Wikipedia cowiki https://co.wikipedia.org/wiki/Pagina_maestra MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Media Speciale Discussione Utente Discussioni utente Wikipedia Discussioni Wikipedia File Discussioni file MediaWiki Discussioni MediaWiki Template Discussioni template Aiuto Discussioni aiuto Categoria Discussioni categoria TimedText TimedText talk Modulo Discussioni modulo Evento Discussioni evento Lingua corsa 0 621 402865 399558 2026-06-05T06:50:05Z Fausta Samaritani 15085 /* Ghjurnali, riviste */ fix 402865 wikitext text/x-wiki {{Ortografia è grammatica da verificà}} {{Lingua |nomu=Corsu |numinativu= |criatori = |annu = |cuntestu = |altri nomi = |culori=#FD9191 |stati=[[Corsica]], [[Sardegna]] |righjoni=[[File:Flag_of_Corsica.svg|30px]] [[Corsica]]<br /> {{IT-SAR}}, [[Gaddura]], [[Sassari]]. |piriudu= |parsoni=150 000 in Corsica (2013)<ref>{{cite web|url=https://www.ethnologue.com/language/cos/|title=Corsican (Numeru visibile solu dopu à a login)|publisher=Ethnologue}}</ref> |tipulugia=SVO |scrittura=[[Scrittura latina|Latina]] |fam1=[[Lingui indoauropeani|Indoauropeanu]] |fam2=[[Lingui italichi|Italicu]] |fam3=[[Lingui rumanichi|Rumanicu]] |fam4=[[Lingui italurumanichi|Italurumanicu]] |fam5=[[Dialetti toscani|Toscanu]] |fam6=[[Lingua corsa|Corsu]] |iso1=co |iso2=cos |iso3=cos |estrattu= Nascinu tutti l'omi libari è pari di dignità è di diritti. Pussedinu a raghjone è a cuscenza è li tocca ad agisce trà elli di modu fraternu.| |mappa=[[File:Dialetti_corsi.png|290px|Diffusione giugrafica di u Corsu]] |didascalia=Distribuzione giugrafica di u a Lingua Corsa }} A '''lingua corsa''' hè una lingua parlata in [[Corsica]]<ref>In [[Gallura]], una pruvincia di Sardegna, hè parlata lingua gallurese, un dia-sistemu cumpostu di 80% vucabulariu corsu è di 20% vucabulariu sputicamente sardu.</ref>. Cum'è una [[lingue rumaniche|lingua rumanica]] hè dirivata da u [[lingua latina|latinu]]. Appartene à u gruppu [[italorumanicu]] è à u sottugruppu [[tuscanu]], per quessa pudemu dì chì ci hè una sumiglianza cù u [[lingua taliana|talianu]] (tuscanu litterariu), sopratuttu per e varietà cismuntiche. E varietà pumuntiche (taravese è sartinese) ani più in cumunu cù a [[lingua siciliana]] o [[Gallurese|galluresa]]. A lingua corsa hè a lingua ufficiale di Corsica è pò esse usata à scola, à l'università è in l'amministrazione. Ci sò circa 250 000 à 400 000 locutori di u corsu (in Corsica, in u cuntinente di [[Corsica]] è in [[Sardegna]]). Secondu i ultimi dati ci sò 100 000 locutori in Corsica. U numeru di locutori di u corsu hè in calata impurtante 'ssi ultimi anni è diffati, a lingua corsa hè cunsiderata da l'Unesco cum'è una lingua minacciata di sparizione. Liata à l'aghja italurumanica incù i so assai lingue rispettivamente dialetti, ancu u corsu cunnosce parechje varietà. Per esempiu, u [[corsu supranu]] parlatu in u nordu è centru di [[Corsica]] si distingue di u [[corsu suttanu|corsu pumuntincu]] in u sudu di l'isula. Indu è accantu 'sse varianti ci sò altrettanti varianti (è di più), si pò dì. U statutu di a lingua galluresa hè incerta: difatti, certi a cunsidereghjanu cum'è una varietà di corsu; per d'altri, hè una varietà di a [[lingua sarda]]; è infini, per d'altri, hè una lingua sputica, chì hà dinù parechje dialetti. Cum'è u sicilianu, u gallurese s'assumiglia à u [[sartinesu]], ma ci sò impurtante differenze di vucabulariu è di pronunzia. Di più a scrittura di u gallurese hà e so regule proprie è hè differente di quella di u corsu. == Aghja di diffusione di u corsu == Oghje ghjornu, u corsu hè parlatu in diverse varianti in l'isula di [[Corsica]], cù l'eccezzione di [[Bunifaziu]], induv'ellu hè parlatu (da un numaru sempre scriscente di lucutori) una [[lingua ligure|variante ligure]] [[dialettu bunifazincu|bunifazinca]]. Ancu in [[Calvi]], un tempu cum'è [[Bunifaziu]] sguasgi tutta abitata da pupulazione d'origine ghjinuvese, si parlava una [[lingua ligure|variante ligure]] chì pare in traccia di spegne si, mentre ch'in [[Carghjese]] (Καργκέζε) - dighjà culunia d'esiliati grechi prima impiantati in Paomia (siconda mità di u 16u seculu) - si parla un corsu ch'hà assimilatu uni pochi di tarmini grechi è a lingua greca hè oramai in usu solu cù fini liturgichi. Fora di l'isula, in seguita à finomini d'emigrazione è scambiu iniziati à parte da u [[Medievu]], si parla una lingua chì hà assai in cumunu cù a lingua corsa in u nordu di a [[Sardegna]]: u [[gallurese]] parlatu in la zona di [[Tempiu]] in [[Gallura]] è in l'isula di [[La Maddalena]] – particularmente sumigliante à u corsu sartinese. U [[sassarese]] parlatu in [[Sassari]] è in la zona di [[Castelsardu]], hè cunsidaratu cum'è un idioma di transizione trà corsu è [[lingua sarda|sardu]] essendu datu ch'ellu hà cose in cummunu in a struttura è in a grammatica cù u gallurese è cù u corsu pumuntincu è hà subitu forte influenze di u [[sardu lugudurese]] in u lessicu è in a prununcia. Soprappiù, u dialettu in via d'istinzione di l'isula vicina di [[Capraia Isula|Capraia]] in l'arcipelagu tuscanu prisenta diversi punti di cuntattu cù u corsu par via di a forte vicinanza giugrafica, storica è culturale frà e duie isule. Si stima chì u corsu sia parlatu in [[Corsica]] da circa 90/100 000 lucutori frà i 275 000 abitanti di l'isola, puru ch'elli sianu parechji frà quessi à esse di lingua materna francese (dati da una ricerca di l'INSEE di u 2004 [http://www.insee.fr/fr/insee_regions/corse/rfc/docs/ecoc1053.htm]), à quelli ci hè quantunque da aghjustà e pupulazione emigrate in [[Francia]] (par un tutale di 133 000 individui in Francia) è in altre nazione. U numaru di i lucutori stimati pà u [[gallurese]] hè invece circa 80 000 (frà i circa 120 000 abitanti di a [[Gallura]]). == Carte == <gallery> File:Parlers_de_Corse.jpg#/media/File:Parlers_de_Corse.jpg|vignette|Lingue è dialetti di Corsica. </gallery> == Toponimia == [[File:Corse_signalisation.jpg|thumbnail|200px|right|Toponimi in corsu nant'à signali stradali]] {| class="wikitable" border=1 |-bgcolor=#c0c0c0 ! Corsu || Francese (Talianu) |-- | [[Aiacciu]], [[Aghjacciu]] || ''Ajaccio'' |-- | [[Bastia]] || ''Bastia'' |-- | [[Bunifaziu]] || ''Bonifacio'' |-- | [[Calvi]] || ''Calvi'' |-- | [[Corti]] || ''Corte'' |-- | [[Isula Rossa]] || ''L'Île-Rousse''/Isola Rossa |-- | [[Portivechju]] || ''Porto-Vecchio''/Portovecchio |-- | [[Prupià]] || ''Propriano'' |-- | [[San Fiurenzu]] || ''Saint-Florent''/San Fiorenzo |-- | [[Sartè]] || ''Sartène''/Sartena |} == Classifica di u corsu == U corsu hè classificatu cum'è una lingua autonuma in u gruppu di e lingue neulatine (sottugruppu: lingue italurumanze, codice ISO: co) ed hè ricunnisciutu cum'è lingua righjunale di u Statu francese. <br /> Certe varietà di u corsu supranu sò imparintate à i dialetti italiani di u gruppu [[dialettu tuscanu|tuscanu]] (in particulare anu cunsirvatu parechje carattaristiche di i dialetti medievali). Difatti, [[Niccolò Tommaseo]] cunsiderava 'sse varietà di corsu, podarse incù una certa esagerazione, ''Lingua possente, e de' più italiani dialetti d'Italia''. Ma e variante suttane di u corsu, vene à dì u taravese è u sartinese, sò più vicinu à u gallurese è a u sicilianu. Anu in cumunu incù 'ss'ultime lingue, un sustrattu prelatinu. == Vucabulariu == Tavulone di cumparazione di e lingue neulatine: {| class="wikitable" border=1 |----- bgcolor=#c0c0c0 ! [[lingua latina|Latinu]] || [[lingua francese|Francese]] || [[lingua taliana|Talianu]] || [[lingua spagnola|Spagnolu]] || [[lingua occitanica|Occitanicu]] || [[lingua catalana|Catalanu]] || [[lingua siciliana|Sicilianu]] || [[lingua portughese|Portughese]] || [[lingua rumena|Rumenu]] || [[lingua sarda|Sardu]] || Corsu |----- ||'''clave''' ||''clef'' ||'''chiave''' ||''llave'' ||''clau'' ||''clau'' ||''chiavi'' ||''chave'' ||''cheie'' ||''crae/crai'' ||'''chjave/chjavi''' |----- ||'''noctem''' ||''nuit'' ||'''notte''' ||''noche'' ||''nuèit/nuèch'' ||''nit'' ||''notti'' ||''noite'' ||''noapte'' ||''notte/notti'' ||'''notte/notti''' |----- ||'''cantare''' ||''chanter'' ||'''cantare''' ||''cantar'' ||''cantar'' ||''cantar'' ||''cantari'' ||''cantar'' ||''cânta'' ||''cantare/cantai'' ||'''cantà''' |----- ||'''capra''' ||''chèvre'' ||'''capra''' ||''cabra'' ||''cabra, craba'' ||''cabra'' ||''crapa'' ||''cabra'' ||''capră'' ||''craba'' ||'''capra, sgiotta/sciucca''' |----- ||'''lingua''' ||''langue'' ||'''lingua''' ||''lengua'' ||''lenga''' ||''llengua'' ||''lingua'' ||''língua'' ||''limbă'' ||''limba/lìngua'' ||'''lingua''' |----- ||'''platea''' ||''place'' ||'''piazza''' ||''plaza'' ||''plaça'' ||''plaça'' ||''chiazza'' ||''praça'' ||''piaţă'' ||''pratha/pratza'' ||'''piazza''' |----- ||'''pons''' ||''pont'' ||'''ponte''' ||''puente'' ||''pònt'' ||''pont'' ||''ponti'' ||''ponte'' ||''punte/pod'' ||''ponte/ponti'' ||'''ponte/ponti''' |----- ||'''ecclesia''' ||''église'' ||'''chiesa''' ||''iglesia'' ||''glèisa'' ||''església'' ||''cresia'' ||''igreja'' ||''biserică'' ||''cheja/cresia'' ||'''ghjesgia/chjesa''' |----- ||'''hospitalis''' ||''hôpital'' ||'''ospedale''' ||''hospital'' ||''espital'' ||''hospital'' ||''spitali'' ||''hospital'' ||''spital'' ||''ispidale/spidali'' ||'''spidale/spedale/uspidali/ospidale''' |----- ||'''caseus''', '''formaticum''' ||''fromage'' ||'''formaggio''', '''cacio''' ||''queso'' ||''formatge'' ||''formatge'' ||''caciu'' ||''queijo'' ||''brânză/caş'' ||''casu'' ||'''furmagliu''', '''casgiu''' |} == Varietà == [[File:Dialetti_corsi.png|300px|thumbnail|A diffusione di u corsu è i so varietà principali]] Si cunnosce circa 6 o 9 varietà principali di a lingua corsa, è in ogni varietà ci sò piccule variazione da un paese à l'altru. U corsu prupiamente dettu prisenta una certa omugeneità ma u più si sottudivide in duie variante chì smezanu a Corsica. A "linia" passa appena di sopra à Aiacciu (trà Casaglione è Calcatoghju), di sopra à Bucugnanu è da sottu à Ghisoni. L'elementi chì fondanu issa siparazione sò vucalichi (sistema di vucale sfarente, l'unu cù l'assenza di -e atona par esempiu, ciò chì cagiona e -i o e -a finale), lissicali (uni pochi di tarmini cambianu sicondu un limitu pocu difinitu nealmente), funetichi. === Esempii in i principali varianti è in talianu === {| class="itwiki_template_toc" width="100%" style="text-align:center" !bgcolor="#EFEFEF" width="50%"| I passatempi <ref> Tina Santini Lolli, ''Capraia d’altri tempi. Aspetti di vita, parlata locale'', Ed. La Fortezza, Livorno 1982.