داخە|url=https://www.isna.ir/news/94121710769/|website=ئاژانسی ھەواڵی خوێندکارانی ئێران (ئیسنا)|date=٧ی ئازاری ٢٠١٦|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="ibna1395">{{cite web|language=fa|script-title=fa:باباچاهی: «در ستایش مرگ» ساراماگو را در نوروز مطالعه کنید|trans-title=باباچاھی: لە نەورۆزدا ''مەرگ بە پچڕانەوە''ی ساراماگۆ بخوێننەوە|url=https://www.ibna.ir/news/233294|website=ئاژانسی ھەواڵی کتێبی ئێران (ئیبنا)|date=٢٢ی ئازاری ٢٠١٦|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> کتێبی ''بیرون پریدن از صف'' (١٣٨٥ / ٢٠٠٦)یش، جگە لە ھەڵسەنگاندن و وتار، ژمارەیەک لە چاوپێکەوتنەکانی ئەوی لەخۆ گرتووە (بڕوانە [[#ڕەخنە و تیۆریی ئەدەبی|ڕەخنە و تیۆریی ئەدەبی]]). ==== لە گۆڤار و ڕۆژنامەکاندا ==== * «شعر حجم: حدس بزن چه کسی برای تعریف "حجم" می‌آید!» («شیعری حەجم: مەزەندە بکە کێ دێت بۆ پێناسەکردنی "حەجم"!»؛ مێزگردێک بە بەشداریی {{Interlanguage link|شەمس ئاقاجانی|fa|شمس آقاجانی}}، عەلی باباچاھی، موزەففەر ڕۆیایی و یەزدان سەلەحشوور)، ''بایا''، ژمارە ٤١، ٢٠٠٦<ref name="baya1385">{{cite web|language=fa|script-title=fa:شعر حجم: حدس بزن چه کسی برای تعریف «حجم» می‌آید! (میزگرد با حضور شمس آقاجانی، علی باباچاهی، مظفر رویایی و یزدان سلحشور) (بایا، شمارهٔ ۴۱، ۱۳۸۵)|trans-title=شیعری حەجم: مەزەندە بکە کێ دێت بۆ پێناسەکردنی «حەجم»! (مێزگرد، بایا، ژمارە ٤١، ١٣٨٥/٢٠٠٦)|url=https://elmnet.ir/doc/1909011-77179|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * «آب گل‌آلود شعر» («ئاوی لێڵی شیعر»؛ مێزگردێکی نێوان عەلی باباچاھی و محەممەد شەمسی لەنگەروودی دەربارەی دۆخی ئێستای شیعر، بەشی یەکەم)، ''شرق''، ژمارە ١٨٨٢، ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣، لاپەڕە ٩<ref name="shargh1392">{{cite web|language=fa|script-title=fa:آب گل‌آلود شعر (میزگرد علی باباچاهی و محمد شمس لنگرودی)|trans-title=ئاوی لێڵی شیعر (مێزگردی نێوان عەلی باباچاھی و محەممەد شەمسی لەنگەروودی)|url=http://www.sharghdaily.ir/1392/08/26/Files/PDF/13920826-1882-98-9.pdf|website=ڕۆژنامەی شەرق|date=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|page=9|archive-url=https://web.archive.org/web/20131126055139/http://sharghdaily.ir:80/1392/08/26/Files/PDF/13920826-1882-98-9.pdf|archive-date=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * «پست‌مدرنیست بودن، اشتیاق سوزان من نیست!» («پۆستمۆدێرنیست بوون تامەزرۆییە بڵێسەدارەکەی من نییە!»؛ چاوپێکەوتنی {{Interlanguage link|عەلی عەبدوڵڵاھی|fa|علی عبداللهی}} لەگەڵ باباچاھی)، ''سینما و ادبیات''، ژمارە ٣٩، زستانی ٢٠١٣–٢٠١٤<ref name="abdollahi1392">{{cite web|language=fa|author=علی عبداللهی|script-title=fa:پست‌مدرنیست بودن، اشتیاق سوزان من نیست!؛ گفت‌وگو با علی باباچاهی (سینما و ادبیات، شمارهٔ ۳۹، زمستان ۱۳۹۲)|trans-title=پۆستمۆدێرنیست بوون تامەزرۆییە بڵێسەدارەکەی من نییە! چاوپێکەوتن لەگەڵ عەلی باباچاھی (سینەما و ئەدەبیات، ژمارە ٣٩، زستانی ٢٠١٣–٢٠١٤)|url=https://elmnet.ir/doc/425707-41498|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ==== ئاژانسە ھەواڵییەکان، ماڵپەڕەکان و میدیاکانی دیکە ==== * «توجه شاعران امروز به ژرف‌ساختار روان‌شناسانه نوعی عرفان است» («گرنگیدانی شاعیرانی ئەمڕۆ بە ژێرخانی قووڵی دەروونی جۆرێکە لە عیرفان»)، [[ئاژانسی ھەواڵی مێھر]]، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦<ref name="mehr" /> * «شاملو شعرهایی چاپ می‌کرد که دوست نداشت / هر لحظه این امکان وجود دارد که ما چپ کنیم!» («شاملوو شیعرێکی چاپ دەکرد کە حەزی لێ نەبوو / ھەموو ساتێک ئەگەری ئەوە ھەیە وەرگەڕێین!»؛ چاوپێکەوتنی شەھاب دارابیان لەگەڵ باباچاھی دەربارەی پەنجا ساڵ شاعیرییەکەی)، ئیبنا، ١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨<ref name="ibna1396" /> * «نگاهم به فضای مجازی مثل مجلهٔ آدینه است / همچنان ایستاده‌ام» («ڕوانینم بۆ فەزای مەجازی وەک گۆڤاری ئادینەیە / ھێشتا ڕاوەستاوم»؛ چاوپێکەوتنێک بە بۆنەی حەفتا و حەوتەمین ساڵڕۆژی لەدایکبوونی)، ئیبنا، ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩<ref name="ibna1398" /> * «برخی با شعرهای "رویایی" میانه خوبی نداشتند» («ھەندێک کەس لەگەڵ شیعرەکانی "ڕۆیایی"دا ڕێک نەبوون»؛ چاوپێکەوتنی نیدا وەلیپوور لەگەڵ باباچاھی دەربارەی یەدوڵڵا ڕۆیایی)، ئیسنا، ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٢<ref name="isna1401" /> * «روایت علی باباچاهی از مسیر شعر معاصر / جبر متفاوت‌نویسی» («گێڕانەوەی عەلی باباچاھی لە ڕێڕەوی شیعری ھاوچەرخ / ناچاریی جیاوازنووسین»؛ چاوپێکەوتنی شیرزاد بەستامی لەگەڵ باباچاھی، کە بەپێی ئیبنا لە ناوەڕاستی دەیەی ٢٠١٠دا لە پەراوێزی فیستیڤاڵێکی شیعردا لە [[خوڕەماوە]] کراوە و دوای کۆچی دوایی ئەو بڵاو کراوەتەوە)، ئیبنا، ٢٦ی شوباتی ٢٠٢٦<ref name="ibna547535">{{cite web|language=fa|script-title=fa:روایت علی باباچاهی از مسیر شعر معاصر / جبر متفاوت‌نویسی|trans-title=گێڕانەوەی عەلی باباچاھی لە ڕێڕەوی شیعری ھاوچەرخ / ناچاریی جیاوازنووسین|url=https://www.ibna.ir/news/547535|website=ئاژانسی ھەواڵی کتێبی ئێران (ئیبنا)|date=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٦|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ==== چاوپێکەوتن و شیعرخوێندنەوە لە میدیا فارسیزمانەکانی دەرەوەی ئێراندا ==== * «عاشقیت اتهام است؟ می‌پذیرم» («ئەوینداریت تۆمەتە؟ قبووڵی دەکەم»؛ چاوپێکەوتنی موجتەبا پوورموحسین لەگەڵ باباچاھی دەربارەی ڕۆڵی ئەوین لە شیعردا)، ڕادیۆ زەمانە، ١٥ی شوباتی ٢٠٠٨<ref name="zamaneh2008" /> * شیعرخوێندنەوە بۆ ڕادیۆ زەمانە: دوای ڕێوڕەسمی بەخشینی یەکەمین خەڵاتی شیعری ئەحمەد شاملوو، باباچاھی دوو شیعری لە کۆمەڵە براوەکەی، ''این کشتی پراسرار''، بۆ ئەم ڕادیۆیە خوێندەوە (ڕاپۆرتی محەممەد تەنگستانی، ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦).<ref name="zamaneh2016" /> * «ای…» و دوو شیعری دیکە: سێ شیعر لە کۆمەڵە شیعرە ناڕەزایەتییەکەی ''جهان متوجه شد''، کە شاعیر خۆی بۆ گۆڤاری ئەدەبیی ''بانگ'' ھەڵیبژاردوون؛ ئەم گۆڤارە بەپێی ناساندنی خۆی گۆڤارێکی سەربەخۆیە کە لە دەرەوەی ئێران بە سەرپەرشتیی شەھریار مەندەنیپوور و حوسێن نووشئازەر دەردەچێت (٢٠ی نیسانی ٢٠٢٣).<ref name="baang" /> === تۆمارە دەنگییەکان (شیعرخوێندنەوە) === * ''امضای یادگاری: گزیدهٔ اشعار علی باباچاهی'' («واژۆی یادگاری: ھەڵبژاردەی شیعرەکانی عەلی باباچاھی»، بە دەنگی شاعیر؛ ١٣٨٨ / ٢٠٠٩) – تەحقیقاتی نەزەری، [[ئەسفەھان]]<ref name="nlai1846576">{{cite web|language=fa|script-title=fa:امضای یادگاری: گزیدهٔ اشعار علی باباچاهی / علی باباچاهی|trans-title=واژۆی یادگاری: ھەڵبژاردەی شیعرەکانی عەلی باباچاھی / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/1846576|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''این‌طوری فکر می‌کند'' («ئاوا بیر دەکاتەوە»، بە دەنگی شاعیر؛ شیعرەکانی ''پیکاسو در آب‌های خلیج فارس''؛ ١٣٩١ / ٢٠١٢) – دامەزراوەی تۆڕی دەنگیی خۆشبەیان * شیعرخوێندنەوەکەی لە شەوی حەوتەمی دە شەوەکەی گوێتەدا (١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧؛ تۆماری دەنگی، ٣:٣٥)، بڵاوکراوە لە ماڵپەڕی ئازادی<ref name="azadi-babachahi-audio" /> === وەرگێڕانەکان === شیعرەکانی باباچاھی بۆ چەند زمانێک، لەوانە ئینگلیزی، ھۆڵەندی، کوردی و عەرەبی، وەرگێڕدراون.<ref name="artebox" /> * ''این هم یک شوخی بود'' (''This Too Was a Joke'' – «ئەمەش گاڵتەیەک بوو»، ھەڵبژاردەیەکی شیعریی دووزمانە بە وەرگێڕانی ئینگلیزیی سەعید سەعیدپوور؛ بە ئامادەکردنی ئەییووب سادقیانی؛ ١٣٩٠ / ٢٠١١؛ ساڵی تۆمارکراو لە کتێبخانەی نیشتمانی: ١٣٨٩ / ٢٠١٠) – ویستار<ref name="artebox" /><ref name="nlai1975258">{{cite web|language=fa|script-title=fa:این هم یک شوخی بود / علی باباچاهی|trans-title=ئەمەش گاڵتەیەک بوو / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/1975258|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''از روزهای روشن'' («لە ڕۆژە ڕووناکەکانەوە»، ھەڵبژاردەیەکی شیعری بە وەرگێڕانی کوردیی بابەک سەحرانەوەرد){{ژێدەر پێویستە}} == بەرھەمەکان دەربارەی باباچاھی == === فیلمی دیکۆمێنتاری === * ''این قیافهٔ مشکوک'' («ئەم ڕووخسارە گوماناوییە»، ٢٠١١)، فیلمێکی دیکۆمێنتاریی نەوەد خولەکی بە دەرھێنانی {{Interlanguage link|وەحید عەلیزادە ڕەززازی|fa|وحید علیزاده رزازی}} دەربارەی شیعر و ژیانی باباچاھی، کە لە ھاوینی ٢٠١١دا وێنە گیراوە.<ref name="bbc-obit" /><ref name="zamaneh2023" /><ref name="shargh" /> لەم فیلمەدا ئەم کەسانە دەربارەی ڕەھەندە شیعری و کەسییەکانی باباچاھی قسە دەکەن: ھووشەنگ چالەنگی، مەسعوود بەھنوود، محەممەد محەممەدعەلی، محەممەد قائید، مێدیا کاشیگەر، ئەحمەد پووری، فەتحوڵڵا بینیاز، فەڕخوندە حاجیزادە، بەھزاد خواجات، ڕەزا عامری، ئەردەشیر ڕوستەمی، عەلی عەبدوڵڵاھی، عەلیڕەزا موجابی و بابەک سەحرانەوەرد.<ref name="shargh" /> فیلمەکە بۆ یەکەم جار لە ١٤ی ئازاری ٢٠١٢دا لەو ڕێوڕەسمی ڕێزلێنانەدا نمایش کرا کە گرووپی ئەدەبیی مایا لە ناوەندی کولتووریی خانەی مەشق لە تاران ڕێکی خستبوو.<ref name="ibna2012" /> * ''باور کنید این هم یک شوخی بود'' («باوەڕ بکەن، ئەمەش گاڵتەیەک بوو»، ٢٠١٤)، فیلمێکی دیکۆمێنتاری بە دەرھێنانی موحسین مووسەویی میرکەلایی.<ref name="mahjoubi" /><ref name="tabnak" /> ئەم فیلمە لە ساڵی ١٣٩٦ (٢٠١٧)دا لەلایەن بڵاوکەرەوەی سەرزەمینی ئەھووڕاییەوە لە قوتوویەکدا بڵاو کرایەوە کە دیسکێکی DVD و کتێبێکی ٦٦ لاپەڕەیی بە ناونیشانی ''باور کنید: این هم یک شوخی بود!'' لەخۆ دەگرێت {{ISBN|9786006792477}}<ref name="ik110132">{{cite web|language=fa|script-title=fa:دی‌وی‌دی مستند زندگی و آثار باباچاهی و کتاب «باور کنید: این هم یک شوخی بود!»|trans-title=DVDی فیلمی دیکۆمێنتاریی ژیان و بەرھەمی باباچاھی، لەگەڵ کتێبی «باوەڕ بکەن: ئەمەش گاڵتەیەک بوو!» (سەرزەمینی ئەھووڕایی، ١٣٩٦/٢٠١٧، ٦٦ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/110132-babachahi|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai3969267">{{cite web|language=fa|script-title=fa:باورکنید: این هم یک شوخی بود / علی باباچاهی|trans-title=باوەڕ بکەن: ئەمەش گاڵتەیەک بوو / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3969267|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === کتێبەکان === * ''کتاب درنگ'' («کتێبی وەستان و ڕامان»، دەفتەری یەکەم: شیعر و ژیانی عەلی باباچاھی؛ بە ئامادەکردنی محەممەد لووتیج) – تەحقیقاتی نەزەری، ئەسفەھان؛ بنکەدراوەی عیلمنێت ئەم کتێبە بە ناونیشانی «کتاب رنگ: ویژهٔ حیات ادبی علی باباچاهی» («کتێبی ڕەنگ: تایبەت بە ژیانی ئەدەبیی عەلی باباچاھی») و بە ساڵی ١٣٨٧ (٢٠٠٨) تۆمار دەکات.<ref name="rang1387">{{cite web|language=fa|script-title=fa:کتاب رنگ: ویژهٔ حیات ادبی علی باباچاهی (به اهتمام محمد لوطیج، انتشارات تحقیقات نظری، ۱۳۸۷)|trans-title=کتێبی ڕەنگ: تایبەت بە ژیانی ئەدەبیی عەلی باباچاھی (ئامادەکردنی محەممەد لووتیج، تەحقیقاتی نەزەری، ١٣٨٧/٢٠٠٨)|url=https://elmnet.ir/doc/30414066-41671|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''هفتاد گل زرد: علی باباچاهی در وضعیت دیگر'' («حەفتا گوڵی زەرد: عەلی باباچاھی لە دۆخێکی دیکەدا»، کۆکردنەوەی محەممەد لووتیج؛ چاپی یەکەم ١٣٩٣ / ٢٠١٤، ٢٤٠ لاپەڕە) – سەرزەمینی ئەھووڕایی {{ISBN|9786006792194}}؛ بەپێی ناساندنی کتێبەکە لە ماڵپەڕی ئێران کتێب، سێ دەیەی یەکەمی ڕێڕەوی شیعریی باباچاھی ناگرێتەوە، بەڵکوو تایبەتمەندییەکانی شیعرەکەی لە ''نم‌نم بارانم''ەوە دەخوێنێتەوە، و لە جیاتی ھەڵسەنگاندنی چۆنایەتیی شیعرەکان، ھەوڵ دەدات بە شیکردنەوەی پێکھاتەکانیان «کلیلەکانی خوێندنەوەی شیعرەکان» بخاتە بەردەستی خوێنەر.<ref name="ik9093">{{cite web|language=fa|script-title=fa:هفتاد گل زرد|trans-title=حەفتا گوڵی زەرد (سەرزەمینی ئەھووڕایی، ١٣٩٣/٢٠١٤، ٢٤٠ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9093-seventy-yellow-flowers|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="haftad1393">{{cite web|language=fa|script-title=fa:هفتاد گل زرد: علی باباچاهی در وضعیت دیگر (گردآورنده: محمد لوطیج، انتشارات سرزمین اهورایی، ۱۳۹۳)|trans-title=حەفتا گوڵی زەرد: عەلی باباچاھی لە دۆخێکی دیکەدا (کۆکردنەوەی محەممەد لووتیج، سەرزەمینی ئەھووڕایی، ١٣٩٣/٢٠١٤)|url=https://elmnet.ir/doc/30635607-12312|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * فەڕوخ لەتیفنەژاد، ''نحوهٔ تشکیل و دریافت متن در اشعار معاصر (نیما، سپهری و باباچاهی)'' («چۆنیەتیی پێکھاتن و وەرگرتنی دەق لە شیعری ھاوچەرخدا: نیما، سپێھری و باباچاھی»)، سوخەن، ١٣٩٦ / ٢٠١٧.<ref name="latifbook1396">{{cite web|language=fa|author=فرخ لطیف‌نژاد|script-title=fa:نحوهٔ تشکیل و دریافت متن در اشعار معاصر (نیما، سپهری و باباچاهی) (کتاب، انتشارات سخن، ۱۳۹۶)|trans-title=پێکھاتن و وەرگرتنی دەق لە شیعری ھاوچەرخدا: نیما، سپێھری و باباچاھی (کتێب، سوخەن، ١٣٩٦/٢٠١٧)|url=https://elmnet.ir/doc/31392088-21231|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * نەسرین موزەففەری و مەرزییە نەورووزی، ''رام و نارام: آتشی – باباچاهی'' («ڕام و ناڕام: ئاتەشی – باباچاھی»)، شەلاک، ١٣٩٧ / ٢٠١٨.<ref name="ramnaram1397" /> * ئیبراھیم موحیببی، ''به سمت چهره‌های مختلفی: تحلیل سبکی اشعار علی باباچاهی و عباس صفاری بر اساس نظریهٔ شناختی'' («بەرەو ڕووخسارە جیاوازەکان: شیکردنەوەی شێوازیی شیعرەکانی عەلی باباچاھی و عەبباس سەففاری بەپێی تیۆریی مەعریفی»)، پاتیزە، ١٤٠٠ / ٢٠٢١.<ref name="mohebbibook1400" /> * فەیز شەریفی، ''علی باباچاهی'' («عەلی باباچاھی»)، بە دەستکاریی لەیلا سەبووریزادە، حیسی ھەفتەم، ١٤٠٠ / ٢٠٢١.<ref name="sharifi1400">{{cite web|language=fa|author=فیض شریفی|script-title=fa:علی باباچاهی (کتاب، ویراستار: لیلا صبوری‌زاده، انتشارات حس هفتم، ۱۴۰۰)|trans-title=عەلی باباچاھی (کتێب، دەستکاریی لەیلا سەبووریزادە، حیسی ھەفتەم، ١٤٠٠/٢٠٢١)|url=https://elmnet.ir/doc/32118029-81722|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * حوسێن باقری، ''برخورد منقار پرنده به لالهٔ گوش: شالوده‌شکنی در اشعار علی باباچاهی'' («بەرکەوتنی دەنووکی باڵندە بە نەرمەی گوێ: ھەڵوەشاندنەوە لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا»، دە کۆمەڵە کە لە دەیەی ٢٠١٠دا بڵاو بوونەتەوە)، پاتیزە، ١٤٠٢ / ٢٠٢٣.<ref name="bagheribook1402" /><ref name="nlai9348106">{{cite web|language=fa|script-title=fa:برخورد منقار پرنده به لالهٔ گوش / حسین باقری|trans-title=بەرکەوتنی دەنووکی باڵندە بە نەرمەی گوێ / حوسێن باقری (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/9348106|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * عەبدوڵڵا سولەیمانی (ئامادەکار)، ''علی باباچاهی'' («عەلی باباچاھی»)، ئەفراز، ١٤٠٢ / ٢٠٢٣.<ref name="soleimani1402">{{cite web|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی (کتاب، به اهتمام عبدالله سلیمانی، انتشارات افراز، ۱۴۰۲)|trans-title=عەلی باباچاھی (کتێب، ئامادەکردنی عەبدوڵڵا سولەیمانی، ئەفراز، ١٤٠٢/٢٠٢٣)|url=https://elmnet.ir/doc/32249070-41131|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * جاوید تەکاوەران، ''گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی (از نم‌نم بارانم تا آئورا و دیگران من)'' («پچڕان و پێکەوەبەستنە گێڕانەوەییەکان لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا: لە ''نم‌نم بارانم''ەوە ھەتا ''آئورا و دیگران من''»)، خەرەدی جاوید، ١٤٠٣ / ٢٠٢٤.<ref name="takavaran1403" /> === وتارە توێژینەوەییەکان === * محەممەدجەلیل بەھادوری و حەسەن زولفەقاری، «بررسی توالی زمان در شعر از منظر پساساختارگرایی (با نگاهی به شعر علی باباچاهی)» («لێکۆڵینەوەی زنجیرەی کات لە شیعردا لە ڕوانگەی پاشپێکھاتەگەرایییەوە، بە ئاوڕدانەوەیەک لە شیعری عەلی باباچاھی»)، ''زیبایی‌شناسی ادبی''، ژمارە ١٣، پاییزی ٢٠١٢.<ref name="bahadori1391" /> * ئیبراھیم موحیببی، مەزاھیر نیکخواھ و محەممەد حەکیم ئازەر، «خوانش دو شعر از علی باباچاهی بر اساس نظریهٔ طرح‌واره در سبک‌شناسی شناختی» («خوێندنەوەی دوو شیعری عەلی باباچاھی بەپێی تیۆریی شێما لە شێوازناسیی مەعریفیدا»)، ''شعرپژوهی (بوستان ادب)''، ژمارە ٣، پاییزی ٢٠١٩.<ref name="mohebbi1398" /> * محەممەدئەمین ئیحسانیی ئەستەھباناتی و محەممەدڕەزا سەرفی، «باباچاهی و مؤلفه‌های زبانی شعر پست مدرن» («باباچاھی و پێکھاتە زمانییەکانی شیعری پۆستمۆدێرن»)، ''مطالعات بلاغی''، بەرگی ١٢، ژمارە ٢٣، بەھاری ٢٠٢١.<ref name="ehsani1400" /> * بەھزاد خواجات، «بررسی تطبیقی یک شعر از علی باباچاهی و شمس لنگرودی بر اساس نظریهٔ ریزوماتیک ژیل دلوز» («لێکۆڵینەوەی بەراوردکاریی شیعرێکی عەلی باباچاھی و شیعرێکی شەمسی لەنگەروودی بەپێی تیۆریی ڕیزۆمیی ژیل دۆلۆز»)، ''قند پارسی''، بەرگی ٤، ژمارە ١٣، زستانی ٢٠٢١–٢٠٢٢.<ref name="khajat1400" /> * عەلی محەممەدی و تاھیرە قاسمی، «بررسی "عنوان" در سروده‌های علی باباچاهی از رئالیسم تا پست مدرنیسم» («لێکۆڵینەوەی "ناونیشان" لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا لە ڕیالیزمەوە ھەتا پۆستمۆدێرنیزم»)، ''دهخدا''، بەرگی ١٤، ژمارە ٥١، بەھاری ٢٠٢٢.<ref name="mohammadi1401" /> * مێھران عالیوەند، کازم دیزفوولیان و قودرەتوڵڵا تاھیری، «تحلیل منظرهٔ غروب در شعر "پسینگاهی ۲" از علی باباچاهی با توجه به نظریهٔ ساختار افق میشل کولو» («شیکردنەوەی دیمەنی ئاوابوون لە شیعری "پاسینگاھی ٢"ی عەلی باباچاھیدا بەپێی تیۆریی پێکھاتەی ئاسۆی میشێل کۆلۆ»)، ''ادبیات پارسی معاصر''، بەرگی ١٢، ژمارە ١، بەھار و ھاوینی ٢٠٢٢.<ref name="alivand1401" /> * زەکییە محەممەدلوو، بەرات محەممەدی و سەیفەدین ئاببەرین، «بررسی و نقد و تحلیل گونه‌های هنجارگریزی معنایی در شعر علی باباچاهی» («لێکۆڵینەوە، ڕەخنە و شیکردنەوەی جۆرەکانی لادانی واتایی لە شیعری عەلی باباچاھیدا»)، ''زیبایی‌شناسی ادبی''، بەرگی ١٣، ژمارە ٥٢، ھاوینی ٢٠٢٢.<ref name="mohammadlou1401" /> * ڕوناک جەوھەرزادە، شاھڕوخ حیکمەت و مەجید عەزیزی، «تحلیل زیبایی‌شناختی نمودهای پست‌مدرنیستی در دو مجموعهٔ "نم‌نم بارانم" و "عقل عذابم می‌دهد" از علی باباچاهی» («شیکردنەوەی جوانیناسانەی دەرکەوتە پۆستمۆدێرنیستییەکان لە دوو کۆمەڵەی "من نمەبارانم" و "عەقڵ ئازارم دەدات"ی عەلی باباچاھیدا»)، ''زیبایی‌شناسی ادبی''، بەرگی ١٣، ژمارە ٥٣، پاییزی ٢٠٢٢.<ref name="joharzadeh1401" /> * مەحبووبە شیرگەردوون، «بررسی جلوه‌های زیبایی‌شناسی در اشعار علی باباچاهی (مورد مطالعه: هفت مجموعهٔ شعری)» («لێکۆڵینەوەی دەرکەوتە جوانیناسییەکان لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا: حەوت کۆمەڵە شیعر وەک نموونە»)، ''زیبایی‌شناسی ادبی''، بەرگی ١٣، ژمارە ٥٣، پاییزی ٢٠٢٢.<ref name="shirgardoon1401" /> * فەڕوخ لەتیفنەژادی ڕوودسەری، «تأثیر جهان اشاری در تشخیص جهان معرفتی شعر "دوری و..." اثر باباچاهی بر پایهٔ نظریهٔ بوطیقای شناختی جهان‌های متن پل ورث» («کاریگەریی جیھانی ئاماژەیی لە دیاریکردنی جیھانی مەعریفیی شیعری "دووری و..."ی باباچاھیدا بەپێی تیۆریی شیعرناسیی مەعریفیی جیھانەکانی دەقی پۆڵ وێرس»)، ''نقد و نظریهٔ ادبی''، بەرگی ٧، ژمارە ٢، پاییز و زستانی ٢٠٢٢–٢٠٢٣.<ref name="latifnejad1401" /> * ئاسیە حوسێنعەلیزادە، ھانیە سەدری مەجد و شاھبەڕگ فەڕەحبەخشی ئەسفەھان، «نقد فرمالیستی اشعار کیومرث منشی‌زاده و علی باباچاهی بر مبنای الگوی جفری لیچ» («ڕەخنەی فۆرمالیستیی شیعرەکانی کیوومەرس مونشیزادە و عەلی باباچاھی بەپێی مۆدێلی جێفری لیچ»)، ''گنجینهٔ زبان و ادبیات فارسی''، بەرگی ٢، ژمارە ١، بەھاری ٢٠٢٤.<ref name="hosseinalizadeh1403" /> * لەیلا ئەمینی، شاھین ئۆجاق عەلیزادە و سەیدە مەندانا ھاشمیی ئەسفەھانی، «چندصدایی در اشعار علی باباچاهی و رضا براهنی در تطبیق با تشبیه در هنرهای تجسمی معاصر» («فرەدەنگی لە شیعرەکانی عەلی باباچاھی و ڕەزا بەراھەنیدا بە بەراورد لەگەڵ لێکچوواندن لە ھونەرە شێوەکارییە ھاوچەرخەکاندا»)، ''مطالعات هنر اسلامی''، بەرگی ٢١، ژمارە ٥٤، ھاوینی ٢٠٢٤.<ref name="amini1403a" /> * لەیلا ئەمینی، شاھین ئۆجاق عەلیزادە و سەیدە مەندانا ھاشمی، «بررسی شعر افشانشی در دهه هفتاد با تکیه بر اشعار علی باباچاهی» («لێکۆڵینەوەی شیعری پەرتکەرەوە لە دەیەی ١٩٩٠دا بە پشتبەستن بە شیعرەکانی عەلی باباچاھی»)، ''سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی''، بەرگی ١٧، ژمارە ١٠٦، شوبات–ئازاری ٢٠٢٥.<ref name="amini1403b" /> * ئەمیر سەلاجەقە، مەنسوور نیکپەناھ و مستەفا ساڵاری، «بررسی شگردهای هنجارگریزی نحوی پسانیمایی در شعر شاعران شاخص دهه هفتاد» («لێکۆڵینەوەی تەکنیکەکانی لادانی ڕستەسازیی پاشنیمایی لە شیعری شاعیرە دیارەکانی دەیەی ١٩٩٠دا»)، ''سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی''، بەرگی ١٨، ژمارە ١١٣، ئەیلوول–تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥.<ref name="salajegheh1404">{{cite journal|language=fa|author=امیر سلاجقه، منصور نیک‌پناه و مصطفی سالاری|script-title=fa:بررسی شگردهای هنجارگریزی نحوی پسانیمایی در شعر شاعران شاخص دهه هفتاد|trans-title=تەکنیکەکانی لادانی ڕستەسازیی پاشنیمایی لە شیعری شاعیرە دیارەکانی دەیەی ١٩٩٠دا|journal=سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)|volume=18|issue=113|date=ئەیلوول–تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|url=https://elmnet.ir/doc/2980038-42971|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === ھەڵسەنگاندن لە گۆڤارە ئەدەبییەکاندا === * نەرگس باقری، «"شعر امروز، زن امروز" در یک نگاه» («"شیعری ئەمڕۆ، ژنی ئەمڕۆ" بە یەک نیگا»)، ''کتاب ماه ادبیات''، ژمارە ٢١ (ژمارەی زنجیرەیی ١٣٥)، کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨ – کانوونی دووەمی ٢٠٠٩.<ref name="bagheri1387">{{cite journal|language=fa|author=نرگس باقری|script-title=fa:«شعر امروز، زن امروز» در یک نگاه (بررسی کتاب «شعر امروز، زن امروز» علی باباچاهی)|trans-title=«شیعری ئەمڕۆ، ژنی ئەمڕۆ» بە یەک نیگا (ھەڵسەنگاندنی کتێبەکەی عەلی باباچاھی)|journal=کتاب ماه ادبیات|issue=21 (135)|date=٢٠٠٨–٢٠٠٩|url=https://elmnet.ir/doc/727732-11261|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * سیمین بێھبەھانی، «نگاهی به چند شعر باباچاهی» («ڕوانینێک بۆ چەند شیعرێکی باباچاھی»)، ''چامه''، ژمارە ٢٣، نیسان–حوزەیرانی ٢٠٢٢.<ref name="behbahani1401" /> * عەبدولعەلی دەستغەیب، «پست‌مدرنیسم در شعرهای باباچاهی» («پۆستمۆدێرنیزم لە شیعرەکانی باباچاھیدا»)، ''جهان کتاب''، ساڵی ١٥، ژمارە ٣–٤ (ژمارەی زنجیرەیی ٢٥٤)، ئایار–تەممووزی ٢٠١٠.<ref name="dastgheib1389" /> * عەبدولعەلی دەستغەیب، «تازگی‌های شعر باباچاهی این‌جایی‌تر است» («نوێکارییەکانی شیعری باباچاھی زیاتر ھی ئێرەن»)، ''چامه''، ژمارە ٢٣، نیسان–حوزەیرانی ٢٠٢٢.<ref name="dastgheib1401" /> === وتاری کۆنفرانسەکان === * قەھرەمان شیری، «شعر گفتار و شعر پسانیمایی» («شیعری ئاخاوتن و شیعری پاشنیمایی»)، کۆنفرانسی نیشتمانیی «ئەفسانە»، ١٣٨٩ / ٢٠١٠.<ref name="shiri1389">{{cite web|language=fa|author=قهرمان شیری|script-title=fa:شعر گفتار و شعر پسانیمایی (مقالهٔ همایش کشوری افسانه، ۱۳۸۹)|trans-title=شیعری ئاخاوتن و شیعری پاشنیمایی (وتار، کۆنفرانسی نیشتمانیی ئەفسانە، ١٣٨٩/٢٠١٠)|url=https://elmnet.ir/doc/20327453-10482|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * جەلیل شاکری و سومەییە محەممەدینەسەب، «برجسته‌سازی‌های زبانی در شعر علی باباچاهی بر مبنای الگوی زبان‌شناختی جفری لیچ» («پێشخستنە زمانییەکان لە شیعری عەلی باباچاھیدا بەپێی مۆدێلی زمانناسیی جێفری لیچ»)، کۆنفرانسی توێژینەوەکانی زمان و ئەدەبی فارسی، ١٣٩٤ / ٢٠١٥.<ref name="shakeri1394">{{cite web|language=fa|author=جلیل شاکری و سمیه محمدی‌نسب|script-title=fa:برجسته‌سازی‌های زبانی در شعر علی باباچاهی بر مبنای الگوی زبان‌شناختی جفری لیچ (مقالهٔ همایش پژوهش‌های زبان و ادبیات فارسی، ۱۳۹۴)|trans-title=پێشخستنی زمانی لە شیعری عەلی باباچاھیدا بەپێی مۆدێلی جێفری لیچ (وتاری کۆنفرانس، ١٣٩٤/٢٠١٥)|url=https://elmnet.ir/doc/20794504-91751|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * نەسرین موزەففەری و مەرزییە نەورووزی، «جایگاه عشق در اشعار منوچهر آتشی و علی باباچاهی» («پێگەی ئەوین لە شیعرەکانی مەنووچێھر ئاتەشی و عەلی باباچاھیدا»)، کۆنفرانسی نێودەوڵەتیی زمان و ئەدەبیات، ١٣٩٥ / ٢٠١٦.<ref name="mozaffari1395">{{cite web|language=fa|author=نسرین مظفری و مرضیه نوروزی|script-title=fa:جایگاه عشق در اشعار منوچهر آتشی و علی باباچاهی (مقالهٔ کنگرهٔ بین‌المللی زبان و ادبیات، ۱۳۹۵)|trans-title=پێگەی ئەوین لە شیعرەکانی مەنووچێھر ئاتەشی و عەلی باباچاھیدا (وتاری کۆنفرانس، ١٣٩٥/٢٠١٦)|url=https://elmnet.ir/doc/20611155-8163|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * نەسرین موزەففەری و مەرزییە نەورووزی، «علی باباچاهی و تأملات مرگ‌اندیشانهٔ وی» («عەلی باباچاھی و ڕامانەکانی دەربارەی مەرگ»)، چوارەمین کۆنفرانسی نێودەوڵەتیی کولتوور و بیری ئایینی، ١٣٩٧ / ٢٠١٨.<ref name="mozaffari1397a">{{cite web|language=fa|author=نسرین مظفری و مرضیه نوروزی|script-title=fa:علی باباچاهی و تأملات مرگ‌اندیشانهٔ وی (مقالهٔ چهارمین کنگرهٔ بین‌المللی فرهنگ و اندیشهٔ دینی، ۱۳۹۷)|trans-title=عەلی باباچاھی و ڕامانەکانی دەربارەی مەرگ (وتاری کۆنفرانس، ١٣٩٧/٢٠١٨)|url=https://elmnet.ir/doc/20839205-12211|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * نەسرین موزەففەری و مەرزییە نەورووزی، «بررسی جامعه‌شناختی هنری در اشعار علی باباچاهی» («لێکۆڵینەوەی کۆمەڵناسیی ھونەری لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا»)، کۆنفرانسی مرۆڤناسیی بایۆلۆجی و زانستە مرۆییەکان، ١٣٩٧ / ٢٠١٨.<ref name="mozaffari1397b">{{cite web|language=fa|author=نسرین مظفری و مرضیه نوروزی|script-title=fa:بررسی جامعه‌شناختی هنری در اشعار علی باباچاهی (مقالهٔ کنگرهٔ انسان‌شناسی زیستی و علوم انسانی، ۱۳۹۷)|trans-title=لێکۆڵینەوەی کۆمەڵناسیی ھونەری لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (وتاری کۆنفرانس، ١٣٩٧/٢٠١٨)|url=https://elmnet.ir/doc/20962981-52902|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * زیبا قەڵاوەندی و جاوید تەکاوەران، «انواع گسست روایت در اشعار علی باباچاهی» («جۆرەکانی پچڕانی گێڕانەوە لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا»)، یەکەمین کۆنفرانسی نیشتمانیی توێژینەوە ئەدەبییەکان بە ڕێبازی بەراوردکاری، ١٣٩٧ / ٢٠١٨.<ref name="ghalavandi1397a">{{cite web|language=fa|author=زیبا قلاوندی و جاوید تکاوران|script-title=fa:انواع گسست روایت در اشعار علی باباچاهی (مقالهٔ نخستین همایش ملی تحقیقات ادبی با رویکرد مطالعات تطبیقی، ۱۳۹۷)|trans-title=جۆرەکانی پچڕانی گێڕانەوە لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (وتاری کۆنفرانس، ١٣٩٧/٢٠١٨)|url=https://elmnet.ir/doc/21006832-91961|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * زیبا قەڵاوەندی و جاوید تەکاوەران، «گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی (از نم‌نم بارانم تا آئورا و دیگران من)» («پچڕان و پێکەوەبەستنە گێڕانەوەییەکان لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا: لە "من نمەبارانم"ەوە ھەتا "ئائۆرا و ئەوانی دیکەی من"»)، دووەمین کۆنفرانسی نێودەوڵەتیی زمان و ئەدەبی فارسی، ١٣٩٧ / ٢٠١٨.<ref name="ghalavandi1397b">{{cite web|language=fa|author=زیبا قلاوندی و جاوید تکاوران|script-title=fa:گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی (از نم‌نم بارانم تا آئورا و دیگران من) (مقالهٔ دومین همایش بین‌المللی زبان و ادبیات فارسی، ۱۳۹۷)|trans-title=پچڕان و پێکەوەبەستنە گێڕانەوەییەکان لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (وتاری کۆنفرانس، ١٣٩٧/٢٠١٨)|url=https://elmnet.ir/doc/20986416-71091|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * فاتیمە سادقیی نەقدعەلیی عولیا و فاتیمە ڕوستەمپوور، «استعاره‌گریزی در شعر علی باباچاهی» («خۆدزینەوە لە خوازە لە شیعری عەلی باباچاھیدا»)، سێزدەھەمین کۆڕی نێودەوڵەتیی کۆمەڵەی پەرەپێدانی زمان و ئەدەبی فارسی، ١٣٩٧ / ٢٠١٨.<ref name="sadeghi1397">{{cite web|language=fa|author=فاطمه صادقی نقدعلی علیا و فاطمه رستم‌پور|script-title=fa:استعاره‌گریزی در شعر علی باباچاهی (مقالهٔ سیزدهمین گردهمایی بین‌المللی انجمن ترویج زبان و ادب فارسی، ۱۳۹۷)|trans-title=خۆدزینەوە لە خوازە لە شیعری عەلی باباچاھیدا (وتاری کۆنفرانس، ١٣٩٧/٢٠١٨)|url=https://elmnet.ir/doc/21091742-42281|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === نامە زانکۆییەکان === * سارا خەزائی، «برجسته‌سازی در اشعار علی باباچاهی» («پێشخستن لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا»)، نامەی ماستەر، زانکۆی ئەراک، ١٣٨٩ / ٢٠١٠.<ref name="khazaei1389" /> * تاھیرە بەززی، «سیمای معشوق در اشعار علی باباچاهی» («وێنەی یار لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا»)، نامەی ماستەر، زانکۆی زابوڵ، ١٣٩٢ / ٢٠١٣.<ref name="bazzi1392" /> * تاھیرە ھاشمی، «تقابل‌های دوگانه در اشعار علی باباچاهی» («دوانە دژەکان لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا»)، نامەی ماستەر، زانکۆی زابوڵ، ١٣٩٣ / ٢٠١٤.<ref name="hashemi1393" /><ref name="nlai4085141">{{cite web|language=fa|script-title=fa:بررسی تقابل‌های دوگانه در اشعار علی باباچاهی / طاهره هاشمی|trans-title=لێکۆڵینەوەی دوانە دژەکان لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا / تاھیرە ھاشمی (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4085141|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * مەحموود پالاش، «بررسی عناصر اقلیمی و بومی‌گرایی در شعر علی باباچاهی» («لێکۆڵینەوەی توخمە ناوچەییەکان و ناوچەگەرایی لە شیعری عەلی باباچاھیدا»)، نامەی ماستەر، زانکۆی زابوڵ، ١٣٩٣ / ٢٠١٤.<ref name="palash1393" /><ref name="nlai3897575">{{cite web|language=fa|script-title=fa:بررسی عناصر اقلیمی و بومی‌گرایی در شعر علی باباچاهی / محمود پالاش|trans-title=لێکۆڵینەوەی توخمە ناوچەییەکان و ناوچەگەرایی لە شیعری عەلی باباچاھیدا / مەحموود پالاش (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3897575|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * سومەییە محەممەدینەسەب، «بررسی و تبیین مؤلفه‌های شعر پست‌مدرنیستی در اشعار رضا براهنی، علی باباچاهی و یدالله رویایی» («لێکۆڵینەوە و ڕوونکردنەوەی پێکھاتەکانی شیعری پۆستمۆدێرنیستی لە شیعرەکانی ڕەزا بەراھەنی، عەلی باباچاھی و یەدوڵڵا ڕۆیاییدا»)، نامەی ماستەر، زانکۆی وەلیعەسری ڕەفسەنجان، ١٣٩٣ / ٢٠١٤.<ref name="mohammadinasab1393">{{cite web|language=fa|author=سمیه محمدی‌نسب|script-title=fa:بررسی و تبیین مؤلفه‌های شعر پست‌مدرنیستی در اشعار رضا براهنی، علی باباچاهی و یدالله رویایی (پایان‌نامهٔ کارشناسی ارشد، دانشگاه ولی‌عصر رفسنجان، ۱۳۹۳)|trans-title=پێکھاتەکانی شیعری پۆستمۆدێرنیستی لە شیعرەکانی ڕەزا بەراھەنی، عەلی باباچاھی و یەدوڵڵا ڕۆیاییدا (نامەی ماستەر، زانکۆی وەلیعەسری ڕەفسەنجان، ١٣٩٣/٢٠١٤)|url=https://elmnet.ir/doc/10864669-27189|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ئەمیر مەھدەویی ھەفشەجانی، «بررسی تحلیلی مناسبات فرم و معنا در شعر دهه هفتاد ایران (با بررسی اشعار و دیدگاه‌های رضا براهنی، علی باباچاهی، حافظ موسوی، شمس آقاجانی، مهرداد فلاح، علی عبدالرضایی، محمد آزرم و گراناز موسوی)» («لێکۆڵینەوەی شیکاریی پەیوەندییەکانی فۆرم و مانا لە شیعری دەیەی ١٩٩٠ی ئێراندا، بە لێکۆڵینەوەی شیعر و بۆچوونەکانی ڕەزا بەراھەنی، عەلی باباچاھی، حافز مووسەوی، شەمس ئاقاجانی، مێھرداد فەللاح، عەلی عەبدولڕەزایی، محەممەد ئازەرم و گەراناز مووسەوی»)، نامەی ماستەر، [[زانکۆی ئازادی ئیسلامی]]، لقی ناوەندی تاران، ١٣٩٣ / ٢٠١٤.<ref name="mahdavi1393">{{cite web|language=fa|author=امیر مهدوی هفشجانی|script-title=fa:بررسی تحلیلی مناسبات فرم و معنا در شعر دهه هفتاد ایران (پایان‌نامهٔ کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، ۱۳۹۳)|trans-title=لێکۆڵینەوەی شیکاریی پەیوەندییەکانی فۆرم و مانا لە شیعری دەیەی ١٩٩٠ی ئێراندا (نامەی ماستەر، زانکۆی ئازادی ئیسلامی، لقی ناوەندی تاران، ١٣٩٣/٢٠١٤)|url=https://elmnet.ir/doc/10847280-61032|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai3965008">{{cite web|language=fa|script-title=fa:بررسی تحلیلی مناسبات فرم و معنا در شعر دهه هفتاد ایران / امیر مهدوی هفشجانی|trans-title=لێکۆڵینەوەی شیکاریی پەیوەندییەکانی فۆرم و مانا لە شیعری دەیەی ١٩٩٠ی ئێراندا / ئەمیر مەھدەویی ھەفشەجانی (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3965008|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * عەبدولڕەسووڵ تورابی، «کاربرد طنز و گونه‌های آن در اشعار علی باباچاهی» («بەکارھێنانی گاڵتەوگەپ و جۆرەکانی لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا»)، نامەی ماستەر، زانکۆی پەیامی نوور، پارێزگای فارس، ١٣٩٤ / ٢٠١٥.<ref name="torabi1394" /> * فەڕوخ لەتیفنەژادی ڕوودسەری، «متنیّت در شعر معاصر با تکیه بر اشعار نیما، سپهری، باباچاهی» («دەقبوون لە شیعری ھاوچەرخدا بە پشتبەستن بە شیعرەکانی نیما، سپێھری و باباچاھی»)، نامەی دکتۆرا، زانکۆی فیردەوسیی مەشھەد، ١٣٩٤ / ٢٠١٥.<ref name="latifnejad1394" /> === ڕووماڵ لە میدیا فارسیزمانەکانی دەرەوەی ئێراندا === * «مروری بر قتل‌های زنجیره‌ای پس از هفت سال: بخش سوم، اتوبوس مرگ» («ئاوڕدانەوەیەک لە کوشتنە زنجیرەییەکان دوای حەوت ساڵ، بەشی سێیەم: پاسی مەرگ»؛ ناوی باباچاھی لە لیستی سەرنشینانی پاسەکەی ئەرمەنستاندا ھاتووە)، ڕادیۆ فەردا، ٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٥.<ref name="radiofarda" /> * فەرەج سەرکووھی، «هفت‌روز کتاب؛ شعر باباچاهی، نمایشنامهٔ استادمحمد و شعر ترکی صلاحی» («حەوت ڕۆژ، کتێب: شیعری باباچاھی، شانۆنامەی ئوستاد محەممەد و شیعری تورکیی سەلاحی»؛ ھەڵسەنگاندنی کۆمەڵەی ''گل باران هزارروزه'')، [[بی بی سی فارسی|بی‌بی‌سی فارسی]]، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١.<ref name="sarkouhi1390" /> * جەمشید بەرزگەر، «سالگرد "سفر مرگ"؛ اتوبوسی که دیگر حرکت نمی‌کند؟» («ساڵیادی "گەشتی مەرگ": پاسێک کە ئیتر ناجووڵێت؟»)، بی‌بی‌سی فارسی، ٦ی ئابی ٢٠١٥.<ref name="bbc2015" /> * ئیسفەندیار کووچە، «''جهان متوجه شد'': اشعار اعتراضی علی باباچاهی» («''جیھان تێگەیشت'': شیعرە ناڕەزایەتییەکانی عەلی باباچاھی»)، ڕادیۆ زەمانە، ١٢ی ئایاری ٢٠٢٣.<ref name="zamaneh2023" /> * «علی باباچاهی، شاعر و منتقد ادبی درگذشت» («عەلی باباچاھی، شاعیر و ڕەخنەگری ئەدەبی، کۆچی دوایی کرد»)، بی‌بی‌سی فارسی، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦.<ref name="bbc-obit" /> * «علی باباچاهی، شاعر و منتقد ادبی، در ۸۳ سالگی درگذشت» («عەلی باباچاھی، شاعیر و ڕەخنەگری ئەدەبی، لە تەمەنی ٨٣ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد»)، ڕادیۆ فەردا، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦.<ref name="radiofarda2026" /> * «علی باباچاهی شاعر و منتقد ادبی درگذشت» («شاعیر و ڕەخنەگری ئەدەبی عەلی باباچاھی کۆچی دوایی کرد»)، ''ایران امروز''، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦.<ref name="ie-obit" /> * حیسام مەحجووبی، «وقتی علیه علی باباچاهی شعار "دیکتاتور شتاب کن، اشعار ما را چاپ کن" سر دادند» («کاتێک دژی عەلی باباچاھی دروشمی "دیکتاتۆر خێرا بکە، شیعرەکانمان چاپ بکە"یان گوتەوە»)، بی‌بی‌سی فارسی، ٢٤ی شوباتی ٢٠٢٦.<ref name="mahjoubi" /> * حوسێن نووشئازەر، «''جهان متوجه شد'' از علی باباچاهی: وقتی محبوبه فریاد می‌کشد» («''جیھان تێگەیشت''ی عەلی باباچاھی: کاتێک مەحبووبە ھاوار دەکات»)، ڕادیۆ زەمانە، ٢٤ی شوباتی ٢٠٢٦.<ref name="noushazar" /> * کانوونی نووسەرانی ئێران، «بیانیهٔ کانون نویسندگان ایران دربارهٔ درگذشت علی باباچاهی» («بەیاننامەی کانوونی نووسەرانی ئێران دەربارەی کۆچی دوایی عەلی باباچاھی»؛ بڵاوکردنەوەی دووبارە)، ''ایران امروز''، ٢٤ی شوباتی ٢٠٢٦.<ref name="kanoon" /> == ھەروەھا بڕوانە == * [[وێژەی فارسی]] * [[شیعر]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{cite web|language=fa|script-title=fa:شعرخوانی علی باباچاهی از «این کشتی پراسرار»|trans-title=عەلی باباچاھی شیعرەکانی «ئەم کەشتییە پڕڕازە» دەخوێنێتەوە|url=https://www.radiozamaneh.com/255182/|website=ڕادیۆ زەمانە}} * {{IMDb name|11595433}} * {{cite web|language=fa|script-title=fa:ده شب: شب‌های شعر گوته|trans-title=دە شەو: شەوانی شیعری گوێتە|url=https://azadi.art/%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D8%A8|website=ئازادی (azadi.art)}} – پۆستەر، تۆمارە دەنگییەکان و کۆپییەکی دیجیتاڵیی کتێبی ''ده شب'' * {{cite AV media|language=fa|script-title=fa:شب هفتم: شعرخوانی علی باباچاهی|trans-title=شەوی حەوتەم: شیعرخوێندنەوەی عەلی باباچاھی|url=https://azadi.art/wp-content/uploads/2023/01/%D8%B4%D8%A8-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%DA%86%D8%A7%D9%87%DB%8C.mp3|medium=پەڕگەی دەنگیی MP3|publisher=ئازادی (azadi.art)}} (١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧) {{تووڵی دەروازە|شیعر|ئێران|وێژە|ژیاننامە}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{DEFAULTSORT:باباچاھی، عەلی}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٢]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٦]] [[پۆل:شاعیرانی ئێرانی]] [[پۆل:شاعیران بە زمانی فارسی]] [[پۆل:شاعیرانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرانی ئێرانی]] [[پۆل:نووسەرانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی ئەدەبی]] [[پۆل:خەڵکی پارێزگای بووشێھر]] iscxv1emm0z34hen17x2x1a49sw3f9m 1680626 1680400 2026-10-04T23:28:37Z Schizo1900 79511 1680626 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = عەلی باباچاھی | native_name = {{فارسی|علی باباچاهی}} | native_name_lang = fa | image = A.Babachahi.jpg | alt = وێنەی ڕەش و سپیی عەلی باباچاھی | caption = باباچاھی لە ساڵی ٢٠١١ | pseudonym = ع. فەریاد (لە سەرەتای لاوێتیدا) | birth_date = {{birth date|١٩٤٢|١١|١١}} | birth_place = [[بەندەر کەنگان|کەنگان]]، [[پارێزگای بووشێھر]]، [[ئێران]] | death_date = {{death date and age|٢٠٢٦|٢|٢٣|١٩٤٢|١١|١١}} | death_place = [[کەرەج]]، ئێران | resting_place = گۆڕستانی بەھەشتی سەکینە، کەرەج | nationality = ئێرانی | occupation = [[شاعیر]]، [[ڕەخنەی ئەدەبی|ڕەخنەگری ئەدەبی]]، توێژەر، [[نووسەر]] | language = فارسی | education = کۆلێژی ئەدەبیات، {{Interlanguage link|زانکۆی شیراز|fa|دانشگاه شیراز}} | years_active = ١٩٦١–٢٠٢٦ | spouse = فەڕخوندە بەختیاری | children = غەزەل، بەھرەنگ | awards = {{Interlanguage link|خەڵاتی شیعری ئەحمەد شاملوو|fa|جایزه شعر احمد شاملو}} (٢٠١٦، بە ھاوبەشی) }} '''عەلی باباچاھی''' ({{بە فارسی|علی باباچاهی}}؛ ١١ی تشرینی دووەمی ١٩٤٢ – ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦، بەرانبەر بە ٢٠ی خەزەڵوەری ١٣٢١ – ٤ی ڕەشەمەی ١٤٠٤ی [[ڕۆژژمێری کۆچیی ھەتاوی|ھەتاوی]]) [[شاعیر]]، [[ڕەخنەی ئەدەبی|ڕەخنەگری ئەدەبی]]، توێژەر و [[نووسەر]]ێکی ئێرانی بوو.<ref name="bbc-obit">{{cite web|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی، شاعر و منتقد ادبی درگذشت|trans-title=عەلی باباچاھی، شاعیر و ڕەخنەگری ئەدەبی، کۆچی دوایی کرد|url=https://www.bbc.com/persian/articles/cgjzy7jgpndo|website=[[بی بی سی فارسی|بی‌بی‌سی فارسی]]|date=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦|access-date=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> وەک یەکێک لە ڕووخسارە ناسراوەکانی شیعری نوێی فارسی لە نەوەی دوای [[نیما یووشیج|نیما]] دادەنرێت، و لە دەیەی ١٩٩٠دا بوو بە یەکێک لە تیۆرداڕێژ و ڕەخنەگرە ھەرە مشتومڕھەڵگرەکانی شیعری ھاوچەرخی ئێران؛ ئەو چەمکی «شیعری پاشنیمایی» (''شعر پسانیمایی'') و دواتر چەمکی «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا» (''شعر در وضعیت دیگر'')ی ھێنایە ئاراوە.<ref name="khabar">{{cite web|language=fa|author=زینب کاظم‌خواه|script-title=fa:باباچاهی جسور علیه تکرار / وداع با جان‌به‌دربرده از حادثهٔ سقوط اتوبوس هنرمندان در ارمنستان / شش دهه عصیان و پوست‌اندازی|trans-title=باباچاھی، بوێر دژی دووبارەبوونەوە / ماڵئاوایی لە ڕزگاربوویەکی ڕووداوی پاسی ھونەرمەندان لە ئەرمەنستان / شەش دەیە یاخیبوون و پێستگۆڕین|url=https://www.khabaronline.ir/news/2186284|website=خەبەرئۆنلاین|date=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦|access-date=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> نزیکەی ھەژدە ساڵ لە [[بووشێھر]] وانەی ئەدەبیاتی گوتەوە و لە ساڵی ١٩٦٧دا گۆڤاری ئەدەبیی ''تکاپو''ی لەوێ دامەزراند، کە بە گوشاری [[ساواک]] داخرا. لە تشرینی یەکەمی ١٩٧٧دا لە «{{Interlanguage link|دە شەوەکەی گوێتە|fa|شب‌های نویسندگان و شاعران ایران|lt=دە شەوەکەی گوێتە}}»دا لە تاران شیعری خوێندەوە. دوای [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕش]]، لە ساڵی ١٩٨٣دا بە زۆرەملێ خانەنشین کرا.<ref name="bbc-obit" /><ref name="mahjoubi">{{cite web|language=fa|author=حسام محجوبی|script-title=fa:وقتی علیه علی باباچاهی شعار «دیکتاتور شتاب کن، اشعار ما را چاپ کن» سر دادند|trans-title=کاتێک دژی عەلی باباچاھی دروشمیان گوتەوە: «دیکتاتۆر خێرا بکە، شیعرەکانمان چاپ بکە!»|url=https://www.bbc.com/persian/articles/cly83pdqmd9o|website=[[بی بی سی فارسی|بی‌بی‌سی فارسی]]|date=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٦|access-date=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ساڵانێکی دوورودرێژ سەرپەرشتیاری لاپەڕەکانی شیعری مانگنامەی ''{{Interlanguage link|ئادینە (گۆڤار)|fa|آدینه (نشریه)|lt=ئادینە}}'' بوو. ئەندامی {{Interlanguage link|کانوونی نووسەرانی ئێران|fa|کانون نویسندگان ایران}} و یەکێک لە سەرنشینانی ئەو پاسە بوو کە پلانی ئەوە دانرابوو لە {{Interlanguage link|ڕووداوی پاسەکەی ئەرمەنستان|en|Assassination attempt on the Iranian writers' bus|lt=ڕووداوی پاسەکەی ئەرمەنستان}}ی ساڵی ١٩٩٦دا فڕێ بدرێتە ناو دۆڵێکەوە.<ref name="kanoon">{{cite web|language=fa|author=کانوونی نووسەرانی ئێران|script-title=fa:بیانیه‌ی کانون نویسندگان ایران در مورد درگذشت علی باباچاهی|trans-title=بەیاننامەی کانوونی نووسەرانی ئێران دەربارەی کۆچی دوایی عەلی باباچاھی|url=https://www.iran-emrooz.net/index.php/news2/more/126150/|website=ئێران ئەمڕۆ|date=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٦|access-date=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٦دا کۆمەڵە شیعری ''{{Interlanguage link|ئەم کەشتییە پڕڕازە|fa|این کشتی پراسرار|lt=این کشتی پراسرار}}'' («ئەم کەشتییە پڕڕازە») بە ھاوبەشی وەک براوەی یەکەمین خولی خەڵاتی شیعری ئەحمەد شاملوو ڕاگەیەنرا.<ref name="zamaneh2016">{{cite web|language=fa|author=محمد تنگستانی|script-title=fa:علی باباچاهی: این کشتی پراسرار|trans-title=عەلی باباچاھی: ئەم کەشتییە پڕڕازە|url=https://www.radiozamaneh.com/255182/|website=ڕادیۆ زەمانە|date=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|access-date=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> زیاتر لە سی کتێبی لە بوارەکانی شیعر، ڕەخنە و توێژینەوەدا بڵاو کردەوە.<ref name="kanoon" /><ref name="khabar" /> == ژیاننامە == === منداڵی و لاوێتی === عەلی باباچاھی لە ١١ی تشرینی دووەمی ١٩٤٢ لە [[بەندەر کەنگان|کەنگان]]ی [[پارێزگای بووشێھر]] لەدایک بوو و منداڵیی خۆی لە گوندی جوفرە بەسەر برد. بچووکترین منداڵی خێزانەکەی بوو. بە گوتەی خۆی، یەکەم ئاشنایەتیی لەگەڵ شیعردا لە ڕێگەی دەستگێڕێکەوە بوو کە لە کۆڵانەکانی جوفرەدا [[حەڵوا]] و کتێبی دەفرۆشت؛ لەنێو ئەو کتێبانەدا ''موش و گربه'' («مشک و پشیلە»)ی عوبەید زاکانی ھەبوو. ھەر لە ڕێگەی براکانیەوە ئاشنای کتێبە سیاسییەکانی [[حیزبی توودەی ئێران|حیزبی توودە]] و گۆڤارگەلی وەک ''امید ایران''، ''سپید و سیاه'' و ''روشنفکر'' بوو.<ref name="mahjoubi" /> خوێندنی ناوەندی و ئامادەیی لە بووشێھر تەواو کرد و لەوێ قوتابیی مەنووچێھر ئاتەشی و محەممەدڕەزا نیعمەتیزادە بوو؛ دواتر ئەمی دووەمی بە ھۆکارێکی یەکلاکەرەوە لە شکڵگرتنی ھەستی شیعریی خۆیدا دەزانی. بە گوتەی خۆی، لە تەمەنی سێزدە یان چواردە ساڵیدا شیعرێکی بە ناوی «باران»ی بۆ ئاتەشی خوێندەوە و ئاتەشی داوای لێ کرد بۆ ھەموو پۆلەکەی بخوێنێتەوە؛ ئەو ئەم ڕووداوەی بە «سەرەتای ئەو سەرگوزەشتەیەی کە کردییە شاعیر» دەزانی. لە پێشبڕکێی ئەدەبیی قوتابیانی ئامادەیی لە بووشێھر و پاشان لە [[شیراز]] پلەی یەکەمی بەدەست ھێنا، و ھەتا کۆتایی قۆناغی ئامادەیی یەکەم شیعرەکانی بە ناوی خوازراوی «ع. فەریاد» لە گۆڤارەکانی ''امید ایران'' و ''زن روز''دا بڵاو دەبوونەوە.<ref name="mahjoubi" /> دوای ئەوەی ''امید ایران'' یەکێک لە شیعرەکانی وەک «باشترین شیعری ھەفتە» ھەڵبژارد، دەستی کرد بە بڵاوکردنەوەی بەرھەمەکانی بە ناوی ڕاستەقینەی خۆی.<ref name="khabar" /> === زانکۆ و مامۆستایەتی === باباچاھی لە ساڵی ١٩٦١دا، لە تەمەنی نۆزدە ساڵیدا، چووە کۆلێژی ئەدەبیاتی زانکۆی شیرازەوە<ref name="mahjoubi" /> (ھەندێک سەرچاوە ساڵی ١٩٦٠یان نووسیوە<ref name="kanoon" /><ref name="khabar" />). لەوێ لەگەڵ شاعیرانی وەک عەلیڕەزا تەبائی و مەنسوور ئۆجی ئاشنا بوو و لە قاوەخانەیەکی شەقامی زەندی شیراز شیعرەکانیان بۆ یەکتر دەخوێندەوە. باباچاھی لە سەردەمی خوێندکاریدا چیرۆکی کورتیشی دەنووسی، بەڵام کاتێک نووسەری شیرازی محەممەد مۆئەززین پێی گوت کە «پەخشاننووسێکی باش نییە»، وازی لە چیرۆکنووسی ھێنا و خۆی بۆ شیعر و ڕەخنەی شیعر تەرخان کرد. بڵاوبوونەوەی شیعرەکانی لە ھەفتەنامەی ''فردوسی''دا لە ساڵانی ١٩٦٣ و ١٩٦٤دا ڕێڕەوی ئەدەبیی ئەوی یەکلا کردەوە.<ref name="mahjoubi" /> دوای تەواوکردنی خوێندن و [[سەربازیی زۆرەملێ لە ئێران|خزمەتی سەربازی]]، لە ساڵی ١٩٦٦دا وەک مامۆستای ئەدەبیات لە بووشێھر دامەزرا<ref name="mahjoubi" /> و نزیکەی ھەژدە ساڵ لە قوتابخانەکانی ئەو شارەدا وانەی گوتەوە.<ref name="khabar" /> لە ساڵی ١٩٦٩دا، سێ ساڵ دوای دامەزراندنی، ھاوسەرگیریی کرد.<ref name="mahjoubi" /> ھاوسەرەکەی، فەڕخوندە بەختیاری، مامۆستای قوتابخانە ئامادەییەکانی بووشێھر بوو؛<ref name="artebox">{{cite web|language=fa|script-title=fa:هنرمند – علی باباچاهی|trans-title=ھونەرمەند – عەلی باباچاھی|url=https://artebox.ir/Artist/Intro/254/|website=ئارتەباکس|access-date=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ئەم ژن و مێردە کچێکیان بە ناوی غەزەل و کوڕێکیان بە ناوی بەھرەنگ ھەبوو.<ref name="artebox" /><ref name="tabnak">{{cite web|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی درگذشت|trans-title=عەلی باباچاھی کۆچی دوایی کرد|url=https://www.tabnak.ir/fa/news/1359368|website=تابناک (بە گواستنەوە لە ئیسنا)|date=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦|access-date=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === ''تکاپو'' و ساڵانی پێش شۆڕش === لە پاییزی ١٩٦٧دا باباچاھی بوو بە سەرنووسەری گۆڤاری ئەدەبیی ''تکاپو'' («ھەوڵ و تێکۆشان») لە بووشێھر.<ref name="khabar" /><ref name="anon1">{{cite book|language=fa|author=سید قاسم هاشمی|script-title=fa:صد سال مطبوعات بوشهر|trans-title=سەد ساڵ ڕۆژنامەگەریی بووشێھر|page=300}}</ref> ئەم گۆڤارە لە بازنە ڕووناکبیرییەکانی [[تاران]]دا پێشوازییەکی باشی لێ کرا: ''خوشه''، ئەو گۆڤارەی [[ئەحمەد شاملوو]] سەرنووسەری بوو، دەقەکانی ئەوی بڵاو دەکردەوە و نووسەرەکانی بە «وەستاکانی شیعری ئەمڕۆی ئێران» ناو برد. لەگەڵ ئەوەشدا ''تکاپو'' لە ساڵی ١٩٦٨دا، تەنیا دوای سێ ژمارە، بە گوشاری دەزگا ئەمنییەکان و بە بیانووی نەبوونی مۆڵەت قەدەغە کرا.<ref name="khabar" /><ref name="bbc-obit" /> یەکەم کۆمەڵە شیعری ئەو، ''در بی‌تکیه‌گاهی'' («لە بێپاڵپشتیدا»)، ھەر لە ساڵی ١٩٦٧دا بە خەرجی خۆی چاپ کرا و شیعرگەلێکی لەسەر کێشە نیماییەکان لەخۆ گرتبوو. بەدوای ئەودا ''جهان و روشنایی‌های غمناک'' («جیھان و ڕووناکییە خەمبارەکان»، ١٩٧٠)، ''از نسل آفتاب'' («لە نەوەی خۆر»، ١٩٧٤) و ''صدای شن'' («دەنگی لم»، ١٩٧٧) ھاتن؛ ھەر لەو ماوەیەدا دوو کتێبی شیعریشی بۆ منداڵان بڵاو کردەوە.<ref name="mahjoubi" /> شیعرەکانی لە بڵاوکراوە ڕووناکبیرییەکانی ئەو سەردەمەدا، بەتایبەتی ''خوشه'' و ''فردوسی''، چاپ دەکران،<ref name="kanoon" /> و ھاوکاریی گۆڤارگەلی وەک ''روشنفکر'' و ''رودکی''شی دەکرد.<ref name="bbc-obit" /> لەو ساڵانەدا باباچاھی ڕەخنەی شیعریشی دەنووسی. یەکەم وتاری ڕەخنەیی، کە لە ''فردوسی''دا بڵاو بووەوە، وەڵامێک بوو بۆ وتارێکی ڕەزا بەراھەنی؛ پاشان وتاری توندی دژی شیعری یەدوڵڵا ڕۆیایی نووسی. ئەو کاتە دژبەرێکی سەرسەختی بزووتنەوەکانی «شیعری حەجم» (''شعر حجم'') و «شەپۆلی نوێ» (''موج نو'') بوو، و دواتر دەربارەی ئەو قۆناغە گوتی: «ئەو کاتە تا ڕادەیەک ئایدیۆلۆژیک بووم، یان ڕۆحی سەردەم ڕایدەکێشام»؛ ڕوانگەی بەرانبەر بەو بزووتنەوانە، بەتایبەتی شیعری حەجم، لە دەیەکانی دواتردا گۆڕا.<ref name="mahjoubi" /> لە ئەیلوولی ٢٠٢٢دا، لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ئاژانسی ھەواڵی خوێندکارانی ئێران (ئیسنا) بە بۆنەی کۆچی دوایی ڕۆیایی، ئەوی بە شاعیرێکی پێشەنگی «بەنرخ» ناو برد کە «بە ڕادەی پێویست شارەزای شیعری ئێرانی و فەرەنسی بوو»، و گوتی باوەڕی بە بوونی ئەدەبیی ئەو ھەیە و «ھەمیشە شیعرەکانیم بەدڵ بووە»، بەڵام مانیفێستی شیعری حەجمی بە «زۆر گەورەنمایانە» و دەربڕینەکەی بە «نازانستی و شاعیرانە» وەسف کرد.<ref name="isna1401">{{cite web|language=fa|author=ندا ولی‌پور|script-title=fa:علی باباچاهی: برخی با شعرهای «رویایی» میانه خوبی نداشتند|trans-title=عەلی باباچاھی: ھەندێک کەس لەگەڵ شیعرەکانی ڕۆیاییدا ڕێک نەبوون|url=https://www.isna.ir/news/1401062619032/|website=ئاژانسی ھەواڵی خوێندکارانی ئێران (ئیسنا)|date=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|archive-url=https://web.archive.org/web/20221214091105/https://www.isna.ir/news/1401062619032/%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%DA%86%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A8%DB%8C-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D9%86%D8%AF|archive-date=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> بە گوتەی خۆی، چالاکیی سیاسیی ئەو، کە پێش شۆڕش تەنیا کولتووری بوو، لەگەڵ نزیکبوونەوەی شۆڕشدا شێوەیەکی «بەرجەستەتر و کردەییتر»ی وەرگرت.<ref name="mahjoubi" /> === «دە شەوەکەی گوێتە» (تشرینی یەکەمی ١٩٧٧) === [[پەڕگە:Ten Nights of Goethe poster, October 1977, by Bozorg Khezraei.png|thumb|upright|پۆستەری «شەوەکانی نووسەران و شاعیرانی ئێران» (تشرینی یەکەمی ١٩٧٧)، دیزاینی بوزورگ خزرایی؛ ناوی باباچاھی لە بەرنامەی شەوی یەکشەممە ١٦ی تشرینی یەکەمدا ھاتووە.]] ==== ڕێکخستن و گرنگی ==== لە ١٠ ھەتا ١٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧ (١٨–٢٧ی ڕەزبەری ١٣٥٦)، کانوونی نووسەرانی ئێران بە ھاوکاریی پەیمانگای گوێتە، دە شەو کۆڕی وتار و شیعرخوێندنەوەی لە ژێر ناوی «شەوەکانی نووسەران و شاعیرانی ئێران» لە باخچەی کۆمەڵەی پەیوەندییە کولتوورییەکانی ئێران و ئەڵمانیا، لە شەقامی پەھلەوی (شەقامی وەلیعەسری ئێستا) لە [[تاران]] ڕێک خست؛ ئەم زنجیرە شەوانە دواتر بە «دە شەوەکەی گوێتە» ناسران.<ref name="azadi-dahshab">{{cite web|language=fa|script-title=fa:ده شب: شب‌های شعر گوته|trans-title=دە شەو: شەوانی شیعری گوێتە|url=https://azadi.art/%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D8%A8|website=ئازادی (azadi.art)|date=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|archive-url=https://web.archive.org/web/20260123200757/https://azadi.art/%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D8%A8|archive-date=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="iranica-goethe">{{cite encyclopedia|last=Chehabi|first=H. E.|title=Goethe Institute|encyclopedia=[[ئینسایکڵۆپیدیای ئێرانیکا]]|volume=XI|issue=1|pages=43–44|date=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠١|url=https://www.iranicaonline.org/articles/goethe-institute/|doi=10.1163/2330-4804_EIRO_COM_2212|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|archive-url=https://web.archive.org/web/20250319095301/https://www.iranicaonline.org/articles/goethe-institute|archive-date=١٩ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref> بەپێی ''[[ئینسایکڵۆپیدیای ئێرانیکا]]''، لە ساڵانی پێشوودا کۆڕی شیعرخوێندنەوە لە پەیمانگاکەدا بەڕێوە چووبوون، بەڵام لە ساڵی ١٩٧٧دا بۆ یەکەم جار ھاوبەشە ئێرانییەکە نەک ئەنجوومەنی ئەدەبیی تارانی سەر بە دەوڵەت، بەڵکوو کانوونی نووسەرانی ئۆپۆزیسیۆن بوو، کە لە چوارچێوەی کراوەییی سیاسیی سەردەمی سەرۆکوەزیران جەمشید ئامووزگاردا ڕێگەی پێ درابوو جارێکی دیکە کۆبوونەوە بکات. باخچەی کۆمەڵە کولتوورییەکە ھەڵبژێردرا، چونکە شوێنی خودی پەیمانگاکە بۆ ئەو ئامادەبووانەی چاوەڕوان دەکران بە بچووک دادەنرا.<ref name="iranica-goethe" /> ئەندامانی کانوون کۆکن لەسەر ئەوەی کە بیرۆکەکە ھی شاعیر جەلال سەرفەراز بوو، کە سەرپەرشتیاری لاپەڕەی شیعری ڕۆژنامەی ''کیهان'' بوو؛ کاروباری لۆجیستیکیش بە {{Interlanguage link|ئیسلام کازمییە|fa|اسلام کاظمیه}} سپێردرا.<ref name="iranchehr2013">{{cite web|language=fa|author=م. خ.|script-title=fa:شب‌های نویسندگان و شاعران ایران، ۲۷–۱۸ مهرماه ۱۳۵۶|trans-title=شەوەکانی نووسەران و شاعیرانی ئێران، ١٠–١٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧|url=https://iranchehr.com/?p=2567|website=ئێرانچێھر|date=٢٦ی نیسانی ٢٠١٣|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|archive-url=https://web.archive.org/web/20250423041324/http://iranchehr.com/?p=2567|archive-date=٢٣ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> سەرفەراز دواتر نووسی کە نموونەی ئەو، شەوانی شیعری گۆڤاری ''{{Interlanguage link|خوشە (گۆڤار)|fa|خوشه (مجله)|lt=خوشه}}'' بوو کە بە سەرپەرشتیی [[ئەحمەد شاملوو]] ڕێک دەخران، و کە باخچەکە بە پێشنیاری ھانس بێکەر، بەڕێوەبەری پەیمانگاکە، شەوی بە ٤٬٠٠٠ تمەن بە کرێ گیرا.<ref name="bbc-sarfaraz2013">{{cite web|language=fa|author=جلال سرفراز|script-title=fa:ده شب شعر گوته چگونه برگزار شد|trans-title=شەوانی شیعری دە شەوەکەی گوێتە چۆن ڕێک خران|url=https://www.bbc.com/persian/arts/2013/07/130722_l44_nights_goethe_sarfaraz|website=[[بی بی سی فارسی|بی‌بی‌سی فارسی]]|date=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٣|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|archive-url=https://web.archive.org/web/20251012090315/https://www.bbc.com/persian/arts/2013/07/130722_l44_nights_goethe_sarfaraz|archive-date=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> بەپێی ''ئێرانیکا''، لە شەوی یەکەمدا خەڵکەکە ئەوەندە زۆر بوون کە ڕژانە شەقامە دراوسێکانەوە و لەوێ بڵندگۆ دانران؛ لە شەوە سەرەتاییەکاندا ھەتا دە ھەزار کەس ئامادە بوون، و دوای دەستپێکردنی باران ژمارەکە بۆ نزیکەی سێ ھەزار کەس دابەزی. زیاتر لە پەنجا نووسەر، شاعیر، شانۆنامەنووس، ڕەخنەگر و وەرگێڕ دەربارەی [[سانسۆرکردن|سانسۆر]]، ئازادیی بیر، بەرپرسیارێتیی ڕووناکبیران، نایەکسانی و ستەم قسەیان کرد، «و بەم شێوەیە ڕووداوێکی ئەدەبییان کرد بە ڕووداوێکی سیاسی».<ref name="iranica-goethe" /> ماڵپەڕی ''ئازادی'' ژمارەی ئامادەبووان بە نێوان دە بۆ پازدە ھەزار کەس مەزەندە دەکات،<ref name="azadi-dahshab" /> و وتارێکی «م. خ.» لە گۆڤاری ئۆنلاینی ''ایرانچهر''دا ژمارەی وتاربێژ و شاعیران بە ٥٧ کەس دادەنێت.<ref name="iranchehr2013" /> کانوون و پەیمانگاکە ڕێک کەوتبوون کە وتاربێژان لە جیاتی «سانسۆر» وشەی ''ممیزی'' («پشکنین») بەکار بھێنن، کە زاراوەی دەستوور بوو؛ بەڵام لە شەوی سێیەمدا {{Interlanguage link|شەمس ئالی ئەحمەد|fa|شمس آل احمد}} ھەر لە سەرەتای وتارەکەیدا ئەم ڕێککەوتنەی ئاشکرا کرد و چەندین جار وشەی «سانسۆر»ی بەکار ھێنا.<ref name="iranchehr2013" /><ref name="azadi-dahshab" /> لە شەوی پێنجەمدا، دوای وتارێکی {{Interlanguage link|باقر مۆئمینی|fa|باقر مؤمنی}}، کە بەپێی ماڵپەڕی ''ئازادی'' زیاتر لە سەد جار وشەی «سانسۆر»ی بەکار ھێنا، و شیعرخوێندنەوەی سەعید سوڵتانپوور، ھەڵچوونی خەڵکەکە گەیشتە لووتکە و بێکەر ھاواری کرد کە شاعیر سەکۆکە بەجێ بھێڵێت. ئینجا بڕیار درا وتارەکان لاببرێن، بەڵام ڕێکخستنە نوێیەکە ڕووبەڕووی ناڕەزایەتیی ئامادەبووان بووەوە و دوای دانوستانی سەرلەنوێی نێوان کانوون و پەیمانگاکە، وتارەکان لە شەوی شەشەمەوە دەستیان پێ کردەوە. لە کۆتایی شەوی نۆیەمدا برووسکەیەکی پشتگیریی کۆمەڵێک نووسەر و بیرمەندی فەرەنسی، لەوانە [[ژان پۆڵ سارتر]]، [[سیمۆن دێ بۆڤوار]] و [[میشێل فووکۆ]]، خوێندرایەوە. لە دوا شەودا سەرۆکی کانوون، بەئازین (مەحموود ئیعتمادزادە)، بە خەڵکەکەی گوت: «دە شەو ھاتن، بە کۆمەڵێک کە زۆرجار دە ھەزار کەس یان زیاتر بوو [...] و گوێتان لە وتاربێژان گرت. چیتان بیست؟ ئازادی، و ئازادی، و ئازادی...»؛ پەیامی کۆتایی کانوونیش لەلایەن ھووشەنگ گوڵشیرییەوە خوێندرایەوە.<ref name="azadi-dahshab" /> ''ئێرانیکا'' دەڵێت ھەرچەندە ئۆتۆمبێلی زرێپۆشی سەربازی ناوچەکەیان گەمارۆ دابوو، ھیچ توندوتیژییەک ڕووی نەدا، و دە شەوەکە بوو بە «یەکەمین ئەڵقە لە زنجیرەیەک کۆبوونەوەی ناڕەزایەتیی جەماوەری کە بە شۆڕشی ١٩٧٩ گەیشت».<ref name="iranica-goethe" /> پۆستەرەکە لەلایەن بوزورگ خزرایی، گرافیکاری ڕۆژنامەی ''اطلاعات''ەوە دیزاین کرا: ماسییەکی سپیی بچووک کە بە گوتەی دیزاینەرەکەی «ھاواری خەبات دژی سانسۆر و سەرکوت» بەرز دەکاتەوە.<ref name="iranchehr2013" /><ref name="azadi-dahshab" /> بە گوتەی سەرفەراز، سانسۆرچییەکان ڕێگەیان نەدا ناوی کانوون لەسەر پۆستەرەکە بێت، و پۆستەرەکە دوو جار سانسۆر کرا؛ ھەروەھا نووسیویەتی کە فەرمان بە ڕۆژنامە و ڕادیۆ و تەلەفزیۆن درابوو ھیچ ھەواڵ و ڕاپۆرتێک بڵاو نەکەنەوە، و تەنیا {{Interlanguage link|سیرووس عەلینەژاد|fa|سیروس علی‌نژاد}} دوای شەوی یەکەم ڕاپۆرتێکی لە ''آیندگان''دا بڵاو کردەوە کە تووشی گرفتی کرد.<ref name="bbc-sarfaraz2013" /> گێڕانەوەکەی ''ایرانچهر''، کە پشتی بە ڕۆژنامەکانی ئەو سەردەمە بەستووە، تا ڕادەیەک جیاوازە: بەپێی ئەو، چوار ڕۆژنامەی سەرتاسەری لە ٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧دا پۆستەر و بەرنامەکەیان بڵاو کردەوە، و ''اطلاعات''، ''کیهان'' و ''رستاخیز'' ھەتا شەوی شەشەم بە کورتی ھەواڵی شەوەکانیان بڵاو دەکردەوە، و دوای ئەوە جگە لە ''اطلاعات'' ھەموویان بێدەنگ بوون.<ref name="iranchehr2013" /> کاسێتەکانی دە شەوەکە کۆپی کران و بە ھەزاران دانە لە ناوخۆ و دەرەوەی ئێران فرۆشران، و دەقی وتار و شیعرەکان لە ساڵی ١٩٧٨دا لەلایەن بڵاوکەرەوەی ئەمیرکەبیرەوە بە ناوی ''ده شب'' («دە شەو»)، بە ئامادەکردنی {{Interlanguage link|ناسر مۆئەززین|fa|ناصر مؤذن}}، چاپ کران.<ref name="iranica-goethe" /><ref name="moazzen1357">{{cite book|language=fa|editor=ناصر مؤذن|script-title=fa:ده شب: شب‌های نویسندگان و شاعران در انجمن فرهنگی ایران و آلمان|trans-title=دە شەو: شەوانی نووسەران و شاعیران لە کۆمەڵەی کولتووریی ئێران و ئەڵمانیا|publisher=ئەمیرکەبیر (لە بڵاوکراوەکانی کانوونی نووسەرانی ئێران)|location=تاران|date=١٩٧٨|edition=یەکەم|url=https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab_Kanoon-Nevisandegan-Iran.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003090541/https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab_Kanoon-Nevisandegan-Iran.pdf|archive-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> بە گوتەی سەرفەراز، کاسێتە سەرەکییەکانی وتار و شیعرخوێندنەوەکان، ھەروەھا کاسێتەکانی دانیشتنەکانی پرسیار و وەڵام، دواتر بەھۆی کەمتەرخەمییەوە ون بوون؛<ref name="bbc-sarfaraz2013" /> لەگەڵ ئەوەشدا کۆپییەکان مانەوە، و لە ساڵانی ٢٠٢٢–٢٠٢٣دا ماڵپەڕی ''ئازادی'' پەڕگە دەنگییەکانی شیعرخوێندنەوە و وتارەکانی، لەگەڵ پۆستەرەکە و کۆپییەکی دیجیتاڵیی کتێبەکە، بڵاو کردەوە.<ref name="azadi-dahshab" /> ==== شیعرخوێندنەوەی باباچاھی لە شەوی حەوتەمدا ==== <div style="float:left; clear:left; width:320px; max-width:100%; margin:0.4em 1.2em 1em 0; border:1px solid #c8b9a6; border-radius:8px; background:#fdf8f3; box-shadow:0 2px 6px rgba(0,0,0,0.18); overflow:hidden; font-size:90%; line-height:1.6; direction:rtl;"> <div style="background:#7a1c1c; color:#ffffff; padding:7px 10px; text-align:center; font-weight:bold; font-size:110%;">[[پەڕگە:Speaker Icon.svg|18px|link=|alt=]] شیعرخوێندنەوەی عەلی باباچاھی</div> <div style="padding:8px 12px 4px; text-align:center; color:#3a2a1a;">دە شەوەکەی گوێتە – '''شەوی حەوتەم'''<br />یەکشەممە، ١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧ (٢٤ی ڕەزبەری ١٣٥٦)<br />باخچەی کۆمەڵەی پەیوەندییە کولتوورییەکانی ئێران و ئەڵمانیا، تاران</div> <div style="padding:4px 10px 8px; text-align:center;">[[پەڕگە:Ali Babachahi reading at the Ten Nights of Goethe, 16 October 1977.ogg|center|290px|تۆماری دەنگیی شیعرخوێندنەوەی عەلی باباچاھی لە شەوی حەوتەمی دە شەوەکەی گوێتەدا]]</div> <div style="margin:0 10px; padding:6px 4px; border-top:1px dashed #c8b9a6; color:#3a2a1a;">'''شیعرەکانی لە کتێبی ''ده شب''دا (لاپەڕە ٤٤٧–٤٥٦):''' # «سڵاو لەو خونچە سوورەی لە پیاڵەی ڕۆژھەڵاتەوە پشکوت» # «سروودی خۆماڵی» # «لە وەسفی عاشقانی جیھاندا» # «لە قەڵەمڕەوی خۆڵەمێشدا» </div> <div style="margin-top:6px; padding:5px 10px; background:#efe6da; text-align:center; font-size:88%; color:#5a4632;">ماوە: ٣:٣٥ · سەرچاوەی دەنگ: ماڵپەڕی ئازادی (azadi.art)</div> </div> باباچاھی، کە ئەو کاتە لە بووشێھر دەژیا، پێش ئەوەی ڕێکخەران بتوانن پەیوەندیی پێوە بکەن، وەک بەشداربوو ناوی ڕاگەیەنرا. لە ٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧دا ''کیهان'' نووسی: «ھەرچەندە ناوی {{Interlanguage link|مەنسوور ئۆجی|fa|منصور اوجی}}، عەلی باباچاھی، بەھمەن ساڵحی و مەنسوور بەرمەکی لە لیستی بەشداربوواندا ھاتووە، ڕێکخەران نەیانتوانیوە پەیوەندییان پێوە بکەن، چونکە لە شارەکانی دەرەوەی پایتەخت دەژین.» بە گوتەی «م. خ.»، کانوون، کە ناونیشانی ھەندێک لەم شاعیرانەی نەبوو، ناوەکانیانی بڵاو کردەوە تاکوو ھەواڵەکە بیانگاتێ و بێن؛ لە ١٠ی تشرینی یەکەمدا ''کیهان'' ڕایگەیاند کە ئاگادار کراونەتەوە و ئامادەیی خۆیان بۆ بەشداریکردن دەربڕیوە. لەو چوار کەسە، ساڵحی و بەرمەکی بەشدار نەبوون.<ref name="iranchehr2013" /> پۆستەرەکە ناوی باباچاھی، لەگەڵ ئیسلام کازمییە، م. ئازاد، جەواد موجابی، جەلال سەرفەراز و بەتووڵ عەزیزپوور، بۆ بەرنامەی یەکشەممە ١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧ (٢٤ی ڕەزبەری ١٣٥٦)، واتە شەوی حەوتەم، تۆمار کردبوو.<ref name="azadi-poster">{{cite web|language=fa|script-title=fa:پوستر شب‌های نویسندگان و شاعران ایران|trans-title=پۆستەری شەوەکانی نووسەران و شاعیرانی ئێران (١٠–١٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧)، دیزاینی بوزورگ خزرایی|url=https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab-Poster.png|website=ئازادی (azadi.art)|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003090300/https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab-Poster.png|archive-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> بەپێی ئەو پەڕگە دەنگییانەی ماڵپەڕی ''ئازادی'' بڵاوی کردوونەتەوە، شەوی حەوتەم بە وتارێکی کازمییە لەژێر ناونیشانی «ئازادی لە دەستووردا و بەڕێوەبردنی شەوانی شاعیران» دەستی پێ کرد؛ پاشان [[داریووش ئاشووری]] دەربارەی «شیعر ئازادییە» قسەی کرد، وەرگرتنی عەبباس جەلالیی سووسەنئابادی وەک ئەندامی کانوون ڕاگەیەنرا، و {{Interlanguage link|جەعفەر کووشئابادی|fa|جعفر کوش‌آبادی}}، عەلی باباچاھی، جەواد موجابی و م. ئازاد شیعرەکانیان خوێندەوە.<ref name="azadi-dahshab" /> ھەمان شەو پەیامێکی وەرگێڕ [[محەممەد قازی]]، کە دوای نەشتەرگەریی گەروو نەیدەتوانی قسە بکات، لەلایەن کچەکەی، مەریەمەوە خوێندرایەوە.<ref name="iranchehr2013" /> سەرچاوەکان دەربارەی پێکھاتەی بەشداربووانی ئەو شەوە جیاوازن: کتێبی ''ده شب'' بەتووڵ عەزیزپوور و جەلال سەرفەرازیش لەنێو شاعیرانی شەوی حەوتەمدا تۆمار دەکات،<ref name="moazzen1357-n7">{{cite book|language=fa|editor=ناصر مؤذن|script-title=fa:ده شب: شب‌های نویسندگان و شاعران در انجمن فرهنگی ایران و آلمان|trans-title=دە شەو: شەوانی نووسەران و شاعیران لە کۆمەڵەی کولتووریی ئێران و ئەڵمانیا|publisher=ئەمیرکەبیر (لە بڵاوکراوەکانی کانوونی نووسەرانی ئێران)|location=تاران|date=١٩٧٨|edition=یەکەم|page=405|url=https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab_Kanoon-Nevisandegan-Iran.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003090541/https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab_Kanoon-Nevisandegan-Iran.pdf|archive-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لە کاتێکدا لە پەڕگە دەنگییەکانی ''ئازادی''دا شیعرخوێندنەوەی سەرفەراز و شیعرەکانی عەزیزپوور (بە دەنگی سەرفەراز) سەر بە شەوی ھەشتەمن.<ref name="azadi-dahshab" /> شیعرەکانی باباچاھی لە بەشی شەوی حەوتەمی کتێبی ''ده شب''دا (لاپەڕە ٤٤٧–٤٥٦) چاپ کراون: «سلام بر شکوفهٔ سرخی که از پیالهٔ مشرق دمید» («سڵاو لەو خونچە سوورەی لە پیاڵەی ڕۆژھەڵاتەوە پشکوت»)، «سرود بومی» («سروودی خۆماڵی»)، «در وصف عاشقان دنیا» («لە وەسفی عاشقانی جیھاندا») و «در قلمرو خاکستر» («لە قەڵەمڕەوی خۆڵەمێشدا»). شیعری یەکەم بەم دێڕانە دەست پێ دەکات: «سڵاو لە خۆر و لە ئەوین / ئەی ڕۆحی ئارامنەگرتووی بەندەر / ئەی ئەوپەڕی شکۆ و شێتی».<ref name="moazzen1357-b">{{cite book|language=fa|editor=ناصر مؤذن|script-title=fa:ده شب: شب‌های نویسندگان و شاعران در انجمن فرهنگی ایران و آلمان|trans-title=دە شەو: شەوانی نووسەران و شاعیران لە کۆمەڵەی کولتووریی ئێران و ئەڵمانیا|publisher=ئەمیرکەبیر (لە بڵاوکراوەکانی کانوونی نووسەرانی ئێران)|location=تاران|date=١٩٧٨|edition=یەکەم|pages=447–456|url=https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab_Kanoon-Nevisandegan-Iran.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003090541/https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab_Kanoon-Nevisandegan-Iran.pdf|archive-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> تۆمارێکی دەنگیی شیعرخوێندنەوەکەی ئەو شەوە، بە درێژیی ٣ خولەک و ٣٥ چرکە، لە ماڵپەڕی ''ئازادی''دا بەردەستە.<ref name="azadi-babachahi-audio">{{cite AV media|language=fa|people=عەلی باباچاھی (خوێنەر)|script-title=fa:شب هفتم: شعرخوانی علی باباچاهی|trans-title=شەوی حەوتەم: شیعرخوێندنەوەی عەلی باباچاھی (١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧)|url=https://azadi.art/wp-content/uploads/2023/01/%D8%B4%D8%A8-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%DA%86%D8%A7%D9%87%DB%8C.mp3|medium=تۆماری دەنگی، ٣ خولەک و ٣٥ چرکە|publisher=ئازادی (azadi.art)|date=٢٠٢٣|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003090323/https://azadi.art/wp-content/uploads/2023/01/%D8%B4%D8%A8-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%DA%86%D8%A7%D9%87%DB%8C.mp3|archive-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === دوای شۆڕش === لە ساڵی ١٩٨٠دا باباچاھی کۆمەڵە شیعری ''جشن جنون'' («جەژنی شێتی»)ی بڵاو کردەوە. لە ساڵی ١٩٨٣دا، دوای ھەژدە ساڵ مامۆستایەتی، بە زۆرەملێ و پێش وەختی خۆی خانەنشین کرا؛ دواتر گوتی کە «بە ئەگەرێکی زۆرەوە» ئەوانەی خۆیان بە «خاوەنی ڕاستەقینەی شۆڕش» دەزانی «وەلایان ناوە». پاشان بووشێھری بەجێ ھێشت و لە [[کەرەج]] نیشتەجێ بوو.<ref name="mahjoubi" /> بە گوتەی عەلی مەسعوودینیا، کاتێک لە مامۆستایەتی بێبەش کرا، چەندین ساڵ خۆی بۆ توێژینەوەی ڕەخنەیی لە شیعری ئێرانیدا تەرخان کرد.<ref name="masoudinia">{{cite web|language=fa|author=علی مسعودی‌نیا|script-title=fa:سپیدی‌ها را بخوان / دربارهٔ علی باباچاهی|trans-title=بۆشاییەکان بخوێننەوە / دەربارەی عەلی باباچاھی|url=https://www.khabaronline.ir/news/2186332|website=خەبەرئۆنلاین|date=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لە کەرەج، لە ڕێگەی شانۆنامەنووس خوسرەو حەکیمڕابیتەوە، وەک نووسەری شانۆی ڕادیۆیی لەگەڵ ڕادیۆدا کاری کرد.<ref name="mahjoubi" /> لە ساڵی ١٩٨٩ەوە، بە سەرپەرشتیی نەسروڵڵا پوورجەوادی، لە ناوەندی بڵاوکردنەوەی زانکۆیی (''مرکز نشر دانشگاهی'') کاری کرد و یازدە یان دوازدە ساڵ خەریکی دەستکاریی کتێب و توێژینەوە لە دەقە کلاسیکییەکانی فارسی بوو، ھەتا ئەو کاتەی بەشی فەرھەنگی فارسیی ناوەندەکە داخرا.<ref name="mahjoubi" /> ھەروەھا دەگوترێت کە بۆ بڵاوکەرەوەگەلی وەک پاپیرووس و پێشبورد کاری کردووە و بەرپرسی بەشی شیعر و ڕەخنەی گۆڤاری ''نافه'' بووە.{{ژێدەر پێویستە}} لە ساڵی ١٩٨٨ەوە باباچاھی لە مانگنامەی ''آدینه''دا وتاری دەربارەی ڕەوتەکانی شیعری ھاوچەرخ بڵاو دەکردەوە؛<ref name="ensani">{{cite web|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی (فهرست مقاله‌ها)|trans-title=عەلی باباچاھی (لیستی وتارەکان)|url=https://ensani.ir/fa/article/author/9714|website=پۆرتاڵی گشتگیری زانستە مرۆییەکان (ئینسانی)|access-date=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لە ژمارە ٣٥ەوە سەرپەرشتیی لاپەڕەکانی شیعری ئەو گۆڤارەی گرتە ئەستۆ و نزیکەی دە ساڵ ئەم کارەی کرد؛ بە گوتەی خۆی، پێش ئەو ئەشکەوەری ئەم بەرپرسیارێتییەی لە ئەستۆ بوو.<ref name="kanoon" /><ref name="mahjoubi" /> لە ژمارە ٣٦دا بەرھەمی ئەحمەد شاملوو، فەڕوخ تەمیمی، [[سەید عەلی ساڵحی]]، عەلیمحەممەد حەقشناس و ھورمز عەلیپووری بڵاو کردەوە. توندیی ھەڵبژاردنەکانی وای کرد کە ھەندێک لە شاعیرە ڕەتکراوەکان ئەم دروشمە گاڵتەئامێزە دژی ئەو بڵێنەوە: «دیکتاتۆر خێرا بکە / شیعرەکانمان چاپ بکە!»<ref name="mahjoubi" /> بەپێی ''خبرآنلاین''، ئەو لەم پێگەیەوە شاعیرانی گەنجی دەناساند و لە ھەمان کاتدا بە ئاشکرا ڕەخنەی لە ڕەوتە شیعرییە باوەکان دەگرت؛ ھەر لەم ماوەیەدا بوو کە «شیعری پاشنیمایی» و دواتر «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا»ی داڕشت.<ref name="khabar" /> مەسعوودینیا ''آدینه'' بە یەکێک لە کاریگەرترین بڵاوکراوەکانی دەیەی ١٩٩٠ لە چەند بوارێکدا، لەوانە شیعر، دادەنێت.<ref name="masoudinia" /> === کانوونی نووسەرانی ئێران === دوای خانەنشینبوونی، باباچاھی بەردەوام لە کۆڕەکانی چوارشەممانی ماڵی [[محەممەدعەلی سێپانلۆ]] بەشدار دەبوو و لەم ڕێگەیەوە پەیوەندیی بە بازنەی ڕاوێژکاریی کانوونی نووسەرانەوە کرد. یەکێک لە واژۆکەرانی «بەیاننامەی ١٣٤ نووسەر» (دەقی «ئێمە نووسەرین»، ١٩٩٤) بوو و وەک ئەندامی بازنەی ڕاوێژکاری، پاشان بۆ زیندووکردنەوەی کانوونی نووسەرانی ئێران کاری کرد. دوای پێکھاتنی قۆناغی سێیەمی کانوون لە شوبات–ئازاری ١٩٩٩دا، بوو بە ئەندامی فەرمی و ھەتا کۆتایی ژیانی ئەندام مایەوە؛ دوایین بەشداریی لە کۆبوونەوەی گشتیی کانووندا لە ساڵی ٢٠٢٣دا بوو.<ref name="kanoon" /> === ڕووداوی پاسەکەی ئەرمەنستان === لە ئابی ١٩٩٦دا باباچاھی یەکێک بوو لەو بیست و یەک نووسەر، شاعیر و ڕۆژنامەنووسەی کە بە بانگھێشتی یەکێتیی نووسەرانی ئەرمەنستان بە پاس بەرەو ئەرمەنستان کەوتنە ڕێ.<ref name="bbc2015">{{cite web|language=fa|author=جمشید برزگر|script-title=fa:سالگرد «سفر مرگ»؛ اتوبوسی که دیگر حرکت نمی‌کند؟|trans-title=ساڵیادی «گەشتی مەرگ»: پاسێک کە ئیتر ناجووڵێت؟|url=https://www.bbc.com/persian/arts/2015/08/150806_l45_armenia_bus_iranian_writers_jb|website=[[بی بی سی فارسی|بی‌بی‌سی فارسی]]|date=٦ی ئابی ٢٠١٥|access-date=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="radiofarda">{{cite web|language=fa|script-title=fa:مروری بر قتل‌های زنجیره‌ای پس از هفت سال: بخش سوم، اتوبوس مرگ|trans-title=ئاوڕدانەوەیەک لە کوشتنە زنجیرەییەکان دوای حەوت ساڵ، بەشی سێیەم: پاسی مەرگ|url=https://www.radiofarda.com/a/313765.html|website=ڕادیۆ فەردا|date=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٥|access-date=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> بەپێی ڕادیۆ فەردا، مەنسوور کووشان، کە بەرپرسی ڕێکخستنی گەشتەکە لەگەڵ نووسەران بوو، لیستێکی لە کەسایەتییە ئەدەبییەکان ئامادە کردبوو؛ لەنێو ئەواندا ئەحمەد شاملوو، ھووشەنگ گوڵشیری و ڕەزا بەراھەنی ھەر یەکەیان بە ھۆکاری جیاواز پاشگەز بوونەوە، و لە کۆتاییدا ئەم بیست و یەک کەسە گەشتەکەیان کرد: محەممەدعەلی سێپانلۆ، جەواد موجابی، مەسعوود بەھنوود، سیرووس عەلینەژاد، ئەمیرحەسەن چەھڵتەن، بیژەن بیجاری، بیژەن نەجدی، محەممەد محەممەدعەلی، شەھریار مەندەنیپوور، شاپوور جۆرکێش، مەسعوود تووفان، عەلی باباچاھی، حەسەن ئەسغەری، مەنووچێھر کەریمزادە، کامران جەلیلی، مەحموود تەییاری، فەرەج سەرکووھی، فریشتە ساری، مەجید دانشئاراستە، عەلی سەدیقی و مەنسوور کووشان.<ref name="radiofarda" /> لە بەرەبەیانی ٦ی ئابی ١٩٩٦دا، شۆفێرەکە دوو جار ھەوڵی دا پاسەکە لە گەردەنەی حەیران بەرەو لێواری دۆڵەکە ببات و فڕێی بداتە خوارەوە، و ھەر جارێک خۆی لە ئۆتۆمبێلەکە باز دەدایە دەرەوە؛ وریایی مەسعوود تووفان و شەھریار مەندەنیپوور سەرنشینەکانی ڕزگار کرد. پاشان لە [[ئاستارا، ئێران|ئاستارا]] دەستبەسەر کران و لێپرسینەوەیان لەگەڵ کرا و بەیانیی ڕۆژی دواتر ئازاد کران.<ref name="bbc2015" /> بەپێی بی‌بی‌سی فارسی، وردترین گێڕانەوەی ئەم ڕووداوە ئەوەیە کە مەنسوور کووشان لە کتێبی ''حدیث تشنه و آب''دا نووسیویەتی، و محەممەد محەممەدعەلی یەکەم دەقی دەربارەی ئەم بابەتە لە ناوخۆی ئێراندا لە سەرەتای دەیەی ٢٠٠٠دا بڵاو کردەوە.<ref name="bbc2015" /> ئەم ڕووداوە دواتر وەک پیلانێکی [[وەزارەتی ھەواڵگری (ئێران)|وەزارەتی ھەواڵگری]] بۆ لەناوبردنی نووسەرانی ڕەخنەگر ناسرا و بە {{Interlanguage link|کوشتنە زنجیرەییەکانی ئێران|fa|قتل‌های زنجیره‌ای|lt=کوشتنە زنجیرەییەکان}}ەوە بەستراوەتەوە.<ref name="bbc-obit" /><ref name="kanoon" /> باباچاھی ھەمیشە وەک «ئەزموونێکی ترسناک» ئاماژەی پێ دەکرد.<ref name="kanoon" /> === ساڵانی کۆتایی و کۆچی دوایی === باباچاھی لە چاوپێکەوتنێکدا کە لە حەفتا و حەوتەمین ساڵڕۆژی لەدایکبوونیدا (تشرینی دووەمی ٢٠١٩) پێیدا، گوتی کە دوایین کتێبی، کۆمەڵە شیعری ''ژوزف تو مرخصی!'' («ژۆزێف، دەتوانیت بڕۆیت»، مانیا ھونەر، ٢٠١٨)، بە ژێرناونیشانی «کردەی توخمی کۆمەڵایەتی» و پێشەکییەکی ٣٣ لاپەڕەیی بڵاو کردووەتەوە، تاکوو وەڵامی ئەو ڕەخنەگرانە بداتەوە کە شیعرەکەیان بە ناکۆمەڵایەتی دادەنا. زیادی کرد کە ھیچ کتێبێکی لە ژێر دەستدا نییە، زۆربەی کاتەکانی بە خوێندنەوەی فەلسەفە و ڕۆمان بەسەر دەبات، و بۆ پاراستنی پەیوەندی لەگەڵ نەوەی گەنجدا لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا چالاکە، و لەوێ، وەک ئەو ڕۆژانەی سەرپەرشتیی لاپەڕەکانی ''آدینه''ی دەکرد، شیعری نووسەرانی دیکە بڵاو دەکاتەوە. گوتی ساڵانێکیش وۆرکشۆپێکی شیعری بەڕێوە بردووە؛ بە گوتەی مەسعوودینیا، ئەم وۆرکشۆپە لە دەیەی ٢٠٠٠ەوە ھەبووە و چەند کەسێک لە بەشداربووانی بوون بە شاعیرانی ناسراو.<ref name="masoudinia" /><ref name="ibna1398">{{cite web|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی: نگاهم به فضای مجازی مثل مجله «آدینه» است / همچنان ایستاده‌ام|trans-title=عەلی باباچاھی: ڕوانینم بۆ تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان وەک گۆڤاری ''ئادینە''یە / ھێشتا ڕاوەستاوم|url=https://www.ibna.ir/news/283140|website=ئاژانسی ھەواڵی کتێبی ئێران (ئیبنا)|date=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|access-date=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ئیبنا لە ھەمان وتاردا ئەوی بە یەکێک لە یەکەمین شاعیرانی «قوتابخانەی شیعری بووشێھر» ناو برد.<ref name="ibna1398" /> [[پەڕگە:The world realized by Ali Babachahi.jpg|thumb|upright=1.2|بەرگی ''جهان متوجه شد (شعرهای اعتراض)'' («جیھان تێگەیشت (شیعرەکانی ناڕەزایەتی)»)ی عەلی باباچاھی (ئافتاب، نەرویژ، ١٤٠١ی ھەتاوی)]] دوایین کۆمەڵە شیعری باباچاھی، ''جهان متوجه شد (شعرهای اعتراض)'' («جیھان تێگەیشت (شیعرەکانی ناڕەزایەتی)»)، بەپێی لاپەڕەی ناسنامەی کتێبەکە لە ساڵی ١٤٠١ی ھەتاوی (٢٠٢٢–٢٠٢٣)دا، وەک چاپی یەکەم، لەلایەن بڵاوکەرەوەی ئافتاب لە [[نەرویژ]]ەوە دەرچوو؛ بەپێی بڵاوکەرەوە ٥٨ شیعری لەخۆ گرتووە. بڵاوکەرەوە دەقەکان وەک «بەرھەمی سەد ڕۆژ خەبات لە شەقامدا» و «ھاوڕێیەتیی شاعیر و وشە لەگەڵ ناڕەزایەتیی خەڵکدا» دەناسێنێت.<ref name="aftab">{{cite web|language=fa|script-title=fa:جهان متوجه شد (شعرهای اعتراض)|trans-title=جیھان تێگەیشت (شیعرەکانی ناڕەزایەتی)|url=https://aftab.pub/جهان-متوجه-شد-شعرهای-اعتراض/|publisher=نەشری ئافتاب|location=نەرویژ|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ڕادیۆ زەمانە بە کۆمەڵەیەکی ١٣٦ لاپەڕەیی بە پێشەکییەکی کورت و ٥٤ شیعر وەسفی دەکات و بڵاوبوونەوەکەی بۆ بەھاری ٢٠٢٣ دەگەڕێنێتەوە.<ref name="zamaneh2023">{{cite web|language=fa|author=اسفندیار کوشه|script-title=fa:«جهان متوجه شد»: اشعار اعتراضی علی باباچاهی|trans-title=«جیھان تێگەیشت»: شیعرە ناڕەزایەتییەکانی عەلی باباچاھی|url=https://www.radiozamaneh.com/764474/|website=ڕادیۆ زەمانە|date=١٢ی ئایاری ٢٠٢٣|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> حوسێن نووشئازەر، کە بۆ ھەمان دەزگا دەنووسێت، ئەویش بۆ ساڵی ٢٠٢٣ی دەگەڕێنێتەوە و دەیخاتە «ژێر کاریگەریی بزووتنەوەی ژن، ژیان، ئازادی»یەوە.<ref name="noushazar">{{cite web|language=fa|author=حسین نوش‌آذر|script-title=fa:«جهان متوجه شد» از علی باباچاهی: وقتی محبوبه فریاد می‌کشد|trans-title=«جیھان تێگەیشت»ی عەلی باباچاھی: کاتێک مەحبووبە ھاوار دەکات|url=https://www.radiozamaneh.com/879944/|website=ڕادیۆ زەمانە|date=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٦|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> کانوونی نووسەرانی ئێران لەم کتێبەدا گێڕانەوەی شیعریی باباچاھی لە [[شۆڕشی ژینا|بزووتنەوەی ناڕەزایەتیی ٢٠٢٢]] دەبینێت.<ref name="kanoon" /> باباچاھی لە پێشەکیدا دەنووسێت کە ناڕەزایەتی و یاخیبوونی مەدەنی پەناگەی خەڵکن دژی ھەژاری و سەرکوت، و «ئەمە بەو مانایە نییە کە ڕووناکبیران بتوانن خۆیان لەم بەدبەختییانە بدزنەوە»؛ ڕەخنە لەو «شاعیرانە تێرانە» دەگرێت کە «لە پشت خوازە و ھێماوە بانگەشەی ئازادی و دادپەروەری دەکەن»، و ھەروەھا ڕێبازەکەی خۆی وەک بەرەنگاربوونەوەیەک بۆ «یاسا چەسپاوەکان»ی شیعر دەخاتە ڕوو.<ref name="aftab" /> لە نیسانی ٢٠٢٣دا گۆڤاری ئەدەبیی ''بانگ'' سێ شیعری ئەم کۆمەڵەیەی بڵاو کردەوە کە خودی شاعیر ھەڵیبژاردبوون، لەوانە «ای…!» بە دەنگی نووسەر.<ref name="baang">{{cite web|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی: «ای...» و دو شعر دیگر|trans-title=عەلی باباچاھی: «ای…» و دوو شیعری دیکە|url=https://baangnews.net/14468|website=گۆڤاری ئەدەبیی بانگ|date=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٣|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> بە گوتەی نووشئازەر، «ای…!» لە ساڵی ٢٠٢٠دا وەک وەڵامێک بۆ [[خۆپیشاندانەکانی ئێران (٢٠١٩–٢٠٢٠)|ناڕەزایەتییەکانی تشرینی دووەمی ٢٠١٩]] نووسراوە و یەکەم جار لە ساڵی ٢٠٢٣دا بڵاو کراوەتەوە؛ ڕادیۆ زەمانە لە بەرنامە ڕادیۆییەکەی ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦دا، لەگەڵ ھەواڵی کۆچی دوایی ئەو، ئەم شیعرەی بە دەنگی نووسەر بڵاو کردەوە.<ref name="noushazar" /> دوای ماوەیەک نەخۆشی، عەلی باباچاھی لە ئێوارەی دووشەممە ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦ لە نەخۆشخانەیەک لە کەرەج، لە تەمەنی ٨٣ ساڵیدا، بەھۆی وەستانی دڵەوە کۆچی دوایی کرد.<ref name="tabnak" /><ref name="bbc-obit" /><ref name="radiofarda2026">{{cite web|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی، شاعر و منتقد ادبی، در ۸۳ سالگی درگذشت|trans-title=عەلی باباچاھی، شاعیر و ڕەخنەگری ئەدەبی، لە تەمەنی ٨٣ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد|url=https://www.radiofarda.com/a/iran-ali-babachahi-poet-critic-died-political-murders-of-writers/33685489.html|website=ڕادیۆ فەردا|date=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لە بەیانیی پێنجشەممە ٢٦ی شوباتی ٢٠٢٦ لە گۆڕستانی بەھەشتی سەکینەی کەرەج، بە ئامادەبوونی خێزانەکەی و کەسایەتییە ئەدەبییەکان، لەوانە ھورمز عەلیپوور، محەممەد قاسمزادە، شەھاب موقەڕڕەبین، حافز مووسەوی و موزەففەر ڕۆیایی، و لەگەڵ دەنگی ''دەمام''، دەھۆڵێکی باشووری ئێران، بەخاک سپێردرا.<ref name="ibna2026">{{cite web|language=fa|author=مرضیه نگهبان مروی|script-title=fa:حافظ موسوی: باباچاهی شاعری شورشگر بود که در هیچ منزلی توقف نکرد|trans-title=حافز مووسەوی: باباچاھی شاعیرێکی یاخی بوو کە لە ھیچ وێستگەیەکدا نەوەستا|url=https://www.ibna.ir/news/547554|website=ئاژانسی ھەواڵی کتێبی ئێران (ئیبنا)|date=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٦|access-date=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> کانوونی نووسەرانی ئێران لە بەیاننامەیەکدا ڕێزی لێ نا و وەک «نووسەرێکی سەربەخۆ و بەرگریکارێکی دڵسۆزی ئازادیی بیر و دەربڕین» ناوی برد.<ref name="kanoon" /> == شیعر و شیعرناسی == لە ماوەی دەیەکاندا شێوازی باباچاھی لە ڕۆمانتیسیزمی کۆمەڵایەتی و شیعری نیماییەوە بەرەو شیعری پاشنیمایی چوو.<ref name="bbc-obit" /> بەھزاد خواجات بەرھەمەکانی ئەو بۆ دوو قۆناغ، پێش و دوای دەیەی ١٩٩٠، دابەش دەکات و ئەو بە یەکێک لە پێشەنگانی ڕەوتێک دەزانێت کە لەو دەیەیەدا تێگەیشتنی باو لە شیعری سەرەوژێر کرد.<ref name="ie-obit">{{cite web|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی شاعر و منتقد ادبی درگذشت|trans-title=عەلی باباچاھی، شاعیر و ڕەخنەگری ئەدەبی، کۆچی دوایی کرد|url=https://www.iran-emrooz.net/index.php/news2/more/126143/|website=ئێران ئەمڕۆ|date=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦|access-date=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> کانوونی نووسەرانی ئێران ئەو بە «شاعیرێکی ئەزموونگەر» وەسف دەکات کە لە ماوەی حەوت دەیە چالاکیی ئەدەبیدا دوو جار پێداچوونەوەی بە شێوازی خۆیدا کرد.<ref name="kanoon" /> حافز مووسەوی لە ڕێوڕەسمی بەخاکسپاردنەکەیدا گوتی کە باباچاھی «ڕێک لەو ساتەدا کە لە لووتکەی ناوبانگ و پێگەی خۆیدا بوو»، بە بڵاوکردنەوەی ''نم‌نم بارانم'' («من نمەبارانم») لە دەیەی ١٩٩٠دا، ڕووخسارێکی بە تەواوی جیاوازی لە خۆی نیشان دا.<ref name="ibna2026" /> باباچاھی لە وتاری «پانتایی بێسنووری مانا»دا، کە لە گۆڤاری ''رودکی''دا (ژمارە ٢٢، ٢٠٠٨) بڵاو بووەوە،<ref name="ensani" /> ئەوە دەخاتە ڕوو کە دەقی ئەدەبی، و بەتایبەتی شیعری ھاوچەرخ، مانایەکی جێگیر و پێشوەختە دیاریکراوی نییە، و مانا لە پرۆسەیەکی دینامیکیی نێوان دەق و خوێنەردا بنیات دەنرێت. بە بڕوای ئەو، ناڕوونی، ھەڵپەسێردراوی و پچڕانە زمانییەکان لاوازی نین، بەڵکوو سەرچاوەگەلێکن کە بواری لێکدانەوە فراوانتر دەکەن.<ref name="mahjoubi" /> لە وتاری «قەیرانی شیعر و ڕێگاکانی دەربازبوون لێی»دا (مانگنامەی ''فرهنگ توسعه''، ئایار–حوزەیرانی ٢٠٠١)<ref name="ensani" /> دەنووسێت: «قەیران، بە مانا گشتییەکەی، ڕەنگە ئاماژە بێت بۆ شتێک لە دەرەوەی شیعر. کەواتە دادپەروەرانە نییە قەیران بخرێتە ئەستۆی شیعری ھاوچەرخ.»<ref name="mahjoubi" /> ئەو بنەماکانی شیعری پاشنیمایی لە وتاری «تەوەر و تایبەتمەندییەکانی شیعری پاشنیمایی»دا (گۆڤاری ''کارنامه''، ئازار–ئایاری ١٩٩٩) داڕشت.<ref name="ensani" /> ''خبرآنلاین'' بنەماکانی تیۆری «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا» بەم شێوەیە کورت دەکاتەوە: «زمانمەندیی شیعر» (زمان وەک بابەتی شیعر نەک ئامرازەکەی)، «دواخستنی مانا»، «ڕاکردن لە ڕستەسازی»، و «گاڵتەوگەپ و پارۆدی».<ref name="khabar" /> باباچاھی لەو چاوپێکەوتنەی ئیسنادا کە پێشتر ئاماژەی پێ کرا، «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا» لە «شیعری دیکە» (''شعر دیگر'')ی دەیەی ١٩٦٠ جیا دەکاتەوە؛ ڕەوتێک کە بە بڕوای ئەو شاعیرانی وەک بیژەن ئیلاھی و {{Interlanguage link|ھووشەنگ چالەنگی|fa|هوشنگ چالنگی}} سەر بەون و شیعری ڕۆیاییش لێیەوە نزیکە. بە گوتەی ئەو، «شیعری دیکە» ڕێز لە یەکپارچەیی ئەندامیی خۆی دەگرێت و «ڕێکخراو و ناوەندگەرا»یە، لە کاتێکدا «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا» «سەر بە سەردەمی گومانە»: ناوەندگریزە، لە «گێڕانەوە فرەییەکان» پێک ھاتووە کە ئاگاداری «خودە ناوەکییە جیاوازەکانی مرۆڤ»ن، و کۆتاییەکانی کراوەن. ئەو شیعری ڕۆیایی بە «پێکھاتەگەرا» و «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا» بە «پاشپێکھاتەگەرا»، «لە ڕووکەشدا پەرتەوازە، فرەگێڕانەوە» و «خوێنەرتەوەر» ناو دەبات.<ref name="isna1401" /> لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ [[ئاژانسی ھەواڵی مێھر]] (٢٠٠٦) گرنگیدانی شاعیرانی ئەمڕۆی بە «ژێرخانی قووڵی دەروونی» بە «جۆرێک لە عیرفان» وەسف کرد،<ref name="mehr">{{cite web|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی: توجه شاعران امروز به ژرف ساختار روانشناسانه نوعی عرفان است|trans-title=عەلی باباچاھی: گرنگیدانی شاعیرانی ئەمڕۆ بە ژێرخانی قووڵی دەروونی جۆرێکە لە عیرفان|url=http://www.mehrnews.com/fa/NewsDetail.aspx?NewsID=394701|website=[[ئاژانسی ھەواڵی مێھر]]|date=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦|archive-url=https://web.archive.org/web/20120303130900/http://www.mehrnews.com:80/fa/NewsDetail.aspx?NewsID=394701|archive-date=٣ی ئازاری ٢٠١٢|access-date=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> و لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ڕادیۆ زەمانە (٢٠٠٨) ئامادەبوونی ژنی لە شیعرەکانیدا بە «ئارەزووی جۆرێک لە تازەیی، جۆرێک لە زیندوویی» وەسف کرد.<ref name="zamaneh2008">{{cite web|language=fa|author=مجتبا پورمحسن|script-title=fa:عاشقیت اتهام است؟ می‌پذیرم (گفت‌وگو با علی باباچاهی دربارهٔ نقش عشق در شعر)|trans-title=ئەوینداری تۆمەتە؟ قبووڵی دەکەم (چاوپێکەوتن لەگەڵ عەلی باباچاھی دەربارەی ڕۆڵی ئەوین لە شیعردا)|url=http://zamaaneh.com/pourmohsen/2008/02/post_104.html|website=ڕادیۆ زەمانە|date=١٥ی شوباتی ٢٠٠٨|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625013317/https://zamaaneh.com/pourmohsen/2008/02/post_104.html|archive-date=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|access-date=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> باوەڕی وابوو کە شیعر تەنانەت دوای ڕۆیشتنی شاعیریش ڕێگای خۆی درێژە پێ دەدات.<ref name="mahjoubi" /> ھەروەھا گوتی کە شیعرەکانی قەرزاری «ئەو دڵەڕاوکێیانەن» کە بە گوتەی خۆی «بە توندی گەمارۆی دەدەن»، و زیادی کرد کە لەنێو ئەم ھەموو شتەدا «گاڵتەوگەپ بە ھانامەوە دێت».<ref name="zamaneh2023" /> بە گوتەی حوسێن نووشئازەر، باباچاھی «شیعری ناڕەزایەتی»ی لە «دروشم» یان «ھاوار»ی ڕووت جیا دەکردەوە و جەختی لەسەر ڕەھەندە ھونەرییەکەی دەکردەوە: بە بڕوای ئەو، شیعری ناڕەزایەتی نابێت لاسایی ڕاستییە تاڵە کۆمەڵایەتییەکان بکاتەوە، بەڵکوو دەبێت لە ڕێگەی خەیاڵ، بیر و ئامرازەکانی زمانەوە بیانگۆڕێت بۆ «ڕاستیی ھونەری». ئەو گاڵتەوگەپی گرۆتێسک و وەستایەتیی زمانیی شیعرەکانی بە بەرھەمی ڕووبەڕووبوونەوەی کارەسات دەزانی، جەختی دەکردەوە کە شاعیر دەبێت بە ڕێبازێکی ھەڵوەشێنەرانە خۆی لە ئایدیالیزمە کۆنەکان و لە گوتارەکانی دەسەڵات داببڕێت، و ھەم [[سانسۆرکردن|سانسۆری]] فەرمی و ھەم خۆسانسۆری بە دوو بەڵای کاری داھێنەرانە دادەنا.<ref name="noushazar" /> == ڕەخنەی ئەدەبی و مشتومڕەکان == باباچاھی وەک ڕەخنەگر قەڵەمێکی تیژی ھەبوو. کتێبەکەی ''گزاره‌های منفرد'' («گوزارە تاکەکان»)، کە شاعیران پلەبەندی دەکات و بە ڕاشکاوی ڕەخنە لە ھەندێک ڕەوت دەگرێت، کاردانەوەی زۆری لێ کەوتەوە. ناسراوترین مشتومڕی تیۆریی ئەو لەگەڵ ڕەزا بەراھەنی بوو و بە «شەڕی تاران–تۆرۆنتۆ» لە یادەوەرییەکاندا ماوەتەوە. ھەروەھا ڕەخنەی لە ڕەوتی «سادەنووسی» (''ساده‌نویسی'') لە شیعردا گرت، بەتایبەتی لە بۆچوونەکانی محەممەد شەمسی لەنگەروودی و سەید عەلی ساڵحی.<ref name="khabar" /> بە گوتەی عەلی مەسعوودینیا، باباچاھی، بەتایبەتی لە دەیەکانی ١٩٩٠ و ٢٠٠٠دا، بەردەوام لە ململانێدا بوو لەگەڵ ڕەخنەگر و شاعیرانی دیکە، و جاری وا ھەبوو دەگەیشتە ڕادەی «توندوتیژیی زارەکی»؛ مەسعوودینیا پێکدادانەکانی ئەو لەگەڵ ڕەزا بەراھەنی و مەنووچێھر ئاتەشی بە «یادگاری بەنرخ» لە سەردەمێک دادەنێت کە شیعر ھێشتا بابەتی گفتوگۆ و مشتومڕ بوو، و بیر دەخاتەوە کە باباچاھی دواتر گوتی: «ئیتر وەڵامی ھیچ کەسێکی خوار بەراھەنی نادەمەوە!»<ref name="masoudinia" /> دەربارەی مشتومڕی شاپوور جۆرکێش دژی تیۆرەکانی باباچاھی و وەڵامی ڕەزا بەراھەنی بۆ جۆرکێش، بڕوانە [[#ھاوسەفەرانی پاسەکەی ئەرمەنستان|خوارەوە]]. == ھەڵسەنگاندنی ڕەخنەیی == محەممەد شەمسی لەنگەروودی لە ''تاریخ تحلیلی شعر نو''دا یەکەم کۆمەڵە شیعری باباچاھی، ''در بی‌تکیه‌گاهی''، بە شیعرێکی سۆزدار و پڕوێنە، کۆمەڵایەتیتەوەر و بارگاویی خەمێکی خۆوێرانکەر وەسف دەکات، کە ھەرچەندە ھەستیار و «لاوانە» بوو، ھەم بازنە سیاسییەکان و ھەم لایەنگرانی «ھونەر بۆ ھونەر»ی بەدڵ بوو و ناوبانگی دەرکرد.<ref name="langroudi3">{{cite book|language=fa|author=محمد شمس لنگرودی|script-title=fa:تاریخ تحلیلی شعر نو|trans-title=مێژووی شیکاریی شیعری نوێ|volume=3|publisher=نەشری مەرکەز|location=تاران|page=462}}</ref> بە بڕوای ئەو، باباچاھی لە کۆمەڵەی دووەمدا، ''جهان و روشنایی‌های غمناک''، بە ئاوازێکی وتاربێژانە و پڕوێنە، لە ژێر کاریگەریی [[فرووغ فەڕوخزاد]]دا، ھەمان ڕێگای درێژە پێ دا،<ref name="anon2">{{cite book|language=fa|author=محمد شمس لنگرودی|script-title=fa:تاریخ تحلیلی شعر نو|trans-title=مێژووی شیکاریی شیعری نوێ|volume=4|publisher=نەشری مەرکەز|location=تاران|pages=90–95}}</ref> و کۆمەڵەی سێیەم، ''از نسل آفتاب''، جگە لە کێشدا گۆڕانێکی چۆنایەتیی ئەوتۆ نیشان نادات؛ لەم بوارەدا، بە گوتەی لەنگەروودی، دەستکەوتەکانی فەڕوخزاد و م. ئازاد درێژە پێ دەدات و ھەنگاوێکە لە کێشە نیماییەکانەوە بەرەو شیعری ئازاد.<ref name="anon3">{{cite book|language=fa|author=محمد شمس لنگرودی|script-title=fa:تاریخ تحلیلی شعر نو|trans-title=مێژووی شیکاریی شیعری نوێ|volume=4|publisher=نەشری مەرکەز|location=تاران|page=349}}</ref> خوسرەو گوڵسورخیش ھەڵسەنگاندنێکی دەربارەی ''جهان و روشنایی‌های غمناک'' نووسیوە.{{ژێدەر پێویستە}} بە گوتەی ئیسفەندیار کووچە، کە بۆ ڕادیۆ زەمانە دەنووسێت، مەنووچێھر ئاتەشی لە گۆڤاری ''دنیای سخن''دا باباچاھی و دوو شاعیری دیکەی وەک ئاڵاھەڵگرانی شیعری پێشەنگی دەیەی ١٩٩٠ ناو بردبوو.<ref name="zamaneh2023" /> کووچە لە ھەڵسەنگاندنەکەیدا بۆ ''جهان متوجه شد''، پێشەکییەکە وەک «شتێکی وەک مانیفێست» دەبینێت کە شیعری ناڕەزایەتی پێناسە دەکات، و ئاماژە بەوە دەکات کە شاعیر، بە پەیڕەوی لە [[ئێدوارد سەعید]]، پێی وایە شاعیران و نووسەران ئەرکیان لەسەرە بەرانبەر بە ڕووداوەکانی دەوروبەریان، لەوانە خۆپیشاندانەکانی شەقام، بێلایەن نەبن. بە بڕوای ئەو، لەم کۆمەڵەیەدا، «لەگەڵ بڵێسەی شۆڕشی گەلی ئێران»، یارییە زمانییەکانی باباچاھی کەمتر دەبنەوە، وێنەکان «ڕووتتر» دەبن، و ئەو شیعرانەی مێژووی ٢٠٢٢یان لەسەرە «دینامیکیتر و سەرنجڕاکێشتر» دەردەکەون. کووچە ئاماژە بە ئاماژە مێژوویی و ئەدەبییەکانی ئەم شیعرانە دەکات: بۆ دێڕێکی ئەحمەد شاملوو («سەیری خوێنی سەر شۆستەکە بکە»)، بۆ ڕووداوەکانی [[بزووتنەوەی دەستووریی ئێران|شۆڕشی مەشرووتە]] و ھاوارد باسکێرڤیل، بۆ حەسەنەکی وەزیر و ''تاریخ بیهقی''، و بۆ دروشم و گەشتە پاسەوانییەکانی کۆمیتە شۆڕشگێڕییەکانی دەیەی ١٩٨٠. لە ھەمان کاتدا، دانانی سێ شیعر کە گێڕانەوە و وشەسازییان تا ڕادەیەکی زۆر وەک یەکە («ناڕەزایەتی ٣»، «ناڕەزایەتی ٨» و «ناڕەزایەتی (چیرۆکی کورت)») بە یەکێک لە خاڵە لاوازەکانی کۆمەڵەکە دادەنێت.<ref name="zamaneh2023" /> نووشئازەر لە خوێندنەوەکەیدا بۆ شیعری «ای…!» دەنووسێت کە شاعیر «بە شێوازی دێریدا» یاری بە جێناوەکان دەکات تاکوو توندوتیژیی شاراوەی دەسەڵات ئاشکرا بکات، و دێڕی «مەحبووبە ناوی دیکەم بوو» ناسنامەیەکی مێیینە بە گێڕەرەوە دەبەخشێت و، بە بڕوای ئەو، ساڵێک پێش تەقینەوەی بزووتنەوەی ژن، ژیان، ئازادی، شیعرەکە لەو بزووتنەوەیە نزیک دەکاتەوە.<ref name="noushazar" /> عەلی مەسعوودینیا لە یادداشتێکدا کە لە ڕۆژی کۆچی دوایی باباچاھیدا لە ''خبرآنلاین''دا بڵاو بووەوە، «خاڵی سەرەکی»ی بەرھەمەکانی ئەو بە «مەیلی بەردەوام»ی بۆ داھێنانی شیعرێکی «پێشنیارکەر و دژەڕەوت» دەزانێت. بە گێڕانەوەی ئەو، باباچاھی لە دەیەی ١٩٦٠دا لە بووشێھر بە شیعری نیمایی دەستی پێ کرد و لە ھەمان کاتدا وەک ڕەخنەگرێکی جیددی خۆی چەسپاند، و لە کۆتایی دەیەی ١٩٧٠ و سەرەتای دەیەی ١٩٨٠دا، بە ڕێبازێکی نوێ بەرانبەر بە کێشە لێکدراوەکان و کێشناسیی نیمایی، خۆی لە ھاوچەرخەکانی جیا کردەوە. بەڵام لووتکەی پرۆژە شیعری و ڕەخنەییەکەی لە دەیەی ١٩٩٠دا بوو، کاتێک سەرەتا ڕووی لە شیعری ئازاد کرد و پاشان، بە گەڕان بەنێو تیۆری ئەدەبی و بیرۆکە [[پاش‌ نوێگەری|پۆستمۆدێرنەکان]]دا، لە ''نم‌نم بارانم'' و ''منزل‌های دریا بی‌نشان است'' («وێستگەکانی دەریا بێشوێنەوارن»)دا تەونێکی زمانی و ناسنامەیەکی شێوەییی تایبەت بە خۆی دۆزییەوە، و ھەوڵی دا شیعرناسییەکەی لە ڕێگەی «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا» و «شیعری پاشنیمایی»یەوە ڕوون بکاتەوە. مەسعوودینیا ئەمانە وەک تایبەتمەندییەکانی ئەم شیعرە دەژمێرێت: ڕووخانی ھەڵوەشێنەرانەی پاڵپشتە بابەتییەکان، پچڕانی ڕستەسازی و گۆڕانی ئاستی زمان، ڕەوانیی زەینێک کە لەسەر تەداعی بنیات نراوە، تایبەتمەندییەکی کۆلاژئاسا، زۆریی بۆشاییە سپییەکان بۆ خوێندنەوە، و «گاڵتەوگەپێکی ڕەشی بوێرانە»، و زیادی دەکات کە باباچاھی دواتر ئەزموونی شیعری کورت، [[ھایکوو]] و شێوە سادەتر و گێڕانەوەییترەکانیشی کرد. ئەو تامەزرۆیی بۆ ئەزموونکردن بە خەسڵەتێکی «نائاسایی لەنێو شاعیرانی نەوەکەیدا» دادەنێت، شێوازی ڕەخنەیی باباچاھی بە «زۆر ھەڵبژێرخواز و نائاسایی» بەڵام بەرھەمھێنەری «دەقی ڕەخنەیی بەنرخ» دەزانێت، و ''گزاره‌های منفرد''، ''شعر امروز، زن امروز'' («شیعری ئەمڕۆ، ژنی ئەمڕۆ») و ''سه دهه شاعران حرفه‌ای'' («سێ دەیە شاعیرانی پرۆفیشناڵ») وەک ئەو کتێبانە ناو دەبات کە بەشدارییەکی «کەم نەبوو»یان لە شیکردنەوەی شیعری ھاوچەرخی ئێراندا کردووە. بە بڕوای مەسعوودینیا، کە پێشتر نووسینێکی بە ناونیشانی «گلادیاتۆری تەنیا و ڕووگرژ» بۆ تەرخان کردبوو، شیعری باباچاھی «مافی خۆی پێ نەدرا»، و خودی ئەو، سەرەڕای پێگەی وەک کەسایەتییەکی کاریگەر و تیۆرداڕێژی ئەدەبیاتی ئێران، «بە ئەندازەی بەھای ڕاستەقینەی خۆی قەدری نەزانرا»؛ بەشێک لەمە دەگەڕێنێتەوە بۆ ئەوەی کە باباچاھی «بە سەرسەختی» و «بە ھەموو بوونیەوە» بەرگریی لە شیعرەکەی دەکرد.<ref name="masoudinia" /> بەپێی ''ایران امروز''، نووسینە ڕەخنەییەکان دەربارەی بەرھەمەکانی جەختیان لەسەر ئەوە کردووەتەوە کە ھەندێک لە شیعرەکانی لەسەر ئەزموونی فۆرمالیستی و یاریکردن بە پێکھاتەکانی زمان بنیات نراون، لە کاتێکدا ھەندێکی دیکەیان ڕەخنەی کۆمەڵایەتی، گاڵتەوگەپ و خەمە سیاسییەکانی ئەو ڕەنگ دەدەنەوە.<ref name="ie-obit" /> بەھزاد خواجات لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ئیبنا دوای کۆچی دوایی باباچاھی، ئەوی بە کەسایەتییەکی «گشتگیر» ناو برد و گوتی ھەرچەندە ڕەنگە ھیچ کەس لە فراوانیی چالاکیدا بەرانبەر بە شاملوو نەبێت، باباچاھی «ھەڵبژاردەیەکی شایانی سەرنجە کە دەتوانێت لە پاڵ کەسایەتییەکی گەورەی وەک شاملوو، یان لە ئاسۆیەکی دیکەدا لە پاڵ ڕەزا بەراھەنیدا ڕابوەستێت». بە گوتەی خواجات، تیۆرەکانی باباچاھی کەشی فرەیی دوای دەیەی ١٩٩٠ و وەرچەرخانی شیعر بەرەو «ناوەندێتیی زمان»یان «ڕوون و ئەکادیمی کرد»، و ھەمیشە شیعرەکانی بنەمای تیۆرەکانی بوون. بە پێچەوانەی زۆرێک لە ھاوچەرخەکانی کە نیگەرانی پاراستنی «شکۆی نەریتی»ی خۆیان بوون، ئەو مەترسیی «شیعری ئەزموونگەر»ی گرتە ئەستۆ و، بەتایبەتی لە ماوەی سەرپەرشتیکردنی لاپەڕەکانی شیعری ''آدینه''دا، بە ناساندنی شاعیرانی گەنج پەیوەندییەکی قووڵی لەگەڵ نەوەی نوێدا دروست کرد. خواجات گاڵتەوگەپی «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا» وەک ئامرازێک بۆ بەرەنگاربوونەوەی «گێڕانەوە گەورە پیرۆزەکان» دەبینێت: بەم شێوەیە، بە بڕوای ئەو، یار، کە لە شیعری نەریتیدا بوونەوەرێکی پیرۆز و دەستپێنەگەیشتوو بوو، لە بەرھەمەکانی باباچاھیدا دەبێتە کارەکتەرێکی ئاسایی و ڕۆژانە.<ref name="ibna-khajat">{{cite web|language=fa|author=مرضیه نگهبان مروی|script-title=fa:علی باباچاهی؛ شیدایی زبان محزون (گفت‌وگو با بهزاد خواجات)|trans-title=عەلی باباچاھی: تامەزرۆیی بۆ زمانێکی خەمبار (چاوپێکەوتن لەگەڵ بەھزاد خواجات)|url=https://www.ibna.ir/news/547452|website=ئاژانسی ھەواڵی کتێبی ئێران (ئیبنا)|date=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٦|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === سیمین بێھبەھانی و عەبدولعەلی دەستغەیب === [[سیمین بێھبەھانی]] وتارێکی بە ناونیشانی «نگاهی به چند شعر باباچاهی» («ڕوانینێک بۆ چەند شیعرێکی باباچاھی») بۆ شیعرەکانی ئەو تەرخان کرد، کە لە ژمارە ٢٣ی دوومانگنامەی ئەدەبیی ''چامه''دا (نیسان–حوزەیرانی ٢٠٢٢) بڵاو بووەوە.<ref name="behbahani1401">{{cite journal|language=fa|author=سیمین بهبهانی|script-title=fa:نگاهی به چند شعر باباچاهی|trans-title=ڕوانینێک بۆ چەند شیعرێکی باباچاھی|journal=چامه|issue=23|date=نیسان–حوزەیرانی ٢٠٢٢|url=https://elmnet.ir/doc/2659296-38126|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> عەبدولعەلی دەستغەیب چەندین جار دەربارەی شیعری باباچاھی نووسیوە، بەتایبەتی لە وتاری «پۆستمۆدێرنیزم لە شیعرەکانی باباچاھیدا»، کە لە ''جهان کتاب''دا (بەرگی ١٥، ژمارە ٣–٤، ژمارەی زنجیرەیی ٢٥٤، ئایار–تەممووزی ٢٠١٠) بڵاو بووەوە،<ref name="dastgheib1389">{{cite journal|language=fa|author=عبدالعلی دستغیب|script-title=fa:پست مدرنیسم در شعرهای باباچاهی|trans-title=پۆستمۆدێرنیزم لە شیعرەکانی باباچاھیدا|journal=جهان کتاب|volume=15|issue=3–4 (254)|date=ئایار–تەممووزی ٢٠١٠|url=https://ensani.ir/fa/article/author/16177|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> و لە وتاری «نوێکارییەکانی شیعری باباچاھی زیاتر ھی ئێرەن»، کە لە ''چامه''دا (٢٠٢٢) بڵاو بووەوە.<ref name="dastgheib1401">{{cite journal|language=fa|author=عبدالعلی دستغیب|script-title=fa:تازگی‌های شعر باباچاهی این‌جایی‌تر است|trans-title=نوێکارییەکانی شیعری باباچاھی زیاتر ھی ئێرەن|journal=چامه|issue=23|date=نیسان–حوزەیرانی ٢٠٢٢|url=https://elmnet.ir/doc/2637317-16145|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> بەپێی ڕاپۆرتی ''جام جم آنلاین'' دەربارەی دانیشتنێک کە چەند ڕۆژێک دوای کۆچی دوایی باباچاھی لە کۆمەڵەی نیشتمانیی ڕەخنەگرانی ئەدەبی بۆ بەرھەمەکانی ئەو تەرخان کرا، دەستغەیب شیعری لە ''فقط از پریان دریایی زخم زبان نمی‌خورد'' («تەنیا لە پەرییە دەریاییەکان زمانلێدان ناخوات») و ''پیکاسو در آب‌های خلیج فارس'' («پیکاسۆ لە ئاوەکانی کەنداوی فارسدا») خوێندەوە. گوتی ڕەخنەگران زیاتر گرنگی بە «پلە و وابەستەیی»ی شاعیران دەدەن نەک ناسینی خۆیان و شیعرەکەیان، لە کاتێکدا چۆنایەتیی شیعر لە توانای خوێنەردایە بۆ چوونە ناو جیھانەکەیەوە؛ جیھانێک کە لە حاڵەتی باباچاھیدا، بە بڕوای ئەو، «جاری وا ھەیە کۆمیدی، جاری وا ھەیە جیددی، جاری وا ھەیە لیریکی»یە. بە گوتەی دەستغەیب، شیعری باباچاھی ھەتا کۆتایی دەیەی ١٩٩٠ لە چوارچێوەی ڕۆحی شیعری نیماییدا مایەوە؛ دوای ئەوە وشەسازی، ئەو پەیوەندییانەی بەسەر جیھانی شیعرەکەدا زاڵن، «شێوەی ڕیزکردنی وشەکان» و شێوازی چوونە ناو شیعرەکە گۆڕان. لەنێو تایبەتمەندییەکانی ئەم شیعرەدا ئاماژەی بە پەرتبوونی ڕستەکان کرد (کە بە بڕوای ئەو، مانا سەرەکییەکە لە پشتیانەوە تێدەپەڕێت)، ھەروەھا ئاماژە ناوچەییەکان، پەنابردن بۆ پەند، لایلایە و چیرۆکە فۆلکلۆرییەکان، ئاشنایەتی لەگەڵ ئەدەبی کلاسیکدا، گرۆتێسک و گاڵتەوگەپ، و دێڕی «ھیچی ھیچ لە ھیچ باشترە»ی وەک نموونەیەکی یاریکردنی شاعیر بە زمان ھێنایەوە. دەستغەیب ڕەھەندی شیعریی ''فقط از پریان دریایی...''ی بە بەھێزتر و ڕەھەندی تیۆریی ''پیکاسو...''ی بە دیارتر زانی، و جەختی کردەوە کە شیعری باباچاھی «بە ھیچ شێوەیەک ڕاکردن نییە لە مانا»: ئازار و ئەشکەنجەکانی مرۆڤی ھاوچەرخ لە پشت فۆرمە نوێیەکەیەوە شاراونەتەوە. لە کۆتاییدا گوتی ئەوەی باباچاھی لە شیعرەکەیدا دەیڵێت «نە لاساییکردنەوەیە و نە کاریگەرییە لە کتێبە پۆستمۆدێرنەکانی دیکە»، و ئەو «پۆستمۆدێرنیتەی باش تێگەیشتووە… و لە شیعرەکەیدا بە باشی بەکاری دەھێنێت».<ref name="jamejam1404">{{cite web|language=fa|author=سید محی‌الدین حسینی ارسنجانی|script-title=fa:باباچاهی پست‌مدرنیته را به‌خوبی درک کرده بود|trans-title=باباچاھی پۆستمۆدێرنیتەی باش تێگەیشتبوو|url=https://jamejamonline.ir/fa/news/1544660|website=جام جەم ئۆنلاین|date=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٦|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === فەرەج سەرکووھی === لە تشرینی یەکەمی ٢٠١١دا فەرەج سەرکووھی، کە خۆی یەکێک لە سەرنشینانی پاسەکەی ئەرمەنستان بوو، لە ستوونی «حەوت ڕۆژ، کتێب»ی [[بی بی سی فارسی|بی‌بی‌سی فارسی]]دا، کە ئەو جارە بۆ ''گل باران هزارروزه'' («گوڵبارانی ھەزار ڕۆژە») تەرخان کرابوو، بەرھەمەکانی باباچاھیی لە دوو قۆناغدا لێکۆڵییەوە. بە گوتەی ئەو، باباچاھی لە دەیەکانی ١٩٦٠ و ١٩٧٠دا، بە شیعرە ناسراوەکەی «من لە ئاوشوێنی بۆقە دەنگناخۆشەکانەوە دێم» و شیعرەکانی دیکەی ''در بی‌تکیه‌گاهی''، خۆی وەک یەکێک لە کەسایەتییە دیارەکانی شیعری ئەو سەردەمە چەسپاند. شیعرە نیماییەکانی ئەم قۆناغە ئامرازە زاڵەکانی شیعری نیمایییان وەرگرت و لە ڕێگەی «ڕەخنە و نەفیکردنی سیستەمی ھەبوو»وە چوارچێوە زاڵە کۆمەڵایەتی، سیاسی و کولتوورییەکانیان ڕەت کردەوە؛ شیعرەکانی ''جهان و روشنایی‌های غمناک''، ''از نسل آفتاب''، ''صدای شن'' و ھەندێک لە شیعرەکانی ''آوای دریامردان'' («ئاوازی دەریاپیاوان») سەر بە ھەمان چوارچێوەن. قۆناغی دووەم، بە گوتەی سەرکووھی، بەستراوەتەوە بە ھەڵچوونەکانی دەیەی ١٩٩٠، کە ئەو بە «دەیەی قەیرانی شیعری فارسی» ناوی دەبات و سەرھەڵدانی شەپۆلگەلی وەک شیعری پاشنیمایی، «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا»، شیعری ھەڵوەشێنەرانە و شیعری پۆستمۆدێرنیستی بەخۆوە بینی. سەرکووھی دەنووسێت کە باباچاھی یەکێک بوو لە پێشەنگانی گۆڕینی پێکھاتە، فۆرم و زمانی شیعری نیمایی و یەکێک لە شاعیرە کاریگەرەکانی ئەو دەیەیە، و ھەوڵی دا بنەما تیۆرییەکانی پێشنیارەکانی لە نووسینە ناشیعرییەکانیدا، بەتایبەتی ''گزاره‌های منفرد''، بخاتە ڕوو. بە بڕوای ئەو، لە سەردەمێکدا کە «ھەژاریی تیۆری» ڕەخنەی ئەو ساڵانەی بۆ وەرگرتنی ئەو چەمکانە کورت کردبووەوە کە لە ڕێگەی وەرگێڕانی یەک دوو بەرھەمی بیرمەندانی پۆستمۆدێرنەوە بڵاو ببوونەوە، شیعری باباچاھی «لە دووبارەکردنەوەی ئەم گۆڕانکارییانە تێپەڕی». لە ڕێگەی مەیلی بەرەو فرەدەنگی، کێشە لێکدراوەکان، ڕێژەگەرایی و ڕەتکردنەوەی ڕەھاکان و گێڕانەوە گەورەکان؛ لە ڕێگەی ئەزموونی نوێ لە فۆرم، زمان و ئاوازدا؛ و لە ڕێگەی ھەڵوەشاندنەوە و نامۆکردن، گرۆتێسک و «بنیاتنانی شیعر لەسەر دژایەتی و پارادۆکس»ەوە، ھەوڵی دا ڕوانگەگەلێکی نوێ بەڵام ھێشتا شیعری بخوڵقێنێت. لەبەر ئەوەی شیعرەکەی لەسەر ناسینی کولتوور و شیعری کلاسیک، شیعری نیمایی و شیعری شاملوویی و «ئەزموون و بەھرە»ی خۆی بنیات نرابوو، لەوە دوور مایەوە کە بە «یارییە زمانی و یارییە پێکھاتەیییەکان»ی ئەو دەیەیە ناو دەبران. سەرکووھی شیعرەکانی ''گل باران هزارروزه'' بە درێژەپێدەری ئەم ڕێگایە دەزانێت و پێی وایە بەرھەمەکانی ئەم قۆناغە پێگەی باباچاھی «وەک یەکێک لە کەمە شاعیرە کامڵەکانی ئەم شەپۆل یان ڕەوتە» دەچەسپێنن.<ref name="sarkouhi1390">{{cite web|language=fa|author=فرج سرکوهی|script-title=fa:هفت‌روز کتاب؛ شعر باباچاهی، نمایشنامهٔ استادمحمد و شعر ترکی صلاحی|trans-title=حەوت ڕۆژ، کتێب: شیعری باباچاھی، شانۆنامەیەکی ئوستاد محەممەد و شیعری تورکیی سەلاحی|url=https://www.bbc.com/persian/arts/2011/10/111027_l41_7_books_27oct_11|website=[[بی بی سی فارسی|بی‌بی‌سی فارسی]]|date=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === ھاوسەفەرانی پاسەکەی ئەرمەنستان === چەند سەرنشینێکی دیکەی پاسەکەی ئەرمەنستان ھاوکار، ھاوبازنەی ئەدەبی یان ڕەخنەگری باباچاھی بوون. بەپێی کانوونی نووسەرانی ئێران، ئەو بەردەوام لە کۆڕەکانی چوارشەممانی ماڵی محەممەدعەلی سێپانلۆ بەشدار دەبوو و لەم ڕێگەیەوە پەیوەندیی بە بازنەی ڕاوێژکاریی کانوونەوە کرد.<ref name="kanoon" /> خودی باباچاھی بیری دەکەوتەوە کە پێش شۆڕش لەگەڵ محەممەد موختاری، جەواد موجابی، فەرامەرز سولەیمانی، عەزیز خەلیلی، ئیسماعیل ڕەھا، محەممەد محەممەدعەلی و چەند کەسێکی دیکە لە کۆڕەکانی «سێشەممانی شیعر»دا بەشداریی کردووە، و گلەیی ئەوەی دەکرد کە موجابی، کاتێک لە کتێبێکدا بیرەوەرییەکانی ئەو سەردەمەی گێڕاوەتەوە، ناوی ئەوی نەھێناوە؛ گوتی نازانێت بۆچی.<ref name="ibna1396">{{cite web|language=fa|author=شهاب دارابیان|script-title=fa:شاملو شعرهایی چاپ می‌کرد که دوست نداشت / هر لحظه این امکان وجود دارد که ما چپ کنیم!|trans-title=شاملوو شیعرێکی چاپ دەکرد کە حەزی لێ نەبوو / ھەموو ساتێک دەکرێت وەرگەڕێین!|url=https://www.ibna.ir/news/256182|website=ئاژانسی ھەواڵی کتێبی ئێران (ئیبنا)|date=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> موجابی لە ''آینهٔ بامداد''دا، کە کۆمەڵە نووسین و چاوپێکەوتنەکانی ئەوە دەربارەی ئەحمەد شاملوو، گفتوگۆیەکی دەربارەی شاملوو لەگەڵ شاعیرانی وەک مەنووچێھر ئاتەشی، محەممەد حقووقی، محەممەدعەلی سێپانلۆ و باباچاھی بڵاو کردەوە؛<ref name="taaghche-mojabi">{{cite web|language=fa|script-title=fa:جواد مجابی: زندگینامه و معرفی کتاب‌ها (آینه بامداد)|trans-title=جەواد موجابی: ژیاننامە و ناساندنی کتێبەکانی (ئاوێنەی بامداد)|url=https://taaghche.com/author/%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%A8%DB%8C|website=تاقچە|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ھەروەھا لە ماڵی شاملوو لە یەکەمین ڕێوڕەسمی بەخشینی خەڵاتی شیعری ئەحمەد شاملوودا ئامادە بوو، کە تێیدا ''این کشتی پراسرار''ی باباچاھی یەکێک لە دوو براوەکە بوو.<ref name="zamaneh2016" /> داریووش مێعمار لە نووسینێکدا کە دوای کۆچی دوایی موجابی (٢٠٢٦) لە ''ایندیپندنت فارسی''دا بڵاو بووەوە، ڕێڕەوی شیعریی موجابی لەگەڵ ھی باباچاھی بەراورد دەکات: بە بڕوای ئەو، شاعیرانی وەک ڕەزا بەراھەنی و باباچاھی «لە ھەندێک قۆناغی ژیانی شیعریاندا ئەزموونی بنەڕەتییان لەگەڵ زمان، ڕستەسازی و فۆرمدا کرد»، و جاری وا ھەبوو بۆشاییەکی بەرچاو لە نێوان قۆناغە جیاوازەکانیاندا دروست دەبوو، لە کاتێکدا موجابی بە شێوەیەکی بنەڕەتی لە چوارچێوەی نەریتی نیمایی و شیعری ئازادی شاملوودا مایەوە.<ref name="independent1405">{{cite web|language=fa|author=داریوش معمار|script-title=fa:جواد مجابی، نویسنده‌ای که نمی‌شود او را در یک عنوان خلاصه کرد|trans-title=جەواد موجابی، نووسەرێک کە لە یەک ناونیشاندا کورت ناکرێتەوە|url=https://www.independentpersian.com/node/422164|website=ئیندیپێندێنت فارسی|date=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٧ەوە، ڕۆماننووس محەممەد محەممەدعەلی بە ھاوبەشی لەگەڵ باباچاھی سێ ژمارەی تایبەتی ''آدینه''یان دەربارەی شیعر و چیرۆکی کورت ئامادە کرد،<ref name="bbc-mohammadali">{{cite web|language=fa|script-title=fa:محمد محمدعلی؛ «باورهای خیس یک مرده» و رمان‌های اساطیری پر راز و رمز|trans-title=محەممەد محەممەدعەلی: «باوەڕە تەڕەکانی پیاوێکی مردوو» و ڕۆمانە ئەفسانەییە پڕڕازەکان|url=https://www.bbc.com/persian/articles/cqlg1eypp23o|website=[[بی بی سی فارسی|بی‌بی‌سی فارسی]]|date=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> و باباچاھی ھاوکارییەکەیانی لە ''آدینه''دا بە «ماوەیەکی زۆر باش» وەسف کرد.<ref name="ibna1396" /> محەممەدعەلی و مەسعوود بەھنوود لەو کەسانەن کە لە فیلمی دیکۆمێنتاریی ''این قیافهٔ مشکوک''دا دەربارەی ڕەھەندە شیعری و کەسییەکانی باباچاھی قسە دەکەن.<ref name="shargh">{{cite web|language=fa|author=پوریا سوری|script-title=fa:«این قیافه مشکوک» مستند شد|trans-title=«ئەم ڕووخسارە گوماناوییە» دەبێتە فیلمی دیکۆمێنتاری|url=http://old.sharghdaily.ir/news/90/07/17/13501.html|website=ڕۆژنامەی شەرق|date=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|archive-url=https://web.archive.org/web/20160611033850/http://old.sharghdaily.ir/news/90/07/17/13501.html|archive-date=١١ی حوزەیرانی ٢٠١٦|access-date=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> گۆڤاری ئەدەبیی ''بانگ''، کە شەھریار مەندەنیپوور یەکێکە لە سەرنووسەرانی، لە نیسانی ٢٠٢٣دا سێ شیعری کۆمەڵە شیعرە ناڕەزایەتییەکەی باباچاھیی بڵاو کردەوە.<ref name="baang" /> ڕەخنەگر شاپوور جۆرکێش، سەرنشینێکی دیکەی پاسەکە، یەکێک بوو لە سەرسەختترین دژبەرانی تیۆرەکانی باباچاھی. لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ مەھیار زاھید کە بە ناونیشانی «ڕوانین بەرەو داھاتوو» لە ڕۆژنامەی ''اعتماد''دا (ژمارە ١٥٤٥، ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧) بڵاو بووەوە، باباچاھیی بە «ڕۆژنامەنووس و شاعیری ھاوچەرخ» ناو برد و ئیدیعای کرد کە باباچاھی لە لاپەڕە ٧٧١ی ''گزاره‌های منفرد''دا پێنج دێڕی داوەتە پاڵ کتێبەکەی ئەو، ''هوش سبز''، کە تێیدا نین. جۆرکێش گوتی: «بەڕێز باباچاھی، کە دان بەوەدا دەنێت جەماوەرگەرایی ئەدەبیی ئەگەرییەکەی قەرزاری دەیەی ١٩٩٠یە، دەتوانێت بەم جۆرە دەستبازییە ھەر کاریگەرییەکی ئەگەریی شاملوو لەسەر خۆی ئینکار بکات»، و زیادی کرد: «لەوانەیە مافم ھەبێت تیۆرییەکی وا سەرپێیی و ناوورد بە یەکێک لە ھۆکارەکانی بنبەستی شیعری دەیەی ١٩٩٠ دابنێم».<ref name="etemad1545">{{cite journal|language=fa|author=مهیار زاهد|script-title=fa:چشم به راه آینده (جریان‌های نقد ادبی در گفت‌وگو با شاپور جورکش)|trans-title=ڕوانین بەرەو داھاتوو (ڕەوتەکانی ڕەخنەی ئەدەبی، چاوپێکەوتن لەگەڵ شاپوور جۆرکێش)|journal=اعتماد|issue=1545|date=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|url=https://www.magiran.com/newspapertoc/14622|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> بەپێی ''اعتماد''، ئەم چاوپێکەوتنە «دەنگدانەوەی بەرفراوانی ھەبوو»، و ڕەزا بەراھەنی لە وەڵامێکی درێژدا بە ناونیشانی «بۆ نەوەی بێتەمەنی سبەی» (''اعتماد''، ژمارە ١٥٦٧، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧) بەرگریی لە باباچاھی کرد: «ھەموو کەس دەزانێت کە بەڕێز باباچاھی شاعیر و ڕەخنەگری ئەدەبییە. ئەمە یەکەم جارە کەسێک بە 'ڕۆژنامەنووس' ناوی بەرێت.» بە بڕوای بەراھەنی، جۆرکێش بە دانانی وشەی «ڕۆژنامەنووس» پێش «شاعیر» ویستوویەتی باباچاھی «بچووک بکاتەوە» و دەبێت ھەم داوای لێبوردن لە ڕۆژنامەنووسان و ھەم لە باباچاھی بکات، چونکە «ھەموو ئەوەی تا ئێستا نووسیویەتی و بڵاوی کردووەتەوە سەر بە شیعر و ڕەخنەی شیعرە».<ref name="etemad1567">{{cite journal|language=fa|author=رضا براهنی|script-title=fa:پاسخ به شاپور جورکش / به نسل بی سن فردا|trans-title=وەڵام بۆ شاپوور جۆرکێش / بۆ نەوەی بێتەمەنی سبەی|journal=اعتماد|issue=1567|date=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|page=11|url=https://www.magiran.com/article/1540386|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === توێژینەوە ئەکادیمییەکان === شیعری باباچاھی بووەتە بابەتی بڕێکی بەرچاو لە کاری ئەکادیمی. ھەتا تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦، بنکەدراوەی عیلمنێت زیاتر لە ٧٠ بەڵگەنامەی زانستی لە ژێر کلیلەوشەی «علی باباچاهی»دا تۆمار دەکات (وتاری گۆڤار، وتاری کۆنفرانس، نامەی ماستەر و دکتۆرا، و کتێب)، کە ھەندێکیان خودی باباچاھی نووسیونی.<ref name="elmnet-kw">{{cite web|language=fa|script-title=fa:مقالات مرتبط با علی باباچاهی (کلیدواژه)|trans-title=وتارە پەیوەندیدارەکان بە عەلی باباچاھییەوە (کلیلەوشە)|url=https://elmnet.ir/keyword/%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%DA%86%D8%A7%D9%87%DB%8C|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لانیکەم ھەشت نامەی ماستەر و دکتۆرا، کە لە نێوان ساڵانی ٢٠١٠ و ٢٠١٦دا لە زانکۆگەلی وەک ئەراک، زابوڵ، فیردەوسیی مەشھەد، وەلیعەسری ڕەفسەنجان و پەیامی نووردا پێشکەش کراون، لایەنە جیاوازەکانی شیعری ئەو لێکدەکۆڵنەوە: پێشخستن (بەرجەستەکردن)، وێنەی یار، دوانە دژەکان، توخمە ناوچەییەکان و ناوچەگەرایی، گاڵتەوگەپ و گرۆتێسک، و پێکھاتە پۆستمۆدێرنیستییەکان.<ref name="khazaei1389">{{cite web|language=fa|author=سارا خزایی|script-title=fa:برجسته‌سازی در اشعار علی باباچاهی|trans-title=پێشخستن لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (نامەی ماستەر، زانکۆی ئەراک، ٢٠١٠)|url=https://elmnet.ir/doc/10517906-53213|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="bazzi1392">{{cite web|language=fa|author=طاهره بزی|script-title=fa:سیمای معشوق در اشعار علی باباچاهی|trans-title=وێنەی یار لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (نامەی ماستەر، زانکۆی زابوڵ، ٢٠١٣)|url=https://elmnet.ir/doc/10679289-51512|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="hashemi1393">{{cite web|language=fa|author=طاهره هاشمی|script-title=fa:تقابل‌های دوگانه در اشعار علی باباچاهی|trans-title=دوانە دژەکان لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (نامەی ماستەر، زانکۆی زابوڵ، ٢٠١٤)|url=https://elmnet.ir/doc/10845534-14801|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="palash1393">{{cite web|language=fa|author=محمود پالاش|script-title=fa:بررسی عناصر اقلیمی و بومی‌گرایی در شعر علی باباچاهی|trans-title=لێکۆڵینەوەی توخمە ناوچەییەکان و ناوچەگەرایی لە شیعری عەلی باباچاھیدا (نامەی ماستەر، زانکۆی زابوڵ، ٢٠١٤)|url=https://elmnet.ir/doc/10765268-11558|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="torabi1394">{{cite web|language=fa|author=عبدالرسول ترابی|script-title=fa:کاربرد طنز و گونه‌های آن در اشعار علی باباچاهی|trans-title=بەکارھێنانی گاڵتەوگەپ و جۆرەکانی لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (نامەی ماستەر، زانکۆی پەیامی نوور، پارێزگای فارس، ٢٠١٥)|url=https://elmnet.ir/doc/10961206-81101|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="latifnejad1394">{{cite web|language=fa|author=فرخ لطیف‌نژاد رودسری|script-title=fa:متنیّت در شعر معاصر با تکیه بر اشعار نیما، سپهری، باباچاهی|trans-title=دەقبوون لە شیعری ھاوچەرخدا، بە پشتبەستن بە شیعرەکانی نیما، سپێھری و باباچاھی (نامەی دکتۆرا، زانکۆی فیردەوسیی مەشھەد، ٢٠١٥)|url=https://elmnet.ir/doc/10931151-91402|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> محەممەدجەلیل بەھادوری و حەسەن زولفەقاری لە وتارێکدا لە ''زیبایی‌شناسی ادبی''دا (٢٠١٢) بێباکی بەرانبەر بە زنجیرەی کاتی بە یەکێک لە تایبەتمەندییەکانی شیعری دەیەی ٢٠٠٠ و شیعری باباچاھی دادەنێن: بە گوتەی ئەوان، شاعیر قۆناغە جیاوازەکان تێکەڵ دەکات، دەقێکی ناھێڵی دروست دەکات و بە ئاگاییەوە دەستکاریی ڕاستییە مێژووییەکان دەکات؛ ئەم خەسڵەتە بە بیرۆکەکانی پاشپێکھاتەگەرایان و ژاک دێریداوە دەبەستنەوە.<ref name="bahadori1391">{{cite journal|language=fa|author=محمدجلیل بهادری و حسن ذوالفقاری|script-title=fa:بررسی توالی زمان در شعر از منظر پساساختارگرایی (با نگاهی به شعر علی باباچاهی)|trans-title=زنجیرەی کات لە شیعردا لە ڕوانگەی پاشپێکھاتەگەرایییەوە (بە ئاوڕدانەوەیەک لە شیعری عەلی باباچاھی)|journal=زیبایی‌شناسی ادبی|issue=13|date=پاییزی ٢٠١٢|url=https://elmnet.ir/doc/339614-26612|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ئیبراھیم موحیببی و ھاوکارانی (٢٠١٩)، بە ڕێبازێکی شێوازناسیی مەعریفی، «شێواندنی پێکھاتەیی» و شکاندنی شێمای «دەفر و شوێن» وەک تایبەتمەندییە شێوازییەکانی شیعری ئەو دیاری دەکەن کە بە بڕوای ئەوان دەگەنە «شێمایەکی ڕیزۆمی»؛ ئەوان شێوازناسیی نەریتی بە ناتوانا دەزانن لە شیکردنەوەی شیعرگەلی لەم جۆرە.<ref name="mohebbi1398">{{cite journal|language=fa|author=ابراهیم محبی، مظاهر نیکخواه و محمد حکیم‌آذر|script-title=fa:خوانش دو شعر از علی باباچاهی بر اساس نظریهٔ طرح‌واره در سبک‌شناسی شناختی|trans-title=خوێندنەوەی دوو شیعری عەلی باباچاھی بەپێی تیۆریی شێما لە شێوازناسیی مەعریفیدا|journal=شعرپژوهی (بوستان ادب)|issue=3|date=پاییزی ٢٠١٩|url=https://elmnet.ir/doc/2137426-9252|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> محەممەدئەمین ئیحسانیی ئەستەھباناتی و محەممەدڕەزا سەرفی (٢٠٢١) باباچاھی بە «یەکێک لە پێشکەوتووترین نوێنەرانی پۆستمۆدێرنیزم لە ئێراندا» ناو دەبەن و پێکھاتەگەلی وەک ڕاکردن لە ڕستەسازی، پێکھاتەی بێسەروبەری زمان، ڕەتکردنەوەی عەقڵ و نەبوونی یەکگرتوویی و دڵنیایی لە شیعرەکەیدا لێکدەکۆڵنەوە.<ref name="ehsani1400">{{cite journal|language=fa|author=محمدامین احسانی اصطهباناتی و محمدرضا صرفی|script-title=fa:باباچاهی و مؤلفه‌های زبانی شعر پست مدرن|trans-title=باباچاھی و پێکھاتە زمانییەکانی شیعری پۆستمۆدێرن|journal=مطالعات بلاغی|volume=12|issue=23|pages=7–36|date=بەھاری ٢٠٢١|url=https://elmnet.ir/doc/2361896-42341|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> بەھزاد خواجات (٢٠٢١)، بە بەراوردکردنی یەکێک لە شیعرەکانی ئەو لەگەڵ شیعرێکی محەممەد شەمسی لەنگەروودی لە ڕوانگەی تیۆری ڕیزۆمیی ژیل دۆلۆزەوە، باباچاھی وەک نوێنەری شیعری پۆستمۆدێرنیستی و شەمسی لەنگەروودی وەک نوێنەری ڕەوتی ناسراو بە «سادەنووسی» دەناسێنێت.<ref name="khajat1400">{{cite journal|language=fa|author=بهزاد خواجات|script-title=fa:بررسی تطبیقی یک شعر از علی باباچاهی و شمس لنگرودی بر اساس نظریهٔ ریزوماتیک ژیل دلوز|trans-title=لێکۆڵینەوەی بەراوردکاریی شیعرێکی عەلی باباچاھی و شیعرێکی شەمسی لەنگەروودی بەپێی تیۆریی ڕیزۆمیی ژیل دۆلۆز|journal=قند پارسی|volume=4|issue=13|date=٢٠٢١–٢٠٢٢|url=https://elmnet.ir/doc/2660109-44164|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> عەلی محەممەدی و تاھیرە قاسمی (٢٠٢٢)، بە لێکۆڵینەوە لە ناونیشانی شیعرەکانی، گەشەسەندنی ئەو لە سەرەتایەکەوە کە مۆرکی [[نیما یووشیج|نیما]] و ڕیالیزمی پێوە بوو ھەتا چوونە ناو شیعری پۆستمۆدێرن بە ''نم‌نم بارانم'' و ''عقل عذابم می‌دهد'' («عەقڵ ئازارم دەدات») بەدوادا دەچن.<ref name="mohammadi1401">{{cite journal|language=fa|author=علی محمدی و طاهره قاسمی|script-title=fa:بررسی «عنوان» در سروده‌های علی باباچاهی از رئالیسم تا پست مدرنیسم|trans-title=«ناونیشان» لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا، لە ڕیالیزمەوە ھەتا پۆستمۆدێرنیزم|journal=تفسیر و تحلیل متون زبان و ادبیات فارسی (دهخدا)|volume=14|issue=51|date=بەھاری ٢٠٢٢|url=https://elmnet.ir/doc/2624292-3841|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ڕوناک جەوھەرزادە و ھاوکارانی (٢٠٢٢) ئاماژە بە زۆریی پێکھاتەگەلی وەک نادڵنیایی، «خوێندنەوەی بۆشاییەکان»، «مەرگی نووسەر» و پارادۆکس لە ھەمان ئەم دوو کۆمەڵەیەدا دەکەن، و خاڵە بەھێز و لاوازەکانی ئەم جۆرە شیعرە لە ئاستە زمانی، بابەتی و ئەدەبییەکاندا لێکدەکۆڵنەوە.<ref name="joharzadeh1401">{{cite journal|language=fa|author=روناک جوهرزاده، شاهرخ حکمت و مجید عزیزی|script-title=fa:تحلیل زیبایی‌شناختی نمودهای پست‌مدرنیستی در دو مجموعهٔ «نم‌نم بارانم» و «عقل عذابم می‌دهد» از علی باباچاهی|trans-title=شیکردنەوەی جوانیناسانەی دەرکەوتە پۆستمۆدێرنیستییەکان لە دوو کۆمەڵەی عەلی باباچاھیدا|journal=زیبایی‌شناسی ادبی|volume=13|issue=53|date=پاییزی ٢٠٢٢|url=https://elmnet.ir/doc/2473309-42931|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> بەپێی توێژینەوەی زەکییە محەممەدلوو و ھاوکارانی (٢٠٢٢)، [[لێکچوواندن]] باوترین شێوەی لادانی واتایی لە شیعری باباچاھیدایە، لە کاتێکدا خوازە کەمتر بەکار دێت.<ref name="mohammadlou1401">{{cite journal|language=fa|author=ذکیه محمدلو، برات محمدی و سیف‌الدین آب‌برین|script-title=fa:بررسی و نقد و تحلیل گونه‌های هنجارگریزی معنایی در شعر علی باباچاهی|trans-title=لێکۆڵینەوە، ڕەخنە و شیکردنەوەی جۆرەکانی لادانی واتایی لە شیعری عەلی باباچاھیدا|journal=زیبایی‌شناسی ادبی|volume=13|issue=52|date=ھاوینی ٢٠٢٢|url=https://elmnet.ir/doc/2603363-43427|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> مەحبووبە شیرگەردوون (٢٠٢٢)، بە لێکۆڵینەوە لە حەوت کۆمەڵە شیعری ئەو، شیعرەکەی بە شێوەیەکی سەرەکی لەسەر وەسف و لێکچوواندن بنیات نراو، بە بەکارھێنانێکی بەرفراوانی توخمە سروشتییەکان، دەبینێت و دووبارەکردنەوە وەک بەکارھاتووترین ھونەری ڕەوانبێژی دیاری دەکات.<ref name="shirgardoon1401">{{cite journal|language=fa|author=محبوبه شیرگردون|script-title=fa:بررسی جلوه‌های زیبایی‌شناسی در اشعار علی باباچاهی (مورد مطالعه: هفت مجموعهٔ شعری)|trans-title=دەرکەوتە جوانیناسییەکان لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (لێکۆڵینەوەی حەوت کۆمەڵە)|journal=زیبایی‌شناسی ادبی|volume=13|issue=53|date=پاییزی ٢٠٢٢|url=https://elmnet.ir/doc/2452699-22315|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> توێژینەوەکانی دیکە شیعری «پاسینگاھی ٢» لە ڕوانگەی جیۆڕەخنە و تیۆری «پێکھاتەی ئاسۆ»ی میشێل کۆلۆوە،<ref name="alivand1401">{{cite journal|language=fa|author=مهران عالی‌وند، کاظم دزفولیان و قدرت‌الله طاهری|script-title=fa:تحلیل منظرهٔ غروب در شعر «پسینگاهی ۲» از علی باباچاهی با توجه به نظریهٔ ساختار افق میشل کولو|trans-title=شیکردنەوەی دیمەنی ئاوابوون لە شیعری «پاسینگاھی ٢»ی عەلی باباچاھیدا بەپێی تیۆریی پێکھاتەی ئاسۆی میشێل کۆلۆ|journal=ادبیات پارسی معاصر|volume=12|issue=1|date=بەھار–ھاوینی ٢٠٢٢|url=https://elmnet.ir/doc/2567599-17941|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> و شیعری «دوری و...» بەپێی تیۆری «جیھانەکانی دەق»ی پۆڵ وێرس شی دەکەنەوە؛<ref name="latifnejad1401">{{cite journal|language=fa|author=فرخ لطیف‌نژاد رودسری|script-title=fa:تأثیر جهان اشاری در تشخیص جهان معرفتی شعر «دوری و...» اثر باباچاهی بر پایهٔ نظریهٔ بوطیقای شناختی جهان‌های متن پل ورث|trans-title=ڕۆڵی جیھانی ئاماژەیی لە دیاریکردنی جیھانی مەعریفیی شیعری «دووری و...»ی باباچاھیدا، بەپێی شیعرناسیی مەعریفیی جیھانەکانی دەقی پۆڵ وێرس|journal=نقد و نظریهٔ ادبی|volume=7|issue=2|date=٢٠٢٢–٢٠٢٣|url=https://elmnet.ir/doc/2758469-66312|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> شیعرەکەی ھەروەھا لە پاڵ شیعری کیوومەرس مونشیزادەدا بە بەکارھێنانی مۆدێلی جێفری لیچ لێکۆڵراوەتەوە.<ref name="hosseinalizadeh1403">{{cite journal|language=fa|author=آسیه حسینعلی‌زاده، هانیه صدری مجد و شاهپرک فرحبخش اصفهان|script-title=fa:نقد فرمالیستی اشعار کیومرث منشی‌زاده و علی باباچاهی بر مبنای الگوی جفری لیچ|trans-title=ڕەخنەی فۆرمالیستیی شیعرەکانی کیوومەرس مونشیزادە و عەلی باباچاھی بەپێی مۆدێلی جێفری لیچ|journal=گنجینهٔ زبان و ادبیات فارسی|volume=2|issue=1|date=بەھاری ٢٠٢٤|url=https://elmnet.ir/doc/2976965-46162|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لەیلا ئەمینی، شاھین ئۆجاق عەلیزادە و سەیدە مەندانا ھاشمیی ئەسفەھانی لە وتارێکدا لە وەرزنامەی ''مطالعات هنر اسلامی''دا (٢٠٢٤) باباچاھی و ڕەزا بەراھەنی لەنێو شاعیرە گەورەکانی «دەیەی حەفتا» (دەیەی ١٩٩٠) دادەنێن و «فرەدەنگی» لە بەرھەمەکانیاندا وەک یەکێک لە نیشانە دیارەکانی [[پاش‌ نوێگەری|پۆستمۆدێرنیزم]] لێکدەکۆڵنەوە. بەپێی ئەم توێژینەوەیە، فرەدەنگی لە شیعری ئەواندا لە کێش و مۆسیقا، جیاوازییەکانی زمان و دژیەکیی نێوان ئاستی فەرمی و ئاخاوتن، «نووسینی پەرتکەرەوە» و «نووسینی شێتانە»، و ئامادەبوونی کارەکتەرێکی شیزۆفرێنیکەوە سەرچاوە دەگرێت، و دەگاتە «ڕزگاربوون لە ستەمی مۆنۆلۆگ»، پچڕانی گێڕانەوە و ڕەتکردنەوەی تەوەری ستوونی و یەکێتیی بابەتی.<ref name="amini1403a">{{cite journal|language=fa|author=لیلا امینی، شهین اوجاق علیزاده و سیده ماندانا هاشمی اصفهانی|script-title=fa:چندصدایی در اشعار علی باباچاهی و رضا براهنی در تطبیق با تشبیه در هنرهای تجسمی معاصر|trans-title=فرەدەنگی لە شیعرەکانی عەلی باباچاھی و ڕەزا بەراھەنیدا بە بەراورد لەگەڵ لێکچوواندن لە ھونەرە شێوەکارییە ھاوچەرخەکاندا|journal=مطالعات هنر اسلامی|volume=21|issue=54|date=ھاوینی ٢٠٢٤|url=https://elmnet.ir/doc/2914597-59881|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لە وتارێکی دیکەدا، کە لە ''سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی''دا (شوبات–ئازاری ٢٠٢٥) بڵاو بووەوە، ھەمان توێژەران «شیعری پەرتکەرەوە»ی باباچاھی لێکدەکۆڵنەوە؛ چەمکێک کە بە گێڕانەوەی ئەوان لە «پەرتکردنەوە»ی دێریداوە وەرگیراوە و لە شیعری دەیەی ١٩٩٠دا لە خوێندنەوەی دەقەوە بۆ بەرھەمھێنانی دەق درێژ کراوەتەوە. ئەوان فرەدەنگی، خوێندنەوەی بۆشاییەکان و بەشداریی خوێنەر، لەجێچوونی زمان و نووسینی شێتانە، گاڵتەوگەپ و پارۆدی، تێکەڵبوونی کاتەکان، وێنەی فرەیی عاشق و مەعشووق، و دەقئاوێزان وەک پێکھاتە سەرەکییەکانی دیاری دەکەن. بە گوتەی ئەوان، باباچاھی لە زۆربەی شیعرەکانی «قۆناغی چوارەم»ی ڕێڕەوەکەیدا، بە شاراوەیی یان بە ئاشکرا، ھەندێک لە وشە و چەمکەکانی لە دەقە کۆنەکان، گۆرانی، بەیت و پەندە میللییەکانەوە وەردەگرێت.<ref name="amini1403b">{{cite journal|language=fa|author=لیلا امینی، شهین اوجاق علیزاده و سیده ماندانا هاشمی|script-title=fa:بررسی شعر افشانشی در دهه هفتاد با تکیه بر اشعار علی باباچاهی|trans-title=شیعری پەرتکەرەوە لە دەیەی ١٩٩٠دا، بە پشتبەستن بە شیعرەکانی عەلی باباچاھی|journal=سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)|volume=17|issue=106|date=شوبات–ئازاری ٢٠٢٥|url=https://elmnet.ir/doc/2878295-19912|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> جگە لە وتارە ئەکادیمییەکان، چەند کتێبێک بۆ شیعری باباچاھی تەرخان کراون، لەوانە ''رام و نارام: آتشی – باباچاهی'' («ڕام و ناڕام: ئاتەشی – باباچاھی»)ی نەسرین موزەففەری و مەرزییە نەورووزی، کە شیعری ئەو لە پاڵ شیعری مەنووچێھر ئاتەشیدا لێکدەکۆڵێتەوە؛<ref name="ramnaram1397">{{cite web|language=fa|author=نسرین مظفری و مرضیه نوروزی|script-title=fa:رام و نارام: آتشی - باباچاهی|trans-title=ڕام و ناڕام: ئاتەشی – باباچاھی (کتێب، شەلاک، ٢٠١٨)|url=https://elmnet.ir/doc/31529018-66187|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ''به سمت چهره‌های مختلفی''ی ئیبراھیم موحیببی، دەربارەی شێوازی شیعری ئەو و شیعری عەبباس سەففاری؛<ref name="mohebbibook1400">{{cite web|language=fa|author=ابراهیم محبی|script-title=fa:به سمت چهره‌های مختلفی: تحلیل سبکی اشعار علی باباچاهی و عباس صفاری بر اساس نظریهٔ شناختی|trans-title=بەرەو ڕووخسارە جیاوازەکان: شیکردنەوەی شێوازیی شیعرەکانی عەلی باباچاھی و عەبباس سەففاری بەپێی تیۆریی مەعریفی (کتێب، پاتیزە، ٢٠٢١)|url=https://elmnet.ir/doc/32033952-2742|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ''برخورد منقار پرنده به لالهٔ گوش''ی حوسێن باقری، دەربارەی «ھەڵوەشاندنەوە» لە دە کۆمەڵە شیعری ئەودا لە دەیەی ٢٠١٠؛<ref name="bagheribook1402">{{cite web|language=fa|author=حسین باقری|script-title=fa:برخورد منقار پرنده به لالهٔ گوش: شالوده‌شکنی در اشعار علی باباچاهی (ده مجموعه شعر منتشرشدهٔ دههٔ نود شمسی)|trans-title=بەرکەوتنی دەنووکی باڵندە بە نەرمەی گوێ: ھەڵوەشاندنەوە لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (کتێب، پاتیزە، ٢٠٢٣)|url=https://elmnet.ir/doc/32142092-1181|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> و ''گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی''ی جاوید تەکاوەران.<ref name="takavaran1403">{{cite web|language=fa|author=جاوید تکاوران|script-title=fa:گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی (از نم‌نم بارانم تا آئورا و دیگران من)|trans-title=پچڕان و پێکەوەبەستنە گێڕانەوەییەکان لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (کتێب، خەرەدی جاوید، ٢٠٢٤)|url=https://elmnet.ir/doc/31969986-1011|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> == خەڵات و ڕێزلێنانەکان == * براوەی ھاوبەشی یەکەمین خەڵاتی شیعری ئەحمەد شاملوو (کە لە کانوونی دووەمی ٢٠١٦دا بەخشرا) بۆ کۆمەڵە شیعری ''این کشتی پراسرار'' (نیگاھ، ٢٠١٤)، لەگەڵ ''منظومهٔ بازگشت و اشعار دیگر''ی محەممەد شەمسی لەنگەروودی. ڕێوڕەسمەکە لە ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦ لە ماڵی ئەحمەد شاملوو بەڕێوە چوو.<ref name="zamaneh2016" /><ref name="khabar" /> * ڕێزلێنان (١٤ی ئازاری ٢٠١٢): گرووپی ئەدەبیی مایا لە ناوەندی کولتووریی خانەی مەشق لە تاران ڕێوڕەسمێکی بۆ ڕێزگرتن لە باباچاھی ڕێک خست، کە تێیدا فیلمی دیکۆمێنتاریی ''این قیافهٔ مشکوک'' بۆ یەکەم جار نمایش کرا.<ref name="ibna2012">{{cite web|language=fa|script-title=fa:مراسم نکوداشت علی باباچاهی برگزار می‌شود|trans-title=ڕێوڕەسمی ڕێزلێنان لە عەلی باباچاھی بەڕێوە دەچێت|url=http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/132285/|website=ئاژانسی ھەواڵی کتێبی ئێران (ئیبنا)|date=١١ی ئازاری ٢٠١٢|archive-url=https://web.archive.org/web/20160919011313/http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/132285/|archive-date=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٦|access-date=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> == بەرھەمەکان == بەپێی بەیاننامەی کانوونی نووسەرانی ئێران، باباچاھی بیست و حەوت کۆمەڵە شیعر، حەوت کتێب لە بواری ڕەخنە و تیۆریی ئەدەبیدا و پێنج بەرھەمی توێژینەوەیی بڵاو کردووەتەوە.<ref name="kanoon" /> ''خبرآنلاین'' باس لە زیاتر لە سی و پێنج بەرگ دەکات.<ref name="khabar" /> لە خوارەوەدا ساڵەکان بە [[ڕۆژژمێری کۆچیی ھەتاوی]] و پاشان ساڵی زایینیی بەرانبەری نووسراون (ساڵی ھەتاوی نزیکەی ٢١ی ئازار دەست پێ دەکات و بۆیە دوو ساڵی زایینی دەگرێتەوە). ناونیشانەکان بە فارسیی ڕەسەن و پاشان وەرگێڕانی کوردییان نووسراون. === کۆمەڵە شیعرەکان === ئەم لیستەی خوارەوە لەسەر بنەمای سەرچاوە ڕۆژنامەوانییەکان ئامادە کراوە:<ref name="ie-obit" /><ref name="tabnak" /><ref name="mahjoubi" /> * ''در بی‌تکیه‌گاهی'' («لە بێپاڵپشتیدا»، ١٣٤٦ / ١٩٦٧) * ''جهان و روشنایی‌های غمناک'' («جیھان و ڕووناکییە خەمبارەکان»، ١٣٤٩ / ١٩٧٠) * ''از نسل آفتاب'' («لە نەوەی خۆر»، ١٣٥٣ / ١٩٧٤؛ ساڵی تۆمارکراو لە کتێبخانەی نیشتمانی: ١٣٥٢ / ١٩٧٣) – مەھرداد، ڕز<ref name="nlai851887">{{cite web|language=fa|script-title=fa:از نسل آفتاب / علی باباچاهی|trans-title=لە نەوەی خۆر / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/851887|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''صدای شن'' («دەنگی لم»، ١٣٥٦ / ١٩٧٧) – ئیبن سینا، [[تەورێز]] * ''جشن جنون'' («جەژنی شێتی»، ١٣٥٩ / ١٩٨٠) * ''از خاک‌مان آفتاب برمی‌آید'' («لە خاکمانەوە خۆر ھەڵدێت»، ١٣٦٠ / ١٩٨١) – بەھنام، تەورێز * ''آوای دریامردان'' («ئاوازی دەریاپیاوان»، ١٣٦٨ / ١٩٨٩) – عەسری جەدید<ref name="nlai576639">{{cite web|language=fa|script-title=fa:آوای دریامردان / علی باباچاهی|trans-title=ئاوازی دەریاپیاوان / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/576639|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''گزینهٔ اشعار'' («ھەڵبژاردەی شیعرەکان»، ١٣٦٩ / ١٩٩٠، وەیس؛ چاپی دووەم ١٣٧٢ / ١٩٩٣، دورسا) * ''نم‌نم بارانم'' («من نمەبارانم»، ١٣٧٥ / ١٩٩٦، دارینووش؛ چاپی دووەم، نەشری چەشمە) {{ISBN|9786002290816}}<ref name="ik9056">{{cite web|language=fa|script-title=fa:نم‌نم بارانم|trans-title=من نمەبارانم (نەشری چەشمە، چاپی دووەم، ١٣٩٠/٢٠١١، ١٨٣ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9056-nam-nam-baranam|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''منزل‌های دریا بی‌نشان است'' («وێستگەکانی دەریا بێشوێنەوارن»، ١٣٧٦ / ١٩٩٧، تکاپو؛ چاپی نوێ ١٤٠٠ / ٢٠٢١، پاتیزە) {{ISBN|9786229567203}}<ref name="ik97600">{{cite web|language=fa|script-title=fa:منزل‌های دریا بی‌نشان است|trans-title=وێستگەکانی دەریا بێشوێنەوارن (پاتیزە، ١٤٠٠/٢٠٢١، ١١٤ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/97600-manzelhaye-darya-bi-neshan-ast|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''عقل عذابم می‌دهد'' («عەقڵ ئازارم دەدات»، ١٣٧٩ / ٢٠٠٠، ھەمراھ؛ چاپی دووەم ١٣٩٢ / ٢٠١٣، زاوش) {{ISBN|9786006846095}}<ref name="ik9066">{{cite web|language=fa|script-title=fa:عقل عذابم می‌دهد|trans-title=عەقڵ ئازارم دەدات (زاوش، چاپی دووەم، ١٣٩٢/٢٠١٣، ٢٣٥ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9066-reason-hurts-me|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''قیافه‌ام که خیلی مشکوک است'' («ڕووخسارم خۆ زۆر گوماناوییە»، ١٣٨١ / ٢٠٠٢) – نەویدی شیراز و ڕاشین * ''رفته بودم به صید نهنگ'' («چووبووم بۆ ڕاوی نەھەنگ»، ١٣٨٢ / ٢٠٠٣) – پاندا، [[مەشھەد]] * ''گزینهٔ اشعار'' («ھەڵبژاردەی شیعرەکان»، ١٣٨٣ / ٢٠٠٤؛ چاپی چوارەم ١٣٩١ / ٢٠١٢) – مروارید {{ISBN|9789641911982}}<ref name="ik9099">{{cite web|language=fa|script-title=fa:گزینه اشعار علی باباچاهی|trans-title=ھەڵبژاردەی شیعرەکانی عەلی باباچاھی (مروارید، چاپی چوارەم، ١٣٩١/٢٠١٢، ٢٢٥ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9099-collected-poems|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''پیکاسو در آب‌های خلیج فارس'' («پیکاسۆ لە ئاوەکانی کەنداوی فارسدا»، ١٣٨٨ / ٢٠٠٩؛ چاپی دووەم ١٣٩٠ / ٢٠١١) – سالس {{ISBN|9789643803100}}<ref name="ik9095">{{cite web|language=fa|script-title=fa:پیکاسو در آب‌های خلیج فارس|trans-title=پیکاسۆ لە ئاوەکانی کەنداوی فارسدا (سالس، چاپی دووەم، ١٣٩٠/٢٠١١، ١٦٤ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9095-picaso-in-the-waters-of-the-persian-gulf|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''فقط از پریان دریایی زخم زبان نمی‌خورد'' («تەنیا لە پەرییە دەریاییەکان زمانلێدان ناخوات»، ١٣٨٨ / ٢٠٠٩) – نەویدی شیراز * ''گل باران هزارروزه'' («گوڵبارانی ھەزار ڕۆژە»، ١٣٩٠ / ٢٠١١؛ چاپی دووەم ١٣٩٣ / ٢٠١٤) – مروارید {{ISBN|9789641911357}}<ref name="ik9098">{{cite web|language=fa|script-title=fa:گل باران هزار روزه|trans-title=گوڵبارانی ھەزار ڕۆژە (مروارید، چاپی دووەم، ١٣٩٣/٢٠١٤، ١٦٠ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9098-golbaran-hezar-rozeh|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''هوش و حواس گل شب‌بو برای من کافی‌ست'' («ھۆش و ھەستی گوڵەشەوبۆ بۆ من بەسە»، ١٣٩١ / ٢٠١٢) – سالس {{ISBN|9789643807832}}<ref name="ik9097">{{cite web|language=fa|script-title=fa:هوش و حواس گل شب‌بو برای من کافی‌ست|trans-title=ھۆش و ھەستی گوڵەشەوبۆ بۆ من بەسە (سالس، ١٣٩٥/٢٠١٦، ٢٢٤ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9097-collected-poems|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''دنیا اشتباه می‌کند'' («دنیا ھەڵە دەکات»، ١٣٩١ / ٢٠١٢) – زاوش {{ISBN|9786009093991}}<ref name="ik9064">{{cite web|language=fa|script-title=fa:دنیا اشتباه می‌کند|trans-title=دنیا ھەڵە دەکات (زاوش، ١٣٩١/٢٠١٢، ٢١٦ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9064-the-world-is-wrong|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''بیا گوش‌ماهی جمع کنیم'' («وەرە با گوێماسی کۆ بکەینەوە»، شیعری کورت، ١٣٩١ / ٢٠١٢) – سالس {{ISBN|9789643808563}}<ref name="ik9075">{{cite web|language=fa|script-title=fa:بیا گوش‌ماهی جمع کنیم|trans-title=وەرە با گوێماسی کۆ بکەینەوە (سالس، ١٣٩٢/٢٠١٣، ٩٦ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9075-bia-goshmahi-jam-konim|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''به شیوهٔ خودشان عاشق می‌شوند'' («بە شێوەی خۆیان عاشق دەبن»، شیعری ئەوینداری، ١٣٩١ / ٢٠١٢) – مروارید {{ISBN|9789641912118}}<ref name="ik9071">{{cite web|language=fa|script-title=fa:به شیوهٔ خودشان عاشق می‌شوند|trans-title=بە شێوەی خۆیان عاشق دەبن (مروارید، ١٣٩٤/٢٠١٥، ٢٢٩ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9071-they-fall-in-love-in-their-own-way|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''باغ انار از این‌طرف است'' («باخی ھەنار لەم لایەیە»، شیعرەکانی ١٣٩٠–١٣٩١؛ ١٣٩٢ / ٢٠١٣) – نیگاھ {{ISBN|9789643517700}}<ref name="ik9052">{{cite web|language=fa|script-title=fa:باغ انار از این طرف است|trans-title=باخی ھەنار لەم لایەیە (نیگاھ، ١٣٩٢/٢٠١٣، ١٣٦ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9052-the-pomegranate-garden-is-on-this-side|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai2894290">{{cite web|language=fa|script-title=fa:باغ انار از این طرف است (۱۳۹۰–۱۳۹۱) / علی باباچاهی|trans-title=باخی ھەنار لەم لایەیە (١٣٩٠–١٣٩١) / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/2894290|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''در غارهای پر از نرگس'' («لە ئەشکەوتە پڕ لە نێرگزەکاندا»، ١٣٩٢ / ٢٠١٣) – نیگاھ {{ISBN|9789643518455}}<ref name="ik9054">{{cite web|language=fa|script-title=fa:در غارهای پر از نرگس|trans-title=لە ئەشکەوتە پڕ لە نێرگزەکاندا (نیگاھ، ١٣٩٢/٢٠١٣، ١٧٥ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9054-in-the-caves-full-of-narcissus|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''مجموعهٔ اشعار'' («کۆی شیعرەکان»، بەرگی یەکەم، ١٣٩٢ / ٢٠١٣؛ چاپی دووەم ١٤٠٠ / ٢٠٢١، ١٬٠٥٦ لاپەڕە) – نیگاھ {{ISBN|9789643518356}}؛ ئەم کۆمەڵانە لەخۆ دەگرێت: ''در بی‌تکیه‌گاهی''، ''جهان و روشنایی‌های غمناک''، ''از نسل آفتاب''، ''صدای شن''، ''از خاک‌مان آفتاب برمی‌آید''، ''آوای دریامردان''، ''با گل نارنج'' («لەگەڵ گوڵی نارنج»)، ''منزل‌های دریا بی‌نشان است''، ''نم‌نم بارانم''، ''عقل عذابم می‌دهد''، ''قیافه‌ام که خیلی مشکوک است''، ''رفته بودم به صید نهنگ'' و ''غرقی‌ها'' («خنکاوەکان»)<ref name="ik9053">{{cite web|language=fa|script-title=fa:مجموعه اشعار علی باباچاهی|trans-title=کۆی شیعرەکانی عەلی باباچاھی (نیگاھ، چاپی دووەم، ١٤٠٠/٢٠٢١، ١٬٠٥٦ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9053-collected-poems|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''این کشتی پراسرار'' («ئەم کەشتییە پڕڕازە»، ١٣٩٣ / ٢٠١٤) – نیگاھ {{ISBN|9789643518721}}<ref name="ik9055">{{cite web|language=fa|script-title=fa:این کشتی پر اسرار|trans-title=ئەم کەشتییە پڕڕازە (نیگاھ، ١٣٩٣/٢٠١٤، ١٧٦ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9055-this-mysterious-ship|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai3268693">{{cite web|language=fa|script-title=fa:این کشتی پر اسرار / علی باباچاهی|trans-title=ئەم کەشتییە پڕڕازە / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3268693|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''اتاق بر آب راه می‌روم'' («ژوورەکە، بەسەر ئاودا دەڕۆم»، ١٣٩٤ / ٢٠١٥) – سەرزەمینی ئەھووڕایی {{ISBN|9786006792408}}<ref name="ik9068">{{cite web|language=fa|script-title=fa:اتاق بر آب راه می‌روم|trans-title=ژوورەکە، بەسەر ئاودا دەڕۆم (سەرزەمینی ئەھووڕایی، ١٣٩٤/٢٠١٥، ١١٦ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9068-otagh-bar-abrah-miravam|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai3752248">{{cite web|language=fa|script-title=fa:اتاق بر آب راه می‌روم / علی باباچاهی|trans-title=ژوورەکە، بەسەر ئاودا دەڕۆم / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3752248|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''قشنگی دنیا به همین است'' («جوانیی دنیا ھەر بەمەیە»، ١٣٩٥ / ٢٠١٦) – دەریچە {{ISBN|9789648072143}}<ref name="ik9057">{{cite web|language=fa|script-title=fa:قشنگی دنیا به همین است|trans-title=جوانیی دنیا ھەر بەمەیە (دەریچە، ١٣٩٥/٢٠١٦، ١٥٢ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9057-collected-poems|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''آدم‌ها در غروب اسم ندارند'' («مرۆڤەکان لە ئێوارەدا ناویان نییە»، ١٣٩٥ / ٢٠١٦) – نیگاھ {{ISBN|9786003761247}}<ref name="ik17709">{{cite web|language=fa|script-title=fa:آدم‌ها در غروب اسم ندارند|trans-title=مرۆڤەکان لە ئێوارەدا ناویان نییە (نیگاھ، ١٣٩٥/٢٠١٦، ١٥٢ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/17709-people-have-no-name-at-sunset|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai4173916">{{cite web|language=fa|script-title=fa:آدم‌ها در غروب اسم ندارند / علی باباچاهی|trans-title=مرۆڤەکان لە ئێوارەدا ناویان نییە / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4173916|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''آئورا و دیگران من'' («ئائۆرا و ئەوانی دیکەی من»، ١٣٩٥ / ٢٠١٦) – پاتیزە {{ISBN|9786009618415}}<ref name="ik81299">{{cite web|language=fa|script-title=fa:آئورا و دیگران من|trans-title=ئائۆرا و ئەوانی دیکەی من (پاتیزە، ١٣٩٥/٢٠١٦، ١٢٢ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/81299-aoura-va-digarane-man|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai4257719">{{cite web|language=fa|script-title=fa:آئورا و دیگران من / علی باباچاهی|trans-title=ئائۆرا و ئەوانی دیکەی من / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4257719|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''این کتاب هم آدم است! عاشق می‌شود'' («ئەم کتێبەش مرۆڤە! عاشق دەبێت»، ١٣٩٧ / ٢٠١٨؛ ساڵی تۆمارکراو لە کتێبخانەی نیشتمانی: ١٣٩٦ / ٢٠١٧) – سەرزەمینی ئەھووڕایی {{ISBN|9786006792910}}<ref name="ik20683">{{cite web|language=fa|script-title=fa:این کتاب هم آدم است! عاشق می‌شود|trans-title=ئەم کتێبەش مرۆڤە! عاشق دەبێت (سەرزەمینی ئەھووڕایی، ١٣٩٧/٢٠١٨، ١٣١ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/20683-in-ketab-ham-adam-ast|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai4651802">{{cite web|language=fa|script-title=fa:این کتاب هم آدم است عاشق می‌شود / علی باباچاهی|trans-title=ئەم کتێبەش مرۆڤە، عاشق دەبێت / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4651802|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''ژوزف تو مرخصی!'' («ژۆزێف، دەتوانیت بڕۆیت!»، ھەڵبژاردەیەک کە شاعیر خۆی لە ھەموو کۆمەڵەکانی ھەڵیبژاردووە، لەگەڵ وتارێک بە ناونیشانی «کردەی کۆمەڵایەتی»؛ ١٣٩٧ / ٢٠١٨، ٢٧٤ لاپەڕە) – مانیا ھونەر {{ISBN|9786008975083}}<ref name="ibna1398" /><ref name="ik17707">{{cite web|language=fa|script-title=fa:ژوزف تو مرخصی!|trans-title=ژۆزێف، دەتوانیت بڕۆیت! (مانیا ھونەر، ١٣٩٧/٢٠١٨، ٢٧٤ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/17707-joseph|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''جهان متوجه شد (شعرهای اعتراض)'' («جیھان تێگەیشت (شیعرەکانی ناڕەزایەتی)»، چاپی یەکەم ١٤٠١) – نەشری ئافتاب، [[نەرویژ]] {{ISBN|978-1-4709-0021-2}}<ref name="aftab" /> لە ساڵی ١٤٠٣ (٢٠٢٤)دا بڵاوکەرەوەی کتێبی ھورمز ''در بی‌تکیه‌گاهی'' ({{ISBN|9786228365534}})<ref name="hormoz">{{cite web|language=fa|script-title=fa:در بی‌تکیه‌گاهی (شاعر: علی باباچاهی، انتشارات کتاب هرمز، ۱۴۰۳)|trans-title=لە بێپاڵپشتیدا (شاعیر: عەلی باباچاھی، کتێبی ھورمز، ١٤٠٣/٢٠٢٤)|url=https://elmnet.ir/doc/31883063-2521|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> و ''عقل عذابم می‌دهد''ی<ref name="hormoz2">{{cite web|language=fa|script-title=fa:عقل عذابم می‌دهد (شاعر: علی باباچاهی، انتشارات کتاب هرمز، ۱۴۰۳)|trans-title=عەقڵ ئازارم دەدات (شاعیر: عەلی باباچاھی، کتێبی ھورمز، ١٤٠٣/٢٠٢٤)|url=https://elmnet.ir/doc/31965239-81791|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> دووبارە چاپ کردەوە، و لە ساڵی ١٤٠٤ (٢٠٢٥)دا بەرگێکی بە ناونیشانی ''در غارهای نرگسی'' («لە ئەشکەوتە نێرگزییەکاندا»)، بە ئامادەکردنی عەبدوڵڵا سولەیمانی، بڵاو کردەوە ({{ISBN|9786228365824}}).<ref name="hormoz3">{{cite web|language=fa|script-title=fa:در غارهای نرگسی (شاعر: علی باباچاهی، به اهتمام عبدالله سلیمانی، انتشارات کتاب هرمز، ۱۴۰۴)|trans-title=لە ئەشکەوتە نێرگزییەکاندا (شاعیر: عەلی باباچاھی، ئامادەکردنی عەبدوڵڵا سولەیمانی، کتێبی ھورمز، ١٤٠٤/٢٠٢٥)|url=https://elmnet.ir/doc/32288124-60289|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === شیعر بۆ منداڵان و ھەرزەکاران === * ''سوغات بهار: یک شعر بلند برای کودکان و نوجوانان'' («دیاریی بەھار: شیعرێکی درێژ بۆ منداڵان و ھەرزەکاران»، تەورێز؛ ساڵی تۆمارکراو لە کتێبخانەی نیشتمانی: ١٣٣٧ / ١٩٥٨)<ref name="anon4">{{cite web|language=fa|script-title=fa:سوغات بهار: یک شعر بلند برای کودکان و نوجوانان / علی باباچاهی|trans-title=دیاریی بەھار: شیعرێکی درێژ بۆ منداڵان و ھەرزەکاران / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/861843|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|archive-url=https://web.archive.org/web/20200125195855/http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/861843|archive-date=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|access-date=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''چه کسی درِ قفس را باز کرد؟'' («کێ دەرگای قەفەزەکەی کردەوە؟»