</ref> |- | '''Cismuntincu''' '''''I passatempi''''' ''Sò natu in Corsica è ci aghju passatu i più belli anni di a mo giuventù. Mi ricordu quand'eramu zitelli chì e nostre mamme ci mandavanu soli à fà u bagnu. Tandu a piaghja era piena di rena, senza scogli nè còtule è ci ne stàvamu in mare per ore fin'à quandu, viola per u fretu, ci n'andavamu à vultulacci in quella rena bullente da u sole. Po l'ultima capiciuttata per cacciacci a rena appiccicata à a pelle è vultàvamu in casa chì u sole era digià chjinatu, à l'ora di a cena. Quandu facìa bughju à noi zitelli ci mandàvanu à fà granchi, cù u lume, chì ci vulìa per innescà l'ami per a pesca. Ne cugliavamu à mandilate piene po in casa i puniamu n'un sacchettu chjosu in cucina. Una mane chì c'èramu arritti è chì facia sempre bughju, quandu simu andati à piglià u sacchettu, èra viotu è i granchi giràvanu per tutte e càmere è c'hè vulsuta più d'una mez'ora à ricoglieli tutti.'' ---- '''Pumuntincu''', '''una variante di transizione : rughjone d'Evisa''' '''''I passatempi''''' ''Sò natu in Corsica è ci aghju passatu l'anni più belli di a me giuventù. M'arricordu quandì no éramu zitelli ch'elle ci mandàvanu à facci u bagnu da par noi e nostre mamme. Tandu era pien'à rena a marina, senza scogli nè còtule è si stava ore in mare, fin'à chì no violi da u fretu andessimu à vultulacci ind'issa rena bullente da u sole. Eppo' l'ultima capiciuttata par cacciacci a rena appiccicata à a pelle è vultàvamu in casa chì u sole era dighjà chjinatu, à l'ora di a cena. Quand'ellu c'era u bughju à noi zitelli ci mandàvanu à fà i ganci, cù u lume, chì ci accurria par mette i bucconi à l'ami pà a pesca. Ne cuglìamu à brancate eppo' in casa i punìamu ind'un sacchettu sarratu in cucina. Una mane chì no c'éramu arrizzati ch'era sempre bughju, quandì no semu andati à piglià u sacchettu era biotu è i ganci giràvanu par tutte e cammare è ci hè vugliuta più d'una mez'ora par accoglieli tutti.'' ---- '''Taravesu''' '''''I passatempi''''' ''Socu natu in Corsica è v'aghju passatu i megliu anni di a me ghjuvantù. Mi rammentu quand'erami ziteddi chì i nosci mammi ci mandaiani da par no à fà ci u bagnu. Tandu a piaghja era piena di rena, senza scogli nè rocchi è si staia in mari ori fin'à quandu, viola da u fretu andaiami à vultuglià ci in quidda rena buddenti da u soli. Dapoi, l'ultima capuzzina pà livà ci a rena attaccata à a peddi è turraiami in casa chì u soli era ghjà calatu, à l'ora di cena. Quandu facìa bughju à no ziteddi ci mandaiani à fà granci, cù a luci, chì ci vulìa par inniscà l'ami pà piscà. N'arricugliìami à mandigli pieni è dopu in casa i mittìami drent'à un sacchettu chjusu in cucina. Una matina chì ci n'erami pisati chì era sempri bughju, quandu semu andati à piglià u sacchettu era biotu è i granci ghjiraiani pà tutti i cammari e ci hè vulsuta più d'una mez'ora pà ricapizzulà li tutti.'' ---- '''Sartinesu''' '''''I passatempi''''' ''Socu natu in Corsica è v'aghju passatu i meddu anni di a me ghjuvintù. M'ammentu quand'érami ziteddi chì i nosci mammi ci mandàiani da par no à facci u bagnu. Tandu a piaghja ghjera piena di rena, senza scoddi nè rocchi è si staghjìa in mari ori fin'à quandu, viola da u fritu andaìami à vultulacci in quidda rena buddenti da u soli. Dapo', l'ultima capuzzina pà livacci a rena attaccata à a peddi e turràiami in casa chi u soli era ghjà calatu, à l'ora di cena. Quandu facìa bughju à no ziteddi ci mandàiani à fà granci, cù a luci, chì ci vulìa par inniscà l'ami pà piscà. N'arricugliìàmi à mandili pieni è dapoi in casa i mittìami drent'à un sacchettu chjusu in cucina. Una matìna chi ci n'érami pisati chì ghjera sempri bughju, quandu semu andati à piddà u sacchettu iddu era biotu è i granci ghjiràiani pà tutti i càmmari è c'hè vugliuta più d'una mez'ora pà ricapizzulalli tutti.'' ---- '''Gadduresu''' '''''Li passatempi''''' ''Socu natu in Gaddura e v'agghju passatu li mèddhu anni di la mè ciuintù. M'ammentu cand'érami steddhi chi li nostri mammi ci mandaiani da pal no a facci lu bagnu. Tandu la piaghja era piena di rena, senza scoddhi e nè rocchi è si staghjìa in mari ori fin'à candu, biaìtti da lu fritu andaìami a vultulàcci in chiddha rena buddenti da lu soli. Dapoi, l'ultima capuzzina pà bucacci la rena attaccata à la péddhi è turràami in casa chi lu soli era ghjà calatu, à l'ora di cena. Candu facìa bugghju à noi stéddhi ci mandaiani à fà granci, cu la luci, chi ci vulia pa' inniscà l'ami pà piscà. N'accapitàami à mandili pieni è dapoi in casa li mittìami in drent'a un saccheddhu chjusu in cucina. Una matina chi ci n'erami pisati chi era sempri lu bugghju, candu semu andati à piddhà lu saccheddhu iddhu era boitu è li granci ghjràani pà tutti li càmbari è c'è vuluta più d'una mez'ora pà accapitàlli tutti.'' ---- '''Agghjesu''' '''''Li passatempi''''' ''Sogu natu inn Agghju e v'agghju passatu li meddhu anni di la ciuintù mea.Eu m'ammentu cand'erami steddhi chi li mammi nostri zi mandaìani da pa noi à fazzi lu bagnu.Tandu la piagghja era piena di rena, che n'a scoddhi e che n'a rocchi e si staghjìa i lu mari ori finz' à candu,biaìtti da lu frittu andàami a vultulazzi in chiddha rena chi buddhìa da lu soli.Dapoi,l'ultima capuzzina pa bugazzi la rena attaccata à la peddi e turràami in casa chi lu soli era ghjà calatu,à l'ora di zinà.Candu fazìa bugghju à noi steddhi zi mandaìani a fà granci,cu la luzi,chi vi vulìa pa inniscà l'ami pa piscà.N'accapitàami meda e dapoi in casa zi li mintìami in drentu à un saccheddhu ciusu i' la cuzina.Una manzana chi zi n'erami pisati chi era sempri bugghju,candu semu andati a piddh lu saccheddhu iddhu era bòitu e li granci ghjràani pa tutti li càmmari e v'è vulùta più di mez'ora pa accapitannìlli tutti.'' ---- '''Bultiggiatesu''' '''''Li passatempi''''' ''Sogu natu in Bultiggiata e v'aggiu passatu li meddhu anni di la ciuintù mea.Eu m'ammentu cand'erami steddhi chi li mammi nostri zi mandaìani da pa noi à fazzi lu bangiu.Tandu la piaggia era piena di rena, che n'a scoddhi e che n'a rocchi e si stazìa i lu mari ori finz' a candu,biaìtti da lu frittu andàami a vultulazzi in chidda rena chi buddìa da lu soli.Dapoi,l'ultima capuzzina pa bugazzi la rena attaccata à la peddhi e turràami in casa chi lu soli era già calatu,à l'ora di zinà.Candu fazìa buggiu à noi steddi zi mandaìani à fà granci,cu la luzi,chi vi vulìa pa inniscà l'ami pa piscà.N'accapitàami meda e dapoi in casa zi li mintìami in drentu a un saccheddhu ciusu i' la cuzina.Una manzana chi zi n'erami pisati chi era sempri buggiu,candu semu andati a piddà lu saccheddhu iddhu era bòitu e li granci giràani pa tutti li càmmari e v'è vulùta più di mez'ora pa accapitannìlli tutti.'' ---- '''Sassaresu''' '''''L’apenti,li passatempi''''' ''Soggu naddu in Sassari è inchìbi aggiu passaddu li megli’anni di la mé pizzinìa. M’ammentu, cand’erami minori, chi li nosthri mammi zi mandàbani à fazzi lu bagnu à la sora. Tandu l'ippiaggia era piena di rena, senza ischògliu è rocca è si isthazzìa à mogliu ori finz’a candu, biatti da lu freddu andàbami a busthurazzi in chidda rena buddendi da lu sori. A dabboi l’usthimu cabuzzoni pà bugganni la rena appizzigadda à la peddhi è turrabami à casa chi lu sori era già caraddu, à l’ora di zinà. Candu si fazzia buggiu à noi pizzinni zi mandàbani a piglià granchi, cù la luzi chi vi vurìa pà innischà l'amu pà pischà. Ni pigliàbami umbè è à dabboi in casa li punìami à drentu à un sacchettu sarraddu i’ la cuzina. Un manzanu chi zi n’erami pisaddi chi era ancora buggiu, candu semmu andaddi à piglià lu sacchettu eddu era bioddu è li granchi giràbani pà tutti li càmmari è v'hè vurudda più di mezz'ora pà accuglìnniri tutti.'' ---- '''Casthiddanesu''' '''''Li passatempi''''' ''Soggu naddu in Castheddu Saldhu e v'aghju passaddu li megliu anni di la mè