، ١٣٥٦ / ١٩٧٧) – ئیبن سینا، تەورێز<ref name="ibna2012" /><ref name="khabar" /> === ڕەخنە و تیۆریی ئەدەبی === سەرچاوەکانی ئەم لیستە:<ref name="kanoon" /><ref name="ibna2012" /> * ''گزاره‌های منفرد'' («گوزارە تاکەکان»، لێکۆڵینەوەیەکی ڕەخنەیی لە شیعری ئەمڕۆی ئێران)، بەرگی یەکەم (١٣٧٦ / ١٩٩٧، نارنج)؛ بەرگی دووەم (١٣٨٠ / ٢٠٠١، سپەنتا)؛ چاپی سێ بەرگی (١٣٨٩ / ٢٠١٠، دیبایە؛ {{ISBN|9789649961545}})<ref name="ik9094">{{cite web|language=fa|script-title=fa:گزاره‌های منفرد، سه جلد|trans-title=گوزارە تاکەکان، سێ بەرگ (دیبایە، ١٣٨٩/٢٠١٠، ٢٬٣٨٤ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9094-single-statements|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''سه دهه شاعران حرفه‌ای'' («سێ دەیە شاعیرانی پرۆفیشناڵ»، ١٣٨١ / ٢٠٠٢، ٤٨٨ لاپەڕە) – ویستار<ref name="ik9101">{{cite web|language=fa|script-title=fa:سه دهه شاعران حرفه‌ای|trans-title=سێ دەیە شاعیرانی پرۆفیشناڵ (ویستار، ١٣٨١/٢٠٠٢، ٤٨٨ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9101-se-dahe-shaer-herfeie|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''عاشقانه‌ترین‌ها'' («ئەوینداریترینەکان»، ھەڵبژاردە و لێکۆڵینەوەیەکی شیعرەکانی نێوان ١٣٠٠ و ١٣٨٠ [١٩٢١–٢٠٠١]؛ ١٣٨٤ / ٢٠٠٥) – سالس * ''بیرون پریدن از صف'' («لە ڕیز باز دان بۆ دەرەوە»، چاوپێکەوتن، ھەڵسەنگاندن و وتار، کۆکردنەوەی مازیار نەیستانی؛ ١٣٨٥ / ٢٠٠٦، میفرەغنیگار؛ چاپی نوێ ١٣٩٧ / ٢٠١٨، پاتیزە) {{ISBN|9786009618446}}<ref name="ik97579">{{cite web|language=fa|script-title=fa:بیرون پریدن از صف|trans-title=لە ڕیز باز دان بۆ دەرەوە (پاتیزە، ١٣٩٧/٢٠١٨، ٣٣٤ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/97579-biroon-paridan-az-saf|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''شعر امروز، زن امروز'' («شیعری ئەمڕۆ، ژنی ئەمڕۆ»، ھەڵبژاردە و لێکۆڵینەوە؛ ١٣٨٦ / ٢٠٠٧، ٥٢٨ لاپەڕە) – ویستار<ref name="ik9100">{{cite web|language=fa|script-title=fa:شعر امروز، زن امروز|trans-title=شیعری ئەمڕۆ، ژنی ئەمڕۆ (ویستار، ١٣٨٦/٢٠٠٧، ٥٢٨ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9100-poetry-today-woman-of-today|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''گزاره‌های پیوست'' («گوزارە پێکەوەبەستراوەکان»، نەوەد ساڵ شیعری نوێی فارسی؛ ١٣٩٣ / ٢٠١٤، ٦٢٢ لاپەڕە) – دیبایە {{ISBN|9789649961750}}<ref name="ik58674">{{cite web|language=fa|script-title=fa:گزاره‌های پیوست|trans-title=گوزارە پێکەوەبەستراوەکان (دیبایە، ١٣٩٣/٢٠١٤، ٦٢٢ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/58674-gozare-haye-peyvast|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''تأملات؛ از صفر'' («ڕامانەکان؛ لە سفرەوە»، ھەڵسەنگاندن و وتار؛ چاپی دووەم ١٣٩٨ / ٢٠١٩، ٢٥٥ لاپەڕە) – نیگاھ {{ISBN|9786003762176}}؛ بەپێی پێشەکیی باباچاھی، ناونیشانەکە دووبارەکردنەوەی ناوی زنجیرە نووسینێکە کە پێشتر بەم ناوە لە گۆڤارێکی ئەدەبیدا بڵاو ببوونەوە و دواتر لە ''بیرون پریدن از صف''دا کۆ کرانەوە، بەڵام ھیچ کام لەو نووسینانە لەم کتێبەدا نییە.<ref name="ik9063">{{cite web|language=fa|script-title=fa:تأملات؛ از صفر|trans-title=ڕامانەکان؛ لە سفرەوە (نیگاھ، چاپی دووەم، ١٣٩٨/٢٠١٩، ٢٥٥ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9063-meditations-from-zero|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === توێژینەوە و ھەڵبژاردەکان === سەرچاوەکانی ئەم لیستە:<ref name="kanoon" /><ref name="bbc-obit" /> * ''شروه‌سرایی در جنوب ایران'' («شەروەگوتن لە باشووری ئێراندا»، ١٣٦٩ / ١٩٩٠، ئیقبالی لاھووری؛ چاپی نوێ ١٣٩٦ / ٢٠١٧، پاتیزە) {{ISBN|9786009618422}}؛ لێکۆڵینەوەیەک دەربارەی «شەروە»، جۆرێک لە گۆرانیی فۆلکلۆریی خەمئامێزی باشووری ئێران<ref name="ik97695">{{cite web|language=fa|script-title=fa:شروه‌سرایی در جنوب ایران|trans-title=شەروەگوتن لە باشووری ئێراندا (پاتیزە، ١٣٩٦/٢٠١٧، ٣٠٦ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/97695-sharveh-saraee|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ھەڵبژاردەی شیعرەکانی مەنووچێھر شەیبانی (ھەڵبژاردن و لێکۆڵینەوە؛ ١٣٧٣ / ١٩٩٤) – مروارید * ''این بانگ دلاویز'' («ئەم بانگە دڵڕفێنە»، ژیان و شیعری فەرەیدوون تەوەللوللی؛ ١٣٨٠ / ٢٠٠١؛ چاپی دووەم ١٣٩٨ / ٢٠١٩) – سالس {{ISBN|9789647230018}}<ref name="ik17689">{{cite web|language=fa|script-title=fa:این بانگ دلاویز|trans-title=ئەم بانگە دڵڕفێنە (سالس، چاپی دووەم، ١٣٩٨/٢٠١٩، ٥٣٢ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/17689-selected-poems|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai639927">{{cite web|language=fa|script-title=fa:این بانگ دلاویز: زندگی و شعر فریدون تولّلی / علی باباچاهی|trans-title=ئەم بانگە دڵڕفێنە: ژیان و شیعری فەرەیدوون تەوەللوللی / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/639927|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai6012194">{{cite web|language=fa|script-title=fa:این بانگ دلاویز / علی باباچاهی|trans-title=ئەم بانگە دڵڕفێنە / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/6012194|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ھەڵبژاردەی شیعرەکانی {{Interlanguage link|مەنووچێھر نەیستانی|fa|منوچهر نیستانی}} (١٣٨٤ / ٢٠٠٥) – مروارید * ''زیباتری از جنون'' («لە شێتی جوانتر»، ژیان و شیعری ئیسماعیل شاھروودی؛ ١٣٨٧ / ٢٠٠٨؛ چاپی پێنجەم ١٤٠٣ / ٢٠٢٤) – سالس {{ISBN|9789643803544}}<ref name="ik17710">{{cite web|language=fa|script-title=fa:زیباتری از جنون|trans-title=لە شێتی جوانتر (سالس، چاپی پێنجەم، ١٤٠٣/٢٠٢٤، ٣٢٨ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/17710-ziba-tari-az-jonoun|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === وتارە ھەڵبژێردراوەکان === * «موج سوم: تعریفی محو و معلق» («شەپۆلی سێیەم: پێناسەیەکی ناڕوون و ھەڵپەسێردراو»)، ''آدینه''، ژمارە ٢٤، ئایار–حوزەیرانی ١٩٨٨ * «۵۷ سال شعر نو فارسی» («پەنجا و حەوت ساڵ شیعری نوێی فارسی»)، ''آدینه''، ژمارە ٢٥، حوزەیران–تەممووزی ١٩٨٨ * «جریان‌های شعری از دههٔ ۴۰ تا امروز» («ڕەوتە شیعرییەکان لە دەیەی ١٩٦٠ەوە ھەتا ئەمڕۆ»)، ''آدینه''، ژمارە ٢٦، تەممووز–ئابی ١٩٨٨ * «کشش تصاویر و جوشش عاطفی واژگان» («ڕاکێشانی وێنەکان و کوڵانی سۆزداریی وشەکان»)، ''آدینه''، ژمارە ٢٨، ئەیلوول–تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ * «محورها و مشخصه‌های شعر پسانیمایی» («تەوەر و تایبەتمەندییەکانی شیعری پاشنیمایی»)، ''کارنامه''، ژمارە ٤، ئازار–ئایاری ١٩٩٩ * «بحران شعر و راه برون‌رفت از آن» («قەیرانی شیعر و ڕێگاکانی دەربازبوون لێی»)، ''فرهنگ توسعه''، ژمارە ٤٩، ئایار–حوزەیرانی ٢٠٠١<ref name="nlai189097">{{cite web|language=fa|script-title=fa:بحران شعر و راه برون رفت از آن / علی باباچاهی|trans-title=قەیرانی شیعر و ڕێگای دەربازبوون لێی / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/189097|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * «حافظ و فرهنگ بازی‌های زبانی» («[[حافز]] و کولتووری یارییە زمانییەکان»)، ''سالنامهٔ حافظ‌پژوهی'' («ساڵنامەی حافزناسی»)، ژمارە ٦، ٢٠٠٣ * «گسترهٔ نامحدود معنا» («پانتایی بێسنووری مانا»)، ''رودکی''، ژمارە ٢٢، ٢٠٠٨<ref name="ensani" /> * «گاه شاهزاده‌ها از پرولتاریای زحمتکش کم‌عقده‌ترند» («جاری وا ھەیە شازادەکان لە پرۆلیتاریای زەحمەتکێش کەمگرێتربن»)، ''مهرنامه''، ژمارە ٢٦، تشرینی یەکەم–تشرینی دووەمی ٢٠١٢<ref name="mehrnameh1391">{{cite web|language=fa|author=علی باباچاهی|script-title=fa:گاه شاهزاده‌ها از پرولتاریایی زحمتکش کم‌عقده‌ترند (مهرنامه، شمارهٔ ۲۶، آبان ۱۳۹۱)|trans-title=جاری وا ھەیە شازادەکان لە پرۆلیتاریای زەحمەتکێش کەمگرێترن (مێھرنامە، ژمارە ٢٦، تشرینی یەکەم–تشرینی دووەمی ٢٠١٢)|url=https://elmnet.ir/doc/876042-10581|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * «دربارهٔ شعر "خاطرات من" احمدرضا احمدی» («دەربارەی شیعری "بیرەوەرییەکانم"ی ئەحمەدڕەزا ئەحمەدی»)، ''برگ هنر''، ژمارە ٣٢، زستانی ٢٠٢١–٢٠٢٢<ref name="bargehonar1400">{{cite web|language=fa|author=علی باباچاهی|script-title=fa:دربارهٔ شعر «خاطرات من» احمدرضا احمدی (برگ هنر، شمارهٔ ۳۲، زمستان ۱۴۰۰)|trans-title=دەربارەی شیعری «بیرەوەرییەکانم»ی ئەحمەدڕەزا ئەحمەدی (بەرگی ھونەر، ژمارە ٣٢، زستانی ٢٠٢١–٢٠٢٢)|url=https://elmnet.ir/doc/2656982-45112|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === چاوپێکەوتنەکان === ==== بە شێوەی کتێب ==== * ''تاریخ شفاهی ادبیات معاصر ایران'' («مێژووی زارەکیی ئەدەبیاتی ھاوچەرخی ئێران»)، بەرگی پێنجەم (چاوپێکەوتنی عەبدوڵڵا ساداتی مەدەنی لەگەڵ عەلی باباچاھی؛ بە سەرپەرشتیی محەممەدھاشم ئەکبەریانی؛ ١٣٨٤ / ٢٠٠٥) – ڕۆزنیگار<ref name="oralhist1384">{{cite web|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی (تهیه‌کننده: عبدالله سادات‌مدنی، زیر نظر محمدهاشم اکبریانی، انتشارات روزنگار، ۱۳۸۴)|trans-title=عەلی باباچاھی (ئامادەکردنی عەبدوڵڵا ساداتی مەدەنی، بە سەرپەرشتیی محەممەدھاشم ئەکبەریانی، ڕۆزنیگار، ١٣٨٤/٢٠٠٥)|url=https://elmnet.ir/doc/31000513-91322|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''دری به اتاق مناقشه'' («دەرگایەک بەرەو ژووری مشتومڕ»، کۆی ئەو چاوپێکەوتنانەی لە ماوەی نزیکەی سی و پێنج ساڵ چالاکیی ئەدەبیدا لەگەڵ باباچاھی کراون؛ نزیکەی ٥٠٠ لاپەڕە؛ ١٣٩٤ / ٢٠١٥) – نیگاھ {{ISBN|9786003760547}}<ref name="isna1394">{{cite web|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی: وضعیت ادبیات اسفناک است|trans-title=عەلی باباچاھی: دۆخی ئەدەبیات جێگەی داخە|url=https://www.isna.ir/news/94121710769/|website=ئاژانسی ھەواڵی خوێندکارانی ئێران (ئیسنا)|date=٧ی ئازاری ٢٠١٦|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="ibna1395">{{cite web|language=fa|script-title=fa:باباچاهی: «در ستایش مرگ» ساراماگو را در نوروز مطالعه کنید|trans-title=باباچاھی: لە نەورۆزدا ''مەرگ بە پچڕانەوە''ی ساراماگۆ بخوێننەوە|url=https://www.ibna.ir/news/233294|website=ئاژانسی ھەواڵی کتێبی ئێران (ئیبنا)|date=٢٢ی ئازاری ٢٠١٦|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> کتێبی ''بیرون پریدن از صف'' (١٣٨٥ / ٢٠٠٦)یش، جگە لە ھەڵسەنگاندن و وتار، ژمارەیەک لە چاوپێکەوتنەکانی ئەوی لەخۆ گرتووە (بڕوانە [[#ڕەخنە و تیۆریی ئەدەبی|ڕەخنە و تیۆریی ئەدەبی]]). ==== لە گۆڤار و ڕۆژنامەکاندا ==== * «شعر حجم: حدس بزن چه کسی برای تعریف "حجم" می‌آید!» («شیعری حەجم: مەزەندە بکە کێ دێت بۆ پێناسەکردنی "حەجم"!»؛ مێزگردێک بە بەشداریی {{Interlanguage link|شەمس ئاقاجانی|fa|شمس آقاجانی}}، عەلی باباچاھی، موزەففەر ڕۆیایی و یەزدان سەلەحشوور)، ''بایا''، ژمارە ٤١، ٢٠٠٦<ref name="baya1385">{{cite web|language=fa|script-title=fa:شعر حجم: حدس بزن چه کسی برای تعریف «حجم» می‌آید! (میزگرد با حضور شمس آقاجانی، علی باباچاهی، مظفر رویایی و یزدان سلحشور) (بایا، شمارهٔ ۴۱، ۱۳۸۵)|trans-title=شیعری حەجم: مەزەندە بکە کێ دێت بۆ پێناسەکردنی «حەجم»! (مێزگرد، بایا، ژمارە ٤١، ١٣٨٥/٢٠٠٦)|url=https://elmnet.ir/doc/1909011-77179|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * «آب گل‌آلود شعر» («ئاوی لێڵی شیعر»؛ مێزگردێکی نێوان عەلی باباچاھی و محەممەد شەمسی لەنگەروودی دەربارەی دۆخی ئێستای شیعر، بەشی یەکەم)، ''شرق''، ژمارە ١٨٨٢، ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣، لاپەڕە ٩<ref name="shargh1392">{{cite web|language=fa|script-title=fa:آب گل‌آلود شعر (میزگرد علی باباچاهی و محمد شمس لنگرودی)|trans-title=ئاوی لێڵی شیعر (مێزگردی نێوان عەلی باباچاھی و محەممەد شەمسی لەنگەروودی)|url=http://www.sharghdaily.ir/1392/08/26/Files/PDF/13920826-1882-98-9.pdf|website=ڕۆژنامەی شەرق|date=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|page=9|archive-url=https://web.archive.org/web/20131126055139/http://sharghdaily.ir:80/1392/08/26/Files/PDF/13920826-1882-98-9.pdf|archive-date=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * «پست‌مدرنیست بودن، اشتیاق سوزان من نیست!» («پۆستمۆدێرنیست بوون تامەزرۆییە بڵێسەدارەکەی من نییە!»؛ چاوپێکەوتنی {{Interlanguage link|عەلی عەبدوڵڵاھی|fa|علی عبداللهی}} لەگەڵ باباچاھی)، ''سینما و ادبیات''، ژمارە ٣٩، زستانی ٢٠١٣–٢٠١٤<ref name="abdollahi1392">{{cite web|language=fa|author=علی عبداللهی|script-title=fa:پست‌مدرنیست بودن، اشتیاق سوزان من نیست!؛ گفت‌وگو با علی باباچاهی (سینما و ادبیات، شمارهٔ ۳۹، زمستان ۱۳۹۲)|trans-title=پۆستمۆدێرنیست بوون تامەزرۆییە بڵێسەدارەکەی من نییە! چاوپێکەوتن لەگەڵ عەلی باباچاھی (سینەما و ئەدەبیات، ژمارە ٣٩، زستانی ٢٠١٣–٢٠١٤)|url=https://elmnet.ir/doc/425707-41498|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ==== ئاژانسە ھەواڵییەکان، ماڵپەڕەکان و میدیاکانی دیکە ==== * «توجه شاعران امروز به ژرف‌ساختار روان‌شناسانه نوعی عرفان است» («گرنگیدانی شاعیرانی ئەمڕۆ بە ژێرخانی قووڵی دەروونی جۆرێکە لە عیرفان»)، [[ئاژانسی ھەواڵی مێھر]]، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦<ref name="mehr" /> * «شاملو شعرهایی چاپ می‌کرد که دوست نداشت / هر لحظه این امکان وجود دارد که ما چپ کنیم!» («شاملوو شیعرێکی چاپ دەکرد کە حەزی لێ نەبوو / ھەموو ساتێک ئەگەری ئەوە ھەیە وەرگەڕێین!»؛ چاوپێکەوتنی شەھاب دارابیان لەگەڵ باباچاھی دەربارەی پەنجا ساڵ شاعیرییەکەی)، ئیبنا، ١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨<ref name="ibna1396" /> * «نگاهم به فضای مجازی مثل مجلهٔ آدینه است / همچنان ایستاده‌ام» («ڕوانینم بۆ فەزای مەجازی وەک گۆڤاری ئادینەیە / ھێشتا ڕاوەستاوم»؛ چاوپێکەوتنێک بە بۆنەی حەفتا و حەوتەمین ساڵڕۆژی لەدایکبوونی)، ئیبنا، ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩<ref name="ibna1398" /> * «برخی با شعرهای "رویایی" میانه خوبی نداشتند» («ھەندێک کەس لەگەڵ شیعرەکانی "ڕۆیایی"دا ڕێک نەبوون»؛ چاوپێکەوتنی نیدا وەلیپوور لەگەڵ باباچاھی دەربارەی یەدوڵڵا ڕۆیایی)، ئیسنا، ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٢<ref name="isna1401" /> * «روایت علی باباچاهی از مسیر شعر معاصر / جبر متفاوت‌نویسی» («گێڕانەوەی عەلی باباچاھی لە ڕێڕەوی شیعری ھاوچەرخ / ناچاریی جیاوازنووسین»؛ چاوپێکەوتنی شیرزاد بەستامی لەگەڵ باباچاھی، کە بەپێی ئیبنا لە ناوەڕاستی دەیەی ٢٠١٠دا لە پەراوێزی فیستیڤاڵێکی شیعردا لە [[خوڕەماوە]] کراوە و دوای کۆچی دوایی ئەو بڵاو کراوەتەوە)، ئیبنا، ٢٦ی شوباتی ٢٠٢٦<ref name="ibna547535">{{cite web|language=fa|script-title=fa:روایت علی باباچاهی از مسیر شعر معاصر / جبر متفاوت‌نویسی|trans-title=گێڕانەوەی عەلی باباچاھی لە ڕێڕەوی شیعری ھاوچەرخ / ناچاریی جیاوازنووسین|url=https://www.ibna.ir/news/547535|website=ئاژانسی ھەواڵی کتێبی ئێران (ئیبنا)|date=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٦|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ==== چاوپێکەوتن و شیعرخوێندنەوە لە میدیا فارسیزمانەکانی دەرەوەی ئێراندا ==== * «عاشقیت اتهام است؟ می‌پذیرم» («ئەوینداریت تۆمەتە؟ قبووڵی دەکەم»؛ چاوپێکەوتنی موجتەبا پوورموحسین لەگەڵ باباچاھی دەربارەی ڕۆڵی ئەوین لە شیعردا)، ڕادیۆ زەمانە، ١٥ی شوباتی ٢٠٠٨<ref name="zamaneh2008" /> * شیعرخوێندنەوە بۆ ڕادیۆ زەمانە: دوای ڕێوڕەسمی بەخشینی یەکەمین خەڵاتی شیعری ئەحمەد شاملوو، باباچاھی دوو شیعری لە کۆمەڵە براوەکەی، ''این کشتی پراسرار''، بۆ ئەم ڕادیۆیە خوێندەوە (ڕاپۆرتی محەممەد تەنگستانی، ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦).<ref name="zamaneh2016" /> * «ای…» و دوو شیعری دیکە: سێ شیعر لە کۆمەڵە شیعرە ناڕەزایەتییەکەی ''جهان متوجه شد''، کە شاعیر خۆی بۆ گۆڤاری ئەدەبیی ''بانگ'' ھەڵیبژاردوون؛ ئەم گۆڤارە بەپێی ناساندنی خۆی گۆڤارێکی سەربەخۆیە کە لە دەرەوەی ئێران بە سەرپەرشتیی شەھریار مەندەنیپوور و حوسێن نووشئازەر دەردەچێت (٢٠ی نیسانی ٢٠٢٣).<ref name="baang" /> === تۆمارە دەنگییەکان (شیعرخوێندنەوە) === * ''امضای یادگاری: گزیدهٔ اشعار علی باباچاهی'' («واژۆی یادگاری: ھەڵبژاردەی شیعرەکانی عەلی باباچاھی»، بە دەنگی شاعیر؛ ١٣٨٨ / ٢٠٠٩) – تەحقیقاتی نەزەری، [[ئەسفەھان]]<ref name="nlai1846576">{{cite web|language=fa|script-title=fa:امضای یادگاری: گزیدهٔ اشعار علی باباچاهی / علی باباچاهی|trans-title=واژۆی یادگاری: ھەڵبژاردەی شیعرەکانی عەلی باباچاھی / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/1846576|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''این‌طوری فکر می‌کند'' («ئاوا بیر دەکاتەوە»، بە دەنگی شاعیر؛ شیعرەکانی ''پیکاسو در آب‌های خلیج فارس''؛ ١٣٩١ / ٢٠١٢) – دامەزراوەی تۆڕی دەنگیی خۆشبەیان * شیعرخوێندنەوەکەی لە شەوی حەوتەمی دە شەوەکەی گوێتەدا (١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧؛ تۆماری دەنگی، ٣:٣٥)، بڵاوکراوە لە ماڵپەڕی ئازادی<ref name="azadi-babachahi-audio" /> === وەرگێڕانەکان === شیعرەکانی باباچاھی بۆ چەند زمانێک، لەوانە ئینگلیزی، ھۆڵەندی، کوردی و عەرەبی، وەرگێڕدراون.<ref name="artebox" /> * ''این هم یک شوخی بود'' (''This Too Was a Joke'' – «ئەمەش گاڵتەیەک بوو»، ھەڵبژاردەیەکی شیعریی دووزمانە بە وەرگێڕانی ئینگلیزیی سەعید سەعیدپوور؛ بە ئامادەکردنی ئەییووب سادقیانی؛ ١٣٩٠ / ٢٠١١؛ ساڵی تۆمارکراو لە کتێبخانەی نیشتمانی: ١٣٨٩ / ٢٠١٠) – ویستار<ref name="artebox" /><ref name="nlai1975258">{{cite web|language=fa|script-title=fa:این هم یک شوخی بود / علی باباچاهی|trans-title=ئەمەش گاڵتەیەک بوو / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/1975258|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''از روزهای روشن'' («لە ڕۆژە ڕووناکەکانەوە»، ھەڵبژاردەیەکی شیعری بە وەرگێڕانی کوردیی بابەک سەحرانەوەرد){{ژێدەر پێویستە}} == بەرھەمەکان دەربارەی باباچاھی == === فیلمی دیکۆمێنتاری === * ''این قیافهٔ مشکوک'' («ئەم ڕووخسارە گوماناوییە»، ٢٠١١)، فیلمێکی دیکۆمێنتاریی نەوەد خولەکی بە دەرھێنانی {{Interlanguage link|وەحید عەلیزادە ڕەززازی|fa|وحید علیزاده رزازی}} دەربارەی شیعر و ژیانی باباچاھی، کە لە ھاوینی ٢٠١١دا وێنە گیراوە.<ref name="bbc-obit" /><ref name="zamaneh2023" /><ref name="shargh" /> لەم فیلمەدا ئەم کەسانە دەربارەی ڕەھەندە شیعری و کەسییەکانی باباچاھی قسە دەکەن: ھووشەنگ چالەنگی، مەسعوود بەھنوود، محەممەد محەممەدعەلی، محەممەد قائید، مێدیا کاشیگەر، ئەحمەد پووری، فەتحوڵڵا بینیاز، فەڕخوندە حاجیزادە، بەھزاد خواجات، ڕەزا عامری، ئەردەشیر ڕوستەمی، عەلی عەبدوڵڵاھی، عەلیڕەزا موجابی و بابەک سەحرانەوەرد.<ref name="shargh" /> فیلمەکە بۆ یەکەم جار لە ١٤ی ئازاری ٢٠١٢دا لەو ڕێوڕەسمی ڕێزلێنانەدا نمایش کرا کە گرووپی ئەدەبیی مایا لە ناوەندی کولتووریی خانەی مەشق لە تاران ڕێکی خستبوو.<ref name="ibna2012" /> * ''باور کنید این هم یک شوخی بود'' («باوەڕ بکەن، ئەمەش گاڵتەیەک بوو»، ٢٠١٤)، فیلمێکی دیکۆمێنتاری بە دەرھێنانی موحسین مووسەویی میرکەلایی.<ref name="mahjoubi" /><ref name="tabnak" /> ئەم فیلمە لە ساڵی ١٣٩٦ (٢٠١٧)دا لەلایەن بڵاوکەرەوەی سەرزەمینی ئەھووڕاییەوە لە قوتوویەکدا بڵاو کرایەوە کە دیسکێکی DVD و کتێبێکی ٦٦ لاپەڕەیی بە ناونیشانی ''باور کنید: این هم یک شوخی بود!'' لەخۆ دەگرێت {{ISBN|9786006792477}}<ref name="ik110132">{{cite web|language=fa|script-title=fa:دی‌وی‌دی مستند زندگی و آثار باباچاهی و کتاب «باور کنید: این هم یک شوخی بود!»|trans-title=DVDی فیلمی دیکۆمێنتاریی ژیان و بەرھەمی باباچاھی، لەگەڵ کتێبی «باوەڕ بکەن: ئەمەش گاڵتەیەک بوو!» (سەرزەمینی ئەھووڕایی، ١٣٩٦/٢٠١٧، ٦٦ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/110132-babachahi|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai3969267">{{cite web|language=fa|script-title=fa:باورکنید: این هم یک شوخی بود / علی باباچاهی|trans-title=باوەڕ بکەن: ئەمەش گاڵتەیەک بوو / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3969267|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === کتێبەکان === * ''کتاب درنگ'' («کتێبی وەستان و ڕامان»، دەفتەری یەکەم: شیعر و ژیانی عەلی باباچاھی؛ بە ئامادەکردنی محەممەد لووتیج) – تەحقیقاتی نەزەری، ئەسفەھان؛ بنکەدراوەی عیلمنێت ئەم کتێبە بە ناونیشانی «کتاب رنگ: ویژهٔ حیات ادبی علی باباچاهی» («کتێبی ڕەنگ: تایبەت بە ژیانی ئەدەبیی عەلی باباچاھی») و بە ساڵی ١٣٨٧ (٢٠٠٨) تۆمار دەکات.<ref name="rang1387">{{cite web|language=fa|script-title=fa:کتاب رنگ: ویژهٔ حیات ادبی علی باباچاهی (به اهتمام محمد لوطیج، انتشارات تحقیقات نظری، ۱۳۸۷)|trans-title=کتێبی ڕەنگ: تایبەت بە ژیانی ئەدەبیی عەلی باباچاھی (ئامادەکردنی محەممەد لووتیج، تەحقیقاتی نەزەری، ١٣٨٧/٢٠٠٨)|url=https://elmnet.ir/doc/30414066-41671|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''هفتاد گل زرد: علی باباچاهی در وضعیت دیگر'' («حەفتا گوڵی زەرد: عەلی باباچاھی لە دۆخێکی دیکەدا»، کۆکردنەوەی محەممەد لووتیج؛ چاپی یەکەم ١٣٩٣ / ٢٠١٤، ٢٤٠ لاپەڕە) – سەرزەمینی ئەھووڕایی {{ISBN|9786006792194}}؛ بەپێی ناساندنی کتێبەکە لە ماڵپەڕی ئێران کتێب، سێ دەیەی یەکەمی ڕێڕەوی شیعریی باباچاھی ناگرێتەوە، بەڵکوو تایبەتمەندییەکانی شیعرەکەی لە ''نم‌نم بارانم''ەوە دەخوێنێتەوە، و لە جیاتی ھەڵسەنگاندنی چۆنایەتیی شیعرەکان، ھەوڵ دەدات بە شیکردنەوەی پێکھاتەکانیان «کلیلەکانی خوێندنەوەی شیعرەکان» بخاتە بەردەستی خوێنەر.<ref name="ik9093">{{cite web|language=fa|script-title=fa:هفتاد گل زرد|trans-title=حەفتا گوڵی زەرد (سەرزەمینی ئەھووڕایی، ١٣٩٣/٢٠١٤، ٢٤٠ لاپەڕە)|url=https://www.iranketab.ir/book/9093-seventy-yellow-flowers|website=ئێران کتێب|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="haftad1393">{{cite web|language=fa|script-title=fa:هفتاد گل زرد: علی باباچاهی در وضعیت دیگر (گردآورنده: محمد لوطیج، انتشارات سرزمین اهورایی، ۱۳۹۳)|trans-title=حەفتا گوڵی زەرد: عەلی باباچاھی لە دۆخێکی دیکەدا (کۆکردنەوەی محەممەد لووتیج، سەرزەمینی ئەھووڕایی، ١٣٩٣/٢٠١٤)|url=https://elmnet.ir/doc/30635607-12312|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * فەڕوخ لەتیفنەژاد، ''نحوهٔ تشکیل و دریافت متن در اشعار معاصر (نیما، سپهری و باباچاهی)'' («چۆنیەتیی پێکھاتن و وەرگرتنی دەق لە شیعری ھاوچەرخدا: نیما، سپێھری و باباچاھی»)، سوخەن، ١٣٩٦ / ٢٠١٧.<ref name="latifbook1396">{{cite web|language=fa|author=فرخ لطیف‌نژاد|script-title=fa:نحوهٔ تشکیل و دریافت متن در اشعار معاصر (نیما، سپهری و باباچاهی) (کتاب، انتشارات سخن، ۱۳۹۶)|trans-title=پێکھاتن و وەرگرتنی دەق لە شیعری ھاوچەرخدا: نیما، سپێھری و باباچاھی (کتێب، سوخەن، ١٣٩٦/٢٠١٧)|url=https://elmnet.ir/doc/31392088-21231|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * نەسرین موزەففەری و مەرزییە نەورووزی، ''رام و نارام: آتشی – باباچاهی'' («ڕام و ناڕام: ئاتەشی – باباچاھی»)، شەلاک، ١٣٩٧ / ٢٠١٨.<ref name="ramnaram1397" /> * ئیبراھیم موحیببی، ''به سمت چهره‌های مختلفی: تحلیل سبکی اشعار علی باباچاهی و عباس صفاری بر اساس نظریهٔ شناختی'' («بەرەو ڕووخسارە جیاوازەکان: شیکردنەوەی شێوازیی شیعرەکانی عەلی باباچاھی و عەبباس سەففاری بەپێی تیۆریی مەعریفی»)، پاتیزە، ١٤٠٠ / ٢٠٢١.<ref name="mohebbibook1400" /> * فەیز شەریفی، ''علی باباچاهی'' («عەلی باباچاھی»)، بە دەستکاریی لەیلا سەبووریزادە، حیسی ھەفتەم، ١٤٠٠ / ٢٠٢١.<ref name="sharifi1400">{{cite web|language=fa|author=فیض شریفی|script-title=fa:علی باباچاهی (کتاب، ویراستار: لیلا صبوری‌زاده، انتشارات حس هفتم، ۱۴۰۰)|trans-title=عەلی باباچاھی (کتێب، دەستکاریی لەیلا سەبووریزادە، حیسی ھەفتەم، ١٤٠٠/٢٠٢١)|url=https://elmnet.ir/doc/32118029-81722|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * حوسێن باقری، ''برخورد منقار پرنده به لالهٔ گوش: شالوده‌شکنی در اشعار علی باباچاهی'' («بەرکەوتنی دەنووکی باڵندە بە نەرمەی گوێ: ھەڵوەشاندنەوە لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا»، دە کۆمەڵە کە لە دەیەی ٢٠١٠دا بڵاو بوونەتەوە)، پاتیزە، ١٤٠٢ / ٢٠٢٣.<ref name="bagheribook1402" /><ref name="nlai9348106">{{cite web|language=fa|script-title=fa:برخورد منقار پرنده به لالهٔ گوش / حسین باقری|trans-title=بەرکەوتنی دەنووکی باڵندە بە نەرمەی گوێ / حوسێن باقری (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/9348106|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * عەبدوڵڵا سولەیمانی (ئامادەکار)، ''علی باباچاهی'' («عەلی باباچاھی»)، ئەفراز، ١٤٠٢ / ٢٠٢٣.<ref name="soleimani1402">{{cite web|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی (کتاب، به اهتمام عبدالله سلیمانی، انتشارات افراز، ۱۴۰۲)|trans-title=عەلی باباچاھی (کتێب، ئامادەکردنی عەبدوڵڵا سولەیمانی، ئەفراز، ١٤٠٢/٢٠٢٣)|url=https://elmnet.ir/doc/32249070-41131|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * جاوید تەکاوەران، ''گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی (از نم‌نم بارانم تا آئورا و دیگران من)'' («پچڕان و پێکەوەبەستنە گێڕانەوەییەکان لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا: لە ''نم‌نم بارانم''ەوە ھەتا ''آئورا و دیگران من''»)، خەرەدی جاوید، ١٤٠٣ / ٢٠٢٤.<ref name="takavaran1403" /> === وتارە توێژینەوەییەکان === * محەممەدجەلیل بەھادوری و حەسەن زولفەقاری، «بررسی توالی زمان در شعر از منظر پساساختارگرایی (با نگاهی به شعر علی باباچاهی)» («لێکۆڵینەوەی زنجیرەی کات لە شیعردا لە ڕوانگەی پاشپێکھاتەگەرایییەوە، بە ئاوڕدانەوەیەک لە شیعری عەلی باباچاھی»)، ''زیبایی‌شناسی ادبی''، ژمارە ١٣، پاییزی ٢٠١٢.<ref name="bahadori1391" /> * ئیبراھیم موحیببی، مەزاھیر نیکخواھ و محەممەد حەکیم ئازەر، «خوانش دو شعر از علی باباچاهی بر اساس نظریهٔ طرح‌واره در سبک‌شناسی شناختی» («خوێندنەوەی دوو شیعری عەلی باباچاھی بەپێی تیۆریی شێما لە شێوازناسیی مەعریفیدا»)، ''شعرپژوهی (بوستان ادب)''، ژمارە ٣، پاییزی ٢٠١٩.<ref name="mohebbi1398" /> * محەممەدئەمین ئیحسانیی ئەستەھباناتی و محەممەدڕەزا سەرفی، «باباچاهی و مؤلفه‌های زبانی شعر پست مدرن» («باباچاھی و پێکھاتە زمانییەکانی شیعری پۆستمۆدێرن»)، ''مطالعات بلاغی''، بەرگی ١٢، ژمارە ٢٣، بەھاری ٢٠٢١.<ref name="ehsani1400" /> * بەھزاد خواجات، «بررسی تطبیقی یک شعر از علی باباچاهی و شمس لنگرودی بر اساس نظریهٔ ریزوماتیک ژیل دلوز» («لێکۆڵینەوەی بەراوردکاریی شیعرێکی عەلی باباچاھی و شیعرێکی شەمسی لەنگەروودی بەپێی تیۆریی ڕیزۆمیی ژیل دۆلۆز»)، ''قند پارسی''، بەرگی ٤، ژمارە ١٣، زستانی ٢٠٢١–٢٠٢٢.<ref name="khajat1400" /> * عەلی محەممەدی و تاھیرە قاسمی، «بررسی "عنوان" در سروده‌های علی باباچاهی از رئالیسم تا پست مدرنیسم» («لێکۆڵینەوەی "ناونیشان" لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا لە ڕیالیزمەوە ھەتا پۆستمۆدێرنیزم»)، ''دهخدا''، بەرگی ١٤، ژمارە ٥١، بەھاری ٢٠٢٢.<ref name="mohammadi1401" /> * مێھران عالیوەند، کازم دیزفوولیان و قودرەتوڵڵا تاھیری، «تحلیل منظرهٔ غروب در شعر "پسینگاهی ۲" از علی باباچاهی با توجه به نظریهٔ ساختار افق میشل کولو» («شیکردنەوەی دیمەنی ئاوابوون لە شیعری "پاسینگاھی ٢"ی عەلی باباچاھیدا بەپێی تیۆریی پێکھاتەی ئاسۆی میشێل کۆلۆ»)، ''ادبیات پارسی معاصر''، بەرگی ١٢، ژمارە ١، بەھار و ھاوینی ٢٠٢٢.<ref name="alivand1401" /> * زەکییە محەممەدلوو، بەرات محەممەدی و سەیفەدین ئاببەرین، «بررسی و نقد و تحلیل گونه‌های هنجارگریزی معنایی در شعر علی باباچاهی» («لێکۆڵینەوە، ڕەخنە و شیکردنەوەی جۆرەکانی لادانی واتایی لە شیعری عەلی باباچاھیدا»)، ''زیبایی‌شناسی ادبی''، بەرگی ١٣، ژمارە ٥٢، ھاوینی ٢٠٢٢.<ref name="mohammadlou1401" /> * ڕوناک جەوھەرزادە، شاھڕوخ حیکمەت و مەجید عەزیزی، «تحلیل زیبایی‌شناختی نمودهای پست‌مدرنیستی در دو مجموعهٔ "نم‌نم بارانم" و "عقل عذابم می‌دهد" از علی باباچاهی» («شیکردنەوەی جوانیناسانەی دەرکەوتە پۆستمۆدێرنیستییەکان لە دوو کۆمەڵەی "من نمەبارانم" و "عەقڵ ئازارم دەدات"ی عەلی باباچاھیدا»)، ''زیبایی‌شناسی ادبی''، بەرگی ١٣، ژمارە ٥٣، پاییزی ٢٠٢٢.<ref name="joharzadeh1401" /> * مەحبووبە شیرگەردوون، «بررسی جلوه‌های زیبایی‌شناسی در اشعار علی باباچاهی (مورد مطالعه: هفت مجموعهٔ شعری)» («لێکۆڵینەوەی دەرکەوتە جوانیناسییەکان لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا: حەوت کۆمەڵە شیعر وەک نموونە»)، ''زیبایی‌شناسی ادبی''، بەرگی ١٣، ژمارە ٥٣، پاییزی ٢٠٢٢.<ref name="shirgardoon1401" /> * فەڕوخ لەتیفنەژادی ڕوودسەری، «تأثیر جهان اشاری در تشخیص جهان معرفتی شعر "دوری و..." اثر باباچاهی بر پایهٔ نظریهٔ بوطیقای شناختی جهان‌های متن پل ورث» («کاریگەریی جیھانی ئاماژەیی لە دیاریکردنی جیھانی مەعریفیی شیعری "دووری و..."ی باباچاھیدا بەپێی تیۆریی شیعرناسیی مەعریفیی جیھانەکانی دەقی پۆڵ وێرس»)، ''نقد و نظریهٔ ادبی''، بەرگی ٧، ژمارە ٢، پاییز و زستانی ٢٠٢٢–٢٠٢٣.<ref name="latifnejad1401" /> * ئاسیە حوسێنعەلیزادە، ھانیە سەدری مەجد و شاھبەڕگ فەڕەحبەخشی ئەسفەھان، «نقد فرمالیستی اشعار کیومرث منشی‌زاده و علی باباچاهی بر مبنای الگوی جفری لیچ» («ڕەخنەی فۆرمالیستیی شیعرەکانی کیوومەرس مونشیزادە و عەلی باباچاھی بەپێی مۆدێلی جێفری لیچ»)، ''گنجینهٔ زبان و ادبیات فارسی''، بەرگی ٢، ژمارە ١، بەھاری ٢٠٢٤.<ref name="hosseinalizadeh1403" /> * لەیلا ئەمینی، شاھین ئۆجاق عەلیزادە و سەیدە مەندانا ھاشمیی ئەسفەھانی، «چندصدایی در اشعار علی باباچاهی و رضا براهنی در تطبیق با تشبیه در هنرهای تجسمی معاصر» («فرەدەنگی لە شیعرەکانی عەلی باباچاھی و ڕەزا بەراھەنیدا بە بەراورد لەگەڵ لێکچوواندن لە ھونەرە شێوەکارییە ھاوچەرخەکاندا»)، ''مطالعات هنر اسلامی''، بەرگی ٢١، ژمارە ٥٤، ھاوینی ٢٠٢٤.<ref name="amini1403a" /> * لەیلا ئەمینی، شاھین ئۆجاق عەلیزادە و سەیدە مەندانا ھاشمی، «بررسی شعر افشانشی در دهه هفتاد با تکیه بر اشعار علی باباچاهی» («لێکۆڵینەوەی شیعری پەرتکەرەوە لە دەیەی ١٩٩٠دا بە پشتبەستن بە شیعرەکانی عەلی باباچاھی»)، ''سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی''، بەرگی ١٧، ژمارە ١٠٦، شوبات–ئازاری ٢٠٢٥.<ref name="amini1403b" /> * ئەمیر سەلاجەقە، مەنسوور نیکپەناھ و مستەفا ساڵاری، «بررسی شگردهای هنجارگریزی نحوی پسانیمایی در شعر شاعران شاخص دهه هفتاد» («لێکۆڵینەوەی تەکنیکەکانی لادانی ڕستەسازیی پاشنیمایی لە شیعری شاعیرە دیارەکانی دەیەی ١٩٩٠دا»)، ''سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی''، بەرگی ١٨، ژمارە ١١٣، ئەیلوول–تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥.<ref name="salajegheh1404">{{cite journal|language=fa|author=امیر سلاجقه، منصور نیک‌پناه و مصطفی سالاری|script-title=fa:بررسی شگردهای هنجارگریزی نحوی پسانیمایی در شعر شاعران شاخص دهه هفتاد|trans-title=تەکنیکەکانی لادانی ڕستەسازیی پاشنیمایی لە شیعری شاعیرە دیارەکانی دەیەی ١٩٩٠دا|journal=سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)|volume=18|issue=113|date=ئەیلوول–تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|url=https://elmnet.ir/doc/2980038-42971|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === ھەڵسەنگاندن لە گۆڤارە ئەدەبییەکاندا === * نەرگس باقری، «"شعر امروز، زن امروز" در یک نگاه» («"شیعری ئەمڕۆ، ژنی ئەمڕۆ" بە یەک نیگا»)، ''کتاب ماه ادبیات''، ژمارە ٢١ (ژمارەی زنجیرەیی ١٣٥)، کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨ – کانوونی دووەمی ٢٠٠٩.<ref name="bagheri1387">{{cite journal|language=fa|author=نرگس باقری|script-title=fa:«شعر امروز، زن امروز» در یک نگاه (بررسی کتاب «شعر امروز، زن امروز» علی باباچاهی)|trans-title=«شیعری ئەمڕۆ، ژنی ئەمڕۆ» بە یەک نیگا (ھەڵسەنگاندنی کتێبەکەی عەلی باباچاھی)|journal=کتاب ماه ادبیات|issue=21 (135)|date=٢٠٠٨–٢٠٠٩|url=https://elmnet.ir/doc/727732-11261|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * سیمین بێھبەھانی، «نگاهی به چند شعر باباچاهی» («ڕوانینێک بۆ چەند شیعرێکی باباچاھی»)، ''چامه''، ژمارە ٢٣، نیسان–حوزەیرانی ٢٠٢٢.<ref name="behbahani1401" /> * عەبدولعەلی دەستغەیب، «پست‌مدرنیسم در شعرهای باباچاهی» («پۆستمۆدێرنیزم لە شیعرەکانی باباچاھیدا»)، ''جهان کتاب''، ساڵی ١٥، ژمارە ٣–٤ (ژمارەی زنجیرەیی ٢٥٤)، ئایار–تەممووزی ٢٠١٠.<ref name="dastgheib1389" /> * عەبدولعەلی دەستغەیب، «تازگی‌های شعر باباچاهی این‌جایی‌تر است» («نوێکارییەکانی شیعری باباچاھی زیاتر ھی ئێرەن»)، ''چامه''، ژمارە ٢٣، نیسان–حوزەیرانی ٢٠٢٢.<ref name="dastgheib1401" /> === وتاری کۆنفرانسەکان === * قەھرەمان شیری، «شعر گفتار و شعر پسانیمایی» («شیعری ئاخاوتن و شیعری پاشنیمایی»)، کۆنفرانسی نیشتمانیی «ئەفسانە»، ١٣٨٩ / ٢٠١٠.<ref name="shiri1389">{{cite web|language=fa|author=قهرمان شیری|script-title=fa:شعر گفتار و شعر پسانیمایی (مقالهٔ همایش کشوری افسانه، ۱۳۸۹)|trans-title=شیعری ئاخاوتن و شیعری پاشنیمایی (وتار، کۆنفرانسی نیشتمانیی ئەفسانە، ١٣٨٩/٢٠١٠)|url=https://elmnet.ir/doc/20327453-10482|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * جەلیل شاکری و سومەییە محەممەدینەسەب، «برجسته‌سازی‌های زبانی در شعر علی باباچاهی بر مبنای الگوی زبان‌شناختی جفری لیچ» («پێشخستنە زمانییەکان لە شیعری عەلی باباچاھیدا بەپێی مۆدێلی زمانناسیی جێفری لیچ»)، کۆنفرانسی توێژینەوەکانی زمان و ئەدەبی فارسی، ١٣٩٤ / ٢٠١٥.<ref name="shakeri1394">{{cite web|language=fa|author=جلیل شاکری و سمیه محمدی‌نسب|script-title=fa:برجسته‌سازی‌های زبانی در شعر علی باباچاهی بر مبنای الگوی زبان‌شناختی جفری لیچ (مقالهٔ همایش پژوهش‌های زبان و ادبیات فارسی، ۱۳۹۴)|trans-title=پێشخستنی زمانی لە شیعری عەلی باباچاھیدا بەپێی مۆدێلی جێفری لیچ (وتاری کۆنفرانس، ١٣٩٤/٢٠١٥)|url=https://elmnet.ir/doc/20794504-91751|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * نەسرین موزەففەری و مەرزییە نەورووزی، «جایگاه عشق در اشعار منوچهر آتشی و علی باباچاهی» («پێگەی ئەوین لە شیعرەکانی مەنووچێھر ئاتەشی و عەلی باباچاھیدا»)، کۆنفرانسی نێودەوڵەتیی زمان و ئەدەبیات، ١٣٩٥ / ٢٠١٦.<ref name="mozaffari1395">{{cite web|language=fa|author=نسرین مظفری و مرضیه نوروزی|script-title=fa:جایگاه عشق در اشعار منوچهر آتشی و علی باباچاهی (مقالهٔ کنگرهٔ بین‌المللی زبان و ادبیات، ۱۳۹۵)|trans-title=پێگەی ئەوین لە شیعرەکانی مەنووچێھر ئاتەشی و عەلی باباچاھیدا (وتاری کۆنفرانس، ١٣٩٥/٢٠١٦)|url=https://elmnet.ir/doc/20611155-8163|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * نەسرین موزەففەری و مەرزییە نەورووزی، «علی باباچاهی و تأملات مرگ‌اندیشانهٔ وی» («عەلی باباچاھی و ڕامانەکانی دەربارەی مەرگ»)، چوارەمین کۆنفرانسی نێودەوڵەتیی کولتوور و بیری ئایینی، ١٣٩٧ / ٢٠١٨.<ref name="mozaffari1397a">{{cite web|language=fa|author=نسرین مظفری و مرضیه نوروزی|script-title=fa:علی باباچاهی و تأملات مرگ‌اندیشانهٔ وی (مقالهٔ چهارمین کنگرهٔ بین‌المللی فرهنگ و اندیشهٔ دینی، ۱۳۹۷)|trans-title=عەلی باباچاھی و ڕامانەکانی دەربارەی مەرگ (وتاری کۆنفرانس، ١٣٩٧/٢٠١٨)|url=https://elmnet.ir/doc/20839205-12211|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * نەسرین موزەففەری و مەرزییە نەورووزی، «بررسی جامعه‌شناختی هنری در اشعار علی باباچاهی» («لێکۆڵینەوەی کۆمەڵناسیی ھونەری لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا»)، کۆنفرانسی مرۆڤناسیی بایۆلۆجی و زانستە مرۆییەکان، ١٣٩٧ / ٢٠١٨.<ref name="mozaffari1397b">{{cite web|language=fa|author=نسرین مظفری و مرضیه نوروزی|script-title=fa:بررسی جامعه‌شناختی هنری در اشعار علی باباچاهی (مقالهٔ کنگرهٔ انسان‌شناسی زیستی و علوم انسانی، ۱۳۹۷)|trans-title=لێکۆڵینەوەی کۆمەڵناسیی ھونەری لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (وتاری کۆنفرانس، ١٣٩٧/٢٠١٨)|url=https://elmnet.ir/doc/20962981-52902|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * زیبا قەڵاوەندی و جاوید تەکاوەران، «انواع گسست روایت در اشعار علی باباچاهی» («جۆرەکانی پچڕانی گێڕانەوە لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا»)، یەکەمین کۆنفرانسی نیشتمانیی توێژینەوە ئەدەبییەکان بە ڕێبازی بەراوردکاری، ١٣٩٧ / ٢٠١٨.<ref name="ghalavandi1397a">{{cite web|language=fa|author=زیبا قلاوندی و جاوید تکاوران|script-title=fa:انواع گسست روایت در اشعار علی باباچاهی (مقالهٔ نخستین همایش ملی تحقیقات ادبی با رویکرد مطالعات تطبیقی، ۱۳۹۷)|trans-title=جۆرەکانی پچڕانی گێڕانەوە لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (وتاری کۆنفرانس، ١٣٩٧/٢٠١٨)|url=https://elmnet.ir/doc/21006832-91961|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * زیبا قەڵاوەندی و جاوید تەکاوەران، «گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی (از نم‌نم بارانم تا آئورا و دیگران من)» («پچڕان و پێکەوەبەستنە گێڕانەوەییەکان لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا: لە "من نمەبارانم"ەوە ھەتا "ئائۆرا و ئەوانی دیکەی من"»)، دووەمین کۆنفرانسی نێودەوڵەتیی زمان و ئەدەبی فارسی، ١٣٩٧ / ٢٠١٨.<ref name="ghalavandi1397b">{{cite web|language=fa|author=زیبا قلاوندی و جاوید تکاوران|script-title=fa:گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی (از نم‌نم بارانم تا آئورا و دیگران من) (مقالهٔ دومین همایش بین‌المللی زبان و ادبیات فارسی، ۱۳۹۷)|trans-title=پچڕان و پێکەوەبەستنە گێڕانەوەییەکان لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (وتاری کۆنفرانس، ١٣٩٧/٢٠١٨)|url=https://elmnet.ir/doc/20986416-71091|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * فاتیمە سادقیی نەقدعەلیی عولیا و فاتیمە ڕوستەمپوور، «استعاره‌گریزی در شعر علی باباچاهی» («خۆدزینەوە لە خوازە لە شیعری عەلی باباچاھیدا»)، سێزدەھەمین کۆڕی نێودەوڵەتیی کۆمەڵەی پەرەپێدانی زمان و ئەدەبی فارسی، ١٣٩٧ / ٢٠١٨.<ref name="sadeghi1397">{{cite web|language=fa|author=فاطمه صادقی نقدعلی علیا و فاطمه رستم‌پور|script-title=fa:استعاره‌گریزی در شعر علی باباچاهی (مقالهٔ سیزدهمین گردهمایی بین‌المللی انجمن ترویج زبان و ادب فارسی، ۱۳۹۷)|trans-title=خۆدزینەوە لە خوازە لە شیعری عەلی باباچاھیدا (وتاری کۆنفرانس، ١٣٩٧/٢٠١٨)|url=https://elmnet.ir/doc/21091742-42281|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === نامە زانکۆییەکان === * سارا خەزائی، «برجسته‌سازی در اشعار علی باباچاهی» («پێشخستن لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا»)، نامەی ماستەر، زانکۆی ئەراک، ١٣٨٩ / ٢٠١٠.<ref name="khazaei1389" /> * تاھیرە بەززی، «سیمای معشوق در اشعار علی باباچاهی» («وێنەی یار لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا»)، نامەی ماستەر، زانکۆی زابوڵ، ١٣٩٢ / ٢٠١٣.<ref name="bazzi1392" /> * تاھیرە ھاشمی، «تقابل‌های دوگانه در اشعار علی باباچاهی» («دوانە دژەکان لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا»)، نامەی ماستەر، زانکۆی زابوڵ، ١٣٩٣ / ٢٠١٤.<ref name="hashemi1393" /><ref name="nlai4085141">{{cite web|language=fa|script-title=fa:بررسی تقابل‌های دوگانه در اشعار علی باباچاهی / طاهره هاشمی|trans-title=لێکۆڵینەوەی دوانە دژەکان لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا / تاھیرە ھاشمی (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4085141|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * مەحموود پالاش، «بررسی عناصر اقلیمی و بومی‌گرایی در شعر علی باباچاهی» («لێکۆڵینەوەی توخمە ناوچەییەکان و ناوچەگەرایی لە شیعری عەلی باباچاھیدا»)، نامەی ماستەر، زانکۆی زابوڵ، ١٣٩٣ / ٢٠١٤.<ref name="palash1393" /><ref name="nlai3897575">{{cite web|language=fa|script-title=fa:بررسی عناصر اقلیمی و بومی‌گرایی در شعر علی باباچاهی / محمود پالاش|trans-title=لێکۆڵینەوەی توخمە ناوچەییەکان و ناوچەگەرایی لە شیعری عەلی باباچاھیدا / مەحموود پالاش (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3897575|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * سومەییە محەممەدینەسەب، «بررسی و تبیین مؤلفه‌های شعر پست‌مدرنیستی در اشعار رضا براهنی، علی باباچاهی و یدالله رویایی» («لێکۆڵینەوە و ڕوونکردنەوەی پێکھاتەکانی شیعری پۆستمۆدێرنیستی لە شیعرەکانی ڕەزا بەراھەنی، عەلی باباچاھی و یەدوڵڵا ڕۆیاییدا»)، نامەی ماستەر، زانکۆی وەلیعەسری ڕەفسەنجان، ١٣٩٣ / ٢٠١٤.<ref name="mohammadinasab1393">{{cite web|language=fa|author=سمیه محمدی‌نسب|script-title=fa:بررسی و تبیین مؤلفه‌های شعر پست‌مدرنیستی در اشعار رضا براهنی، علی باباچاهی و یدالله رویایی (پایان‌نامهٔ کارشناسی ارشد، دانشگاه ولی‌عصر رفسنجان، ۱۳۹۳)|trans-title=پێکھاتەکانی شیعری پۆستمۆدێرنیستی لە شیعرەکانی ڕەزا بەراھەنی، عەلی باباچاھی و یەدوڵڵا ڕۆیاییدا (نامەی ماستەر، زانکۆی وەلیعەسری ڕەفسەنجان، ١٣٩٣/٢٠١٤)|url=https://elmnet.ir/doc/10864669-27189|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ئەمیر مەھدەویی ھەفشەجانی، «بررسی تحلیلی مناسبات فرم و معنا در شعر دهه هفتاد ایران (با بررسی اشعار و دیدگاه‌های رضا براهنی، علی باباچاهی، حافظ موسوی، شمس آقاجانی، مهرداد فلاح، علی عبدالرضایی، محمد آزرم و گراناز موسوی)» («لێکۆڵینەوەی شیکاریی پەیوەندییەکانی فۆرم و مانا لە شیعری دەیەی ١٩٩٠ی ئێراندا، بە لێکۆڵینەوەی شیعر و بۆچوونەکانی ڕەزا بەراھەنی، عەلی باباچاھی، حافز مووسەوی، شەمس ئاقاجانی، مێھرداد فەللاح، عەلی عەبدولڕەزایی، محەممەد ئازەرم و گەراناز مووسەوی»)، نامەی ماستەر، [[زانکۆی ئازادی ئیسلامی]]، لقی ناوەندی تاران، ١٣٩٣ / ٢٠١٤.<ref name="mahdavi1393">{{cite web|language=fa|author=امیر مهدوی هفشجانی|script-title=fa:بررسی تحلیلی مناسبات فرم و معنا در شعر دهه هفتاد ایران (پایان‌نامهٔ کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، ۱۳۹۳)|trans-title=لێکۆڵینەوەی شیکاریی پەیوەندییەکانی فۆرم و مانا لە شیعری دەیەی ١٩٩٠ی ئێراندا (نامەی ماستەر، زانکۆی ئازادی ئیسلامی، لقی ناوەندی تاران، ١٣٩٣/٢٠١٤)|url=https://elmnet.ir/doc/10847280-61032|website=عیلمنێت|access-date=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai3965008">{{cite web|language=fa|script-title=fa:بررسی تحلیلی مناسبات فرم و معنا در شعر دهه هفتاد ایران / امیر مهدوی هفشجانی|trans-title=لێکۆڵینەوەی شیکاریی پەیوەندییەکانی فۆرم و مانا لە شیعری دەیەی ١٩٩٠ی ئێراندا / ئەمیر مەھدەویی ھەفشەجانی (تۆماری کەتەلۆگ)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3965008|publisher=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * عەبدولڕەسووڵ تورابی، «کاربرد طنز و گونه‌های آن در اشعار علی باباچاهی» («بەکارھێنانی گاڵتەوگەپ و جۆرەکانی لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا»)، نامەی ماستەر، زانکۆی پەیامی نوور، پارێزگای فارس، ١٣٩٤ / ٢٠١٥.<ref name="torabi1394" /> * فەڕوخ لەتیفنەژادی ڕوودسەری، «متنیّت در شعر معاصر با تکیه بر اشعار نیما، سپهری، باباچاهی» («دەقبوون لە شیعری ھاوچەرخدا بە پشتبەستن بە شیعرەکانی نیما، سپێھری و باباچاھی»)، نامەی دکتۆرا، زانکۆی فیردەوسیی مەشھەد، ١٣٩٤ / ٢٠١٥.<ref name="latifnejad1394" /> === ڕووماڵ لە میدیا فارسیزمانەکانی دەرەوەی ئێراندا === * «مروری بر قتل‌های زنجیره‌ای پس از هفت سال: بخش سوم، اتوبوس مرگ» («ئاوڕدانەوەیەک لە کوشتنە زنجیرەییەکان دوای حەوت ساڵ، بەشی سێیەم: پاسی مەرگ»؛ ناوی باباچاھی لە لیستی سەرنشینانی پاسەکەی ئەرمەنستاندا ھاتووە)، ڕادیۆ فەردا، ٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٥.<ref name="radiofarda" /> * فەرەج سەرکووھی، «هفت‌روز کتاب؛ شعر باباچاهی، نمایشنامهٔ استادمحمد و شعر ترکی صلاحی» («حەوت ڕۆژ، کتێب: شیعری باباچاھی، شانۆنامەی ئوستاد محەممەد و شیعری تورکیی سەلاحی»؛ ھەڵسەنگاندنی کۆمەڵەی ''گل باران هزارروزه'')، [[بی بی سی فارسی|بی‌بی‌سی فارسی]]، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١.<ref name="sarkouhi1390" /> * جەمشید بەرزگەر، «سالگرد "سفر مرگ"؛ اتوبوسی که دیگر حرکت نمی‌کند؟» («ساڵیادی "گەشتی مەرگ": پاسێک کە ئیتر ناجووڵێت؟»)، بی‌بی‌سی فارسی، ٦ی ئابی ٢٠١٥.<ref name="bbc2015" /> * ئیسفەندیار کووچە، «''جهان متوجه شد'': اشعار اعتراضی علی باباچاهی» («''جیھان تێگەیشت'': شیعرە ناڕەزایەتییەکانی عەلی باباچاھی»)، ڕادیۆ زەمانە، ١٢ی ئایاری ٢٠٢٣.<ref name="zamaneh2023" /> * «علی باباچاهی، شاعر و منتقد ادبی درگذشت» («عەلی باباچاھی، شاعیر و ڕەخنەگری ئەدەبی، کۆچی دوایی کرد»)، بی‌بی‌سی فارسی، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦.<ref name="bbc-obit" /> * «علی باباچاهی، شاعر و منتقد ادبی، در ۸۳ سالگی درگذشت» («عەلی باباچاھی، شاعیر و ڕەخنەگری ئەدەبی، لە تەمەنی ٨٣ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد»)، ڕادیۆ فەردا، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦.<ref name="radiofarda2026" /> * «علی باباچاهی شاعر و منتقد ادبی درگذشت» («شاعیر و ڕەخنەگری ئەدەبی عەلی باباچاھی کۆچی دوایی کرد»)، ''ایران امروز''، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦.<ref name="ie-obit" /> * حیسام مەحجووبی، «وقتی علیه علی باباچاهی شعار "دیکتاتور شتاب کن، اشعار ما را چاپ کن" سر دادند» («کاتێک دژی عەلی باباچاھی دروشمی "دیکتاتۆر خێرا بکە، شیعرەکانمان چاپ بکە"یان گوتەوە»)، بی‌بی‌سی فارسی، ٢٤ی شوباتی ٢٠٢٦.<ref name="mahjoubi" /> * حوسێن نووشئازەر، «''جهان متوجه شد'' از علی باباچاهی: وقتی محبوبه فریاد می‌کشد» («''جیھان تێگەیشت''ی عەلی باباچاھی: کاتێک مەحبووبە ھاوار دەکات»)، ڕادیۆ زەمانە، ٢٤ی شوباتی ٢٠٢٦.<ref name="noushazar" /> * کانوونی نووسەرانی ئێران، «بیانیهٔ کانون نویسندگان ایران دربارهٔ درگذشت علی باباچاهی» («بەیاننامەی کانوونی نووسەرانی ئێران دەربارەی کۆچی دوایی عەلی باباچاھی»؛ بڵاوکردنەوەی دووبارە)، ''ایران امروز''، ٢٤ی شوباتی ٢٠٢٦.<ref name="kanoon" /> == ھەروەھا بڕوانە == * [[وێژەی فارسی]] * [[شیعر]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{cite web|language=fa|script-title=fa:شعرخوانی علی باباچاهی از «این کشتی پراسرار»|trans-title=عەلی باباچاھی شیعرەکانی «ئەم کەشتییە پڕڕازە» دەخوێنێتەوە|url=https://www.radiozamaneh.com/255182/|website=ڕادیۆ زەمانە}} * {{IMDb name|11595433}} * {{cite web|language=fa|script-title=fa:ده شب: شب‌های شعر گوته|trans-title=دە شەو: شەوانی شیعری گوێتە|url=https://azadi.art/%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D8%A8|website=ئازادی (azadi.art)}} – پۆستەر، تۆمارە دەنگییەکان و کۆپییەکی دیجیتاڵیی کتێبی ''ده شب'' * {{cite AV media|language=fa|script-title=fa:شب هفتم: شعرخوانی علی باباچاهی|trans-title=شەوی حەوتەم: شیعرخوێندنەوەی عەلی باباچاھی|url=https://azadi.art/wp-content/uploads/2023/01/%D8%B4%D8%A8-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%DA%86%D8%A7%D9%87%DB%8C.mp3|medium=پەڕگەی دەنگیی MP3|publisher=ئازادی (azadi.art)}} (١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧) {{تووڵی دەروازە|شیعر|ئێران|وێژە|ژیاننامە}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{DEFAULTSORT:باباچاھی، عەلی}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٢]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٦]] [[پۆل:شاعیرانی ئێرانی]] [[پۆل:شاعیران بە زمانی فارسی]] [[پۆل:شاعیرانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرانی ئێرانی]] [[پۆل:نووسەرانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی ئەدەبی]] [[پۆل:خەڵکی پارێزگای بووشێھر]] ilal4q2qt8rqy1uxw0va1f3aar4he63 1 304960 1680404 2026-10-04T14:20:40Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680404 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[فیلیمۆ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680403 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://digiato.com/article/2015/05/19/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%A2%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%81%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%85%D9%258%D9%88%D9%8B-%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D8%B4%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7 *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20250327200737/https://way2pay.ir/228534/ بۆ https://way2pay.ir/228534/ زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://borna.news/fa/news/1482061/%D9%BE%D8%B4%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%80-%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B7%DB%80-%D9%81%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%85%D9%258%D9%88-%D9%88-%D8%AA%D9%84%D9%258%D9%88%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٤:٢٠، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) hdokssnajj11zv1vuifzbdrr1c5p0h3 1 304961 1680411 2026-10-04T14:29:05Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680411 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی تۆکیۆ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680410 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210810232314/http://www.tiff-jp.net/en/tiff/outline.html بۆ http://www.tiff-jp.net/en/tiff/outline.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٤:٢٩، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) l64zb31wfvnxuzpip3dihu9slgbc1jo 3 304962 1680412 2026-10-04T14:34:16Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1680412 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٤:٣٤، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) lf99ha9hmgf68hl2wbeu603npl5sffd 1 304963 1680414 2026-10-04T14:35:32Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680414 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٨ بەستەری دەرەکیی [[فەرزاد فەرزین]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680413 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20250502155950/https://www.musicema.com/node/193613 بۆ http://www.musicema.com/node/193613 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20250502115947/https://musicema.com/node/203459 بۆ http://musicema.com/node/203459 زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ http://www.musicema.com/node/195720 *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20250502152025/https://musicema.com/node/202101 بۆ http://musicema.com/node/202101 زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ http://www.musicema.com/node/202101 *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ http://tribunehonar.com/?p=%DB%B6%DB%B4%DB%B6%DB%B4 *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20250502130327/https://musicema.com/node/188765 بۆ http://musicema.com/node/188765 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20250502115337/https://musicema.com/node/242864 بۆ http://musicema.com/node/242864 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20250502123646/https://musicema.com/node/286932 بۆ http://musicema.com/node/286932 زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ http://www.musicepars.com/%DA%A9%D9%86%D8%B3%D8%B1%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%B2%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%87-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%AA/ *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20250502115927/https://musicema.com/node/335162 بۆ https://musicema.com/node/335162 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20250502125651/https://musicema.com/node/195777 بۆ http://musicema.com/node/195777 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٤:٣٥، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 9t6hntolwog051zlyl75j8vrdeqahnq 1 304964 1680416 2026-10-04T14:38:10Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680416 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[فەرھاد ئەسلانی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680415 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180612144237/https://www.jagranjosh.com/current-affairs/47th-iffi-concluded-in-goa-1480409063-1 بۆ https://www.jagranjosh.com/current-affairs/47th-iffi-concluded-in-goa-1480409063-1 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٤:٣٨، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 4rqphrrcrqkingnsi5lrf5ayf1o9n1g 0 304965 1680417 2026-10-04T14:45:57Z Schizo1900 79511 ڕەوانە کرا بۆ [[عەلی باباچاھی]] 1680417 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[عەلی باباچاھی]] pt8389emkynqity7acxeiyjvpt2r3ys 0 304966 1680419 2026-10-04T14:48:42Z حوسێن 42516 پەڕەی دروست کرد بە «{{Speciesbox | image = Plane tree Grove Tsav River.jpg | image_caption = دارستانێکی سروشتی لە سوورەچنار، ئەرمەنستان | status = DD | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="Barstow-2017">{{cite iucn |author=Barstow, M. |author2=Rivers, M.C. |date=٢٠١٧ |title=''Platanus orientalis'' |volume=٢٠١٧ |article-number=e.T33951A68135880 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T33951A68135880.en |access-date=...»ەوە 1680419 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Plane tree Grove Tsav River.jpg | image_caption = دارستانێکی سروشتی لە سوورەچنار، ئەرمەنستان | status = DD | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="Barstow-2017">{{cite iucn |author=Barstow, M. |author2=Rivers, M.C. |date=٢٠١٧ |title=''Platanus orientalis'' |volume=٢٠١٧ |article-number=e.T33951A68135880 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T33951A68135880.en |access-date=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> | genus = Platanus | species = orientalis | authority = [[کارڵ لینایۆس]] | range_map = Platanus orientalis range.svg | range_map_caption = نەخشەی دابەشبوونی سوورەچنار }} '''سوورەچنار''' یان '''جەوھەر''' [[دار|دارێکی]] مەزن و [[گەڵاڕێژ|گەڵاڕێژی]] [[خێزان (ژینناسی)|خێزانی]] [[چناران (ڕوەکناسی)|چنارانە]]، لە ڕۆژھەڵاتی [[زرێی ناوەڕاست|زرێی ناوەڕاستەوە]] تا [[ئێران]] خۆجێیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Platanus orientalis L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |ناونیشان=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:685873-1 |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |وێبگە=Plants of the World Online |زمان=en}}</ref> بە درێژاییی [[ڕۆ]] و چەم و کانییەکان دەڕوێ. دەتوانێ تا زیاتر لە ٣٠ مەتر بەرز ببێ،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|last=Dorling Kindersley|first=Christopher Brickell|url=https://www.worldcat.org/title/299238159|title=RHS A-Z Encyclopedia of Garden Plants|date=٣٠ی نیسانی ٢٠٠٨|publisher=Penguin Books Ltd|isbn=978-1-4053-3296-5|oclc=299238159}}</ref> و پاییزان گەڵای سەوزی ئەم دارە زەرد، سووری خوێنین یان کارەباگۆن ھەڵدەگەڕێ. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|}} {{Taxonbar|from=Q161105}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ڕوەک}} [[پۆل:چنار]] [[پۆل:ڕوەکەکان، وەسفکراوی ١٧٥٣]] [[پۆل:دارەکانی ئاسیا]] [[پۆل:دارەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:دارەکانی ڕۆژاوای ئاسیا]] [[پۆل:ڕوەکە باخییەکانی ئاسیا]] [[پۆل:ڕوەکە باخییەکانی ئەورووپا]] sv27qyhzmsyhoiweyu9jg3i5uig1xob 10 304967 1680420 2026-10-04T14:50:06Z حوسێن 42516 پەڕەی دروست کرد بە «{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Platanus |parent=Platanaceae |refs={{cite POWO |id=32120-1 |title=''Platanus'' |access-date=3 November 2024}} }}»ەوە 1680420 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Platanus |parent=Platanaceae |refs={{cite POWO |id=32120-1 |title=''Platanus'' |access-date=3 November 2024}} }} 3idgd890299r6aionof90hkwhct9ulg 1680421 1680420 2026-10-04T14:50:55Z حوسێن 42516 1680421 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=چنار |parent=Platanaceae |refs={{cite POWO |id=32120-1 |title=''Platanus'' |access-date=3 November 2024}} }} tc53b5v4h01d3cqq58p73fhjvyqs5px 10 304968 1680422 2026-10-04T14:51:24Z حوسێن 42516 پەڕەی دروست کرد بە «{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=familia |link=Platanaceae |parent=Proteales |refs={{Cite journal|author=Angiosperm Phylogeny Group|year=2016|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=181|issue=1|pages=1–20|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/boj.12385/epdf|format=PDF|issn=00244074|doi=...»ەوە 1680422 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=familia |link=Platanaceae |parent=Proteales |refs={{Cite journal|author=Angiosperm Phylogeny Group|year=2016|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=181|issue=1|pages=1–20|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/boj.12385/epdf|format=PDF|issn=00244074|doi=10.1111/boj.12385}} }} feqbq7rien18daopzir7poi22ryxeax 10 304969 1680423 2026-10-04T14:52:12Z حوسێن 42516 پەڕەی دروست کرد بە «{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=ordo |link=Proteales |parent=Eudicots |refs={{Cite journal|author=Angiosperm Phylogeny Group|year=2016|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=181|issue=1|pages=1–20|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/boj.12385/epdf|format=PDF|issn=00244074|doi=10.111...»ەوە 1680423 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=ordo |link=Proteales |parent=Eudicots |refs={{Cite journal|author=Angiosperm Phylogeny Group|year=2016|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=181|issue=1|pages=1–20|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/boj.12385/epdf|format=PDF|issn=00244074|doi=10.1111/boj.12385}} }} 73bys51s3p6nd7lui0ls75ybivybtd6 0 304970 1680424 2026-10-04T14:54:51Z حوسێن 42516 دروستکردنی ڕەوانەکەر بۆ [[ڕووبار]] (ئامرازی دروستکەری ڕەوانەکەر) 1680424 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[ڕووبار]] 8bpjj8jr472eyxu2nyhmgqj7wb8w790 1 304971 1680429 2026-10-04T15:16:31Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680429 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[لالە مەرزبان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680428 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://willo.ir/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D8%B9%D9%85%D9%88-%D9%BE%D8%B3%D8%B1-%D8%B9%D9%85%D9%88/ *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://koolaknews.ir/%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D9%88%D9%82%D8%AA-%D8%B4%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D9%87%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%87/ *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://koolaknews.ir/%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D9%88%D9%82%D8%AA-%D8%B4%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D9%87%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%87/ *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220703233156/https://arga-mag.com/198895/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D9%87%D9%88%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%B1%D9%81 بۆ https://arga-mag.com/198895/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D9%87%D9%88%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%B1%D9%81 زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://koolaknews.ir/laleh-marzbans-new-photos-of-actor-in-anam/ تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٥:١٦، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) eiwpgjixwa5l05q4yfz55euc1sadu1c 1 304972 1680439 2026-10-04T16:06:50Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680439 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[لێکەک]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680438 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20121114052730/https://rc.majlis.ir/fa/law/show/109309 بۆ https://rc.majlis.ir/fa/law/show/109309 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٦:٠٦، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) r6ncbvpkbnfea4jelyayhe4iseetbzb 1 304973 1680495 2026-10-04T17:16:45Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680495 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[محەممەد عابید سیراجەددینی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680494 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20250805105422/https://rc.majlis.ir/en/parliament_member/show/771008 بۆ https://rc.majlis.ir/en/parliament_member/show/771008 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٧:١٦، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 3d67tq3f0csc0d2efklqdjc5rzhe089 1 304974 1680505 2026-10-04T17:58:26Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680505 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[مووش]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680504 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20231123013504/https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/mus/gezilecekyer?ilId=74&keyword=&tur=0&turizmtur=0&gorsel=0&nearest=0&etiket=&sayfa=1&sayi=12&lat=0&lang=0 بۆ https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/mus/gezilecekyer?ilId=74&keyword=&tur=0&turizmtur=0&gorsel=0&nearest=0&etiket=&sayfa=1&sayi=12&lat=0&lang=0 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٧:٥٨، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) da28o17fg7n4i5blrjbp708m44p74l3 1 304975 1680510 2026-10-04T18:34:09Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680510 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[مێشکە بچووکە ژەنگگرتووەکان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680509 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ https://www.isna.ir/news/97091105206/%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B1%DA%A9%D9%84%D8%A7%D8%B3-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%DA%AF%D8%A7%D9%86%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20261002021701/https://www.isna.ir/news/97091105206/%25D9%2585%25D8%25B3%25D8%25AA%25D8%25B1%25DA%25A9%25D9%2584%25D8%25A7%25D8%25B3-%25D8%25A8%25D8%25A7%25D8%25B2%25DB%258C%25DA%25AF%25D8%25B1%25DB%258C-%25D8%25AF%25D8%25B1-%25DB%258C%25DA%25A9-%25D9%2581%25DB%258C%25D9%2584%25D9%2585-%25DA%25AF%25D8%25A7%25D9%2586%25DA%25AF%25D8%25B3%25D8%25AA%25D8%25B1%25DB%258C-%25D8%25A7%25DB%258C%25D8%25B1%25D8%25A7%25D9%2586%25DB%258C لە https://www.isna.ir/news/97091105206/%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B1%DA%A9%D9%84%D8%A7%D8%B3-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%DA%AF%D8%A7%D9%86%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٨:٣٤، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) bb94xufvubn0um5d6aahdy2mox5t66v 1 304976 1680553 2026-10-04T19:50:11Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680553 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[نورەددین بیتروجی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680552 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200820173743/https://islamsci.mcgill.ca/RASI/BEA/Bitruji_BEA.htm/ بۆ https://islamsci.mcgill.ca/RASI/BEA/Bitruji_BEA.htm زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٩:٥٠، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) mwds803kjrf6639m4gnuqruu2oo481s 1 304977 1680555 2026-10-04T20:17:44Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680555 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[نەخۆشخانەی ئازادی منداڵانی تایبەت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680554 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200811193352/https://www.apollodiagnostics.in/details/renal-profile-renal-function-test-rft-kft-pune/ بۆ https://www.apollodiagnostics.in/details/renal-profile-renal-function-test-rft-kft-pune/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٠:١٧، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 6bcvq75iuynxzhbrcl40t4nx2m0z677 1 304978 1680557 2026-10-04T20:30:24Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680557 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[نەوید پورفەرەج]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680556 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20241008021259/https://salamcinama.ir/profile/nzAm/%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D9%BE%D9%88%D8%B1%D9%81%D8%B1%D8%AC بۆ https://www.salamcinama.ir/profile/nzAm/%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D9%BE%D9%88%D8%B1%D9%81%D8%B1%D8%AC زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٠:٣٠، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) fhoota3bf8bu7j4gzf39kprpsthj4xk 1 304979 1680559 2026-10-04T20:35:03Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680559 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[نەیریزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680558 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230201000609/https://islamsci.mcgill.ca/RASI/BEA/Nayrizi_BEA.htm بۆ https://islamsci.mcgill.ca/RASI/BEA/Nayrizi_BEA.htm زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٠:٣٥، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) a8olz4zh8iqh6hz8pu0wh5z7zpmcwml 0 304980 1680562 2026-10-04T20:56:58Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = جونەلە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|جونلة}}<br>{{lang-en| Junala }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئ...»ەوە 1680562 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = جونەلە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|جونلة}}<br>{{lang-en| Junala }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.70176| 44.09792}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی جونەلە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.70176| 44.09792 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی بجیل|بجیل]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٨٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''جونەلە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی بجیل]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (–)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٨٩)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، چۆڵە و ئاوەدان نییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 5qfj0kw26tzkot1k2s50cl0rbq8gtir 0 304981 1680563 2026-10-04T21:00:33Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = زێوە ژووری | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|زیوة العلیا}}<br>{{lang-en| Upper Zewa }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا...»ەوە 1680563 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = زێوە ژووری | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|زیوة العلیا}}<br>{{lang-en| Upper Zewa }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.696096| 44.195830}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی زێوە ژووری''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.696096| 44.195830 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی بجیل|بجیل]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٨٨٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''زێوە ژووری''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی بجیل]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (–)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (–)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، چۆڵە و ئاوەدان نییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 01nrngofaayk0ocyi5tjj4nddv2daig 0 304982 1680569 2026-10-04T21:02:33Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = زێوە ژێری | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|زیوة السفلی}}<br>{{lang-en| Lower Zewa }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا =...»ەوە 1680569 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = زێوە ژێری | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|زیوة السفلی}}<br>{{lang-en| Lower Zewa }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.68655| 44.18362}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی زێوە ژێری''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.68655| 44.18362 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی بجیل|بجیل]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٩٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''زێوە ژێری''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی بجیل]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (–)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (–)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، چۆڵە و ئاوەدان نییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] fjpfxqvuuxkozu7mai7nuwav2lvg7xg 0 304983 1680571 2026-10-04T21:22:40Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ملکانە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|ملکانة}}<br>{{lang-en| Mlkana }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_...»ەوە 1680571 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ملکانە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|ملکانة}}<br>{{lang-en| Mlkana }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.681600| 44.213254}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ملکانە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.681600| 44.213254 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی بجیل|بجیل]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٧١٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ملکانە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی بجیل]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (–)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (–)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، چۆڵە و ئاوەدان نییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 5qrki8qq5zg5fx6ybopo2u68k2o12ti 0 304984 1680572 2026-10-04T21:26:15Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کشانە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|کشانة}}<br>{{lang-en| Kshana }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئا...»ەوە 1680572 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کشانە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|کشانة}}<br>{{lang-en| Kshana }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.669085| 43.996634}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کشانە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.669085| 43.996634 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی بجیل|بجیل]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤٥٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کشانە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی بجیل]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (–)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (–)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، چۆڵە و ئاوەدان نییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 6jro54t1853qfc8bgnkdeuzmaie4nun 0 304985 1680574 2026-10-04T21:32:37Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مۆکاڤا | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|موکافا}}<br>{{lang-en| Mokava }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_...»ەوە 1680574 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مۆکاڤا | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|موکافا}}<br>{{lang-en| Mokava }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.714513| 44.130588}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مۆکاڤا''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.714513| 44.130588 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی بجیل|بجیل]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٧٧٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مۆکاڤا''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی بجیل]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (–)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (–)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، چۆڵە و ئاوەدان نییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 89qv0q7i81e4cydapqb2juo1ej8ocny 1 304986 1680576 2026-10-04T21:51:26Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680576 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[پارێزگای ئەسفەھان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680575 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20151001063248/https://rc.majlis.ir/fa/law/show/132598 بۆ https://rc.majlis.ir/fa/law/show/132598 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢١:٥١، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) oh38wj572hyiq2qbfoqgc7ndlmgo9wm 1 304987 1680625 2026-10-04T23:20:46Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680625 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[پەرستاری مامان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680624 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240302085923/https://travelnursing.io/ بۆ https://travelnursing.io/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٣:٢٠، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 9sb8i8jjtkxt54sjnso1l9oc8vb1jni 0 304988 1680627 2026-10-04T23:30:08Z Bilalinfo 57400 پەڕەی دروست کرد بە «{{Infobox television|name=Azazel|image=Add426b2-0a53-4361-8b61-fd6bc11fc617.jpg|image_upright=|caption=|genre={{plainlist| * تاوانکاری * ڕازاوی * سەرووسروشتی }}|writer=مەسعود خاکباز|presenter=|director=[[حەسەن فەتحی]]|creative_director=|starring={{plainlist| * [[پەیمان مەعادی]] * [[پەریناز ئیزەدیار]] * [[بابەک حەمیدیان]] * [[عەلی موسەفا]] }}|theme...»ەوە 1680627 wikitext text/x-wiki {{Infobox television|name=Azazel|image=Add426b2-0a53-4361-8b61-fd6bc11fc617.jpg|image_upright=|caption=|genre={{plainlist| * تاوانکاری * ڕازاوی * سەرووسروشتی }}|writer=مەسعود خاکباز|presenter=|director=[[حەسەن فەتحی]]|creative_director=|starring={{plainlist| * [[پەیمان مەعادی]] * [[پەریناز ئیزەدیار]] * [[بابەک حەمیدیان]] * [[عەلی موسەفا]] }}|theme_music_composer=|opentheme=|endtheme=|composer=|country=[[ئێران]]|language=فارسی|num_seasons=|num_episodes=|list_episodes=|executive_producer=|producer=حەسەن خودادادی|editor=|location=|cinematography=|animator=|camera=|runtime=|company=|distributor=|channel=[[نەماوا]]|picture_format=|audio_format=|first_run=|first_aired=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|last_aired=}} ئەزازیل (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: ''ازازیل)'' زنجیرەیەکی [[ئێران|ئێرانییە]] لە ژانەری [[فیلمی ڕازئامێز|ڕازئامێز]]، [[فیلمی تاوانباری|تاوانکاری]] و [[سەرووسروشتی]] لە دەرهێنانی [[حەسەن فەتحی]]، نووسینی مەسعود خاکباز و بەرهەمهێنانی حەسەن خودادادی بەرهەمی ساڵی ٢٠٢٤-٢٠٢٥ە. [[پەریناز ئیزەدیار|پەریناز ئیزدیار]]، [[بابەک حەمیدیان]] و [[پەیمان مەعادی]] ڕۆڵی سەرەکی لەم زنجیرەیەدا دەگێڕن.<ref>{{cite web |author=شقایق عرفی‌نژاد |date=18 December 2024 |url=https://newspaper.hamshahrionline.ir/id/243659 |website=همشهری |title=ازازیل زمستان می‌آید}}</ref><ref>{{cite web |date=2025-01-08 |url=https://www.isna.ir/news/1403101914560 |access-date=2025-01-09 |website=ایسنا |language=fa |title=نگاه کارشناسانه به تبلیغ حاشیه‌ساز سریال حسن فتحی}}</ref><ref>{{cite web |date=2025-01-08 |url=https://www.mehrnews.com/news/6341070 |access-date=2025-01-09 |website=خبرگزاری مهر |language=fa |title=از پول‌پاشی پلتفرم تا پمپاژ وحشت با تبلیغات؛ حواشی «ازازیل» ادامه دارد!}}</ref> == چیرۆک == دکتۆر شووکا مێهرجویی([[پەریناز ئیزەدیار|پەریناز ئیزدیار]]) لە شەوی لەدایکبوونی هاوسەرەکەی مانی پاشایی([[بابەک حەمیدیان]])، ڕووبەڕووی ڕووداوی نهێنی دەبێتەوە لەوانە بێسۆراغبوونی یەکێک لە دراوسێکانیان بەناوی مەرجان. سەرگورد بەهروز شەریفی([[پەیمان مەعادی]]) ئاگاداری پەیوەندی ئەم ڕووداوە لەگەڵ بێسۆراغبوونی کەسانی دیکە دەبێت و دەگاتە سەرەداوێک کە بە هێواشی دۆسیەکە دەباتە ڕێگایەکی ئاڵۆز و نائاسایی. == ئەکتەرەکان == {| class="wikitable" !ئەکتەر !ڕۆڵ |- |[[پەریناز ئیزەدیار|پەریناز ئیزدیار]] |شووکا مێهرجویی |- |[[پەیمان مەعادی]] |بەهروز شەریفی |- |[[بابەک حەمیدیان]] |مانی پاشایی |- |گوهەر خەیرئەندیش |مەهین |- |[[عەلی موسەفا]] |دکتۆر مەتین |- |بابەک کەریمی |سەرهەنگ |- |مەریم سەعادەت |خانمی ئاخەوان |- |ئیلهام کردا |مونیر |- |کەتانە ئەفشاری نەژاد |مەرجان |- |ئیحترام بڕومەند |دایکی شەریفی |- |مەحمود پاکنێت |باوکی شەریفی |- |محەممەد بەحرانی |پەرویز |- |پاشا جەمالی |حەمید |- |بەهناز نازی |ژنی نەناسراو |- |بەهرەنگ عەلەوی |مێهران |- |بیتا خەردمەند |هاوسەری مێهران |- |کەیوان محەممەدی |ئەمیر پاشایی |- |محەممەدرەزا فەتحی |پەدرام |- |سەمیرا سیاح |دەستگیرانی بەهروز |- |هدیه آزیدهاک |ڕۆیا |- |فەرشید زارعی فەڕ | |- |مێهران نائیل |دەروونناس |- |مەهسا باقری | |- |زەهرا فەراهانی |فەرزانە |- |گیلدا ویشکی |هاوسەری پەدرام |- |عەلی سۆخەنگۆ |هاوسەری فەرزانە |- |} == بەرهەمهێنان == لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ هەواڵێک سەبارەت بە دروستکردنی زنجیرەیەک بەناوی ''ازازیل'' بە نووسینی مەسعود خاکباز، بەرهەمهێنانی حەسەن خودادادی و دەرهێنانی ئەبولحەسەن داوودی بڵاوکرایەوە. دوای ماوەیەکی کورت، داوودی بەهۆی سەرقاڵییەوە لە دەرهێنانی ئەم بەرهەمە کشانەوەی ڕاگەیاند و دەرهێنان سپێردرا بە حەمیدرەزا قوربانی. وێنەگرتنی ئەم زنجیرەیە بە دەرهێنانی حەمیدرەزا قوربانی بە هەڵبژاردنی ئەکتەرەکان لە بێدەنگی میدیاییدا دەستی پێکرد. [[پەریناز ئیزەدیار|پەریناز ایزدیار]] و [[بابەک حەمیدیان]] لە ڕیزی ئەو ئەکتەرانە بوون کە چوونه بەردەم کامێرا.<ref>{{cite news|url=https://www.qudsdaily.com/Newspaper/item/55189|title=پریناز ایزدیار در ازازیل|publisher=قدس|date=2 January 2024}}</ref> دوای ماوەیەک قوربانی بەهۆی ناکۆکی لەگەڵ بەرهەمهێنەر لە دەرهێنانی ازازیل دوورخرایەوە و دەرهێنان سپێردرا بە [[حەسەن فەتحی]]. فەتحی پێشنیاری دروستکردنی زنجیرەکەی قبووڵ کرد بەڵام بەو مەڕجەی دروستکردنی زنجیرەکە بە ڕەزامەندی تەواوی حەمیدرەزا قوربانی بێت. دوای بەدەستهێنانی ڕەزامەندی قوربانی، حەسەن فەتحی دەستی کرد بە دووبارە نووسینەوەی سیناریۆکە و دەرهێنانی بەرهەمەکەی گرتە ئەستۆ.<ref>{{cite news|url=https://www.isna.ir/news/1403020906422/حاشیه-ای-از-جنس-دیگر-برای-سریال-حسن-فتحی|title=حاشیه‌ای از جنس دیگر برای سریال حسن فتحی|publisher=ایسنا|date=28 April 2024}}</ref> ''[[پەریناز ئیزەدیار|پەریناز ایزدیار]]'' و ''[[بابەک حەمیدیان]]'' لەگەڵ [[موحسین تەنابەندە]]، گوهەر خەیرئەندیش، محەممەد بەحرانی و [[مەریلا زارعی]] وەک ئەکتەرانی ئەم کۆمەڵەیە هەڵبژێردران تا بەژدار بن لە زنجیرەکە.<ref>{{cite news|url=https://www.isna.ir/news/1402082316707/ازازیل-حسن-فتحی-و-اسکار-مهران-مدیری-در-گیر-و-دار-مجوز|title=«ازازیل» حسن فتحی و «اسکار» مهران مدیری در گیر و دارِ مجوز|publisher=ایسنا|date=14 November 2023}}</ref> دوای ماوەیەک لە کاتێکدا وێنەگرتنی ئەزازیل دەستی پێکرد، [[موحسین تەنابەندە]] بەهۆی دروستکردنی زنجیرەی پایتەخت لە ڕۆڵگێڕان لەم زنجیرەیە کشانەوەی ڕاگەیاند و [[پەیمان مەعادی]] لە شوێنی داندرا.<ref>{{cite news|url=https://hamshahrionline.ir/x8ZVM|title=محسن تنابنده از این سریال مهم انصراف داد|publisher=همشهری‌آنلاین|date=10 January 2024}}</ref> ئەم زنجیرەیە لە شارە جیاوازەکانی وەک [[تاران]]، [[بووشێھر]] و قشم وێنەی گیراوە.<ref>{{cite news|url=https://www.isna.ir/news/1403020906422/حاشیه-ای-از-جنس-دیگر-برای-سریال-حسن-فتحی|title=حاشیه‌ای از جنس دیگر برای سریال حسن فتحی|publisher=ایسنا|date=28 April 2024}}</ref> لە ناوەڕاستی وێنەگرتندا، شکانی قاچی ''پەیمان مەعادی'' وێنەگرتنی زنجیرەکەی تووشی ئاستەنگ کرد و دوای ماوەی چاکبوونەوەی مەعادی، دووبارە وێنەگرتنی بەرهەمەکە دەستی پێکردەوە.<ref>{{cite news|url=https://www.mojnews.com/n/2sri|title=سانحه برای پیمان معادی|publisher=موج|date=3 September 2023}}</ref> سەرەنجام لە ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥، ریکلامەکانی ئەم بەرهەمە دەستی پێکرد تا لە ١٧ی کانوونی دووەم و لە ڕۆژانی «هەینی» لە ڕێگەی پلاتفۆرمی [[نەماوا|نەماواوە]] بڵاوبکرێتەوە. == پەراوێزەکان == === سانسۆر === مانگێک پێش بڵاوبوونەوەی زنجیرەی ''ازازیل''، پەیوەندییە گشتییەکانی ساترا لە هەواڵێکدا ڕایگەیاند کە [[حەسەن فەتحی]] لەگەڵ بەرهەمهێنەری زنجیرەکە، بۆ وەدەستهێنانی مۆڵەتی بڵاوکردنەوەی بەرهەمەکە چوونەتە کۆبوونەوەی ساترا. لەم کۆبوونەوەیەدا بڕیاردرابوو کە مۆڵەتی بڵاوکردنەوەی زنجیرەکە بە جێبەجێکردنی هەندێک چاکسازی دەربچێت و پلاتفۆرمی بڵاوکەرەوە تا پێش ئەنجامدانی ئەم چاکسازییانە مافی بڵاوکردنەوەی زنجیرەکەی نییە.<ref>{{cite news|url=https://www.asriran.com/fa/news/1028530/ادامه-حواشی-سریال-ازازیل-از-پول‌پاشی-پلتفرم-تا-پمپاژ-وحشت|title=ادامه حواشی سریال ازازیل؛ از پول‌پاشی پلتفرم تا پمپاژ وحشت حواشی این سریال ادامه دارد!؟|publisher=عصرایران|date=8 January 2025}}</ref> === کەمپینی ڕیکلامی زنجیرەکە === لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٥، بەهرەنگ عەلەوی بە بڵاوکردنەوەی ڤیدیۆگەلێک بانگەشەی ئەوەی کرد کە ئۆتۆمبێلەکەی هێرشی کراوەتەسەر و بووکەڵەیەک لەگەڵ یاداشتێکی هەڕەشئامێزی تێدا دانراوە. پاشان ڕایگەیاند بۆ بەدواداچوونی ڕووداوەکە چووەتە ئەو ناونیشانەی لە یاداشتەکەدا نووسراوە لە [[کەلاردەشت|کەلار دەشت]] و دوای بڵاوکردنەوەی ڤیدیۆیەک لە ئامادەبوونی لە کۆشکێکی نهێنیدا، هەواڵی بێسۆراغبوونی بڵاوکرایەوە کە نیگەرانییەکی زۆری دروستکرد.<ref>{{cite news|url=https://hamshahrionline.ir/x9Nx5|title=پشت پرده استوری‌های دلهره‌آور و جنایی بهرنگ علوی چه بود؟|publisher=همشهری‌آنلاین|date=8 January 2025}}</ref> دوای چند ڕۆژ دەرکەوت ئەم ڕووداوانە بەشێک بوون لە کەمپینی ڕیکلامی زنجیرەی ''ئەزازیل''. ئەم کەمپینە بە بەکارهێنانی کەشوهەوای ترسناک و بووکەڵەکانی پەیوەندیدار بە چیرۆکی زنجیرەکەوە، سەرنجی بەرفراوانی بینەرانی ڕاکێشا و لەلایەن زۆرێک لە پسپۆڕانی ڕیکلام و بەشێک لە ڕای گشتییەوە وەک هەنگاوێکی داهێنەرانە و سەرکەوتوو ستایشکرا، ئەگەرچی هەندێک کەسیش بەهۆی شێوازی ڕیکلامەکەیەوە ڕەخنەیان لێگرت.<ref>{{cite news|حواشی این سریال ادامه دارد!؟|url=https://hamshahrionline.ir/x9NCj|title=واکنش به جنجال بازیگر جوان در فضای مجازی|publisher=همشهری‌آنلاین|date=8 January 2025}}</ref><ref>{{cite news|url=https://donya-e-eqtesad.com/بخش-کسب-کار-104/4142426-گوریلا-مارکتینگ-در-کلاس-جهانی-تبلیغات-سریال-ازازیل|title=گوریلا مارکتینگ در کلاس جهانی؛ تبلیغات سریال «ازازیل»|publisher=دنیای اقتصاد|date=8 January 2025}}</ref> لە دوای کێشە و دەنگۆکان، [[حەسەن فەتحی]]، دەرهێنەری زنجیرەکە ڕایگەیاند کە ئاگاداری ئەم کەمپینە ڕیکلامییە نەبووە و جەختی کردەوە کە هاوڕا نییە لەگەڵ ئەم شێوازانە و کوالێتی بەرهەمەکە خۆی دەبێت باشترین ڕیکلام بێت بۆی.<ref>{{cite news|url=https://www.asriran.com/fa/news/1028319/واکنش-حسن-فتحی-کارگردان-به-جنجال-تبلیغاتی-بهرنگ-علوی-و-سریال-ازازیل-عکس-و-فیلم|title=واکنش حسن فتحی کارگردان به جنجال تبلیغاتی بهرنگ علوی و سریال ازازیل (+عکس و فیلم) حواشی این سریال ادامه دارد!؟|publisher=عصرایران|date=8 January 2025}}</ref> === کشانەوەی حەسەن فەتحی لە دروستکردنی بەردەوامی زنجیرەکە === [[حەسەن فەتحی]]، دەرهێنەری زنجیرەی ''ئەزازیل''، هاوکات لەگەڵ کۆتایی هاتنی بڵاوبوونەوەی وەرزی یەکەمی ئەم زنجیرەیە، بە بڵاوکردنەوەی بەیاننامەیەک ڕایگەیاند لە بەردەوامی دروستکردنی وەرزی دووەم دەکشێتەوە. سوپاسگوزاری بۆ بینەران دەربڕی، ڕەخنەگران و میدیاکان، هۆکاری ئەم بڕیارەی بۆ دەستوەردانی ناپڕۆفێشناڵانەی هەندێک لە ئەندامان لە پرۆسەی مۆنتاژی وەرزی یەکەم و هەروەها ناکۆکییە داراییەکانی نێوان بەرهەمهێنەر و پلاتفۆرمی بڵاوکەرەوە گەڕاندەوە. فەتحی جەختی لەوە کردەوە کە بەپێی وێنەگرتنی زیاتر لە ٨٠٪ی وەرزی دووەم لە مەرجێکی سەختدا، وەک ناڕەزایەتییەک بەرامبەر بەم بابەتانە لە بەردەوامی پڕۆژەکە کشانەتەوە. هەروەها ڕایگەیاند ئەگەر وەرزی دووەمی ''ئەزازیل'' بە هەر ناو و شێوازێک بڵاوبکرێتەوە، هیچ بەرپرسیارێتییەکی لە بەرامبەر کوالێتی زنجیرەکە نابێت.<ref>{{cite news|url=https://irna.ir/xjTjBC|title=حسن فتحی پرونده «ازازیل» را بست؛ انصراف از تولید فصل دوم|publisher=ایرنا|date=12 April 2025}}</ref> == سەرچاوەکان == {{پەراوێزەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.namava.ir/series/249922-ازازیل ئەزازیل] لە [[نەماوا]] * {{IMDb title|id=}} [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئێرانییەکان]] 515pk8l10sfs3finl69jre4w7eyw0pk 1680646 1680627 2026-10-05T00:41:56Z Bilalinfo 57400 1680646 wikitext text/x-wiki {{Infobox television|name=Azazel|image=Add426b2-0a53-4361-8b61-fd6bc11fc617.jpg|image_upright=|caption=|genre={{plainlist| * [[فیلمی تاوانباری| تاوانکاری]] * [[فیلمی ڕازئامێز|ڕازئامێز]] * [[سەرووسروشتی]] }}|writer=مەسعود خاکباز|presenter=|director=[[حەسەن فەتحی]]|creative_director=|starring={{plainlist| * [[پەیمان مەعادی]] * [[پەریناز ئیزەدیار]] * [[بابەک حەمیدیان]] * [[عەلی موسەفا]] }}|theme_music_composer=|opentheme=|endtheme=|composer=|country={{IRN}}|language=فارسی|num_seasons=|num_episodes=|list_episodes=|executive_producer=|producer=حەسەن خودادادی|editor=|location=|cinematography=|animator=|camera=|runtime=|company=|distributor=|channel=[[نەماوا]]|picture_format=|audio_format=|first_run=|first_aired=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|last_aired=}} ئەزازیل (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: ''ازازیل)'' زنجیرەیەکی [[ئێران|ئێرانییە]] لە ژانەری [[فیلمی ڕازئامێز|ڕازئامێز]]، [[فیلمی تاوانباری|تاوانکاری]] و [[سەرووسروشتی]] لە دەرهێنانی [[حەسەن فەتحی]]، نووسینی مەسعود خاکباز و بەرهەمهێنانی حەسەن خودادادی بەرهەمی ساڵی ٢٠٢٤-٢٠٢٥ە. [[پەریناز ئیزەدیار|پەریناز ئیزدیار]]، [[بابەک حەمیدیان]] و [[پەیمان مەعادی]] ڕۆڵی سەرەکی لەم زنجیرەیەدا دەگێڕن.<ref>{{cite web |author=شقایق عرفی‌نژاد |date=18 December 2024 |url=https://newspaper.hamshahrionline.ir/id/243659 |website=همشهری |title=ازازیل زمستان می‌آید}}</ref><ref>{{cite web |date=2025-01-08 |url=https://www.isna.ir/news/1403101914560 |access-date=2025-01-09 |website=ایسنا |language=fa |title=نگاه کارشناسانه به تبلیغ حاشیه‌ساز سریال حسن فتحی}}</ref><ref>{{cite web |date=2025-01-08 |url=https://www.mehrnews.com/news/6341070 |access-date=2025-01-09 |website=خبرگزاری مهر |language=fa |title=از پول‌پاشی پلتفرم تا پمپاژ وحشت با تبلیغات؛ حواشی «ازازیل» ادامه دارد!}}</ref> == چیرۆک == دکتۆر شووکا مێهرجویی([[پەریناز ئیزەدیار|پەریناز ئیزدیار]]) لە شەوی لەدایکبوونی هاوسەرەکەی مانی پاشایی([[بابەک حەمیدیان]])، ڕووبەڕووی ڕووداوی نهێنی دەبێتەوە لەوانە بێسۆراغبوونی یەکێک لە دراوسێکانیان بەناوی مەرجان. سەرگورد بەهروز شەریفی([[پەیمان مەعادی]]) ئاگاداری پەیوەندی ئەم ڕووداوە لەگەڵ بێسۆراغبوونی کەسانی دیکە دەبێت و دەگاتە سەرەداوێک کە بە هێواشی دۆسیەکە دەباتە ڕێگایەکی ئاڵۆز و نائاسایی. == ئەکتەرەکان == {| class="wikitable" !ئەکتەر !ڕۆڵ |- |[[پەریناز ئیزەدیار|پەریناز ئیزدیار]] |شووکا مێهرجویی |- |[[پەیمان مەعادی]] |بەهروز شەریفی |- |[[بابەک حەمیدیان]] |مانی پاشایی |- |گوهەر خەیرئەندیش |مەهین |- |[[عەلی موسەفا]] |دکتۆر مەتین |- |بابەک کەریمی |سەرهەنگ |- |مەریم سەعادەت |خانمی ئاخەوان |- |ئیلهام کردا |مونیر |- |کەتانە ئەفشاری نەژاد |مەرجان |- |ئیحترام بڕومەند |دایکی شەریفی |- |مەحمود پاکنێت |باوکی شەریفی |- |محەممەد بەحرانی |پەرویز |- |پاشا جەمالی |حەمید |- |بەهناز نازی |ژنی نەناسراو |- |بەهرەنگ عەلەوی |مێهران |- |بیتا خەردمەند |هاوسەری مێهران |- |کەیوان محەممەدی |ئەمیر پاشایی |- |محەممەدرەزا فەتحی |پەدرام |- |سەمیرا سیاح |دەستگیرانی بەهروز |- |هدیه آزیدهاک |ڕۆیا |- |فەرشید زارعی فەڕ | |- |مێهران نائیل |دەروونناس |- |مەهسا باقری | |- |زەهرا فەراهانی |فەرزانە |- |گیلدا ویشکی |هاوسەری پەدرام |- |عەلی سۆخەنگۆ |هاوسەری فەرزانە |- |} == بەرهەمهێنان == لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ هەواڵێک سەبارەت بە دروستکردنی زنجیرەیەک بەناوی ''ازازیل'' بە نووسینی مەسعود خاکباز، بەرهەمهێنانی حەسەن خودادادی و دەرهێنانی ئەبولحەسەن داوودی بڵاوکرایەوە. دوای ماوەیەکی کورت، داوودی بەهۆی سەرقاڵییەوە لە دەرهێنانی ئەم بەرهەمە کشانەوەی ڕاگەیاند و دەرهێنان سپێردرا بە حەمیدرەزا قوربانی. وێنەگرتنی ئەم زنجیرەیە بە دەرهێنانی حەمیدرەزا قوربانی بە هەڵبژاردنی ئەکتەرەکان لە بێدەنگی میدیاییدا دەستی پێکرد. [[پەریناز ئیزەدیار|پەریناز ایزدیار]] و [[بابەک حەمیدیان]] لە ڕیزی ئەو ئەکتەرانە بوون کە چوونه بەردەم کامێرا.<ref>{{cite news|url=https://www.qudsdaily.com/Newspaper/item/55189|title=پریناز ایزدیار در ازازیل|publisher=قدس|date=2 January 2024}}</ref> دوای ماوەیەک قوربانی بەهۆی ناکۆکی لەگەڵ بەرهەمهێنەر لە دەرهێنانی ازازیل دوورخرایەوە و دەرهێنان سپێردرا بە [[حەسەن فەتحی]]. فەتحی پێشنیاری دروستکردنی زنجیرەکەی قبووڵ کرد بەڵام بەو مەڕجەی دروستکردنی زنجیرەکە بە ڕەزامەندی تەواوی حەمیدرەزا قوربانی بێت. دوای بەدەستهێنانی ڕەزامەندی قوربانی، حەسەن فەتحی دەستی کرد بە دووبارە نووسینەوەی سیناریۆکە و دەرهێنانی بەرهەمەکەی گرتە ئەستۆ.<ref>{{cite news|url=https://www.isna.ir/news/1403020906422/حاشیه-ای-از-جنس-دیگر-برای-سریال-حسن-فتحی|title=حاشیه‌ای از جنس دیگر برای سریال حسن فتحی|publisher=ایسنا|date=28 April 2024}}</ref> ''[[پەریناز ئیزەدیار|پەریناز ایزدیار]]'' و ''[[بابەک حەمیدیان]]'' لەگەڵ [[موحسین تەنابەندە]]، گوهەر خەیرئەندیش، محەممەد بەحرانی و [[مەریلا زارعی]] وەک ئەکتەرانی ئەم کۆمەڵەیە هەڵبژێردران تا بەژدار بن لە زنجیرەکە.<ref>{{cite news|url=https://www.isna.ir/news/1402082316707/ازازیل-حسن-فتحی-و-اسکار-مهران-مدیری-در-گیر-و-دار-مجوز|title=«ازازیل» حسن فتحی و «اسکار» مهران مدیری در گیر و دارِ مجوز|publisher=ایسنا|date=14 November 2023}}</ref> دوای ماوەیەک لە کاتێکدا وێنەگرتنی ئەزازیل دەستی پێکرد، [[موحسین تەنابەندە]] بەهۆی دروستکردنی زنجیرەی پایتەخت لە ڕۆڵگێڕان لەم زنجیرەیە کشانەوەی ڕاگەیاند و [[پەیمان مەعادی]] لە شوێنی داندرا.<ref>{{cite news|url=https://hamshahrionline.ir/x8ZVM|title=محسن تنابنده از این سریال مهم انصراف داد|publisher=همشهری‌آنلاین|date=10 January 2024}}</ref> ئەم زنجیرەیە لە شارە جیاوازەکانی وەک [[تاران]]، [[بووشێھر]] و قشم وێنەی گیراوە.<ref>{{cite news|url=https://www.isna.ir/news/1403020906422/حاشیه-ای-از-جنس-دیگر-برای-سریال-حسن-فتحی|title=حاشیه‌ای از جنس دیگر برای سریال حسن فتحی|publisher=ایسنا|date=28 April 2024}}</ref> لە ناوەڕاستی وێنەگرتندا، شکانی قاچی ''پەیمان مەعادی'' وێنەگرتنی زنجیرەکەی تووشی ئاستەنگ کرد و دوای ماوەی چاکبوونەوەی مەعادی، دووبارە وێنەگرتنی بەرهەمەکە دەستی پێکردەوە.<ref>{{cite news|url=https://www.mojnews.com/n/2sri|title=سانحه برای پیمان معادی|publisher=موج|date=3 September 2023}}</ref> سەرەنجام لە ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥، ریکلامەکانی ئەم بەرهەمە دەستی پێکرد تا لە ١٧ی کانوونی دووەم و لە ڕۆژانی «هەینی» لە ڕێگەی پلاتفۆرمی [[نەماوا|نەماواوە]] بڵاوبکرێتەوە. == پەراوێزەکان == === سانسۆر === مانگێک پێش بڵاوبوونەوەی زنجیرەی ''ازازیل''، پەیوەندییە گشتییەکانی ساترا لە هەواڵێکدا ڕایگەیاند کە [[حەسەن فەتحی]] لەگەڵ بەرهەمهێنەری زنجیرەکە، بۆ وەدەستهێنانی مۆڵەتی بڵاوکردنەوەی بەرهەمەکە چوونەتە کۆبوونەوەی ساترا. لەم کۆبوونەوەیەدا بڕیاردرابوو کە مۆڵەتی بڵاوکردنەوەی زنجیرەکە بە جێبەجێکردنی هەندێک چاکسازی دەربچێت و پلاتفۆرمی بڵاوکەرەوە تا پێش ئەنجامدانی ئەم چاکسازییانە مافی بڵاوکردنەوەی زنجیرەکەی نییە.<ref>{{cite news|url=https://www.asriran.com/fa/news/1028530/ادامه-حواشی-سریال-ازازیل-از-پول‌پاشی-پلتفرم-تا-پمپاژ-وحشت|title=ادامه حواشی سریال ازازیل؛ از پول‌پاشی پلتفرم تا پمپاژ وحشت حواشی این سریال ادامه دارد!؟|publisher=عصرایران|date=8 January 2025}}</ref> === کەمپینی ڕیکلامی زنجیرەکە === لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٥، بەهرەنگ عەلەوی بە بڵاوکردنەوەی ڤیدیۆگەلێک بانگەشەی ئەوەی کرد کە ئۆتۆمبێلەکەی هێرشی کراوەتەسەر و بووکەڵەیەک لەگەڵ یاداشتێکی هەڕەشئامێزی تێدا دانراوە. پاشان ڕایگەیاند بۆ بەدواداچوونی ڕووداوەکە چووەتە ئەو ناونیشانەی لە یاداشتەکەدا نووسراوە لە [[کەلاردەشت|کەلار دەشت]] و دوای بڵاوکردنەوەی ڤیدیۆیەک لە ئامادەبوونی لە کۆشکێکی نهێنیدا، هەواڵی بێسۆراغبوونی بڵاوکرایەوە کە نیگەرانییەکی زۆری دروستکرد.<ref>{{cite news|url=https://hamshahrionline.ir/x9Nx5|title=پشت پرده استوری‌های دلهره‌آور و جنایی بهرنگ علوی چه بود؟|publisher=همشهری‌آنلاین|date=8 January 2025}}</ref> دوای چند ڕۆژ دەرکەوت ئەم ڕووداوانە بەشێک بوون لە کەمپینی ڕیکلامی زنجیرەی ''ئەزازیل''. ئەم کەمپینە بە بەکارهێنانی کەشوهەوای ترسناک و بووکەڵەکانی پەیوەندیدار بە چیرۆکی زنجیرەکەوە، سەرنجی بەرفراوانی بینەرانی ڕاکێشا و لەلایەن زۆرێک لە پسپۆڕانی ڕیکلام و بەشێک لە ڕای گشتییەوە وەک هەنگاوێکی داهێنەرانە و سەرکەوتوو ستایشکرا، ئەگەرچی هەندێک کەسیش بەهۆی شێوازی ڕیکلامەکەیەوە ڕەخنەیان لێگرت.<ref>{{cite news|حواشی این سریال ادامه دارد!؟|url=https://hamshahrionline.ir/x9NCj|title=واکنش به جنجال بازیگر جوان در فضای مجازی|publisher=همشهری‌آنلاین|date=8 January 2025}}</ref><ref>{{cite news|url=https://donya-e-eqtesad.com/بخش-کسب-کار-104/4142426-گوریلا-مارکتینگ-در-کلاس-جهانی-تبلیغات-سریال-ازازیل|title=گوریلا مارکتینگ در کلاس جهانی؛ تبلیغات سریال «ازازیل»|publisher=دنیای اقتصاد|date=8 January 2025}}</ref> لە دوای کێشە و دەنگۆکان، [[حەسەن فەتحی]]، دەرهێنەری زنجیرەکە ڕایگەیاند کە ئاگاداری ئەم کەمپینە ڕیکلامییە نەبووە و جەختی کردەوە کە هاوڕا نییە لەگەڵ ئەم شێوازانە و کوالێتی بەرهەمەکە خۆی دەبێت باشترین ڕیکلام بێت بۆی.<ref>{{cite news|url=https://www.asriran.com/fa/news/1028319/واکنش-حسن-فتحی-کارگردان-به-جنجال-تبلیغاتی-بهرنگ-علوی-و-سریال-ازازیل-عکس-و-فیلم|title=واکنش حسن فتحی کارگردان به جنجال تبلیغاتی بهرنگ علوی و سریال ازازیل (+عکس و فیلم) حواشی این سریال ادامه دارد!؟|publisher=عصرایران|date=8 January 2025}}</ref> === کشانەوەی حەسەن فەتحی لە دروستکردنی بەردەوامی زنجیرەکە === [[حەسەن فەتحی]]، دەرهێنەری زنجیرەی ''ئەزازیل''، هاوکات لەگەڵ کۆتایی هاتنی بڵاوبوونەوەی وەرزی یەکەمی ئەم زنجیرەیە، بە بڵاوکردنەوەی بەیاننامەیەک ڕایگەیاند لە بەردەوامی دروستکردنی وەرزی دووەم دەکشێتەوە. سوپاسگوزاری بۆ بینەران دەربڕی، ڕەخنەگران و میدیاکان، هۆکاری ئەم بڕیارەی بۆ دەستوەردانی ناپڕۆفێشناڵانەی هەندێک لە ئەندامان لە پرۆسەی مۆنتاژی وەرزی یەکەم و هەروەها ناکۆکییە داراییەکانی نێوان بەرهەمهێنەر و پلاتفۆرمی بڵاوکەرەوە گەڕاندەوە. فەتحی جەختی لەوە کردەوە کە بەپێی وێنەگرتنی زیاتر لە ٨٠٪ی وەرزی دووەم لە مەرجێکی سەختدا، وەک ناڕەزایەتییەک بەرامبەر بەم بابەتانە لە بەردەوامی پڕۆژەکە کشانەتەوە. هەروەها ڕایگەیاند ئەگەر وەرزی دووەمی ''ئەزازیل'' بە هەر ناو و شێوازێک بڵاوبکرێتەوە، هیچ بەرپرسیارێتییەکی لە بەرامبەر کوالێتی زنجیرەکە نابێت.<ref>{{cite news|url=https://irna.ir/xjTjBC|title=حسن فتحی پرونده «ازازیل» را بست؛ انصراف از تولید فصل دوم|publisher=ایرنا|date=12 April 2025}}</ref> == سەرچاوەکان == {{پەراوێزەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.namava.ir/series/249922-ازازیل ئەزازیل] لە [[نەماوا]] * {{IMDb title|id=}} [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئێرانییەکان]] 9ifrov4zbvp6vbvj45jv1i6oyjms0vt 1 304989 1680631 2026-10-04T23:39:23Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680631 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[پەیوەندییەکانی نەمسا و هەرێمی کوردستان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680630 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180808233959/http://kurdishdailynews.org/2015/02/03/austrian-foreign-minister-in-erbil-to-boost-ties-vows-more-humanitarian-aid/ بۆ http://kurdishdailynews.org/2015/02/03/austrian-foreign-minister-in-erbil-to-boost-ties-vows-more-humanitarian-aid/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٣:٣٩، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) iko5rkzf5sfgccrur67vgc0u9xirowi 1 304990 1680649 2026-10-05T00:42:34Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680649 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ڕایلی سەیگەر]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680648 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220711122613/https://www.stltoday.com/entertainment/books-and-literature/reviews/6-mystery-novels-offer-new-angles-and-a-few-new-favorites/article_d63d3568-6bef-5e8e-af98-14b520b813b1.html بۆ https://www.stltoday.com/entertainment/books-and-literature/reviews/6-mystery-novels-offer-new-angles-and-a-few-new-favorites/article_d63d3568-6bef-5e8e-af98-14b520b813b1.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٠:٤٢، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 9yzejxbwvvcnducjjd3c32f4s55gda3 0 304991 1680650 2026-10-05T01:17:05Z Bilalinfo 57400 پەڕەی دروست کرد بە «{{short description|زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ئێرانیی ٢٠٢٣–٢٠٢٤}}{{Infobox television|image=TheNotebookLogo2.jpg|native_name={{Infobox name module|fa|دفتر یادداشت}}|genre={{Plainlist| * [[کۆمیدیای دراما|کۆمیدیی]] * [[فیلمی تاوانباری|تاوانکاری]] }}|creator=کیاڕەش ئەسدی‌زاده|writer=مەسعوود خاکباز|starring={{ubl|ڕەزا عەتاران...»ەوە 1680650 wikitext text/x-wiki {{short description|زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ئێرانیی ٢٠٢٣–٢٠٢٤}}{{Infobox television|image=TheNotebookLogo2.jpg|native_name={{Infobox name module|fa|دفتر یادداشت}}|genre={{Plainlist| * [[کۆمیدیای دراما|کۆمیدیی]] * [[فیلمی تاوانباری|تاوانکاری]] }}|creator=کیاڕەش ئەسدی‌زاده|writer=مەسعوود خاکباز|starring={{ubl|[[ڕەزا عەتاران]]|حەسەن مەعجونی|سوگل خەلیق|کازم سیاحی|مینا ساداتی|زەهرا داوودنژاد|بیژەن بنفشه‌خواه}}|music=بەهنام راد|country={{IRN}}|language=فارسی|num_seasons=١|num_episodes=١٦|producer=حسەین ئەکبەری|cinematography=عەلی قازی|editor=محەمەد نەجاڕیان|runtime=٤٣–٥٣ خولەک|network=[[فیلمنێت]]|first_aired={{Start date|2023|11|17|df=y}}|last_aired={{End date|2024|03|08|df=y}}}} '''دەفتەری تێبینی''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: ‎‎دفتر یادداشت‎) زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی [[ئێران|ئێرانییە]] لە نووسینی مسعود خاکباز و دەرهێنانی کیارش اسدی‌زاده، و ڕۆڵگێڕانی [[ڕەزا عەتاران]]، حەسەن مەعجونی، سوگەل خەلیق، کازم سیاحی، و مینا ساداتی. یەکەم ئاڵقەی لە ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ لە [[فیلمنێت|فیلم‌‌نێت]] پەخشکرا.<ref>{{Cite AV media|url=https://akharinkhabar.ir/cinema/9831972/%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D9%8BD9%88%D9%86%D8%B3-%D8%B1%D8%B3%D9%85%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA|title=رونمایی از آنونس رسمی سریال «دفتر یادداشت»|date=2023-11-16|access-date=2024-06-09|via=akharinkhabar.ir}}</ref><ref>{{Cite web |last=نیوز |first=فیلم |date=2023-11-15 |url=https://www.filmnews.ir/%d8%a7%d8%ae%d8%a8%d8%a7%d8%b1-%d9%85%d9%87%d9%85/%da%af%d8%b2%d8%a7%d8%b1%d8%b4%db%8c-%d8%af%d8%b1%d8%a8%d8%a7%d8%b1%d9%87-%d8%b3%d8%b1%db%8c%d8%a7%d9%84-%da%a9%d9%85%d8%af%db%8c-%d8%af%d9%81%d8%aa%d8%b1-%db%8c%d8%a7%d8%af%d8%af%d8%a7%d8%b4 |access-date=2024-06-09 |website=فیلم‌نیوز |language=fa-IR |title=گزارشی درباره سریال کمدی «دفتر یادداشت» که جمعه از آن رونمایی می‌شود}}</ref><ref>{{Cite web |last=خرم |first=پویان |date=2023-11-15 |url=https://iranfilmpress.ir/news/28082/%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D9%8BD9%88%D9%86%D8%B3-%D8%B1%D8%B3%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D8%9B/ |access-date=2024-06-09 |website=ایران فیلم پرس |language=fa-IR |title=رونمایی از آنونس رسمی «دفتریادداشت»؛ سریال جدید «فیلم‌نت»}}</ref><ref>{{Cite web |last=ابوطالبی |first=یاسمن |date=2023-12-02 |url=https://mstprint.com/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA/ |access-date=2024-06-09 |website=مهرسام چاپ |language=fa-IR |title=معرفی بازیگران سریال دفتر یادداشت + زمان پخش و داستان}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://gitionline.ir/%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%88-%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AF/ |access-date=2024-06-09 |website=gitionline.ir |title=رونمایی از اولین عکس و اطلاعات سریال «دفتر یادداشت»}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-11-29 |url=https://www.mehrnews.com/news/5952545/%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%8BD9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%DA%A9%D9%85%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AC%D8%AF%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |access-date=2024-06-09 |website=خبرگزاری مهر |language=fa |title=«دفتر یادداشت» را می‌توان با خانواده دید؟/ کمدی‌ای که جدی شده‌است}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-09 |url=https://www.mojnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-6/495039-%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D9%8BD9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%AF |access-date=2024-06-09 |website=خبرگزاری موج |language=fa |title=«دفتر یادداشت» رونمایی شد}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://cinemacinema.ir/home/%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%88-%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4/ |access-date=2024-06-09 |website=cinemacinema.ir |title=اولین عکس و اطلاعات سریال «دفتر یادداشت» رونمایی شد}}</ref> == کورتەی چیرۆک == ئیرەج مەجد ([[ڕەزا عەتاران]]) کە لە گەنجیدا لێکۆڵەرێکی بەناوبانگ بووە، ئێستا بەھۆی نەخۆشیی ئەلزەهایمەر لە شوێنی چاودێریکردنی بەساڵاچووانی منیر صالحی (مینا ساداتی) دەژێت. ڕۆژێکیان، دۆستی نزیکی حەمید موژدە (حسن معجونی) دێتە بەساڵاچوو خانەکە و لەوێوە دەبیاتەوە بۆ ماڵەوە. حمید بۆ ئیرەج ڕوونی دەکاتەوە کە خوشکەکەی پێش چەند مانگێک کۆچی دوایی کردووە و ئەو پارێزەری بووە. حمید ئەو دەفتەری تێبینییەی پێ دەدات کە خوشکەکەی سیمین (ئازیتا حاجیان) بۆی بەجێھێشتووە تا هەموو شتێکی تێدا بنووسێتەوە و لەبیری نەچێتەوە. ئیرەج سوور دەبێت لەسەر ئەوەی حەمید بیباتە ئەو شوێنەی کە خوشکەکەی تێیدا کۆچی دوایی کردووە. کاتێک دەگاتە ئەوێ، نیشانەیەک لەژێر فەرشی ئەو شوێنە دەدۆزێتەوە کە سیمین تێیدا مردووە، نیشانەیەک کە لە دەفتەری تێبینیەکە نووسراوە و سیمین بۆ ڕاگەیاندنی مەترسی یان مردن بەکاری هێناوە. ئیرەج دڵنیایە کە مردنی خوشکەکەی ئاسایی نەبووە و کوژراوە. == ئەکتەرەکان == * [[ڕەزا عەتاران]] وەکوو ئیرەج مەجد * حەسەن مەعجونی وەکوو حەمید مژده * سوگەل خەلیق وەکوو نازەنین مەجد * کازم سیاحی وەکوو غەراب * مینا ساداتی وەکوو منیر سالحی * زەهرا داوودنژاد وەکوو روح‌ئەنگیز * بیژەن بەنەفشه‌خواه وەکوو ناسر * داریوش کاردان وەکوو بیژن نجفی / شمس * اردشیر رستمی وەکوو تیام * پاشا رستمی وەکوو امیر * آزیتا حاجیان وەکوو سیمین * فریبا متخصص وەکوو شعله ملکی * مریم سعادت وەکوو مهین * شمسی فضل‌الهی وەکوو خانم امانی * فاطمه نیشابوری وەکوو خانم خلیلی * فرنووش نیک‌اندیش وەکوو شاهین دربند * طوفان مهردادیان وەکوو خاوەنکارەکەی شعله * ناهید مسلمی وەکوو<ref>{{Cite web |date=2023-11-16 |url=https://www.isna.ir/news/1402082518404/%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%B9%D8%B7%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%B1%D8%AF%D8%A7 |access-date=2024-06-09 |website=ایسنا |language=fa |title=آغاز پخش «دفتر یادداشت» با بازی رضا عطاران از فردا}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khabarfarsi.com/u/149039515 |access-date=2024-06-09 |website=KhabarFarsi.com |language=fa |title=اولین عکس و اطلاعات سریال دفتر یادداشت رونمایی شد}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://vido.ir/note-book-series-cast |access-date=2024-06-09 |website=vido.ir |language=fa-IR |title=بیوگرافی بازیگران سریال دفتر یادداشت + تریلر و داستان - ویدو}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://namnak.com/daftare-yadasht-serial.p91255 |access-date=2024-06-09 |website=نمناک |language=fa |title=سریال دفتر یادداشت رضا عطاران، کی و چند شنبه ها میاد؟}}</ref> == خەڵات == === خەڵاتەکان === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |خەڵات ! scope="col" |ساڵ ! scope="col" |پۆل ! scope="col" |وەرگر ! scope="col" |ئەنجام !سەرچاوە(کان) |- ! rowspan="4" scope="row" |[[خەڵاتەکانی حافز]] | rowspan="4" |٢٠٢٤ |باشترین ئەکتەر – زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی کۆمیدی |[[ڕەزا عەتاران]]|{{nom}} | rowspan="4" |<ref>{{Cite web |date=2024-11-28 |url=https://www.hafezawards.com/23rd-hafez-awards-1403/ |access-date=2025-02-20 |language=fa-IR |title=بیست و سومین دوره جشن حافظ (سال ۱۴۰۳) - جشن حافظ}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-11-18 |url=https://www.isna.ir/news/1403082820846/%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF |access-date=2025-02-20 |website=ایسنا |language=fa |title=نامزدهای تلویزیونی دنیای تصویر اعلام شدند}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-11-23 |url=https://www.mehrnews.com/news/6296697/%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8-%D9%85%D8%B4%D8%AE%D8%B5-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D8%AA%D9%82%D8%AF%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D9%88%D8%AA |access-date=2025-02-03 |website=خبرگزاری مهر |language=fa |title=برگزیدگان جشن حافظ مشخص شدند/ تجلیل از یک بازیگر پیشکسوت}}</ref> |- |باشترین ئەکتەر – زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی کۆمیدی |سوگل خلیق|{{won}} |- | rowspan="2" |باشترین دەستکەوتی تەکنیکی و ھونەری |علی قاضی|{{nom}} |- |محسن نصراللهی|{{nom}} |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb title|id=30215638}} * [https://filmnet.ir/contents/sclwAyX/NoteBook-1402 دەفتەری تێبینی] لە [[فیلمنێت]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئێرانییەکان]] gt9r74ppjhoao9pvtbnpugmgi0hu5wk 1680651 1680650 2026-10-05T01:19:47Z Bilalinfo 57400 1680651 wikitext text/x-wiki {{short description|زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ئێرانیی ٢٠٢٣–٢٠٢٤}}{{Infobox television|image=IMG 20231112 221101 881.jpg|native_name={{Infobox name module|fa|دفتر یادداشت}}|genre={{Plainlist| * [[کۆمیدیای دراما|کۆمیدیی]] * [[فیلمی تاوانباری|تاوانکاری]] }}|creator=کیاڕەش ئەسدی‌زاده|writer=مەسعوود خاکباز|starring={{ubl|[[ڕەزا عەتاران]]|حەسەن مەعجونی|سوگل خەلیق|کازم سیاحی|مینا ساداتی|زەهرا داوودنژاد|بیژەن بنفشه‌خواه}}|music=بەهنام راد|country={{IRN}}|language=فارسی|num_seasons=١|num_episodes=١٦|producer=حسەین ئەکبەری|cinematography=عەلی قازی|editor=محەمەد نەجاڕیان|runtime=٤٣–٥٣ خولەک|network=[[فیلمنێت]]|first_aired={{Start date|2023|11|17|df=y}}|last_aired={{End date|2024|03|08|df=y}}}} '''دەفتەری تێبینی''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: ‎‎دفتر یادداشت‎) زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی [[ئێران|ئێرانییە]] لە نووسینی مسعود خاکباز و دەرهێنانی کیارش اسدی‌زاده، و ڕۆڵگێڕانی [[ڕەزا عەتاران]]، حەسەن مەعجونی، سوگەل خەلیق، کازم سیاحی، و مینا ساداتی. یەکەم ئاڵقەی لە ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ لە [[فیلمنێت|فیلم‌‌نێت]] پەخشکرا.<ref>{{Cite AV media|url=https://akharinkhabar.ir/cinema/9831972/%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D9%8BD9%88%D9%86%D8%B3-%D8%B1%D8%B3%D9%85%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA|title=رونمایی از آنونس رسمی سریال «دفتر یادداشت»|date=2023-11-16|access-date=2024-06-09|via=akharinkhabar.ir}}</ref><ref>{{Cite web |last=نیوز |first=فیلم |date=2023-11-15 |url=https://www.filmnews.ir/%d8%a7%d8%ae%d8%a8%d8%a7%d8%b1-%d9%85%d9%87%d9%85/%da%af%d8%b2%d8%a7%d8%b1%d8%b4%db%8c-%d8%af%d8%b1%d8%a8%d8%a7%d8%b1%d9%87-%d8%b3%d8%b1%db%8c%d8%a7%d9%84-%da%a9%d9%85%d8%af%db%8c-%d8%af%d9%81%d8%aa%d8%b1-%db%8c%d8%a7%d8%af%d8%af%d8%a7%d8%b4 |access-date=2024-06-09 |website=فیلم‌نیوز |language=fa-IR |title=گزارشی درباره سریال کمدی «دفتر یادداشت» که جمعه از آن رونمایی می‌شود}}</ref><ref>{{Cite web |last=خرم |first=پویان |date=2023-11-15 |url=https://iranfilmpress.ir/news/28082/%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D9%8BD9%88%D9%86%D8%B3-%D8%B1%D8%B3%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D8%9B/ |access-date=2024-06-09 |website=ایران فیلم پرس |language=fa-IR |title=رونمایی از آنونس رسمی «دفتریادداشت»؛ سریال جدید «فیلم‌نت»}}</ref><ref>{{Cite web |last=ابوطالبی |first=یاسمن |date=2023-12-02 |url=https://mstprint.com/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA/ |access-date=2024-06-09 |website=مهرسام چاپ |language=fa-IR |title=معرفی بازیگران سریال دفتر یادداشت + زمان پخش و داستان}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://gitionline.ir/%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%88-%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AF/ |access-date=2024-06-09 |website=gitionline.ir |title=رونمایی از اولین عکس و اطلاعات سریال «دفتر یادداشت»}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-11-29 |url=https://www.mehrnews.com/news/5952545/%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%8BD9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%DA%A9%D9%85%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AC%D8%AF%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |access-date=2024-06-09 |website=خبرگزاری مهر |language=fa |title=«دفتر یادداشت» را می‌توان با خانواده دید؟/ کمدی‌ای که جدی شده‌است}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-09 |url=https://www.mojnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-6/495039-%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D9%8BD9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%AF |access-date=2024-06-09 |website=خبرگزاری موج |language=fa |title=«دفتر یادداشت» رونمایی شد}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://cinemacinema.ir/home/%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%88-%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4/ |access-date=2024-06-09 |website=cinemacinema.ir |title=اولین عکس و اطلاعات سریال «دفتر یادداشت» رونمایی شد}}</ref> == کورتەی چیرۆک == ئیرەج مەجد ([[ڕەزا عەتاران]]) کە لە گەنجیدا لێکۆڵەرێکی بەناوبانگ بووە، ئێستا بەھۆی نەخۆشیی ئەلزەهایمەر لە شوێنی چاودێریکردنی بەساڵاچووانی منیر صالحی (مینا ساداتی) دەژێت. ڕۆژێکیان، دۆستی نزیکی حەمید موژدە (حسن معجونی) دێتە بەساڵاچوو خانەکە و لەوێوە دەبیاتەوە بۆ ماڵەوە. حمید بۆ ئیرەج ڕوونی دەکاتەوە کە خوشکەکەی پێش چەند مانگێک کۆچی دوایی کردووە و ئەو پارێزەری بووە. حمید ئەو دەفتەری تێبینییەی پێ دەدات کە خوشکەکەی سیمین (ئازیتا حاجیان) بۆی بەجێھێشتووە تا هەموو شتێکی تێدا بنووسێتەوە و لەبیری نەچێتەوە. ئیرەج سوور دەبێت لەسەر ئەوەی حەمید بیباتە ئەو شوێنەی کە خوشکەکەی تێیدا کۆچی دوایی کردووە. کاتێک دەگاتە ئەوێ، نیشانەیەک لەژێر فەرشی ئەو شوێنە دەدۆزێتەوە کە سیمین تێیدا مردووە، نیشانەیەک کە لە دەفتەری تێبینیەکە نووسراوە و سیمین بۆ ڕاگەیاندنی مەترسی یان مردن بەکاری هێناوە. ئیرەج دڵنیایە کە مردنی خوشکەکەی ئاسایی نەبووە و کوژراوە. == ئەکتەرەکان == * [[ڕەزا عەتاران]] وەکوو ئیرەج مەجد * حەسەن مەعجونی وەکوو حەمید مژده * سوگەل خەلیق وەکوو نازەنین مەجد * کازم سیاحی وەکوو غەراب * مینا ساداتی وەکوو منیر سالحی * زەهرا داوودنژاد وەکوو روح‌ئەنگیز * بیژەن بەنەفشه‌خواه وەکوو ناسر * داریوش کاردان وەکوو بیژن نجفی / شمس * اردشیر رستمی وەکوو تیام * پاشا رستمی وەکوو امیر * آزیتا حاجیان وەکوو سیمین * فریبا متخصص وەکوو شعله ملکی * مریم سعادت وەکوو مهین * شمسی فضل‌الهی وەکوو خانم امانی * فاطمه نیشابوری وەکوو خانم خلیلی * فرنووش نیک‌اندیش وەکوو شاهین دربند * طوفان مهردادیان وەکوو خاوەنکارەکەی شعله * ناهید مسلمی وەکوو<ref>{{Cite web |date=2023-11-16 |url=https://www.isna.ir/news/1402082518404/%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%B9%D8%B7%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%B1%D8%AF%D8%A7 |access-date=2024-06-09 |website=ایسنا |language=fa |title=آغاز پخش «دفتر یادداشت» با بازی رضا عطاران از فردا}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khabarfarsi.com/u/149039515 |access-date=2024-06-09 |website=KhabarFarsi.com |language=fa |title=اولین عکس و اطلاعات سریال دفتر یادداشت رونمایی شد}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://vido.ir/note-book-series-cast |access-date=2024-06-09 |website=vido.ir |language=fa-IR |title=بیوگرافی بازیگران سریال دفتر یادداشت + تریلر و داستان - ویدو}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://namnak.com/daftare-yadasht-serial.p91255 |access-date=2024-06-09 |website=نمناک |language=fa |title=سریال دفتر یادداشت رضا عطاران، کی و چند شنبه ها میاد؟}}</ref> == خەڵات == === خەڵاتەکان === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |خەڵات ! scope="col" |ساڵ ! scope="col" |پۆل ! scope="col" |وەرگر ! scope="col" |ئەنجام !سەرچاوە(کان) |- ! rowspan="4" scope="row" |[[خەڵاتەکانی حافز]] | rowspan="4" |٢٠٢٤ |باشترین ئەکتەر – زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی کۆمیدی |[[ڕەزا عەتاران]]|{{nom}} | rowspan="4" |<ref>{{Cite web |date=2024-11-28 |url=https://www.hafezawards.com/23rd-hafez-awards-1403/ |access-date=2025-02-20 |language=fa-IR |title=بیست و سومین دوره جشن حافظ (سال ۱۴۰۳) - جشن حافظ}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-11-18 |url=https://www.isna.ir/news/1403082820846/%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF |access-date=2025-02-20 |website=ایسنا |language=fa |title=نامزدهای تلویزیونی دنیای تصویر اعلام شدند}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-11-23 |url=https://www.mehrnews.com/news/6296697/%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8-%D9%85%D8%B4%D8%AE%D8%B5-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D8%AA%D9%82%D8%AF%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D9%88%D8%AA |access-date=2025-02-03 |website=خبرگزاری مهر |language=fa |title=برگزیدگان جشن حافظ مشخص شدند/ تجلیل از یک بازیگر پیشکسوت}}</ref> |- |باشترین ئەکتەر – زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی کۆمیدی |سوگل خلیق|{{won}} |- | rowspan="2" |باشترین دەستکەوتی تەکنیکی و ھونەری |علی قاضی|{{nom}} |- |محسن نصراللهی|{{nom}} |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb title|id=30215638}} * [https://filmnet.ir/contents/sclwAyX/NoteBook-1402 دەفتەری تێبینی] لە [[فیلمنێت]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئێرانییەکان]] 35t9tlt97nffzxeo36ya4c3f4s2oofc 1680652 1680651 2026-10-05T01:21:17Z Bilalinfo 57400 1680652 wikitext text/x-wiki {{short description|زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ئێرانیی ٢٠٢٣–٢٠٢٤}}{{Infobox television|image=IMG 20231112 221101 881.jpg|native_name={{Infobox name module|fa|دفتر یادداشت}}|genre={{Plainlist| * [[کۆمیدیای دراما|کۆمیدیی]] * [[فیلمی تاوانباری|تاوانکاری]] }}|creator=کیاڕەش ئەسدی‌زاده|writer=مەسعوود خاکباز|starring={{ubl|[[ڕەزا عەتاران]]|حەسەن مەعجونی|سوگل خەلیق|کازم سیاحی|مینا ساداتی|زەهرا داوودنژاد|بیژەن بنفشه‌خواه}}|music=بەهنام راد|country={{IRN}}|language=فارسی|num_seasons=١|num_episodes=١٦|producer=حسەین ئەکبەری|cinematography=عەلی قازی|editor=محەمەد نەجاڕیان|runtime=٤٣–٥٣ خولەک|network=[[فیلمنێت]]|first_aired={{Start date|2023|11|17|df=y}}|last_aired={{End date|2024|03|08|df=y}}}} '''دەفتەری تێبینی''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: ‎‎دفتر یادداشت‎) زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی [[ئێران|ئێرانییە]] لە نووسینی مسعود خاکباز و دەرهێنانی کیارش اسدی‌زاده، و ڕۆڵگێڕانی [[ڕەزا عەتاران]]، حەسەن مەعجونی، سوگەل خەلیق، کازم سیاحی، و مینا ساداتی. یەکەم ئاڵقەی لە ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ لە [[فیلمنێت|فیلم‌‌نێت]] پەخشکرا.<ref>{{Cite AV media|url=https://akharinkhabar.ir/cinema/9831972/%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D9%8BD9%88%D9%86%D8%B3-%D8%B1%D8%B3%D9%85%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA|title=رونمایی از آنونس رسمی سریال «دفتر یادداشت»|date=2023-11-16|access-date=2024-06-09|via=akharinkhabar.ir}}</ref><ref>{{Cite web |last=نیوز |first=فیلم |date=2023-11-15 |url=https://www.filmnews.ir/%d8%a7%d8%ae%d8%a8%d8%a7%d8%b1-%d9%85%d9%87%d9%85/%da%af%d8%b2%d8%a7%d8%b1%d8%b4%db%8c-%d8%af%d8%b1%d8%a8%d8%a7%d8%b1%d9%87-%d8%b3%d8%b1%db%8c%d8%a7%d9%84-%da%a9%d9%85%d8%af%db%8c-%d8%af%d9%81%d8%aa%d8%b1-%db%8c%d8%a7%d8%af%d8%af%d8%a7%d8%b4 |access-date=2024-06-09 |website=فیلم‌نیوز |language=fa-IR |title=گزارشی درباره سریال کمدی «دفتر یادداشت» که جمعه از آن رونمایی می‌شود}}</ref><ref>{{Cite web |last=خرم |first=پویان |date=2023-11-15 |url=https://iranfilmpress.ir/news/28082/%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D9%8BD9%88%D9%86%D8%B3-%D8%B1%D8%B3%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D8%9B/ |access-date=2024-06-09 |website=ایران فیلم پرس |language=fa-IR |title=رونمایی از آنونس رسمی «دفتریادداشت»؛ سریال جدید «فیلم‌نت»}}</ref><ref>{{Cite web |last=ابوطالبی |first=یاسمن |date=2023-12-02 |url=https://mstprint.com/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA/ |access-date=2024-06-09 |website=مهرسام چاپ |language=fa-IR |title=معرفی بازیگران سریال دفتر یادداشت + زمان پخش و داستان}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://gitionline.ir/%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%88-%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AF/ |access-date=2024-06-09 |website=gitionline.ir |title=رونمایی از اولین عکس و اطلاعات سریال «دفتر یادداشت»}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-11-29 |url=https://www.mehrnews.com/news/5952545/%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%8BD9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%DA%A9%D9%85%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AC%D8%AF%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |access-date=2024-06-09 |website=خبرگزاری مهر |language=fa |title=«دفتر یادداشت» را می‌توان با خانواده دید؟/ کمدی‌ای که جدی شده‌است}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-09 |url=https://www.mojnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-6/495039-%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D9%8BD9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%AF |access-date=2024-06-09 |website=خبرگزاری موج |language=fa |title=«دفتر یادداشت» رونمایی شد}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://cinemacinema.ir/home/%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%88-%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4/ |access-date=2024-06-09 |website=cinemacinema.ir |title=اولین عکس و اطلاعات سریال «دفتر یادداشت» رونمایی شد}}</ref> == کورتەی چیرۆک == ئیرەج مەجد ([[ڕەزا عەتاران]]) کە لە گەنجیدا لێکۆڵەرێکی بەناوبانگ بووە، ئێستا بەھۆی نەخۆشیی ئەلزەهایمەر لە شوێنی چاودێریکردنی بەساڵاچووانی منیر صالحی (مینا ساداتی) دەژێت. ڕۆژێکیان، دۆستی نزیکی حەمید موژدە (حسن معجونی) دێتە بەساڵاچوو خانەکە و لەوێوە دەبیاتەوە بۆ ماڵەوە. حمید بۆ ئیرەج ڕوونی دەکاتەوە کە خوشکەکەی پێش چەند مانگێک کۆچی دوایی کردووە و ئەو پارێزەری بووە. حمید ئەو دەفتەری تێبینییەی پێ دەدات کە خوشکەکەی سیمین (ئازیتا حاجیان) بۆی بەجێھێشتووە تا هەموو شتێکی تێدا بنووسێتەوە و لەبیری نەچێتەوە. ئیرەج سوور دەبێت لەسەر ئەوەی حەمید بیباتە ئەو شوێنەی کە خوشکەکەی تێیدا کۆچی دوایی کردووە. کاتێک دەگاتە ئەوێ، نیشانەیەک لەژێر فەرشی ئەو شوێنە دەدۆزێتەوە کە سیمین تێیدا مردووە، نیشانەیەک کە لە دەفتەری تێبینیەکە نووسراوە و سیمین بۆ ڕاگەیاندنی مەترسی یان مردن بەکاری هێناوە. ئیرەج دڵنیایە کە مردنی خوشکەکەی ئاسایی نەبووە و کوژراوە. == ئەکتەرەکان == * [[ڕەزا عەتاران]] وەکوو ئیرەج مەجد * حەسەن مەعجونی وەکوو حەمید مژده * سوگەل خەلیق وەکوو نازەنین مەجد * کازم سیاحی وەکوو غەراب * مینا ساداتی وەکوو منیر سالحی * زەهرا داوودنژاد وەکوو روح‌ئەنگیز * بیژەن بەنەفشه‌خواه وەکوو ناسر * داریوش کاردان وەکوو بیژن نجفی / شمس * اردشیر رستمی وەکوو تیام * پاشا رستمی وەکوو امیر * آزیتا حاجیان وەکوو سیمین * فریبا متخصص وەکوو شعله ملکی * مریم سعادت وەکوو مهین * شمسی فضل‌الهی وەکوو خانم امانی * فاطمه نیشابوری وەکوو خانم خلیلی * فرنووش نیک‌اندیش وەکوو شاهین دربند * طوفان مهردادیان وەکوو خاوەنکارەکەی شعله * ناهید مسلمی وەکوو<ref>{{Cite web |date=2023-11-16 |url=https://www.isna.ir/news/1402082518404/%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%B9%D8%B7%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%B1%D8%AF%D8%A7 |access-date=2024-06-09 |website=ایسنا |language=fa |title=آغاز پخش «دفتر یادداشت» با بازی رضا عطاران از فردا}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khabarfarsi.com/u/149039515 |access-date=2024-06-09 |website=KhabarFarsi.com |language=fa |title=اولین عکس و اطلاعات سریال دفتر یادداشت رونمایی شد}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://vido.ir/note-book-series-cast |access-date=2024-06-09 |website=vido.ir |language=fa-IR |title=بیوگرافی بازیگران سریال دفتر یادداشت + تریلر و داستان - ویدو}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://namnak.com/daftare-yadasht-serial.p91255 |access-date=2024-06-09 |website=نمناک |language=fa |title=سریال دفتر یادداشت رضا عطاران، کی و چند شنبه ها میاد؟}}</ref> == خەڵات == === خەڵاتەکان === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |خەڵات ! scope="col" |ساڵ ! scope="col" |پۆل ! scope="col" |وەرگر ! scope="col" |ئەنجام !سەرچاوە(کان) |- ! rowspan="4" scope="row" |[[خەڵاتەکانی حافز]] | rowspan="4" |٢٠٢٤ |باشترین ئەکتەر – زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی کۆمیدی |[[ڕەزا عەتاران]]|{{nom}} | rowspan="4" |<ref>{{Cite web |date=2024-11-28 |url=https://www.hafezawards.com/23rd-hafez-awards-1403/ |access-date=2025-02-20 |language=fa-IR |title=بیست و سومین دوره جشن حافظ (سال ۱۴۰۳) - جشن حافظ}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-11-18 |url=https://www.isna.ir/news/1403082820846/%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF |access-date=2025-02-20 |website=ایسنا |language=fa |title=نامزدهای تلویزیونی دنیای تصویر اعلام شدند}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-11-23 |url=https://www.mehrnews.com/news/6296697/%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8-%D9%85%D8%B4%D8%AE%D8%B5-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D8%AA%D9%82%D8%AF%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D9%88%D8%AA |access-date=2025-02-03 |website=خبرگزاری مهر |language=fa |title=برگزیدگان جشن حافظ مشخص شدند/ تجلیل از یک بازیگر پیشکسوت}}</ref> |- |باشترین ئەکتەر – زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی کۆمیدی |سوگل خلیق|{{won}} |- | rowspan="2" |باشترین دەستکەوتی تەکنیکی و ھونەری |علی قاضی|{{nom}} |- |محسن نصراللهی|{{nom}} |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb title|id=30215638}} * [https://filmnet.ir/contents/sclwAyX/NoteBook-1402 دەفتەری تێبینی] لە [[فیلمنێت]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئێرانییەکان]] [[پۆل:بەرهەمەکانی فیلمنێت]] mpm6fbslqxdbuymaum5lyonr010do3n 1680653 1680652 2026-10-05T01:23:44Z Bilalinfo 57400 /* خەڵاتەکان */ 1680653 wikitext text/x-wiki {{short description|زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ئێرانیی ٢٠٢٣–٢٠٢٤}}{{Infobox television|image=IMG 20231112 221101 881.jpg|native_name={{Infobox name module|fa|دفتر یادداشت}}|genre={{Plainlist| * [[کۆمیدیای دراما|کۆمیدیی]] * [[فیلمی تاوانباری|تاوانکاری]] }}|creator=کیاڕەش ئەسدی‌زاده|writer=مەسعوود خاکباز|starring={{ubl|[[ڕەزا عەتاران]]|حەسەن مەعجونی|سوگل خەلیق|کازم سیاحی|مینا ساداتی|زەهرا داوودنژاد|بیژەن بنفشه‌خواه}}|music=بەهنام راد|country={{IRN}}|language=فارسی|num_seasons=١|num_episodes=١٦|producer=حسەین ئەکبەری|cinematography=عەلی قازی|editor=محەمەد نەجاڕیان|runtime=٤٣–٥٣ خولەک|network=[[فیلمنێت]]|first_aired={{Start date|2023|11|17|df=y}}|last_aired={{End date|2024|03|08|df=y}}}} '''دەفتەری تێبینی''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: ‎‎دفتر یادداشت‎) زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی [[ئێران|ئێرانییە]] لە نووسینی مسعود خاکباز و دەرهێنانی کیارش اسدی‌زاده، و ڕۆڵگێڕانی [[ڕەزا عەتاران]]، حەسەن مەعجونی، سوگەل خەلیق، کازم سیاحی، و مینا ساداتی. یەکەم ئاڵقەی لە ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ لە [[فیلمنێت|فیلم‌‌نێت]] پەخشکرا.<ref>{{Cite AV media|url=https://akharinkhabar.ir/cinema/9831972/%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D9%8BD9%88%D9%86%D8%B3-%D8%B1%D8%B3%D9%85%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA|title=رونمایی از آنونس رسمی سریال «دفتر یادداشت»|date=2023-11-16|access-date=2024-06-09|via=akharinkhabar.ir}}</ref><ref>{{Cite web |last=نیوز |first=فیلم |date=2023-11-15 |url=https://www.filmnews.ir/%d8%a7%d8%ae%d8%a8%d8%a7%d8%b1-%d9%85%d9%87%d9%85/%da%af%d8%b2%d8%a7%d8%b1%d8%b4%db%8c-%d8%af%d8%b1%d8%a8%d8%a7%d8%b1%d9%87-%d8%b3%d8%b1%db%8c%d8%a7%d9%84-%da%a9%d9%85%d8%af%db%8c-%d8%af%d9%81%d8%aa%d8%b1-%db%8c%d8%a7%d8%af%d8%af%d8%a7%d8%b4 |access-date=2024-06-09 |website=فیلم‌نیوز |language=fa-IR |title=گزارشی درباره سریال کمدی «دفتر یادداشت» که جمعه از آن رونمایی می‌شود}}</ref><ref>{{Cite web |last=خرم |first=پویان |date=2023-11-15 |url=https://iranfilmpress.ir/news/28082/%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D9%8BD9%88%D9%86%D8%B3-%D8%B1%D8%B3%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D8%9B/ |access-date=2024-06-09 |website=ایران فیلم پرس |language=fa-IR |title=رونمایی از آنونس رسمی «دفتریادداشت»؛ سریال جدید «فیلم‌نت»}}</ref><ref>{{Cite web |last=ابوطالبی |first=یاسمن |date=2023-12-02 |url=https://mstprint.com/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA/ |access-date=2024-06-09 |website=مهرسام چاپ |language=fa-IR |title=معرفی بازیگران سریال دفتر یادداشت + زمان پخش و داستان}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://gitionline.ir/%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%88-%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AF/ |access-date=2024-06-09 |website=gitionline.ir |title=رونمایی از اولین عکس و اطلاعات سریال «دفتر یادداشت»}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-11-29 |url=https://www.mehrnews.com/news/5952545/%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%8BD9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%DA%A9%D9%85%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AC%D8%AF%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |access-date=2024-06-09 |website=خبرگزاری مهر |language=fa |title=«دفتر یادداشت» را می‌توان با خانواده دید؟/ کمدی‌ای که جدی شده‌است}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-09 |url=https://www.mojnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-6/495039-%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D9%8BD9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%AF |access-date=2024-06-09 |website=خبرگزاری موج |language=fa |title=«دفتر یادداشت» رونمایی شد}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://cinemacinema.ir/home/%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%88-%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4/ |access-date=2024-06-09 |website=cinemacinema.ir |title=اولین عکس و اطلاعات سریال «دفتر یادداشت» رونمایی شد}}</ref> == کورتەی چیرۆک == ئیرەج مەجد ([[ڕەزا عەتاران]]) کە لە گەنجیدا لێکۆڵەرێکی بەناوبانگ بووە، ئێستا بەھۆی نەخۆشیی ئەلزەهایمەر لە شوێنی چاودێریکردنی بەساڵاچووانی منیر صالحی (مینا ساداتی) دەژێت. ڕۆژێکیان، دۆستی نزیکی حەمید موژدە (حسن معجونی) دێتە بەساڵاچوو خانەکە و لەوێوە دەبیاتەوە بۆ ماڵەوە. حمید بۆ ئیرەج ڕوونی دەکاتەوە کە خوشکەکەی پێش چەند مانگێک کۆچی دوایی کردووە و ئەو پارێزەری بووە. حمید ئەو دەفتەری تێبینییەی پێ دەدات کە خوشکەکەی سیمین (ئازیتا حاجیان) بۆی بەجێھێشتووە تا هەموو شتێکی تێدا بنووسێتەوە و لەبیری نەچێتەوە. ئیرەج سوور دەبێت لەسەر ئەوەی حەمید بیباتە ئەو شوێنەی کە خوشکەکەی تێیدا کۆچی دوایی کردووە. کاتێک دەگاتە ئەوێ، نیشانەیەک لەژێر فەرشی ئەو شوێنە دەدۆزێتەوە کە سیمین تێیدا مردووە، نیشانەیەک کە لە دەفتەری تێبینیەکە نووسراوە و سیمین بۆ ڕاگەیاندنی مەترسی یان مردن بەکاری هێناوە. ئیرەج دڵنیایە کە مردنی خوشکەکەی ئاسایی نەبووە و کوژراوە. == ئەکتەرەکان == * [[ڕەزا عەتاران]] وەکوو ئیرەج مەجد * حەسەن مەعجونی وەکوو حەمید مژده * سوگەل خەلیق وەکوو نازەنین مەجد * کازم سیاحی وەکوو غەراب * مینا ساداتی وەکوو منیر سالحی * زەهرا داوودنژاد وەکوو روح‌ئەنگیز * بیژەن بەنەفشه‌خواه وەکوو ناسر * داریوش کاردان وەکوو بیژن نجفی / شمس * اردشیر رستمی وەکوو تیام * پاشا رستمی وەکوو امیر * آزیتا حاجیان وەکوو سیمین * فریبا متخصص وەکوو شعله ملکی * مریم سعادت وەکوو مهین * شمسی فضل‌الهی وەکوو خانم امانی * فاطمه نیشابوری وەکوو خانم خلیلی * فرنووش نیک‌اندیش وەکوو شاهین دربند * طوفان مهردادیان وەکوو خاوەنکارەکەی شعله * ناهید مسلمی وەکوو<ref>{{Cite web |date=2023-11-16 |url=https://www.isna.ir/news/1402082518404/%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%B9%D8%B7%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%B1%D8%AF%D8%A7 |access-date=2024-06-09 |website=ایسنا |language=fa |title=آغاز پخش «دفتر یادداشت» با بازی رضا عطاران از فردا}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khabarfarsi.com/u/149039515 |access-date=2024-06-09 |website=KhabarFarsi.com |language=fa |title=اولین عکس و اطلاعات سریال دفتر یادداشت رونمایی شد}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://vido.ir/note-book-series-cast |access-date=2024-06-09 |website=vido.ir |language=fa-IR |title=بیوگرافی بازیگران سریال دفتر یادداشت + تریلر و داستان - ویدو}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://namnak.com/daftare-yadasht-serial.p91255 |access-date=2024-06-09 |website=نمناک |language=fa |title=سریال دفتر یادداشت رضا عطاران، کی و چند شنبه ها میاد؟}}</ref> == خەڵاتەکان == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |خەڵات ! scope="col" |ساڵ ! scope="col" |پۆل ! scope="col" |وەرگر ! scope="col" |ئەنجام ! scope="col" class="unsortable" |سەرچاوە(کان) |- ! rowspan="4" scope="row" |[[خەڵاتەکانی حافز]] | rowspan="4" |٢٠٢٤ |باشترین ئەکتەر – زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی کۆمیدی |[[ڕەزا عەتاران]] | {{nom|کاندید نەکرا}} | rowspan="4" |<ref>{{Cite web |date=2024-11-28 |url=https://www.hafezawards.com/23rd-hafez-awards-1403/ |access-date=2025-02-20 |language=fa-IR |title=بیست و سومین دوره جشن حافظ (سال ۱۴۰۳) - جشن حافظ}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-11-18 |url=https://www.isna.ir/news/1403082820846/%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%8تل%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF |access-date=2025-02-20 |website=ایسنا |language=fa |title=نامزدهای تلویزیونی دنیای تصویر اعلام شدند}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-11-23 |url=https://www.mehrnews.com/news/6296697/%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8-%D9%85%D8%B4%D8%AE%D8%B5-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D8%AA%D9%82%D8%AF%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D9%88%D8%AA |access-date=2025-02-03 |website=خبرگزاری مهر |language=fa |title=برگزیدگان جشن حافظ مشخص شدند/ تجلیل از یک بازیگر پیشکسوت}}</ref> |- |باشترین ئەکتەر – زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی کۆمیدی |سوگند خەلیق | {{won|براوە}} |- | rowspan="2" |باشترین دەستکەوتی تەکنیکی و ھونەری |عەلی قازی | {{nom|کاندید نەکرا}} |- |موحسین نەسروڵڵاهی | {{nom|کاندید نەکرا}} |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb title|id=30215638}} * [https://filmnet.ir/contents/sclwAyX/NoteBook-1402 دەفتەری تێبینی] لە [[فیلمنێت]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئێرانییەکان]] [[پۆل:بەرهەمەکانی فیلمنێت]] 3ju01rz3alg6aex6r0ckus4q889uk0w 1680704 1680653 2026-10-05T02:19:55Z Bilalinfo 57400 1680704 wikitext text/x-wiki {{short description|زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ئێرانیی ٢٠٢٣–٢٠٢٤}}{{Infobox television|image=IMG 20231112 221101 881.jpg|native_name={{Infobox name module|fa|دفتر یادداشت}}|genre={{Plainlist| * [[کۆمیدیای دراما|کۆمیدیی]] * [[فیلمی تاوانباری|تاوانکاری]] }}|creator=کیاڕەش ئەسدی‌زاده|writer=مەسعوود خاکباز|starring={{ubl|[[ڕەزا عەتاران]]|حەسەن مەعجونی|[[سۆگول خەلیق]]|کازم سیاحی|مینا ساداتی|زەهرا داوودنژاد|بیژەن بنفشه‌خواه}}|music=بەهنام راد|country={{IRN}}|language=فارسی|num_seasons=١|num_episodes=١٦|producer=حسەین ئەکبەری|cinematography=عەلی قازی|editor=محەمەد نەجاڕیان|runtime=٤٣–٥٣ خولەک|network=[[فیلمنێت]]|first_aired={{Start date|2023|11|17|df=y}}|last_aired={{End date|2024|03|08|df=y}}}} '''دەفتەری تێبینی''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: ‎‎دفتر یادداشت‎) زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی [[ئێران|ئێرانییە]] لە نووسینی مسعود خاکباز و دەرهێنانی کیارش اسدی‌زاده، و ڕۆڵگێڕانی [[ڕەزا عەتاران]]، حەسەن مەعجونی، [[سۆگول خەلیق]]، کازم سیاحی، و مینا ساداتی. یەکەم ئاڵقەی لە ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ لە [[فیلمنێت|فیلم‌‌نێت]] پەخشکرا.<ref>{{Cite AV media|url=https://akharinkhabar.ir/cinema/9831972/%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D9%8BD9%88%D9%86%D8%B3-%D8%B1%D8%B3%D9%85%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA|title=رونمایی از آنونس رسمی سریال «دفتر یادداشت»|date=2023-11-16|access-date=2024-06-09|via=akharinkhabar.ir}}</ref><ref>{{Cite web |last=نیوز |first=فیلم |date=2023-11-15 |url=https://www.filmnews.ir/%d8%a7%d8%ae%d8%a8%d8%a7%d8%b1-%d9%85%d9%87%d9%85/%da%af%d8%b2%d8%a7%d8%b1%d8%b4%db%8c-%d8%af%d8%b1%d8%a8%d8%a7%d8%b1%d9%87-%d8%b3%d8%b1%db%8c%d8%a7%d9%84-%da%a9%d9%85%d8%af%db%8c-%d8%af%d9%81%d8%aa%d8%b1-%db%8c%d8%a7%d8%af%d8%af%d8%a7%d8%b4 |access-date=2024-06-09 |website=فیلم‌نیوز |language=fa-IR |title=گزارشی درباره سریال کمدی «دفتر یادداشت» که جمعه از آن رونمایی می‌شود}}</ref><ref>{{Cite web |last=خرم |first=پویان |date=2023-11-15 |url=https://iranfilmpress.ir/news/28082/%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D9%8BD9%88%D9%86%D8%B3-%D8%B1%D8%B3%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D8%9B/ |access-date=2024-06-09 |website=ایران فیلم پرس |language=fa-IR |title=رونمایی از آنونس رسمی «دفتریادداشت»؛ سریال جدید «فیلم‌نت»}}</ref><ref>{{Cite web |last=ابوطالبی |first=یاسمن |date=2023-12-02 |url=https://mstprint.com/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA/ |access-date=2024-06-09 |website=مهرسام چاپ |language=fa-IR |title=معرفی بازیگران سریال دفتر یادداشت + زمان پخش و داستان}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://gitionline.ir/%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%88-%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AF/ |access-date=2024-06-09 |website=gitionline.ir |title=رونمایی از اولین عکس و اطلاعات سریال «دفتر یادداشت»}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-11-29 |url=https://www.mehrnews.com/news/5952545/%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%8BD9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%DA%A9%D9%85%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AC%D8%AF%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |access-date=2024-06-09 |website=خبرگزاری مهر |language=fa |title=«دفتر یادداشت» را می‌توان با خانواده دید؟/ کمدی‌ای که جدی شده‌است}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-09 |url=https://www.mojnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-6/495039-%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D9%8BD9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%AF |access-date=2024-06-09 |website=خبرگزاری موج |language=fa |title=«دفتر یادداشت» رونمایی شد}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://cinemacinema.ir/home/%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%88-%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4/ |access-date=2024-06-09 |website=cinemacinema.ir |title=اولین عکس و اطلاعات سریال «دفتر یادداشت» رونمایی شد}}</ref> == کورتەی چیرۆک == ئیرەج مەجد ([[ڕەزا عەتاران]]) کە لە گەنجیدا لێکۆڵەرێکی بەناوبانگ بووە، ئێستا بەھۆی نەخۆشیی ئەلزەهایمەر لە شوێنی چاودێریکردنی بەساڵاچووانی منیر صالحی (مینا ساداتی) دەژێت. ڕۆژێکیان، دۆستی نزیکی حەمید موژدە (حسن معجونی) دێتە بەساڵاچوو خانەکە و لەوێوە دەبیاتەوە بۆ ماڵەوە. حمید بۆ ئیرەج ڕوونی دەکاتەوە کە خوشکەکەی پێش چەند مانگێک کۆچی دوایی کردووە و ئەو پارێزەری بووە. حمید ئەو دەفتەری تێبینییەی پێ دەدات کە خوشکەکەی سیمین (ئازیتا حاجیان) بۆی بەجێھێشتووە تا هەموو شتێکی تێدا بنووسێتەوە و لەبیری نەچێتەوە. ئیرەج سوور دەبێت لەسەر ئەوەی حەمید بیباتە ئەو شوێنەی کە خوشکەکەی تێیدا کۆچی دوایی کردووە. کاتێک دەگاتە ئەوێ، نیشانەیەک لەژێر فەرشی ئەو شوێنە دەدۆزێتەوە کە سیمین تێیدا مردووە، نیشانەیەک کە لە دەفتەری تێبینیەکە نووسراوە و سیمین بۆ ڕاگەیاندنی مەترسی یان مردن بەکاری هێناوە. ئیرەج دڵنیایە کە مردنی خوشکەکەی ئاسایی نەبووە و کوژراوە. == ئەکتەرەکان == * [[ڕەزا عەتاران]] وەکوو ئیرەج مەجد * حەسەن مەعجونی وەکوو حەمید مژده * [[سۆگول خەلیق]] وەکوو نازەنین مەجد * کازم سیاحی وەکوو غەراب * مینا ساداتی وەکوو منیر سالحی * زەهرا داوودنژاد وەکوو روح‌ئەنگیز * بیژەن بەنەفشه‌خواه وەکوو ناسر * داریوش کاردان وەکوو بیژن نجفی / شمس * اردشیر رستمی وەکوو تیام * پاشا رستمی وەکوو امیر * آزیتا حاجیان وەکوو سیمین * فریبا متخصص وەکوو شعله ملکی * مریم سعادت وەکوو مهین * شمسی فضل‌الهی وەکوو خانم امانی * فاطمه نیشابوری وەکوو خانم خلیلی * فرنووش نیک‌اندیش وەکوو شاهین دربند * طوفان مهردادیان وەکوو خاوەنکارەکەی شعله * ناهید مسلمی وەکوو<ref>{{Cite web |date=2023-11-16 |url=https://www.isna.ir/news/1402082518404/%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%B9%D8%B7%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%B1%D8%AF%D8%A7 |access-date=2024-06-09 |website=ایسنا |language=fa |title=آغاز پخش «دفتر یادداشت» با بازی رضا عطاران از فردا}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khabarfarsi.com/u/149039515 |access-date=2024-06-09 |website=KhabarFarsi.com |language=fa |title=اولین عکس و اطلاعات سریال دفتر یادداشت رونمایی شد}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://vido.ir/note-book-series-cast |access-date=2024-06-09 |website=vido.ir |language=fa-IR |title=بیوگرافی بازیگران سریال دفتر یادداشت + تریلر و داستان - ویدو}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://namnak.com/daftare-yadasht-serial.p91255 |access-date=2024-06-09 |website=نمناک |language=fa |title=سریال دفتر یادداشت رضا عطاران، کی و چند شنبه ها میاد؟