ghjiuintù. M'ammentu cand'èrami minori chi li mammi nosthri ci mandavani da pal noi a fàcci lu bagnu. Tandu la lppiagghja era piena di rena, senza schogli né rocchi e s'isthaggia ori finz'a candu, biàtti da lu freddu andagiami a busthulacci in chidda rena buddendi da lu soli. Dabboi l'ulthimu cabucioni pà buggani la rena attaccadda a la pèddi e turragiami in casa chi lu soli era ghjà caladdu, a l'ora di cena. Candu fagia bughju à noi piccinni ci mandavani a fà ganci, cùn la lugi chi vi vulia pà innischà l'àmu pà pischà. N'accugliami umbè é daboi in casa li mittiami drent'a un saccheddu sarraddu i' la cucina. Un mangianu chi ci n'erami pisaddi chi era ancora bughju), candu semmu andaddi à piglià lu sacchettu eddu era boiddu é li ganci giràvani pàl tutti li càmmari è v'é vuludda più di mezz'ora pà accuglinnili tutti.'' ---- '''Capraiese''' '''''I passatempi''''' ''Sigghi natu a Capraia e g'hagghi passatu li mégghiu anni di la me ghiuvinézza. Ricordu quandu èrami zitèlli chi le nosse ma' ci mandèvani da ssòli a fa' u bagnu. Allóra la piagghia ère piena di réna, senza scógghi né rocce e ci stève in mare dill'òre finu a quandu paunazzi da u freddu po' ci andèvami a rivòrtule in quella réna bullènte da u sole. Po' l'urtimu ciuttu pe' levacci la réna attaccata a la pella e riturnèvamì in casa chi u sole ère ghià calatu, a l'ora di cena. Quandu fève bugghiu a no'zitèlli ci mandèvani a fa' granchi, cu la lusa, chi ci vulèvani pe' annésche l'ami pe' pèsche. Ne ricugghièvami a mandilate piene po' in casa li mettivami in de un sacchéttu chiòsu in cusina. Una matìna chi c'èrami orzati chi ère sempre bugghiu, quandu simmi andati a pigghie u sacchéttu ère vòtu e li granchi ghirèvani pe' ttutte le càmmare e c'è vulutu più di mezz'ora a ricugghiàli tutti.'' ---- '''Talianu''' '''I passatempi''' ''Sono nato in Toscana e vi ho passato gli anni migliori della mia giovinezza. Ricordo, quando eravamo ragazzi, che le nostre mamme ci mandavano da soli a fare il bagno. Allora la spiaggia era piena di sabbia, senza scogli né rocce e si stava in mare delle ore fino a quando, paonazzi dal freddo ci andavamo a rotolare in quella sabbia bollente dal sole. Poi l'ultimo tuffo per levarci la sabbia attaccata alla pelle e ritornavamo a casa che il sole era già calato, all'ora di cena. Quando faceva buio noi ragazzi ci mandavano a fare granchi, con la luce, che serviva per mettere l'esca agli ami per pescare. Ne raccoglievamo in quantità poi in casa li mettevamo in un sacchetto chiuso in cucina. Una mattina in cui ci eravamo alzati che era ancora buio, quando siamo andati a prendere il sacchetto: era vuoto e i granchi giravano per tutte le camere e c'è voluta più di mezz'ora per raccoglierli tutti.'' ---- |} === Esempii di parolle in pumuntincu è in cismuntincu (Taravesu è Sartinesu) === U [[gadduresu]], u [[sassaresu]] è u [[casthiddanu]] sò lingue indipindente, ma sò mintuvate quì à titulu di cumparazione. {| class="wikitable" border=1 |-bgcolor=#c0c0c0 ! Cismunticu || Taravesu|| Sartinesu|| Gadduresu|| Sassaresu|| casthiddanu |-- | a giuventù || a ghjuvantù || a ghjuvantù|| la ciuintù|| la giuvintù|| la ghjuintù |-- | ghjunghje, ghjugne || ghjugna || ghjugna|| ghjunghjì|| giugnì|| ghjughjì |-- | manghjà, magnà ||magnà ||magnà|| magnà|| magnà|| magnà |-- | zitellu || ziteddu || ziteddu|| steddu|| pizzinnu|| piccinnu |-- | cavallu ||cavaddu ||cavaddu|| caaddu|| cabaddu|| cavaddu |-- | collu || coddu ||coddu|| coddu|| coddu|| coddu |-- | stella || stedda ||stidda|| stella|| istella|| stedda |-- | pelle || peddi|| peddi|| peddi|| peddi|| peddi |-- | ellu/ella || eddu/edda || iddu/idda|| iddu/idda|| eddu/edda|| eddu\edda |-- | piglià || piglià || piddà|| piddà|| piglià|| piglià |-- | famiglia ||famiglia ||famidda|| famidda|| familia|| famiglia |-- | paglia||paglia||padda|| padda|| paglia|| paglia |-- | fornu ||forru||furru|| furru|| forru|| forru |-- | carne ||carri ||carri|| carri|| carri|| carri |-- | parlate ||parleti ||parleti|| faiddeti|| fabideddi|| faideddi |-- | pàrlanu ||pàrlani||pàrlani|| faèddani|| fabeddani|| faèddani |-- | simu/semu ||semi/semu||semi/semu|| semi|| semmu|| semmu |-- | cane ||ghjàcaru ||ghjàcaru|| cani, ghjacaru|| cani|| cani |-- | sì ||s'è||s'è|| sì|| emmu|| emmu\è\eni |-- | esse||essa||essa|| esse|| asse|| esse |-- | accende||accenda||accinda|| accindì|| azzindì/allummà|| accindì\allummà |-- | corre||corra||curra|| currì|| currì|| currì |-- | cunnosce||cunnoscia||cunnoscia|| cunniscì|| cunniscì|| cunniscì |-- | induve||induva||induva|| undi|| undì|| undi |-- | u mare||u mari||u mari|| lu mari|| ru mari|| lu mari |-- | u pane ||u pani||u pani|| lu pani|| ru pani|| lu pani |-- | a volpe||a volpi||a vulpi|| la vulpi/ lu maccioni|| lu mazzoni|| lu maccioni |} ==Note== <references/> == Bibliografia == ===Imparera di u corsu=== * Marchetti, Pasquale. ''Intricciate è cambiarine''. Éd. Beaulieu, 1971 * Marchetti, Pasquale. ''U corsu senza straziu - Le corse sans peine''. Chennevières sur Marne: Assimil, 1974 * Mellilo, A.M. ''Profilo dei dialetti italiani: Corsica''. Pisa: Pacini Editore, 1977 * Agostini, Paulu Marìa. ''L'usu di a nostra lingua''. 1984 * [[Ghjacumu Fusina|Fusina]], Ghjacumu. ''Les racines de la vie, La Corse naturelle''. Paris: Éditions CRITT/DRAE/DRT, 1991 * Saint-Blancat, C. (a cura di). ''La Corsica. Identità Etnico-Linguistica e Sviluppo''. Padova, CEDAM, 1993 * Fusina, Ghjacumu. ''Parlons Corse''. Paris: Éditions L'Harmattan, 1999 * Durand, Olivier. ''La lingua còrsa''. Brescia: Paideia Editrice, 2003 ===Dizzunarii=== * Falcucci, Francesco Domenico. ''Vocabolario dei dialetti della Corsica''. 1915 * Ceccaldi, Matteiu. ''Dictionnaire corse-français''. Éditions Klincksieck, 1974 * Marchetti, Pasquale. ''L'usu còrsu (diziunariu corsu-talianu-francese)''. Éditions Stamperia Sammarcelli, 2001 == Ligami == ===Dizziunarii=== * [http://infcor.adecec.net Infcor:banca di dati di a lingua corsa] * [http://www.parlamicorsu.com/ Parlami Corsu (traduttori)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160201234039/http://www.parlamicorsu.com/ |date=2016-02-01 }} ===Traduzzione=== * [http://www.okchakko.com/co okchakko: Traduzzione da u francese o u talianu à u corsu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161024061053/http://www.okchakko.com/co/ |date=2016-10-24 }} ===Imparera di u corsu=== * [http://www.adecec.net/ Adecec] A cultura corsa nant'à u Web * [https://web.archive.org/web/20060112221332/http://nuticiel.ac-corse.fr/lcc/ Lingua è Cultura Corsa (archiviu)] o [http://www.ac-corse.fr/lcc_20/ Lingua è Cultura Corsa (attualmente travagli in anda)] * [https://gbatti-alinguacorsa.pagesperso-orange.fr/lexiques/lex-cli.htm Qualchì lessicu corsu/francese/latinu/talianu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211026031803/https://gbatti-alinguacorsa.pagesperso-orange.fr/lexiques/lex-cli.htm |date=2021-10-26 }} * [https://gbatti-alinguacorsa.pagesperso-orange.fr/ A lingua corsa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210928184944/https://gbatti-alinguacorsa.pagesperso-orange.fr/ |date=2021-09-28 }} * [http://www.accademiacorsa.org/ Accademia Corsa di Nizza] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007101429/http://www.accademiacorsa.org/ |date=2007-10-07 }} * [http://www.interromania.com/ InterRomania: Associu di Sustegnu Centru Culturale Università di Corsica] * [http://www.lexilogos.com/corse_dictionnaire.htm Lexilogos] * [https://www.linguanostra.com/sommaire.html linguanostra.com (lezzioni)] * [https://www.studialingua.fr/ studialingua] ===Cunghjugatori=== * [https://aiaccinu.eu.org/ aiaccinu.eu.org] * [https://www.parlamicorsu.com/ Parlami Corsu (cunghjucatori)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210819004210/https://www.parlamicorsu.com/ |date=2021-08-19 }} ===Ghjurnali, riviste=== * [http://www.apiazzetta.com] ''A Piazzetta'', u blog in lingua corsa chì parla di tuttu è à tutti. * [http://www.anazione.com] U giurnale ''A Nazione''. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081205143135/http://anazione.com/ |date=2008-12-05 }} * [http://tonutimpesta.blogspot.fr] Tonu è Timpesta. * [[Tempi]] [[https://tempicorsica.com] ''Tempi'', rivista intarnaziunale in lingua corsa. ===Fori=== * [http://estricuntrasti.xooit.fr/index.php Estri è cuntrasti nustrali] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151001192447/http://estricuntrasti.xooit.fr/index.php |date=2015-10-01 }} * [http://isula.forumactif.com/ Isula: Foru in lingua corsa] ===Blogghi=== * [http://linguacorsa.over-blog.com/ Blogu annantu à a lingua corsa] * [http://bloggu-corsu.over-blog.com/ Bloggu corsu] * [http://masgera-corsa.over-blog.com/ Masgera corsa] * [https://www.linguanostra.com/blog linguanostra.com (blog)] ===Lingue minacciate di sparizione=== * [http://www.endangeredlanguages.com/lang/cos?hl=en A pagina di u corsu in u prugettu di Google annantu à i lingui in priculu di sparizioni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140704033025/http://www.endangeredlanguages.com/lang/cos?hl=en |date=2014-07-04 }} * [https://www.coe.int/it/web/european-charter-regional-or-minority-languages/testo-della-carta Carta europea di e lingue regionale o minuritarie] == Vede ancu == * [[sprissione corse]] * [[pruverbii corsi]] * [[galluresu]] * [[corsu supranu]] * [[corsu suttanu]] * [[sassarese]] * [[francorsu]] * [[Nomi di l'abitanti di e cumune corse]] * [[Template:Cor-gadd]] * [[Template:Cor-sass]] * [[Lingua ghjudeiu-corsa]] [[Categoria:Lingua corsa]] [[Categoria:Lingua rumanza|Corsu]] [[Categoria:Italurumanzu|Corsu]] [[Categoria:Litteratura corsa]] eghbn6oghti7hu4pqey81qbtmhp4com Rinatu Coti 0 1122 402823 397187 2026-06-04T15:26:08Z Fausta Samaritani 15085 fix, link, categoria 402823 wikitext text/x-wiki '''Rinatu Coti''' hè un scrittori in [[lingua corsa]], [[Puesia|pueta]] è autori di [[tiatru]]. ==Biugrafia== Rinatu Coti hè natu u [[20 di dicembre]] [[1944]] in [[Aiacciu]]. Hà cullaburatu à parechji rivisti, frà i quali si pò mintuvà: ''Terra Corsa'', ''[[U Muntese]]'', ''[[Le Petit Bastiais]]'', ''Populu Corsu'', ''Kyrn'', ''A Chjamata'', ''A Fiara'', ''U Ribombu'', ''A Rivista''. Hè statu u cufundadori è ridattori di a rivista litteraria trimisinca [[Rigiru]], chì fù celebra in l'anni 1970 è 1980, è carattaristica di a "leva di u sittanta". Rinatu Coti hà scrittu dinò i testi par parechji gruppi di cantu corsi, com'è [[Cinqui Sò]], [[A Filetta]] è [[Petru Dieghi]]. Faci parti di [[Locu Teatrale]]. Hè dirittori avali di a cullizzioni "Parolli scelti", in l'edizioni "Cismonte è Pumonti". Faci a dumenica in caffè di u Loretu, cù uni pochi d'amici gulosi di filusuffia è di bella erudizioni, discursati d'altissimu liveddu, ch'eddu ni prufitti ognunu. A lingua aduprata da Rinatu Coti hè a parlata taravesa, quidda di u so paesi nativu: [[Pila è Canali]]. == Opari == === Prosa === * ''U vangonu neru'': rumanzu publicatu in a rivista [[Rigiru]] n° 1 à 16, da 1974 à 1981. * [http://www.filudamparera.com/pdf/Rinatu_Coti_Una_spasimata.pdf] ''Una Spasimata'': rumanzu publicatu in 1985. * ''Guai di a Signora'', raconti corti publicati in 1985. * ''Raconti'', raconti corti publicati in 1986. * ''Un omu'': rumanzu publicatu in 1987. * ''A Signora'': rumanzu publicatu in 1987. * ''U Crucivia'': rumanzu publicatu in 1989. * ''I Ghjorna persi'': raconti. * [http://www.interromania.com/sites/default/files/corse.pdf] ''A Travisagna'': rumanzu cortu, publicatu da l'autori annantu à a Reta in 2001. * ''In u me Filu'': cronachi publicati in 2002. === Tiatru === * ''U maceddu'' (1988) * ''U sonniu di Raffaedda'' (1992) * ''I cummari'' (1990-1992) * ''Babbu Guidu'' (1996) * ''U seminariu'' (1993) * ''L'Acula bianca'' (1997) * ''A mazzera di a luna'' (1998) * ''A stanza di u spichju'' (1999) * ''Barbottu è Zupponu'' (2000) * ''L'arburi lacrimaghju'' (2003) === Puisia === * ''Par viaghju''. * [http://www.filudamparera.com/pdf/RinatuCoti_ULabirintu.pdf] ''U labirintu''. * ''Aligria''. ===Filusufia=== * [http://www.filudamparera.com/pdf/RinatuCoti_Intornu_a_lessezza.pdf]] ''Intornu à l'essezza''. === Testi diversi=== * [http://www.matinalatina.com/festi/festi_pdf.php?num=1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070813031645/http://www.matinalatina.com/festi/festi_pdf.php?num=1 |date=2007-08-13 }} ''Sant'Andria'': un testu annantu à a festa di Sant'Andria, publicatu annantu à u situ di [[Matina latina]]. == Stratti corti == Eccu unu strattu di ''In vindemia'' (1990): :Dumenicu spiega à u ziteddu chì zi Simonu ùn strappava mai una caspa o un grafogliulu di mani. Apradava sempri a so cultedda. Cusì ùn vastava nemmenu un graneddu. Era un omu à l’usu anticu, rispittosu di l’altri d’ogni cosa. :Era quissa un’attitudina bedda chì si miritava propiu unu rispettu maiò. :A so vigna a tinia com’è una parsona. A curava. L’amava. Ùn ingannava a vigna, a vigna mai l’ingannava. Ùn faltava una volta nè zi Simonu à a vigna nè a vigna à zi Simonu. Faci chì, a vindemia era una circunstanza di primura. Sulenna ancu si pò dì. :À participacci, andavani chjamati sempri i listessi parsoni. Erani parsoni cunnisciuti. Chì ùn ci vulia chì l’uva fussi coltra à l’allera. È zi Simonu era d’ochji. Abbadava ogni particulari. Sì calchì sgarzunottu tarucconu fessi unu sguvernu strappaccendu una caspa, era subitu crastunatu. Di sicuru, ùn andaia à risicundà. Passava è vinia in i canneddi, dicendu : « Ùn si strappa l’uva, si cogli ! ». :Fighjulava in i bigonzuli i caspi chì spimpinnavani. Capizzava. Era cuntenti. A vindemia era bedda. D’altrondi, a so uva era di numata in i dintorni. È a soia a vindemia era sempri bedda. :À meziornu si spustava chì a cuddazioni era pronta. Tuttugnunu si trimbava in fantasia, a roba era bona. Tianu di carri vaccina, pasta asciutta. I vindimiadori ùn erani presi in risa. È a vindemia di zi Simonu era corsa. :Dopumeziornu, si calcicava l’uva è pò a ghjenti si ni cunturrava. Ogni parsona si lucinziava cù a so sporta piena in bocca. Ogni faccia ridia. :Zi Simonu salutava cunchjudendu : « À custannu chì veni, sì Diu voli, sì Diu voli ». Bisogna à dilla, Diu avia vulsutu tanti tanti anni. Eccu dinò una puisia corta ricacciata da ''U Labirintu'', ma ricca di sensu chì hè un simbulu putenti di a [[diversità]]. Hè stata scritta u 29 uttrovi di u 1985 ed hè intitulata 'Una scaglia': :''Mancava una scaglia :''Ùn si feci a petra :''Mancava una petra :''Ùn si feci a casa :''Mancava una casa :''Ùn si feci a cità :''Mancava una cità :''Ùn si feci a ghjenti :''Mancava una ghjenti :''Ùn si feci a terra :''Mancava una terra :''Ùn si feci u mondu :''Mancava una scaglia :''Ùn si feci u mondu ==Lessicu== A lingua aduprata da Rinatu Coti in i so opari hè ricchissima. A variità taravesa di a lingua corsa chì hè a soia cumporta mori parolli, sprissioni, dirivati di u bassu latinu. Eccu uni pochi di 'ssi parolli è buccati, utuli par capiscia megliu a so opara: * ''di leva in purleva'': da una generazioni à l'altra * ''aramazzè à ...'': ringraziendu à * ''u branconu'': una branca maiori d'un arburi * ''ancu di grazia'': par furtuna * ''aduchjà'': indulciscia, divintà più dolci * ''intaccà u focu'': accenda u focu * ''à l'abrugata'': à a trabucinata, quand'è u soli tramonta * ''abbadà'': essa attentu à * ''essa in aliconu'': essa in gioa, cuntintissimu (u nomu veni da l'anticu monti grecu [[Aliconu]]) * ''lucinzià si'': dì "à veda ci" == Bibliugrafia == * Rinatu Coti, ''I Nomi di i paesi'', Nucariu, Cismonte è Pumonti Edizione, 1984. * Rinatu Coti, ''U Labirintu'', Nucariu : Cismonte è Pumonti Edizione, 1988. * [http://www.filudamparera.com/pdf/RinatuCoti_Intornu_a_lessezza.pdf] Rinatu Coti, ''Intornu à l'Essezza'', Nucariu, Cismonte È Pumonti Edizione, 1989. * Rinatu Coti, ''In u me filu'', Edizioni Matina latina, 2002. == Da vede dinò == * [[Essezza]]<br> * [[Travisagna]] == Liami == * [http://www.rinatucoti.org/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160115051328/http://www.rinatucoti.org/ |date=2016-01-15 }} U situ di l'autori. * [http://www.dailymotion.com/video/x19b6p6_palisa-avec-rinatu-coti_creation] Rinatu Coti in l'emissioni Palisà d'[[Alta Frequenza]]. {{Scrivanu in lingua corsa}} [[Categoria:Scrivanu in lingua corsa|Coti, Rinatu]] [[Categoria:Littiratura|Coti, Rinatu]] [[Categoria:Biugrafia|Coti, Rinatu]] [[Categoria:Corsu|Coti, Rinatu]] mgl5kdwt36xnno9421z09ululevku8j Pescialfinu 0 1220 402888 349954 2026-06-05T10:10:43Z Fausta Samaritani 15085 402888 wikitext text/x-wiki {{c-supranu}} {{Taxobox_begin | color = pink | name = Pescialfinu}} {{Taxobox_image | image = [[File:Dolphin in water, Boca Raton.jpg|250px|Pescialfinu]] | caption = ''[[Tursiops truncatus]]''}} {{Taxobox_begin_placement | color = pink}} {{Taxobox_regnum_entry | taxon = [[Animalia]]}} {{Taxobox_phylum_entry | taxon = [[Chordata]]}} {{Taxobox_classis_entry | taxon = [[Mammalia]]}} {{Taxobox_ordo_entry | taxon = [[Cetacea]]}} {{Taxobox_familia_entry | taxon = [[Delphinidae]]}} {{Taxobox_end_placement}} {{Taxobox_section_subdivision | color = pink | plural_taxon = [[Genera]]}} {{Taxobox_end}} U '''pescialfinu''' hè un [[mammiferu]] [[mare|marinu]] di a famiglia di i [[Delphinidae]]. ==Da vede dinò== *[[Capodogliu]] *[[Delfinu]] == Ligami esterni == [[Categoria:Delphinidae]] [[Categoria:Fauna di Corsica]] 32tk8devyqnhml1m2b9bm54nrvsxh5w 12 di dicembre 0 1895 402876 400148 2026-06-05T08:14:47Z Fausta Samaritani 15085 /* Morte */ 402876 wikitext text/x-wiki {{decembre}} U '''12 di dicembre''' hè u 346esimu [[ghjornu]] (u 347esimu ghjornu s'è l'annata hè bisesta) di u calendariu gregorianu. == Evenimenti == == Nascite == == Morte == - [[1888]] [[Ascanio Sobrero]] (u [[12 uttrovi]] – u [[26 di dicembre]] di u [[1888]]), [[chimica|chimicu]] talianu.<br> - [[2021]]: [[Vicente Fernández]], cantadore messicanu.<br> == Celebrazione == === Feste === === I Santi === Santa '''Ghjuvanna'''. Santu '''Spiridione'''. '''Ghjuvanna''' si chjamava Jeanne-Françoise Frémiot. Era a figliola di un presidente di u Parlamentu di Burgogna. Hè nata in Dijon in u 1572 è ghjè morta in Moulins u 13 dicembre di u 1641. A' 20 anni, hè stata maritata cù u barone Christophe de Rabutin-Chantal è hà parturitu sei volte. Quattru figlioli anu campatu, trè femine è un maschju chì fù u babbu di Madame de Sévigné. Dopu à ottu anni di matrimoniu, more u maritu. Quattru anni dopu, scontra à San Francescu di Sales chì dirige a so cuscenza è diventa u so più caru amicu. A' 38 anni, cunsigliata da San Francescu, crea a Cungregazione di e Visitandine, un Ordine fattu per visità i poveri ma chì diventa prestu un Ordine di cuntemplative è di sore incaricate di l'educazione di e zitelle. Quand'ella more, à 69 anni, dopu à 31 annu di vita religiosa, e sore di a Visitazione avianu 86 cunventi. Ella hè stata sepolta in Annecy, in a cappella di u primu cunventu accantu à San Francescu di Sales. Etimolugia casate è nomi: Cf à San Ghjuvanni (27 dicemmbre). In Carghjese, a festa patrunale hè quella di Maria Assunta, u 15 agostu, tantu pè u ritu latinu chè pè u ritu grecu, ma u patrone di i Grechi hè Santu Spiridione, un vescu di Trimidonte, in l'isula di Cipru, mortu versu l'annu 374. Issu santu hè unuratu in Carghjese u 12 dicembre, cum'è in tutta a chjesa d'Oriente, allora chì quella d'Occidente u festighjeghja u 14. '''Spiridione''' serebbi statu marturiatu attempu à d'altri veschi. A' tutti li avianu cacciatu l'ochju dirittu è tagliatu u pesciu di a gamba manca. E so osse sò cunservate in Corfù duv'ellu hè u santu patrone di l'isula. Nanzu di esse vescu, Spiridione era un pastore pecuraiu. Contanu chì, una notte, avianu pruvatu à arruballi a so banda di l'animali, ma ùn a ci fecenu chì e so pecure ùn si muvianu. A' u fà di u ghjornu, Spiridione scuntrò i ladri è li dete un castratu dicendu ch'ella era cusì facile di dumandà è micca di arrubà.[https://adecec.net/adecec/santi/12-dicembre.php] == In Corsica == == Ligami == * [http://adecec.net/almanaccu2006.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060422085036/http://adecec.net/almanaccu2006.pdf |date=2006-04-22 }} L'almanaccu 2006 di l'[[Adecec]]] {{mesi}} [[Categoria:Ghjornu di l'annu]] [[Categoria:Decembre]] [[Categoria:Dicembri]] i5ubvno137b8i52lj3ulwr95j9w84fj U Grussetu 0 2647 402860 344721 2026-06-05T06:23:28Z Fausta Samaritani 15085 /* Da veda dinò */ 402860 wikitext text/x-wiki '''Grussetu è a Prugna''' hè una [[cumuna]] di u [[dipartimentu]] di a [[Corsica]] suttana. {{cumuna|cumuna=Grussetu è a Prugna | statu=[[Francia]] | rigioni=[[Corsica]] | dipartimentu=[[Corsica suttana]] | circundariu= | cantonu= | insee=[[2A130]] | cp=[[20128]] | merri= | intercomm= | longitudina= | latitudina= | alt= | superficia= | pop=[[2152]] | dinsità= }} [[Image:Porticcio.JPG|thumb|350 px|none|Stazione balneare di Purticciu, vista da u mare]] == Giugrafia == == Storia == == Munimenti == * a [[Torra di Capiteddu]] == Merri == == Rifarenzi == == Liami == == Da veda dinò == * [[Vignali (Grussetu è a Prugna)|Vignali]] * [[A Prugna]] * a [[Torra di Capiteddu]] * a [[Bocca di San Ghjorghju]] * [[Purtichju]] {{Cumuna di Corsica Suttana}} [[Categoria:Cumuna di Corsica suttana]] [[Categoria:Cumuna di Corsica]] o93jtgszog991mzv325id0py3ty4tb7 Vivariu 0 2946 402871 347767 2026-06-05T07:56:10Z Fausta Samaritani 15085 /* Da vede dinò */ 402871 wikitext text/x-wiki '''Vivariu ''' hè una [[cumuna]] di u [[dipartimentu]] di a [[Corsica]] suprana. {{cumuna suprana|cumuna=Vivariu [[Image:Vivariu.jpg|300 px]] | statu=Francia | regione=Corsica | dipartimentu=Corsica suprana | circundariu= | cantone= | insee=202354 | cp=20219 | merre= | intercomunalità= | longitudine= | latitudine= | altitudine= | superficia= | populazione=493 | densità= }} == Geografia == == Storia == ==Linguistica== === Sopranomi === Uni pochi di sopranomi di Vivariu sò: Agnellone, Anton Bombu, Bullore, Biancone, Cagnone, Capi grisgiu, Capi rossu, Ferrinacciu, Funtanellu, Merlatu, Martin di le donne, Murone, Magone, Muscatu, Manella, Alizia, Nigninu, Pecurone, Pecca Botta, Piantolu, Pinerolu, Pillaccia, Pilone, Prefettu, Petru Pistellu, Pitittu, Pitittolu, Petru U Boia, Pinnutu, Pichjone, Frigiulone, Runchjinu, Zuccone. == Merri == == Referenze == * ''U Muntese'', Maghju-Ghjungnu, 1970 ==Da vede dinò== *[[Anzianu ponte di U Vechju]] *[[U Zitellu selvaticu di Vivariu (lighjenda)]] == Ligami == * [http://co.wikibooks.org/wiki/Sopranomi_di_Corsica Sopranomi di Corsica ] {{cumuna di Corsica Suprana}} [[Categoria:Cumuna di Corsica suprana]] [[Categoria:Cumuna di Corsica]] 61szno56gciwxoshboejrd9e564hepu Delfinu 0 3036 402887 394338 2026-06-05T10:06:04Z Fausta Samaritani 15085 402887 wikitext text/x-wiki {{Taxobox_begin | color = pink | name = Delfinu}}<br /> {{Taxobox_image | image = [[File:Tursiops truncatus 01.jpg|280px|Tursiope truncatu]] | caption = Tursiope truncatu}} {{Taxobox_begin_placement | color = pink}} {{Taxobox_regnum_entry | taxon = [[Animalia]]}} {{Taxobox_phylum_entry | taxon = [[Chordata]]}} {{Taxobox_classis_entry | taxon = [[Mammalia]]}} {{Taxobox_ordo_entry | taxon = [[Cetacea]]}} {{Taxobox_familia_entry | taxon = [[Delphinidae]]}} {{Taxobox_end_placement}} {{Taxobox_image |image = [[File:Dingle fungi.ogv|280px]] |caption = Un pescialfinu franchendu l'onde di u mare }} {{Taxobox_end}} I '''delfini''' sò [[odontoceti]], [[mammiferi]] aquatici imparintati incù e [[balena|balene]] è e [[focena|focene]]. U nome di delfinu si riferisce in particulare à l'appartenenza à a famiglia di i [[Delphinidae|Delfinidi]] (delfini oceanici) o di i [[Platanistidae|Platanistidi]] (delfini d'aqua dolce), ma di e volte issu nome hè utilizatu per riferì si di manera specifica à parechje spezie chì sò più cunnisciute, com'è u [[Tursiops truncatus|tursiope]] è u [[Delphinus delphis|delfinu cumunu]]. == [[Anatomia]] di u delfinu == I delfini hanu un corpu affusulatu, particularmente adattatu per nutà di manera veloce. A [[testa]] contene un organu specificu è voluminosu, utilizatu per l'[[ecolocazione]]. In molte [[spezie]] e [[mandibule]] sò elongate è formanu un beccu distintivu; per certe specie com'è u tursiope a bocca face una curva cù una spressione simile à un sorrisu permanente. In molte spezie i denti ponu esse moltu numerosi (finu à 250). U [[cerbellu]] di u delfinu hè largu è possede una corteccia molta strutturata. A colorazione di basa consiste in gradazione di [[grisgiu]] cù u latu ventrale [[biancu]], spessu combinatu incù linie è tacche incù tonalità differenti. == Nutrizione di u delfinu == I delfini sò predatori è caccigheghjanu e so prede incù velocità. A dentitura hè adattata à l'animali chì caccigheghjanu: spezie incù molti denti sò associati incù una dieta prevalentemente di [[pesci]], invece becchi più corti è [[denti]] menu numerosi sò associati incù a caccia di i [[cefalopodi]]. Uni pochi di delfini catturanu ancu i [[crustacei]]. ==Da vede dinò== *[[Capodogliu]] *[[Pescialfinu]] == Ligami esterni == {{c-supranu}} [[Categoria:Delphinidae]] b9j03k5a9pb8tjeonwejil1qurd7kt0 Orsu 0 3042 402848 370139 2026-06-04T20:57:43Z Fausta Samaritani 15085 fix, link categoria 402848 wikitext text/x-wiki {{Taxobox_begin | color=pink | name=Orsu}} {{Taxobox_image | image = [[Image:Kodiak_Brown_Bear.jpg|200px]] | caption = Orsu}} {{Taxobox_begin_placement | color = pink}} {{Taxobox_regnum_entry | taxon = [[Animalia]]}} {{Taxobox_phylum_entry | taxon = [[Chordata]]}} {{Taxobox_classis_entry | taxon = [[Mammalia]]}} {{Taxobox_ordo_entry | taxon = [[Carnivora]]}} {{Taxobox_familia_entry | taxon = [[Ursidae]]}}<br/> {{Taxobox authority | author = [[Johann Fischer von Waldheim|G. Fischer de Waldheim]] | date = [[1817]]}} {{Taxobox_end_placement}} {{Taxobox_section_subdivision | color = pink | plural_taxon = Genera}} ''[[Ailuropoda]]''<br /> ''[[Ursus (biology)|Ursus]]''<br /> ''[[Tremarctos]]''<br /> ''[[Arctodus]]'' (spintu) {{Taxobox_end}} L''''Orsu''' hè un mammiferu di a famiglia di i [[Ursidae]]. [[Categoria:Ursidae]] 2k1pg74xmzclnf0wmmkmln159j8e0ha 402849 402848 2026-06-04T21:15:00Z Fausta Samaritani 15085 fix, link, categuria 402849 wikitext text/x-wiki {{Taxobox_begin | color=pink | name=Orsu}} {{Taxobox_image | image = [[Image:Kodiak_Brown_Bear.jpg|200px]] | caption = Orsu}} {{Taxobox_begin_placement | color = pink}} {{Taxobox_regnum_entry | taxon = [[Animalia]]}} {{Taxobox_phylum_entry | taxon = [[Chordata]]}} {{Taxobox_classis_entry | taxon = [[Mammalia]]}} {{Taxobox_ordo_entry | taxon = [[Carnivora]]}} {{Taxobox_familia_entry | taxon = [[Ursidae]]}}<br/> {{Taxobox authority | author = [[Johann Fischer von Waldheim|G. Fischer de Waldheim]] | date = [[1817]]}} {{Taxobox_end_placement}} {{Taxobox_section_subdivision | color = pink | plural_taxon = Genera}} ''[[Ailuropoda]]''<br /> ''[[Ursus (biology)|Ursus]]''<br /> ''[[Tremarctos]]''<br /> ''[[Arctodus]]'' (spintu) {{Taxobox_end}} L''''Orsu''' (famiglia di i [[Ursidae]]) hè un mmmiferu. === Listinu di Ursidae === [[Categoria:Ursidae]] paorkkrwm7lat24qxak9midb9onzz8y Lutra 0 3044 402846 348969 2026-06-04T20:41:39Z Fausta Samaritani 15085 402846 wikitext text/x-wiki {{c-supranu}} {{Taxobox_begin | color = pink | name = Lutra europea}} {{Taxobox_image | image = [[Image:Fischotter%2C_Lutra_Lutra.JPG|250px|European otter]] | caption = Lutra europea}} {{Taxobox_begin_placement | color = pink}} {{Taxobox_regnum_entry | taxon = [[Animal]]ia}} {{Taxobox_phylum_entry | taxon = [[Chordata]]}} {{Taxobox_classis_entry | taxon = [[Mammal]]ia}} {{Taxobox_ordo_entry | taxon = [[Carnivora]]}} {{Taxobox_familia_entry | taxon = [[Mustelidae]]}} {{Taxobox_subfamilia_entry | taxon = [[Lutrinae]]}} {{Taxobox genus entry | taxon = [[Lutra]]}} {{Taxobox species entry | taxon = '''''L. lutra''''' }} {{Taxobox_end_placement}} {{Taxobox_section_subdivision | color = pink | plural_taxon = Nomu binom.