}}</ref> == خەڵاتەکان == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |خەڵات ! scope="col" |ساڵ ! scope="col" |پۆل ! scope="col" |وەرگر ! scope="col" |ئەنجام ! scope="col" class="unsortable" |سەرچاوە(کان) |- ! rowspan="4" scope="row" |[[خەڵاتەکانی حافز]] | rowspan="4" |٢٠٢٤ |باشترین ئەکتەر – زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی کۆمیدی |[[ڕەزا عەتاران]] | {{nom|کاندید نەکرا}} | rowspan="4" |<ref>{{Cite web |date=2024-11-28 |url=https://www.hafezawards.com/23rd-hafez-awards-1403/ |access-date=2025-02-20 |language=fa-IR |title=بیست و سومین دوره جشن حافظ (سال ۱۴۰۳) - جشن حافظ}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-11-18 |url=https://www.isna.ir/news/1403082820846/%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%8تل%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF |access-date=2025-02-20 |website=ایسنا |language=fa |title=نامزدهای تلویزیونی دنیای تصویر اعلام شدند}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-11-23 |url=https://www.mehrnews.com/news/6296697/%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8-%D9%85%D8%B4%D8%AE%D8%B5-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D8%AA%D9%82%D8%AF%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D9%88%D8%AA |access-date=2025-02-03 |website=خبرگزاری مهر |language=fa |title=برگزیدگان جشن حافظ مشخص شدند/ تجلیل از یک بازیگر پیشکسوت}}</ref> |- |باشترین ئەکتەر – زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی کۆمیدی |سوگند خەلیق | {{won|براوە}} |- | rowspan="2" |باشترین دەستکەوتی تەکنیکی و ھونەری |عەلی قازی | {{nom|کاندید نەکرا}} |- |موحسین نەسروڵڵاهی | {{nom|کاندید نەکرا}} |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb title|id=30215638}} * [https://filmnet.ir/contents/sclwAyX/NoteBook-1402 دەفتەری تێبینی] لە [[فیلمنێت]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئێرانییەکان]] [[پۆل:بەرهەمەکانی فیلمنێت]] p95kauko21t97rcp9reejpl9v3j2uxt 1 304992 1680697 2026-10-05T01:49:18Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680697 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ژووری بازرگانی و پیشەسازیی سلێمانی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680696 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20260323021648/https://www.sulcci.com/51795/ بۆ https://www.sulcci.com/51795/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠١:٤٩، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 6ztpl7vyttcotomrj5xdazzktw6urn6 0 304993 1680700 2026-10-05T02:12:15Z Bilalinfo 57400 پەڕەی دروست کرد بە «{{Infobox person|name=سۆگل خەلیق|image=SogolKhaligh.jpg|caption=سۆگل خەلیق لە چلەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]]|native_name=|nationality=[[گەلانی ئێران|ئێرانی]]|birth_date={{Birth date and age|1988|11|07}}|birth_place=[[تاران]]، [[ئێران]]|death_date=|death_place=|residence=|resting_place=|other_names=|education=بەکالۆریۆس لە دەرهێنانی شانۆ<ref name="Taag...»ەوە 1680700 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=سۆگل خەلیق|image=SogolKhaligh.jpg|caption=سۆگل خەلیق لە چلەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]]|native_name=|nationality=[[گەلانی ئێران|ئێرانی]]|birth_date={{Birth date and age|1988|11|07}}|birth_place=[[تاران]]، [[ئێران]]|death_date=|death_place=|residence=|resting_place=|other_names=|education=بەکالۆریۆس لە دەرهێنانی شانۆ<ref name="TaaghcheBio" />|alma_mater=زانکۆی هونەری تاران|occupation=خانمە ئەکتەر|years_active=٢٠١١–ئێستا|spouse=|children=|influences=|influenced=|website=}} '''سۆگول خەلیق''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: سوگل خلیق؛ لە دایکبووی ٧ی تشرینی دووەمی ١٩٨٨)<ref>{{cite web |url=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=139803010000/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210410090042/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=139803010000/ |archive-date=۱۰ آوریل ۲۰۲۱ |access-date=2020-07-13 |website=www.sourehcinema.com |title=. : Iranian Movie DataBase سوگل خلیق :. |url-status=live}}</ref> ئەکتەرێکی [[ئێران|ئێرانییە]] و دەرچووی بەشی دەرهێنانی شانۆیە لە ئاستی [[بەکالۆریۆس]] لە کۆلێژی سینەما و شانۆی زانکۆی هونەری تاران.<ref>{{cite web |url=https://davatonline.ir/content/138819/بیوگرافی-کامل-سوگل-خلیق-بازیگر-سریال-دلدار |archive-url=https://web.archive.org/web/20190512145623/http://davatonline.ir/content/138819/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%8D-%D8%B3%D9%88%DA%AF%D9%84-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%82-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%8D-%D8%AF%D9%84%D8%AF%D8%A7%D8%B1 |archive-date=۱۲ مه ۲۰۱۹ |access-date=2019-06-08 |website=دوات آنلاین - پایگاه خبری و تحلیلی {{!}} DavatOnline News Agancy |language=fa |title=بیوگرافی کامل سوگل خلیق بازیگر نقش رونا در سریال دلدار |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=ها |author= |first=اخبار استان |date=۱ خرداد ۱۳۹۸ |url=http://ostanha.tabnak.ir/fa/news/747633 |access-date=2020-09-19 |website=fa |language=fa |title=گفتگو با سوگل خلیق بازیگر نقش رونا در سریال دل‌دار}}</ref> == ژیاننامە == لە ٧ی تشرینی دووەمی ١٩٨٨ لە [[تاران]] لەدایکبووە. لە کۆلێژی سینەما و شانۆی زانکۆی هونەری تاران لە بەشی دەرهێنان خوێندوویەتی و بڕوانامەی بەکالۆریۆسی بەدەستهێناوە.<ref name="TaaghcheBio">{{cite web |url=https://taaghche.com/author/سوگل-خلیق |access-date=۳۱ شهریور ۱۴۰۵ |website=طاقچه |language=fa |title=سوگل خلیق؛ زندگی‌نامه و معرفی آثار}}</ref> چالاکی هونەری خەلیق بە شانۆ دەستی پێکرد و لە نمایشەکانی وەک «قصه ظهر جمعه»، «روزهای بی‌باران» و «پدر» ڕۆڵی گێڕاوە. یەکەم ئامادەبوونی لە سینەمادا لە ساڵی ٢٠١٤دا بوو بە فیلمی ''دو'' بە دەرهێنانی سوهایلا گوڵستانی.<ref name="TaaghcheBio" /> یەکەم ئەزموونی تەلەڤیزیۆنی خۆی بە زنجیرەی ''پرواز در ارتفاع صفر'' تێپەڕاند و دوای ئەوە لە ''محکومین''، ''نجوا'' و ''دل‌‌دار'' بەشدار بوو. لە زنجیرەکانی ''هم‌گناه''، ''سیاوش''، ''قبله عالم'' و ''[[دەفتەری تێبینی (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|دەفتەری تێبینی]]'' ڕۆڵی گێڕا. لە ''هم‌گناه'' ڕۆڵی سیما صبوری و لە ''[[دەفتەری تێبینی (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|دەفتەری تێبینی]]'' ڕۆڵی نازەنینی گێڕا.<ref name="TaaghcheBio" /> لە ساڵی ٢٠٢٤، بۆ ڕۆڵگێڕانی لە ''[[دەفتەری تێبینی (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|دەفتەری تێبینی]]'' خەڵاتی بەرزترین ئەکتەری ژنی کۆمیدی لە بیست و سێیەمین خولی [[خەڵاتەکانی حافز|ئاهەنگی حافز]] وەرگرت.<ref name="Hafez1403">{{cite web |date=۴ آذر ۱۴۰۳ |url=https://fa2.ifilmtv.ir/News/Content/85313 |access-date=۳۱ شهریور ۱۴۰۵ |website=آی‌فیلم ۲ |language=fa |title=برگزیدگان جشن حافظ 1403 معرفی شدند}}</ref> سەرەڕای ئەکتەری، لە خوێندنەوەی کتێبی دەنگیشدا چالاکی هەیە. لە بەرهەمەکانی لەم بوارەدا دەکرێت ئاماژە بە ''مثل همه عصرها'' و ''طعم گس خرمالو'' نووسینی زۆیا پیرزاد و ''کتابخانه نیمه‌شب'' نووسینی مەت هەیگ بكرێت.<ref name="TaaghcheBio" /> == فیلمۆگرافی == '''سینەما''' {| class="wikitable" !ساڵ !ناو !دەرهێنەر !تێبینییەکان |- |2025 |سومری ها |کاوه سجادی حسینی | |- |2023 |آبستن |مصطفی تنابنده ، محمد تنابنده | |- |2021 |شب طلایی |یوسف حاتمی‌کیا |<ref>{{cite web |date= |url=https://www.ilna.news/fa/tiny/news-1187499 |access-date= |title=رونمایی از لوگو و تیزر فیلم «شب طلایی» |publisher=خبرگزاری ایلنا}}</ref> |- |2021 |آخرین تولد |[[نەوید مەحموودی]] | |- |2019 |مردن در آب مطهر |[[نەوید مەحموودی]] | |- |2017 |ماهور |مجید نیامراد | |- |2015 |خماری |داریوش غذبانی | |- |2014 |در سکوت |ژرژ هاشم‌زاده | |- |2014 |دو |سهیلا گلستانی | |} '''زنجیرەی نمایشی ماڵەوە''' {| class="wikitable" !ساڵ !ناو !دەرهێنەر !ڕۆڵ |- |2026 |شکوفه های گیلاس |علی احمدی | |- |2025 |کارناوال |رامبد جوان |میوان |- |2025 |برتا: داستان یک اسلحه |امیرحسین ترابی |بەهار |- |2025 |هزار و یک شب |مصطفی کیایی |سایە |- |2025 |شکارگاه |[[نیما جاویدی]] |گۆڵاب |- |2023 |[[دەفتەری تێبینی (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|''دەفتەری تێبینی'']] |کیارش اسدی‌زاده |نازنین |- |2021 |قبله عالم |حامد محمدی |مونس‌السلطنه |- |2020 |سیاوش |سروش محمدزاده |جیران |- |2019 |هم‌گناه |مصطفی کیایی |سیما |} '''تەلەڤیزیۆن''' {| class="wikitable" !ساڵ !ناو !دەرهێنەر !تێبینییەکان |- |2019 |دل‌دار |[[جەمشید مەحموودی]] و [[نەوید مەحموودی]] |<ref name="ostanha.tabnak.ir">{{cite web |last=ها |first=اخبار استان |date=۱ اردیبهشت ۱۳۹۸ |url=http://ostanha.tabnak.ir/fa/news/747633 |access-date=2019-06-08 |website=fa |language=fa |title=گفتگو با سوگل خلیق بازیگر نقش رونا در سریال دل‌دار}}</ref> |- |2018 |نجوا |ابراهیم شیبانی | |- |2017 |محکومین |سیدجمال سیدحاتمی | |- |2017 |پرواز در ارتفاع صفر |عبدالحسن برزیده | |} '''شانۆ''' {| class="wikitable" !ساڵ !ناو !دەرهێنەر !هۆڵ |- |2025 |خون‌نگار |مهیار علیزاده |تالار وحدت |- |2024 |آدمبچه |جابر رمضانی |ایرانشهر، سالن استاد سمندریان |- |2023 |پدر |آروند دشت آرای |تئاتر شهر، سالن اصلی |- |2019 |سوختن |علیرضا آرا و علیرضا اولیایی |ایرانشهر، سالن استاد ناظرزاده |- |2018 |خروس لاری |امید سهرابی |ایرانشهر، سالن استاد ناظرزاده |- |2017 |اهالی هوا |دیانا فتحی |تئاتر شهر، پلاتو اجرا |- |2017 |عاقبت عشاق سینه‌چاک |بهرام تشکر |تماشاخانه پالیز |- |2017 |و خداوند «هایم» را فراموش کرده است |هامون سیدی |خانه هنرمندان، سالن استاد انتظامی |- |2016 |روزهای بی باران |امین بهروزی |تئاتر شهر، سالن سایه |- |2015 |او شمال من جنوب من شرق و غرب من بود |محمد ولیزادگان |تئاتر باران |- |2015 |خانه آقای کرمی |امیر اخوین |تئاتر باران |- |2014 |قصه ظهر جمعه |محمد مساوات |تئاتر شهر، سالن قشقایی |- |2012 |عکس اتفاق عزیز |محمد مساوات |تالار ماه، حوزه هنری |- |2012 |بازیخانه قیاس‌الدین ‌مع‌الفارق |محمد مساوات |تالار مولوی، سالن اصلی |- |2012 |این روبان سیاه |محمد مساوات |تئاتر شهر، کارگاه نمایش |} '''فیلمی کورت''' {| class="wikitable" !ساڵ !ناو !دەرهێنەر |- |2019 |سقف کاذب |محسن نجفی مهری |- |2013 |یه اتفاق نه چندان ساده |وحید رابودان |} == خەڵات و ڕێزلێنان == {| class="wikitable" !ساڵ !ئەنجام !ناوی خەڵات !پۆل !بەرهەم !سەرچاوە |- |2024| {{won}} |بیست و سێیەمین خولی [[خەڵاتەکانی حافز]] |باشترین ئەکتەری ژنی کۆمیدی |[[دەفتەری تێبینی (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|''دەفتەری تێبینی'']] |<ref>{{cite news|date=۳ آذر ۱۴۰۳|title=«سوگل خلیق» بهترین بازیگر زن کمدی جشن حافظ شد|url=https://akharinkhabar.ir/cinema/10299575/سوگل-خلیق-بهترین-بازیگر-زن-کمدی-جشن-حافظ-شد}}</ref> |- |2021| {{nominated}} |بیست و یەکەمین خولی [[خەڵاتەکانی حافز]] |باشترین ئەکتەری ژنی دراما |هم‌گناه |<ref>{{cite news|title=نامزدهای بخش تلویزیون بیست و یکمین جشن حافظ چه کسانی هستند؟|url=https://borna.news/fa/news/1260766/نامزدهای-بخش-تلویزیون-بیست-و-یکمین-جشن-حافظ-چه-کسانی-هستند|agency=خبرگزاری برنا|date=۲۳ آبان ۱۴۰۰|access-date=۴ مهر ۱۴۰۵}}</ref> |- |2016| {{nominated}} |هەژدەیەمین ئاهەنگی سینەمای ئێران |باشترین ئەکتەری ڕۆڵی پاڵپشتی ژن |دو |<ref>{{cite news|title=معرفی نامزدهای هجدهمین جشن خانه سینما|url=https://www.honaronline.ir/بخش-اخبار-6/86420-معرفی-نامزدهای-هجدهمین-جشن-خانه-سینما|agency=هنرآنلاین|date=۷ شهریور ۱۳۹۵|access-date=۴ مهر ۱۴۰۵}}</ref> |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://jamejamdaily.ir/?nid=5390&pid=6&type=0 ماڵپەڕی ڕۆژنامەی جام جم] * [https://www.instagram.com/sogolkhaligh/?hl=ar سۆگول خەلیق] لە [[ئینستاگرام]] * [[imdbname:11345701|سۆگول خەلیق]] لە [[بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان|imdb]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] 13r2a6j99em714e6a1ppm2izhms2g33 1680701 1680700 2026-10-05T02:15:52Z Bilalinfo 57400 /* خەڵات و ڕێزلێنان */ 1680701 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=سۆگل خەلیق|image=SogolKhaligh.jpg|caption=سۆگل خەلیق لە چلەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]]|native_name=|nationality=[[گەلانی ئێران|ئێرانی]]|birth_date={{Birth date and age|1988|11|07}}|birth_place=[[تاران]]، [[ئێران]]|death_date=|death_place=|residence=|resting_place=|other_names=|education=بەکالۆریۆس لە دەرهێنانی شانۆ<ref name="TaaghcheBio" />|alma_mater=زانکۆی هونەری تاران|occupation=خانمە ئەکتەر|years_active=٢٠١١–ئێستا|spouse=|children=|influences=|influenced=|website=}} '''سۆگول خەلیق''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: سوگل خلیق؛ لە دایکبووی ٧ی تشرینی دووەمی ١٩٨٨)<ref>{{cite web |url=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=139803010000/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210410090042/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=139803010000/ |archive-date=۱۰ آوریل ۲۰۲۱ |access-date=2020-07-13 |website=www.sourehcinema.com |title=. : Iranian Movie DataBase سوگل خلیق :. |url-status=live}}</ref> ئەکتەرێکی [[ئێران|ئێرانییە]] و دەرچووی بەشی دەرهێنانی شانۆیە لە ئاستی [[بەکالۆریۆس]] لە کۆلێژی سینەما و شانۆی زانکۆی هونەری تاران.<ref>{{cite web |url=https://davatonline.ir/content/138819/بیوگرافی-کامل-سوگل-خلیق-بازیگر-سریال-دلدار |archive-url=https://web.archive.org/web/20190512145623/http://davatonline.ir/content/138819/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%8D-%D8%B3%D9%88%DA%AF%D9%84-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%82-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%8D-%D8%AF%D9%84%D8%AF%D8%A7%D8%B1 |archive-date=۱۲ مه ۲۰۱۹ |access-date=2019-06-08 |website=دوات آنلاین - پایگاه خبری و تحلیلی {{!}} DavatOnline News Agancy |language=fa |title=بیوگرافی کامل سوگل خلیق بازیگر نقش رونا در سریال دلدار |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=ها |author= |first=اخبار استان |date=۱ خرداد ۱۳۹۸ |url=http://ostanha.tabnak.ir/fa/news/747633 |access-date=2020-09-19 |website=fa |language=fa |title=گفتگو با سوگل خلیق بازیگر نقش رونا در سریال دل‌دار}}</ref> == ژیاننامە == لە ٧ی تشرینی دووەمی ١٩٨٨ لە [[تاران]] لەدایکبووە. لە کۆلێژی سینەما و شانۆی زانکۆی هونەری تاران لە بەشی دەرهێنان خوێندوویەتی و بڕوانامەی بەکالۆریۆسی بەدەستهێناوە.<ref name="TaaghcheBio">{{cite web |url=https://taaghche.com/author/سوگل-خلیق |access-date=۳۱ شهریور ۱۴۰۵ |website=طاقچه |language=fa |title=سوگل خلیق؛ زندگی‌نامه و معرفی آثار}}</ref> چالاکی هونەری خەلیق بە شانۆ دەستی پێکرد و لە نمایشەکانی وەک «قصه ظهر جمعه»، «روزهای بی‌باران» و «پدر» ڕۆڵی گێڕاوە. یەکەم ئامادەبوونی لە سینەمادا لە ساڵی ٢٠١٤دا بوو بە فیلمی ''دو'' بە دەرهێنانی سوهایلا گوڵستانی.<ref name="TaaghcheBio" /> یەکەم ئەزموونی تەلەڤیزیۆنی خۆی بە زنجیرەی ''پرواز در ارتفاع صفر'' تێپەڕاند و دوای ئەوە لە ''محکومین''، ''نجوا'' و ''دل‌‌دار'' بەشدار بوو. لە زنجیرەکانی ''هم‌گناه''، ''سیاوش''، ''قبله عالم'' و ''[[دەفتەری تێبینی (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|دەفتەری تێبینی]]'' ڕۆڵی گێڕا. لە ''هم‌گناه'' ڕۆڵی سیما صبوری و لە ''[[دەفتەری تێبینی (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|دەفتەری تێبینی]]'' ڕۆڵی نازەنینی گێڕا.<ref name="TaaghcheBio" /> لە ساڵی ٢٠٢٤، بۆ ڕۆڵگێڕانی لە ''[[دەفتەری تێبینی (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|دەفتەری تێبینی]]'' خەڵاتی بەرزترین ئەکتەری ژنی کۆمیدی لە بیست و سێیەمین خولی [[خەڵاتەکانی حافز|ئاهەنگی حافز]] وەرگرت.<ref name="Hafez1403">{{cite web |date=۴ آذر ۱۴۰۳ |url=https://fa2.ifilmtv.ir/News/Content/85313 |access-date=۳۱ شهریور ۱۴۰۵ |website=آی‌فیلم ۲ |language=fa |title=برگزیدگان جشن حافظ 1403 معرفی شدند}}</ref> سەرەڕای ئەکتەری، لە خوێندنەوەی کتێبی دەنگیشدا چالاکی هەیە. لە بەرهەمەکانی لەم بوارەدا دەکرێت ئاماژە بە ''مثل همه عصرها'' و ''طعم گس خرمالو'' نووسینی زۆیا پیرزاد و ''کتابخانه نیمه‌شب'' نووسینی مەت هەیگ بكرێت.<ref name="TaaghcheBio" /> == فیلمۆگرافی == '''سینەما''' {| class="wikitable" !ساڵ !ناو !دەرهێنەر !تێبینییەکان |- |2025 |سومری ها |کاوه سجادی حسینی | |- |2023 |آبستن |مصطفی تنابنده ، محمد تنابنده | |- |2021 |شب طلایی |یوسف حاتمی‌کیا |<ref>{{cite web |date= |url=https://www.ilna.news/fa/tiny/news-1187499 |access-date= |title=رونمایی از لوگو و تیزر فیلم «شب طلایی» |publisher=خبرگزاری ایلنا}}</ref> |- |2021 |آخرین تولد |[[نەوید مەحموودی]] | |- |2019 |مردن در آب مطهر |[[نەوید مەحموودی]] | |- |2017 |ماهور |مجید نیامراد | |- |2015 |خماری |داریوش غذبانی | |- |2014 |در سکوت |ژرژ هاشم‌زاده | |- |2014 |دو |سهیلا گلستانی | |} '''زنجیرەی نمایشی ماڵەوە''' {| class="wikitable" !ساڵ !ناو !دەرهێنەر !ڕۆڵ |- |2026 |شکوفه های گیلاس |علی احمدی | |- |2025 |کارناوال |رامبد جوان |میوان |- |2025 |برتا: داستان یک اسلحه |امیرحسین ترابی |بەهار |- |2025 |هزار و یک شب |مصطفی کیایی |سایە |- |2025 |شکارگاه |[[نیما جاویدی]] |گۆڵاب |- |2023 |[[دەفتەری تێبینی (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|''دەفتەری تێبینی'']] |کیارش اسدی‌زاده |نازنین |- |2021 |قبله عالم |حامد محمدی |مونس‌السلطنه |- |2020 |سیاوش |سروش محمدزاده |جیران |- |2019 |هم‌گناه |مصطفی کیایی |سیما |} '''تەلەفیزیۆن''' {| class="wikitable" !ساڵ !ناو !دەرهێنەر !تێبینییەکان |- |2019 |دل‌دار |[[جەمشید مەحموودی]] و [[نەوید مەحموودی]] |<ref name="ostanha.tabnak.ir">{{cite web |last=ها |first=اخبار استان |date=۱ اردیبهشت ۱۳۹۸ |url=http://ostanha.tabnak.ir/fa/news/747633 |access-date=2019-06-08 |website=fa |language=fa |title=گفتگو با سوگل خلیق بازیگر نقش رونا در سریال دل‌دار}}</ref> |- |2018 |نجوا |ابراهیم شیبانی | |- |2017 |محکومین |سیدجمال سیدحاتمی | |- |2017 |پرواز در ارتفاع صفر |عبدالحسن برزیده | |} '''شانۆ''' {| class="wikitable" !ساڵ !ناو !دەرهێنەر !هۆڵ |- |2025 |خون‌نگار |مهیار علیزاده |تالار وحدت |- |2024 |آدمبچه |جابر رمضانی |ایرانشهر، سالن استاد سمندریان |- |2023 |پدر |آروند دشت آرای |تئاتر شهر، سالن اصلی |- |2019 |سوختن |علیرضا آرا و علیرضا اولیایی |ایرانشهر، سالن استاد ناظرزاده |- |2018 |خروس لاری |امید سهرابی |ایرانشهر، سالن استاد ناظرزاده |- |2017 |اهالی هوا |دیانا فتحی |تئاتر شهر، پلاتو اجرا |- |2017 |عاقبت عشاق سینه‌چاک |بهرام تشکر |تماشاخانه پالیز |- |2017 |و خداوند «هایم» را فراموش کرده است |هامون سیدی |خانه هنرمندان، سالن استاد انتظامی |- |2016 |روزهای بی باران |امین بهروزی |تئاتر شهر، سالن سایه |- |2015 |او شمال من جنوب من شرق و غرب من بود |محمد ولیزادگان |تئاتر باران |- |2015 |خانه آقای کرمی |امیر اخوین |تئاتر باران |- |2014 |قصه ظهر جمعه |محمد مساوات |تئاتر شهر، سالن قشقایی |- |2012 |عکس اتفاق عزیز |محمد مساوات |تالار ماه، حوزه هنری |- |2012 |بازیخانه قیاس‌الدین ‌مع‌الفارق |محمد مساوات |تالار مولوی، سالن اصلی |- |2012 |این روبان سیاه |محمد مساوات |تئاتر شهر، کارگاه نمایش |} '''فیلمی کورت''' {| class="wikitable" !ساڵ !ناو !دەرهێنەر |- |2019 |سقف کاذب |محسن نجفی مهری |- |2013 |یه اتفاق نه چندان ساده |وحید رابودان |} == خەڵات و ڕێزلێنان == {| class="wikitable sortable" !ساڵ !ئەنجام !ناوی خەڵات !پۆل !بەرهەم ! class="unsortable" |سەرچاوە |- |٢٠٢٤ | {{won|براوە}} |بیست و سێیەمین خولی [[خەڵاتەکانی حافز]] |باشترین ئەکتەری ژنی کۆمیدی |''[[دەفتەری تێبینی (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|دەفتەری تێبینی]]'' |<ref>{{cite news |date=۳ آذر ۱۴۰۳ |title=«سوگل خلیق» بهترین بازیگر زن کمدی جشن حافظ شد |url=https://akharinkhabar.ir/cinema/10299575/سوگل-خلیق-بهترین-بازیگر-زن-کمدی-جشن-حافظ-شد}}</ref> |- |٢٠٢١ | {{nom|کاندید نەکرا}} |بیست و یەکەمین خولی [[خەڵاتەکانی حافز]] |باشترین ئەکتەری ژنی دراما |''ھەمگوناھ'' |<ref>{{cite news |title=نامزدهای بخش تلویزیون بیست و یکمین جشن حافظ چه کسانی هستند؟ |url=https://borna.news/fa/news/1260766/نامزدهای-بخش-تلویزیون-بیست-و-یکمین-جشن-حافظ-چه-کسانی-هستند |agency=خبرگزاری برنا |date=۲۳ آبان ۱۴۰۰ |access-date=۴ مهر ۱۴۰۵}}</ref> |- |٢٠١٦ | {{nom|کاندید نەکرا}} |ھەژدەیەمین ئاھەنگی سینەمای ئێران |باشترین ئەکتەری ڕۆڵی پاڵپشتی ژن |''دوو'' |<ref>{{cite news |title=معرفی نامزدهای هجدهمین جشن خانه سینما |url=https://www.honaronline.ir/بخش-اخبار-6/86420-معرفی-نامزدهای-هجدهمین-جشن-خانه-سینما |agency=هنرآنلاین |date=۷ شهریور ۱۳۹۵ |access-date=۴ مهر ۱۴۰۵}}</ref> |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://jamejamdaily.ir/?nid=5390&pid=6&type=0 ماڵپەڕی ڕۆژنامەی جام جم] * [https://www.instagram.com/sogolkhaligh/?hl=ar سۆگول خەلیق] لە [[ئینستاگرام]] * [[imdbname:11345701|سۆگول خەلیق]] لە [[بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان|imdb]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] 4hywkoyhpsqinglicoyoiswk61g7cba 1680702 1680701 2026-10-05T02:17:10Z Bilalinfo 57400 1680702 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=سۆگل خەلیق|image=SogolKhaligh.jpg|caption=سۆگل خەلیق لە چلەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]]|native_name=|nationality=[[گەلانی ئێران|ئێرانی]]|birth_date={{Birth date and age|1988|11|07}}|birth_place=[[تاران]]، [[ئێران]]|death_date=|death_place=|residence=|resting_place=|other_names=|education=بەکالۆریۆس لە دەرهێنانی شانۆ<ref name="TaaghcheBio" />|alma_mater=زانکۆی هونەری تاران|occupation=خانمە ئەکتەر|years_active=٢٠١١–ئێستا|spouse=|children=|influences=|influenced=|website=}} '''سۆگول خەلیق''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: سوگل خلیق؛ لە دایکبووی ٧ی تشرینی دووەمی ١٩٨٨)<ref>{{cite web |url=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=139803010000/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210410090042/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=139803010000/ |archive-date=۱۰ آوریل ۲۰۲۱ |access-date=2020-07-13 |website=www.sourehcinema.com |title=. : Iranian Movie DataBase سوگل خلیق :. |url-status=live}}</ref> ئەکتەرێکی [[ئێران|ئێرانییە]] و دەرچووی بەشی دەرهێنانی شانۆیە لە ئاستی [[بەکالۆریۆس]] لە کۆلێژی سینەما و شانۆی زانکۆی هونەری تاران.<ref>{{cite web |url=https://davatonline.ir/content/138819/بیوگرافی-کامل-سوگل-خلیق-بازیگر-سریال-دلدار |archive-url=https://web.archive.org/web/20190512145623/http://davatonline.ir/content/138819/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%8D-%D8%B3%D9%88%DA%AF%D9%84-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%82-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%8D-%D8%AF%D9%84%D8%AF%D8%A7%D8%B1 |archive-date=۱۲ مه ۲۰۱۹ |access-date=2019-06-08 |website=دوات آنلاین - پایگاه خبری و تحلیلی {{!}} DavatOnline News Agancy |language=fa |title=بیوگرافی کامل سوگل خلیق بازیگر نقش رونا در سریال دلدار |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=ها |author= |first=اخبار استان |date=۱ خرداد ۱۳۹۸ |url=http://ostanha.tabnak.ir/fa/news/747633 |access-date=2020-09-19 |website=fa |language=fa |title=گفتگو با سوگل خلیق بازیگر نقش رونا در سریال دل‌دار}}</ref> == ژیاننامە == لە ٧ی تشرینی دووەمی ١٩٨٨ لە [[تاران]] لەدایکبووە. لە کۆلێژی سینەما و شانۆی زانکۆی هونەری تاران لە بەشی دەرهێنان خوێندوویەتی و بڕوانامەی بەکالۆریۆسی بەدەستهێناوە.<ref name="TaaghcheBio">{{cite web |url=https://taaghche.com/author/سوگل-خلیق |access-date=۳۱ شهریور ۱۴۰۵ |website=طاقچه |language=fa |title=سوگل خلیق؛ زندگی‌نامه و معرفی آثار}}</ref> چالاکی هونەری خەلیق بە شانۆ دەستی پێکرد و لە نمایشەکانی وەک «قصه ظهر جمعه»، «روزهای بی‌باران» و «پدر» ڕۆڵی گێڕاوە. یەکەم ئامادەبوونی لە سینەمادا لە ساڵی ٢٠١٤دا بوو بە فیلمی ''دو'' بە دەرهێنانی سوهایلا گوڵستانی.<ref name="TaaghcheBio" /> یەکەم ئەزموونی تەلەڤیزیۆنی خۆی بە زنجیرەی ''پرواز در ارتفاع صفر'' تێپەڕاند و دوای ئەوە لە ''محکومین''، ''نجوا'' و ''دل‌‌دار'' بەشدار بوو. لە زنجیرەکانی ''هم‌گناه''، ''سیاوش''، ''قبله عالم'' و ''[[دەفتەری تێبینی (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|دەفتەری تێبینی]]'' ڕۆڵی گێڕا. لە ''هم‌گناه'' ڕۆڵی سیما صبوری و لە ''[[دەفتەری تێبینی (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|دەفتەری تێبینی]]'' ڕۆڵی نازەنینی گێڕا.<ref name="TaaghcheBio" /> لە ساڵی ٢٠٢٤، بۆ ڕۆڵگێڕانی لە ''[[دەفتەری تێبینی (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|دەفتەری تێبینی]]'' خەڵاتی بەرزترین ئەکتەری ژنی کۆمیدی لە بیست و سێیەمین خولی [[خەڵاتەکانی حافز|ئاهەنگی حافز]] وەرگرت.<ref name="Hafez1403">{{cite web |date=۴ آذر ۱۴۰۳ |url=https://fa2.ifilmtv.ir/News/Content/85313 |access-date=۳۱ شهریور ۱۴۰۵ |website=آی‌فیلم ۲ |language=fa |title=برگزیدگان جشن حافظ 1403 معرفی شدند}}</ref> سەرەڕای ئەکتەری، لە خوێندنەوەی کتێبی دەنگیشدا چالاکی هەیە. لە بەرهەمەکانی لەم بوارەدا دەکرێت ئاماژە بە ''مثل همه عصرها'' و ''طعم گس خرمالو'' نووسینی زۆیا پیرزاد و ''کتابخانه نیمه‌شب'' نووسینی مەت هەیگ بكرێت.<ref name="TaaghcheBio" /> == فیلمۆگرافی == '''سینەما''' {| class="wikitable" !ساڵ !ناو !دەرهێنەر !تێبینییەکان |- |2025 |سومری ها |کاوه سجادی حسینی | |- |2023 |آبستن |مصطفی تنابنده ، محمد تنابنده | |- |2021 |شب طلایی |یوسف حاتمی‌کیا |<ref>{{cite web |date= |url=https://www.ilna.news/fa/tiny/news-1187499 |access-date= |title=رونمایی از لوگو و تیزر فیلم «شب طلایی» |publisher=خبرگزاری ایلنا}}</ref> |- |2021 |آخرین تولد |[[نەوید مەحموودی]] | |- |2019 |مردن در آب مطهر |[[نەوید مەحموودی]] | |- |2017 |ماهور |مجید نیامراد | |- |2015 |خماری |داریوش غذبانی | |- |2014 |در سکوت |ژرژ هاشم‌زاده | |- |2014 |دو |سهیلا گلستانی | |} '''زنجیرەی نمایشی ماڵەوە''' {| class="wikitable" !ساڵ !ناو !دەرهێنەر !ڕۆڵ |- |2026 |شکوفه های گیلاس |علی احمدی | |- |2025 |کارناوال |رامبد جوان |میوان |- |2025 |برتا: داستان یک اسلحه |امیرحسین ترابی |بەهار |- |2025 |هزار و یک شب |مصطفی کیایی |سایە |- |2025 |شکارگاه |[[نیما جاویدی]] |گۆڵاب |- |2023 |[[دەفتەری تێبینی (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|''دەفتەری تێبینی'']] |کیارش اسدی‌زاده |نازنین |- |2021 |قبله عالم |حامد محمدی |مونس‌السلطنه |- |2020 |سیاوش |سروش محمدزاده |جیران |- |2019 |هم‌گناه |مصطفی کیایی |سیما |} '''تەلەفیزیۆن''' {| class="wikitable" !ساڵ !ناو !دەرهێنەر !تێبینییەکان |- |2019 |دل‌دار |[[جەمشید مەحموودی]] و [[نەوید مەحموودی]] |<ref name="ostanha.tabnak.ir">{{cite web |last=ها |first=اخبار استان |date=۱ اردیبهشت ۱۳۹۸ |url=http://ostanha.tabnak.ir/fa/news/747633 |access-date=2019-06-08 |website=fa |language=fa |title=گفتگو با سوگل خلیق بازیگر نقش رونا در سریال دل‌دار}}</ref> |- |2018 |نجوا |ابراهیم شیبانی | |- |2017 |محکومین |سیدجمال سیدحاتمی | |- |2017 |پرواز در ارتفاع صفر |عبدالحسن برزیده | |} '''شانۆ''' {| class="wikitable" !ساڵ !ناو !دەرهێنەر !هۆڵ |- |2025 |خون‌نگار |مهیار علیزاده |تالار وحدت |- |2024 |آدمبچه |جابر رمضانی |ایرانشهر، سالن استاد سمندریان |- |2023 |پدر |آروند دشت آرای |تئاتر شهر، سالن اصلی |- |2019 |سوختن |علیرضا آرا و علیرضا اولیایی |ایرانشهر، سالن استاد ناظرزاده |- |2018 |خروس لاری |امید سهرابی |ایرانشهر، سالن استاد ناظرزاده |- |2017 |اهالی هوا |دیانا فتحی |تئاتر شهر، پلاتو اجرا |- |2017 |عاقبت عشاق سینه‌چاک |بهرام تشکر |تماشاخانه پالیز |- |2017 |و خداوند «هایم» را فراموش کرده است |هامون سیدی |خانه هنرمندان، سالن استاد انتظامی |- |2016 |روزهای بی باران |امین بهروزی |تئاتر شهر، سالن سایه |- |2015 |او شمال من جنوب من شرق و غرب من بود |محمد ولیزادگان |تئاتر باران |- |2015 |خانه آقای کرمی |امیر اخوین |تئاتر باران |- |2014 |قصه ظهر جمعه |محمد مساوات |تئاتر شهر، سالن قشقایی |- |2012 |عکس اتفاق عزیز |محمد مساوات |تالار ماه، حوزه هنری |- |2012 |بازیخانه قیاس‌الدین ‌مع‌الفارق |محمد مساوات |تالار مولوی، سالن اصلی |- |2012 |این روبان سیاه |محمد مساوات |تئاتر شهر، کارگاه نمایش |} '''فیلمی کورت''' {| class="wikitable" !ساڵ !ناو !دەرهێنەر |- |2019 |سقف کاذب |محسن نجفی مهری |- |2013 |یه اتفاق نه چندان ساده |وحید رابودان |} == خەڵات و ڕێزلێنان == {| class="wikitable sortable" !ساڵ !ئەنجام !ناوی خەڵات !پۆل !بەرهەم ! class="unsortable" |سەرچاوە |- |٢٠٢٤ | {{won|براوە}} |بیست و سێیەمین خولی [[خەڵاتەکانی حافز]] |باشترین ئەکتەری ژنی کۆمیدی |''[[دەفتەری تێبینی (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|دەفتەری تێبینی]]'' |<ref>{{cite news |date=۳ آذر ۱۴۰۳ |title=«سوگل خلیق» بهترین بازیگر زن کمدی جشن حافظ شد |url=https://akharinkhabar.ir/cinema/10299575/سوگل-خلیق-بهترین-بازیگر-زن-کمدی-جشن-حافظ-شد}}</ref> |- |٢٠٢١ | {{nom|کاندید نەکرا}} |بیست و یەکەمین خولی [[خەڵاتەکانی حافز]] |باشترین ئەکتەری ژنی دراما |''ھەمگوناھ'' |<ref>{{cite news |title=نامزدهای بخش تلویزیون بیست و یکمین جشن حافظ چه کسانی هستند؟ |url=https://borna.news/fa/news/1260766/نامزدهای-بخش-تلویزیون-بیست-و-یکمین-جشن-حافظ-چه-کسانی-هستند |agency=خبرگزاری برنا |date=۲۳ آبان ۱۴۰۰ |access-date=۴ مهر ۱۴۰۵}}</ref> |- |٢٠١٦ | {{nom|کاندید نەکرا}} |ھەژدەیەمین ئاھەنگی سینەمای ئێران |باشترین ئەکتەری ڕۆڵی پاڵپشتی ژن |''دوو'' |<ref>{{cite news |title=معرفی نامزدهای هجدهمین جشن خانه سینما |url=https://www.honaronline.ir/بخش-اخبار-6/86420-معرفی-نامزدهای-هجدهمین-جشن-خانه-سینما |agency=هنرآنلاین |date=۷ شهریور ۱۳۹۵ |access-date=۴ مهر ۱۴۰۵}}</ref> |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://jamejamdaily.ir/?nid=5390&pid=6&type=0 ماڵپەڕی ڕۆژنامەی جام جم] * [https://www.instagram.com/sogolkhaligh/?hl=ar سۆگول خەلیق] لە [[ئینستاگرام]] * [[imdbname:11345701|سۆگول خەلیق]] لە [[بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان|imdb]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:١٩٨٨]] 3w98r1gt5713n3386vaig9pdivkizkg 1680703 1680702 2026-10-05T02:18:07Z Bilalinfo 57400 1680703 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=سۆگل خەلیق|image=SogolKhaligh.jpg|caption=سۆگل خەلیق لە چلەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]]|native_name=|nationality=[[گەلانی ئێران|ئێرانی]]|birth_date={{Birth date and age|1988|11|07}}|birth_place=[[تاران]]، [[ئێران]]|death_date=|death_place=|residence=|resting_place=|other_names=|education=بەکالۆریۆس لە دەرهێنانی شانۆ<ref name="TaaghcheBio" />|alma_mater=زانکۆی هونەری تاران|occupation=خانمە ئەکتەر|years_active=٢٠١١–ئێستا|spouse=|children=|influences=|influenced=|website=}} '''سۆگول خەلیق''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: سوگل خلیق؛ لە دایکبووی ٧ی تشرینی دووەمی ١٩٨٨)<ref>{{cite web |url=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=139803010000/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210410090042/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=139803010000/ |archive-date=۱۰ آوریل ۲۰۲۱ |access-date=2020-07-13 |website=www.sourehcinema.com |title=. : Iranian Movie DataBase سوگل خلیق :. |url-status=live}}</ref> ئەکتەرێکی [[ئێران|ئێرانییە]] و دەرچووی بەشی دەرهێنانی شانۆیە لە ئاستی [[بەکالۆریۆس]] لە کۆلێژی سینەما و شانۆی زانکۆی هونەری تاران.<ref>{{cite web |url=https://davatonline.ir/content/138819/بیوگرافی-کامل-سوگل-خلیق-بازیگر-سریال-دلدار |archive-url=https://web.archive.org/web/20190512145623/http://davatonline.ir/content/138819/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%8D-%D8%B3%D9%88%DA%AF%D9%84-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%82-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%8D-%D8%AF%D9%84%D8%AF%D8%A7%D8%B1 |archive-date=۱۲ مه ۲۰۱۹ |access-date=2019-06-08 |website=دوات آنلاین - پایگاه خبری و تحلیلی {{!}} DavatOnline News Agancy |language=fa |title=بیوگرافی کامل سوگل خلیق بازیگر نقش رونا در سریال دلدار |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=ها |author= |first=اخبار استان |date=۱ خرداد ۱۳۹۸ |url=http://ostanha.tabnak.ir/fa/news/747633 |access-date=2020-09-19 |website=fa |language=fa |title=گفتگو با سوگل خلیق بازیگر نقش رونا در سریال دل‌دار}}</ref> == ژیاننامە == لە ٧ی تشرینی دووەمی ١٩٨٨ لە [[تاران]] لەدایکبووە. لە کۆلێژی سینەما و شانۆی زانکۆی هونەری تاران لە بەشی دەرهێنان خوێندوویەتی و بڕوانامەی بەکالۆریۆسی بەدەستهێناوە.<ref name="TaaghcheBio">{{cite web |url=https://taaghche.com/author/سوگل-خلیق |access-date=۳۱ شهریور ۱۴۰۵ |website=طاقچه |language=fa |title=سوگل خلیق؛ زندگی‌نامه و معرفی آثار}}</ref> چالاکی هونەری خەلیق بە شانۆ دەستی پێکرد و لە نمایشەکانی وەک «قصه ظهر جمعه»، «روزهای بی‌باران» و «پدر» ڕۆڵی گێڕاوە. یەکەم ئامادەبوونی لە سینەمادا لە ساڵی ٢٠١٤دا بوو بە فیلمی ''دو'' بە دەرهێنانی سوهایلا گوڵستانی.<ref name="TaaghcheBio" /> یەکەم ئەزموونی تەلەڤیزیۆنی خۆی بە زنجیرەی ''پرواز در ارتفاع صفر'' تێپەڕاند و دوای ئەوە لە ''محکومین''، ''نجوا'' و ''دل‌‌دار'' بەشدار بوو. لە زنجیرەکانی ''هم‌گناه''، ''سیاوش''، ''قبله عالم'' و ''[[دەفتەری تێبینی (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|دەفتەری تێبینی]]'' ڕۆڵی گێڕا. لە ''هم‌گناه'' ڕۆڵی سیما صبوری و لە ''[[دەفتەری تێبینی (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|دەفتەری تێبینی]]'' ڕۆڵی نازەنینی گێڕا.<ref name="TaaghcheBio" /> لە ساڵی ٢٠٢٤، بۆ ڕۆڵگێڕانی لە ''[[دەفتەری تێبینی (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|دەفتەری تێبینی]]'' خەڵاتی بەرزترین ئەکتەری ژنی کۆمیدی لە بیست و سێیەمین خولی [[خەڵاتەکانی حافز|ئاهەنگی حافز]] وەرگرت.<ref name="Hafez1403">{{cite web |date=۴ آذر ۱۴۰۳ |url=https://fa2.ifilmtv.ir/News/Content/85313 |access-date=۳۱ شهریور ۱۴۰۵ |website=آی‌فیلم ۲ |language=fa |title=برگزیدگان جشن حافظ 1403 معرفی شدند}}</ref> سەرەڕای ئەکتەری، لە خوێندنەوەی کتێبی دەنگیشدا چالاکی هەیە. لە بەرهەمەکانی لەم بوارەدا دەکرێت ئاماژە بە ''مثل همه عصرها'' و ''طعم گس خرمالو'' نووسینی زۆیا پیرزاد و ''کتابخانه نیمه‌شب'' نووسینی مەت هەیگ بكرێت.<ref name="TaaghcheBio" /> == فیلمۆگرافی == '''سینەما''' {| class="wikitable" !ساڵ !ناو !دەرهێنەر !تێبینییەکان |- |2025 |سومری ها |کاوه سجادی حسینی | |- |2023 |آبستن |مصطفی تنابنده ، محمد تنابنده | |- |2021 |شب طلایی |یوسف حاتمی‌کیا |<ref>{{cite web |date= |url=https://www.ilna.news/fa/tiny/news-1187499 |access-date= |title=رونمایی از لوگو و تیزر فیلم «شب طلایی» |publisher=خبرگزاری ایلنا}}</ref> |- |2021 |آخرین تولد |[[نەوید مەحموودی]] | |- |2019 |مردن در آب مطهر |[[نەوید مەحموودی]] | |- |2017 |ماهور |مجید نیامراد | |- |2015 |خماری |داریوش غذبانی | |- |2014 |در سکوت |ژرژ هاشم‌زاده | |- |2014 |دو |سهیلا گلستانی | |} '''زنجیرەی نمایشی ماڵەوە''' {| class="wikitable" !ساڵ !ناو !دەرهێنەر !ڕۆڵ |- |2026 |شکوفه های گیلاس |علی احمدی | |- |2025 |کارناوال |رامبد جوان |میوان |- |2025 |برتا: داستان یک اسلحه |امیرحسین ترابی |بەهار |- |2025 |هزار و یک شب |مصطفی کیایی |سایە |- |2025 |شکارگاه |[[نیما جاویدی]] |گۆڵاب |- |2023 |[[دەفتەری تێبینی (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|''دەفتەری تێبینی'']] |کیارش اسدی‌زاده |نازنین |- |2021 |قبله عالم |حامد محمدی |مونس‌السلطنه |- |2020 |سیاوش |سروش محمدزاده |جیران |- |2019 |هم‌گناه |مصطفی کیایی |سیما |} '''تەلەفیزیۆن''' {| class="wikitable" !ساڵ !ناو !دەرهێنەر !تێبینییەکان |- |2019 |دل‌دار |[[جەمشید مەحموودی]] و [[نەوید مەحموودی]] |<ref name="ostanha.tabnak.ir">{{cite web |last=ها |first=اخبار استان |date=۱ اردیبهشت ۱۳۹۸ |url=http://ostanha.tabnak.ir/fa/news/747633 |access-date=2019-06-08 |website=fa |language=fa |title=گفتگو با سوگل خلیق بازیگر نقش رونا در سریال دل‌دار}}</ref> |- |2018 |نجوا |ابراهیم شیبانی | |- |2017 |محکومین |سیدجمال سیدحاتمی | |- |2017 |پرواز در ارتفاع صفر |عبدالحسن برزیده | |} '''شانۆ''' {| class="wikitable" !ساڵ !ناو !دەرهێنەر !هۆڵ |- |2025 |خون‌نگار |مهیار علیزاده |تالار وحدت |- |2024 |آدمبچه |جابر رمضانی |ایرانشهر، سالن استاد سمندریان |- |2023 |پدر |آروند دشت آرای |تئاتر شهر، سالن اصلی |- |2019 |سوختن |علیرضا آرا و علیرضا اولیایی |ایرانشهر، سالن استاد ناظرزاده |- |2018 |خروس لاری |امید سهرابی |ایرانشهر، سالن استاد ناظرزاده |- |2017 |اهالی هوا |دیانا فتحی |تئاتر شهر، پلاتو اجرا |- |2017 |عاقبت عشاق سینه‌چاک |بهرام تشکر |تماشاخانه پالیز |- |2017 |و خداوند «هایم» را فراموش کرده است |هامون سیدی |خانه هنرمندان، سالن استاد انتظامی |- |2016 |روزهای بی باران |امین بهروزی |تئاتر شهر، سالن سایه |- |2015 |او شمال من جنوب من شرق و غرب من بود |محمد ولیزادگان |تئاتر باران |- |2015 |خانه آقای کرمی |امیر اخوین |تئاتر باران |- |2014 |قصه ظهر جمعه |محمد مساوات |تئاتر شهر، سالن قشقایی |- |2012 |عکس اتفاق عزیز |محمد مساوات |تالار ماه، حوزه هنری |- |2012 |بازیخانه قیاس‌الدین ‌مع‌الفارق |محمد مساوات |تالار مولوی، سالن اصلی |- |2012 |این روبان سیاه |محمد مساوات |تئاتر شهر، کارگاه نمایش |} '''فیلمی کورت''' {| class="wikitable" !ساڵ !ناو !دەرهێنەر |- |2019 |سقف کاذب |محسن نجفی مهری |- |2013 |یه اتفاق نه چندان ساده |وحید رابودان |} == خەڵات و ڕێزلێنان == {| class="wikitable sortable" !ساڵ !ئەنجام !ناوی خەڵات !پۆل !بەرهەم ! class="unsortable" |سەرچاوە |- |٢٠٢٤ | {{won|براوە}} |بیست و سێیەمین خولی [[خەڵاتەکانی حافز]] |باشترین ئەکتەری ژنی کۆمیدی |''[[دەفتەری تێبینی (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|دەفتەری تێبینی]]'' |<ref>{{cite news |date=۳ آذر ۱۴۰۳ |title=«سوگل خلیق» بهترین بازیگر زن کمدی جشن حافظ شد |url=https://akharinkhabar.ir/cinema/10299575/سوگل-خلیق-بهترین-بازیگر-زن-کمدی-جشن-حافظ-شد}}</ref> |- |٢٠٢١ | {{nom|کاندید نەکرا}} |بیست و یەکەمین خولی [[خەڵاتەکانی حافز]] |باشترین ئەکتەری ژنی دراما |''ھەمگوناھ'' |<ref>{{cite news |title=نامزدهای بخش تلویزیون بیست و یکمین جشن حافظ چه کسانی هستند؟ |url=https://borna.news/fa/news/1260766/نامزدهای-بخش-تلویزیون-بیست-و-یکمین-جشن-حافظ-چه-کسانی-هستند |agency=خبرگزاری برنا |date=۲۳ آبان ۱۴۰۰ |access-date=۴ مهر ۱۴۰۵}}</ref> |- |٢٠١٦ | {{nom|کاندید نەکرا}} |ھەژدەیەمین ئاھەنگی سینەمای ئێران |باشترین ئەکتەری ڕۆڵی پاڵپشتی ژن |''دوو'' |<ref>{{cite news |title=معرفی نامزدهای هجدهمین جشن خانه سینما |url=https://www.honaronline.ir/بخش-اخبار-6/86420-معرفی-نامزدهای-هجدهمین-جشن-خانه-سینما |agency=هنرآنلاین |date=۷ شهریور ۱۳۹۵ |access-date=۴ مهر ۱۴۰۵}}</ref> |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://jamejamdaily.ir/?nid=5390&pid=6&type=0 ماڵپەڕی ڕۆژنامەی جام جم] * [https://www.instagram.com/sogolkhaligh/?hl=ar سۆگول خەلیق] لە [[ئینستاگرام]] * [[imdbname:11345701|سۆگول خەلیق]] لە [[بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان|imdb]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٨]] pq87pxewdlnpfsa0stv7kecnrabblxi 1680855 1680703 2026-10-05T09:06:54Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1680855 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=سۆگل خەلیق|image=SogolKhaligh.jpg|caption=سۆگل خەلیق لە چلەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]]|native_name=|nationality=[[گەلانی ئێران|ئێرانی]]|birth_date={{Birth date and age|1988|11|07}}|birth_place=[[تاران]]، [[ئێران]]|death_date=|death_place=|residence=|resting_place=|other_names=|education=بەکالۆریۆس لە دەرهێنانی شانۆ<ref name="TaaghcheBio" />|alma_mater=زانکۆی هونەری تاران|occupation=خانمە ئەکتەر|years_active=٢٠١١–ئێستا|spouse=|children=|influences=|influenced=|website=}} '''سۆگول خەلیق''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: سوگل خلیق؛ لە دایکبووی ٧ی تشرینی دووەمی ١٩٨٨)<ref>{{cite web |url=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=139803010000/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210410090042/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=139803010000/ |archive-date=۱۰ آوریل ۲۰۲۱ |access-date=2020-07-13 |website=www.sourehcinema.com |title=. : Iranian Movie DataBase سوگل خلیق :. |url-status=live}}</ref> ئەکتەرێکی [[ئێران|ئێرانییە]] و دەرچووی بەشی دەرهێنانی شانۆیە لە ئاستی [[بەکالۆریۆس]] لە کۆلێژی سینەما و شانۆی زانکۆی هونەری تاران.<ref>{{cite web |url=https://davatonline.ir/content/138819/بیوگرافی-کامل-سوگل-خلیق-بازیگر-سریال-دلدار |archive-url=https://web.archive.org/web/20190512145623/http://davatonline.ir/content/138819/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%8D-%D8%B3%D9%88%DA%AF%D9%84-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%82-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%8D-%D8%AF%D9%84%D8%AF%D8%A7%D8%B1 |archive-date=۱۲ مه ۲۰۱۹ |access-date=2019-06-08 |website=دوات آنلاین - پایگاه خبری و تحلیلی {{!}} DavatOnline News Agancy |language=fa |title=بیوگرافی کامل سوگل خلیق بازیگر نقش رونا در سریال دلدار |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=ها |author= |first=اخبار استان |date=۱ خرداد ۱۳۹۸ |url=http://ostanha.tabnak.ir/fa/news/747633 |access-date=2020-09-19 |website=fa |language=fa |title=گفتگو با سوگل خلیق بازیگر نقش رونا در سریال دل‌دار}}</ref> == ژیاننامە == لە ٧ی تشرینی دووەمی ١٩٨٨ لە [[تاران]] لەدایکبووە. لە کۆلێژی سینەما و شانۆی زانکۆی هونەری تاران لە بەشی دەرهێنان خوێندوویەتی و بڕوانامەی بەکالۆریۆسی بەدەستهێناوە.<ref name="TaaghcheBio">{{cite web |url=https://taaghche.com/author/سوگل-خلیق |access-date=۳۱ شهریور ۱۴۰۵ |website=طاقچه |language=fa |title=سوگل خلیق؛ زندگی‌نامه و معرفی آثار}}</ref> چالاکی هونەری خەلیق بە شانۆ دەستی پێکرد و لە نمایشەکانی وەک «قصه ظهر جمعه»، «روزهای بی‌باران» و «پدر» ڕۆڵی گێڕاوە. یەکەم ئامادەبوونی لە سینەمادا لە ساڵی ٢٠١٤دا بوو بە فیلمی ''دو'' بە دەرهێنانی سوهایلا گوڵستانی.<ref name="TaaghcheBio" /> یەکەم ئەزموونی تەلەڤیزیۆنی خۆی بە زنجیرەی ''پرواز در ارتفاع صفر'' تێپەڕاند و دوای ئەوە لە ''محکومین''، ''نجوا'' و ''دل‌‌دار'' بەشدار بوو. لە زنجیرەکانی ''هم‌گناه''، ''سیاوش''، ''قبله عالم'' و ''[[دەفتەری تێبینی (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|دەفتەری تێبینی]]'' ڕۆڵی گێڕا. لە ''هم‌گناه'' ڕۆڵی سیما صبوری و لە ''[[دەفتەری تێبینی (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|دەفتەری تێبینی]]'' ڕۆڵی نازەنینی گێڕا.<ref name="TaaghcheBio" /> لە ساڵی ٢٠٢٤، بۆ ڕۆڵگێڕانی لە ''[[دەفتەری تێبینی (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|دەفتەری تێبینی]]'' خەڵاتی بەرزترین ئەکتەری ژنی کۆمیدی لە بیست و سێیەمین خولی [[خەڵاتەکانی حافز|ئاهەنگی حافز]] وەرگرت.<ref name="Hafez1403">{{cite web |date=۴ آذر ۱۴۰۳ |url=https://fa2.ifilmtv.ir/News/Content/85313 |access-date=۳۱ شهریور ۱۴۰۵ |website=آی‌فیلم ۲ |language=fa |title=برگزیدگان جشن حافظ 1403 معرفی شدند}}</ref> سەرەڕای ئەکتەری، لە خوێندنەوەی کتێبی دەنگیشدا چالاکی هەیە. لە بەرهەمەکانی لەم بوارەدا دەکرێت ئاماژە بە ''مثل همه عصرها'' و ''طعم گس خرمالو'' نووسینی زۆیا پیرزاد و ''کتابخانه نیمه‌شب'' نووسینی مەت هەیگ بكرێت.<ref name="TaaghcheBio" /> == فیلمۆگرافی == '''سینەما''' {| class="wikitable" !ساڵ !ناو !دەرهێنەر !تێبینییەکان |- |2025 |سومری ها |کاوه سجادی حسینی | |- |2023 |آبستن |مصطفی تنابنده ، محمد تنابنده | |- |2021 |شب طلایی |یوسف حاتمی‌کیا |<ref>{{cite web |date= |url=https://www.ilna.news/fa/tiny/news-1187499 |access-date= |title=رونمایی از لوگو و تیزر فیلم «شب طلایی» |publisher=خبرگزاری ایلنا}}</ref> |- |2021 |آخرین تولد |[[نەوید مەحموودی]] | |- |2019 |مردن در آب مطهر |[[نەوید مەحموودی]] | |- |2017 |ماهور |مجید نیامراد | |- |2015 |خماری |داریوش غذبانی | |- |2014 |در سکوت |ژرژ هاشم‌زاده | |- |2014 |دو |سهیلا گلستانی | |} '''زنجیرەی نمایشی ماڵەوە''' {| class="wikitable" !ساڵ !ناو !دەرهێنەر !ڕۆڵ |- |2026 |شکوفه های گیلاس |علی احمدی | |- |2025 |کارناوال |رامبد جوان |میوان |- |2025 |برتا: داستان یک اسلحه |امیرحسین ترابی |بەهار |- |2025 |هزار و یک شب |مصطفی کیایی |سایە |- |2025 |شکارگاه |[[نیما جاویدی]] |گۆڵاب |- |2023 |[[دەفتەری تێبینی (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|''دەفتەری تێبینی'']] |کیارش اسدی‌زاده |نازنین |- |2021 |قبله عالم |حامد محمدی |مونس‌السلطنه |- |2020 |سیاوش |سروش محمدزاده |جیران |- |2019 |هم‌گناه |مصطفی کیایی |سیما |} '''تەلەفیزیۆن''' {| class="wikitable" !ساڵ !ناو !دەرهێنەر !تێبینییەکان |- |2019 |دل‌دار |[[جەمشید مەحموودی]] و [[نەوید مەحموودی]] |<ref name="ostanha.tabnak.ir">{{cite web |last=ها |first=اخبار استان |date=۱ اردیبهشت ۱۳۹۸ |url=http://ostanha.tabnak.ir/fa/news/747633 |access-date=2019-06-08 |website=fa |language=fa |title=گفتگو با سوگل خلیق بازیگر نقش رونا در سریال دل‌دار}}</ref> |- |2018 |نجوا |ابراهیم شیبانی | |- |2017 |محکومین |سیدجمال سیدحاتمی | |- |2017 |پرواز در ارتفاع صفر |عبدالحسن برزیده | |} '''شانۆ''' {| class="wikitable" !ساڵ !ناو !دەرهێنەر !هۆڵ |- |2025 |خون‌نگار |مهیار علیزاده |تالار وحدت |- |2024 |آدمبچه |جابر رمضانی |ایرانشهر، سالن استاد سمندریان |- |2023 |پدر |آروند دشت آرای |تئاتر شهر، سالن اصلی |- |2019 |سوختن |علیرضا آرا و علیرضا اولیایی |ایرانشهر، سالن استاد ناظرزاده |- |2018 |خروس لاری |امید سهرابی |ایرانشهر، سالن استاد ناظرزاده |- |2017 |اهالی هوا |دیانا فتحی |تئاتر شهر، پلاتو اجرا |- |2017 |عاقبت عشاق سینه‌چاک |بهرام تشکر |تماشاخانه پالیز |- |2017 |و خداوند «هایم» را فراموش کرده است |هامون سیدی |خانه هنرمندان، سالن استاد انتظامی |- |2016 |روزهای بی باران |امین بهروزی |تئاتر شهر، سالن سایه |- |2015 |او شمال من جنوب من شرق و غرب من بود |محمد ولیزادگان |تئاتر باران |- |2015 |خانه آقای کرمی |امیر اخوین |تئاتر باران |- |2014 |قصه ظهر جمعه |محمد مساوات |تئاتر شهر، سالن قشقایی |- |2012 |عکس اتفاق عزیز |محمد مساوات |تالار ماه، حوزه هنری |- |2012 |بازیخانه قیاس‌الدین ‌مع‌الفارق |محمد مساوات |تالار مولوی، سالن اصلی |- |2012 |این روبان سیاه |محمد مساوات |تئاتر شهر، کارگاه نمایش |} '''فیلمی کورت''' {| class="wikitable" !ساڵ !ناو !دەرهێنەر |- |2019 |سقف کاذب |محسن نجفی مهری |- |2013 |یه اتفاق نه چندان ساده |وحید رابودان |} == خەڵات و ڕێزلێنان == {| class="wikitable sortable" !ساڵ !ئەنجام !ناوی خەڵات !پۆل !بەرهەم ! class="unsortable" |سەرچاوە |- |٢٠٢٤ | {{won|براوە}} |بیست و سێیەمین خولی [[خەڵاتەکانی حافز]] |باشترین ئەکتەری ژنی کۆمیدی |''[[دەفتەری تێبینی (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|دەفتەری تێبینی]]'' |<ref>{{cite news |date=۳ آذر ۱۴۰۳ |title=«سوگل خلیق» بهترین بازیگر زن کمدی جشن حافظ شد |url=https://akharinkhabar.ir/cinema/10299575/سوگل-خلیق-بهترین-بازیگر-زن-کمدی-جشن-حافظ-شد}}</ref> |- |٢٠٢١ | {{nom|کاندید نەکرا}} |بیست و یەکەمین خولی [[خەڵاتەکانی حافز]] |باشترین ئەکتەری ژنی دراما |''ھەمگوناھ'' |<ref>{{cite news |title=نامزدهای بخش تلویزیون بیست و یکمین جشن حافظ چه کسانی هستند؟ |url=https://borna.news/fa/news/1260766/نامزدهای-بخش-تلویزیون-بیست-و-یکمین-جشن-حافظ-چه-کسانی-هستند |agency=خبرگزاری برنا |date=۲۳ آبان ۱۴۰۰ |access-date=۴ مهر ۱۴۰۵}}</ref> |- |٢٠١٦ | {{nom|کاندید نەکرا}} |ھەژدەیەمین ئاھەنگی سینەمای ئێران |باشترین ئەکتەری ڕۆڵی پاڵپشتی ژن |''دوو'' |<ref>{{cite news |title=معرفی نامزدهای هجدهمین جشن خانه سینما |url=https://www.honaronline.ir/بخش-اخبار-6/86420-معرفی-نامزدهای-هجدهمین-جشن-خانه-سینما |agency=هنرآنلاین |date=۷ شهریور ۱۳۹۵ |access-date=۴ مهر ۱۴۰۵}}</ref> |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://jamejamdaily.ir/?nid=5390&pid=6&type=0 ماڵپەڕی ڕۆژنامەی جام جم] * [https://www.instagram.com/sogolkhaligh/?hl=ar سۆگول خەلیق] لە [[ئینستاگرام]] * [[imdbname:11345701|سۆگول خەلیق]] لە [[بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان|imdb]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٨]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنیی ئێرانی]] sed9q516vi7xefp9s5xq86y84pnpxgx 1 304994 1680751 2026-10-05T04:40:41Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680751 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[گلارە عەباسی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680750 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20251017201352/https://www.filimo.com/shot/67884/%d8%a8%d8%b1%d9%86%d8%af%da%af%d8%a7%d9%86-%d8%ac%d8%b4%d9%86%d9%88%d8%a7%d8%b1%d9%87-%d9%81%d8%ac%d8%b1-99/ بۆ https://www.filimo.com/shot/67884/%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%D8%AC%D8%B1-99/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٤:٤٠، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) l44j06y377s3ea35tl27r6nb2hhtjsu 1 304995 1680753 2026-10-05T04:46:06Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680753 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[گورگاڤا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680752 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 لە https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٤:٤٦، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) drhcva6vjbpzz8tkl2ljout7xesu14e 1 304996 1680755 2026-10-05T04:46:53Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680755 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[گومانا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680754 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 لە https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٤:٤٦، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 1qiclmy7o5kul5cjg1sebvy3mkhu1p5 1 304997 1680757 2026-10-05T05:12:49Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680757 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھارۆگەیت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680756 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20161001220619/https://www.harrogate.gov.uk/ بۆ http://www.harrogate.gov.uk/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٥:١٢، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) by6mgsjbi118zfyys917okw4u1g5j90 0 304998 1680780 2026-10-05T06:15:18Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کەلاتی | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|کلاتي}}<br>{{lang-en| Kalati }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_...»ەوە 1680780 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کەلاتی | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|کلاتي}}<br>{{lang-en| Kalati }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.72679| 44.08605}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کەلاتی''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.72679| 44.08605 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی بجیل|بجیل]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٨٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = - کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کەلاتی''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی بجیل]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٤٩٤)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٦٣٧)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (-) [[خێزان]] و (-) کەس، کە (-) [[نێر]] و (-) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 68ef9olfn3dmch4ts4l1k7vs36mgmjv 0 304999 1680784 2026-10-05T06:26:42Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = باژێرەی ژووری | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|بازیرة العلیا}}<br>{{lang-en| Upper Bazhera }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێن...»ەوە 1680784 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = باژێرەی ژووری | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|بازیرة العلیا}}<br>{{lang-en| Upper Bazhera }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.77356| 43.64245}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی باژێرەی ژووری''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.77356| 43.64245 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گردەسێن|گردەسێن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤٥٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٥٩ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''باژێرەی ژووری''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گردەسێن]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٨٨)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٥٢٤)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٣٤) [[خێزان]] و (٢٥٩) کەس، کە (١٣٠) [[نێر]] و (١٢٩) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] pab2b6ocehy60me7vhrl7jc7f5oto6y 0 305000 1680785 2026-10-05T06:32:08Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = باژێرەی ژێری | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|بازیرة السفلی}}<br>{{lang-en| Lower Bazhera }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنە...»ەوە 1680785 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = باژێرەی ژێری | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|بازیرة السفلی}}<br>{{lang-en| Lower Bazhera }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.75670| 43.64755}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی باژێرەی ژێری''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.75670| 43.64755 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گردەسێن|گردەسێن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤٢٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٢٣ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''باژێرەی ژێری''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گردەسێن]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٢٣٤)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (١٥) [[خێزان]] و (١٢٣) کەس، کە (٥٧) [[نێر]] و (٦٦) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 9txzyqhyi00rg9s4abnhuk4gi5kltdb 1 305001 1680787 2026-10-05T06:38:48Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.6 1680787 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[یاسای یەکەمی نیوتن]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680786 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20260511085522/https://astronomy.swin.edu.au/cosmos/N/Newton%27s+First+Law+of+Motion بۆ https://astronomy.swin.edu.au/cosmos/N/Newton%27s+First+Law+of+Motion زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٦:٣٨، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 5la9tloas9zybfhwsdnn0p8relppecw 0 305002 1680788 2026-10-05T06:43:05Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = باسەوێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|باسوي}}<br>{{lang-en| Basawe }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_...»ەوە 1680788 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = باسەوێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|باسوي}}<br>{{lang-en| Basawe }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.60479| 43.88241}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی باسەوێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.60479| 43.88241 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گردەسێن|گردەسێن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٦٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٣٣٣ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''باسەوێ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گردەسێن]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٤٤)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٣٤) [[خێزان]] و (٣٣٣) کەس، کە (١٧٢) [[نێر]] و (١٦١) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 5e28o5xkn9bxc1lwwbt93wpr141phy8 0 305003 1680789 2026-10-05T06:54:12Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = باقسپێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|باقسبي}}<br>{{lang-en| Baqspe }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی...»ەوە 1680789 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = باقسپێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|باقسبي}}<br>{{lang-en| Baqspe }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.79258| 43.65978}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی باقسپێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.79258| 43.65978 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گردەسێن|گردەسێن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٦٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٢٢٦ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''باقسپێ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گردەسێن]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (١٣٩)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٤٢٠)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (١٥٧) [[خێزان]] و (١٢٢٦) کەس، کە (٦٢٣) [[نێر]] و (٦٠٣) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 5zcbt03ehy8q6s70j2xrgqwjsnzdq8v 0 305004 1680790 2026-10-05T07:08:53Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بانورە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|بانورة}}<br>{{lang-en| Banura }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_...»ەوە 1680790 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بانورە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|بانورة}}<br>{{lang-en| Banura }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.74991| 43.65071}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی بانورە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.74991| 43.65071 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گردەسێن|گردەسێن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤٣٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٩٤ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''بانورە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گردەسێن]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٧٠)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٢١٢)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٦٦) [[خێزان]] و (٢٩٤) کەس، کە (١٥٣) [[نێر]] و (١٤١) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] b7y1g5v5lullkxgeb0kwe238fi41coh 0 305005 1680791 2026-10-05T07:32:24Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بەراک | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|براک }}<br>{{lang-en| Barak }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵ...»ەوە 1680791 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بەراک | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|براک }}<br>{{lang-en| Barak }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.65172| 43.87403}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی بەراک''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.65172| 43.87403 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گردەسێن|گردەسێن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥١٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٨١٩ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''بەراک''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گردەسێن]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (١٦٤)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (١٥٧)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٦٦) [[خێزان]] و (٢٩٤) کەس، کە (١٥٣) [[نێر]] و (١٤١) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] hbesx4ubnnewtthxwm1h9jh0wvc92hs 0 305006 1680832 2026-10-05T07:43:34Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بەھراوە فەقێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|بهراوة فقي }}<br>{{lang-en| Bahrawa Faqe }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئا...»ەوە 1680832 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بەھراوە فەقێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|بهراوة فقي }}<br>{{lang-en| Bahrawa Faqe }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.67150| 43.97694}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی بەھراوە فەقێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.67150| 43.97694 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گردەسێن|گردەسێن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤٤٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٩٨ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''بەھراوە فەقێ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گردەسێن]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٤٧)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٣٦)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (١٤) [[خێزان]] و (٩٨) کەس، کە (٥٤) [[نێر]] و (٤٤) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 04yhr3wm7j416uy44b87iooeltbvlyl 0 305007 1680833 2026-10-05T07:46:06Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بەھراوە مووسا | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|بهراوة موسی }}<br>{{lang-en| Bahrawa Musa }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_...»ەوە 1680833 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بەھراوە مووسا | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|بهراوة موسی }}<br>{{lang-en| Bahrawa Musa }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.66334| 43.97857}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی بەھراوە مووسا''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.66334| 43.97857 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گردەسێن|گردەسێن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤١٧ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٤٨١ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''بەھراوە مووسا''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گردەسێن]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٣٨)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (١٠٧)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٧٤) [[خێزان]] و (٤٨١) کەس، کە (٢٢٢) [[نێر]] و (٢٥٩) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] no6uuyz6owg7n524xjjtdl2ddileey8 0 305008 1680834 2026-10-05T07:51:44Z DiyarKamaran 50583 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی کەسایەتی | ناوی_تەواو = ڕەشاد مراد مەلاسوور | وێنە =شەهید شێرکۆ.jpg | ژێرنووس = | نازناو = شەهید شێرکۆ | ڕێکەوتی_لەدایکبوون = ١٩٦٣ | شوێنی_لەدایکبوون = [[کوردستان]]، [[عێراق]] | ڕێکەوتی_مردن = ٢ی ئابی ١٩٨٧ (تەمەن ٢٤ ساڵ) | شوێنی_مردن = [[هەولێر]]، عێر...»ەوە 1680834 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | ناوی_تەواو = ڕەشاد مراد مەلاسوور | وێنە =شەهید شێرکۆ.jpg | ژێرنووس = | نازناو = شەهید شێرکۆ | ڕێکەوتی_لەدایکبوون = ١٩٦٣ | شوێنی_لەدایکبوون = [[کوردستان]]، [[عێراق]] | ڕێکەوتی_مردن = ٢ی ئابی ١٩٨٧ (تەمەن ٢٤ ساڵ) | شوێنی_مردن = [[هەولێر]]، [[عێراق]] | هۆکاری_مردن = گولەبارانکردن لەلایەن ڕژێمی بەعسەوە | شوێنی_نێژران = | نەتەوە = [[کورد]] | هاوسەر = فەهیمە سابیر | حیزب = [[پەڕگە:Flag of PUK.png|22px]] [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] | خەبات = [[شۆڕشی گوڵان]]، [[پێشمەرگە]] | ناوچەی_خەبات = شەقڵاوە و هەولێر |birth_date=١٩٦٣|birth_place=[[هەولێر]]|death_date=٢ی ئابی ١٩٨٧ (٢٤ ساڵ ژیاوە)|death_place=[[هەولێر]]|name=ڕەشاد مڕاد مەلاسوور|ناسراوە بە=شەهید شێرکۆ}} '''ڕەشاد مڕاد مەلاسوور''' ناسراو بە '''شەهید شێرکۆ''' پێشمەرگە و تێکۆشەرێکی کورد بوو، کە لە ساڵانی هەشتاکاندا لە ڕێزی [[کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان]] و [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] خەباتی چەکداری و سیاسیی کردووە. لە ناوچەکانی [[شەقڵاوە]] و [[هەولێر]] وەک پێشمەرگەیەکی چالاک ناسراوبوو، تا لە ساڵی ١٩٨٧ لە شاری [[ھەولێر|هەولێر]] لەلایەن هێزەکانی [[عێراقی بەعس|ڕژێمی بەعسەوە]] دەستگیرکرا و گولەباران کرا.<ref name="jabar1">[https://m.facebook.com/jabar.ali.awez/photos/%D8%B4%DB%95%D9%87%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%D9%86%DB%95%D9%85%D8%B1-%DA%95%DB%95%D8%B4%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AF-%D9%85%DB%95%D9%8لا-%D8%B3%D9%88%D8%B1-%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%8او-%D8%A8%DB%95-%D8%B4%DB%8E%D8%B1%DA%A9%DB%86%D9%84%DB%95%D8%B3%D8%A7%DA%B5%DB%8B-%DB%B1%DB%B9%B6%DB%B3-%D9%84%DB%95%D8%AF%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%D9%88%DB%95-%D8%B3%D8%A7%DA%B5%DB%8B-%DB%B1%DB%B9%A8%DB%B1-%D8%AF/702852041879422/ یادنامەی شەهیدی نەمر ڕەشاد مراد مەلاسوور ناسراو بە شەهید شێرکۆ]، فەیسبووک.</ref> == ژیاننامە == ڕەشاد مڕاد مەلاسوور لە ساڵی ١٩٦٣ لە شاری [[ھەولێر|هەولێر]] لە بنەماڵەیەکی کوردپەروەر لەدایکبووە. هەر لە تەمەنی لاوییەوە بەهۆی بارودۆخی سیاسیی ئەو سەردەمەی کوردستان و داگیرکاریی ڕژێمی ئەوکاتی عێراق، تێگەیشتنی نەتەوەیی لای دروست بووە و ڕووی لە خەباتی سیاسی کردووە.<ref name="jabar1" /> لە ساڵی ١٩٨١، لە تەمەنی ١٨ ساڵیدا، بەهۆی چالاکی لە ڕێکخستنە نهێنییەکانی [[کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان]]، لەلایەن دەزگا ئەمنییەکانی ڕژێمی بەعسەوە دەستگیرکرا. بۆ ماوەیەک لە زیندانەکاندا مایەوە و دوای تێپەڕاندنی ماوەیەک لە دەستبەسەری، لە ساڵی ١٩٨٢ بەپێی بڕیاری لێبوردنی گشتی ئازاد کرا.<ref name="video1">[https://www.facebook.com/61593101931249/videos/1070050075427616/ شەهید ڕەشاد مراد مەلاسوور ناسراو بە شەهید شێرکۆ]، فەیسبووک.</ref> دوای ئازادبوونی لە زیندان، ڕەشاد بڕیاری دا درێژە بە خەبات بدات و پەیوەندی بە هێزی پێشمەرگەی کوردستانەوە بکات. لە ساڵی ١٩٨٢ ڕووی لە شاخ کرد و لە کەرتی ڕێکخستنی [[شەقڵاوە]] جێگیر بوو. بەهۆی ئازایەتی و چاونەترسی لە ئەنجامدانی ئەرکەکانیدا، نازناوی «شێرکۆ»ی پێ بەخشرا و بووە یەکێک لە پێشمەرگە دیارەکانی ئەو سنوورە.<ref name="jabar1" /> == شەهیدبوون == لە ٢ی ئابی ١٩٨٧، شەهید شێرکۆ لەگەڵ چەند هاوڕێیەکی پێشمەرگەدا، بەمەبەستی ئەنجامدانی چالاکییەکی ڕێکخستن و چەکداری دەچنە ناو شاری [[هەولێر]]. لە کاتی ئەرکەکەیاندا دەکەونە بۆسەی هێزەکانی ڕژێمی بەعسەوە و دەستگیر دەکرێن. هەر لە هەمان ڕۆژدا، بەبێ ڕێکارە یاساییەکان و بە شێوەیەکی مەیدانی، لەلایەن هێزەکانی ڕژێمەوە گولەباران کران و شەهید بوون.<ref name="jabar1" /> == خێزان == هاوسەری شەهید ڕەشاد، فەهیمە سابیر. فەهیمە سابیر بە خۆڕاگری لە زیندانەکانی ڕژێمی بەعسدا ناسراوە و وەک ژنە تێکۆشەرێکی شۆڕشی ڕزگاریخوازی کوردستان باسی دەکرێت.<ref name="fahima">[https://www.facebook.com/61555171840029/videos/1405570078098194/ فەهیمە سابیر، ژنە تەوار و بەسەرهاتی زیندانەکانی بەعس]، فەیسبووک.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣]] [[پۆل:مردووانی ١٩٨٧]] [[پۆل:پێشمەرگە]] [[پۆل:خەڵکی ھەولێر]] o20mrcozxrgac3ad6nd6kjnev2sqlkw 0 305009 1680835 2026-10-05T07:58:33Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چولێرە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|جولیرة }}<br>{{lang-en| Chulera }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارە...»ەوە 1680835 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چولێرە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|جولیرة }}<br>{{lang-en| Chulera }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.57865| 43.96290}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی چولێرە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.57865| 43.96290 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گردەسێن|گردەسێن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٥٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٧١ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چولێرە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گردەسێن]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٤٨)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٩٠)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٤٤) [[خێزان]] و (٢٧١) کەس، کە (١٣٠) [[نێر]] و (١٤١) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 3ul0yogch0oho2bqk89ezqnan51ruhd 0 305010 1680837 2026-10-05T08:02:37Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = خرابە ژووری | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|خرابة العلیا }}<br>{{lang-en| Upper Khraba }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئ...»