}} ''Lutra lutra'' <br /> <small>([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[1758]])</small> {{Taxobox_end}} A '''lutra''' hè un mammiferu di a subfamiglia di e [[Lutrinae]] (sottufamiglia di carnivori) di a famiglia di e [[Mustelidae]]. Esistenu 13 spezie di lutre, suddivise in 6 ghjenari, incù un'area di distribuzione guasi glubale. [[categoria:Mustelidae]] jxfg7klffkz68iykdjgsl4z9ut35uug R 0 3474 402824 370411 2026-06-04T15:36:03Z Fausta Samaritani 15085 file 402824 wikitext text/x-wiki '''R''' hè a diciottesima lettera di l'alfabetu [[Lingua latina|latinu]]. Hè una consonante. {{Modellu alfabetu latinu|titulu|image=[[File:Latin_R.png|50px]]}} == Linguistica == [[File:Lorenzi Poggi R.jpg|thumb|200px|left||Lorenzo Lorenzi ([[1772]]-[[1850]]), ''Alfabeto di lettere iniziali inventate e delineate da Mauro Poggi'']] == Referenze == == Ligami == [[Categoria:Alfabetu latinu]] og9pn0av1s0pvi9vrp7wm4bouz1wesc Capra 0 3663 402899 401946 2026-06-05T10:59:09Z Fausta Samaritani 15085 402899 wikitext text/x-wiki {{Taxobox_begin | color = pink | name = Capra}}<br/>{{StatusVulnerable}} {{Taxobox_image | image = [[Image:Goat.jpg|220px|Capra]] | caption = }} {{Taxobox_begin_placement | color = pink}} {{Taxobox_regnum_entry | taxon = [[Animalia]]}} {{Taxobox_phylum_entry | taxon = [[Chordata]]}} {{Taxobox_classis_entry | taxon = [[Mammalia]]}} {{Taxobox_ordo_entry | taxon = [[Artiodactyla]]}} {{Taxobox_familia_entry | taxon = [[Bovidae]]}} {{Taxobox_genus_entry | taxon = '''''[[Capra]]'''''}} {{Taxobox_species_entry | taxon = '''''Capra aegagrus'''''}} {{Taxobox_end_placement}} {{Taxobox_section_binomial_simple | color = pink | binomial_name = Capra aegagrus}} {{Taxobox_end}} A '''capra''' hè un [[mammiferu]] chì faci parti di u [[genaru]] '''''Capra''''', chì cumprendi novi spezii. == Spezii è sottuspezii == {| border="1" | [[Image:Gorges du Verdon Goat-Rove-black 0253.jpg|120px]] || ''Capra aegagrus'' || [[Capra salvatica]] |- bgcolor="#CCCCCC" | [[Image:Goat face.jpg|120px]] || ''Capra aegagrus hircus'' || [[Capra domestica]] |- bgcolor="#CCCCCC" | [[Image:Kri kri.jpg|120px]] || ''Capra aegagrus creticus'' || [[Capra di Creta]] |- | || ''Capra caucasia'' || |- | || ''Capra cylindricornis'' || |- | || ''Capra hircus'' || [[Capra di u Cashmiru]] |- | || ''Capra falconeri'' || |- bgcolor="#CCCCCC" | || ''Capra falconeri heptneri'' || |- bgcolor="#CCCCCC" | || ''Capra falconeri chialtanensis'' || |- bgcolor="#CCCCCC" | || ''Capra falconeri megaceros'' || |- bgcolor="#CCCCCC" | || ''Capra falconeri jerdoni'' || |- | [[Image:Steinbock ibex 2.JPG|120px]] || ''Capra alpina'' |- bgcolor="#CCCCCC" | || ''Capra ibex ibex'' || |- bgcolor="#CCCCCC" | || ''Capra ibex nubiana'' || [[Capra nubiana]] |- bgcolor="#CCCCCC" | || ''Capra ibex sibirica'' || [[Capra asiatica]], o ''Capra sibirica'' |- | || ''Capra pyrenaica'' || [[Capra spagnola]] |- bgcolor="#CCCCCC" | || ''Capra pyrenaica pyrenaica'' || [[Capra pireniana]]; |- bgcolor="#CCCCCC" | || ''Capra pyrenaica lusitanica'' || [[Capra purtughesa]]; |- | || ''Capra walie'' || |} ==Gallaria== <gallery> Image:Gorge_du_Verdon_Goat_0254.jpg| Image:Brown female goat.jpg| Image:Domestic goats high up in the mountains of the Great Dividing Range, in East Gippsland, Victoria, Australia.jpg|Capri domestici in i muntagni </gallery> == Citazioni == Accadi chì a capra fussi mintuvata in a cultura è in a litteratura corsa. Par esempiu: * in i sprissioni: ''Parè una capra [[cocia]]'' * ''par un puntu, Martinu persi i capri'' ==Rifarenzi== * Ettori, Farrandu, ''Antulugia di i sprissioni corsi - Anthologie des expressions corses'', Parighji: Rivages, 1984 == Da vede dinò == * [[Murina]] [[Categoria:Bovidae]] g3qdbr16rxdq5vhikrgo867ntdk0fjb Informatica 0 5747 402821 398988 2026-06-04T15:15:45Z Fausta Samaritani 15085 fix 402821 wikitext text/x-wiki [[File:Desktop computer clipart - Yellow theme.svg|right|200px]] <!-- ****************************** ALTU DI U PURTONI ****************************** --> <div> <span style="color:#ff3300;">Benvinuti annant'à u purtoni Informatica di Wikipedia. Truvareti nant'à 'ssa pagina, ligami è articuli in raportu incù l'informatica </span> </font> </div> == Storia == Quandu si parla d'informatica, si pensa spessu à un ordinatori. Inveci, l'informatica esisti dipò parechji tempi. Hè soprattuttu, un mettudu tecnicu pà migliurà u calculu. Sò vinuti dopu, i mettudi di manipulazioni di dati senza calculi, è a ricerca di l'intelligenza artificiali. == Sistemi di sfruttamentu == Un sistemu di sfruttamentu hè un prugrammu di chì un ordinatoru hà bisognu pè funzionà. Senza sistemu di sfruttamentu, un ordinatoru ùn pò micca funzionà. Sò numerosi sistemi di sfruttamentu. U più celebre hè [[Windows]], di [[Microsoft]], ma sò dinò altri sistemi, cum'è [[MacOS]] o [[Linux]] chì ponu marchjà sopr'à ordinatori ricenti. == Lingue di prugrammazione == Una lingua di prugrammazione hè un codice chì conta à l'ordinatore ciò chì deve fà. Lista di e lingue di prugrammazione maiò:<br> {{div col|2}} - [[C (linguagiu di prugrammazione)|C]]<br> - [[C++]]<br> - [[Java]]<br> - [[HTML]]<br> - [[PHP]]<br> - [[ASP]]<br> - [[Python]]<br> - [[Perl]]<br> - [[BASIC]]<br> {{div col end}} == Imprese celebre == {{div col|2}} - [[Apple, Inc.|Apple]]<br> - [[Commodore]]<br> - [[Intel]]<br> - [[Microsoft]]<br> - [[IBM]]<br> - [[Google]]<br> - [[Yahoo]]<br> {{div col end}} == Ghjuchi populari == * [http://www.freddygiochi.com/ FNAF] == In Corsica == - In l'[[Università di Corsica]] (in Corti) l'informatica hè imparata da i studienti:<br> -- da a FST (Licenza è Master ISI),<br> -- da l'IUT (DUT SRC è Licenza Pruf.).<br> - Ci sò parechje imprese corse chì facenu prugrammi o siti annantu à l'internet.<br> == Da vede dinò == - [[Trasferimentu di dati]]<br> [[Categoria:Informatica]] qbs4kvuk03e4athdmbwgtvsz8bzv6vk Isula Lavezzu 0 6913 402838 370945 2026-06-04T17:55:24Z Fausta Samaritani 15085 file 402838 wikitext text/x-wiki [[Image:Lavezzu_1.JPG|thumb|250px|right|L'isula Lavezzu]] [[File:Lavezzi seas - panoramio.jpg|thumb|250px|right|L'isula Lavezzu]] L''''[[Isula Lavezzu]]''' hè una [[isula]] di [[Corsica]]. == Rifarenzi == == Liami == {{Isulotti di Corsica}} [[Categoria:Isulotti di Corsica]] bvwkbw66capquccrhxi65y0c631r646 Capodogliu 0 7143 402885 371009 2026-06-05T09:59:13Z Fausta Samaritani 15085 402885 wikitext text/x-wiki {{Taxobox_begin | color = pink| name = Capodogliu}}<br />{{}} {{Taxobox_image | image = [[]] | caption = Capodogliu}} {{Taxobox_begin_placement | color = pink}} {{Taxobox_regnum_entry | taxon = [[Animalia]]}} {{Taxobox_phylum_entry | taxon = [[Chordate|Chordata]]}} {{Taxobox_classis_entry | taxon = [[Mammalia]]}} {{Taxobox_ordo_entry | taxon = [[Cetacea]]}} {{Taxobox_familia_entry | taxon = [[Physeteridae]]}} {{Taxobox_genus_entry | taxon = '' [[Physeter]]''}} {{Taxobox_species_entry | taxon = ''[[Physeter macrocephalus]]''}} {{Taxobox_subspecies_entry | taxon = }} {{Taxobox_end_placement}} {{Taxobox_section_trinomial | color = pink | trinomial_name = Physeter macrocephalus| author = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]] | date = [[1758]]}} {{Taxobox_end}} I '''capodogli''' sò [[odontoceti]], [[mammiferi]] [[acqua|aquatici]], imparintati incù u [[delfini|delfinu]] è u [[beluga]]. === Citazioni === == Rifarenzi == ==Da vede dinò== *[[Delfinu]] *[[Pescialfinu]] == Liami == {{c-supranu}} [[Categoria:Physeteridae]] fzwh6lgpp5zzyap4l71p4qb6fxkndmu 402886 402885 2026-06-05T10:03:46Z Fausta Samaritani 15085 402886 wikitext text/x-wiki {{Taxobox_begin | color = pink| name = Capodogliu}}<br /> {{Taxobox_image | image = [[File:0b4a8510 by vitaly sokol-dbw9sol.jpg|250px]] | caption = Capodogliu}} {{Taxobox_begin_placement | color = pink}} {{Taxobox_regnum_entry | taxon = [[Animalia]]}} {{Taxobox_phylum_entry | taxon = [[Chordate|Chordata]]}} {{Taxobox_classis_entry | taxon = [[Mammalia]]}} {{Taxobox_ordo_entry | taxon = [[Cetacea]]}} {{Taxobox_familia_entry | taxon = [[Physeteridae]]}} {{Taxobox_genus_entry | taxon = '' [[Physeter]]''}} {{Taxobox_species_entry | taxon = ''[[Physeter macrocephalus]]''}} {{Taxobox_subspecies_entry | taxon = }} {{Taxobox_end_placement}} {{Taxobox_section_trinomial | color = pink | trinomial_name = Physeter macrocephalus| author = [[Linnaeus]] | date = [[1758]]}} {{Taxobox_end}} I '''capodogli''' sò [[odontoceti]], [[mammiferi]] [[acqua|aquatici]], imparintati incù u [[delfini|delfinu]] è u [[beluga]]. === Citazioni === == Rifarenzi == ==Da vede dinò== *[[Delfinu]] *[[Pescialfinu]] == Liami == {{c-supranu}} [[Categoria:Physeteridae]] itnoipydfzvczayviojurg3zg58lsrz Lisitea 0 7196 402839 371035 2026-06-04T17:58:13Z Fausta Samaritani 15085 