ەوە 1680837 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = خرابە ژووری | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|خرابة العلیا }}<br>{{lang-en| Upper Khraba }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.70786| 43.76675}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی خرابە ژووری''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.70786| 43.76675 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گردەسێن|گردەسێن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٦٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٦١٠ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''خرابە ژووری''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گردەسێن]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (١٨١)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (١٨٩)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٨٨) [[خێزان]] و (٦١٠) کەس، کە (٣٢٥) [[نێر]] و (٢٨٥) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] j2fed5l4x8zjsaat9uqi166296twjk6 0 305011 1680838 2026-10-05T08:05:57Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = خرابە ژێری | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|خرابة السفلی }}<br>{{lang-en| Lower Khraba }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئا...»ەوە 1680838 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = خرابە ژێری | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|خرابة السفلی }}<br>{{lang-en| Lower Khraba }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.68177| 43.76146}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی خرابە ژێری''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.68177| 43.76146 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گردەسێن|گردەسێن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٥٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٦٠٣ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''خرابە ژێری''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گردەسێن]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٢٥٧)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٨٢) [[خێزان]] و (٦٠٣) کەس، کە (٣٠٢) [[نێر]] و (٣٠١) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] mws9o210rb8iqpx4riphj56s7xas6ai 0 305012 1680839 2026-10-05T08:10:32Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = خەرجاوا | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|خرجاوة }}<br>{{lang-en| Kharjawa }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبار...»ەوە 1680839 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = خەرجاوا | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|خرجاوة }}<br>{{lang-en| Kharjawa }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.66722| 43.87831}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی خەرجاوا''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.66722| 43.87831 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گردەسێن|گردەسێن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٠٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٤١٧ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''خەرجاوا''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گردەسێن]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٢٥١)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٢٦٦)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٦٩) [[خێزان]] و (٤١٧) کەس، کە (٢٢٦) [[نێر]] و (١٩١) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] j5wndoxcp4akztkjl1hzj3gwg3p8qo0 0 305013 1680840 2026-10-05T08:41:04Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = خەلین | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|خلین }}<br>{{lang-en| Khalin }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئا...»ەوە 1680840 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = خەلین | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|خلین }}<br>{{lang-en| Khalin }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.65970| 43.94385}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی خەلین''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.65970| 43.94385 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گردەسێن|گردەسێن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤٧٧ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٤٨٣ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''خەلین''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گردەسێن]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (١٤٧)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (١٩٩)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٧٠) [[خێزان]] و (٤٨٣) کەس، کە (٢٤٦) [[نێر]] و (٢٣٧) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] fqbx8j4qvg0nix9ubzjpr649deprg2u 0 305014 1680842 2026-10-05T08:43:57Z Shaween 18477 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1378375478|Pennsylvania State Capitol]]» 1680842 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی بینا|coordinates={{Coord|40|15|52|N|76|53|01|W|region:US-PA_type:landmark|display=inline,title}}|architectural_style=[[Beaux-Arts architecture|Beaux-Arts]], [[Renaissance Revival architecture|Renaissance Revival]]|location=3rd and State Streets<br />{{nowrap|[[Harrisburg, Pennsylvania]]}}<br />United States|floor_area={{convert|629898|sqft|sqm|0|abbr=on}}{{sfn|Carson|1907|p=655}}|construction_start_date={{start date and age|1902|11|07}}|completion_date={{end date and age|1906|08|15}}|inauguration_date={{Start date and age|October 4, 1906}}|embedded={{Infobox designation list | embed = yes | designation1 = NRHP | designation1_offname = State Capitol Building, Pennsylvania | designation1_date = September 14, 1977 | designation1_number = 77001162<ref>{{Cite web |url=https://catalog.archives.gov/id/71995785 |title=Pennsylvania SP State Capitol Building, Pennsylvania |work=National Register of Historic Places and National Historic Landmarks Program Records |id=NAID 71995785 |publisher=National Archives and Records Administration |access-date=August 26, 2026}}</ref> | designation2 = NHL | designation2_date = September 20, 2006 | designation3 = NHLDCP | designation3_date = February 27, 2013 | designation3_partof = [[Pennsylvania State Capitol Complex]] | designation3_number = 13000287<ref name="weekly">{{Cite web |title=Weekly List |date=April 5, 2013 |work=National Register of Historic Places |publisher=National Park Service |url=https://www.nps.gov/subjects/nationalregister/upload/weekly-list-2013-national-register-of-historic-places.pdf |access-date=June 5, 2013}}</ref> }}}}'''پایتەختی ویلایەتی پێنسیلڤانیا''' شوێنی حکومەتە بۆ ویلایەتی [[پێنسیلڤانیا]] کە دەکەوێتە ناوەندی شاری هاریسبێرگ. بیناکە لەلایەن تەلارساز جۆزێف میلەر هوستۆنەوە لە ساڵی ١٩٠٢ دیزاین کراوە و لە ساڵی ١٩٠٦ بە شێوازی بیۆس ئارتس تەواو بووە و بە درێژایی فیلمەکە تەوەری دیکۆراتی ڕێنێسانسی تێدایە. پایتەختەکە ژوورەکانی یاسادانان بۆ ئەنجومەنی گشتی پێنسیلڤانیا لەخۆدەگرێت کە لە ئەنجومەنی نوێنەران و ئەنجومەنی پیران پێکهاتووە و ژوورەکانی هاریسبێرگ بۆ دادگای باڵا و باڵای پێنسیلڤانیا، هەروەها نووسینگەکانی پارێزگار و لیوای پارێزگار. هەروەها بینای سەرەکی کۆمەڵگەی پایتەختی ویلایەتی پێنسیلڤانیایە . کورسی حکومەت بۆ ویلایەتەکە سەرەتا لە [[فیلادێلفیا|فیلادلفیا]] بوو، پاشان لە ساڵی ١٧٩٩ گواسترایەوە بۆ لانکاستەر و دواجار لە ساڵی ١٨١٢ گواسترایەوە بۆ هاریسبێرگ. پایتەختی ئێستا کە بە کاپیتوڵی هوستۆن ناسراوە، سێیەم بینای پایتەختی ویلایەتە کە لە شاری هاریسبێرگ دروستکراوە. یەکەمیان کە پایتەختی هیڵز بوو لە ساڵی ١٨٩٧ بەهۆی ئاگرکەوتنەوە وێران بوو. دووەمیان کە کۆب کاپیتوڵ بوو، کاتێک لە ساڵی ١٨٩٩دا پارەدان وەستا. زۆرجار پایتەختی ویلایەتی پێنسیلڤانیا بە "کۆشکی هونەر" ناودەبرێت بەهۆی زۆرێک لە [[پەیکەرتاشی|پەیکەر]] و دیوارە ڕەنگاوڕەنگەکانی و پەنجەرەی شووشەی ڕەنگاوڕەنگ ، کە زۆربەیان لەسەر تەوەرەی پێنسیلڤانیا یان دروستکراوی پێنسیلڤانیان.{{Sfn|Schehr|2006}} بیناکە لە ساڵی ١٩٧٧دا لە تۆماری نیشتمانی شوێنە مێژووییەکان هاتووە و لە ساڵی ٢٠٠٦دا وەک [[شوێنەواری مێژوویی نیشتمانی|هێمایەکی مێژوویی نیشتمانی]] دەستنیشانکراوە؛ سنووری دەستنیشانکردنەکە فراوانتر کرا بۆ ئەوەی کۆمەڵگەی کاپیتوڵ لە ساڵی 2013دا بگرێتەوە لەگەڵ پایتەخت وەک موڵکێکی بەشداربوو. سەرۆک [[تیۆدور ڕۆزڤێڵت|تیۆدۆر ڕۆزڤێڵت]] لە ساڵی ١٩٠٦ بەشداری لە تەرخانکردنی بیناکەدا کرد. دوای تەواوبوونی، پڕۆژەی پایتەخت بووە بابەتی سکانداڵێکی گەندەڵی. تێچووی بیناسازی و دواتر کەلوپەلی ناوماڵ سێ هێندە زیاترە لەوەی کە کۆبوونەوەی گشتی بۆ دیزاین و دروستکردنەکە تەرخانکردبوو؛ تەلارساز جۆزێف هوستۆن و چوار کەسی دیکە بە تۆمەتی گەندەڵی سزا دراون بەهۆی بڕینی نرخ. == مێژوو == === پایتەختەکانی پێشووتر === ویلیام پێن یەکەم حکومەتی ئەو وڵاتەی پێکهێنا کە ئەوکات پارێزگای پێنسیلڤانیا بوو، لە [[ئەمریکای بەڕیتانی|ئەمریکای بەریتانی]] ، لە ٢٨ی تشرینی یەکەمی ١٦٨٢، لە شاری چێستەر، پێنسیلڤانیا . {{Sfn|Hubbert-Kemper|Wilson|2006}} حکومەت شوێنی کۆبوونەوەی ئاسایی نەبوو و زۆرجار لە ماڵەکانی کۆبوونەوەی کواکەرەکان یان لە شوێنی نیشتەجێبوونی تایبەت لە [[فیلادێلفیا|فیلادلفیا]] کۆدەبووەوە . ئەندرۆ هامیلتۆن و ویلیام ئالن دەسەڵاتیان پێدرا زەوی لە فیلادلفیا بۆ ماڵی ویلایەتی پێنسیلڤانیا بەدەستبهێنن ، کە ئێستا بە هۆڵی سەربەخۆیی ناسراوە، یەکەم ماڵی ویلایەتی. دروستکردنی لە ساڵی ١٧٣٢ دەستی پێکردووە و لە ساڵی ١٧٥٣ تەواو {{Sfn|Hubbert-Kemper|Wilson|2006}} لەگەڵ هەردوو ئەنجومەنی گشتی پێنسیلڤانیا و سێ سەرۆکی پێشووی [[کۆنگرەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کۆنگرەی مۆدێرن ئەمریکا]] ، کۆنگرەی یەکەم و دووەمی کیشوەری و کۆنگرەی کۆنفیدڕاڵی ، کە هۆڵی سەربەخۆیییان لە ساڵی ١٧٧٤ تا ١٧٨٩ داگیرکرد، دەسەڵاتی یاسادانانی ویلایەتەکە پێشنیارەکانی گواستنەوەی کورسی حکومەتی ویلایەتەکەی لەبەرچاو گرت. جۆن هاریس جونیۆر . پێشنیاری کرد کە {{Convert|4|acre|ha|0}} و 13&nbsp;پەرچە چوارگۆشە&nbsp;(٣ هەزار و ٥٣٩).&nbsp;ft ² ; 329&nbsp;m ² ) زەوی لە نزیک کەنارەکانی ڕووباری سوسکوهانا لە ناوەڕاستی پێنسیلڤانیا بۆ ویلایەتەکە، بە مەرجێک لە کۆتاییدا وەک شوێنی پایتەخت بەکاربهێنرێت. {{Sfn|Inglewood|1925}} هەروەها هاریس لە ساڵی ١٧٨٥دا شارێکی داڕشت، لە نزیک پارچە زەویەکەی و ناوی لێنا وەک ڕێزێک بۆ باوکی . لە ساڵی ١٧٩٩ دەسەڵاتی یاسادانان دەنگیدا بە گواستنەوەی پایتەخت بۆ لانکاستەر لەبری هاریسبێرگ، ئەمەش بەهۆی ئەوەی ژمارەی دانیشتوانی لانکاستەر زۆرە. {{Sfn|Schehr|2006}} {{Sfn|Hubbert-Kemper|Wilson|2006}} لە ساڵی ١٧٩٩ تا ١٨١٢، دەسەڵاتی یاسادانان لە لانکاستەر نیشتەجێ بوو لەگەڵ کۆبوونەوەکان لە دادگای پارێزگا و لەگەڵ نووسینگەکانی ویلایەت کە دەکەونە ئەو شوێنەی کە ئێستا بە هۆڵی شارە کۆن ناسراوە. {{Sfn|Landis|1918}} * حکومەتی ویلایەتی پێنسیلڤانیا * لیستی شوێنە مێژووییە نیشتمانییەکان لە ویلایەتی پێنسیلڤانیا * لیستی ئەنجومەنی یاسادانانی ویلایەتی پێنسیلڤانیا * لیستی دادگاکانی ویلایەت و پارێزگاکان لە ویلایەتی پێنسیلڤانیا * لیستی پایتەختەکانی ویلایەت و خاکی ئەمریکا * لیستی بەرزترین قوبە * تۆماری نیشتمانی شوێنە مێژووییەکان لیستەکان لە داوفین کاونتی، پێنسیلڤانیا == تێبینی ==   == ئاماژەکان ==   == سەرچاوەکان == <templatestyles src="Refbegin/styles.css" /> == بەستەری دەرەکی == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles>{{پۆلی کۆمنز|Pennsylvania State Capitol}} * {{وێبگەی فەرمی|http://www.pacapitol.com/}}  {{Pennsylvania}}{{Harrisburg, Pennsylvania}}{{US State Capitols}}{{NHLs in PA}}{{National Register of Historic Places in Pennsylvania}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] to8s0j2ii0r8cahggyi65iik8ztukxu 1680843 1680842 2026-10-05T08:45:02Z Shaween 18477 /* ئاماژەکان */ 1680843 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی بینا|coordinates={{Coord|40|15|52|N|76|53|01|W|region:US-PA_type:landmark|display=inline,title}}|architectural_style=[[Beaux-Arts architecture|Beaux-Arts]], [[Renaissance Revival architecture|Renaissance Revival]]|location=3rd and State Streets<br />{{nowrap|[[Harrisburg, Pennsylvania]]}}<br />United States|floor_area={{convert|629898|sqft|sqm|0|abbr=on}}{{sfn|Carson|1907|p=655}}|construction_start_date={{start date and age|1902|11|07}}|completion_date={{end date and age|1906|08|15}}|inauguration_date={{Start date and age|October 4, 1906}}|embedded={{Infobox designation list | embed = yes | designation1 = NRHP | designation1_offname = State Capitol Building, Pennsylvania | designation1_date = September 14, 1977 | designation1_number = 77001162<ref>{{Cite web |url=https://catalog.archives.gov/id/71995785 |title=Pennsylvania SP State Capitol Building, Pennsylvania |work=National Register of Historic Places and National Historic Landmarks Program Records |id=NAID 71995785 |publisher=National Archives and Records Administration |access-date=August 26, 2026}}</ref> | designation2 = NHL | designation2_date = September 20, 2006 | designation3 = NHLDCP | designation3_date = February 27, 2013 | designation3_partof = [[Pennsylvania State Capitol Complex]] | designation3_number = 13000287<ref name="weekly">{{Cite web |title=Weekly List |date=April 5, 2013 |work=National Register of Historic Places |publisher=National Park Service |url=https://www.nps.gov/subjects/nationalregister/upload/weekly-list-2013-national-register-of-historic-places.pdf |access-date=June 5, 2013}}</ref> }}}}'''پایتەختی ویلایەتی پێنسیلڤانیا''' شوێنی حکومەتە بۆ ویلایەتی [[پێنسیلڤانیا]] کە دەکەوێتە ناوەندی شاری هاریسبێرگ. بیناکە لەلایەن تەلارساز جۆزێف میلەر هوستۆنەوە لە ساڵی ١٩٠٢ دیزاین کراوە و لە ساڵی ١٩٠٦ بە شێوازی بیۆس ئارتس تەواو بووە و بە درێژایی فیلمەکە تەوەری دیکۆراتی ڕێنێسانسی تێدایە. پایتەختەکە ژوورەکانی یاسادانان بۆ ئەنجومەنی گشتی پێنسیلڤانیا لەخۆدەگرێت کە لە ئەنجومەنی نوێنەران و ئەنجومەنی پیران پێکهاتووە و ژوورەکانی هاریسبێرگ بۆ دادگای باڵا و باڵای پێنسیلڤانیا، هەروەها نووسینگەکانی پارێزگار و لیوای پارێزگار. هەروەها بینای سەرەکی کۆمەڵگەی پایتەختی ویلایەتی پێنسیلڤانیایە . کورسی حکومەت بۆ ویلایەتەکە سەرەتا لە [[فیلادێلفیا|فیلادلفیا]] بوو، پاشان لە ساڵی ١٧٩٩ گواسترایەوە بۆ لانکاستەر و دواجار لە ساڵی ١٨١٢ گواسترایەوە بۆ هاریسبێرگ. پایتەختی ئێستا کە بە کاپیتوڵی هوستۆن ناسراوە، سێیەم بینای پایتەختی ویلایەتە کە لە شاری هاریسبێرگ دروستکراوە. یەکەمیان کە پایتەختی هیڵز بوو لە ساڵی ١٨٩٧ بەهۆی ئاگرکەوتنەوە وێران بوو. دووەمیان کە کۆب کاپیتوڵ بوو، کاتێک لە ساڵی ١٨٩٩دا پارەدان وەستا. زۆرجار پایتەختی ویلایەتی پێنسیلڤانیا بە "کۆشکی هونەر" ناودەبرێت بەهۆی زۆرێک لە [[پەیکەرتاشی|پەیکەر]] و دیوارە ڕەنگاوڕەنگەکانی و پەنجەرەی شووشەی ڕەنگاوڕەنگ ، کە زۆربەیان لەسەر تەوەرەی پێنسیلڤانیا یان دروستکراوی پێنسیلڤانیان.{{Sfn|Schehr|2006}} بیناکە لە ساڵی ١٩٧٧دا لە تۆماری نیشتمانی شوێنە مێژووییەکان هاتووە و لە ساڵی ٢٠٠٦دا وەک [[شوێنەواری مێژوویی نیشتمانی|هێمایەکی مێژوویی نیشتمانی]] دەستنیشانکراوە؛ سنووری دەستنیشانکردنەکە فراوانتر کرا بۆ ئەوەی کۆمەڵگەی کاپیتوڵ لە ساڵی 2013دا بگرێتەوە لەگەڵ پایتەخت وەک موڵکێکی بەشداربوو. سەرۆک [[تیۆدور ڕۆزڤێڵت|تیۆدۆر ڕۆزڤێڵت]] لە ساڵی ١٩٠٦ بەشداری لە تەرخانکردنی بیناکەدا کرد. دوای تەواوبوونی، پڕۆژەی پایتەخت بووە بابەتی سکانداڵێکی گەندەڵی. تێچووی بیناسازی و دواتر کەلوپەلی ناوماڵ سێ هێندە زیاترە لەوەی کە کۆبوونەوەی گشتی بۆ دیزاین و دروستکردنەکە تەرخانکردبوو؛ تەلارساز جۆزێف هوستۆن و چوار کەسی دیکە بە تۆمەتی گەندەڵی سزا دراون بەهۆی بڕینی نرخ. == مێژوو == === پایتەختەکانی پێشووتر === ویلیام پێن یەکەم حکومەتی ئەو وڵاتەی پێکهێنا کە ئەوکات پارێزگای پێنسیلڤانیا بوو، لە [[ئەمریکای بەڕیتانی|ئەمریکای بەریتانی]] ، لە ٢٨ی تشرینی یەکەمی ١٦٨٢، لە شاری چێستەر، پێنسیلڤانیا . {{Sfn|Hubbert-Kemper|Wilson|2006}} حکومەت شوێنی کۆبوونەوەی ئاسایی نەبوو و زۆرجار لە ماڵەکانی کۆبوونەوەی کواکەرەکان یان لە شوێنی نیشتەجێبوونی تایبەت لە [[فیلادێلفیا|فیلادلفیا]] کۆدەبووەوە . ئەندرۆ هامیلتۆن و ویلیام ئالن دەسەڵاتیان پێدرا زەوی لە فیلادلفیا بۆ ماڵی ویلایەتی پێنسیلڤانیا بەدەستبهێنن ، کە ئێستا بە هۆڵی سەربەخۆیی ناسراوە، یەکەم ماڵی ویلایەتی. دروستکردنی لە ساڵی ١٧٣٢ دەستی پێکردووە و لە ساڵی ١٧٥٣ تەواو {{Sfn|Hubbert-Kemper|Wilson|2006}} لەگەڵ هەردوو ئەنجومەنی گشتی پێنسیلڤانیا و سێ سەرۆکی پێشووی [[کۆنگرەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کۆنگرەی مۆدێرن ئەمریکا]] ، کۆنگرەی یەکەم و دووەمی کیشوەری و کۆنگرەی کۆنفیدڕاڵی ، کە هۆڵی سەربەخۆیییان لە ساڵی ١٧٧٤ تا ١٧٨٩ داگیرکرد، دەسەڵاتی یاسادانانی ویلایەتەکە پێشنیارەکانی گواستنەوەی کورسی حکومەتی ویلایەتەکەی لەبەرچاو گرت. جۆن هاریس جونیۆر . پێشنیاری کرد کە {{Convert|4|acre|ha|0}} و 13&nbsp;پەرچە چوارگۆشە&nbsp;(٣ هەزار و ٥٣٩).&nbsp;ft ² ; 329&nbsp;m ² ) زەوی لە نزیک کەنارەکانی ڕووباری سوسکوهانا لە ناوەڕاستی پێنسیلڤانیا بۆ ویلایەتەکە، بە مەرجێک لە کۆتاییدا وەک شوێنی پایتەخت بەکاربهێنرێت. {{Sfn|Inglewood|1925}} هەروەها هاریس لە ساڵی ١٧٨٥دا شارێکی داڕشت، لە نزیک پارچە زەویەکەی و ناوی لێنا وەک ڕێزێک بۆ باوکی . لە ساڵی ١٧٩٩ دەسەڵاتی یاسادانان دەنگیدا بە گواستنەوەی پایتەخت بۆ لانکاستەر لەبری هاریسبێرگ، ئەمەش بەهۆی ئەوەی ژمارەی دانیشتوانی لانکاستەر زۆرە. {{Sfn|Schehr|2006}} {{Sfn|Hubbert-Kemper|Wilson|2006}} لە ساڵی ١٧٩٩ تا ١٨١٢، دەسەڵاتی یاسادانان لە لانکاستەر نیشتەجێ بوو لەگەڵ کۆبوونەوەکان لە دادگای پارێزگا و لەگەڵ نووسینگەکانی ویلایەت کە دەکەونە ئەو شوێنەی کە ئێستا بە هۆڵی شارە کۆن ناسراوە. {{Sfn|Landis|1918}} * حکومەتی ویلایەتی پێنسیلڤانیا * لیستی شوێنە مێژووییە نیشتمانییەکان لە ویلایەتی پێنسیلڤانیا * لیستی ئەنجومەنی یاسادانانی ویلایەتی پێنسیلڤانیا * لیستی دادگاکانی ویلایەت و پارێزگاکان لە ویلایەتی پێنسیلڤانیا * لیستی پایتەختەکانی ویلایەت و خاکی ئەمریکا * لیستی بەرزترین قوبە * تۆماری نیشتمانی شوێنە مێژووییەکان لیستەکان لە داوفین کاونتی، پێنسیلڤانیا == تێبینی ==     == سەرچاوەکان == <templatestyles src="Refbegin/styles.css" /> == بەستەری دەرەکی == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles>{{پۆلی کۆمنز|Pennsylvania State Capitol}} * {{وێبگەی فەرمی|http://www.pacapitol.com/}}  {{Pennsylvania}}{{Harrisburg, Pennsylvania}}{{US State Capitols}}{{NHLs in PA}}{{National Register of Historic Places in Pennsylvania}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] 3nf5zke3jk1bdtpah5vbi6wumavdzn8 1680845 1680843 2026-10-05T08:47:42Z Shaween 18477 1680845 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی بینا|coordinates={{Coord|40|15|52|N|76|53|01|W|region:US-PA_type:landmark|display=inline,title}}|architectural_style=[[Beaux-Arts architecture|Beaux-Arts]], [[Renaissance Revival architecture|Renaissance Revival]]|location=3rd and State Streets<br />{{nowrap|[[Harrisburg, Pennsylvania]]}}<br />United States|floor_area={{convert|629898|sqft|sqm|0|abbr=on}}{{sfn|Carson|1907|p=655}}|construction_start_date={{start date and age|1902|11|07}}|completion_date={{end date and age|1906|08|15}}|inauguration_date={{Start date and age|October 4, 1906}}|embedded={{Infobox designation list | embed = yes | designation1 = NRHP | designation1_offname = State Capitol Building, Pennsylvania | designation1_date = September 14, 1977 | designation1_number = 77001162<ref>{{Cite web |url=https://catalog.archives.gov/id/71995785 |title=Pennsylvania SP State Capitol Building, Pennsylvania |work=National Register of Historic Places and National Historic Landmarks Program Records |id=NAID 71995785 |publisher=National Archives and Records Administration |access-date=August 26, 2026}}</ref> | designation2 = NHL | designation2_date = September 20, 2006 | designation3 = NHLDCP | designation3_date = February 27, 2013 | designation3_partof = [[Pennsylvania State Capitol Complex]] | designation3_number = 13000287<ref name="weekly">{{Cite web |title=Weekly List |date=April 5, 2013 |work=National Register of Historic Places |publisher=National Park Service |url=https://www.nps.gov/subjects/nationalregister/upload/weekly-list-2013-national-register-of-historic-places.pdf |access-date=June 5, 2013}}</ref> }}}}'''پایتەختی ویلایەتی پێنسیلڤانیا''' شوێنی حکومەتە بۆ ویلایەتی [[پێنسیلڤانیا]] کە دەکەوێتە ناوەندی شاری هاریسبێرگ. بیناکە لەلایەن تەلارساز جۆزێف میلەر هوستۆنەوە لە ساڵی ١٩٠٢ دیزاین کراوە و لە ساڵی ١٩٠٦ بە شێوازی بیۆس ئارتس تەواو بووە و بە درێژایی فیلمەکە تەوەری دیکۆراتی ڕێنێسانسی تێدایە. پایتەختەکە ژوورەکانی یاسادانان بۆ ئەنجومەنی گشتی پێنسیلڤانیا لەخۆدەگرێت کە لە ئەنجومەنی نوێنەران و ئەنجومەنی پیران پێکهاتووە و ژوورەکانی هاریسبێرگ بۆ دادگای باڵا و باڵای پێنسیلڤانیا، هەروەها نووسینگەکانی پارێزگار و لیوای پارێزگار. هەروەها بینای سەرەکی کۆمەڵگەی پایتەختی ویلایەتی پێنسیلڤانیایە . کورسی حکومەت بۆ ویلایەتەکە سەرەتا لە [[فیلادێلفیا|فیلادلفیا]] بوو، پاشان لە ساڵی ١٧٩٩ گواسترایەوە بۆ لانکاستەر و دواجار لە ساڵی ١٨١٢ گواسترایەوە بۆ هاریسبێرگ. پایتەختی ئێستا کە بە کاپیتوڵی هوستۆن ناسراوە، سێیەم بینای پایتەختی ویلایەتە کە لە شاری هاریسبێرگ دروستکراوە. یەکەمیان کە پایتەختی هیڵز بوو لە ساڵی ١٨٩٧ بەهۆی ئاگرکەوتنەوە وێران بوو. دووەمیان کە کۆب کاپیتوڵ بوو، کاتێک لە ساڵی ١٨٩٩دا پارەدان وەستا. زۆرجار پایتەختی ویلایەتی پێنسیلڤانیا بە "کۆشکی هونەر" ناودەبرێت بەهۆی زۆرێک لە [[پەیکەرتاشی|پەیکەر]] و دیوارە ڕەنگاوڕەنگەکانی و پەنجەرەی شووشەی ڕەنگاوڕەنگ ، کە زۆربەیان لەسەر تەوەرەی پێنسیلڤانیا یان دروستکراوی پێنسیلڤانیان.{{Sfn|Schehr|2006}} بیناکە لە ساڵی ١٩٧٧دا لە تۆماری نیشتمانی شوێنە مێژووییەکان هاتووە و لە ساڵی ٢٠٠٦دا وەک [[شوێنەواری مێژوویی نیشتمانی|هێمایەکی مێژوویی نیشتمانی]] دەستنیشانکراوە؛ سنووری دەستنیشانکردنەکە فراوانتر کرا بۆ ئەوەی کۆمەڵگەی کاپیتوڵ لە ساڵی 2013دا بگرێتەوە لەگەڵ پایتەخت وەک موڵکێکی بەشداربوو. سەرۆک [[تیۆدور ڕۆزڤێڵت|تیۆدۆر ڕۆزڤێڵت]] لە ساڵی ١٩٠٦ بەشداری لە تەرخانکردنی بیناکەدا کرد. دوای تەواوبوونی، پڕۆژەی پایتەخت بووە بابەتی سکانداڵێکی گەندەڵی. تێچووی بیناسازی و دواتر کەلوپەلی ناوماڵ سێ هێندە زیاترە لەوەی کە کۆبوونەوەی گشتی بۆ دیزاین و دروستکردنەکە تەرخانکردبوو؛ تەلارساز جۆزێف هوستۆن و چوار کەسی دیکە بە تۆمەتی گەندەڵی سزا دراون بەهۆی بڕینی نرخ. == مێژوو == === پایتەختەکانی پێشووتر === ویلیام پێن یەکەم حکومەتی ئەو وڵاتەی پێکهێنا کە ئەوکات پارێزگای پێنسیلڤانیا بوو، لە [[ئەمریکای بەڕیتانی|ئەمریکای بەریتانی]] ، لە ٢٨ی تشرینی یەکەمی ١٦٨٢، لە شاری چێستەر، پێنسیلڤانیا . {{Sfn|Hubbert-Kemper|Wilson|2006}} حکومەت شوێنی کۆبوونەوەی ئاسایی نەبوو و زۆرجار لە ماڵەکانی کۆبوونەوەی کواکەرەکان یان لە شوێنی نیشتەجێبوونی تایبەت لە [[فیلادێلفیا|فیلادلفیا]] کۆدەبووەوە . ئەندرۆ هامیلتۆن و ویلیام ئالن دەسەڵاتیان پێدرا زەوی لە فیلادلفیا بۆ ماڵی ویلایەتی پێنسیلڤانیا بەدەستبهێنن ، کە ئێستا بە هۆڵی سەربەخۆیی ناسراوە، یەکەم ماڵی ویلایەتی. دروستکردنی لە ساڵی ١٧٣٢ دەستی پێکردووە و لە ساڵی ١٧٥٣ تەواو {{Sfn|Hubbert-Kemper|Wilson|2006}} لەگەڵ هەردوو ئەنجومەنی گشتی پێنسیلڤانیا و سێ سەرۆکی پێشووی [[کۆنگرەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کۆنگرەی مۆدێرن ئەمریکا]] ، کۆنگرەی یەکەم و دووەمی کیشوەری و کۆنگرەی کۆنفیدڕاڵی ، کە هۆڵی سەربەخۆیییان لە ساڵی ١٧٧٤ تا ١٧٨٩ داگیرکرد، دەسەڵاتی یاسادانانی ویلایەتەکە پێشنیارەکانی گواستنەوەی کورسی حکومەتی ویلایەتەکەی لەبەرچاو گرت. جۆن هاریس جونیۆر . پێشنیاری کرد کە {{Convert|4|acre|ha|0}} و 13&nbsp;پەرچە چوارگۆشە&nbsp;(٣ هەزار و ٥٣٩).&nbsp;ft ² ; 329&nbsp;m ² ) زەوی لە نزیک کەنارەکانی ڕووباری سوسکوهانا لە ناوەڕاستی پێنسیلڤانیا بۆ ویلایەتەکە، بە مەرجێک لە کۆتاییدا وەک شوێنی پایتەخت بەکاربهێنرێت. {{Sfn|Inglewood|1925}} هەروەها هاریس لە ساڵی ١٧٨٥دا شارێکی داڕشت، لە نزیک پارچە زەویەکەی و ناوی لێنا وەک ڕێزێک بۆ باوکی . لە ساڵی ١٧٩٩ دەسەڵاتی یاسادانان دەنگیدا بە گواستنەوەی پایتەخت بۆ لانکاستەر لەبری هاریسبێرگ، ئەمەش بەهۆی ئەوەی ژمارەی دانیشتوانی لانکاستەر زۆرە. {{Sfn|Schehr|2006}} {{Sfn|Hubbert-Kemper|Wilson|2006}} لە ساڵی ١٧٩٩ تا ١٨١٢، دەسەڵاتی یاسادانان لە لانکاستەر نیشتەجێ بوو لەگەڵ کۆبوونەوەکان لە دادگای پارێزگا و لەگەڵ نووسینگەکانی ویلایەت کە دەکەونە ئەو شوێنەی کە ئێستا بە هۆڵی شارە کۆن ناسراوە. {{Sfn|Landis|1918}} * حکومەتی ویلایەتی پێنسیلڤانیا * لیستی شوێنە مێژووییە نیشتمانییەکان لە ویلایەتی پێنسیلڤانیا * لیستی ئەنجومەنی یاسادانانی ویلایەتی پێنسیلڤانیا * لیستی دادگاکانی ویلایەت و پارێزگاکان لە ویلایەتی پێنسیلڤانیا * لیستی پایتەختەکانی ویلایەت و خاکی ئەمریکا * لیستی بەرزترین قوبە * تۆماری نیشتمانی شوێنە مێژووییەکان لیستەکان لە داوفین کاونتی، پێنسیلڤانیا == تێبینی ==   == بەستەری دەرەکی == * {{وێبگەی فەرمی|http://www.pacapitol.com/}}  <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles>{{پۆلی کۆمنز|Pennsylvania State Capitol}} == سەرچاوەکان == <templatestyles src="Refbegin/styles.css" /> {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] f29t0kzqqk43h9o5d53kl7jfemhi8sl 0 305015 1680844 2026-10-05T08:45:11Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = خێلافتێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|خیلافتي }}<br>{{lang-en| Khelafte }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبا...»ەوە 1680844 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = خێلافتێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|خیلافتي }}<br>{{lang-en| Khelafte }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.80400| 43.68465}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی خێلافتێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.80400| 43.68465 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گردەسێن|گردەسێن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٨٣٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٣٥ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''خێلافتێ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گردەسێن]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٨٧)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٣٧)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٥) [[خێزان]] و (٣٥) کەس، کە (١٧) [[نێر]] و (١٨) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] pd1o3jblubj9hy8uhauxko4yskc29xs 0 305016 1680846 2026-10-05T08:48:31Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = درین شێخ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|درین شیخ}}<br>{{lang-en| Dryn Shaykh }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قە...»ەوە 1680846 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = درین شێخ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|درین شیخ}}<br>{{lang-en| Dryn Shaykh }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.67575| 43.85500}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی درین شێخ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.67575| 43.85500 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گردەسێن|گردەسێن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٤٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٥٠١ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''درین شێخ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گردەسێن]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (١٢٧)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (١٠٨)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٧٠) [[خێزان]] و (٥٠١) کەس، کە (٢٤٠) [[نێر]] و (٢٦١) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 9ub49mn3ivzl8mt77qgyg51mtq1ypie 0 305017 1680847 2026-10-05T08:51:18Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دوستان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|دوستان }}<br>{{lang-en| Dustan }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی...»ەوە 1680847 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دوستان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|دوستان }}<br>{{lang-en| Dustan }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.65731| 43.95169}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی دوستان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.65731| 43.95169 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گردەسێن|گردەسێن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤٨٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٥٠١ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دوستان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گردەسێن]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٦٩)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٨٠)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٧٣) [[خێزان]] و (٥٠١) کەس، کە (٢٦١) [[نێر]] و (٢٤٠) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 36la7rtyfhjj5kr7htic2opxty2j37u 0 305018 1680848 2026-10-05T08:53:53Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = زێراف | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|زیراف }}<br>{{lang-en| Zeraf }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئا...»ەوە 1680848 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = زێراف | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|زیراف }}<br>{{lang-en| Zeraf }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.59188| 43.96856}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی زێراف''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.59188| 43.96856 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گردەسێن|گردەسێن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٧٧ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٣٢٣ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''زێراف''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گردەسێن]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٢٢٧)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٣٢٠)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٤٦) [[خێزان]] و (٣٢٣) کەس، کە (١٦٣) [[نێر]] و (١٦٠) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] e4qj30j94yp9hac35gvla6etei07lrt 0 305019 1680849 2026-10-05T08:56:24Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = زێلکە فاخر | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|زیلکة فاخر}}<br>{{lang-en| Zelka Fakhr }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا =...»ەوە 1680849 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = زێلکە فاخر | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|زیلکة فاخر}}<br>{{lang-en| Zelka Fakhr }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.62239| 43.80925}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی زێلکە فاخر''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.62239| 43.80925 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گردەسێن|گردەسێن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٥٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٠٢٠ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''زێلکە فاخر''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گردەسێن]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٢٥٠)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٥٧٧)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (١٤٥) [[خێزان]] و (١٠٢٠) کەس، کە (٥٠٨) [[نێر]] و (٥١٢) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] q4d7lp1q5bof5r1ndj2kxd8kq2z5mz2 0 305020 1680850 2026-10-05T08:59:15Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = سپیماڵ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|سبیمال }}<br>{{lang-en| Spimal }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی...»ەوە 1680850 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = سپیماڵ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|سبیمال }}<br>{{lang-en| Spimal }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.58297| 43.94469}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی سپیماڵ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.58297| 43.94469 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گردەسێن|گردەسێن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٩٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٢٧٧ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''سپیماڵ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گردەسێن]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٧٢)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٢٢٢)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (١٩١) [[خێزان]] و (١٢٧٧) کەس، کە (٦١٥) [[نێر]] و (٦٦٢) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 8kxop14nv7fa2ur9ze9tk6yakz1l9qv 0 305021 1680851 2026-10-05T09:01:54Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = سەردەریان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|سردریان }}<br>{{lang-en| Sardarian }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | ق...»ەوە 1680851 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = سەردەریان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|سردریان }}<br>{{lang-en| Sardarian }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.62583| 43.85374}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی سەردەریان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.62583| 43.85374 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گردەسێن|گردەسێن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٧٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٠٩١ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''سەردەریان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گردەسێن]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٣١١)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٦٦٨)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (١٣٩) [[خێزان]] و (١٠٩١) کەس، کە (٥٣٠) [[نێر]] و (٥٦١) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] th3j1oqtwqgvxoz1cco8v6gddym2oye 0 305022 1680854 2026-10-05T09:04:38Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = سەرکەڤرۆک | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|سرکفروک }}<br>{{lang-en| Sarkavrok }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | ق...»ەوە 1680854 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = سەرکەڤرۆک | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|سرکفروک }}<br>{{lang-en| Sarkavrok }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.55902| 43.95772}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی سەرکەڤرۆک''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.55902| 43.95772 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گردەسێن|گردەسێن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٣٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٦٧٧ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''سەرکەڤرۆک''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گردەسێن]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (١٦٩)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٢٨٠)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (١٣٥) [[خێزان]] و (٦٧٧) کەس، کە (٣٣٣) [[نێر]] و (٣٤٤) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] mz9zge6opbgs9cvph8ydf0uzls9ie5x 0 305023 1680856 2026-10-05T09:07:53Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = سورکان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|سورکان}}<br>{{lang-en| Surkan }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_...»ەوە 1680856 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = سورکان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|سورکان}}<br>{{lang-en| Surkan }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.55805| 43.94826}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی سورکان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.55805| 43.94826 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گردەسێن|گردەسێن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٣١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٥٠٦ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''سورکان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گردەسێن]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٢٢٠)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (١٦٩)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (١٠١) [[خێزان]] و (٥٠٦) کەس، کە (٢٥٦) [[نێر]] و (٢٥٠) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 73owgfnde786zuhjnwipxejfw8yk8qn 0 305024 1680858 2026-10-05T09:18:58Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = سیتکان گچکە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|سیتکان الصغیر}}<br>{{lang-en| Little Sitkan }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_...»ەوە 1680858 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = سیتکان گچکە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|سیتکان الصغیر}}<br>{{lang-en| Little Sitkan }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.68022| 43.94491}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی سیتکان گچکە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.68022| 43.94491 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گردەسێن|گردەسێن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤٨١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٤٤٧ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''سیتکان گچکە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گردەسێن]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٣٢)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (١٨٥)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٨٢) [[خێزان]] و (٤٤٧) کەس، کە (٢٢٣) [[نێر]] و (٢٢٤) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] gmf9iki3vgt4f7h1jjdupgj6orjhfg0 0 305025 1680860 2026-10-05T09:23:17Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = سێلان ساڵەح | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|سیلان صالح}}<br>{{lang-en| Selan Salah }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا...»ەوە 1680860 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = سێلان ساڵەح | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|سیلان صالح}}<br>{{lang-en| Selan Salah }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.77899| 43.70632}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی سێلان ساڵەح''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.77899| 43.70632 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گردەسێن|گردەسێن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٠٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٤٤٤ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''سێلان ساڵەح''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گردەسێن]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٧٠)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٣٥)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٨٨) [[خێزان]] و (٤٤٤) کەس، کە (٢١٨) [[نێر]] و (٢٢٦) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 1ey686hg487bqu59g064un37mbwzf5r 0 305026 1680863 2026-10-05T09:25:23Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = سێلان مامک | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|سیلان مامک}}<br>{{lang-en| Selan Mamk }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا =...»ەوە 1680863 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = سێلان مامک | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|سیلان مامک}}<br>{{lang-en| Selan Mamk }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.80023| 43.70377}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی سێلان مامک''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.80023| 43.70377 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گردەسێن|گردەسێن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٨١٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٠٠ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''سێلان مامک''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گردەسێن]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (١١٧)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (١٧) [[خێزان]] و (١٠٠) کەس، کە (٤٥) [[نێر]] و (٥٥) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] dx5ofuhsgxy1n3kytatlrq6eca9w85l 0 305027 1680864 2026-10-05T09:29:29Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شێخانۆک مەلاحاجی | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|شیخانوک ملاحجي}}<br>{{lang-en| Shekhanok Mala Haji }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە...»ەوە 1680864 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شێخانۆک مەلاحاجی | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|شیخانوک ملاحجي}}<br>{{lang-en| Shekhanok Mala Haji }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.664779| 43.727635}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی شێخانۆک مەلاحاجی''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.664779| 43.727635 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گردەسێن|گردەسێن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٠٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٧٩٨ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شێخانۆک مەلاحاجی''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گردەسێن]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (١٣)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٢٤٠)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (١٠٧) [[خێزان]] و (٧٩٨) کەس، کە (٤٠١) [[نێر]] و (٣٩٧) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] ayfbnrmuimestvgd94ao1omcdceoxj6 0 305028 1680865 2026-10-05T09:37:54Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کورکا بەست | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|کورکا بست}}<br>{{lang-en| Kurka Bast }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = |...»ەوە 1680865 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کورکا بەست | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|کورکا بست}}<br>{{lang-en| Kurka Bast }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.64209| 43.90631}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کورکا بەست''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.64209| 43.90631 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گردەسێن|گردەسێن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤٩١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٤٢١ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کورکا بەست''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گردەسێن]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٥٣)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٥٠) [[خێزان]] و (٤٢١) کەس، کە (١٩٨) [[نێر]] و (٢٢٣) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] n8pcgjezwtcnpnrlyesyd7zzydpan5a 0 305029 1680866 2026-10-05T09:40:46Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کورکا شێخ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|کورکا شیخ}}<br>{{lang-en| Kurka Shaykh }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = |...»ەوە 1680866 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کورکا شێخ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|کورکا شیخ}}<br>{{lang-en| Kurka Shaykh }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.62926| 43.92544}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کورکا شێخ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.62926| 43.92544 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گردەسێن|گردەسێن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٦٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٨٣٨ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کورکا شێخ''' یان '''کورکا کێری''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گردەسێن]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (١٦١)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (١٩٩)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (١١٥) [[خێزان]] و (٨٣١) کەس، کە (٤١٨) [[نێر]] و (٤٢٠) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 3392h7hfzj10i36mtzwsejyo52c792s 0 305030 1680867 2026-10-05T09:42:52Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کورکا مزگەفت | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|کورکا مزکفت}}<br>{{lang-en| Kurka Mzgaft }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئا...»ەوە 1680867 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کورکا مزگەفت | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|کورکا مزکفت}}<br>{{lang-en| Kurka Mzgaft }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.62231| 43.89737}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کورکا مزگەفت''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.62231| 43.89737 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گردەسێن|گردەسێن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٨٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٢٠ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کورکا مزگەفت''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گردەسێن]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٥٤)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٢٩)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٢٣) [[خێزان]] و (٢٢٠) کەس، کە (١٠٣) [[نێر]] و (١١٧) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 2dcq5ohqniqsngnmembki0ag34alo8x 0 305031 1680868 2026-10-05T09:47:23Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کوشکێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|کوشکي}}<br>{{lang-en| Kushke }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئا...»ەوە 1680868 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کوشکێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|کوشکي}}<br>{{lang-en| Kushke }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.719752| 43.672178}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کوشکێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.719752| 43.672178 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گردەسێن|گردەسێن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤٥٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٣٥١ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کوشکێ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گردەسێن]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٦٩)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٢١٦)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (١٨٥) [[خێزان]] و (١٣٥١) کەس، کە (٦٩٩) [[نێر]] و (٦٨٢) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] dvbnz8khp5ud8bgrrf3x73brl55y2aa 0 305032 1680869 2026-10-05T09:52:39Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کێلەپسمیران | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|کیلةبسمیران}}<br>{{lang-en| Kelapsmiran }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئا...»ەوە 1680869 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کێلەپسمیران | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|کیلةبسمیران}}<br>{{lang-en| Kelapsmiran }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.52515| 43.89810}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کێلەپسمیران''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.52515| 43.89810 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گردەسێن|گردەسێن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٤١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٤٢٦ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کێلەپسمیران''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گردەسێن]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٧٨)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٢٧٥)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٢٤٨) [[خێزان]] و (١٤٢٦) کەس، کە (٧٠٦) [[نێر]] و (٧٢٠) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] i3qr3vum5huuybnx6w1qo7x6q1cp4q9 0 305033 1680870 2026-10-05T09:55:20Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کێلەشێخ بزێن | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|کیلةشیخ بزین}}<br>{{lang-en| Kela Shaykh Bzen }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنە...»ەوە 1680870 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کێلەشێخ بزێن | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|کیلةشیخ بزین}}<br>{{lang-en| Kela Shaykh Bzen }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.52484| 43.86813}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کێلەشێخ بزێن''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.52484| 43.86813 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گردەسێن|گردەسێن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٦١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٠٩٦ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کێلەشێخ بزێن''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گردەسێن]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٤٧)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (١٩٩)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (١٨٢) [[خێزان]] و (١٠٩٦) کەس، کە (٥٢٥) [[نێر]] و (٥٤٤) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] s1unwos5le4msck98hujrlfcssukjb7 0 305034 1680873 2026-10-05T09:58:31Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گومکێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|کومکي}}<br>{{lang-en| Gumke }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئا...»ەوە 1680873 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گومکێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|کومکي}}<br>{{lang-en| Gumke }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.60892| 43.96413}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گومکێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.60892| 43.96413 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گردەسێن|گردەسێن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤١٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٥٨ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گومکێ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گردەسێن]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٩٠)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (١٦٠)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٢٥) [[خێزان]] و (١٥٨) کەس، کە (٧٣) [[نێر]] و (٨٥) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] m5axos76m5bhhderveliwdd4junv5qd 0 305035 1680875 2026-10-05T10:05:00Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = لەکان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|لکان }}<br>{{lang-en| Lakan }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵ...»ەوە 1680875 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = لەکان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|لکان }}<br>{{lang-en| Lakan }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.73302| 43.65675}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی لەکان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.73302| 43.65675 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گردەسێن|گردەسێن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤٢٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٥٦٦ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''لەکان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گردەسێن]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (١٠٨)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٢٩١)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٢٠٠) [[خێزان]] و (١٥٩٦) کەس، کە (٨٠٣) [[نێر]] و (٧٦٣) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] ic4n32u4lu24coh7s45l1wab2birh37 0 305036 1680918 2026-10-05T11:06:13Z Shaween 18477 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1373474232|Washington State Capitol]]» 1680918 wikitext text/x-wiki {{تێک نەچێ|Washington, D.C.}}{{Infobox NRHP|name=Washington State Capitol Historic District|nrhp_type=hd|nocat=yes|image=MK03168 Washington State Capitol (Olympia).jpg|caption=|coordinates={{coord|47|02|09|N|122|54|17|W|display=inline,title}} <!-- Maps -->|mapframe=yes|mapframe-custom={{maplink | frame = yes | plain = yes | frame-align = center | title = Washington State Capitol | switch = Washington State Capitol;Olympia;Thurston County;Washington;the United States | frame-coord = SWITCH: {{coord|47|02|09|N|122|54|17|W|}}### {{coord|qid=Q42735}}### {{coord|qid=Q113773}}### {{coord|qid=Q1223}}### {{coord|qid=Q30}} | id2 = SWITCH:Q2620186;Q42735;Q113773;Q1223;Q30 | zoom = SWITCH:15;11;8;5;2 | type = SWITCH:shape;point;point;point;point | stroke-width = 3 | stroke-color = #0096FF | fill = #0096FF | type2 = shape-inverse | stroke-width2 = 2 | stroke-color2 = #5f5f5f | stroke-opacity2 = SWITCH:0;1;1;1;1 | fill2 = #000000 | fill-opacity2 = SWITCH:0;0.5;0.5;0.5;0.5 }}|location=416 Sid Snyder Avenue SW, [[Olympia, Washington]] 98504|nearest_city=|area={{convert|143|acre|m2}} {{r|facts}}|built={{Start date and age|1928}}|architect=Walter R. Wilder, Harry K. White|architecture=[[Architecture of the United States#Colonial|American]] [[Neoclassical architecture|neoclassic]]|designated=|added=June 22, 1979|established=|visitation_num=50,000|visitation_year=2025|ref_num=79002564|mpsub=|visitation_ref={{r|des}}}} '''کاپیتوڵی ویلایەتی واشینگتن''' (یان " ''بینای یاسادانان")'' لە [[ئۆڵیمپیا|ئۆڵۆمپیا]] ماڵی حکومەتی [[ویلایەتەکانی ئەمریکا|ویلایەتی]] [[واشینگتن (ویلایەت)|واشینگتنە]]. ژوورەکانی ئەنجومەنی یاسادانانی ویلایەتی واشنتۆن و نووسینگەکانی پارێزگار و لیوای پارێزگار و وەزیری دەرەوە و گەنجینەی ویلایەتی لەخۆدەگرێت. بەشێکە لە کەمپێکی ئیداری گەورەتر کە بیناکانی دادگای باڵای واشنتۆن, کۆشکی پارێزگاری واشنتۆن, و زۆرێک لە دەزگاکانی تری ویلایەتەکە لەخۆدەگرێت. خاوەندارێتی و بەڕێوەبردنی لەلایەن وەزارەتی خزمەتگوزارییەکانی کۆمپانیا (DES) ە.<ref name="des">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/our-story/about |ڕێکەوتی سەردان=August 9, 2025 |وێبگە=Washington State Capitol Campus}}</ref> ئۆڵۆمپیا لە ساڵی ١٨٥٣ وەک پایتەختی خاکی هەڵبژێردرا و بینایەکی دوو نهۆمی دروستکرا بۆ بەکارهێنانی لەلایەن دەسەڵاتی یاسادانانەوە لە ساڵی دواترەوە. بینایەکی هەمیشەیی پایتەختی پایتەخت دوای دەوڵەت بوون لە ساڵی ١٨٨٩ پلانی بۆ دانرا، بەڵام بیناسازییەکەی لەناو دۆخی خراپی ئابووریدا وەستا. حکومەتی ویلایەتەکە لە ساڵی ١٩٠٥دا ڕووی لە دادگای پارێزگاکانی ئێستای ئۆڵۆمپیای کرد، بەڵام سەلماندی کە زۆر بچووکە بۆ پێداویستییەکانی ویلایەتەکە. دیزاینی پایتەختی هەمیشەیی لە ساڵی ١٩١١ دەستی پێکردەوە و ساڵی دواتر دەستی بە دروستکردنی دەستیپێکرد. بینای یاسادانان لە ساڵی 1928 کراوەتەوە و [[گومبەز|قوبەیەکی]] مۆنۆمێنتالی تێدایە . کەمپی کاپیتوڵ لە ساڵی ١٩٧٤ خرایە تۆماری نیشتمانی ناوچە مێژووییەکان و هەندێک لە دیمەنە بەنرخەکانی ویلایەتەکە لەخۆدەگرێت یان بەشداری دەکات، لەوانە [[زنجیرەچیاکانی ئۆڵۆمپیک|شاخەکانی ئۆڵۆمپی]]، پوگێت ساوند ، [[چیای ڕەینیەر]]، کاپیتوڵ دۆم و گروپی کاپیتوڵ لە بیناکانی سەر گردەکە. دیزاینی کەمپی کاپیتوڵ نموونەیەکی گەورەیە لە شێوازی شار جوانی سەردەمی پێشکەوتنخوازانە لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا. == مێژوو == === سەدەی نۆزدەهەم === [[File:Old_Washington_State_Capitol_Building,_Olympia_1909.jpg|ڕاست|وێنۆک| بینای ڕەسەنی کاپیتوڵی خاکی، لە ساڵی ١٨٥٦ تەواو بووە.]] دوای ئەوەی ئۆڵۆمپیا بوو بە پایتەختی ویلایەتی واشنتۆن لە ساڵی ١٨٥٣، دامەزرێنەری شارەکە، ئێدمۆند سیلڤێستەر ، {{Convert|12|acres|ha}} ی بە دەسەڵاتی یاسادانان دا زەوی کە پایتەختی لەسەر دروست بکرێت، کە دەکەوێتە سەر گردێک کە ڕووی لە دەریاچەی کاپیتوڵ هەیە کە ئێستا بە دەریاچەی کاپیتوڵ ناسراوە. لە ساڵی ١٨٥٤ یەکەم دانیشتنی ئەنجومەنی یاسادانانی خاکی لە باڵەخانەیەکی دوو نهۆمی لە ئۆڵۆمپیا بەڕێوەچوو کە بە فرۆشگای ''پارکەر-کۆڵتەر کەلوپەلی وشک'' ( a.k.a. ''چێشتخانەی گۆڵد بار'' ) ناسراوە.<ref name="Brazier">{{Cite book|last=Brazier|first=Don|url=https://leg.wa.gov/media/lwxfwd0y/history-of-the-washington-legislature-1854-1963.pdf|title=History of the Washington State Legislature 1854–1963|publisher=Washington State Senate|year=2000|location=Olympia|publication-date=2000|page=3,6,8,57,66}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2025-03-02 |ناونیشان=https://olympiahistory.org/parker-and-coulterfirst-territorial-legislature-sitegold-bar-restaurant-sitefirst-masonic-meeting-placethorp-motors-building/ |ڕێکەوتی سەردان=June 18, 2025 |وێبگە=Olympia Historical Society and Bigelow House Museum |زمان=en-US}}</ref> دانیشتنی دووەم و دواتر تا ساڵی ١٨٥٦ لە هۆڵی ماسۆنی کۆدەبوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.hmdb.org/m.asp?m=91488 |ڕێکەوتی سەردان=June 18, 2025 |وێبگە=www.hmdb.org |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.sos.wa.gov/legacy/legbuilding/default.aspx |ڕێکەوتی سەردان=2025-06-21 |وێبگە=Washington Secretary of State}}</ref> لە ساڵی ١٨٥٦، پێکهاتەیەکی چوارچێوەی دار تەواو بوو، کە دەکەوێتە شوێنی ئێستا لە نێوان بینای یاسادانان و بیمە ، کە بۆ ماوەی ٤٦ ساڵ وەک پایتەخت تا ساڵی ١٩٠٢ خزمەت<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.sos.wa.gov/legacy/legbuilding/default.aspx |ڕێکەوتی سەردان=June 18, 2025 |وێبگە=Washington Secretary of State}}</ref> کاتێک سەرۆک [[بنیامین ھاریسۆن|بنیامین هاریسۆن]] لە ساڵی ١٨٨٩ [[دەستووری ویلایەتەکان لە ئەمریکا|دەستووری ویلایەتی]] واشنتۆنی پەسەند کرد، {{Convert|132000|acres|sqkm}} ی بەخشی زەوییە فیدراڵیەکان بۆ ویلایەتەکە بەو مەرجەی کە داهاتی زەویەکان تەنها بۆ دروستکردنی پایتەختی ویلایەتەکە بەکاربهێنرێت. دەسەڵاتی یاسادانان لە ساڵی ١٨٩٣ کۆمیسیۆنی پایتەختی ویلایەتی پێکهێنا بۆ سەرپەرشتیکردنی دروستکردنی پایتەختێکی نوێ لەسەر ئەو موڵکە لە ئۆڵۆمپیاوە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/capitol-campus-facts-history/history-legislative-building |ڕێکەوتی سەردان=June 16, 2025 |وێبگە=Washington State Capitol Campus}}</ref> کۆمیسیۆنەکە پێشبڕکێیەکی سەرتاسەری هەبوو بۆ دۆزینەوەی [[نژیاروان|تەلارسازێک]] و پێشکەشکردنی ئێرنست فلاگی هەڵبژارد. بیناسازی لەسەر پلانی فلاگ دەستی پێکرد، بەڵام زۆری نەخایاند بەهۆی خراپی بارودۆخی ئابوورییەوە وەستا و تەنها بناغەکە تەواو بوو. کاتێک دواجار دەسەڵاتی یاسادانان لە ساڵی ١٨٩٧دا تەرخانکردنی پارەی زیادەی پەسەند کرد، جۆن ڕۆجەرز، حاکمی تازە هەڵبژێردراو ڤیتۆی کرد. ڕۆجەرز داکۆکی لە کڕینی دادگای تۆرستۆن کاونتی کە ئێستا هەیە لە ناوەندی شاری ئۆڵۆمپیای دەکرد، کە ئێستا بە <nowiki><i id="mwdw">پایتەختی کۆن</i></nowiki> ناسراوە و شوێنی فەرمانگەی سەرپەرشتیاری ڕێنمایی گشتییە.{{ژێدەر پێویستە|date=June 2025}} === سەدەی بیستەم === دەسەڵاتی یاسادانان دادگای وەک شوێنی نوێ پەسەند کرد و لە ساڵی ١٩٠٥ دەستی بە کۆبوونەوە کرد لەوێ.<ref name="Brazier" /> لە ماوەی چەند ساڵێکدا دەسەڵاتی یاسادانان بڕیاریدا بیناکە زۆر بچووکە و کۆمیسیۆنێکی نوێی کاپیتوڵی ویلایەتی لە ساڵی ١٩١١ کۆبووەوە.{{ژێدەر پێویستە|date=June 2025}} دروستکردنی کەمپەکە لە ساڵی ١٩١٢ دەستیپێکرد، پەرستگای دادپەروەریش لە ساڵی ١٩٢٠ تەواو بوو، دواتر بینای بیمە و وێستگەی کارەبا و گەرمکەرەوە دروستکرا. دوای پێداچوونەوەی چەندین جار بە پلانەکان، بینای یاسادانان لە ساڵی ١٩٢٨ تەواو بوو.<ref name=":0" /> بینای جۆن ئەی شێربێرگ لە ساڵی ١٩٣٧ و بینای جۆن ئێڵ ئۆبراین لە ساڵی ١٩٤٠ تەواو بووە. ئەم بینایانە پێنج لە شەش توخمە سەرەکییەکەی ماستەرپلانی وایڵدەر و وایتن. بەداخەوە بینای شەشەم هەرگیز دروست نەکرا. بینا ونبووەکە بۆ نموونە لە پلانی ئۆلمستێد ساڵی ١٩٢٨ بۆ گۆڕەپانەکە دەردەکەوێت و تەنها لە ڕۆژئاوای بینای یاسادانان وەک "بینایەکی داهاتوو" نیشانە کراوە. کۆشکی پارێزگار (لە ساڵی ١٩٠٩ وەک پێکهاتەیەکی کاتی دروستکراوە) ئەو شوێنەی داگیرکردووە کە بۆ بینای شەشەم لە پلانی وایڵدەر و وایتدا دانراوە. ئەمجارەیان کۆمیسیۆنەکە ئارەزووی دروستکردنی کۆمەڵێک بینای هەبوو بۆ ئەوەی وەکو پایتەخت خزمەت بکەن نەک یەک دامەزراوە و ئەو دیزاینەی هەڵبژارد کە لەلایەن کۆمپانیای واڵتەر وایڵدەر و هاری وایت لە ساڵی ١٩١١ پێشکەشکرابوو. دوای خەڵاتەکە بە وایڵدەر و وایت کۆمیسیۆنەکە کۆمپانیای دیزاینی دیمەنی سروشتی براکانی ئۆلمستێد وەک ڕاوێژکار هێشتەوە. کۆمپانیای ئۆلمستێد لە سەرەتای ساڵی ١٩١٢ چەمکێکی بەدیل بۆ کەمپەکە دابین کرد بەڵام ئەم بەدیلە لەلایەن هەردوو کۆمیسیۆن و وایڵدەر و وایتەوە ڕەتکرایەوە. قەبارەی بینا و ئاراستە و دیمەنە تەواوکراوەکان کارەکانی وایڵدەر و وایتن. کۆمیسیۆنەکە بانگهێشتی برایانی ئۆلمستێدی کرد بۆ گەڕانەوە لە ساڵی ١٩٢٧، دوای تەواوبوونی دروستکردنی بینای یاسادانان، بۆ داڕشتنی چاندن و ڕێگا و نزیکبوونەوەکان لە ڕێگای کاپیتوڵەوە. دیزاینکردنی زەوی لە کاپیتوڵ وەیی ڕۆژئاوا تا بینای یاسادانان لە ساڵی ١٩٣١ تەواو بوو. <gallery class="center"> File:Perspective_view_of_the_proposed_State_Capitol_Group_for_the_State_of_Washington_in_Olympia,_1913.jpg|alt=Wilder and White's plan for the Capitol Campus, c. 1913| پلانی وایڵدەر و وایت بۆ کەمپی کاپیتوڵ، {{Circa|1913}} File:Washington_State_Capital_Grounds,_Olympia,_Washington,_General_Plan,_May_1928.jpg|alt=Design of the Capitol Campus Grounds, May 1928| دیزاینی گۆڕەپانی کەمپی کاپیتوڵ، ئایاری ١٩٢٨ File:Olympia_Legislative_Building_construction,_1926.jpg|alt=Construction of the Legislative Building, c. January 1926 – c. May 1926| دروستکردنی بینای یاسادانان، {{Circa|January 1926|May 1926}} File:View_of_State_Capitol_buildings,_Olympia,_Washington,_circa_1927.jpg|alt=View of completed buildings, c. 1927| دیمەنی بینا تەواوکراوەکان، {{Circa|1927}} </gallery> === سەدەی بیست و یەکەم === ئێوارەی یەکشەممە ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥، دزەپێکەرێک ناوەوەی بیناکەی تێکدا، دوای ئەوەی چەند پەنجەرەیەکی شکاند بۆ ئەوەی بتوانێت بچێتە ناو بیناکە. شوێنی ڕۆتۆندا و ژووری پێشوازی دەوڵەت زیانیان بەرکەوتووە. ئاڵای جۆراوجۆری پارێزگا و فیدراڵی و ویلایەتەکان ئاگریان تێبەردرا و جەستەی جۆرج واشنتۆن و مارتن لوتێر کینگ پاڵیان پێواوە و زیانیان پێگەیشتووە. زیانەکانی دیکە بریتی بوون لە دەرگای شووشەی شکاوی ژووری پێشوازی، شوێنەوارە مێژووییە جۆراوجۆرەکان یان شکاو یان ئاگریان تێبەردرا. و قاتەکانی سەرتاسەری فەزاکە یان سووتاوە یان تێکچووە، وەک نیشانەکانی سووتاوی و شوێنی چەقۆکێش بۆ پلیکانەکانی ڕۆتۆندا. فەرشێکی سووتاو کە ئەسڵی بوو بۆ شوێنەکە لە ساڵی ١٩٢٨ دروستکرا؛ فەرشەکە بە گەورەترین فەرشی تاک [[جۆڵایی|بڕین]] لە جیهاندا ناسراوە.{{R|IBIWC}}{{R|IADDA}} پیانۆیەکی گەورەی بلوتنەر لە ساڵی ١٨٩٣ کە لە ساڵی ١٩٩٠ بە دیاری بەخشرایە دەوڵەت و لە ساڵی ٢٠١٧ نۆژەنکرایەوە، بەهۆی بڵێسەی ئاگری نزیکەوە تێکچوو. لە کاتێکدا زۆربەی شتومەک بە کەمتر لە ١٠ هەزار دۆلار مەزەندە کرابوو، بەڵام تێچووی نزیکەی هەموو چاککردنەوەکان لە نێوان ٦٢٣ هەزار بۆ ٩١٤ هەزار دۆلار بووە. نۆژەنکردنەوەی فەرشە مێژووییەکە بڕیار بوو لە زۆربەی خەرجییەکانی چاککردنەوە پێکبێت، کە بە ٧١٩ هەزار دۆلار مەزەندە دەکرێت. تۆمەتبارەکە کە تیۆریزە دەکرێت بەدەست ئەڵقەیەکی تەندروستی دەروونییەوە دەناڵێنێت، لەکاتێکدا هێشتا لە بینای پایتەختدا بووە خۆی ڕادەستکردووە و دواتر دەستگیرکراوە. هێشتا زیانە داراییەکانی ڕۆژانی دوای ڕووداوەکە حساب نەکراون. دوایین شکاندنی ناسراوی پایتەخت لە ساڵی ٢٠١٤ ڕوویدا کاتێک دوو ژن چوونەتە ناو نووسینگەی پارێزگار و شتومەکی جۆراوجۆریان دزیوە لەنێویاندا بەتانییەکی هۆزی دوورگەی سکواکسین.{{R|IBIWC}} لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٢٦ هەوڵی شکاندنی ماڵەکە ڕوویدا. تۆمەتباری دەستگیرکراوەکە نەیتوانیوە بچێتە ژوورەوە بەڵام بە فڕێدانی بەرد بۆ بینای کاپیتوڵ زیانی بە 13 کەیسی پەنجەرە و دوو دەرگا گەیاندووە. فیلمی پارێزەر لەسەر پەنجەرەکان کە دوای ڕووداوەکەی ساڵی ٢٠٢٥ دانرابوو، بە ڕێگرییەکی سەرەکی بۆ تۆمەتبارەکە دادەنرا. زیانەکان بە نزیکەی ١٠٠ هەزار دۆلار مەزەندە کران. === کارەساتی سروشتی === لە سەرەتای دروستکردنی پایتەختی پایتەختەوە، سێ [[بوومەلەرزە|بوومەلەرزەی]] گەورە کاریگەری لەسەر پایتەختەکە هەبووە. یەکەمیان لە ساڵی ١٩٤٩دا، زیانێکی زۆری بە کوپۆلی [[گومبەز|قوبە]] بینای یاسادانان گەیاند، کە ناچار بوو بە تەواوی بگۆڕدرێت. بەپێی ڕاپۆرتێکی ویلایەتەکە، بوومەلەرزەیەک بە گوڕی ٦.٥ ڕێختەر لە ساڵی ١٩٦٥دا ئەنجامێکی خراپتری هەبوو، بەجۆرێک کە پشتێنە خشتییەکانی قوبە لە دۆخێکی خراپدا ماونەتەوە کە دوای بوومەلەرزەیەکی گەورە دەیتوانی ببێتە هۆی داڕمانی تەواوەتی. دەوڵەتەکە دوای هەردوو بوومەلەرزەکە کارەکانی ئەنجامدا بۆ کەمکردنەوەی کاریگەرییەکانی ڕووداوەکانی داهاتوو، و باشترکردنی بومەلەرزەیی زیاتری لە ساڵی ١٩٧٥ ئەنجامدا. بوومەلەرزەکەی نیسکوالی لە ساڵی ٢٠٠١ زیانی زیاتری بەدوای خۆیدا هێنا، لەنێویاندا پشتگیرییەکی پچڕاو، بەڵام کارەکانی بەرگریکردن لە بوومەلەرزە ڕێگرییان لە زیانێکی جددیتر بە بیناکە کرد. دیزاینەکانی وایڵدەر و وایت بۆ ئەم قوبە کە کێشی ٢٦ هەزار تۆن بووە، داوای کردووە کە قوبە بە پێکهاتە پاڵپشتەکانی بە [[گرانایی|هێزی کێشکردن]] ببەسترێتەوە لەبری ئەوەی بە هیچ بولتێک یان بەستەرێک ببەسترێتەوە. لە کاتی بوومەلەرزەدا، قوبە دەتوانێت بگۆڕێت، لەگەڵ ئەو ستوونە بەردی شنیانەی کە پشتگیریان دەکەن. ستوونەکان لە کاتی بوومەلەرزەکەی نیسکوالیدا بە بڕی سێ ئینج (٧٦ ملم) جووڵاون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.eeri.org/lfe/pdf/usa_nisqually_ucsd_reconnaissance_report.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060414080330/http://www.eeri.org:80/lfe/pdf/usa_nisqually_ucsd_reconnaissance_report.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2006-04-14}}</ref> حکومەتی ویلایەتەکە لە کۆتایی خولی یاسادانانی ساڵی ٢٠٠٢ بینای پایتەختی چۆڵ کرد بۆ پڕۆژەی نۆژەنکردنەوەی دوو ساڵە. لە کاتی ئامادەکارییەکان بۆ پڕۆژەکە، یەکێک لە دوو کەپسولی کاتیی کە لە کاتی ئاهەنگی سەدەمین ساڵیادی ساڵی ١٩٥٣ی ویلایەتەکەدا تەرخانکرابوو، دۆزرایەوە و نزیک بوو فڕێ بدرێت تاوەکو لەلایەن کارمەندێکی دەوڵەتەوە ڕزگاری بوو. پڕۆژەی نۆژەنکردنەوەکە بە فەرمی لە ٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٢ دەستیپێکرد و تێچووی نزیکەی ١٢٠ دۆلار بوو{{بۆشایییەکان}}ملیۆنێک بۆ تەواوکردن؛ لە کاتی پڕۆژەکەدا دوو کرێکار بریندار بوون. بۆ ماوەی دوو ساڵ ئەنجومەنەکە گواسترایەوە بۆ جووتێک بینای مۆدیۆلار لە شوێنێکی وەستانی ئۆتۆمبێل لە نزیکەوە، لە کاتێکدا ئەنجومەنی پیران گواسترایەوە بۆ بینای کتێبخانەی پێشووی ویلایەتەکە. نووسینگەی پارێزگار گواسترایەوە بۆ بارەگای کۆمیساری بیمە. پایتەختی پایتەخت لە ١٠ی ژانویەی ٢٠٠٥ لە سەرەتای خولی نوێی یاسادانان کرایەوە. پڕۆژەی نۆژەنکردنەوەکە قوبە بۆ هەمیشەیی بە باقی بیناکەوە بەستەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.djc.com/co/cis.html?id=11145031}}</ref> == بیناکان == لە ناو کەمپەکەدا بینای یاسادانان، پەرستگای دادپەروەری ، بینای ئۆفیسی ئەنجومەنی پیرانی جۆن ئەی. کۆنسێرڤاتۆری کاپیتوڵ کە لە ساڵی ١٩٣٩ لەلایەن ئیدارەی پێشکەوتنی کارەکانەوە دروستکراوە، جۆرەها فلۆرای تێدابووە تاوەکو لە ٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ بۆ هەمیشە<ref name="friends">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=5 August 2009 |ناونیشان=http://www.oly-wa.us/Conservatory/About.php |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110728041457/http://www.oly-wa.us/Conservatory/About.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=July 28, 2011 |ڕێکەوتی سەردان=2011-06-17}}</ref> هەروەها کەمپەکە میوانداری زۆرێک لە یادگارییەکانی پێشمەرگە دێرینەکان دەکات.<ref name="memorials">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=15 November 2010 |ناونیشان=http://www.ga.wa.gov/Visitor/memorialart.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120704025957/http://www.ga.wa.gov/Visitor/memorialart.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=July 4, 2012 |ڕێکەوتی سەردان=2011-06-17}}</ref> مۆری ویلایەتەکە کە لە سەرانسەری بیناکانی سەر [[ئاڵا|ئاڵای]] ویلایەتەکە و تابلۆ و پەنجەرەی پەنجەرە و دەستەی دەرگا و شوێنەکانی تردا هاتووە، لەلایەن زێڕینگەری ئۆڵۆمپیاوە چارڵز تالکۆتەوە دیزاین کراوە بە دروستکردنی دوو بازنە و دانانی مۆرێکی دوو سەنت لە [[جۆرج واشینگتن|جۆرج واشنتۆن]] لە ناوەڕاستیدا.<ref name="seal">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.sos.wa.gov/about-office/washington-state-seal/history-state-seal |ڕێکەوتی سەردان=June 14, 2025}}</ref> تەنانەت لە زەوی ڕۆتۆندا وەشانێکی برۆنزی مۆرەکە هەیە. بە تێپەڕبوونی کات، لوتی جۆرج واشنتۆن بەهۆی هاتوچۆی پێ لەسەری پۆشراوە و ئێستا بە پەت بەستراوەتەوە بۆ ئەوەی زیانی زیاتری پێ نەگات. === بینای یاسادانان === [[File:WACapitolBldgInterior.jpg|چەپ|وێنۆک| ناوەوەی بینای یاسادانان.]] بینای یاسادانان ژوورەکانی ئەنجومەنی یاسادانانی ویلایەتی واشنتۆن و نووسینگەی چەند بەرپرسێکی هەڵبژێردراوی تێدایە. ئەم بینایە تایبەتمەندی باڵادەستی گۆڕەپانی پایتەختە، کە [[گومبەز|قوبەیەکەی]] {{Convert|287|ft|m|0}} بەرزە، ئەمەش وایکردووە کە بەرزترین قوبەیەکی بیناسازی خۆڕاگر بێت لە [[ئەمریکای باکوور]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/history-legislative-building/legislative-building-stats |ڕێکەوتی سەردان=2025-06-16 |وێبگە=capitol.wa.gov}}</ref> و پێنجەم بەرزترین لە جیهاندا، تەنها [[کڵێسای سەنت پیتەر|بازلیکای سانت پیتەر]] لە [[ڕۆما]]، کاتدراڵی سانت پاوڵ لە [[لەندەن]] ، پاگۆدای جیهانی ڤیپاسانا لە [[مومبای]] و سانتا ماریا دێل فیۆر لە [[فلۆرێنس|فلۆرانس]] تێپەڕیوە.<ref name="facts">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/our-story/capitol-campus-facts-history/ |ڕێکەوتی سەردان=August 9, 2025}}</ref> ژمارەیەک تایبەتمەندی لە پێکهاتەکەدا کە یادی زیادبوونی واشنتۆن بۆ یەکێتییەکە دەکاتەوە وەک ویلایەتی ٤٢- ٤٢ هەنگاو بەرەو دەروازەی باکووری بیناکە دەڕوات و یەکێک لە چوار ئاڵای ٤٢ ئەستێرەیی کە خاوەندارێتی ویلایەتەکە دەکات لە ژووری پێشوازی ویلایەتەکەدا نمایشکراوە. ئاڵاکان بەم ژمارە ئەستێرەیە هەرگیز فەرمی نەبوون بەهۆی وەرگرتنی ئایداهۆ دوای ماوەیەکی کەم لە واشنتۆن.<ref name="tour">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/tours/self-guided-virtual-tours |ڕێکەوتی سەردان=June 14, 2025}}</ref> بیناکە شوێنپێیەکی چوارگۆشەی هەیە و لە خشت و کۆنکرێت دروستکراوە و لە ڕووی دەرەوەیەوە ڕووی لە بەردی شنی هەیە کە لە ویلکیسۆن لە واشنتۆنەوە هەڵگیراوە. پێکهاتەکە لە چوار نهۆم پێکهاتووە و قوبە لە ناوەڕاستیدایە کە بەرزییەکەی دەگاتە {{Convert|287|ft}} لەسەر دەرەوە و {{Convert|175|ft|m}} لە زەویەوە.<ref name="facts" /> نهۆمی یەکەم لەناو بنکەی بەرزدایە و ئۆفیسەکانی تێدایە. نهۆمی دووەم و سێیەم بە ستوونی دۆریک دەورە دراوە و بە کۆرنیشێک سەرپۆش کراوە کە بیناکە دەگرێتەوە. نهۆمی چوارەم بە سەقفێکی گەیبڵ داپۆشراوە کە لە پشتی کۆرنیشەوە لە نهۆمی سێیەمدایە. لە ڕووبەری باکووردا، دەرگای چوونە ژوورەوە لە پەنجەرەیەکدایە کە هەشت ستوونی کۆرینتی چوارچێوەی بۆ دانراوە و بە ٤٢ هەنگاوی گڕانیت دەگاتە ئەوێ. پۆرتیکۆیەکی هاوشێوە لە ڕووبەری باشووردایە بەڵام لەبری هەنگاوەکان ڕێڕەوێکی ئۆتۆمبێل دادەپۆشێت بۆ ئاستی خوارەوە. قوبە بە چوار قوبە بچووکی بەردی شنی دەورە دراوە و بە فانۆس و ڕەشەبا سەرپۆش کراوە. زەویەکان و زۆرێک لە دیوارەکانی ناوەوەی بە مەڕمەڕی ئەلاسکا داپۆشراون و مەڕمەڕی بەلجیکا، فەرەنسا، ئەڵمانیا، ئیتاڵیا لە بەشەکانی تری ناوەوە بەکاردەهێنرێت.<ref name="tour" /> هەموو چرا و دەفری ئاگری ڕۆمانی لە ڕۆتۆندا لەلایەن لویس کۆمفۆرت تیفانی کوڕی چارڵز لویس تیفانی دامەزرێنەری کۆمپانیای تیفانی و کۆمپانیا دروستکراون . ئەمانە گەورەترین کۆمەڵەی برۆنزی تیفانی لە جیهاندا و دوا کۆمیسیۆنی گەورەی تیفانی پێش مردنی لە ساڵی ١٩٣٣ پێکدێن.{{ژێدەر پێویستە|date=June 2011}} {{Convert|10000|lb|kg}} شاندەری سەرووی ڕۆتۆندا بە {{Convert|50|ft|m|0}} هەڵواسراوە لە سەرووی زەویەوە بە {{Convert|101|ft|m|0}} زنجیر و قەبارەکەی {{Convert|25|ft|m|0}} باڵا بەرز. ڕووخساری قەبارەی ژیانی و فیگەری مرۆڤ و ٢٠٢ ڕووناکی تێدایە.<ref name="tour" /> هەروەها بینای یاسادانان شوێنی جەستەیەکی گەورەی مسی [[جۆرج واشینگتن|جۆرج واشنتۆنە]]. بە تێپەڕبوونی کات لوتی سەر جەستەی جەستە بریقەدار بووە بەهۆی ئەوەی سەردانکەران بۆ بەختێکی باش دەیشۆنەوە. === پەرستگای دادپەروەری === ڕووبەڕووی بینای یاسادانان پەرستگای دادپەروەرییە کە شوێنی دادگای باڵای ویلایەت و کتێبخانەی یاسای ویلایەتە. تا ساڵی ١٩٢٤، بۆیلەر و ژوورە خەڵوزە بەکارنەهێنراوەکان کە لە ژێر پەرستگای داددا بوون، تاقیگەی تاقیکردنەوەی بەشی ڕێگاوبانەکانی تێدابوو، کە دواتر بوو بە تاقیگەی کەرەستەی وەزارەتی گواستنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Oldham |first=Kit |ڕێکەوت=2005-01-28 |ناونیشان=https://www.historylink.org/File/7236 |ڕێکەوتی سەردان=2025-06-21 |وێبگە=HistoryLink.org}}</ref> === کۆشکی پارێزگار === [[File:Washington_State_Governor's_Mansion.jpg|چەپ|وێنۆک| کۆشکی پارێزگار.]] کۆشکی پارێزگار یەکسەر لە ڕۆژئاوای بینای یاسادانان هەڵکەوتووە. پێش باقی کەمپی کاپیتوڵ لە ساڵی ١٩٠٨ دروستکراوە، کۆشکی چوار نهۆمی بە شێوەی جۆرجیا مەبەست لێی بووە وەک پێکهاتەیەکی کاتی و بەدرێژایی ساڵان دەسەڵاتی یاسادانانی ویلایەتەکە بیری لەوە کردۆتەوە کە بینای ئۆفیس یان کۆشکێکی نوێ جێگەی بگرێتەوە. دەسەڵاتی یاسادانان لە ساڵی ١٩٧٣ بڕیاریدا بینای ئێستای نۆژەنکردنەوە و نۆژەنکردنەوە و لەو کاتەوە دامەزراوەی کۆشکی پارێزگاری تایبەت و قازانج نەویست پارێزگاری لێکردووە. == هونەر و شوێنەوارەکان == [[File:George_Washington_portrait_sculpture_by_Avard_Fairbanks.jpg|وێنۆک| پەیکەری پۆرترێتی گەورەی ژەنەڕاڵ [[جۆرج واشینگتن|جۆرج واشنتۆن]]]] لە ناو کەمپەکەدا ٢٥ ئینستێلاسیۆنی هونەری و شوێنەوار هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=April 26, 2016 |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/discover/artwork-memorials-monuments |ڕێکەوتی سەردان=June 14, 2025 |وێبگە=Washington State Department of Enterprise Services}}</ref> مۆنۆمێنتی ''سەرکەوتنی باڵدار'' ، کە یادی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەم]] دەکاتەوە، یەکێکە لە دیارترینەکان. لەلایەن ئەلۆنزو ڤیکتۆر لویسەوە لە [[بڕۆنز|برۆنزی]] پەیکەرسازی کراوە، پایەی گڕانیتەکەی چوار نووسراوی لەسەرە. مۆنۆمێنتەکە لە ٣٠ی ئایاری ١٩٣٨ تەرخانکراوە، لەو کاتەوە چەندین جار نۆژەن کراوەتەوە.<ref name="victory">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/discover/artwork-memorials-monuments/winged-victory-monument |ڕێکەوتی سەردان=2024-09-05}}</ref> کۆپی فۆونتەینی تیڤۆلی لەلایەن تەلارسازەکانی وۆهلێب و وۆهلێب و بێنتەوە دیزاین کراوە. لەسەری نووسراوە "کۆپییەکی نافورەی تیڤۆلی- پارکەکەی تیڤۆلی، [[کۆپنھاگن|کۆپنهاگن]]، [[دانمارک|دانیمارک]]. لەلایەن دامەزراوەی ئۆڵۆمپیا-تومواتەرەوە پێشکەش بە ویلایەتی واشنتۆن کراوە. پیتەر جی. شمیت، سەرۆک. ١٩٥٣."<ref name="Tivoli">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/discover/artwork-memorials-monuments/tivoli-fountain |ڕێکەوتی سەردان=June 14, 2025}}</ref> خاڵە سەرنجڕاکێشەکانی دیکە بریتین لە جەنگی جیهانی دووەم, جەنگی کۆریا, جەنگی ڤێتنام, مەدالیای شەرەف, POW–MIA, و یادگارییەکانی جێبەجێکردنی یاسا ؛ مۆنۆمێنتی بنەماڵەی پێشەنگی سەرەتایی واشنتۆن جۆرج بوش ; کەوانەی دەوڵەتداری؛ ''بۆیلەر کار دەکات'' ; فۆونتەینی دو پێن; ''نهێنییەکانی ژیان'' ; ''دەریا بۆ ئاسمان'' ; ''شامانەکە''; پەیکەرێکی بێ ناونیشان لەلایەن لی کێلی (١٩٧٣)؛ کاتژمێری خۆری خاکی ; باخچەی ئاو ; و ''سەمای ژن''. ژەنەڕاڵ جۆرج واشنتۆن، وێنەیەکی گەورەی ئاڤارد فێربانکس, لە ژووری پێشوازی دانراوە (وێنەیەکی دیکە لە قوتابخانەی پزیشکی زانکۆی واشنتۆن لە واشنتۆن دی سی دانراوە).{{ژێدەر پێویستە|date=May 2020}} لە ساڵی ١٩٨٠ کۆمیسیۆنی هونەری ویلایەتی واشنتۆن فەرمانی دا دیواری گەورەی هاوچەرخ لەلایەن مایکل سپافۆرد و ئەلدن مەیسۆن بۆ ژوورەکانی ئەنجومەنی نوێنەران و ئەنجومەنی پیران. دیواری سپافۆرد دوای کەمتر لە ساڵێک نمایشکرا بە پەردەیەک داپۆشرا، ڕەخنەگرانی کارەکە لە ژوورەکانی ئەنجومەنی نوێنەران بە "پۆرنۆگرافی" ناویان برد.<ref name="MuralsAP" /> هەردوو دیواری بینای یاسادانان لابران، لە ئەنجومەنی پیران لە ساڵی ١٩٨٧ و لە ئەنجومەنی نوێنەران لە ساڵی ١٩٩٣.<ref name="MuralsAP" /> هەروەها یاسادانەران پلانەکانی دیواری مۆنۆمێنتالیان لەلایەن جاکۆب لۆڕێنسەوە ڕەتکردەوە بۆ ڕازاندنەوەی ڕۆتۆندای کاپیتوڵ.<ref name="MuralsAP" /> == ئاسایش == لەبەر ئەوەی گۆڕەپانی کاپیتوڵ لە دەرەوەی دەسەڵاتی ئاسایی [[ئۆڵیمپیا|ئۆڵۆمپیاو]] تۆرستۆن کاونتییە ، شەریف و پۆلیسی شارەکە لێکۆڵینەوە لە تاوانەکان ناکەن لە کەمپی کاپیتوڵ.{{ژێدەر پێویستە|date=June 2025}} دەوریەی ویلایەتی واشنتۆن بەرپرسیارە لە جێبەجێکردنی یاسا و لێکۆڵینەوەکان لە گۆڕەپانی کاپیتوڵ و هەروەها لە بینای کاپیتوڵی کۆن و پارکەکەی تەنیشت سیلڤێستەر لە ناوەندی شاری ئۆڵۆمپیا. هەروەها ئەنجومەنی پیران و ئەنجومەنی نوێنەران ستافی ئەمنی تایبەت بە خۆیان هەیە. دوای [[ھێرشەکانی ١١ی ئەیلوول|هێرشەکانی 11ی ئەیلول]], خاڵێکی پشکنینی ئەمنی لە دەروازەی بینای کاپیتوڵ هەبوو، تەواو لەگەڵ موگناتیسی پێوەر و ئامێری تیشکی ئێکس, بەڵام ئاسایش لەو کاتەوە گەڕاوەتەوە بۆ دۆخی سەرەتایی خۆی. تا ساڵی ٢٠٢١ ڕێگە بە هەڵگرتنی چەکی ئاگرین بە ئاشکرا لە بیناکەدا دەدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=May 12, 2021 |ناونیشان=https://thehill.com/homenews/state-watch/553261-washington-bans-open-carry-of-weapons-at-state-capitol-public-protests}}</ref> == مشتومڕەکان == لە کانوونی دووەمی ٢٠٠٨دا، تابلۆیەکی بێدین لە تەنیشت دیمەنێکی لەدایکبوون لە کاپیتوڵ نمایشکرا وەک بەشێک لە نمایشێکی جەژنی کریسمس؛ لەلایەن دامەزراوەی ئازادی لە ئایینەوە لە وەڵامی دیمەنی لەدایکبوون دانراوە. ئەمەش بووە هۆی ڕووماڵی میدیایی و مشتومڕێکی بەرفراوان؛ تابلۆکە دزرا، بەڵام لە کۆتاییدا دۆزرایەوە و گەڕایەوە بۆ کاپیتوڵ. لێشاوی خێرای داواکاری لەلایەن تاک و گروپەکانەوە هەبوو کە دەیانویست مادەی دیکە نمایش بکەن، لەوانە دارێکی فێستیڤۆس و داواکارییەک لەلایەن کڵێسای باپتیستی وێستبۆرۆوە بۆ نمایشکردنی تابلۆیەک کە (لە نێوان شتەکانی تردا) "بابا نوئێل دەتباتە دۆزەخ".<ref name="Westboro">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Guzman |first=Monica |ڕێکەوت=11 December 2008 |ناونیشان=http://blog.seattlepi.nwsource.com/thebigblog/archives/156716.asp |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081214025700/http://blog.seattlepi.nwsource.com/thebigblog/archives/156716.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=December 14, 2008 |ڕێکەوتی سەردان=2011-06-17 |وێبگە=Seattle Post-Intelligencer}}</ref> == گەلەری == <gallery mode="packed-hover"> File:Washington_State_Capitol_with_Mount_Rainier.jpg|alt=Washington State Capitol with Mount Rainier| پایتەختی ویلایەتی واشنتۆن لەگەڵ چیای ڕەینیەر File:Washington_State_Capitol_aerial_view_in_summer.jpg|alt=Washington State Capitol in Summer 2024| پایتەختی ویلایەتی واشنتۆن لە هاوینی ٢٠٢٤ File:Dome_of_Legislative_Building,_Washington_State_Capitol,_Olympia,_Washington,_June_23,_2025.jpg|alt=Legislative Building dome in June 2025| قوبە بینای یاسادانان لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٢٥ File:Washington_State_Capitol_Legislative_Building_and_Temple_of_Justice_pano_01.jpg|alt=Panoramic view of the Legislative Building and Temple of Justice.| دیمەنێکی پانۆرامای بینای یاسادانان و پەرستگای دادپەروەری. File:WACapitolTempleOfJustice.jpg|alt=Entrance to the Temple of Justice, facing the Legislative Building.| دەرگای چوونە ژوورەوە بۆ پەرستگای دادپەروەری، ڕووی لە بینای یاسادانان. File:WashingtonCapitolTOJLL.jpg|alt=The law library in the Temple of Justice.| کتێبخانەی یاسا لە پەرستگای دادپەروەری. File:Washington_State_Senate_chamber.jpg|alt=The interior of the Senate Chamber in the Legislative Building.| ناوەوەی ژووری ئەنجومەنی پیران لە بینای یاسادانان. File:WaCapitolRepInterior.jpg|alt=The House of Representatives Chamber, also in the Legislative Building. Note the county names along the ceiling.| ژووری ئەنجومەنی نوێنەران، هەروەها لە بینای یاسادانان. سەرنج بدەنە ناوی پارێزگاکان بەدرێژایی سەقفەکە. File:WACapitolInsuranceBldg.jpg|alt=The Insurance Building.| بینای بیمە. File:Washington_State_Capitol_Interior.jpg|alt=The rotunda of the Legislative building with chandelier and Roman fire pot.| ڕۆتۆندای بینای یاسادانان بە شاندەری و دەفری ئاگری ڕۆمانی. File:Tiffany_Chandelier,_Legislative_Building,_Washington_State_Capitol,_Olympia,_Washington,_June_23,_2025.jpg|alt=Tiffany Chandelier inside Legislative Building| تیفانی شاندەلیێر لەناو بینای یاسادانان File:Steps_of_Legislative_Building,_Washington_State_Capitol,_Olympia,_Washington,_June_23,_2025.jpg|alt=Steps of Legislative Building| هەنگاوەکانی بنیاتنانی یاسادانان File:Washington_State_Capitol_building.jpg|alt=Washington Legislative Building at night| بینای یاسادانانی واشنتۆن لە شەودا File:Washington_State_Capitol_-_Winged_Victory_-_close_view_04_(cropped).jpg|alt=Winged Victory (World War I memorial)| ''سەرکەوتنی باڵدار'' (یادەی جەنگی جیهانی یەکەم) File:Washington_State_Capitol_-_Winged_Victory_-_detail_02.jpg|alt=Winged Victory (detail)| ''سەرکەوتنی باڵدار'' (وردەکاری) File:Washington_State_Vietnam_Veterans_Memorial.jpg|alt=Vietnam Veterans Memorial| یادی پێشمەرگە دێرینەکانی ڤێتنام File:Washington_State_Capitol_and_Capitol_Lake_at_sunset_02.jpg|alt=Washington State Capitol and Capitol Lake at sunset| کاپیتوڵی ویلایەتی واشنتۆن و دەریاچەی کاپیتوڵ لە کاتی خۆرئاوابووندا File:Olympia_Legislative_Building_construction,_1926_(no._53).jpg|alt=Construction of the Legislative Building (including dome), 1926.| دروستکردنی بینای یاسادانان (لەوانەش قوبە)، ١٩٢٦. File:Capitol_Comittee_and_others,_Olympia,_Washington,_October_13,_1926.jpg|alt=Legislative Building topping-out ceremonies, October 13, 1926.| ئاهەنگەکانی کۆتاییهێنان بە بینای یاسادانان، ١٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٢٦. File:Legislative_Building,_Olympia,_Washington,_circa_1927.jpg|alt=Legislative Building, circa 1927| بینای یاسادانان، {{Circa|1927}} File:Legislative_Building,_Washington_State_Capitol,_Olympia,_1927.jpg|alt=Legislative Building, right wing, circa 1927| بینای یاسادانان، باڵی ڕاست، {{Circa|1927}} </gallery> == هەروەها سەیری بکە == * لیستی پایتەختەکانی ویلایەت و خاکی ئەمریکا * لیستی بەرزترین قوبە * بینای کۆن کاپیتوڵ (ئۆلیمپیا، واشنتۆن) * مێژووی ئۆڵۆمپیای واشنتۆن == ئاماژەکان == ; گشتی * جۆنستۆن، ''پایتەختی ویلایەتی بوێر و بیناکارانی نۆرمان جەی واشنتۆن'' . سیاتڵ: چاپخانەی زانکۆی واشنتۆن، ١٩٨٨. ; تایبەت <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{Commons category-inline}} * [https://capitol.wa.gov State Capitol Visitor Information] * [http://www.governor.wa.gov/about/mansion/default.htm Governor's Mansion] Archived April 8, 2005, at the Wayback Machine * [http://www.wagovmansion.org/ Governor's Mansion Foundation] * [http://www1.leg.wa.gov/legislature/ Washington State Legislature] Archived December 5, 2024, at the Wayback Machine * [http://www.mind.net/dlmark/capwash.htm Washington State Capitol] Archived November 2, 2005, at the Wayback Machine – Photographs from a visit to the capitol {{National Register of Historic Places in Washington}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] o2e3o7f098z68f8lwtwhlrbfs98re9k 1680919 1680918 2026-10-05T11:06:59Z Shaween 18477 /* سەدەی بیستەم */ 1680919 wikitext text/x-wiki {{تێک نەچێ|Washington, D.C.}}{{Infobox NRHP|name=Washington State Capitol Historic District|nrhp_type=hd|nocat=yes|image=MK03168 Washington State Capitol (Olympia).jpg|caption=|coordinates={{coord|47|02|09|N|122|54|17|W|display=inline,title}} <!-- Maps -->|mapframe=yes|mapframe-custom={{maplink | frame = yes | plain = yes | frame-align = center | title = Washington State Capitol | switch = Washington State Capitol;Olympia;Thurston County;Washington;the United States | frame-coord = SWITCH: {{coord|47|02|09|N|122|54|17|W|}}### {{coord|qid=Q42735}}### {{coord|qid=Q113773}}### {{coord|qid=Q1223}}### {{coord|qid=Q30}} | id2 = SWITCH:Q2620186;Q42735;Q113773;Q1223;Q30 | zoom = SWITCH:15;11;8;5;2 | type = SWITCH:shape;point;point;point;point | stroke-width = 3 | stroke-color = #0096FF | fill = #0096FF | type2 = shape-inverse | stroke-width2 = 2 | stroke-color2 = #5f5f5f | stroke-opacity2 = SWITCH:0;1;1;1;1 | fill2 = #000000 | fill-opacity2 = SWITCH:0;0.5;0.5;0.5;0.5 }}|location=416 Sid Snyder Avenue SW, [[Olympia, Washington]] 98504|nearest_city=|area={{convert|143|acre|m2}} {{r|facts}}|built={{Start date and age|1928}}|architect=Walter R. Wilder, Harry K. White|architecture=[[Architecture of the United States#Colonial|American]] [[Neoclassical architecture|neoclassic]]|designated=|added=June 22, 1979|established=|visitation_num=50,000|visitation_year=2025|ref_num=79002564|mpsub=|visitation_ref={{r|des}}}} '''کاپیتوڵی ویلایەتی واشینگتن''' (یان " ''بینای یاسادانان")'' لە [[ئۆڵیمپیا|ئۆڵۆمپیا]] ماڵی حکومەتی [[ویلایەتەکانی ئەمریکا|ویلایەتی]] [[واشینگتن (ویلایەت)|واشینگتنە]]. ژوورەکانی ئەنجومەنی یاسادانانی ویلایەتی واشنتۆن و نووسینگەکانی پارێزگار و لیوای پارێزگار و وەزیری دەرەوە و گەنجینەی ویلایەتی لەخۆدەگرێت. بەشێکە لە کەمپێکی ئیداری گەورەتر کە بیناکانی دادگای باڵای واشنتۆن, کۆشکی پارێزگاری واشنتۆن, و زۆرێک لە دەزگاکانی تری ویلایەتەکە لەخۆدەگرێت. خاوەندارێتی و بەڕێوەبردنی لەلایەن وەزارەتی خزمەتگوزارییەکانی کۆمپانیا (DES) ە.<ref name="des">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/our-story/about |ڕێکەوتی سەردان=August 9, 2025 |وێبگە=Washington State Capitol Campus}}</ref> ئۆڵۆمپیا لە ساڵی ١٨٥٣ وەک پایتەختی خاکی هەڵبژێردرا و بینایەکی دوو نهۆمی دروستکرا بۆ بەکارهێنانی لەلایەن دەسەڵاتی یاسادانانەوە لە ساڵی دواترەوە. بینایەکی هەمیشەیی پایتەختی پایتەخت دوای دەوڵەت بوون لە ساڵی ١٨٨٩ پلانی بۆ دانرا، بەڵام بیناسازییەکەی لەناو دۆخی خراپی ئابووریدا وەستا. حکومەتی ویلایەتەکە لە ساڵی ١٩٠٥دا ڕووی لە دادگای پارێزگاکانی ئێستای ئۆڵۆمپیای کرد، بەڵام سەلماندی کە زۆر بچووکە بۆ پێداویستییەکانی ویلایەتەکە. دیزاینی پایتەختی هەمیشەیی لە ساڵی ١٩١١ دەستی پێکردەوە و ساڵی دواتر دەستی بە دروستکردنی دەستیپێکرد. بینای یاسادانان لە ساڵی 1928 کراوەتەوە و [[گومبەز|قوبەیەکی]] مۆنۆمێنتالی تێدایە . کەمپی کاپیتوڵ لە ساڵی ١٩٧٤ خرایە تۆماری نیشتمانی ناوچە مێژووییەکان و هەندێک لە دیمەنە بەنرخەکانی ویلایەتەکە لەخۆدەگرێت یان بەشداری دەکات، لەوانە [[زنجیرەچیاکانی ئۆڵۆمپیک|شاخەکانی ئۆڵۆمپی]]، پوگێت ساوند ، [[چیای ڕەینیەر]]، کاپیتوڵ دۆم و گروپی کاپیتوڵ لە بیناکانی سەر گردەکە. دیزاینی کەمپی کاپیتوڵ نموونەیەکی گەورەیە لە شێوازی شار جوانی سەردەمی پێشکەوتنخوازانە لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا. == مێژوو == === سەدەی نۆزدەهەم === [[File:Old_Washington_State_Capitol_Building,_Olympia_1909.jpg|ڕاست|وێنۆک| بینای ڕەسەنی کاپیتوڵی خاکی، لە ساڵی ١٨٥٦ تەواو بووە.]] دوای ئەوەی ئۆڵۆمپیا بوو بە پایتەختی ویلایەتی واشنتۆن لە ساڵی ١٨٥٣، دامەزرێنەری شارەکە، ئێدمۆند سیلڤێستەر ، {{Convert|12|acres|ha}} ی بە دەسەڵاتی یاسادانان دا زەوی کە پایتەختی لەسەر دروست بکرێت، کە دەکەوێتە سەر گردێک کە ڕووی لە دەریاچەی کاپیتوڵ هەیە کە ئێستا بە دەریاچەی کاپیتوڵ ناسراوە. لە ساڵی ١٨٥٤ یەکەم دانیشتنی ئەنجومەنی یاسادانانی خاکی لە باڵەخانەیەکی دوو نهۆمی لە ئۆڵۆمپیا بەڕێوەچوو کە بە فرۆشگای ''پارکەر-کۆڵتەر کەلوپەلی وشک'' ( a.k.a. ''چێشتخانەی گۆڵد بار'' ) ناسراوە.<ref name="Brazier">{{Cite book|last=Brazier|first=Don|url=https://leg.wa.gov/media/lwxfwd0y/history-of-the-washington-legislature-1854-1963.pdf|title=History of the Washington State Legislature 1854–1963|publisher=Washington State Senate|year=2000|location=Olympia|publication-date=2000|page=3,6,8,57,66}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2025-03-02 |ناونیشان=https://olympiahistory.org/parker-and-coulterfirst-territorial-legislature-sitegold-bar-restaurant-sitefirst-masonic-meeting-placethorp-motors-building/ |ڕێکەوتی سەردان=June 18, 2025 |وێبگە=Olympia Historical Society and Bigelow House Museum |زمان=en-US}}</ref> دانیشتنی دووەم و دواتر تا ساڵی ١٨٥٦ لە هۆڵی ماسۆنی کۆدەبوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.hmdb.org/m.asp?m=91488 |ڕێکەوتی سەردان=June 18, 2025 |وێبگە=www.hmdb.org |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.sos.wa.gov/legacy/legbuilding/default.aspx |ڕێکەوتی سەردان=2025-06-21 |وێبگە=Washington Secretary of State}}</ref> لە ساڵی ١٨٥٦، پێکهاتەیەکی چوارچێوەی دار تەواو بوو، کە دەکەوێتە شوێنی ئێستا لە نێوان بینای یاسادانان و بیمە ، کە بۆ ماوەی ٤٦ ساڵ وەک پایتەخت تا ساڵی ١٩٠٢ خزمەت<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.sos.wa.gov/legacy/legbuilding/default.aspx |ڕێکەوتی سەردان=June 18, 2025 |وێبگە=Washington Secretary of State}}</ref> کاتێک سەرۆک [[بنیامین ھاریسۆن|بنیامین هاریسۆن]] لە ساڵی ١٨٨٩ [[دەستووری ویلایەتەکان لە ئەمریکا|دەستووری ویلایەتی]] واشنتۆنی پەسەند کرد، {{Convert|132000|acres|sqkm}} ی بەخشی زەوییە فیدراڵیەکان بۆ ویلایەتەکە بەو مەرجەی کە داهاتی زەویەکان تەنها بۆ دروستکردنی پایتەختی ویلایەتەکە بەکاربهێنرێت. دەسەڵاتی یاسادانان لە ساڵی ١٨٩٣ کۆمیسیۆنی پایتەختی ویلایەتی پێکهێنا بۆ سەرپەرشتیکردنی دروستکردنی پایتەختێکی نوێ لەسەر ئەو موڵکە لە ئۆڵۆمپیاوە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/capitol-campus-facts-history/history-legislative-building |ڕێکەوتی سەردان=June 16, 2025 |وێبگە=Washington State Capitol Campus}}</ref> کۆمیسیۆنەکە پێشبڕکێیەکی سەرتاسەری هەبوو بۆ دۆزینەوەی [[نژیاروان|تەلارسازێک]] و پێشکەشکردنی ئێرنست فلاگی هەڵبژارد. بیناسازی لەسەر پلانی فلاگ دەستی پێکرد، بەڵام زۆری نەخایاند بەهۆی خراپی بارودۆخی ئابوورییەوە وەستا و تەنها بناغەکە تەواو بوو. کاتێک دواجار دەسەڵاتی یاسادانان لە ساڵی ١٨٩٧دا تەرخانکردنی پارەی زیادەی پەسەند کرد، جۆن ڕۆجەرز، حاکمی تازە هەڵبژێردراو ڤیتۆی کرد. ڕۆجەرز داکۆکی لە کڕینی دادگای تۆرستۆن کاونتی کە ئێستا هەیە لە ناوەندی شاری ئۆڵۆمپیای دەکرد، کە ئێستا بە <nowiki><i id="mwdw">پایتەختی کۆن</i></nowiki> ناسراوە و شوێنی فەرمانگەی سەرپەرشتیاری ڕێنمایی گشتییە.{{ژێدەر پێویستە|date=June 2025}} === سەدەی بیستەم === دەسەڵاتی یاسادانان دادگای وەک شوێنی نوێ پەسەند کرد و لە ساڵی ١٩٠٥ دەستی بە کۆبوونەوە کرد لەوێ.<ref name="Brazier" /> لە ماوەی چەند ساڵێکدا دەسەڵاتی یاسادانان بڕیاریدا بیناکە زۆر بچووکە و کۆمیسیۆنێکی نوێی کاپیتوڵی ویلایەتی لە ساڵی ١٩١١ کۆبووەوە.{{ژێدەر پێویستە|date=June 2025}} ئەمجارەیان کۆمیسیۆنەکە ئارەزووی دروستکردنی کۆمەڵێک بینای هەبوو بۆ ئەوەی وەکو پایتەخت خزمەت بکەن نەک یەک دامەزراوە و ئەو دیزاینەی هەڵبژارد کە لەلایەن کۆمپانیای واڵتەر وایڵدەر و هاری وایت لە ساڵی ١٩١١ پێشکەشکرابوو. دوای خەڵاتەکە بە وایڵدەر و وایت کۆمیسیۆنەکە کۆمپانیای دیزاینی دیمەنی سروشتی براکانی ئۆلمستێد وەک ڕاوێژکار هێشتەوە. کۆمپانیای ئۆلمستێد لە سەرەتای ساڵی ١٩١٢ چەمکێکی بەدیل بۆ کەمپەکە دابین کرد بەڵام ئەم بەدیلە لەلایەن هەردوو کۆمیسیۆن و وایڵدەر و وایتەوە ڕەتکرایەوە. قەبارەی بینا و ئاراستە و دیمەنە تەواوکراوەکان کارەکانی وایڵدەر و وایتن. کۆمیسیۆنەکە بانگهێشتی برایانی ئۆلمستێدی کرد بۆ گەڕانەوە لە ساڵی ١٩٢٧، دوای تەواوبوونی دروستکردنی بینای یاسادانان، بۆ داڕشتنی چاندن و ڕێگا و نزیکبوونەوەکان لە ڕێگای کاپیتوڵەوە. دیزاینکردنی زەوی لە کاپیتوڵ وەیی ڕۆژئاوا تا بینای یاسادانان لە ساڵی ١٩٣١ تەواو بوو. دروستکردنی کەمپەکە لە ساڵی ١٩١٢ دەستیپێکرد، پەرستگای دادپەروەریش لە ساڵی ١٩٢٠ تەواو بوو، دواتر بینای بیمە و وێستگەی کارەبا و گەرمکەرەوە دروستکرا. دوای پێداچوونەوەی چەندین جار بە پلانەکان، بینای یاسادانان لە ساڵی ١٩٢٨ تەواو بوو.<ref name=":0" /> بینای جۆن ئەی شێربێرگ لە ساڵی ١٩٣٧ و بینای جۆن ئێڵ ئۆبراین لە ساڵی ١٩٤٠ تەواو بووە. ئەم بینایانە پێنج لە شەش توخمە سەرەکییەکەی ماستەرپلانی وایڵدەر و وایتن. بەداخەوە بینای شەشەم هەرگیز دروست نەکرا. بینا ونبووەکە بۆ نموونە لە پلانی ئۆلمستێد ساڵی ١٩٢٨ بۆ گۆڕەپانەکە دەردەکەوێت و تەنها لە ڕۆژئاوای بینای یاسادانان وەک "بینایەکی داهاتوو" نیشانە کراوە. کۆشکی پارێزگار (لە ساڵی ١٩٠٩ وەک پێکهاتەیەکی کاتی دروستکراوە) ئەو شوێنەی داگیرکردووە کە بۆ بینای شەشەم لە پلانی وایڵدەر و وایتدا دانراوە. <gallery class="center"> File:Perspective_view_of_the_proposed_State_Capitol_Group_for_the_State_of_Washington_in_Olympia,_1913.jpg|alt=Wilder and White's plan for the Capitol Campus, c. 1913| پلانی وایڵدەر و وایت بۆ کەمپی کاپیتوڵ، {{Circa|1913}} File:Washington_State_Capital_Grounds,_Olympia,_Washington,_General_Plan,_May_1928.jpg|alt=Design of the Capitol Campus Grounds, May 1928| دیزاینی گۆڕەپانی کەمپی کاپیتوڵ، ئایاری ١٩٢٨ File:Olympia_Legislative_Building_construction,_1926.jpg|alt=Construction of the Legislative Building, c. January 1926 – c. May 1926| دروستکردنی بینای یاسادانان، {{Circa|January 1926|May 1926}} File:View_of_State_Capitol_buildings,_Olympia,_Washington,_circa_1927.jpg|alt=View of completed buildings, c. 1927| دیمەنی بینا تەواوکراوەکان، {{Circa|1927}} </gallery> === سەدەی بیست و یەکەم === ئێوارەی یەکشەممە ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥، دزەپێکەرێک ناوەوەی بیناکەی تێکدا، دوای ئەوەی چەند پەنجەرەیەکی شکاند بۆ ئەوەی بتوانێت بچێتە ناو بیناکە. شوێنی ڕۆتۆندا و ژووری پێشوازی دەوڵەت زیانیان بەرکەوتووە. ئاڵای جۆراوجۆری پارێزگا و فیدراڵی و ویلایەتەکان ئاگریان تێبەردرا و جەستەی جۆرج واشنتۆن و مارتن لوتێر کینگ پاڵیان پێواوە و زیانیان پێگەیشتووە. زیانەکانی دیکە بریتی بوون لە دەرگای شووشەی شکاوی ژووری پێشوازی، شوێنەوارە مێژووییە جۆراوجۆرەکان یان شکاو یان ئاگریان تێبەردرا. و قاتەکانی سەرتاسەری فەزاکە یان سووتاوە یان تێکچووە، وەک نیشانەکانی سووتاوی و شوێنی چەقۆکێش بۆ پلیکانەکانی ڕۆتۆندا. فەرشێکی سووتاو کە ئەسڵی بوو بۆ شوێنەکە لە ساڵی ١٩٢٨ دروستکرا؛ فەرشەکە بە گەورەترین فەرشی تاک [[جۆڵایی|بڕین]] لە جیهاندا ناسراوە.{{R|IBIWC}}{{R|IADDA}} پیانۆیەکی گەورەی بلوتنەر لە ساڵی ١٨٩٣ کە لە ساڵی ١٩٩٠ بە دیاری بەخشرایە دەوڵەت و لە ساڵی ٢٠١٧ نۆژەنکرایەوە، بەهۆی بڵێسەی ئاگری نزیکەوە تێکچوو. لە کاتێکدا زۆربەی شتومەک بە کەمتر لە ١٠ هەزار دۆلار مەزەندە کرابوو، بەڵام تێچووی نزیکەی هەموو چاککردنەوەکان لە نێوان ٦٢٣ هەزار بۆ ٩١٤ هەزار دۆلار بووە. نۆژەنکردنەوەی فەرشە مێژووییەکە بڕیار بوو لە زۆربەی خەرجییەکانی چاککردنەوە پێکبێت، کە بە ٧١٩ هەزار دۆلار مەزەندە دەکرێت. تۆمەتبارەکە کە تیۆریزە دەکرێت بەدەست ئەڵقەیەکی تەندروستی دەروونییەوە دەناڵێنێت، لەکاتێکدا هێشتا لە بینای پایتەختدا بووە خۆی ڕادەستکردووە و دواتر دەستگیرکراوە. هێشتا زیانە داراییەکانی ڕۆژانی دوای ڕووداوەکە حساب نەکراون. دوایین شکاندنی ناسراوی پایتەخت لە ساڵی ٢٠١٤ ڕوویدا کاتێک دوو ژن چوونەتە ناو نووسینگەی پارێزگار و شتومەکی جۆراوجۆریان دزیوە لەنێویاندا بەتانییەکی هۆزی دوورگەی سکواکسین.{{R|IBIWC}} لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٢٦ هەوڵی شکاندنی ماڵەکە ڕوویدا. تۆمەتباری دەستگیرکراوەکە نەیتوانیوە بچێتە ژوورەوە بەڵام بە فڕێدانی بەرد بۆ بینای کاپیتوڵ زیانی بە 13 کەیسی پەنجەرە و دوو دەرگا گەیاندووە. فیلمی پارێزەر لەسەر پەنجەرەکان کە دوای ڕووداوەکەی ساڵی ٢٠٢٥ دانرابوو، بە ڕێگرییەکی سەرەکی بۆ تۆمەتبارەکە دادەنرا. زیانەکان بە نزیکەی ١٠٠ هەزار دۆلار مەزەندە کران. === کارەساتی سروشتی === لە سەرەتای دروستکردنی پایتەختی پایتەختەوە، سێ [[بوومەلەرزە|بوومەلەرزەی]] گەورە کاریگەری لەسەر پایتەختەکە هەبووە. یەکەمیان لە ساڵی ١٩٤٩دا، زیانێکی زۆری بە کوپۆلی [[گومبەز|قوبە]] بینای یاسادانان گەیاند، کە ناچار بوو بە تەواوی بگۆڕدرێت. بەپێی ڕاپۆرتێکی ویلایەتەکە، بوومەلەرزەیەک بە گوڕی ٦.٥ ڕێختەر لە ساڵی ١٩٦٥دا ئەنجامێکی خراپتری هەبوو، بەجۆرێک کە پشتێنە خشتییەکانی قوبە لە دۆخێکی خراپدا ماونەتەوە کە دوای بوومەلەرزەیەکی گەورە دەیتوانی ببێتە هۆی داڕمانی تەواوەتی. دەوڵەتەکە دوای هەردوو بوومەلەرزەکە کارەکانی ئەنجامدا بۆ کەمکردنەوەی کاریگەرییەکانی ڕووداوەکانی داهاتوو، و باشترکردنی بومەلەرزەیی زیاتری لە ساڵی ١٩٧٥ ئەنجامدا. بوومەلەرزەکەی نیسکوالی لە ساڵی ٢٠٠١ زیانی زیاتری بەدوای خۆیدا هێنا، لەنێویاندا پشتگیرییەکی پچڕاو، بەڵام کارەکانی بەرگریکردن لە بوومەلەرزە ڕێگرییان لە زیانێکی جددیتر بە بیناکە کرد. دیزاینەکانی وایڵدەر و وایت بۆ ئەم قوبە کە کێشی ٢٦ هەزار تۆن بووە، داوای کردووە کە قوبە بە پێکهاتە پاڵپشتەکانی بە [[گرانایی|هێزی کێشکردن]] ببەسترێتەوە لەبری ئەوەی بە هیچ بولتێک یان بەستەرێک ببەسترێتەوە. لە کاتی بوومەلەرزەدا، قوبە دەتوانێت بگۆڕێت، لەگەڵ ئەو ستوونە بەردی شنیانەی کە پشتگیریان دەکەن. ستوونەکان لە کاتی بوومەلەرزەکەی نیسکوالیدا بە بڕی سێ ئینج (٧٦ ملم) جووڵاون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.eeri.org/lfe/pdf/usa_nisqually_ucsd_reconnaissance_report.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060414080330/http://www.eeri.org:80/lfe/pdf/usa_nisqually_ucsd_reconnaissance_report.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2006-04-14}}</ref> حکومەتی ویلایەتەکە لە کۆتایی خولی یاسادانانی ساڵی ٢٠٠٢ بینای پایتەختی چۆڵ کرد بۆ پڕۆژەی نۆژەنکردنەوەی دوو ساڵە. لە کاتی ئامادەکارییەکان بۆ پڕۆژەکە، یەکێک لە دوو کەپسولی کاتیی کە لە کاتی ئاهەنگی سەدەمین ساڵیادی ساڵی ١٩٥٣ی ویلایەتەکەدا تەرخانکرابوو، دۆزرایەوە و نزیک بوو فڕێ بدرێت تاوەکو لەلایەن کارمەندێکی دەوڵەتەوە ڕزگاری بوو. پڕۆژەی نۆژەنکردنەوەکە بە فەرمی لە ٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٢ دەستیپێکرد و تێچووی نزیکەی ١٢٠ دۆلار بوو{{بۆشایییەکان}}ملیۆنێک بۆ تەواوکردن؛ لە کاتی پڕۆژەکەدا دوو کرێکار بریندار بوون. بۆ ماوەی دوو ساڵ ئەنجومەنەکە گواسترایەوە بۆ جووتێک بینای مۆدیۆلار لە شوێنێکی وەستانی ئۆتۆمبێل لە نزیکەوە، لە کاتێکدا ئەنجومەنی پیران گواسترایەوە بۆ بینای کتێبخانەی پێشووی ویلایەتەکە. نووسینگەی پارێزگار گواسترایەوە بۆ بارەگای کۆمیساری بیمە. پایتەختی پایتەخت لە ١٠ی ژانویەی ٢٠٠٥ لە سەرەتای خولی نوێی یاسادانان کرایەوە. پڕۆژەی نۆژەنکردنەوەکە قوبە بۆ هەمیشەیی بە باقی بیناکەوە بەستەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.djc.com/co/cis.html?id=11145031}}</ref> == بیناکان == لە ناو کەمپەکەدا بینای یاسادانان، پەرستگای دادپەروەری ، بینای ئۆفیسی ئەنجومەنی پیرانی جۆن ئەی. کۆنسێرڤاتۆری کاپیتوڵ کە لە ساڵی ١٩٣٩ لەلایەن ئیدارەی پێشکەوتنی کارەکانەوە دروستکراوە، جۆرەها فلۆرای تێدابووە تاوەکو لە ٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ بۆ هەمیشە<ref name="friends">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=5 August 2009 |ناونیشان=http://www.oly-wa.us/Conservatory/About.php |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110728041457/http://www.oly-wa.us/Conservatory/About.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=July 28, 2011 |ڕێکەوتی سەردان=2011-06-17}}</ref> هەروەها کەمپەکە میوانداری زۆرێک لە یادگارییەکانی پێشمەرگە دێرینەکان دەکات.<ref name="memorials">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=15 November 2010 |ناونیشان=http://www.ga.wa.gov/Visitor/memorialart.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120704025957/http://www.ga.wa.gov/Visitor/memorialart.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=July 4, 2012 |ڕێکەوتی سەردان=2011-06-17}}</ref> مۆری ویلایەتەکە کە لە سەرانسەری بیناکانی سەر [[ئاڵا|ئاڵای]] ویلایەتەکە و تابلۆ و پەنجەرەی پەنجەرە و دەستەی دەرگا و شوێنەکانی تردا هاتووە، لەلایەن زێڕینگەری ئۆڵۆمپیاوە چارڵز تالکۆتەوە دیزاین کراوە بە دروستکردنی دوو بازنە و دانانی مۆرێکی دوو سەنت لە [[جۆرج واشینگتن|جۆرج واشنتۆن]] لە ناوەڕاستیدا.<ref name="seal">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.sos.wa.gov/about-office/washington-state-seal/history-state-seal |ڕێکەوتی سەردان=June 14, 2025}}</ref> تەنانەت لە زەوی ڕۆتۆندا وەشانێکی برۆنزی مۆرەکە هەیە. بە تێپەڕبوونی کات، لوتی جۆرج واشنتۆن بەهۆی هاتوچۆی پێ لەسەری پۆشراوە و ئێستا بە پەت بەستراوەتەوە بۆ ئەوەی زیانی زیاتری پێ نەگات. === بینای یاسادانان === [[File:WACapitolBldgInterior.jpg|چەپ|وێنۆک| ناوەوەی بینای یاسادانان.]] بینای یاسادانان ژوورەکانی ئەنجومەنی یاسادانانی ویلایەتی واشنتۆن و نووسینگەی چەند بەرپرسێکی هەڵبژێردراوی تێدایە. ئەم بینایە تایبەتمەندی باڵادەستی گۆڕەپانی پایتەختە، کە [[گومبەز|قوبەیەکەی]] {{Convert|287|ft|m|0}} بەرزە، ئەمەش وایکردووە کە بەرزترین قوبەیەکی بیناسازی خۆڕاگر بێت لە [[ئەمریکای باکوور]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/history-legislative-building/legislative-building-stats |ڕێکەوتی سەردان=2025-06-16 |وێبگە=capitol.wa.gov}}</ref> و پێنجەم بەرزترین لە جیهاندا، تەنها [[کڵێسای سەنت پیتەر|بازلیکای سانت پیتەر]] لە [[ڕۆما]]، کاتدراڵی سانت پاوڵ لە [[لەندەن]] ، پاگۆدای جیهانی ڤیپاسانا لە [[مومبای]] و سانتا ماریا دێل فیۆر لە [[فلۆرێنس|فلۆرانس]] تێپەڕیوە.<ref name="facts">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/our-story/capitol-campus-facts-history/ |ڕێکەوتی سەردان=August 9, 2025}}</ref> ژمارەیەک تایبەتمەندی لە پێکهاتەکەدا کە یادی زیادبوونی واشنتۆن بۆ یەکێتییەکە دەکاتەوە وەک ویلایەتی ٤٢- ٤٢ هەنگاو بەرەو دەروازەی باکووری بیناکە دەڕوات و یەکێک لە چوار ئاڵای ٤٢ ئەستێرەیی کە خاوەندارێتی ویلایەتەکە دەکات لە ژووری پێشوازی ویلایەتەکەدا نمایشکراوە. ئاڵاکان بەم ژمارە ئەستێرەیە هەرگیز فەرمی نەبوون بەهۆی وەرگرتنی ئایداهۆ دوای ماوەیەکی کەم لە واشنتۆن.<ref name="tour">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/tours/self-guided-virtual-tours |ڕێکەوتی سەردان=June 14, 2025}}</ref> بیناکە شوێنپێیەکی چوارگۆشەی هەیە و لە خشت و کۆنکرێت دروستکراوە و لە ڕووی دەرەوەیەوە ڕووی لە بەردی شنی هەیە کە لە ویلکیسۆن لە واشنتۆنەوە هەڵگیراوە. پێکهاتەکە لە چوار نهۆم پێکهاتووە و قوبە لە ناوەڕاستیدایە کە بەرزییەکەی دەگاتە {{Convert|287|ft}} لەسەر دەرەوە و {{Convert|175|ft|m}} لە زەویەوە.<ref name="facts" /> نهۆمی یەکەم لەناو بنکەی بەرزدایە و ئۆفیسەکانی تێدایە. نهۆمی دووەم و سێیەم بە ستوونی دۆریک دەورە دراوە و بە کۆرنیشێک سەرپۆش کراوە کە بیناکە دەگرێتەوە. نهۆمی چوارەم بە سەقفێکی گەیبڵ داپۆشراوە کە لە پشتی کۆرنیشەوە لە نهۆمی سێیەمدایە. لە ڕووبەری باکووردا، دەرگای چوونە ژوورەوە لە پەنجەرەیەکدایە کە هەشت ستوونی کۆرینتی چوارچێوەی بۆ دانراوە و بە ٤٢ هەنگاوی گڕانیت دەگاتە ئەوێ. پۆرتیکۆیەکی هاوشێوە لە ڕووبەری باشووردایە بەڵام لەبری هەنگاوەکان ڕێڕەوێکی ئۆتۆمبێل دادەپۆشێت بۆ ئاستی خوارەوە. قوبە بە چوار قوبە بچووکی بەردی شنی دەورە دراوە و بە فانۆس و ڕەشەبا سەرپۆش کراوە. زەویەکان و زۆرێک لە دیوارەکانی ناوەوەی بە مەڕمەڕی ئەلاسکا داپۆشراون و مەڕمەڕی بەلجیکا، فەرەنسا، ئەڵمانیا، ئیتاڵیا لە بەشەکانی تری ناوەوە بەکاردەهێنرێت.<ref name="tour" /> هەموو چرا و دەفری ئاگری ڕۆمانی لە ڕۆتۆندا لەلایەن لویس کۆمفۆرت تیفانی کوڕی چارڵز لویس تیفانی دامەزرێنەری کۆمپانیای تیفانی و کۆمپانیا دروستکراون . ئەمانە گەورەترین کۆمەڵەی برۆنزی تیفانی لە جیهاندا و دوا کۆمیسیۆنی گەورەی تیفانی پێش مردنی لە ساڵی ١٩٣٣ پێکدێن.{{ژێدەر پێویستە|date=June 2011}} {{Convert|10000|lb|kg}} شاندەری سەرووی ڕۆتۆندا بە {{Convert|50|ft|m|0}} هەڵواسراوە لە سەرووی زەویەوە بە {{Convert|101|ft|m|0}} زنجیر و قەبارەکەی {{Convert|25|ft|m|0}} باڵا بەرز. ڕووخساری قەبارەی ژیانی و فیگەری مرۆڤ و ٢٠٢ ڕووناکی تێدایە.<ref name="tour" /> هەروەها بینای یاسادانان شوێنی جەستەیەکی گەورەی مسی [[جۆرج واشینگتن|جۆرج واشنتۆنە]]. بە تێپەڕبوونی کات لوتی سەر جەستەی جەستە بریقەدار بووە بەهۆی ئەوەی سەردانکەران بۆ بەختێکی باش دەیشۆنەوە. === پەرستگای دادپەروەری === ڕووبەڕووی بینای یاسادانان پەرستگای دادپەروەرییە کە شوێنی دادگای باڵای ویلایەت و کتێبخانەی یاسای ویلایەتە. تا ساڵی ١٩٢٤، بۆیلەر و ژوورە خەڵوزە بەکارنەهێنراوەکان کە لە ژێر پەرستگای داددا بوون، تاقیگەی تاقیکردنەوەی بەشی ڕێگاوبانەکانی تێدابوو، کە دواتر بوو بە تاقیگەی کەرەستەی وەزارەتی گواستنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Oldham |first=Kit |ڕێکەوت=2005-01-28 |ناونیشان=https://www.historylink.org/File/7236 |ڕێکەوتی سەردان=2025-06-21 |وێبگە=HistoryLink.org}}</ref> === کۆشکی پارێزگار === [[File:Washington_State_Governor's_Mansion.jpg|چەپ|وێنۆک| کۆشکی پارێزگار.]] کۆشکی پارێزگار یەکسەر لە ڕۆژئاوای بینای یاسادانان هەڵکەوتووە. پێش باقی کەمپی کاپیتوڵ لە ساڵی ١٩٠٨ دروستکراوە، کۆشکی چوار نهۆمی بە شێوەی جۆرجیا مەبەست لێی بووە وەک پێکهاتەیەکی کاتی و بەدرێژایی ساڵان دەسەڵاتی یاسادانانی ویلایەتەکە بیری لەوە کردۆتەوە کە بینای ئۆفیس یان کۆشکێکی نوێ جێگەی بگرێتەوە. دەسەڵاتی یاسادانان لە ساڵی ١٩٧٣ بڕیاریدا بینای ئێستای نۆژەنکردنەوە و نۆژەنکردنەوە و لەو کاتەوە دامەزراوەی کۆشکی پارێزگاری تایبەت و قازانج نەویست پارێزگاری لێکردووە. == هونەر و شوێنەوارەکان == [[File:George_Washington_portrait_sculpture_by_Avard_Fairbanks.jpg|وێنۆک| پەیکەری پۆرترێتی گەورەی ژەنەڕاڵ [[جۆرج واشینگتن|جۆرج واشنتۆن]]]] لە ناو کەمپەکەدا ٢٥ ئینستێلاسیۆنی هونەری و شوێنەوار هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=April 26, 2016 |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/discover/artwork-memorials-monuments |ڕێکەوتی سەردان=June 14, 2025 |وێبگە=Washington State Department of Enterprise Services}}</ref> مۆنۆمێنتی ''سەرکەوتنی باڵدار'' ، کە یادی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەم]] دەکاتەوە، یەکێکە لە دیارترینەکان. لەلایەن ئەلۆنزو ڤیکتۆر لویسەوە لە [[بڕۆنز|برۆنزی]] پەیکەرسازی کراوە، پایەی گڕانیتەکەی چوار نووسراوی لەسەرە. مۆنۆمێنتەکە لە ٣٠ی ئایاری ١٩٣٨ تەرخانکراوە، لەو کاتەوە چەندین جار نۆژەن کراوەتەوە.<ref name="victory">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/discover/artwork-memorials-monuments/winged-victory-monument |ڕێکەوتی سەردان=2024-09-05}}</ref> کۆپی فۆونتەینی تیڤۆلی لەلایەن تەلارسازەکانی وۆهلێب و وۆهلێب و بێنتەوە دیزاین کراوە. لەسەری نووسراوە "کۆپییەکی نافورەی تیڤۆلی- پارکەکەی تیڤۆلی، [[کۆپنھاگن|کۆپنهاگن]]، [[دانمارک|دانیمارک]]. لەلایەن دامەزراوەی ئۆڵۆمپیا-تومواتەرەوە پێشکەش بە ویلایەتی واشنتۆن کراوە. پیتەر جی. شمیت، سەرۆک. ١٩٥٣."<ref name="Tivoli">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/discover/artwork-memorials-monuments/tivoli-fountain |ڕێکەوتی سەردان=June 14, 2025}}</ref> خاڵە سەرنجڕاکێشەکانی دیکە بریتین لە جەنگی جیهانی دووەم, جەنگی کۆریا, جەنگی ڤێتنام, مەدالیای شەرەف, POW–MIA, و یادگارییەکانی جێبەجێکردنی یاسا ؛ مۆنۆمێنتی بنەماڵەی پێشەنگی سەرەتایی واشنتۆن جۆرج بوش ; کەوانەی دەوڵەتداری؛ ''بۆیلەر کار دەکات'' ; فۆونتەینی دو پێن; ''نهێنییەکانی ژیان'' ; ''دەریا بۆ ئاسمان'' ; ''شامانەکە''; پەیکەرێکی بێ ناونیشان لەلایەن لی کێلی (١٩٧٣)؛ کاتژمێری خۆری خاکی ; باخچەی ئاو ; و ''سەمای ژن''. ژەنەڕاڵ جۆرج واشنتۆن، وێنەیەکی گەورەی ئاڤارد فێربانکس, لە ژووری پێشوازی دانراوە (وێنەیەکی دیکە لە قوتابخانەی پزیشکی زانکۆی واشنتۆن لە واشنتۆن دی سی دانراوە).{{ژێدەر پێویستە|date=May 2020}} لە ساڵی ١٩٨٠ کۆمیسیۆنی هونەری ویلایەتی واشنتۆن فەرمانی دا دیواری گەورەی هاوچەرخ لەلایەن مایکل سپافۆرد و ئەلدن مەیسۆن بۆ ژوورەکانی ئەنجومەنی نوێنەران و ئەنجومەنی پیران. دیواری سپافۆرد دوای کەمتر لە ساڵێک نمایشکرا بە پەردەیەک داپۆشرا، ڕەخنەگرانی کارەکە لە ژوورەکانی ئەنجومەنی نوێنەران بە "پۆرنۆگرافی" ناویان برد.<ref name="MuralsAP" /> هەردوو دیواری بینای یاسادانان لابران، لە ئەنجومەنی پیران لە ساڵی ١٩٨٧ و لە ئەنجومەنی نوێنەران لە ساڵی ١٩٩٣.<ref name="MuralsAP" /> هەروەها یاسادانەران پلانەکانی دیواری مۆنۆمێنتالیان لەلایەن جاکۆب لۆڕێنسەوە ڕەتکردەوە بۆ ڕازاندنەوەی ڕۆتۆندای کاپیتوڵ.<ref name="MuralsAP" /> == ئاسایش == لەبەر ئەوەی گۆڕەپانی کاپیتوڵ لە دەرەوەی دەسەڵاتی ئاسایی [[ئۆڵیمپیا|ئۆڵۆمپیاو]] تۆرستۆن کاونتییە ، شەریف و پۆلیسی شارەکە لێکۆڵینەوە لە تاوانەکان ناکەن لە کەمپی کاپیتوڵ.{{ژێدەر پێویستە|date=June 2025}} دەوریەی ویلایەتی واشنتۆن بەرپرسیارە لە جێبەجێکردنی یاسا و لێکۆڵینەوەکان لە گۆڕەپانی کاپیتوڵ و هەروەها لە بینای کاپیتوڵی کۆن و پارکەکەی تەنیشت سیلڤێستەر لە ناوەندی شاری ئۆڵۆمپیا. هەروەها ئەنجومەنی پیران و ئەنجومەنی نوێنەران ستافی ئەمنی تایبەت بە خۆیان هەیە. دوای [[ھێرشەکانی ١١ی ئەیلوول|هێرشەکانی 11ی ئەیلول]], خاڵێکی پشکنینی ئەمنی لە دەروازەی بینای کاپیتوڵ هەبوو، تەواو لەگەڵ موگناتیسی پێوەر و ئامێری تیشکی ئێکس, بەڵام ئاسایش لەو کاتەوە گەڕاوەتەوە بۆ دۆخی سەرەتایی خۆی. تا ساڵی ٢٠٢١ ڕێگە بە هەڵگرتنی چەکی ئاگرین بە ئاشکرا لە بیناکەدا دەدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=May 12, 2021 |ناونیشان=https://thehill.com/homenews/state-watch/553261-washington-bans-open-carry-of-weapons-at-state-capitol-public-protests}}</ref> == مشتومڕەکان == لە کانوونی دووەمی ٢٠٠٨دا، تابلۆیەکی بێدین لە تەنیشت دیمەنێکی لەدایکبوون لە کاپیتوڵ نمایشکرا وەک بەشێک لە نمایشێکی جەژنی کریسمس؛ لەلایەن دامەزراوەی ئازادی لە ئایینەوە لە وەڵامی دیمەنی لەدایکبوون دانراوە. ئەمەش بووە هۆی ڕووماڵی میدیایی و مشتومڕێکی بەرفراوان؛ تابلۆکە دزرا، بەڵام لە کۆتاییدا دۆزرایەوە و گەڕایەوە بۆ کاپیتوڵ. لێشاوی خێرای داواکاری لەلایەن تاک و گروپەکانەوە هەبوو کە دەیانویست مادەی دیکە نمایش بکەن، لەوانە دارێکی فێستیڤۆس و داواکارییەک لەلایەن کڵێسای باپتیستی وێستبۆرۆوە بۆ نمایشکردنی تابلۆیەک کە (لە نێوان شتەکانی تردا) "بابا نوئێل دەتباتە دۆزەخ".<ref name="Westboro">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Guzman |first=Monica |ڕێکەوت=11 December 2008 |ناونیشان=http://blog.seattlepi.nwsource.com/thebigblog/archives/156716.asp |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081214025700/http://blog.seattlepi.nwsource.com/thebigblog/archives/156716.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=December 14, 2008 |ڕێکەوتی سەردان=2011-06-17 |وێبگە=Seattle Post-Intelligencer}}</ref> == گەلەری == <gallery mode="packed-hover"> File:Washington_State_Capitol_with_Mount_Rainier.jpg|alt=Washington State Capitol with Mount Rainier| پایتەختی ویلایەتی واشنتۆن لەگەڵ چیای ڕەینیەر File:Washington_State_Capitol_aerial_view_in_summer.jpg|alt=Washington State Capitol in Summer 2024| پایتەختی ویلایەتی واشنتۆن لە هاوینی ٢٠٢٤ File:Dome_of_Legislative_Building,_Washington_State_Capitol,_Olympia,_Washington,_June_23,_2025.jpg|alt=Legislative Building dome in June 2025| قوبە بینای یاسادانان لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٢٥ File:Washington_State_Capitol_Legislative_Building_and_Temple_of_Justice_pano_01.jpg|alt=Panoramic view of the Legislative Building and Temple of Justice.| دیمەنێکی پانۆرامای بینای یاسادانان و پەرستگای دادپەروەری. File:WACapitolTempleOfJustice.jpg|alt=Entrance to the Temple of Justice, facing the Legislative Building.| دەرگای چوونە ژوورەوە بۆ پەرستگای دادپەروەری، ڕووی لە بینای یاسادانان. File:WashingtonCapitolTOJLL.jpg|alt=The law library in the Temple of Justice.| کتێبخانەی یاسا لە پەرستگای دادپەروەری. File:Washington_State_Senate_chamber.jpg|alt=The interior of the Senate Chamber in the Legislative Building.| ناوەوەی ژووری ئەنجومەنی پیران لە بینای یاسادانان. File:WaCapitolRepInterior.jpg|alt=The House of Representatives Chamber, also in the Legislative Building. Note the county names along the ceiling.| ژووری ئەنجومەنی نوێنەران، هەروەها لە بینای یاسادانان. سەرنج بدەنە ناوی پارێزگاکان بەدرێژایی سەقفەکە. File:WACapitolInsuranceBldg.jpg|alt=The Insurance Building.| بینای بیمە. File:Washington_State_Capitol_Interior.jpg|alt=The rotunda of the Legislative building with chandelier and Roman fire pot.| ڕۆتۆندای بینای یاسادانان بە شاندەری و دەفری ئاگری ڕۆمانی. File:Tiffany_Chandelier,_Legislative_Building,_Washington_State_Capitol,_Olympia,_Washington,_June_23,_2025.jpg|alt=Tiffany Chandelier inside Legislative Building| تیفانی شاندەلیێر لەناو بینای یاسادانان File:Steps_of_Legislative_Building,_Washington_State_Capitol,_Olympia,_Washington,_June_23,_2025.jpg|alt=Steps of Legislative Building| هەنگاوەکانی بنیاتنانی یاسادانان File:Washington_State_Capitol_building.jpg|alt=Washington Legislative Building at night| بینای یاسادانانی واشنتۆن لە شەودا File:Washington_State_Capitol_-_Winged_Victory_-_close_view_04_(cropped).jpg|alt=Winged Victory (World War I memorial)| ''سەرکەوتنی باڵدار'' (یادەی جەنگی جیهانی یەکەم) File:Washington_State_Capitol_-_Winged_Victory_-_detail_02.jpg|alt=Winged Victory (detail)| ''سەرکەوتنی باڵدار'' (وردەکاری) File:Washington_State_Vietnam_Veterans_Memorial.jpg|alt=Vietnam Veterans Memorial| یادی پێشمەرگە دێرینەکانی ڤێتنام File:Washington_State_Capitol_and_Capitol_Lake_at_sunset_02.jpg|alt=Washington State Capitol and Capitol Lake at sunset| کاپیتوڵی ویلایەتی واشنتۆن و دەریاچەی کاپیتوڵ لە کاتی خۆرئاوابووندا File:Olympia_Legislative_Building_construction,_1926_(no._53).jpg|alt=Construction of the Legislative Building (including dome), 1926.| دروستکردنی بینای یاسادانان (لەوانەش قوبە)، ١٩٢٦. File:Capitol_Comittee_and_others,_Olympia,_Washington,_October_13,_1926.jpg|alt=Legislative Building topping-out ceremonies, October 13, 1926.| ئاهەنگەکانی کۆتاییهێنان بە بینای یاسادانان، ١٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٢٦. File:Legislative_Building,_Olympia,_Washington,_circa_1927.jpg|alt=Legislative Building, circa 1927| بینای یاسادانان، {{Circa|1927}} File:Legislative_Building,_Washington_State_Capitol,_Olympia,_1927.jpg|alt=Legislative Building, right wing, circa 1927| بینای یاسادانان، باڵی ڕاست، {{Circa|1927}} </gallery> == هەروەها سەیری بکە == * لیستی پایتەختەکانی ویلایەت و خاکی ئەمریکا * لیستی بەرزترین قوبە * بینای کۆن کاپیتوڵ (ئۆلیمپیا، واشنتۆن) * مێژووی ئۆڵۆمپیای واشنتۆن == ئاماژەکان == ; گشتی * جۆنستۆن، ''پایتەختی ویلایەتی بوێر و بیناکارانی نۆرمان جەی واشنتۆن'' . سیاتڵ: چاپخانەی زانکۆی واشنتۆن، ١٩٨٨. ; تایبەت <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{Commons category-inline}} * [https://capitol.wa.gov State Capitol Visitor Information] * [http://www.governor.wa.gov/about/mansion/default.htm Governor's Mansion] Archived April 8, 2005, at the Wayback Machine * [http://www.wagovmansion.org/ Governor's Mansion Foundation] * [http://www1.leg.wa.gov/legislature/ Washington State Legislature] Archived December 5, 2024, at the Wayback Machine * [http://www.mind.net/dlmark/capwash.htm Washington State Capitol] Archived November 2, 2005, at the Wayback Machine – Photographs from a visit to the capitol {{National Register of Historic Places in Washington}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 6w7ali4rrgowdy0m2fhs20auh373skv 1680920 1680919 2026-10-05T11:17:59Z Shaween 18477 1680920 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی بینا | ناو = کاپیتوڵی ویلایەتی واشینگتن | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناوی خۆماڵی = | ناوەکانی پێشوو = | ناوەکانی تر = | دۆخ = | وێنە = MK03168 Washington State Capitol (Olympia).jpg | لێدوان = | قەبارەی وێنە = | سەردێڕ = | دەرزی نەخشە = | لێدوانی نەخشە = | سەردێڕی نەخشە = | بەرزی لە ئاستی دەریا= | جۆری بینا = [[Architecture of the United States#Colonial|American]] [[Neoclassical architecture|neoclassic]] | شێوازی تەلارسازی = | تێچوون = | کڕیار = | خاوەن = | شوێن = | ناونیشان = 416 شەقامی ساید سنايدەر SW SW, [[ئۆڵیمپیا]] 98504 | شارۆچکە = | شار = | وڵات = | latitude = {{coord|47|02|09|N|122|54|17|W|display=inline,title}} | longitude = | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = | قەبارە = {{convert|143|acre|m2}} {{r|facts}} | بەرزی = | ژمارەی نھۆم = | ڕووبەری نھۆم = | تەلارساز = | ماڵپەڕ = | تێبینییەکان = {{Start date and age|1928}} }} '''کاپیتوڵی ویلایەتی واشینگتن''' (یان " ''بینای یاسادانان")'' لە [[ئۆڵیمپیا|ئۆڵۆمپیا]] ماڵی حکومەتی [[ویلایەتەکانی ئەمریکا|ویلایەتی]] [[واشینگتن (ویلایەت)|واشینگتنە]]. ژوورەکانی ئەنجومەنی یاسادانانی ویلایەتی واشنتۆن و نووسینگەکانی پارێزگار و لیوای پارێزگار و وەزیری دەرەوە و گەنجینەی ویلایەتی لەخۆدەگرێت. بەشێکە لە کەمپێکی ئیداری گەورەتر کە بیناکانی دادگای باڵای واشنتۆن, کۆشکی پارێزگاری واشنتۆن, و زۆرێک لە دەزگاکانی تری ویلایەتەکە لەخۆدەگرێت. خاوەندارێتی و بەڕێوەبردنی لەلایەن وەزارەتی خزمەتگوزارییەکانی کۆمپانیا (DES) ە.<ref name="des">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/our-story/about |ڕێکەوتی سەردان=August 9, 2025 |وێبگە=Washington State Capitol Campus}}</ref> ئۆڵۆمپیا لە ساڵی ١٨٥٣ وەک پایتەختی خاکی هەڵبژێردرا و بینایەکی دوو نهۆمی دروستکرا بۆ بەکارهێنانی لەلایەن دەسەڵاتی یاسادانانەوە لە ساڵی دواترەوە. بینایەکی هەمیشەیی پایتەختی پایتەخت دوای دەوڵەت بوون لە ساڵی ١٨٨٩ پلانی بۆ دانرا، بەڵام بیناسازییەکەی لەناو دۆخی خراپی ئابووریدا وەستا. حکومەتی ویلایەتەکە لە ساڵی ١٩٠٥دا ڕووی لە دادگای پارێزگاکانی ئێستای ئۆڵۆمپیای کرد، بەڵام سەلماندی کە زۆر بچووکە بۆ پێداویستییەکانی ویلایەتەکە. دیزاینی پایتەختی هەمیشەیی لە ساڵی ١٩١١ دەستی پێکردەوە و ساڵی دواتر دەستی بە دروستکردنی دەستیپێکرد. بینای یاسادانان لە ساڵی 1928 کراوەتەوە و [[گومبەز|قوبەیەکی]] مۆنۆمێنتالی تێدایە . کەمپی کاپیتوڵ لە ساڵی ١٩٧٤ خرایە تۆماری نیشتمانی ناوچە مێژووییەکان و هەندێک لە دیمەنە بەنرخەکانی ویلایەتەکە لەخۆدەگرێت یان بەشداری دەکات، لەوانە [[زنجیرەچیاکانی ئۆڵۆمپیک|شاخەکانی ئۆڵۆمپی]]، پوگێت ساوند ، [[چیای ڕەینیەر]]، کاپیتوڵ دۆم و گروپی کاپیتوڵ لە بیناکانی سەر گردەکە. دیزاینی کەمپی کاپیتوڵ نموونەیەکی گەورەیە لە شێوازی شار جوانی سەردەمی پێشکەوتنخوازانە لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا. == مێژوو == === سەدەی نۆزدەهەم === [[File:Old_Washington_State_Capitol_Building,_Olympia_1909.jpg|ڕاست|وێنۆک| بینای ڕەسەنی کاپیتوڵی خاکی، لە ساڵی ١٨٥٦ تەواو بووە.]] دوای ئەوەی ئۆڵۆمپیا بوو بە پایتەختی ویلایەتی واشنتۆن لە ساڵی ١٨٥٣، دامەزرێنەری شارەکە، ئێدمۆند سیلڤێستەر ، {{Convert|12|acres|ha}} ی بە دەسەڵاتی یاسادانان دا زەوی کە پایتەختی لەسەر دروست بکرێت، کە دەکەوێتە سەر گردێک کە ڕووی لە دەریاچەی کاپیتوڵ هەیە کە ئێستا بە دەریاچەی کاپیتوڵ ناسراوە. لە ساڵی ١٨٥٤ یەکەم دانیشتنی ئەنجومەنی یاسادانانی خاکی لە باڵەخانەیەکی دوو نهۆمی لە ئۆڵۆمپیا بەڕێوەچوو کە بە فرۆشگای ''پارکەر-کۆڵتەر کەلوپەلی وشک'' ( a.k.a. ''چێشتخانەی گۆڵد بار'' ) ناسراوە.<ref name="Brazier">{{Cite book|last=Brazier|first=Don|url=https://leg.wa.gov/media/lwxfwd0y/history-of-the-washington-legislature-1854-1963.pdf|title=History of the Washington State Legislature 1854–1963|publisher=Washington State Senate|year=2000|location=Olympia|publication-date=2000|page=3,6,8,57,66}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2025-03-02 |ناونیشان=https://olympiahistory.org/parker-and-coulterfirst-territorial-legislature-sitegold-bar-restaurant-sitefirst-masonic-meeting-placethorp-motors-building/ |ڕێکەوتی سەردان=June 18, 2025 |وێبگە=Olympia Historical Society and Bigelow House Museum |زمان=en-US}}</ref> دانیشتنی دووەم و دواتر تا ساڵی ١٨٥٦ لە هۆڵی ماسۆنی کۆدەبوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.hmdb.org/m.asp?m=91488 |ڕێکەوتی سەردان=June 18, 2025 |وێبگە=www.hmdb.org |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.sos.wa.gov/legacy/legbuilding/default.aspx |ڕێکەوتی سەردان=2025-06-21 |وێبگە=Washington Secretary of State}}</ref> لە ساڵی ١٨٥٦، پێکهاتەیەکی چوارچێوەی دار تەواو بوو، کە دەکەوێتە شوێنی ئێستا لە نێوان بینای یاسادانان و بیمە ، کە بۆ ماوەی ٤٦ ساڵ وەک پایتەخت تا ساڵی ١٩٠٢ خزمەت<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.sos.wa.gov/legacy/legbuilding/default.aspx |ڕێکەوتی سەردان=June 18, 2025 |وێبگە=Washington Secretary of State}}</ref> کاتێک سەرۆک [[بنیامین ھاریسۆن|بنیامین هاریسۆن]] لە ساڵی ١٨٨٩ [[دەستووری ویلایەتەکان لە ئەمریکا|دەستووری ویلایەتی]] واشنتۆنی پەسەند کرد، {{Convert|132000|acres|sqkm}} ی بەخشی زەوییە فیدراڵیەکان بۆ ویلایەتەکە بەو مەرجەی کە داهاتی زەویەکان تەنها بۆ دروستکردنی پایتەختی ویلایەتەکە بەکاربهێنرێت. دەسەڵاتی یاسادانان لە ساڵی ١٨٩٣ کۆمیسیۆنی پایتەختی ویلایەتی پێکهێنا بۆ سەرپەرشتیکردنی دروستکردنی پایتەختێکی نوێ لەسەر ئەو موڵکە لە ئۆڵۆمپیاوە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/capitol-campus-facts-history/history-legislative-building |ڕێکەوتی سەردان=June 16, 2025 |وێبگە=Washington State Capitol Campus}}</ref> کۆمیسیۆنەکە پێشبڕکێیەکی سەرتاسەری هەبوو بۆ دۆزینەوەی [[نژیاروان|تەلارسازێک]] و پێشکەشکردنی ئێرنست فلاگی هەڵبژارد. بیناسازی لەسەر پلانی فلاگ دەستی پێکرد، بەڵام زۆری نەخایاند بەهۆی خراپی بارودۆخی ئابوورییەوە وەستا و تەنها بناغەکە تەواو بوو. کاتێک دواجار دەسەڵاتی یاسادانان لە ساڵی ١٨٩٧دا تەرخانکردنی پارەی زیادەی پەسەند کرد، جۆن ڕۆجەرز، حاکمی تازە هەڵبژێردراو ڤیتۆی کرد. ڕۆجەرز داکۆکی لە کڕینی دادگای تۆرستۆن کاونتی کە ئێستا هەیە لە ناوەندی شاری ئۆڵۆمپیای دەکرد، کە ئێستا بە <nowiki><i id="mwdw">پایتەختی کۆن</i></nowiki> ناسراوە و شوێنی فەرمانگەی سەرپەرشتیاری ڕێنمایی گشتییە.{{ژێدەر پێویستە|date=June 2025}} === سەدەی بیستەم === دەسەڵاتی یاسادانان دادگای وەک شوێنی نوێ پەسەند کرد و لە ساڵی ١٩٠٥ دەستی بە کۆبوونەوە کرد لەوێ.<ref name="Brazier" /> لە ماوەی چەند ساڵێکدا دەسەڵاتی یاسادانان بڕیاریدا بیناکە زۆر بچووکە و کۆمیسیۆنێکی نوێی کاپیتوڵی ویلایەتی لە ساڵی ١٩١١ کۆبووەوە.{{ژێدەر پێویستە|date=June 2025}} ئەمجارەیان کۆمیسیۆنەکە ئارەزووی دروستکردنی کۆمەڵێک بینای هەبوو بۆ ئەوەی وەکو پایتەخت خزمەت بکەن نەک یەک دامەزراوە و ئەو دیزاینەی هەڵبژارد کە لەلایەن کۆمپانیای واڵتەر وایڵدەر و هاری وایت لە ساڵی ١٩١١ پێشکەشکرابوو. دوای خەڵاتەکە بە وایڵدەر و وایت کۆمیسیۆنەکە کۆمپانیای دیزاینی دیمەنی سروشتی براکانی ئۆلمستێد وەک ڕاوێژکار هێشتەوە. کۆمپانیای ئۆلمستێد لە سەرەتای ساڵی ١٩١٢ چەمکێکی بەدیل بۆ کەمپەکە دابین کرد بەڵام ئەم بەدیلە لەلایەن هەردوو کۆمیسیۆن و وایڵدەر و وایتەوە ڕەتکرایەوە. قەبارەی بینا و ئاراستە و دیمەنە تەواوکراوەکان کارەکانی وایڵدەر و وایتن. کۆمیسیۆنەکە بانگهێشتی برایانی ئۆلمستێدی کرد بۆ گەڕانەوە لە ساڵی ١٩٢٧، دوای تەواوبوونی دروستکردنی بینای یاسادانان، بۆ داڕشتنی چاندن و ڕێگا و نزیکبوونەوەکان لە ڕێگای کاپیتوڵەوە. دیزاینکردنی زەوی لە کاپیتوڵ وەیی ڕۆژئاوا تا بینای یاسادانان لە ساڵی ١٩٣١ تەواو بوو. دروستکردنی کەمپەکە لە ساڵی ١٩١٢ دەستیپێکرد، پەرستگای دادپەروەریش لە ساڵی ١٩٢٠ تەواو بوو، دواتر بینای بیمە و وێستگەی کارەبا و گەرمکەرەوە دروستکرا. دوای پێداچوونەوەی چەندین جار بە پلانەکان، بینای یاسادانان لە ساڵی ١٩٢٨ تەواو بوو.<ref name=":0" /> بینای جۆن ئەی شێربێرگ لە ساڵی ١٩٣٧ و بینای جۆن ئێڵ ئۆبراین لە ساڵی ١٩٤٠ تەواو بووە. ئەم بینایانە پێنج لە شەش توخمە سەرەکییەکەی ماستەرپلانی وایڵدەر و وایتن. بەداخەوە بینای شەشەم هەرگیز دروست نەکرا. بینا ونبووەکە بۆ نموونە لە پلانی ئۆلمستێد ساڵی ١٩٢٨ بۆ گۆڕەپانەکە دەردەکەوێت و تەنها لە ڕۆژئاوای بینای یاسادانان وەک "بینایەکی داهاتوو" نیشانە کراوە. کۆشکی پارێزگار (لە ساڵی ١٩٠٩ وەک پێکهاتەیەکی کاتی دروستکراوە) ئەو شوێنەی داگیرکردووە کە بۆ بینای شەشەم لە پلانی وایڵدەر و وایتدا دانراوە. <gallery class="center"> File:Perspective_view_of_the_proposed_State_Capitol_Group_for_the_State_of_Washington_in_Olympia,_1913.jpg|alt=Wilder and White's plan for the Capitol Campus, c. 1913| پلانی وایڵدەر و وایت بۆ کەمپی کاپیتوڵ، {{Circa|1913}} File:Washington_State_Capital_Grounds,_Olympia,_Washington,_General_Plan,_May_1928.jpg|alt=Design of the Capitol Campus Grounds, May 1928| دیزاینی گۆڕەپانی کەمپی کاپیتوڵ، ئایاری ١٩٢٨ File:Olympia_Legislative_Building_construction,_1926.jpg|alt=Construction of the Legislative Building, c. January 1926 – c. May 1926| دروستکردنی بینای یاسادانان، {{Circa|January 1926|May 1926}} File:View_of_State_Capitol_buildings,_Olympia,_Washington,_circa_1927.jpg|alt=View of completed buildings, c. 1927| دیمەنی بینا تەواوکراوەکان، {{Circa|1927}} </gallery> === سەدەی بیست و یەکەم === ئێوارەی یەکشەممە ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥، دزەپێکەرێک ناوەوەی بیناکەی تێکدا، دوای ئەوەی چەند پەنجەرەیەکی شکاند بۆ ئەوەی بتوانێت بچێتە ناو بیناکە. شوێنی ڕۆتۆندا و ژووری پێشوازی دەوڵەت زیانیان بەرکەوتووە. ئاڵای جۆراوجۆری پارێزگا و فیدراڵی و ویلایەتەکان ئاگریان تێبەردرا و جەستەی جۆرج واشنتۆن و مارتن لوتێر کینگ پاڵیان پێواوە و زیانیان پێگەیشتووە. زیانەکانی دیکە بریتی بوون لە دەرگای شووشەی شکاوی ژووری پێشوازی، شوێنەوارە مێژووییە جۆراوجۆرەکان یان شکاو یان ئاگریان تێبەردرا. و قاتەکانی سەرتاسەری فەزاکە یان سووتاوە یان تێکچووە، وەک نیشانەکانی سووتاوی و شوێنی چەقۆکێش بۆ پلیکانەکانی ڕۆتۆندا. فەرشێکی سووتاو کە ئەسڵی بوو بۆ شوێنەکە لە ساڵی ١٩٢٨ دروستکرا؛ فەرشەکە بە گەورەترین فەرشی تاک [[جۆڵایی|بڕین]] لە جیهاندا ناسراوە.{{R|IBIWC}}{{R|IADDA}} پیانۆیەکی گەورەی بلوتنەر لە ساڵی ١٨٩٣ کە لە ساڵی ١٩٩٠ بە دیاری بەخشرایە دەوڵەت و لە ساڵی ٢٠١٧ نۆژەنکرایەوە، بەهۆی بڵێسەی ئاگری نزیکەوە تێکچوو. لە کاتێکدا زۆربەی شتومەک بە کەمتر لە ١٠ هەزار دۆلار مەزەندە کرابوو، بەڵام تێچووی نزیکەی هەموو چاککردنەوەکان لە نێوان ٦٢٣ هەزار بۆ ٩١٤ هەزار دۆلار بووە. نۆژەنکردنەوەی فەرشە مێژووییەکە بڕیار بوو لە زۆربەی خەرجییەکانی چاککردنەوە پێکبێت، کە بە ٧١٩ هەزار دۆلار مەزەندە دەکرێت. تۆمەتبارەکە کە تیۆریزە دەکرێت بەدەست ئەڵقەیەکی تەندروستی دەروونییەوە دەناڵێنێت، لەکاتێکدا هێشتا لە بینای پایتەختدا بووە خۆی ڕادەستکردووە و دواتر دەستگیرکراوە. هێشتا زیانە داراییەکانی ڕۆژانی دوای ڕووداوەکە حساب نەکراون. دوایین شکاندنی ناسراوی پایتەخت لە ساڵی ٢٠١٤ ڕوویدا کاتێک دوو ژن چوونەتە ناو نووسینگەی پارێزگار و شتومەکی جۆراوجۆریان دزیوە لەنێویاندا بەتانییەکی هۆزی دوورگەی سکواکسین.{{R|IBIWC}} لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٢٦ هەوڵی شکاندنی ماڵەکە ڕوویدا. تۆمەتباری دەستگیرکراوەکە نەیتوانیوە بچێتە ژوورەوە بەڵام بە فڕێدانی بەرد بۆ بینای کاپیتوڵ زیانی بە 13 کەیسی پەنجەرە و دوو دەرگا گەیاندووە. فیلمی پارێزەر لەسەر پەنجەرەکان کە دوای ڕووداوەکەی ساڵی ٢٠٢٥ دانرابوو، بە ڕێگرییەکی سەرەکی بۆ تۆمەتبارەکە دادەنرا. زیانەکان بە نزیکەی ١٠٠ هەزار دۆلار مەزەندە کران. === کارەساتی سروشتی === لە سەرەتای دروستکردنی پایتەختی پایتەختەوە، سێ [[بوومەلەرزە|بوومەلەرزەی]] گەورە کاریگەری لەسەر پایتەختەکە هەبووە. یەکەمیان لە ساڵی ١٩٤٩دا، زیانێکی زۆری بە کوپۆلی [[گومبەز|قوبە]] بینای یاسادانان گەیاند، کە ناچار بوو بە تەواوی بگۆڕدرێت. بەپێی ڕاپۆرتێکی ویلایەتەکە، بوومەلەرزەیەک بە گوڕی ٦.٥ ڕێختەر لە ساڵی ١٩٦٥دا ئەنجامێکی خراپتری هەبوو، بەجۆرێک کە پشتێنە خشتییەکانی قوبە لە دۆخێکی خراپدا ماونەتەوە کە دوای بوومەلەرزەیەکی گەورە دەیتوانی ببێتە هۆی داڕمانی تەواوەتی. دەوڵەتەکە دوای هەردوو بوومەلەرزەکە کارەکانی ئەنجامدا بۆ کەمکردنەوەی کاریگەرییەکانی ڕووداوەکانی داهاتوو، و باشترکردنی بومەلەرزەیی زیاتری لە ساڵی ١٩٧٥ ئەنجامدا. بوومەلەرزەکەی نیسکوالی لە ساڵی ٢٠٠١ زیانی زیاتری بەدوای خۆیدا هێنا، لەنێویاندا پشتگیرییەکی پچڕاو، بەڵام کارەکانی بەرگریکردن لە بوومەلەرزە ڕێگرییان لە زیانێکی جددیتر بە بیناکە کرد. دیزاینەکانی وایڵدەر و وایت بۆ ئەم قوبە کە کێشی ٢٦ هەزار تۆن بووە، داوای کردووە کە قوبە بە پێکهاتە پاڵپشتەکانی بە [[گرانایی|هێزی کێشکردن]] ببەسترێتەوە لەبری ئەوەی بە هیچ بولتێک یان بەستەرێک ببەسترێتەوە. لە کاتی بوومەلەرزەدا، قوبە دەتوانێت بگۆڕێت، لەگەڵ ئەو ستوونە بەردی شنیانەی کە پشتگیریان دەکەن. ستوونەکان لە کاتی بوومەلەرزەکەی نیسکوالیدا بە بڕی سێ ئینج (٧٦ ملم) جووڵاون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.eeri.org/lfe/pdf/usa_nisqually_ucsd_reconnaissance_report.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060414080330/http://www.eeri.org:80/lfe/pdf/usa_nisqually_ucsd_reconnaissance_report.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2006-04-14}}</ref> حکومەتی ویلایەتەکە لە کۆتایی خولی یاسادانانی ساڵی ٢٠٠٢ بینای پایتەختی چۆڵ کرد بۆ پڕۆژەی نۆژەنکردنەوەی دوو ساڵە. لە کاتی ئامادەکارییەکان بۆ پڕۆژەکە، یەکێک لە دوو کەپسولی کاتیی کە لە کاتی ئاهەنگی سەدەمین ساڵیادی ساڵی ١٩٥٣ی ویلایەتەکەدا تەرخانکرابوو، دۆزرایەوە و نزیک بوو فڕێ بدرێت تاوەکو لەلایەن کارمەندێکی دەوڵەتەوە ڕزگاری بوو. پڕۆژەی نۆژەنکردنەوەکە بە فەرمی لە ٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٢ دەستیپێکرد و تێچووی نزیکەی ١٢٠ دۆلار بوو{{بۆشایییەکان}}ملیۆنێک بۆ تەواوکردن؛ لە کاتی پڕۆژەکەدا دوو کرێکار بریندار بوون. بۆ ماوەی دوو ساڵ ئەنجومەنەکە گواسترایەوە بۆ جووتێک بینای مۆدیۆلار لە شوێنێکی وەستانی ئۆتۆمبێل لە نزیکەوە، لە کاتێکدا ئەنجومەنی پیران گواسترایەوە بۆ بینای کتێبخانەی پێشووی ویلایەتەکە. نووسینگەی پارێزگار گواسترایەوە بۆ بارەگای کۆمیساری بیمە. پایتەختی پایتەخت لە ١٠ی ژانویەی ٢٠٠٥ لە سەرەتای خولی نوێی یاسادانان کرایەوە. پڕۆژەی نۆژەنکردنەوەکە قوبە بۆ هەمیشەیی بە باقی بیناکەوە بەستەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.djc.com/co/cis.html?id=11145031}}</ref> == بیناکان == لە ناو کەمپەکەدا بینای یاسادانان، پەرستگای دادپەروەری ، بینای ئۆفیسی ئەنجومەنی پیرانی جۆن ئەی. کۆنسێرڤاتۆری کاپیتوڵ کە لە ساڵی ١٩٣٩ لەلایەن ئیدارەی پێشکەوتنی کارەکانەوە دروستکراوە، جۆرەها فلۆرای تێدابووە تاوەکو لە ٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ بۆ هەمیشە<ref name="friends">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=5 August 2009 |ناونیشان=http://www.oly-wa.us/Conservatory/About.php |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110728041457/http://www.oly-wa.us/Conservatory/About.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=July 28, 2011 |ڕێکەوتی سەردان=2011-06-17}}</ref> هەروەها کەمپەکە میوانداری زۆرێک لە یادگارییەکانی پێشمەرگە دێرینەکان دەکات.<ref name="memorials">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=15 November 2010 |ناونیشان=http://www.ga.wa.gov/Visitor/memorialart.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120704025957/http://www.ga.wa.gov/Visitor/memorialart.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=July 4, 2012 |ڕێکەوتی سەردان=2011-06-17}}</ref> مۆری ویلایەتەکە کە لە سەرانسەری بیناکانی سەر [[ئاڵا|ئاڵای]] ویلایەتەکە و تابلۆ و پەنجەرەی پەنجەرە و دەستەی دەرگا و شوێنەکانی تردا هاتووە، لەلایەن زێڕینگەری ئۆڵۆمپیاوە چارڵز تالکۆتەوە دیزاین کراوە بە دروستکردنی دوو بازنە و دانانی مۆرێکی دوو سەنت لە [[جۆرج واشینگتن|جۆرج واشنتۆن]] لە ناوەڕاستیدا.<ref name="seal">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.sos.wa.gov/about-office/washington-state-seal/history-state-seal |ڕێکەوتی سەردان=June 14, 2025}}</ref> تەنانەت لە زەوی ڕۆتۆندا وەشانێکی برۆنزی مۆرەکە هەیە. بە تێپەڕبوونی کات، لوتی جۆرج واشنتۆن بەهۆی هاتوچۆی پێ لەسەری پۆشراوە و ئێستا بە پەت بەستراوەتەوە بۆ ئەوەی زیانی زیاتری پێ نەگات. === بینای یاسادانان === [[File:WACapitolBldgInterior.jpg|چەپ|وێنۆک| ناوەوەی بینای یاسادانان.]] بینای یاسادانان ژوورەکانی ئەنجومەنی یاسادانانی ویلایەتی واشنتۆن و نووسینگەی چەند بەرپرسێکی هەڵبژێردراوی تێدایە. ئەم بینایە تایبەتمەندی باڵادەستی گۆڕەپانی پایتەختە، کە [[گومبەز|قوبەیەکەی]] {{Convert|287|ft|m|0}} بەرزە، ئەمەش وایکردووە کە بەرزترین قوبەیەکی بیناسازی خۆڕاگر بێت لە [[ئەمریکای باکوور]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/history-legislative-building/legislative-building-stats |ڕێکەوتی سەردان=2025-06-16 |وێبگە=capitol.wa.gov}}</ref> و پێنجەم بەرزترین لە جیهاندا، تەنها [[کڵێسای سەنت پیتەر|بازلیکای سانت پیتەر]] لە [[ڕۆما]]، کاتدراڵی سانت پاوڵ لە [[لەندەن]] ، پاگۆدای جیهانی ڤیپاسانا لە [[مومبای]] و سانتا ماریا دێل فیۆر لە [[فلۆرێنس|فلۆرانس]] تێپەڕیوە.<ref name="facts">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/our-story/capitol-campus-facts-history/ |ڕێکەوتی سەردان=August 9, 2025}}</ref> ژمارەیەک تایبەتمەندی لە پێکهاتەکەدا کە یادی زیادبوونی واشنتۆن بۆ یەکێتییەکە دەکاتەوە وەک ویلایەتی ٤٢- ٤٢ هەنگاو بەرەو دەروازەی باکووری بیناکە دەڕوات و یەکێک لە چوار ئاڵای ٤٢ ئەستێرەیی کە خاوەندارێتی ویلایەتەکە دەکات لە ژووری پێشوازی ویلایەتەکەدا نمایشکراوە. ئاڵاکان بەم ژمارە ئەستێرەیە هەرگیز فەرمی نەبوون بەهۆی وەرگرتنی ئایداهۆ دوای ماوەیەکی کەم لە واشنتۆن.<ref name="tour">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/tours/self-guided-virtual-tours |ڕێکەوتی سەردان=June 14, 2025}}</ref> بیناکە شوێنپێیەکی چوارگۆشەی هەیە و لە خشت و کۆنکرێت دروستکراوە و لە ڕووی دەرەوەیەوە ڕووی لە بەردی شنی هەیە کە لە ویلکیسۆن لە واشنتۆنەوە هەڵگیراوە. پێکهاتەکە لە چوار نهۆم پێکهاتووە و قوبە لە ناوەڕاستیدایە کە بەرزییەکەی دەگاتە {{Convert|287|ft}} لەسەر دەرەوە و {{Convert|175|ft|m}} لە زەویەوە.<ref name="facts" /> نهۆمی یەکەم لەناو بنکەی بەرزدایە و ئۆفیسەکانی تێدایە. نهۆمی دووەم و سێیەم بە ستوونی دۆریک دەورە دراوە و بە کۆرنیشێک سەرپۆش کراوە کە بیناکە دەگرێتەوە. نهۆمی چوارەم بە سەقفێکی گەیبڵ داپۆشراوە کە لە پشتی کۆرنیشەوە لە نهۆمی سێیەمدایە. لە ڕووبەری باکووردا، دەرگای چوونە ژوورەوە لە پەنجەرەیەکدایە کە هەشت ستوونی کۆرینتی چوارچێوەی بۆ دانراوە و بە ٤٢ هەنگاوی گڕانیت دەگاتە ئەوێ. پۆرتیکۆیەکی هاوشێوە لە ڕووبەری باشووردایە بەڵام لەبری هەنگاوەکان ڕێڕەوێکی ئۆتۆمبێل دادەپۆشێت بۆ ئاستی خوارەوە. قوبە بە چوار قوبە بچووکی بەردی شنی دەورە دراوە و بە فانۆس و ڕەشەبا سەرپۆش کراوە. زەویەکان و زۆرێک لە دیوارەکانی ناوەوەی بە مەڕمەڕی ئەلاسکا داپۆشراون و مەڕمەڕی بەلجیکا، فەرەنسا، ئەڵمانیا، ئیتاڵیا لە بەشەکانی تری ناوەوە بەکاردەهێنرێت.<ref name="tour" /> هەموو چرا و دەفری ئاگری ڕۆمانی لە ڕۆتۆندا لەلایەن لویس کۆمفۆرت تیفانی کوڕی چارڵز لویس تیفانی دامەزرێنەری کۆمپانیای تیفانی و کۆمپانیا دروستکراون . ئەمانە گەورەترین کۆمەڵەی برۆنزی تیفانی لە جیهاندا و دوا کۆمیسیۆنی گەورەی تیفانی پێش مردنی لە ساڵی ١٩٣٣ پێکدێن.{{ژێدەر پێویستە|date=June 2011}} {{Convert|10000|lb|kg}} شاندەری سەرووی ڕۆتۆندا بە {{Convert|50|ft|m|0}} هەڵواسراوە لە سەرووی زەویەوە بە {{Convert|101|ft|m|0}} زنجیر و قەبارەکەی {{Convert|25|ft|m|0}} باڵا بەرز. ڕووخساری قەبارەی ژیانی و فیگەری مرۆڤ و ٢٠٢ ڕووناکی تێدایە.<ref name="tour" /> هەروەها بینای یاسادانان شوێنی جەستەیەکی گەورەی مسی [[جۆرج واشینگتن|جۆرج واشنتۆنە]]. بە تێپەڕبوونی کات لوتی سەر جەستەی جەستە بریقەدار بووە بەهۆی ئەوەی سەردانکەران بۆ بەختێکی باش دەیشۆنەوە. === پەرستگای دادپەروەری === ڕووبەڕووی بینای یاسادانان پەرستگای دادپەروەرییە کە شوێنی دادگای باڵای ویلایەت و کتێبخانەی یاسای ویلایەتە. تا ساڵی ١٩٢٤، بۆیلەر و ژوورە خەڵوزە بەکارنەهێنراوەکان کە لە ژێر پەرستگای داددا بوون، تاقیگەی تاقیکردنەوەی بەشی ڕێگاوبانەکانی تێدابوو، کە دواتر بوو بە تاقیگەی کەرەستەی وەزارەتی گواستنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Oldham |first=Kit |ڕێکەوت=2005-01-28 |ناونیشان=https://www.historylink.org/File/7236 |ڕێکەوتی سەردان=2025-06-21 |وێبگە=HistoryLink.org}}</ref> === کۆشکی پارێزگار === [[File:Washington_State_Governor's_Mansion.jpg|چەپ|وێنۆک| کۆشکی پارێزگار.]] کۆشکی پارێزگار یەکسەر لە ڕۆژئاوای بینای یاسادانان هەڵکەوتووە. پێش باقی کەمپی کاپیتوڵ لە ساڵی ١٩٠٨ دروستکراوە، کۆشکی چوار نهۆمی بە شێوەی جۆرجیا مەبەست لێی بووە وەک پێکهاتەیەکی کاتی و بەدرێژایی ساڵان دەسەڵاتی یاسادانانی ویلایەتەکە بیری لەوە کردۆتەوە کە بینای ئۆفیس یان کۆشکێکی نوێ جێگەی بگرێتەوە. دەسەڵاتی یاسادانان لە ساڵی ١٩٧٣ بڕیاریدا بینای ئێستای نۆژەنکردنەوە و نۆژەنکردنەوە و لەو کاتەوە دامەزراوەی کۆشکی پارێزگاری تایبەت و قازانج نەویست پارێزگاری لێکردووە. == هونەر و شوێنەوارەکان == [[File:George_Washington_portrait_sculpture_by_Avard_Fairbanks.jpg|وێنۆک| پەیکەری پۆرترێتی گەورەی ژەنەڕاڵ [[جۆرج واشینگتن|جۆرج واشنتۆن]]]] لە ناو کەمپەکەدا ٢٥ ئینستێلاسیۆنی هونەری و شوێنەوار هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=April 26, 2016 |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/discover/artwork-memorials-monuments |ڕێکەوتی سەردان=June 14, 2025 |وێبگە=Washington State Department of Enterprise Services}}</ref> مۆنۆمێنتی ''سەرکەوتنی باڵدار'' ، کە یادی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەم]] دەکاتەوە، یەکێکە لە دیارترینەکان. لەلایەن ئەلۆنزو ڤیکتۆر لویسەوە لە [[بڕۆنز|برۆنزی]] پەیکەرسازی کراوە، پایەی گڕانیتەکەی چوار نووسراوی لەسەرە. مۆنۆمێنتەکە لە ٣٠ی ئایاری ١٩٣٨ تەرخانکراوە، لەو کاتەوە چەندین جار نۆژەن کراوەتەوە.<ref name="victory">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/discover/artwork-memorials-monuments/winged-victory-monument |ڕێکەوتی سەردان=2024-09-05}}</ref> کۆپی فۆونتەینی تیڤۆلی لەلایەن تەلارسازەکانی وۆهلێب و وۆهلێب و بێنتەوە دیزاین کراوە. لەسەری نووسراوە "کۆپییەکی نافورەی تیڤۆلی- پارکەکەی تیڤۆلی، [[کۆپنھاگن|کۆپنهاگن]]، [[دانمارک|دانیمارک]]. لەلایەن دامەزراوەی ئۆڵۆمپیا-تومواتەرەوە پێشکەش بە ویلایەتی واشنتۆن کراوە. پیتەر جی. شمیت، سەرۆک. ١٩٥٣."<ref name="Tivoli">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/discover/artwork-memorials-monuments/tivoli-fountain |ڕێکەوتی سەردان=June 14, 2025}}</ref> خاڵە سەرنجڕاکێشەکانی دیکە بریتین لە جەنگی جیهانی دووەم, جەنگی کۆریا, جەنگی ڤێتنام, مەدالیای شەرەف, POW–MIA, و یادگارییەکانی جێبەجێکردنی یاسا ؛ مۆنۆمێنتی بنەماڵەی پێشەنگی سەرەتایی واشنتۆن جۆرج بوش ; کەوانەی دەوڵەتداری؛ ''بۆیلەر کار دەکات'' ; فۆونتەینی دو پێن; ''نهێنییەکانی ژیان'' ; ''دەریا بۆ ئاسمان'' ; ''شامانەکە''; پەیکەرێکی بێ ناونیشان لەلایەن لی کێلی (١٩٧٣)؛ کاتژمێری خۆری خاکی ; باخچەی ئاو ; و ''سەمای ژن''. ژەنەڕاڵ جۆرج واشنتۆن، وێنەیەکی گەورەی ئاڤارد فێربانکس, لە ژووری پێشوازی دانراوە (وێنەیەکی دیکە لە قوتابخانەی پزیشکی زانکۆی واشنتۆن لە واشنتۆن دی سی دانراوە).