file, fix 402839 wikitext text/x-wiki [[File:Lysithea-WISE.gif|thumb|200px|right|Lisitea]] '''Lisitea''' hè un [[satellitu]] di a [[Ghjove]], scupertu in u [[1938]] (scupritore: [[S. B. Nicholson]]). == Discrizzioni == Lisitea ùn pussedi micca atmosfera. == Liami == {{Satelliti di Ghjove}} [[Categoria:Astrunumia]] 19kode1wlueb4m1m9f19zakpe8oxgfc Barberino di Mugello 0 7499 402837 374501 2026-06-04T17:52:20Z Fausta Samaritani 15085 fix 402837 wikitext text/x-wiki [[Image:Mugello 1.jpg|thumb|280px|right|Barberino di Mugello, panorama]] '''Barberino di Mugello''' hè una cumuna [[Toscana|tuscana]] di a [[pruvincia di Firenze]]. == Storia == == Giugrafia == == Monumenti == == Demugrafia == Teni 9.515 abitanti. == Rifarenzi == == Liami == [[Categoria:Cumuna di Toscana]] lzl4c1rjwx9jcvh3xv35nom43nk950b Eintracht Frankfurt 0 10528 402818 401605 2026-06-04T14:45:07Z -Lemmy- 9308 402818 wikitext text/x-wiki {{Football club infobox | nomeclub = SGE | immagine = | nomecompletu = Eintracht Frankfurt | nickname = ''SGE'', ''Die Adler'' ("L'àcule"), ''Die Diva vom Main'' ("A Diva di u Menu") | fundatu = [[1899]] | stadiu = [[Deutsche Bank Park]] | capacità = 59,500 | presidente = [[Mathias Beck]] | allinatori = [[Adi Hütter]]| leca = [[Bundesliga]] | stagione = 2025/26 | pusizione = Bundesliga, 8:u | | pattern_la1 = _frankfurt2526h | pattern_b1 = _frankfurt2526h | pattern_ra1 = _frankfurt2526h | pattern_sh1 = _frankfurt2526h | pattern_so1 = _frankfurt2526hl | leftarm1 = 000000 | body1 = 000000 | rightarm1 = 000000 | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _frankfurt2526a | pattern_b2 = _frankfurt2526a | pattern_ra2 = _frankfurt2526a | pattern_sh2 = _frankfurt2526a | pattern_so2 = _adidasblack2l | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_la3 = _frankfurt2526t | pattern_b3 = _frankfurt2526t | pattern_ra3 = _frankfurt2526t | pattern_sh3 = _frankfurt2526t | pattern_so3 = _adidaswhitel | leftarm3 = 7c85a4 | body3 = 7c85a4 | rightarm3 = 7c85a4 | shorts3 = 7c85a4 | socks3 = 7c85a4 shirtsupplier=[[Adidas]] | shirtsponsors=[[Indeed]] (home)<br />[[Indeed]] (away) }} L''''Eintracht Frankfurt''' ([[Lingua tedesca|tedescu]] per ''Cuncòrdia Francuforte''; dinuminazione tradiziunale: '''Sportgemeinde Eintracht''' o cortu '''SGE''', significheghja ''Cumunità di sportu Cuncòrdia'' oppuru ''Cullettività spurtiva Cuncòrdia'') hè un club di [[sport]] é di [[pallò]] di [[Francuforte nant'à u Menu]]. Hè statu fundatu u [[8 di marzu]] [[1899]]. == Storia == [[File:Frankfurter FC Viktoria 1899.jpg|miniatura|300px|left|A prima squadra di lu Frankfurter FC Victoria di lu [[1899]] chi era l'orìgine di lu club oghjincu]] [[File:Spielszene Karlsruher FV gegen Eintracht Frankfurt in der Oberliga Sued.jpg|miniatura|300px|center|Ghjucata di pallò frà Karlsruher FV é Eintracht Frankfurt, [[1946]]]] [[File:FC Salzburg gegen SG Eintracht Frankfurt (28. Februar 2020 EL Sechzehntelfinale Rückspiel) 46.jpg|miniatura|300px|right|A squadra di ghjucadori di Francuforte innanzu ad una partita contr'à FC [[Salisburgu|Salzburg]], [[2020]]]] U [[18 di maghju]] di u [[2022]], u club hà pussutu guadagnà pà a siconda volta, dopu à l'annu [[1980]], a ''Coppa UEFA''. == Ghjucadori attuali (2025-2026) == * 2. [[File:flag of Germany.svg|20px|Germania]] [[Elias Baum]] * 3. [[File:flag of Belgium.svg|20px|Belghju]] [[Arthur Theate]] * 4. [[File:flag of Germany.svg|20px|Germania]] [[Robin Koch]] * 5. [[File:flag of Switzerland.svg|20px|Sguìzzera]] [[Aurèle Amenda]] * 6. [[File:flag of Denmark.svg|20px|Danimarca]] [[Oscar Højlund]] * 7. [[File:flag of Germany.svg|20px|Germania]] [[Ansgar Knauff]] * 8. [[File:flag of Algeria.svg|20px|Algeria]] [[Farès Chaïbi]] * 9. [[File:flag of Germany.svg|20px|Germania]] [[Jonathan Burkardt]] * 11. [[File:flag of Germany.svg|20px|Germania]] [[Younes Ebnoutalib]] * 13. [[File:flag of Denmark.svg|20px|Danimarca]] [[Rasmus Kristensen]] * 15. [[File:flag of Tunisia.svg|20px|Tunisia]] [[Ellyes Skhiri]] * 16. [[File:flag of Sweden.svg|20px|Svezia]] [[Hugo Larsson]] * 18. [[File:flag of Germany.svg|20px|Germania]] [[Mahmoud Dahoud]] * 19. [[File:flag of France.svg|20px|Francia]] [[Jean-Mattéo Bahoya]] * 20. [[File:flag of Japan.svg|20px|Giappone]] [[Ritsu Doan]] * 21. [[File:flag of Germany.svg|20px|Germania]] [[Nathaniel Brown]] * 22. [[File:flag of the United States.svg|20px|Stati Uniti d'America]] [[Timothy Chandler]] * 23. [[File:flag of Germany.svg|20px|Germania]] [[Michael Zetterer]] (guardianu) * 25. [[File:flag of France.svg|20px|Francia]] [[Arnaud Kalimuendo]] * 26. [[File:flag of Japan.svg|20px|Giappone]] [[Keita Kosugi]] * 27. [[File:flag of Germany.svg|20px|Germania]] [[Mario Götze]] * 29. [[File:flag of Morocco.svg|20px|Maroccu]] [[Ayoube Amaimouni]] * 30. [[File:flag of Belgium.svg|20px|Belghju]] [[Michy Batshuayi]] * 31. [[File:flag of Sweden.svg|20px|Svezia]] [[Love Arrhov]] * 32. [[File:flag of Germany.svg|20px|Germania]] [[Jessic Ngankam]] * 33. [[File:flag of Germany.svg|20px|Germania]] [[Jens Grahl]] (guardianu) * 34. [[File:flag of Germany.svg|20px|Germania]] [[Nnamdi Collins]] * 37. [[File:flag of Germany.svg|20px|Germania]] [[Jeremiaha Maluze]] * 38. [[File:flag of Germany.svg|20px|Germania]] [[Ebu Bekir Is]] * 39. [[File:flag of Germany.svg|20px|Germania]] [[Amil Šiljević]] (guardianu) * 40. [[File:flag of Brazil.svg|20px|Brasile]] [[Kauã Santos]] (guardianu) * 41. [[File:flag of Mali.svg|20px|Mali]] [[Fousseny Doumbia]] * 42. [[File:flag of Turkey.svg|20px|Turchia]] [[Can Uzun]] * 44. [[File:flag of Ecuador.svg|20px|Ecuador]] [[Davis Bautista]] * 45. [[File:flag of United States.svg|20px|Stati Uniti d'America]] [[Marvin Dills]] * 48. [[File:flag of Spain.svg|20px|Spagna]] [[Junior Awusi]] * 49. [[File:flag of Spain.svg|20px|Spagna]] [[Derek Boakye Osei]] * 50. [[File:flag of Germany.svg|20px|Germania]] [[Alessandro Gaul Souza]] * 53. [[File:flag of Germany.svg|20px|Germania]] [[Alexander Staff]] <!-- * ?. [[File:flag of France.svg|20px|Francia]] [[Éric Junior Dina Ebimbe]] * ?. [[File:flag of Hungary.svg|20px|Ungheria]] [[Noah Fenyő]] * ?. [[File:flag of Germany.svg|20px|Germania]] [[Noel Futkeu]] * ?. [[File:flag of Hungary.svg|20px|Ungheria]] [[Krisztián Lisztes]] * ?. [[File:flag of France.svg|20px|Francia]] [[Niels Nkounkou]] * ?. [[File:flag of Croatia.svg|20px|Croazia]] [[Hrvoje Smolčić]] * ?. [[File:flag of Albania.svg|20px|Albania]] [[Simon Simoni]] (guardianu) * ?. [[File:flag of France.svg|20px|Francia]] [[Elye Wahi]] On loan until 1 July 2026 --> == Da vede dinù == * [[Pallò]] * [[Francuforte nant'à u Menu|Francuforte]] == Liami == * [http://www.eintracht.de Situ ufficiale] * [http://www.sge4ever.de/ SGE4ever] * [http://www.uf97.de Ultras Frankfurt] [[Categoria:Pallò]] [[Categoria:Germania]] hlm2fmm1p42j1o4lt4xnia7kbo2yokw Purtichju 0 11569 402859 387593 2026-06-05T06:22:43Z Fausta Samaritani 15085 fix 402859 wikitext text/x-wiki '''Purtichju''' ò '''Portichju''' hè una zona balneare chì si trova sopra a Rive sud in u [[golfu d'Aiacciu]]. Simu à 17 km da [[Aiacciu]]. Face parte di a cumuna di [[U Grussetu]] (paese di muntagna à l'incrociu di u stradone di [[Bonifaziu]]. == Discrizzioni == Ci sò parechji spittaculi è attività durente l'annu cum'è u circu, e feste d'estate, u Karting. Ci sò altri assai risturanti propriu pè i turisti. Ogni annu u [[14 di lugliu]] è u [[15 agostu]] ci hè u focu d'artifiziu.<br> Purtichju accoglie assai turisti d'estate. E piaghje di a costa sò assai belle, cum'è a piaghja di "Mare è sole" di "u Ruppione", Purtigliolu è tante altre.<br> Pudemu truvà dinù una natura splendida. Cullendu versu e cime avemu una vista annantu àu u golfu Aiaccinu sanu è ancu da l'altra parte in u [[golfu di Valincu]]. Ci hè vicinissima àl'agglumerazione a [[torra di Capiteddu]], (torra custruita da i [[Genuva|Genuvesi]]).<br> U codice postale hè 20166.<br> == Giugrafia == Pè andà in Aiacciu si pò piglià a vittrua o u batellu, i mezi di traportu sò assai scarsi, ma u paisaghju offre parechje bellissime cose da vede assolutamente. == Monumenti == == Demugrafia == Pudemu cuntà circa 2 152 abitanti dentru a cumuna, sicondu i dati di [[INSEE]]. == Rifarenzi == == Liami == [[Categoria:Corsica]] dtyg9ad5cvlyj1aafk1y4hk7wzy79yh 402861 402859 2026-06-05T06:27:16Z Fausta Samaritani 15085 file, fix 402861 wikitext text/x-wiki [[File:Royal Clipper at Porticcio.jpg|thumb|250px|right|Royal Clipper à Porticcio]] '''Purtichju''' ò '''Portichju''' (in taliano: ''Porticcio'') hè una zona balneare chì si trova sopra a Rive sud in u [[Golfu d'Aiacciu]]. Face parte di a cumuna di [[U Grussetu]] (paese di muntagna à l'incrociu di u stradone di [[Bonifaziu]]. == Discrizzioni == Ci sò parechji spittaculi è attività durente l'annu cum'è u circu, e feste d'estate, u Karting. Ci sò altri assai risturanti propriu pè i turisti. Ogni annu u [[14 di lugliu]] è u [[15 agostu]] ci hè u focu d'artifiziu.<br> Purtichju accoglie assai turisti d'estate. E piaghje di a costa sò assai belle, cum'è a piaghja di "Mare è sole" di "u Ruppione", Purtigliolu è tante altre.