{{ژێدەر پێویستە|date=May 2020}} لە ساڵی ١٩٨٠ کۆمیسیۆنی هونەری ویلایەتی واشنتۆن فەرمانی دا دیواری گەورەی هاوچەرخ لەلایەن مایکل سپافۆرد و ئەلدن مەیسۆن بۆ ژوورەکانی ئەنجومەنی نوێنەران و ئەنجومەنی پیران. دیواری سپافۆرد دوای کەمتر لە ساڵێک نمایشکرا بە پەردەیەک داپۆشرا، ڕەخنەگرانی کارەکە لە ژوورەکانی ئەنجومەنی نوێنەران بە "پۆرنۆگرافی" ناویان برد.<ref name="MuralsAP" /> هەردوو دیواری بینای یاسادانان لابران، لە ئەنجومەنی پیران لە ساڵی ١٩٨٧ و لە ئەنجومەنی نوێنەران لە ساڵی ١٩٩٣.<ref name="MuralsAP" /> هەروەها یاسادانەران پلانەکانی دیواری مۆنۆمێنتالیان لەلایەن جاکۆب لۆڕێنسەوە ڕەتکردەوە بۆ ڕازاندنەوەی ڕۆتۆندای کاپیتوڵ.<ref name="MuralsAP" /> == ئاسایش == لەبەر ئەوەی گۆڕەپانی کاپیتوڵ لە دەرەوەی دەسەڵاتی ئاسایی [[ئۆڵیمپیا|ئۆڵۆمپیاو]] تۆرستۆن کاونتییە ، شەریف و پۆلیسی شارەکە لێکۆڵینەوە لە تاوانەکان ناکەن لە کەمپی کاپیتوڵ.{{ژێدەر پێویستە|date=June 2025}} دەوریەی ویلایەتی واشنتۆن بەرپرسیارە لە جێبەجێکردنی یاسا و لێکۆڵینەوەکان لە گۆڕەپانی کاپیتوڵ و هەروەها لە بینای کاپیتوڵی کۆن و پارکەکەی تەنیشت سیلڤێستەر لە ناوەندی شاری ئۆڵۆمپیا. هەروەها ئەنجومەنی پیران و ئەنجومەنی نوێنەران ستافی ئەمنی تایبەت بە خۆیان هەیە. دوای [[ھێرشەکانی ١١ی ئەیلوول|هێرشەکانی 11ی ئەیلول]], خاڵێکی پشکنینی ئەمنی لە دەروازەی بینای کاپیتوڵ هەبوو، تەواو لەگەڵ موگناتیسی پێوەر و ئامێری تیشکی ئێکس, بەڵام ئاسایش لەو کاتەوە گەڕاوەتەوە بۆ دۆخی سەرەتایی خۆی. تا ساڵی ٢٠٢١ ڕێگە بە هەڵگرتنی چەکی ئاگرین بە ئاشکرا لە بیناکەدا دەدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=May 12, 2021 |ناونیشان=https://thehill.com/homenews/state-watch/553261-washington-bans-open-carry-of-weapons-at-state-capitol-public-protests}}</ref> == مشتومڕەکان == لە کانوونی دووەمی ٢٠٠٨دا، تابلۆیەکی بێدین لە تەنیشت دیمەنێکی لەدایکبوون لە کاپیتوڵ نمایشکرا وەک بەشێک لە نمایشێکی جەژنی کریسمس؛ لەلایەن دامەزراوەی ئازادی لە ئایینەوە لە وەڵامی دیمەنی لەدایکبوون دانراوە. ئەمەش بووە هۆی ڕووماڵی میدیایی و مشتومڕێکی بەرفراوان؛ تابلۆکە دزرا، بەڵام لە کۆتاییدا دۆزرایەوە و گەڕایەوە بۆ کاپیتوڵ. لێشاوی خێرای داواکاری لەلایەن تاک و گروپەکانەوە هەبوو کە دەیانویست مادەی دیکە نمایش بکەن، لەوانە دارێکی فێستیڤۆس و داواکارییەک لەلایەن کڵێسای باپتیستی وێستبۆرۆوە بۆ نمایشکردنی تابلۆیەک کە (لە نێوان شتەکانی تردا) "بابا نوئێل دەتباتە دۆزەخ".<ref name="Westboro">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Guzman |first=Monica |ڕێکەوت=11 December 2008 |ناونیشان=http://blog.seattlepi.nwsource.com/thebigblog/archives/156716.asp |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081214025700/http://blog.seattlepi.nwsource.com/thebigblog/archives/156716.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=December 14, 2008 |ڕێکەوتی سەردان=2011-06-17 |وێبگە=Seattle Post-Intelligencer}}</ref> == گەلەری == <gallery mode="packed-hover"> File:Washington_State_Capitol_with_Mount_Rainier.jpg|alt=Washington State Capitol with Mount Rainier| پایتەختی ویلایەتی واشنتۆن لەگەڵ چیای ڕەینیەر File:Washington_State_Capitol_aerial_view_in_summer.jpg|alt=Washington State Capitol in Summer 2024| پایتەختی ویلایەتی واشنتۆن لە هاوینی ٢٠٢٤ File:Dome_of_Legislative_Building,_Washington_State_Capitol,_Olympia,_Washington,_June_23,_2025.jpg|alt=Legislative Building dome in June 2025| قوبە بینای یاسادانان لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٢٥ File:Washington_State_Capitol_Legislative_Building_and_Temple_of_Justice_pano_01.jpg|alt=Panoramic view of the Legislative Building and Temple of Justice.| دیمەنێکی پانۆرامای بینای یاسادانان و پەرستگای دادپەروەری. File:WACapitolTempleOfJustice.jpg|alt=Entrance to the Temple of Justice, facing the Legislative Building.| دەرگای چوونە ژوورەوە بۆ پەرستگای دادپەروەری، ڕووی لە بینای یاسادانان. File:WashingtonCapitolTOJLL.jpg|alt=The law library in the Temple of Justice.| کتێبخانەی یاسا لە پەرستگای دادپەروەری. File:Washington_State_Senate_chamber.jpg|alt=The interior of the Senate Chamber in the Legislative Building.| ناوەوەی ژووری ئەنجومەنی پیران لە بینای یاسادانان. File:WaCapitolRepInterior.jpg|alt=The House of Representatives Chamber, also in the Legislative Building. Note the county names along the ceiling.| ژووری ئەنجومەنی نوێنەران، هەروەها لە بینای یاسادانان. سەرنج بدەنە ناوی پارێزگاکان بەدرێژایی سەقفەکە. File:WACapitolInsuranceBldg.jpg|alt=The Insurance Building.| بینای بیمە. File:Washington_State_Capitol_Interior.jpg|alt=The rotunda of the Legislative building with chandelier and Roman fire pot.| ڕۆتۆندای بینای یاسادانان بە شاندەری و دەفری ئاگری ڕۆمانی. File:Tiffany_Chandelier,_Legislative_Building,_Washington_State_Capitol,_Olympia,_Washington,_June_23,_2025.jpg|alt=Tiffany Chandelier inside Legislative Building| تیفانی شاندەلیێر لەناو بینای یاسادانان File:Steps_of_Legislative_Building,_Washington_State_Capitol,_Olympia,_Washington,_June_23,_2025.jpg|alt=Steps of Legislative Building| هەنگاوەکانی بنیاتنانی یاسادانان File:Washington_State_Capitol_building.jpg|alt=Washington Legislative Building at night| بینای یاسادانانی واشنتۆن لە شەودا File:Washington_State_Capitol_-_Winged_Victory_-_close_view_04_(cropped).jpg|alt=Winged Victory (World War I memorial)| ''سەرکەوتنی باڵدار'' (یادەی جەنگی جیهانی یەکەم) File:Washington_State_Capitol_-_Winged_Victory_-_detail_02.jpg|alt=Winged Victory (detail)| ''سەرکەوتنی باڵدار'' (وردەکاری) File:Washington_State_Vietnam_Veterans_Memorial.jpg|alt=Vietnam Veterans Memorial| یادی پێشمەرگە دێرینەکانی ڤێتنام File:Washington_State_Capitol_and_Capitol_Lake_at_sunset_02.jpg|alt=Washington State Capitol and Capitol Lake at sunset| کاپیتوڵی ویلایەتی واشنتۆن و دەریاچەی کاپیتوڵ لە کاتی خۆرئاوابووندا File:Olympia_Legislative_Building_construction,_1926_(no._53).jpg|alt=Construction of the Legislative Building (including dome), 1926.| دروستکردنی بینای یاسادانان (لەوانەش قوبە)، ١٩٢٦. File:Capitol_Comittee_and_others,_Olympia,_Washington,_October_13,_1926.jpg|alt=Legislative Building topping-out ceremonies, October 13, 1926.| ئاهەنگەکانی کۆتاییهێنان بە بینای یاسادانان، ١٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٢٦. File:Legislative_Building,_Olympia,_Washington,_circa_1927.jpg|alt=Legislative Building, circa 1927| بینای یاسادانان، {{Circa|1927}} File:Legislative_Building,_Washington_State_Capitol,_Olympia,_1927.jpg|alt=Legislative Building, right wing, circa 1927| بینای یاسادانان، باڵی ڕاست، {{Circa|1927}} </gallery> == هەروەها سەیری بکە == * لیستی پایتەختەکانی ویلایەت و خاکی ئەمریکا * لیستی بەرزترین قوبە * بینای کۆن کاپیتوڵ (ئۆلیمپیا، واشنتۆن) * مێژووی ئۆڵۆمپیای واشنتۆن == ئاماژەکان == ; گشتی * جۆنستۆن، ''پایتەختی ویلایەتی بوێر و بیناکارانی نۆرمان جەی واشنتۆن'' . سیاتڵ: چاپخانەی زانکۆی واشنتۆن، ١٩٨٨. ; تایبەت <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{Commons category-inline}} * [https://capitol.wa.gov State Capitol Visitor Information] * [http://www.governor.wa.gov/about/mansion/default.htm Governor's Mansion] Archived April 8, 2005, at the Wayback Machine * [http://www.wagovmansion.org/ Governor's Mansion Foundation] * [http://www1.leg.wa.gov/legislature/ Washington State Legislature] Archived December 5, 2024, at the Wayback Machine * [http://www.mind.net/dlmark/capwash.htm Washington State Capitol] Archived November 2, 2005, at the Wayback Machine – Photographs from a visit to the capitol {{National Register of Historic Places in Washington}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] f9f3lwmi8wvky9g6f7njl28xeo8l05y 1680921 1680920 2026-10-05T11:18:20Z Shaween 18477 /* بەستەری دەرەکی */ 1680921 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی بینا | ناو = کاپیتوڵی ویلایەتی واشینگتن | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناوی خۆماڵی = | ناوەکانی پێشوو = | ناوەکانی تر = | دۆخ = | وێنە = MK03168 Washington State Capitol (Olympia).jpg | لێدوان = | قەبارەی وێنە = | سەردێڕ = | دەرزی نەخشە = | لێدوانی نەخشە = | سەردێڕی نەخشە = | بەرزی لە ئاستی دەریا= | جۆری بینا = [[Architecture of the United States#Colonial|American]] [[Neoclassical architecture|neoclassic]] | شێوازی تەلارسازی = | تێچوون = | کڕیار = | خاوەن = | شوێن = | ناونیشان = 416 شەقامی ساید سنايدەر SW SW, [[ئۆڵیمپیا]] 98504 | شارۆچکە = | شار = | وڵات = | latitude = {{coord|47|02|09|N|122|54|17|W|display=inline,title}} | longitude = | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = | قەبارە = {{convert|143|acre|m2}} {{r|facts}} | بەرزی = | ژمارەی نھۆم = | ڕووبەری نھۆم = | تەلارساز = | ماڵپەڕ = | تێبینییەکان = {{Start date and age|1928}} }} '''کاپیتوڵی ویلایەتی واشینگتن''' (یان " ''بینای یاسادانان")'' لە [[ئۆڵیمپیا|ئۆڵۆمپیا]] ماڵی حکومەتی [[ویلایەتەکانی ئەمریکا|ویلایەتی]] [[واشینگتن (ویلایەت)|واشینگتنە]]. ژوورەکانی ئەنجومەنی یاسادانانی ویلایەتی واشنتۆن و نووسینگەکانی پارێزگار و لیوای پارێزگار و وەزیری دەرەوە و گەنجینەی ویلایەتی لەخۆدەگرێت. بەشێکە لە کەمپێکی ئیداری گەورەتر کە بیناکانی دادگای باڵای واشنتۆن, کۆشکی پارێزگاری واشنتۆن, و زۆرێک لە دەزگاکانی تری ویلایەتەکە لەخۆدەگرێت. خاوەندارێتی و بەڕێوەبردنی لەلایەن وەزارەتی خزمەتگوزارییەکانی کۆمپانیا (DES) ە.<ref name="des">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/our-story/about |ڕێکەوتی سەردان=August 9, 2025 |وێبگە=Washington State Capitol Campus}}</ref> ئۆڵۆمپیا لە ساڵی ١٨٥٣ وەک پایتەختی خاکی هەڵبژێردرا و بینایەکی دوو نهۆمی دروستکرا بۆ بەکارهێنانی لەلایەن دەسەڵاتی یاسادانانەوە لە ساڵی دواترەوە. بینایەکی هەمیشەیی پایتەختی پایتەخت دوای دەوڵەت بوون لە ساڵی ١٨٨٩ پلانی بۆ دانرا، بەڵام بیناسازییەکەی لەناو دۆخی خراپی ئابووریدا وەستا. حکومەتی ویلایەتەکە لە ساڵی ١٩٠٥دا ڕووی لە دادگای پارێزگاکانی ئێستای ئۆڵۆمپیای کرد، بەڵام سەلماندی کە زۆر بچووکە بۆ پێداویستییەکانی ویلایەتەکە. دیزاینی پایتەختی هەمیشەیی لە ساڵی ١٩١١ دەستی پێکردەوە و ساڵی دواتر دەستی بە دروستکردنی دەستیپێکرد. بینای یاسادانان لە ساڵی 1928 کراوەتەوە و [[گومبەز|قوبەیەکی]] مۆنۆمێنتالی تێدایە . کەمپی کاپیتوڵ لە ساڵی ١٩٧٤ خرایە تۆماری نیشتمانی ناوچە مێژووییەکان و هەندێک لە دیمەنە بەنرخەکانی ویلایەتەکە لەخۆدەگرێت یان بەشداری دەکات، لەوانە [[زنجیرەچیاکانی ئۆڵۆمپیک|شاخەکانی ئۆڵۆمپی]]، پوگێت ساوند ، [[چیای ڕەینیەر]]، کاپیتوڵ دۆم و گروپی کاپیتوڵ لە بیناکانی سەر گردەکە. دیزاینی کەمپی کاپیتوڵ نموونەیەکی گەورەیە لە شێوازی شار جوانی سەردەمی پێشکەوتنخوازانە لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا. == مێژوو == === سەدەی نۆزدەهەم === [[File:Old_Washington_State_Capitol_Building,_Olympia_1909.jpg|ڕاست|وێنۆک| بینای ڕەسەنی کاپیتوڵی خاکی، لە ساڵی ١٨٥٦ تەواو بووە.]] دوای ئەوەی ئۆڵۆمپیا بوو بە پایتەختی ویلایەتی واشنتۆن لە ساڵی ١٨٥٣، دامەزرێنەری شارەکە، ئێدمۆند سیلڤێستەر ، {{Convert|12|acres|ha}} ی بە دەسەڵاتی یاسادانان دا زەوی کە پایتەختی لەسەر دروست بکرێت، کە دەکەوێتە سەر گردێک کە ڕووی لە دەریاچەی کاپیتوڵ هەیە کە ئێستا بە دەریاچەی کاپیتوڵ ناسراوە. لە ساڵی ١٨٥٤ یەکەم دانیشتنی ئەنجومەنی یاسادانانی خاکی لە باڵەخانەیەکی دوو نهۆمی لە ئۆڵۆمپیا بەڕێوەچوو کە بە فرۆشگای ''پارکەر-کۆڵتەر کەلوپەلی وشک'' ( a.k.a. ''چێشتخانەی گۆڵد بار'' ) ناسراوە.<ref name="Brazier">{{Cite book|last=Brazier|first=Don|url=https://leg.wa.gov/media/lwxfwd0y/history-of-the-washington-legislature-1854-1963.pdf|title=History of the Washington State Legislature 1854–1963|publisher=Washington State Senate|year=2000|location=Olympia|publication-date=2000|page=3,6,8,57,66}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2025-03-02 |ناونیشان=https://olympiahistory.org/parker-and-coulterfirst-territorial-legislature-sitegold-bar-restaurant-sitefirst-masonic-meeting-placethorp-motors-building/ |ڕێکەوتی سەردان=June 18, 2025 |وێبگە=Olympia Historical Society and Bigelow House Museum |زمان=en-US}}</ref> دانیشتنی دووەم و دواتر تا ساڵی ١٨٥٦ لە هۆڵی ماسۆنی کۆدەبوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.hmdb.org/m.asp?m=91488 |ڕێکەوتی سەردان=June 18, 2025 |وێبگە=www.hmdb.org |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.sos.wa.gov/legacy/legbuilding/default.aspx |ڕێکەوتی سەردان=2025-06-21 |وێبگە=Washington Secretary of State}}</ref> لە ساڵی ١٨٥٦، پێکهاتەیەکی چوارچێوەی دار تەواو بوو، کە دەکەوێتە شوێنی ئێستا لە نێوان بینای یاسادانان و بیمە ، کە بۆ ماوەی ٤٦ ساڵ وەک پایتەخت تا ساڵی ١٩٠٢ خزمەت<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.sos.wa.gov/legacy/legbuilding/default.aspx |ڕێکەوتی سەردان=June 18, 2025 |وێبگە=Washington Secretary of State}}</ref> کاتێک سەرۆک [[بنیامین ھاریسۆن|بنیامین هاریسۆن]] لە ساڵی ١٨٨٩ [[دەستووری ویلایەتەکان لە ئەمریکا|دەستووری ویلایەتی]] واشنتۆنی پەسەند کرد، {{Convert|132000|acres|sqkm}} ی بەخشی زەوییە فیدراڵیەکان بۆ ویلایەتەکە بەو مەرجەی کە داهاتی زەویەکان تەنها بۆ دروستکردنی پایتەختی ویلایەتەکە بەکاربهێنرێت. دەسەڵاتی یاسادانان لە ساڵی ١٨٩٣ کۆمیسیۆنی پایتەختی ویلایەتی پێکهێنا بۆ سەرپەرشتیکردنی دروستکردنی پایتەختێکی نوێ لەسەر ئەو موڵکە لە ئۆڵۆمپیاوە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/capitol-campus-facts-history/history-legislative-building |ڕێکەوتی سەردان=June 16, 2025 |وێبگە=Washington State Capitol Campus}}</ref> کۆمیسیۆنەکە پێشبڕکێیەکی سەرتاسەری هەبوو بۆ دۆزینەوەی [[نژیاروان|تەلارسازێک]] و پێشکەشکردنی ئێرنست فلاگی هەڵبژارد. بیناسازی لەسەر پلانی فلاگ دەستی پێکرد، بەڵام زۆری نەخایاند بەهۆی خراپی بارودۆخی ئابوورییەوە وەستا و تەنها بناغەکە تەواو بوو. کاتێک دواجار دەسەڵاتی یاسادانان لە ساڵی ١٨٩٧دا تەرخانکردنی پارەی زیادەی پەسەند کرد، جۆن ڕۆجەرز، حاکمی تازە هەڵبژێردراو ڤیتۆی کرد. ڕۆجەرز داکۆکی لە کڕینی دادگای تۆرستۆن کاونتی کە ئێستا هەیە لە ناوەندی شاری ئۆڵۆمپیای دەکرد، کە ئێستا بە <nowiki><i id="mwdw">پایتەختی کۆن</i></nowiki> ناسراوە و شوێنی فەرمانگەی سەرپەرشتیاری ڕێنمایی گشتییە.{{ژێدەر پێویستە|date=June 2025}} === سەدەی بیستەم === دەسەڵاتی یاسادانان دادگای وەک شوێنی نوێ پەسەند کرد و لە ساڵی ١٩٠٥ دەستی بە کۆبوونەوە کرد لەوێ.<ref name="Brazier" /> لە ماوەی چەند ساڵێکدا دەسەڵاتی یاسادانان بڕیاریدا بیناکە زۆر بچووکە و کۆمیسیۆنێکی نوێی کاپیتوڵی ویلایەتی لە ساڵی ١٩١١ کۆبووەوە.{{ژێدەر پێویستە|date=June 2025}} ئەمجارەیان کۆمیسیۆنەکە ئارەزووی دروستکردنی کۆمەڵێک بینای هەبوو بۆ ئەوەی وەکو پایتەخت خزمەت بکەن نەک یەک دامەزراوە و ئەو دیزاینەی هەڵبژارد کە لەلایەن کۆمپانیای واڵتەر وایڵدەر و هاری وایت لە ساڵی ١٩١١ پێشکەشکرابوو. دوای خەڵاتەکە بە وایڵدەر و وایت کۆمیسیۆنەکە کۆمپانیای دیزاینی دیمەنی سروشتی براکانی ئۆلمستێد وەک ڕاوێژکار هێشتەوە. کۆمپانیای ئۆلمستێد لە سەرەتای ساڵی ١٩١٢ چەمکێکی بەدیل بۆ کەمپەکە دابین کرد بەڵام ئەم بەدیلە لەلایەن هەردوو کۆمیسیۆن و وایڵدەر و وایتەوە ڕەتکرایەوە. قەبارەی بینا و ئاراستە و دیمەنە تەواوکراوەکان کارەکانی وایڵدەر و وایتن. کۆمیسیۆنەکە بانگهێشتی برایانی ئۆلمستێدی کرد بۆ گەڕانەوە لە ساڵی ١٩٢٧، دوای تەواوبوونی دروستکردنی بینای یاسادانان، بۆ داڕشتنی چاندن و ڕێگا و نزیکبوونەوەکان لە ڕێگای کاپیتوڵەوە. دیزاینکردنی زەوی لە کاپیتوڵ وەیی ڕۆژئاوا تا بینای یاسادانان لە ساڵی ١٩٣١ تەواو بوو. دروستکردنی کەمپەکە لە ساڵی ١٩١٢ دەستیپێکرد، پەرستگای دادپەروەریش لە ساڵی ١٩٢٠ تەواو بوو، دواتر بینای بیمە و وێستگەی کارەبا و گەرمکەرەوە دروستکرا. دوای پێداچوونەوەی چەندین جار بە پلانەکان، بینای یاسادانان لە ساڵی ١٩٢٨ تەواو بوو.<ref name=":0" /> بینای جۆن ئەی شێربێرگ لە ساڵی ١٩٣٧ و بینای جۆن ئێڵ ئۆبراین لە ساڵی ١٩٤٠ تەواو بووە. ئەم بینایانە پێنج لە شەش توخمە سەرەکییەکەی ماستەرپلانی وایڵدەر و وایتن. بەداخەوە بینای شەشەم هەرگیز دروست نەکرا. بینا ونبووەکە بۆ نموونە لە پلانی ئۆلمستێد ساڵی ١٩٢٨ بۆ گۆڕەپانەکە دەردەکەوێت و تەنها لە ڕۆژئاوای بینای یاسادانان وەک "بینایەکی داهاتوو" نیشانە کراوە. کۆشکی پارێزگار (لە ساڵی ١٩٠٩ وەک پێکهاتەیەکی کاتی دروستکراوە) ئەو شوێنەی داگیرکردووە کە بۆ بینای شەشەم لە پلانی وایڵدەر و وایتدا دانراوە. <gallery class="center"> File:Perspective_view_of_the_proposed_State_Capitol_Group_for_the_State_of_Washington_in_Olympia,_1913.jpg|alt=Wilder and White's plan for the Capitol Campus, c. 1913| پلانی وایڵدەر و وایت بۆ کەمپی کاپیتوڵ، {{Circa|1913}} File:Washington_State_Capital_Grounds,_Olympia,_Washington,_General_Plan,_May_1928.jpg|alt=Design of the Capitol Campus Grounds, May 1928| دیزاینی گۆڕەپانی کەمپی کاپیتوڵ، ئایاری ١٩٢٨ File:Olympia_Legislative_Building_construction,_1926.jpg|alt=Construction of the Legislative Building, c. January 1926 – c. May 1926| دروستکردنی بینای یاسادانان، {{Circa|January 1926|May 1926}} File:View_of_State_Capitol_buildings,_Olympia,_Washington,_circa_1927.jpg|alt=View of completed buildings, c. 1927| دیمەنی بینا تەواوکراوەکان، {{Circa|1927}} </gallery> === سەدەی بیست و یەکەم === ئێوارەی یەکشەممە ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥، دزەپێکەرێک ناوەوەی بیناکەی تێکدا، دوای ئەوەی چەند پەنجەرەیەکی شکاند بۆ ئەوەی بتوانێت بچێتە ناو بیناکە. شوێنی ڕۆتۆندا و ژووری پێشوازی دەوڵەت زیانیان بەرکەوتووە. ئاڵای جۆراوجۆری پارێزگا و فیدراڵی و ویلایەتەکان ئاگریان تێبەردرا و جەستەی جۆرج واشنتۆن و مارتن لوتێر کینگ پاڵیان پێواوە و زیانیان پێگەیشتووە. زیانەکانی دیکە بریتی بوون لە دەرگای شووشەی شکاوی ژووری پێشوازی، شوێنەوارە مێژووییە جۆراوجۆرەکان یان شکاو یان ئاگریان تێبەردرا. و قاتەکانی سەرتاسەری فەزاکە یان سووتاوە یان تێکچووە، وەک نیشانەکانی سووتاوی و شوێنی چەقۆکێش بۆ پلیکانەکانی ڕۆتۆندا. فەرشێکی سووتاو کە ئەسڵی بوو بۆ شوێنەکە لە ساڵی ١٩٢٨ دروستکرا؛ فەرشەکە بە گەورەترین فەرشی تاک [[جۆڵایی|بڕین]] لە جیهاندا ناسراوە.{{R|IBIWC}}{{R|IADDA}} پیانۆیەکی گەورەی بلوتنەر لە ساڵی ١٨٩٣ کە لە ساڵی ١٩٩٠ بە دیاری بەخشرایە دەوڵەت و لە ساڵی ٢٠١٧ نۆژەنکرایەوە، بەهۆی بڵێسەی ئاگری نزیکەوە تێکچوو. لە کاتێکدا زۆربەی شتومەک بە کەمتر لە ١٠ هەزار دۆلار مەزەندە کرابوو، بەڵام تێچووی نزیکەی هەموو چاککردنەوەکان لە نێوان ٦٢٣ هەزار بۆ ٩١٤ هەزار دۆلار بووە. نۆژەنکردنەوەی فەرشە مێژووییەکە بڕیار بوو لە زۆربەی خەرجییەکانی چاککردنەوە پێکبێت، کە بە ٧١٩ هەزار دۆلار مەزەندە دەکرێت. تۆمەتبارەکە کە تیۆریزە دەکرێت بەدەست ئەڵقەیەکی تەندروستی دەروونییەوە دەناڵێنێت، لەکاتێکدا هێشتا لە بینای پایتەختدا بووە خۆی ڕادەستکردووە و دواتر دەستگیرکراوە. هێشتا زیانە داراییەکانی ڕۆژانی دوای ڕووداوەکە حساب نەکراون. دوایین شکاندنی ناسراوی پایتەخت لە ساڵی ٢٠١٤ ڕوویدا کاتێک دوو ژن چوونەتە ناو نووسینگەی پارێزگار و شتومەکی جۆراوجۆریان دزیوە لەنێویاندا بەتانییەکی هۆزی دوورگەی سکواکسین.{{R|IBIWC}} لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٢٦ هەوڵی شکاندنی ماڵەکە ڕوویدا. تۆمەتباری دەستگیرکراوەکە نەیتوانیوە بچێتە ژوورەوە بەڵام بە فڕێدانی بەرد بۆ بینای کاپیتوڵ زیانی بە 13 کەیسی پەنجەرە و دوو دەرگا گەیاندووە. فیلمی پارێزەر لەسەر پەنجەرەکان کە دوای ڕووداوەکەی ساڵی ٢٠٢٥ دانرابوو، بە ڕێگرییەکی سەرەکی بۆ تۆمەتبارەکە دادەنرا. زیانەکان بە نزیکەی ١٠٠ هەزار دۆلار مەزەندە کران. === کارەساتی سروشتی === لە سەرەتای دروستکردنی پایتەختی پایتەختەوە، سێ [[بوومەلەرزە|بوومەلەرزەی]] گەورە کاریگەری لەسەر پایتەختەکە هەبووە. یەکەمیان لە ساڵی ١٩٤٩دا، زیانێکی زۆری بە کوپۆلی [[گومبەز|قوبە]] بینای یاسادانان گەیاند، کە ناچار بوو بە تەواوی بگۆڕدرێت. بەپێی ڕاپۆرتێکی ویلایەتەکە، بوومەلەرزەیەک بە گوڕی ٦.٥ ڕێختەر لە ساڵی ١٩٦٥دا ئەنجامێکی خراپتری هەبوو، بەجۆرێک کە پشتێنە خشتییەکانی قوبە لە دۆخێکی خراپدا ماونەتەوە کە دوای بوومەلەرزەیەکی گەورە دەیتوانی ببێتە هۆی داڕمانی تەواوەتی. دەوڵەتەکە دوای هەردوو بوومەلەرزەکە کارەکانی ئەنجامدا بۆ کەمکردنەوەی کاریگەرییەکانی ڕووداوەکانی داهاتوو، و باشترکردنی بومەلەرزەیی زیاتری لە ساڵی ١٩٧٥ ئەنجامدا. بوومەلەرزەکەی نیسکوالی لە ساڵی ٢٠٠١ زیانی زیاتری بەدوای خۆیدا هێنا، لەنێویاندا پشتگیرییەکی پچڕاو، بەڵام کارەکانی بەرگریکردن لە بوومەلەرزە ڕێگرییان لە زیانێکی جددیتر بە بیناکە کرد. دیزاینەکانی وایڵدەر و وایت بۆ ئەم قوبە کە کێشی ٢٦ هەزار تۆن بووە، داوای کردووە کە قوبە بە پێکهاتە پاڵپشتەکانی بە [[گرانایی|هێزی کێشکردن]] ببەسترێتەوە لەبری ئەوەی بە هیچ بولتێک یان بەستەرێک ببەسترێتەوە. لە کاتی بوومەلەرزەدا، قوبە دەتوانێت بگۆڕێت، لەگەڵ ئەو ستوونە بەردی شنیانەی کە پشتگیریان دەکەن. ستوونەکان لە کاتی بوومەلەرزەکەی نیسکوالیدا بە بڕی سێ ئینج (٧٦ ملم) جووڵاون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.eeri.org/lfe/pdf/usa_nisqually_ucsd_reconnaissance_report.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060414080330/http://www.eeri.org:80/lfe/pdf/usa_nisqually_ucsd_reconnaissance_report.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2006-04-14}}</ref> حکومەتی ویلایەتەکە لە کۆتایی خولی یاسادانانی ساڵی ٢٠٠٢ بینای پایتەختی چۆڵ کرد بۆ پڕۆژەی نۆژەنکردنەوەی دوو ساڵە. لە کاتی ئامادەکارییەکان بۆ پڕۆژەکە، یەکێک لە دوو کەپسولی کاتیی کە لە کاتی ئاهەنگی سەدەمین ساڵیادی ساڵی ١٩٥٣ی ویلایەتەکەدا تەرخانکرابوو، دۆزرایەوە و نزیک بوو فڕێ بدرێت تاوەکو لەلایەن کارمەندێکی دەوڵەتەوە ڕزگاری بوو. پڕۆژەی نۆژەنکردنەوەکە بە فەرمی لە ٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٢ دەستیپێکرد و تێچووی نزیکەی ١٢٠ دۆلار بوو{{بۆشایییەکان}}ملیۆنێک بۆ تەواوکردن؛ لە کاتی پڕۆژەکەدا دوو کرێکار بریندار بوون. بۆ ماوەی دوو ساڵ ئەنجومەنەکە گواسترایەوە بۆ جووتێک بینای مۆدیۆلار لە شوێنێکی وەستانی ئۆتۆمبێل لە نزیکەوە، لە کاتێکدا ئەنجومەنی پیران گواسترایەوە بۆ بینای کتێبخانەی پێشووی ویلایەتەکە. نووسینگەی پارێزگار گواسترایەوە بۆ بارەگای کۆمیساری بیمە. پایتەختی پایتەخت لە ١٠ی ژانویەی ٢٠٠٥ لە سەرەتای خولی نوێی یاسادانان کرایەوە. پڕۆژەی نۆژەنکردنەوەکە قوبە بۆ هەمیشەیی بە باقی بیناکەوە بەستەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.djc.com/co/cis.html?id=11145031}}</ref> == بیناکان == لە ناو کەمپەکەدا بینای یاسادانان، پەرستگای دادپەروەری ، بینای ئۆفیسی ئەنجومەنی پیرانی جۆن ئەی. کۆنسێرڤاتۆری کاپیتوڵ کە لە ساڵی ١٩٣٩ لەلایەن ئیدارەی پێشکەوتنی کارەکانەوە دروستکراوە، جۆرەها فلۆرای تێدابووە تاوەکو لە ٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ بۆ هەمیشە<ref name="friends">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=5 August 2009 |ناونیشان=http://www.oly-wa.us/Conservatory/About.php |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110728041457/http://www.oly-wa.us/Conservatory/About.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=July 28, 2011 |ڕێکەوتی سەردان=2011-06-17}}</ref> هەروەها کەمپەکە میوانداری زۆرێک لە یادگارییەکانی پێشمەرگە دێرینەکان دەکات.<ref name="memorials">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=15 November 2010 |ناونیشان=http://www.ga.wa.gov/Visitor/memorialart.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120704025957/http://www.ga.wa.gov/Visitor/memorialart.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=July 4, 2012 |ڕێکەوتی سەردان=2011-06-17}}</ref> مۆری ویلایەتەکە کە لە سەرانسەری بیناکانی سەر [[ئاڵا|ئاڵای]] ویلایەتەکە و تابلۆ و پەنجەرەی پەنجەرە و دەستەی دەرگا و شوێنەکانی تردا هاتووە، لەلایەن زێڕینگەری ئۆڵۆمپیاوە چارڵز تالکۆتەوە دیزاین کراوە بە دروستکردنی دوو بازنە و دانانی مۆرێکی دوو سەنت لە [[جۆرج واشینگتن|جۆرج واشنتۆن]] لە ناوەڕاستیدا.<ref name="seal">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.sos.wa.gov/about-office/washington-state-seal/history-state-seal |ڕێکەوتی سەردان=June 14, 2025}}</ref> تەنانەت لە زەوی ڕۆتۆندا وەشانێکی برۆنزی مۆرەکە هەیە. بە تێپەڕبوونی کات، لوتی جۆرج واشنتۆن بەهۆی هاتوچۆی پێ لەسەری پۆشراوە و ئێستا بە پەت بەستراوەتەوە بۆ ئەوەی زیانی زیاتری پێ نەگات. === بینای یاسادانان === [[File:WACapitolBldgInterior.jpg|چەپ|وێنۆک| ناوەوەی بینای یاسادانان.]] بینای یاسادانان ژوورەکانی ئەنجومەنی یاسادانانی ویلایەتی واشنتۆن و نووسینگەی چەند بەرپرسێکی هەڵبژێردراوی تێدایە. ئەم بینایە تایبەتمەندی باڵادەستی گۆڕەپانی پایتەختە، کە [[گومبەز|قوبەیەکەی]] {{Convert|287|ft|m|0}} بەرزە، ئەمەش وایکردووە کە بەرزترین قوبەیەکی بیناسازی خۆڕاگر بێت لە [[ئەمریکای باکوور]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/history-legislative-building/legislative-building-stats |ڕێکەوتی سەردان=2025-06-16 |وێبگە=capitol.wa.gov}}</ref> و پێنجەم بەرزترین لە جیهاندا، تەنها [[کڵێسای سەنت پیتەر|بازلیکای سانت پیتەر]] لە [[ڕۆما]]، کاتدراڵی سانت پاوڵ لە [[لەندەن]] ، پاگۆدای جیهانی ڤیپاسانا لە [[مومبای]] و سانتا ماریا دێل فیۆر لە [[فلۆرێنس|فلۆرانس]] تێپەڕیوە.<ref name="facts">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/our-story/capitol-campus-facts-history/ |ڕێکەوتی سەردان=August 9, 2025}}</ref> ژمارەیەک تایبەتمەندی لە پێکهاتەکەدا کە یادی زیادبوونی واشنتۆن بۆ یەکێتییەکە دەکاتەوە وەک ویلایەتی ٤٢- ٤٢ هەنگاو بەرەو دەروازەی باکووری بیناکە دەڕوات و یەکێک لە چوار ئاڵای ٤٢ ئەستێرەیی کە خاوەندارێتی ویلایەتەکە دەکات لە ژووری پێشوازی ویلایەتەکەدا نمایشکراوە. ئاڵاکان بەم ژمارە ئەستێرەیە هەرگیز فەرمی نەبوون بەهۆی وەرگرتنی ئایداهۆ دوای ماوەیەکی کەم لە واشنتۆن.<ref name="tour">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/tours/self-guided-virtual-tours |ڕێکەوتی سەردان=June 14, 2025}}</ref> بیناکە شوێنپێیەکی چوارگۆشەی هەیە و لە خشت و کۆنکرێت دروستکراوە و لە ڕووی دەرەوەیەوە ڕووی لە بەردی شنی هەیە کە لە ویلکیسۆن لە واشنتۆنەوە هەڵگیراوە. پێکهاتەکە لە چوار نهۆم پێکهاتووە و قوبە لە ناوەڕاستیدایە کە بەرزییەکەی دەگاتە {{Convert|287|ft}} لەسەر دەرەوە و {{Convert|175|ft|m}} لە زەویەوە.<ref name="facts" /> نهۆمی یەکەم لەناو بنکەی بەرزدایە و ئۆفیسەکانی تێدایە. نهۆمی دووەم و سێیەم بە ستوونی دۆریک دەورە دراوە و بە کۆرنیشێک سەرپۆش کراوە کە بیناکە دەگرێتەوە. نهۆمی چوارەم بە سەقفێکی گەیبڵ داپۆشراوە کە لە پشتی کۆرنیشەوە لە نهۆمی سێیەمدایە. لە ڕووبەری باکووردا، دەرگای چوونە ژوورەوە لە پەنجەرەیەکدایە کە هەشت ستوونی کۆرینتی چوارچێوەی بۆ دانراوە و بە ٤٢ هەنگاوی گڕانیت دەگاتە ئەوێ. پۆرتیکۆیەکی هاوشێوە لە ڕووبەری باشووردایە بەڵام لەبری هەنگاوەکان ڕێڕەوێکی ئۆتۆمبێل دادەپۆشێت بۆ ئاستی خوارەوە. قوبە بە چوار قوبە بچووکی بەردی شنی دەورە دراوە و بە فانۆس و ڕەشەبا سەرپۆش کراوە. زەویەکان و زۆرێک لە دیوارەکانی ناوەوەی بە مەڕمەڕی ئەلاسکا داپۆشراون و مەڕمەڕی بەلجیکا، فەرەنسا، ئەڵمانیا، ئیتاڵیا لە بەشەکانی تری ناوەوە بەکاردەهێنرێت.<ref name="tour" /> هەموو چرا و دەفری ئاگری ڕۆمانی لە ڕۆتۆندا لەلایەن لویس کۆمفۆرت تیفانی کوڕی چارڵز لویس تیفانی دامەزرێنەری کۆمپانیای تیفانی و کۆمپانیا دروستکراون . ئەمانە گەورەترین کۆمەڵەی برۆنزی تیفانی لە جیهاندا و دوا کۆمیسیۆنی گەورەی تیفانی پێش مردنی لە ساڵی ١٩٣٣ پێکدێن.{{ژێدەر پێویستە|date=June 2011}} {{Convert|10000|lb|kg}} شاندەری سەرووی ڕۆتۆندا بە {{Convert|50|ft|m|0}} هەڵواسراوە لە سەرووی زەویەوە بە {{Convert|101|ft|m|0}} زنجیر و قەبارەکەی {{Convert|25|ft|m|0}} باڵا بەرز. ڕووخساری قەبارەی ژیانی و فیگەری مرۆڤ و ٢٠٢ ڕووناکی تێدایە.<ref name="tour" /> هەروەها بینای یاسادانان شوێنی جەستەیەکی گەورەی مسی [[جۆرج واشینگتن|جۆرج واشنتۆنە]]. بە تێپەڕبوونی کات لوتی سەر جەستەی جەستە بریقەدار بووە بەهۆی ئەوەی سەردانکەران بۆ بەختێکی باش دەیشۆنەوە. === پەرستگای دادپەروەری === ڕووبەڕووی بینای یاسادانان پەرستگای دادپەروەرییە کە شوێنی دادگای باڵای ویلایەت و کتێبخانەی یاسای ویلایەتە. تا ساڵی ١٩٢٤، بۆیلەر و ژوورە خەڵوزە بەکارنەهێنراوەکان کە لە ژێر پەرستگای داددا بوون، تاقیگەی تاقیکردنەوەی بەشی ڕێگاوبانەکانی تێدابوو، کە دواتر بوو بە تاقیگەی کەرەستەی وەزارەتی گواستنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Oldham |first=Kit |ڕێکەوت=2005-01-28 |ناونیشان=https://www.historylink.org/File/7236 |ڕێکەوتی سەردان=2025-06-21 |وێبگە=HistoryLink.org}}</ref> === کۆشکی پارێزگار === [[File:Washington_State_Governor's_Mansion.jpg|چەپ|وێنۆک| کۆشکی پارێزگار.]] کۆشکی پارێزگار یەکسەر لە ڕۆژئاوای بینای یاسادانان هەڵکەوتووە. پێش باقی کەمپی کاپیتوڵ لە ساڵی ١٩٠٨ دروستکراوە، کۆشکی چوار نهۆمی بە شێوەی جۆرجیا مەبەست لێی بووە وەک پێکهاتەیەکی کاتی و بەدرێژایی ساڵان دەسەڵاتی یاسادانانی ویلایەتەکە بیری لەوە کردۆتەوە کە بینای ئۆفیس یان کۆشکێکی نوێ جێگەی بگرێتەوە. دەسەڵاتی یاسادانان لە ساڵی ١٩٧٣ بڕیاریدا بینای ئێستای نۆژەنکردنەوە و نۆژەنکردنەوە و لەو کاتەوە دامەزراوەی کۆشکی پارێزگاری تایبەت و قازانج نەویست پارێزگاری لێکردووە. == هونەر و شوێنەوارەکان == [[File:George_Washington_portrait_sculpture_by_Avard_Fairbanks.jpg|وێنۆک| پەیکەری پۆرترێتی گەورەی ژەنەڕاڵ [[جۆرج واشینگتن|جۆرج واشنتۆن]]]] لە ناو کەمپەکەدا ٢٥ ئینستێلاسیۆنی هونەری و شوێنەوار هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=April 26, 2016 |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/discover/artwork-memorials-monuments |ڕێکەوتی سەردان=June 14, 2025 |وێبگە=Washington State Department of Enterprise Services}}</ref> مۆنۆمێنتی ''سەرکەوتنی باڵدار'' ، کە یادی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەم]] دەکاتەوە، یەکێکە لە دیارترینەکان. لەلایەن ئەلۆنزو ڤیکتۆر لویسەوە لە [[بڕۆنز|برۆنزی]] پەیکەرسازی کراوە، پایەی گڕانیتەکەی چوار نووسراوی لەسەرە. مۆنۆمێنتەکە لە ٣٠ی ئایاری ١٩٣٨ تەرخانکراوە، لەو کاتەوە چەندین جار نۆژەن کراوەتەوە.<ref name="victory">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/discover/artwork-memorials-monuments/winged-victory-monument |ڕێکەوتی سەردان=2024-09-05}}</ref> کۆپی فۆونتەینی تیڤۆلی لەلایەن تەلارسازەکانی وۆهلێب و وۆهلێب و بێنتەوە دیزاین کراوە. لەسەری نووسراوە "کۆپییەکی نافورەی تیڤۆلی- پارکەکەی تیڤۆلی، [[کۆپنھاگن|کۆپنهاگن]]، [[دانمارک|دانیمارک]]. لەلایەن دامەزراوەی ئۆڵۆمپیا-تومواتەرەوە پێشکەش بە ویلایەتی واشنتۆن کراوە. پیتەر جی. شمیت، سەرۆک. ١٩٥٣."<ref name="Tivoli">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/discover/artwork-memorials-monuments/tivoli-fountain |ڕێکەوتی سەردان=June 14, 2025}}</ref> خاڵە سەرنجڕاکێشەکانی دیکە بریتین لە جەنگی جیهانی دووەم, جەنگی کۆریا, جەنگی ڤێتنام, مەدالیای شەرەف, POW–MIA, و یادگارییەکانی جێبەجێکردنی یاسا ؛ مۆنۆمێنتی بنەماڵەی پێشەنگی سەرەتایی واشنتۆن جۆرج بوش ; کەوانەی دەوڵەتداری؛ ''بۆیلەر کار دەکات'' ; فۆونتەینی دو پێن; ''نهێنییەکانی ژیان'' ; ''دەریا بۆ ئاسمان'' ; ''شامانەکە''; پەیکەرێکی بێ ناونیشان لەلایەن لی کێلی (١٩٧٣)؛ کاتژمێری خۆری خاکی ; باخچەی ئاو ; و ''سەمای ژن''. ژەنەڕاڵ جۆرج واشنتۆن، وێنەیەکی گەورەی ئاڤارد فێربانکس, لە ژووری پێشوازی دانراوە (وێنەیەکی دیکە لە قوتابخانەی پزیشکی زانکۆی واشنتۆن لە واشنتۆن دی سی دانراوە).{{ژێدەر پێویستە|date=May 2020}} لە ساڵی ١٩٨٠ کۆمیسیۆنی هونەری ویلایەتی واشنتۆن فەرمانی دا دیواری گەورەی هاوچەرخ لەلایەن مایکل سپافۆرد و ئەلدن مەیسۆن بۆ ژوورەکانی ئەنجومەنی نوێنەران و ئەنجومەنی پیران. دیواری سپافۆرد دوای کەمتر لە ساڵێک نمایشکرا بە پەردەیەک داپۆشرا، ڕەخنەگرانی کارەکە لە ژوورەکانی ئەنجومەنی نوێنەران بە "پۆرنۆگرافی" ناویان برد.<ref name="MuralsAP" /> هەردوو دیواری بینای یاسادانان لابران، لە ئەنجومەنی پیران لە ساڵی ١٩٨٧ و لە ئەنجومەنی نوێنەران لە ساڵی ١٩٩٣.<ref name="MuralsAP" /> هەروەها یاسادانەران پلانەکانی دیواری مۆنۆمێنتالیان لەلایەن جاکۆب لۆڕێنسەوە ڕەتکردەوە بۆ ڕازاندنەوەی ڕۆتۆندای کاپیتوڵ.<ref name="MuralsAP" /> == ئاسایش == لەبەر ئەوەی گۆڕەپانی کاپیتوڵ لە دەرەوەی دەسەڵاتی ئاسایی [[ئۆڵیمپیا|ئۆڵۆمپیاو]] تۆرستۆن کاونتییە ، شەریف و پۆلیسی شارەکە لێکۆڵینەوە لە تاوانەکان ناکەن لە کەمپی کاپیتوڵ.{{ژێدەر پێویستە|date=June 2025}} دەوریەی ویلایەتی واشنتۆن بەرپرسیارە لە جێبەجێکردنی یاسا و لێکۆڵینەوەکان لە گۆڕەپانی کاپیتوڵ و هەروەها لە بینای کاپیتوڵی کۆن و پارکەکەی تەنیشت سیلڤێستەر لە ناوەندی شاری ئۆڵۆمپیا. هەروەها ئەنجومەنی پیران و ئەنجومەنی نوێنەران ستافی ئەمنی تایبەت بە خۆیان هەیە. دوای [[ھێرشەکانی ١١ی ئەیلوول|هێرشەکانی 11ی ئەیلول]], خاڵێکی پشکنینی ئەمنی لە دەروازەی بینای کاپیتوڵ هەبوو، تەواو لەگەڵ موگناتیسی پێوەر و ئامێری تیشکی ئێکس, بەڵام ئاسایش لەو کاتەوە گەڕاوەتەوە بۆ دۆخی سەرەتایی خۆی. تا ساڵی ٢٠٢١ ڕێگە بە هەڵگرتنی چەکی ئاگرین بە ئاشکرا لە بیناکەدا دەدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=May 12, 2021 |ناونیشان=https://thehill.com/homenews/state-watch/553261-washington-bans-open-carry-of-weapons-at-state-capitol-public-protests}}</ref> == مشتومڕەکان == لە کانوونی دووەمی ٢٠٠٨دا، تابلۆیەکی بێدین لە تەنیشت دیمەنێکی لەدایکبوون لە کاپیتوڵ نمایشکرا وەک بەشێک لە نمایشێکی جەژنی کریسمس؛ لەلایەن دامەزراوەی ئازادی لە ئایینەوە لە وەڵامی دیمەنی لەدایکبوون دانراوە. ئەمەش بووە هۆی ڕووماڵی میدیایی و مشتومڕێکی بەرفراوان؛ تابلۆکە دزرا، بەڵام لە کۆتاییدا دۆزرایەوە و گەڕایەوە بۆ کاپیتوڵ. لێشاوی خێرای داواکاری لەلایەن تاک و گروپەکانەوە هەبوو کە دەیانویست مادەی دیکە نمایش بکەن، لەوانە دارێکی فێستیڤۆس و داواکارییەک لەلایەن کڵێسای باپتیستی وێستبۆرۆوە بۆ نمایشکردنی تابلۆیەک کە (لە نێوان شتەکانی تردا) "بابا نوئێل دەتباتە دۆزەخ".<ref name="Westboro">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Guzman |first=Monica |ڕێکەوت=11 December 2008 |ناونیشان=http://blog.seattlepi.nwsource.com/thebigblog/archives/156716.asp |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081214025700/http://blog.seattlepi.nwsource.com/thebigblog/archives/156716.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=December 14, 2008 |ڕێکەوتی سەردان=2011-06-17 |وێبگە=Seattle Post-Intelligencer}}</ref> == گەلەری == <gallery mode="packed-hover"> File:Washington_State_Capitol_with_Mount_Rainier.jpg|alt=Washington State Capitol with Mount Rainier| پایتەختی ویلایەتی واشنتۆن لەگەڵ چیای ڕەینیەر File:Washington_State_Capitol_aerial_view_in_summer.jpg|alt=Washington State Capitol in Summer 2024| پایتەختی ویلایەتی واشنتۆن لە هاوینی ٢٠٢٤ File:Dome_of_Legislative_Building,_Washington_State_Capitol,_Olympia,_Washington,_June_23,_2025.jpg|alt=Legislative Building dome in June 2025| قوبە بینای یاسادانان لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٢٥ File:Washington_State_Capitol_Legislative_Building_and_Temple_of_Justice_pano_01.jpg|alt=Panoramic view of the Legislative Building and Temple of Justice.| دیمەنێکی پانۆرامای بینای یاسادانان و پەرستگای دادپەروەری. File:WACapitolTempleOfJustice.jpg|alt=Entrance to the Temple of Justice, facing the Legislative Building.| دەرگای چوونە ژوورەوە بۆ پەرستگای دادپەروەری، ڕووی لە بینای یاسادانان. File:WashingtonCapitolTOJLL.jpg|alt=The law library in the Temple of Justice.| کتێبخانەی یاسا لە پەرستگای دادپەروەری. File:Washington_State_Senate_chamber.jpg|alt=The interior of the Senate Chamber in the Legislative Building.| ناوەوەی ژووری ئەنجومەنی پیران لە بینای یاسادانان. File:WaCapitolRepInterior.jpg|alt=The House of Representatives Chamber, also in the Legislative Building. Note the county names along the ceiling.| ژووری ئەنجومەنی نوێنەران، هەروەها لە بینای یاسادانان. سەرنج بدەنە ناوی پارێزگاکان بەدرێژایی سەقفەکە. File:WACapitolInsuranceBldg.jpg|alt=The Insurance Building.| بینای بیمە. File:Washington_State_Capitol_Interior.jpg|alt=The rotunda of the Legislative building with chandelier and Roman fire pot.| ڕۆتۆندای بینای یاسادانان بە شاندەری و دەفری ئاگری ڕۆمانی. File:Tiffany_Chandelier,_Legislative_Building,_Washington_State_Capitol,_Olympia,_Washington,_June_23,_2025.jpg|alt=Tiffany Chandelier inside Legislative Building| تیفانی شاندەلیێر لەناو بینای یاسادانان File:Steps_of_Legislative_Building,_Washington_State_Capitol,_Olympia,_Washington,_June_23,_2025.jpg|alt=Steps of Legislative Building| هەنگاوەکانی بنیاتنانی یاسادانان File:Washington_State_Capitol_building.jpg|alt=Washington Legislative Building at night| بینای یاسادانانی واشنتۆن لە شەودا File:Washington_State_Capitol_-_Winged_Victory_-_close_view_04_(cropped).jpg|alt=Winged Victory (World War I memorial)| ''سەرکەوتنی باڵدار'' (یادەی جەنگی جیهانی یەکەم) File:Washington_State_Capitol_-_Winged_Victory_-_detail_02.jpg|alt=Winged Victory (detail)| ''سەرکەوتنی باڵدار'' (وردەکاری) File:Washington_State_Vietnam_Veterans_Memorial.jpg|alt=Vietnam Veterans Memorial| یادی پێشمەرگە دێرینەکانی ڤێتنام File:Washington_State_Capitol_and_Capitol_Lake_at_sunset_02.jpg|alt=Washington State Capitol and Capitol Lake at sunset| کاپیتوڵی ویلایەتی واشنتۆن و دەریاچەی کاپیتوڵ لە کاتی خۆرئاوابووندا File:Olympia_Legislative_Building_construction,_1926_(no._53).jpg|alt=Construction of the Legislative Building (including dome), 1926.| دروستکردنی بینای یاسادانان (لەوانەش قوبە)، ١٩٢٦. File:Capitol_Comittee_and_others,_Olympia,_Washington,_October_13,_1926.jpg|alt=Legislative Building topping-out ceremonies, October 13, 1926.| ئاهەنگەکانی کۆتاییهێنان بە بینای یاسادانان، ١٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٢٦. File:Legislative_Building,_Olympia,_Washington,_circa_1927.jpg|alt=Legislative Building, circa 1927| بینای یاسادانان، {{Circa|1927}} File:Legislative_Building,_Washington_State_Capitol,_Olympia,_1927.jpg|alt=Legislative Building, right wing, circa 1927| بینای یاسادانان، باڵی ڕاست، {{Circa|1927}} </gallery> == هەروەها سەیری بکە == * لیستی پایتەختەکانی ویلایەت و خاکی ئەمریکا * لیستی بەرزترین قوبە * بینای کۆن کاپیتوڵ (ئۆلیمپیا، واشنتۆن) * مێژووی ئۆڵۆمپیای واشنتۆن == ئاماژەکان == ; گشتی * جۆنستۆن، ''پایتەختی ویلایەتی بوێر و بیناکارانی نۆرمان جەی واشنتۆن'' . سیاتڵ: چاپخانەی زانکۆی واشنتۆن، ١٩٨٨. ; تایبەت <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{Commons category-inline}} * [https://capitol.wa.gov State Capitol Visitor Information] * [http://www.governor.wa.gov/about/mansion/default.htm Governor's Mansion] Archived April 8, 2005, at the Wayback Machine * [http://www.wagovmansion.org/ Governor's Mansion Foundation] * [http://www1.leg.wa.gov/legislature/ Washington State Legislature] Archived December 5, 2024, at the Wayback Machine * [http://www.mind.net/dlmark/capwash.htm Washington State Capitol] Archived November 2, 2005, at the Wayback Machine – Photographs from a visit to the capitol {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] tnkhf6q9a17q0og11efotr24rpb42el 1680922 1680921 2026-10-05T11:18:50Z Shaween 18477 /* ئاماژەکان */ 1680922 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی بینا | ناو = کاپیتوڵی ویلایەتی واشینگتن | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناوی خۆماڵی = | ناوەکانی پێشوو = | ناوەکانی تر = | دۆخ = | وێنە = MK03168 Washington State Capitol (Olympia).jpg | لێدوان = | قەبارەی وێنە = | سەردێڕ = | دەرزی نەخشە = | لێدوانی نەخشە = | سەردێڕی نەخشە = | بەرزی لە ئاستی دەریا= | جۆری بینا = [[Architecture of the United States#Colonial|American]] [[Neoclassical architecture|neoclassic]] | شێوازی تەلارسازی = | تێچوون = | کڕیار = | خاوەن = | شوێن = | ناونیشان = 416 شەقامی ساید سنايدەر SW SW, [[ئۆڵیمپیا]] 98504 | شارۆچکە = | شار = | وڵات = | latitude = {{coord|47|02|09|N|122|54|17|W|display=inline,title}} | longitude = | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = | قەبارە = {{convert|143|acre|m2}} {{r|facts}} | بەرزی = | ژمارەی نھۆم = | ڕووبەری نھۆم = | تەلارساز = | ماڵپەڕ = | تێبینییەکان = {{Start date and age|1928}} }} '''کاپیتوڵی ویلایەتی واشینگتن''' (یان " ''بینای یاسادانان")'' لە [[ئۆڵیمپیا|ئۆڵۆمپیا]] ماڵی حکومەتی [[ویلایەتەکانی ئەمریکا|ویلایەتی]] [[واشینگتن (ویلایەت)|واشینگتنە]]. ژوورەکانی ئەنجومەنی یاسادانانی ویلایەتی واشنتۆن و نووسینگەکانی پارێزگار و لیوای پارێزگار و وەزیری دەرەوە و گەنجینەی ویلایەتی لەخۆدەگرێت. بەشێکە لە کەمپێکی ئیداری گەورەتر کە بیناکانی دادگای باڵای واشنتۆن, کۆشکی پارێزگاری واشنتۆن, و زۆرێک لە دەزگاکانی تری ویلایەتەکە لەخۆدەگرێت. خاوەندارێتی و بەڕێوەبردنی لەلایەن وەزارەتی خزمەتگوزارییەکانی کۆمپانیا (DES) ە.<ref name="des">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/our-story/about |ڕێکەوتی سەردان=August 9, 2025 |وێبگە=Washington State Capitol Campus}}</ref> ئۆڵۆمپیا لە ساڵی ١٨٥٣ وەک پایتەختی خاکی هەڵبژێردرا و بینایەکی دوو نهۆمی دروستکرا بۆ بەکارهێنانی لەلایەن دەسەڵاتی یاسادانانەوە لە ساڵی دواترەوە. بینایەکی هەمیشەیی پایتەختی پایتەخت دوای دەوڵەت بوون لە ساڵی ١٨٨٩ پلانی بۆ دانرا، بەڵام بیناسازییەکەی لەناو دۆخی خراپی ئابووریدا وەستا. حکومەتی ویلایەتەکە لە ساڵی ١٩٠٥دا ڕووی لە دادگای پارێزگاکانی ئێستای ئۆڵۆمپیای کرد، بەڵام سەلماندی کە زۆر بچووکە بۆ پێداویستییەکانی ویلایەتەکە. دیزاینی پایتەختی هەمیشەیی لە ساڵی ١٩١١ دەستی پێکردەوە و ساڵی دواتر دەستی بە دروستکردنی دەستیپێکرد. بینای یاسادانان لە ساڵی 1928 کراوەتەوە و [[گومبەز|قوبەیەکی]] مۆنۆمێنتالی تێدایە . کەمپی کاپیتوڵ لە ساڵی ١٩٧٤ خرایە تۆماری نیشتمانی ناوچە مێژووییەکان و هەندێک لە دیمەنە بەنرخەکانی ویلایەتەکە لەخۆدەگرێت یان بەشداری دەکات، لەوانە [[زنجیرەچیاکانی ئۆڵۆمپیک|شاخەکانی ئۆڵۆمپی]]، پوگێت ساوند ، [[چیای ڕەینیەر]]، کاپیتوڵ دۆم و گروپی کاپیتوڵ لە بیناکانی سەر گردەکە. دیزاینی کەمپی کاپیتوڵ نموونەیەکی گەورەیە لە شێوازی شار جوانی سەردەمی پێشکەوتنخوازانە لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا. == مێژوو == === سەدەی نۆزدەهەم === [[File:Old_Washington_State_Capitol_Building,_Olympia_1909.jpg|ڕاست|وێنۆک| بینای ڕەسەنی کاپیتوڵی خاکی، لە ساڵی ١٨٥٦ تەواو بووە.]] دوای ئەوەی ئۆڵۆمپیا بوو بە پایتەختی ویلایەتی واشنتۆن لە ساڵی ١٨٥٣، دامەزرێنەری شارەکە، ئێدمۆند سیلڤێستەر ، {{Convert|12|acres|ha}} ی بە دەسەڵاتی یاسادانان دا زەوی کە پایتەختی لەسەر دروست بکرێت، کە دەکەوێتە سەر گردێک کە ڕووی لە دەریاچەی کاپیتوڵ هەیە کە ئێستا بە دەریاچەی کاپیتوڵ ناسراوە. لە ساڵی ١٨٥٤ یەکەم دانیشتنی ئەنجومەنی یاسادانانی خاکی لە باڵەخانەیەکی دوو نهۆمی لە ئۆڵۆمپیا بەڕێوەچوو کە بە فرۆشگای ''پارکەر-کۆڵتەر کەلوپەلی وشک'' ( a.k.a. ''چێشتخانەی گۆڵد بار'' ) ناسراوە.<ref name="Brazier">{{Cite book|last=Brazier|first=Don|url=https://leg.wa.gov/media/lwxfwd0y/history-of-the-washington-legislature-1854-1963.pdf|title=History of the Washington State Legislature 1854–1963|publisher=Washington State Senate|year=2000|location=Olympia|publication-date=2000|page=3,6,8,57,66}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2025-03-02 |ناونیشان=https://olympiahistory.org/parker-and-coulterfirst-territorial-legislature-sitegold-bar-restaurant-sitefirst-masonic-meeting-placethorp-motors-building/ |ڕێکەوتی سەردان=June 18, 2025 |وێبگە=Olympia Historical Society and Bigelow House Museum |زمان=en-US}}</ref> دانیشتنی دووەم و دواتر تا ساڵی ١٨٥٦ لە هۆڵی ماسۆنی کۆدەبوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.hmdb.org/m.asp?m=91488 |ڕێکەوتی سەردان=June 18, 2025 |وێبگە=www.hmdb.org |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.sos.wa.gov/legacy/legbuilding/default.aspx |ڕێکەوتی سەردان=2025-06-21 |وێبگە=Washington Secretary of State}}</ref> لە ساڵی ١٨٥٦، پێکهاتەیەکی چوارچێوەی دار تەواو بوو، کە دەکەوێتە شوێنی ئێستا لە نێوان بینای یاسادانان و بیمە ، کە بۆ ماوەی ٤٦ ساڵ وەک پایتەخت تا ساڵی ١٩٠٢ خزمەت<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.sos.wa.gov/legacy/legbuilding/default.aspx |ڕێکەوتی سەردان=June 18, 2025 |وێبگە=Washington Secretary of State}}</ref> کاتێک سەرۆک [[بنیامین ھاریسۆن|بنیامین هاریسۆن]] لە ساڵی ١٨٨٩ [[دەستووری ویلایەتەکان لە ئەمریکا|دەستووری ویلایەتی]] واشنتۆنی پەسەند کرد، {{Convert|132000|acres|sqkm}} ی بەخشی زەوییە فیدراڵیەکان بۆ ویلایەتەکە بەو مەرجەی کە داهاتی زەویەکان تەنها بۆ دروستکردنی پایتەختی ویلایەتەکە بەکاربهێنرێت. دەسەڵاتی یاسادانان لە ساڵی ١٨٩٣ کۆمیسیۆنی پایتەختی ویلایەتی پێکهێنا بۆ سەرپەرشتیکردنی دروستکردنی پایتەختێکی نوێ لەسەر ئەو موڵکە لە ئۆڵۆمپیاوە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/capitol-campus-facts-history/history-legislative-building |ڕێکەوتی سەردان=June 16, 2025 |وێبگە=Washington State Capitol Campus}}</ref> کۆمیسیۆنەکە پێشبڕکێیەکی سەرتاسەری هەبوو بۆ دۆزینەوەی [[نژیاروان|تەلارسازێک]] و پێشکەشکردنی ئێرنست فلاگی هەڵبژارد. بیناسازی لەسەر پلانی فلاگ دەستی پێکرد، بەڵام زۆری نەخایاند بەهۆی خراپی بارودۆخی ئابوورییەوە وەستا و تەنها بناغەکە تەواو بوو. کاتێک دواجار دەسەڵاتی یاسادانان لە ساڵی ١٨٩٧دا تەرخانکردنی پارەی زیادەی پەسەند کرد، جۆن ڕۆجەرز، حاکمی تازە هەڵبژێردراو ڤیتۆی کرد. ڕۆجەرز داکۆکی لە کڕینی دادگای تۆرستۆن کاونتی کە ئێستا هەیە لە ناوەندی شاری ئۆڵۆمپیای دەکرد، کە ئێستا بە <nowiki><i id="mwdw">پایتەختی کۆن</i></nowiki> ناسراوە و شوێنی فەرمانگەی سەرپەرشتیاری ڕێنمایی گشتییە.{{ژێدەر پێویستە|date=June 2025}} === سەدەی بیستەم === دەسەڵاتی یاسادانان دادگای وەک شوێنی نوێ پەسەند کرد و لە ساڵی ١٩٠٥ دەستی بە کۆبوونەوە کرد لەوێ.<ref name="Brazier" /> لە ماوەی چەند ساڵێکدا دەسەڵاتی یاسادانان بڕیاریدا بیناکە زۆر بچووکە و کۆمیسیۆنێکی نوێی کاپیتوڵی ویلایەتی لە ساڵی ١٩١١ کۆبووەوە.{{ژێدەر پێویستە|date=June 2025}} ئەمجارەیان کۆمیسیۆنەکە ئارەزووی دروستکردنی کۆمەڵێک بینای هەبوو بۆ ئەوەی وەکو پایتەخت خزمەت بکەن نەک یەک دامەزراوە و ئەو دیزاینەی هەڵبژارد کە لەلایەن کۆمپانیای واڵتەر وایڵدەر و هاری وایت لە ساڵی ١٩١١ پێشکەشکرابوو. دوای خەڵاتەکە بە وایڵدەر و وایت کۆمیسیۆنەکە کۆمپانیای دیزاینی دیمەنی سروشتی براکانی ئۆلمستێد وەک ڕاوێژکار هێشتەوە. کۆمپانیای ئۆلمستێد لە سەرەتای ساڵی ١٩١٢ چەمکێکی بەدیل بۆ کەمپەکە دابین کرد بەڵام ئەم بەدیلە لەلایەن هەردوو کۆمیسیۆن و وایڵدەر و وایتەوە ڕەتکرایەوە. قەبارەی بینا و ئاراستە و دیمەنە تەواوکراوەکان کارەکانی وایڵدەر و وایتن. کۆمیسیۆنەکە بانگهێشتی برایانی ئۆلمستێدی کرد بۆ گەڕانەوە لە ساڵی ١٩٢٧، دوای تەواوبوونی دروستکردنی بینای یاسادانان، بۆ داڕشتنی چاندن و ڕێگا و نزیکبوونەوەکان لە ڕێگای کاپیتوڵەوە. دیزاینکردنی زەوی لە کاپیتوڵ وەیی ڕۆژئاوا تا بینای یاسادانان لە ساڵی ١٩٣١ تەواو بوو. دروستکردنی کەمپەکە لە ساڵی ١٩١٢ دەستیپێکرد، پەرستگای دادپەروەریش لە ساڵی ١٩٢٠ تەواو بوو، دواتر بینای بیمە و وێستگەی کارەبا و گەرمکەرەوە دروستکرا. دوای پێداچوونەوەی چەندین جار بە پلانەکان، بینای یاسادانان لە ساڵی ١٩٢٨ تەواو بوو.<ref name=":0" /> بینای جۆن ئەی شێربێرگ لە ساڵی ١٩٣٧ و بینای جۆن ئێڵ ئۆبراین لە ساڵی ١٩٤٠ تەواو بووە. ئەم بینایانە پێنج لە شەش توخمە سەرەکییەکەی ماستەرپلانی وایڵدەر و وایتن. بەداخەوە بینای شەشەم هەرگیز دروست نەکرا. بینا ونبووەکە بۆ نموونە لە پلانی ئۆلمستێد ساڵی ١٩٢٨ بۆ گۆڕەپانەکە دەردەکەوێت و تەنها لە ڕۆژئاوای بینای یاسادانان وەک "بینایەکی داهاتوو" نیشانە کراوە. کۆشکی پارێزگار (لە ساڵی ١٩٠٩ وەک پێکهاتەیەکی کاتی دروستکراوە) ئەو شوێنەی داگیرکردووە کە بۆ بینای شەشەم لە پلانی وایڵدەر و وایتدا دانراوە. <gallery class="center"> File:Perspective_view_of_the_proposed_State_Capitol_Group_for_the_State_of_Washington_in_Olympia,_1913.jpg|alt=Wilder and White's plan for the Capitol Campus, c. 1913| پلانی وایڵدەر و وایت بۆ کەمپی کاپیتوڵ، {{Circa|1913}} File:Washington_State_Capital_Grounds,_Olympia,_Washington,_General_Plan,_May_1928.jpg|alt=Design of the Capitol Campus Grounds, May 1928| دیزاینی گۆڕەپانی کەمپی کاپیتوڵ، ئایاری ١٩٢٨ File:Olympia_Legislative_Building_construction,_1926.jpg|alt=Construction of the Legislative Building, c. January 1926 – c. May 1926| دروستکردنی بینای یاسادانان، {{Circa|January 1926|May 1926}} File:View_of_State_Capitol_buildings,_Olympia,_Washington,_circa_1927.jpg|alt=View of completed buildings, c. 1927| دیمەنی بینا تەواوکراوەکان، {{Circa|1927}} </gallery> === سەدەی بیست و یەکەم === ئێوارەی یەکشەممە ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥، دزەپێکەرێک ناوەوەی بیناکەی تێکدا، دوای ئەوەی چەند پەنجەرەیەکی شکاند بۆ ئەوەی بتوانێت بچێتە ناو بیناکە. شوێنی ڕۆتۆندا و ژووری پێشوازی دەوڵەت زیانیان بەرکەوتووە. ئاڵای جۆراوجۆری پارێزگا و فیدراڵی و ویلایەتەکان ئاگریان تێبەردرا و جەستەی جۆرج واشنتۆن و مارتن لوتێر کینگ پاڵیان پێواوە و زیانیان پێگەیشتووە. زیانەکانی دیکە بریتی بوون لە دەرگای شووشەی شکاوی ژووری پێشوازی، شوێنەوارە مێژووییە جۆراوجۆرەکان یان شکاو یان ئاگریان تێبەردرا. و قاتەکانی سەرتاسەری فەزاکە یان سووتاوە یان تێکچووە، وەک نیشانەکانی سووتاوی و شوێنی چەقۆکێش بۆ پلیکانەکانی ڕۆتۆندا. فەرشێکی سووتاو کە ئەسڵی بوو بۆ شوێنەکە لە ساڵی ١٩٢٨ دروستکرا؛ فەرشەکە بە گەورەترین فەرشی تاک [[جۆڵایی|بڕین]] لە جیهاندا ناسراوە.{{R|IBIWC}}{{R|IADDA}} پیانۆیەکی گەورەی بلوتنەر لە ساڵی ١٨٩٣ کە لە ساڵی ١٩٩٠ بە دیاری بەخشرایە دەوڵەت و لە ساڵی ٢٠١٧ نۆژەنکرایەوە، بەهۆی بڵێسەی ئاگری نزیکەوە تێکچوو. لە کاتێکدا زۆربەی شتومەک بە کەمتر لە ١٠ هەزار دۆلار مەزەندە کرابوو، بەڵام تێچووی نزیکەی هەموو چاککردنەوەکان لە نێوان ٦٢٣ هەزار بۆ ٩١٤ هەزار دۆلار بووە. نۆژەنکردنەوەی فەرشە مێژووییەکە بڕیار بوو لە زۆربەی خەرجییەکانی چاککردنەوە پێکبێت، کە بە ٧١٩ هەزار دۆلار مەزەندە دەکرێت. تۆمەتبارەکە کە تیۆریزە دەکرێت بەدەست ئەڵقەیەکی تەندروستی دەروونییەوە دەناڵێنێت، لەکاتێکدا هێشتا لە بینای پایتەختدا بووە خۆی ڕادەستکردووە و دواتر دەستگیرکراوە. هێشتا زیانە داراییەکانی ڕۆژانی دوای ڕووداوەکە حساب نەکراون. دوایین شکاندنی ناسراوی پایتەخت لە ساڵی ٢٠١٤ ڕوویدا کاتێک دوو ژن چوونەتە ناو نووسینگەی پارێزگار و شتومەکی جۆراوجۆریان دزیوە لەنێویاندا بەتانییەکی هۆزی دوورگەی سکواکسین.{{R|IBIWC}} لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٢٦ هەوڵی شکاندنی ماڵەکە ڕوویدا. تۆمەتباری دەستگیرکراوەکە نەیتوانیوە بچێتە ژوورەوە بەڵام بە فڕێدانی بەرد بۆ بینای کاپیتوڵ زیانی بە 13 کەیسی پەنجەرە و دوو دەرگا گەیاندووە. فیلمی پارێزەر لەسەر پەنجەرەکان کە دوای ڕووداوەکەی ساڵی ٢٠٢٥ دانرابوو، بە ڕێگرییەکی سەرەکی بۆ تۆمەتبارەکە دادەنرا. زیانەکان بە نزیکەی ١٠٠ هەزار دۆلار مەزەندە کران. === کارەساتی سروشتی === لە سەرەتای دروستکردنی پایتەختی پایتەختەوە، سێ [[بوومەلەرزە|بوومەلەرزەی]] گەورە کاریگەری لەسەر پایتەختەکە هەبووە. یەکەمیان لە ساڵی ١٩٤٩دا، زیانێکی زۆری بە کوپۆلی [[گومبەز|قوبە]] بینای یاسادانان گەیاند، کە ناچار بوو بە تەواوی بگۆڕدرێت. بەپێی ڕاپۆرتێکی ویلایەتەکە، بوومەلەرزەیەک بە گوڕی ٦.٥ ڕێختەر لە ساڵی ١٩٦٥دا ئەنجامێکی خراپتری هەبوو، بەجۆرێک کە پشتێنە خشتییەکانی قوبە لە دۆخێکی خراپدا ماونەتەوە کە دوای بوومەلەرزەیەکی گەورە دەیتوانی ببێتە هۆی داڕمانی تەواوەتی. دەوڵەتەکە دوای هەردوو بوومەلەرزەکە کارەکانی ئەنجامدا بۆ کەمکردنەوەی کاریگەرییەکانی ڕووداوەکانی داهاتوو، و باشترکردنی بومەلەرزەیی زیاتری لە ساڵی ١٩٧٥ ئەنجامدا. بوومەلەرزەکەی نیسکوالی لە ساڵی ٢٠٠١ زیانی زیاتری بەدوای خۆیدا هێنا، لەنێویاندا پشتگیرییەکی پچڕاو، بەڵام کارەکانی بەرگریکردن لە بوومەلەرزە ڕێگرییان لە زیانێکی جددیتر بە بیناکە کرد. دیزاینەکانی وایڵدەر و وایت بۆ ئەم قوبە کە کێشی ٢٦ هەزار تۆن بووە، داوای کردووە کە قوبە بە پێکهاتە پاڵپشتەکانی بە [[گرانایی|هێزی کێشکردن]] ببەسترێتەوە لەبری ئەوەی بە هیچ بولتێک یان بەستەرێک ببەسترێتەوە. لە کاتی بوومەلەرزەدا، قوبە دەتوانێت بگۆڕێت، لەگەڵ ئەو ستوونە بەردی شنیانەی کە پشتگیریان دەکەن. ستوونەکان لە کاتی بوومەلەرزەکەی نیسکوالیدا بە بڕی سێ ئینج (٧٦ ملم) جووڵاون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.eeri.org/lfe/pdf/usa_nisqually_ucsd_reconnaissance_report.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060414080330/http://www.eeri.org:80/lfe/pdf/usa_nisqually_ucsd_reconnaissance_report.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2006-04-14}}</ref> حکومەتی ویلایەتەکە لە کۆتایی خولی یاسادانانی ساڵی ٢٠٠٢ بینای پایتەختی چۆڵ کرد بۆ پڕۆژەی نۆژەنکردنەوەی دوو ساڵە. لە کاتی ئامادەکارییەکان بۆ پڕۆژەکە، یەکێک لە دوو کەپسولی کاتیی کە لە کاتی ئاهەنگی سەدەمین ساڵیادی ساڵی ١٩٥٣ی ویلایەتەکەدا تەرخانکرابوو، دۆزرایەوە و نزیک بوو فڕێ بدرێت تاوەکو لەلایەن کارمەندێکی دەوڵەتەوە ڕزگاری بوو. پڕۆژەی نۆژەنکردنەوەکە بە فەرمی لە ٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٢ دەستیپێکرد و تێچووی نزیکەی ١٢٠ دۆلار بوو{{بۆشایییەکان}}ملیۆنێک بۆ تەواوکردن؛ لە کاتی پڕۆژەکەدا دوو کرێکار بریندار بوون. بۆ ماوەی دوو ساڵ ئەنجومەنەکە گواسترایەوە بۆ جووتێک بینای مۆدیۆلار لە شوێنێکی وەستانی ئۆتۆمبێل لە نزیکەوە، لە کاتێکدا ئەنجومەنی پیران گواسترایەوە بۆ بینای کتێبخانەی پێشووی ویلایەتەکە. نووسینگەی پارێزگار گواسترایەوە بۆ بارەگای کۆمیساری بیمە. پایتەختی پایتەخت لە ١٠ی ژانویەی ٢٠٠٥ لە سەرەتای خولی نوێی یاسادانان کرایەوە. پڕۆژەی نۆژەنکردنەوەکە قوبە بۆ هەمیشەیی بە باقی بیناکەوە بەستەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.djc.com/co/cis.html?id=11145031}}</ref> == بیناکان == لە ناو کەمپەکەدا بینای یاسادانان، پەرستگای دادپەروەری ، بینای ئۆفیسی ئەنجومەنی پیرانی جۆن ئەی. کۆنسێرڤاتۆری کاپیتوڵ کە لە ساڵی ١٩٣٩ لەلایەن ئیدارەی پێشکەوتنی کارەکانەوە دروستکراوە، جۆرەها فلۆرای تێدابووە تاوەکو لە ٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ بۆ هەمیشە<ref name="friends">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=5 August 2009 |ناونیشان=http://www.oly-wa.us/Conservatory/About.php |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110728041457/http://www.oly-wa.us/Conservatory/About.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=July 28, 2011 |ڕێکەوتی سەردان=2011-06-17}}</ref> هەروەها کەمپەکە میوانداری زۆرێک لە یادگارییەکانی پێشمەرگە دێرینەکان دەکات.<ref name="memorials">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=15 November 2010 |ناونیشان=http://www.ga.wa.gov/Visitor/memorialart.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120704025957/http://www.ga.wa.gov/Visitor/memorialart.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=July 4, 2012 |ڕێکەوتی سەردان=2011-06-17}}</ref> مۆری ویلایەتەکە کە لە سەرانسەری بیناکانی سەر [[ئاڵا|ئاڵای]] ویلایەتەکە و تابلۆ و پەنجەرەی پەنجەرە و دەستەی دەرگا و شوێنەکانی تردا هاتووە، لەلایەن زێڕینگەری ئۆڵۆمپیاوە چارڵز تالکۆتەوە دیزاین کراوە بە دروستکردنی دوو بازنە و دانانی مۆرێکی دوو سەنت لە [[جۆرج واشینگتن|جۆرج واشنتۆن]] لە ناوەڕاستیدا.<ref name="seal">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.sos.wa.gov/about-office/washington-state-seal/history-state-seal |ڕێکەوتی سەردان=June 14, 2025}}</ref> تەنانەت لە زەوی ڕۆتۆندا وەشانێکی برۆنزی مۆرەکە هەیە. بە تێپەڕبوونی کات، لوتی جۆرج واشنتۆن بەهۆی هاتوچۆی پێ لەسەری پۆشراوە و ئێستا بە پەت بەستراوەتەوە بۆ ئەوەی زیانی زیاتری پێ نەگات. === بینای یاسادانان === [[File:WACapitolBldgInterior.jpg|چەپ|وێنۆک| ناوەوەی بینای یاسادانان.]] بینای یاسادانان ژوورەکانی ئەنجومەنی یاسادانانی ویلایەتی واشنتۆن و نووسینگەی چەند بەرپرسێکی هەڵبژێردراوی تێدایە. ئەم بینایە تایبەتمەندی باڵادەستی گۆڕەپانی پایتەختە، کە [[گومبەز|قوبەیەکەی]] {{Convert|287|ft|m|0}} بەرزە، ئەمەش وایکردووە کە بەرزترین قوبەیەکی بیناسازی خۆڕاگر بێت لە [[ئەمریکای باکوور]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/history-legislative-building/legislative-building-stats |ڕێکەوتی سەردان=2025-06-16 |وێبگە=capitol.wa.gov}}</ref> و پێنجەم بەرزترین لە جیهاندا، تەنها [[کڵێسای سەنت پیتەر|بازلیکای سانت پیتەر]] لە [[ڕۆما]]، کاتدراڵی سانت پاوڵ لە [[لەندەن]] ، پاگۆدای جیهانی ڤیپاسانا لە [[مومبای]] و سانتا ماریا دێل فیۆر لە [[فلۆرێنس|فلۆرانس]] تێپەڕیوە.<ref name="facts">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/our-story/capitol-campus-facts-history/ |ڕێکەوتی سەردان=August 9, 2025}}</ref> ژمارەیەک تایبەتمەندی لە پێکهاتەکەدا کە یادی زیادبوونی واشنتۆن بۆ یەکێتییەکە دەکاتەوە وەک ویلایەتی ٤٢- ٤٢ هەنگاو بەرەو دەروازەی باکووری بیناکە دەڕوات و یەکێک لە چوار ئاڵای ٤٢ ئەستێرەیی کە خاوەندارێتی ویلایەتەکە دەکات لە ژووری پێشوازی ویلایەتەکەدا نمایشکراوە. ئاڵاکان بەم ژمارە ئەستێرەیە هەرگیز فەرمی نەبوون بەهۆی وەرگرتنی ئایداهۆ دوای ماوەیەکی کەم لە واشنتۆن.<ref name="tour">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/tours/self-guided-virtual-tours |ڕێکەوتی سەردان=June 14, 2025}}</ref> بیناکە شوێنپێیەکی چوارگۆشەی هەیە و لە خشت و کۆنکرێت دروستکراوە و لە ڕووی دەرەوەیەوە ڕووی لە بەردی شنی هەیە کە لە ویلکیسۆن لە واشنتۆنەوە هەڵگیراوە. پێکهاتەکە لە چوار نهۆم پێکهاتووە و قوبە لە ناوەڕاستیدایە کە بەرزییەکەی دەگاتە {{Convert|287|ft}} لەسەر دەرەوە و {{Convert|175|ft|m}} لە زەویەوە.<ref name="facts" /> نهۆمی یەکەم لەناو بنکەی بەرزدایە و ئۆفیسەکانی تێدایە. نهۆمی دووەم و سێیەم بە ستوونی دۆریک دەورە دراوە و بە کۆرنیشێک سەرپۆش کراوە کە بیناکە دەگرێتەوە. نهۆمی چوارەم بە سەقفێکی گەیبڵ داپۆشراوە کە لە پشتی کۆرنیشەوە لە نهۆمی سێیەمدایە. لە ڕووبەری باکووردا، دەرگای چوونە ژوورەوە لە پەنجەرەیەکدایە کە هەشت ستوونی کۆرینتی چوارچێوەی بۆ دانراوە و بە ٤٢ هەنگاوی گڕانیت دەگاتە ئەوێ. پۆرتیکۆیەکی هاوشێوە لە ڕووبەری باشووردایە بەڵام لەبری هەنگاوەکان ڕێڕەوێکی ئۆتۆمبێل دادەپۆشێت بۆ ئاستی خوارەوە. قوبە بە چوار قوبە بچووکی بەردی شنی دەورە دراوە و بە فانۆس و ڕەشەبا سەرپۆش کراوە. زەویەکان و زۆرێک لە دیوارەکانی ناوەوەی بە مەڕمەڕی ئەلاسکا داپۆشراون و مەڕمەڕی بەلجیکا، فەرەنسا، ئەڵمانیا، ئیتاڵیا لە بەشەکانی تری ناوەوە بەکاردەهێنرێت.<ref name="tour" /> هەموو چرا و دەفری ئاگری ڕۆمانی لە ڕۆتۆندا لەلایەن لویس کۆمفۆرت تیفانی کوڕی چارڵز لویس تیفانی دامەزرێنەری کۆمپانیای تیفانی و کۆمپانیا دروستکراون . ئەمانە گەورەترین کۆمەڵەی برۆنزی تیفانی لە جیهاندا و دوا کۆمیسیۆنی گەورەی تیفانی پێش مردنی لە ساڵی ١٩٣٣ پێکدێن.{{ژێدەر پێویستە|date=June 2011}} {{Convert|10000|lb|kg}} شاندەری سەرووی ڕۆتۆندا بە {{Convert|50|ft|m|0}} هەڵواسراوە لە سەرووی زەویەوە بە {{Convert|101|ft|m|0}} زنجیر و قەبارەکەی {{Convert|25|ft|m|0}} باڵا بەرز. ڕووخساری قەبارەی ژیانی و فیگەری مرۆڤ و ٢٠٢ ڕووناکی تێدایە.<ref name="tour" /> هەروەها بینای یاسادانان شوێنی جەستەیەکی گەورەی مسی [[جۆرج واشینگتن|جۆرج واشنتۆنە]]. بە تێپەڕبوونی کات لوتی سەر جەستەی جەستە بریقەدار بووە بەهۆی ئەوەی سەردانکەران بۆ بەختێکی باش دەیشۆنەوە. === پەرستگای دادپەروەری === ڕووبەڕووی بینای یاسادانان پەرستگای دادپەروەرییە کە شوێنی دادگای باڵای ویلایەت و کتێبخانەی یاسای ویلایەتە. تا ساڵی ١٩٢٤، بۆیلەر و ژوورە خەڵوزە بەکارنەهێنراوەکان کە لە ژێر پەرستگای داددا بوون، تاقیگەی تاقیکردنەوەی بەشی ڕێگاوبانەکانی تێدابوو، کە دواتر بوو بە تاقیگەی کەرەستەی وەزارەتی گواستنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Oldham |first=Kit |ڕێکەوت=2005-01-28 |ناونیشان=https://www.historylink.org/File/7236 |ڕێکەوتی سەردان=2025-06-21 |وێبگە=HistoryLink.org}}</ref> === کۆشکی پارێزگار === [[File:Washington_State_Governor's_Mansion.jpg|چەپ|وێنۆک| کۆشکی پارێزگار.]] کۆشکی پارێزگار یەکسەر لە ڕۆژئاوای بینای یاسادانان هەڵکەوتووە. پێش باقی کەمپی کاپیتوڵ لە ساڵی ١٩٠٨ دروستکراوە، کۆشکی چوار نهۆمی بە شێوەی جۆرجیا مەبەست لێی بووە وەک پێکهاتەیەکی کاتی و بەدرێژایی ساڵان دەسەڵاتی یاسادانانی ویلایەتەکە بیری لەوە کردۆتەوە کە بینای ئۆفیس یان کۆشکێکی نوێ جێگەی بگرێتەوە. دەسەڵاتی یاسادانان لە ساڵی ١٩٧٣ بڕیاریدا بینای ئێستای نۆژەنکردنەوە و نۆژەنکردنەوە و لەو کاتەوە دامەزراوەی کۆشکی پارێزگاری تایبەت و قازانج نەویست پارێزگاری لێکردووە. == هونەر و شوێنەوارەکان == [[File:George_Washington_portrait_sculpture_by_Avard_Fairbanks.jpg|وێنۆک| پەیکەری پۆرترێتی گەورەی ژەنەڕاڵ [[جۆرج واشینگتن|جۆرج واشنتۆن]]]] لە ناو کەمپەکەدا ٢٥ ئینستێلاسیۆنی هونەری و شوێنەوار هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=April 26, 2016 |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/discover/artwork-memorials-monuments |ڕێکەوتی سەردان=June 14, 2025 |وێبگە=Washington State Department of Enterprise Services}}</ref> مۆنۆمێنتی ''سەرکەوتنی باڵدار'' ، کە یادی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەم]] دەکاتەوە، یەکێکە لە دیارترینەکان. لەلایەن ئەلۆنزو ڤیکتۆر لویسەوە لە [[بڕۆنز|برۆنزی]] پەیکەرسازی کراوە، پایەی گڕانیتەکەی چوار نووسراوی لەسەرە. مۆنۆمێنتەکە لە ٣٠ی ئایاری ١٩٣٨ تەرخانکراوە، لەو کاتەوە چەندین جار نۆژەن کراوەتەوە.<ref name="victory">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/discover/artwork-memorials-monuments/winged-victory-monument |ڕێکەوتی سەردان=2024-09-05}}</ref> کۆپی فۆونتەینی تیڤۆلی لەلایەن تەلارسازەکانی وۆهلێب و وۆهلێب و بێنتەوە دیزاین کراوە. لەسەری نووسراوە "کۆپییەکی نافورەی تیڤۆلی- پارکەکەی تیڤۆلی، [[کۆپنھاگن|کۆپنهاگن]]، [[دانمارک|دانیمارک]]. لەلایەن دامەزراوەی ئۆڵۆمپیا-تومواتەرەوە پێشکەش بە ویلایەتی واشنتۆن کراوە. پیتەر جی. شمیت، سەرۆک. ١٩٥٣."<ref name="Tivoli">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/discover/artwork-memorials-monuments/tivoli-fountain |ڕێکەوتی سەردان=June 14, 2025}}</ref> خاڵە سەرنجڕاکێشەکانی دیکە بریتین لە جەنگی جیهانی دووەم, جەنگی کۆریا, جەنگی ڤێتنام, مەدالیای شەرەف, POW–MIA, و یادگارییەکانی جێبەجێکردنی یاسا ؛ مۆنۆمێنتی بنەماڵەی پێشەنگی سەرەتایی واشنتۆن جۆرج بوش ; کەوانەی دەوڵەتداری؛ ''بۆیلەر کار دەکات'' ; فۆونتەینی دو پێن; ''نهێنییەکانی ژیان'' ; ''دەریا بۆ ئاسمان'' ; ''شامانەکە''; پەیکەرێکی بێ ناونیشان لەلایەن لی کێلی (١٩٧٣)؛ کاتژمێری خۆری خاکی ; باخچەی ئاو ; و ''سەمای ژن''. ژەنەڕاڵ جۆرج واشنتۆن، وێنەیەکی گەورەی ئاڤارد فێربانکس, لە ژووری پێشوازی دانراوە (وێنەیەکی دیکە لە قوتابخانەی پزیشکی زانکۆی واشنتۆن لە واشنتۆن دی سی دانراوە).{{ژێدەر پێویستە|date=May 2020}} لە ساڵی ١٩٨٠ کۆمیسیۆنی هونەری ویلایەتی واشنتۆن فەرمانی دا دیواری گەورەی هاوچەرخ لەلایەن مایکل سپافۆرد و ئەلدن مەیسۆن بۆ ژوورەکانی ئەنجومەنی نوێنەران و ئەنجومەنی پیران. دیواری سپافۆرد دوای کەمتر لە ساڵێک نمایشکرا بە پەردەیەک داپۆشرا، ڕەخنەگرانی کارەکە لە ژوورەکانی ئەنجومەنی نوێنەران بە "پۆرنۆگرافی" ناویان برد.<ref name="MuralsAP" /> هەردوو دیواری بینای یاسادانان لابران، لە ئەنجومەنی پیران لە ساڵی ١٩٨٧ و لە ئەنجومەنی نوێنەران لە ساڵی ١٩٩٣.<ref name="MuralsAP" /> هەروەها یاسادانەران پلانەکانی دیواری مۆنۆمێنتالیان لەلایەن جاکۆب لۆڕێنسەوە ڕەتکردەوە بۆ ڕازاندنەوەی ڕۆتۆندای کاپیتوڵ.<ref name="MuralsAP" /> == ئاسایش == لەبەر ئەوەی گۆڕەپانی کاپیتوڵ لە دەرەوەی دەسەڵاتی ئاسایی [[ئۆڵیمپیا|ئۆڵۆمپیاو]] تۆرستۆن کاونتییە ، شەریف و پۆلیسی شارەکە لێکۆڵینەوە لە تاوانەکان ناکەن لە کەمپی کاپیتوڵ.{{ژێدەر پێویستە|date=June 2025}} دەوریەی ویلایەتی واشنتۆن بەرپرسیارە لە جێبەجێکردنی یاسا و لێکۆڵینەوەکان لە گۆڕەپانی کاپیتوڵ و هەروەها لە بینای کاپیتوڵی کۆن و پارکەکەی تەنیشت سیلڤێستەر لە ناوەندی شاری ئۆڵۆمپیا. هەروەها ئەنجومەنی پیران و ئەنجومەنی نوێنەران ستافی ئەمنی تایبەت بە خۆیان هەیە. دوای [[ھێرشەکانی ١١ی ئەیلوول|هێرشەکانی 11ی ئەیلول]], خاڵێکی پشکنینی ئەمنی لە دەروازەی بینای کاپیتوڵ هەبوو، تەواو لەگەڵ موگناتیسی پێوەر و ئامێری تیشکی ئێکس, بەڵام ئاسایش لەو کاتەوە گەڕاوەتەوە بۆ دۆخی سەرەتایی خۆی. تا ساڵی ٢٠٢١ ڕێگە بە هەڵگرتنی چەکی ئاگرین بە ئاشکرا لە بیناکەدا دەدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=May 12, 2021 |ناونیشان=https://thehill.com/homenews/state-watch/553261-washington-bans-open-carry-of-weapons-at-state-capitol-public-protests}}</ref> == مشتومڕەکان == لە کانوونی دووەمی ٢٠٠٨دا، تابلۆیەکی بێدین لە تەنیشت دیمەنێکی لەدایکبوون لە کاپیتوڵ نمایشکرا وەک بەشێک لە نمایشێکی جەژنی کریسمس؛ لەلایەن دامەزراوەی ئازادی لە ئایینەوە لە وەڵامی دیمەنی لەدایکبوون دانراوە. ئەمەش بووە هۆی ڕووماڵی میدیایی و مشتومڕێکی بەرفراوان؛ تابلۆکە دزرا، بەڵام لە کۆتاییدا دۆزرایەوە و گەڕایەوە بۆ کاپیتوڵ. لێشاوی خێرای داواکاری لەلایەن تاک و گروپەکانەوە هەبوو کە دەیانویست مادەی دیکە نمایش بکەن، لەوانە دارێکی فێستیڤۆس و داواکارییەک لەلایەن کڵێسای باپتیستی وێستبۆرۆوە بۆ نمایشکردنی تابلۆیەک کە (لە نێوان شتەکانی تردا) "بابا نوئێل دەتباتە دۆزەخ".<ref name="Westboro">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Guzman |first=Monica |ڕێکەوت=11 December 2008 |ناونیشان=http://blog.seattlepi.nwsource.com/thebigblog/archives/156716.asp |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081214025700/http://blog.seattlepi.nwsource.com/thebigblog/archives/156716.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=December 14, 2008 |ڕێکەوتی سەردان=2011-06-17 |وێبگە=Seattle Post-Intelligencer}}</ref> == گەلەری == <gallery mode="packed-hover"> File:Washington_State_Capitol_with_Mount_Rainier.jpg|alt=Washington State Capitol with Mount Rainier| پایتەختی ویلایەتی واشنتۆن لەگەڵ چیای ڕەینیەر File:Washington_State_Capitol_aerial_view_in_summer.jpg|alt=Washington State Capitol in Summer 2024| پایتەختی ویلایەتی واشنتۆن لە هاوینی ٢٠٢٤ File:Dome_of_Legislative_Building,_Washington_State_Capitol,_Olympia,_Washington,_June_23,_2025.jpg|alt=Legislative Building dome in June 2025| قوبە بینای یاسادانان لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٢٥ File:Washington_State_Capitol_Legislative_Building_and_Temple_of_Justice_pano_01.jpg|alt=Panoramic view of the Legislative Building and Temple of Justice.| دیمەنێکی پانۆرامای بینای یاسادانان و پەرستگای دادپەروەری. File:WACapitolTempleOfJustice.jpg|alt=Entrance to the Temple of Justice, facing the Legislative Building.| دەرگای چوونە ژوورەوە بۆ پەرستگای دادپەروەری، ڕووی لە بینای یاسادانان. File:WashingtonCapitolTOJLL.jpg|alt=The law library in the Temple of Justice.| کتێبخانەی یاسا لە پەرستگای دادپەروەری. File:Washington_State_Senate_chamber.jpg|alt=The interior of the Senate Chamber in the Legislative Building.| ناوەوەی ژووری ئەنجومەنی پیران لە بینای یاسادانان. File:WaCapitolRepInterior.jpg|alt=The House of Representatives Chamber, also in the Legislative Building. Note the county names along the ceiling.| ژووری ئەنجومەنی نوێنەران، هەروەها لە بینای یاسادانان. سەرنج بدەنە ناوی پارێزگاکان بەدرێژایی سەقفەکە. File:WACapitolInsuranceBldg.jpg|alt=The Insurance Building.| بینای بیمە. File:Washington_State_Capitol_Interior.jpg|alt=The rotunda of the Legislative building with chandelier and Roman fire pot.| ڕۆتۆندای بینای یاسادانان بە شاندەری و دەفری ئاگری ڕۆمانی. File:Tiffany_Chandelier,_Legislative_Building,_Washington_State_Capitol,_Olympia,_Washington,_June_23,_2025.jpg|alt=Tiffany Chandelier inside Legislative Building| تیفانی شاندەلیێر لەناو بینای یاسادانان File:Steps_of_Legislative_Building,_Washington_State_Capitol,_Olympia,_Washington,_June_23,_2025.jpg|alt=Steps of Legislative Building| هەنگاوەکانی بنیاتنانی یاسادانان File:Washington_State_Capitol_building.jpg|alt=Washington Legislative Building at night| بینای یاسادانانی واشنتۆن لە شەودا File:Washington_State_Capitol_-_Winged_Victory_-_close_view_04_(cropped).jpg|alt=Winged Victory (World War I memorial)| ''سەرکەوتنی باڵدار'' (یادەی جەنگی جیهانی یەکەم) File:Washington_State_Capitol_-_Winged_Victory_-_detail_02.jpg|alt=Winged Victory (detail)| ''سەرکەوتنی باڵدار'' (وردەکاری) File:Washington_State_Vietnam_Veterans_Memorial.jpg|alt=Vietnam Veterans Memorial| یادی پێشمەرگە دێرینەکانی ڤێتنام File:Washington_State_Capitol_and_Capitol_Lake_at_sunset_02.jpg|alt=Washington State Capitol and Capitol Lake at sunset| کاپیتوڵی ویلایەتی واشنتۆن و دەریاچەی کاپیتوڵ لە کاتی خۆرئاوابووندا File:Olympia_Legislative_Building_construction,_1926_(no._53).jpg|alt=Construction of the Legislative Building (including dome), 1926.| دروستکردنی بینای یاسادانان (لەوانەش قوبە)، ١٩٢٦. File:Capitol_Comittee_and_others,_Olympia,_Washington,_October_13,_1926.jpg|alt=Legislative Building topping-out ceremonies, October 13, 1926.| ئاهەنگەکانی کۆتاییهێنان بە بینای یاسادانان، ١٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٢٦. File:Legislative_Building,_Olympia,_Washington,_circa_1927.jpg|alt=Legislative Building, circa 1927| بینای یاسادانان، {{Circa|1927}} File:Legislative_Building,_Washington_State_Capitol,_Olympia,_1927.jpg|alt=Legislative Building, right wing, circa 1927| بینای یاسادانان، باڵی ڕاست، {{Circa|1927}} </gallery> == هەروەها سەیری بکە == * لیستی پایتەختەکانی ویلایەت و خاکی ئەمریکا * لیستی بەرزترین قوبە * بینای کۆن کاپیتوڵ (ئۆلیمپیا، واشنتۆن) * مێژووی ئۆڵۆمپیای واشنتۆن == ئاماژەکان == ; گشتی * جۆنستۆن، ''پایتەختی ویلایەتی بوێر و بیناکارانی نۆرمان جەی واشنتۆن'' . سیاتڵ: چاپخانەی زانکۆی واشنتۆن، ١٩٨٨. ; تایبەت {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{Commons category-inline}} * [https://capitol.wa.gov State Capitol Visitor Information] * [http://www.governor.wa.gov/about/mansion/default.htm Governor's Mansion] Archived April 8, 2005, at the Wayback Machine * [http://www.wagovmansion.org/ Governor's Mansion Foundation] * [http://www1.leg.wa.gov/legislature/ Washington State Legislature] Archived December 5, 2024, at the Wayback Machine * [http://www.mind.net/dlmark/capwash.htm Washington State Capitol] Archived November 2, 2005, at the Wayback Machine – Photographs from a visit to the capitol {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] sqlv750n5a2frp1brj5fxfb84yotb88