<br> Pudemu truvà dinù una natura splendida. Cullendu versu e cime avemu una vista annantu àu u golfu Aiaccinu sanu è ancu da l'altra parte in u [[golfu di Valincu]]. Ci hè vicinissima àl'agglumerazione a [[torra di Capiteddu]], (torra custruita da i [[Genuva|Genuvesi]]).<br> U codice postale hè 20166.<br> == Giugrafia == Simu à 17 km da [[Aiacciu]]. Pè andà in Aiacciu si pò piglià a vittrua o u batellu, i mezi di traportu sò assai scarsi, ma u paisaghju offre parechje bellissime cose da vede assolutamente. == Monumenti == == Demugrafia == Pudemu cuntà circa 2 152 abitanti dentru a cumuna, sicondu i dati di [[INSEE]]. == Rifarenzi == == Liami == [[Categoria:Corsica]] 8jwu32xklxqvvboqai49k4gq549pi09 402862 402861 2026-06-05T06:31:37Z Fausta Samaritani 15085 402862 wikitext text/x-wiki [[File:Royal Clipper at Porticcio.jpg|thumb|250px|right|Royal Clipper à Porticcio]] '''Purtichju''' ò '''Portichju''' (in taliano: ''Porticcio'') hè una zona balneare chì si trova sopra a Rive sud in u [[Golfu d'Aiacciu]]. Face parte di a cumuna di [[U Grussetu]] è hè un paese di muntagna, à l'incrociu di u stradone di [[Bonifaziu]]. == Discrizzioni == Ci sò parechji spittaculi è attività durente l'annu cum'è u circu, e feste d'estate, u Karting. Ci sò altri assai risturanti propriu pè i turisti. Ogni annu u [[14 di lugliu]] è u [[15 agostu]] ci hè u focu d'artifiziu.<br> Purtichju accoglie assai turisti d'estate. E piaghje di a costa sò assai belle, cum'è a piaghja di "Mare è sole" di "u Ruppione", Purtigliolu è tante altre.<br> Pudemu truvà dinù una natura splendida. Cullendu versu e cime avemu una vista annantu àu u golfu Aiaccinu sanu è ancu da l'altra parte in u [[golfu di Valincu]]. Ci hè vicinissima àl'agglumerazione a [[torra di Capiteddu]], (torra custruita da i [[Genuva|Genuvesi]]).<br> U codice postale hè 20166.<br> == Giugrafia == Simu à 17 km da [[Aiacciu]]. Pè andà in Aiacciu si pò piglià a vittrua o u batellu, i mezi di traportu sò assai scarsi, ma u paisaghju offre parechje bellissime cose da vede assolutamente. == Monumenti == == Demugrafia == Pudemu cuntà circa 2 152 abitanti dentru a cumuna, sicondu i dati di [[INSEE]]. == Rifarenzi == == Liami == [[Categoria:Corsica]] 563yg97bje70xfadog4gtwuuvv6ths7 Ustersbach 0 12023 402874 401163 2026-06-05T08:11:24Z Fausta Samaritani 15085 402874 wikitext text/x-wiki {| align="right" border="0" rules="all" width="300px" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #999; border-right-width: 2px; border-bottom-width: 2px; background-color: #f3fff3" ! colspan="2" style="background-color: #ddffdd" |<span style="font-size:large;"> '''Ustersbach'''</span> |- |colspan="2" align="center" bgcolor="#FFFFFF" style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right: solid 1px #808080; " | [[image:Wappen_Ustersbach.JPG|50px|]] [[File:Dinkelscherben sö - Ustersbach v NW.jpg|300px|]] |- | valign="top"| [[Statu]] || align="center" | [[Germania]] |- | valign="top"| [[Codice pustale]] || align="center" | 86514 |- | valign="top"| [[Longitudine]] || style="text-align: center" | 10° 39' E |- | valign="top"| [[Latitudine]] || style="text-align: center" | 48° 19' N |- | valign="top"| [[Superficia]] || align="center" | 11,14 ettari |- | valign="top"| [[Populazione]] || align="center" | 1177 (2007) |- | [[Densità]] || align="center" | 106 ab./km² |} '''Ustersbach''' hè una cumuna di a [[Germania]]. == Storia == == Giugrafia == == Monumenti == == Demugrafia == Teni 1.177 abitanti. == Rifarenzi == == Liami == * [http://www.Ustersbach.de U situ ufficiali] {{c-supranu}} [[Categoria:Germania]] fumll5h9i2sao0ml8rxrgmhnwjcdmu0 Travisagna 0 12056 402822 362074 2026-06-04T15:20:05Z Fausta Samaritani 15085 fix 402822 wikitext text/x-wiki A '''Travisagna''' hè un paesi imaghjinariu chì hè mintuvatu in a sprissioni "corra a Travisagna" o "ghjirà a Travisagna". 'Ssa sprissioni, a ci ramenta [[Rinatu Coti]], in u so picculu rumanzu intitulatu "A Travisagna": ''Vecu, à com'è vo capizzeti, ch'è vo capiti u sensu di i me paroli. Hè chì avareti ghjiratu a Travisagna. Anh ! Anh ! Vi scappa a risa ! In u nostru locu, ghjirà aTravisagna vò dì cunnoscia tuttu di u mondu''. È un pocu più luntanu: ''Sò sicura chì puri vo chì aveti corsu a Travisagna ùn avareti scontru tanti volti un àrburi cusì anticu.'' ==Liami== * [http://www.interromania.com/media/pdf/scriviture_scritti/Corse.pdf] A Travisagna. * [[Rinatu Coti]] [[Categoria:Litteratura corsa]] 38flg820myl6a4pbplzcce1yazkfwl4 Felidae 0 12328 402844 384686 2026-06-04T20:37:12Z Fausta Samaritani 15085 fix, link, categuria 402844 wikitext text/x-wiki [[File:Puma concolor stanleyana - Texas Park - Lanzarote -PC08.jpg|thumb|200px|right|Puma]] [[File:Cat with green eyes.jpg|thumb|200px|rigt|Ghjattu]] Famiglia di i '''Felidae''' ([[Mammiferu]]). Hè a famiglia di u ghjattu, u leone, u tigru, ecc. Ci sò 37 specie sfarente. === Listinu di i Felidae === ;G [[Gattupardu]]<br> [[Ghjattu]]<br> [[Giaguaru]]<br> ;L [[Leupardu]]<br> [[Lionu]]<br> ;P [[Puma]]<br> ;T [[Tigru]]<br> [[Categoria:Felidae]] hshsqal2hxx4lgiqquqh6q70jgik24e 402845 402844 2026-06-04T20:38:41Z Fausta Samaritani 15085 /* Listinu di i Felidae */ 402845 wikitext text/x-wiki [[File:Puma concolor stanleyana - Texas Park - Lanzarote -PC08.jpg|thumb|200px|right|Puma]] [[File:Cat with green eyes.jpg|thumb|200px|rigt|Ghjattu]] Famiglia di i '''Felidae''' ([[Mammiferu]]). Hè a famiglia di u ghjattu, u leone, u tigru, ecc. Ci sò 37 specie sfarente. === Listinu di i Felidae === ;G [[Gattupardu]]<br> [[Ghjattu]]<br> [[Giaguaru]]<br> ;L [[Leupardu]]<br> [[Lince]]<br> [[Lionu]]<br> ;P [[Puma]]<br> ;T [[Tigru]]<br> [[Categoria:Felidae]] jq4429j61s9n7mmpia4xpytzjxzv9u3 Curbina 0 14398 402897 388936 2026-06-05T10:53:32Z Fausta Samaritani 15085 redirect 402897 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Murina]] 4ea78aa6xdt0kxmot9gnr7ggejws0s2 Murina 0 14399 402898 389069 2026-06-05T10:55:19Z Fausta Samaritani 15085 402898 wikitext text/x-wiki '''Murina''' hè un nome chì s'improda à spessu per designà una [[capra]] nera (Santucci & Franceschi [[2009]]). U nome "murina" vene da "[[moru]]", chì si riferisce à una persona incù a pelle è u carnatu bruni. In 'ssu cuntestu, un sinonimu di ''Murina'' hè ''Curbina''. ==Referenze== * Santucci, P & Franceschi, P., [http://www.corte.inra.fr/lrde2/images/files/Santucci%20-%20Coloration%20et%20nom%20de%20ch%C3%A8vres.pdf] Culorazione è nomi di e capre.{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305050607/http://www.corte.inra.fr/lrde2/images/files/Santucci%20-%20Coloration%20et%20nom%20de%20ch%C3%A8vres.pdf |date=2016-03-05 }} (in francese), Cah. Techn. Inra, 2009, 66, pagine 33-40. [[categoria:Mammalia]] 1glurv5d0htfb664uw0a9u0gj92bzov Pavia 0 14722 402836 382487 2026-06-04T17:50:44Z Fausta Samaritani 15085 fix 402836 wikitext text/x-wiki {{c-supranu}} [[File:Collage Pavia.jpg|thumb|300px|right|Pavia]] '''Pavìa''' hè una cità in a rigione di a [[Lombardia|Lombardìa]], in [[Italia]]. == Storia == == Giugrafia == == Monumenti == == Demugrafia == == Rifarenzi == == Liami == [[Categoria:Cumuni di Lombardia]] ifi4x0i9digmcn2w0ymdg1ttn29gcoo Categoria:Cetacei 14 17987 402892 384312 2026-06-05T10:29:36Z Fausta Samaritani 15085 redirect 402892 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Categoria:Cetacea]] 2nid6colue4r34vdy0nam4wv5eemq7h Categoria:Phocidae 14 18011 402853 346755 2026-06-04T21:27:07Z Fausta Samaritani 15085 category 402853 wikitext text/x-wiki <br> [[Categoria:Carnivora]] g3brivemi6t6pcq1gehilphq27zghx0 Categoria:Mustelidae 14 18197 402840 346946 2026-06-04T20:15:34Z Fausta Samaritani 15085 categuria 402840 wikitext text/x-wiki <br> [[Categoria:Carnivora]] g3brivemi6t6pcq1gehilphq27zghx0 Listinu di l'attori americani 0 18485 402879 402770 2026-06-05T08:24:43Z Fausta Samaritani 15085 /* M- N- O */ 402879 wikitext text/x-wiki Ci sò parechji attori in i [[Stati Uniti d'America]], i listemu quì sottu: [[File:United States film clapperboard.svg|200px|right]] [[File:Golden Age of Hollywood.png|thumb|500px|right|''Golden Age of Hollywood'']] === A - B - C === ;A [[James Adomian]]<br> [[Scott Adsit]]<br> [[Casey Affleck]]<br> [[Joe Alaskey]]<br> [[Carlos Alazraqui]]<br> [[Jason Alexander]]<br> [[Anne Haney]]<br> [[Michael Ansara]]<br> [[Ed Asner]]<br> [[James Avery]]<br> ;B [[Conrad Bain]]<br> [[Ashleigh Ball]]<br> [[Ike Barinholtz]]<br> [[Bob Barker]]<br> [[Jessica Barth]]<br> [[Dante Basco]]<br> [[Joshua Bassett]]<br> [[Jason Bateman]]<br> [[Jeff Bennett]]<br> [[Jeff Bergman]]<br> [[Ahmed Best]]<br> [[Michael Biehn]]<br> [[Gregg Binkley]]<br> [[Cate Blanchett]]<br> [[Corbin Bleu]]<br> [[Emily Blunt]]<br> [[Anthony Bourdain]]<br> [[Peter Boyle]]<br> [[Wayne Brady]]<br> [[Marlon Brando]]<br> [[Chuy Bravo]]<br> [[Wilford Brimley]]<br> [[Charles Bronson]]<br> [[Emily Browning]]<br> [[LeVar Burton]]<br> [[Steve Buscemi]]<br> [[Ruth Buzzi]]<br> ;C [[James Caan]]<br> [[Larry the Cable Guy]]<br> [[Timothée Chalamet]]<br> [[Godfrey Cambridge]]<br> [[George Carlin]]<br> [[Jim Carrey]]<br> [[Dixie Carter]]<br> [[Nancy Cartwright]]<br> [[Dan Castellaneta]]<br> [[Thomas Haden Church]]<br> [[Blake Clark]]<br> [[Michael Clarke Duncan]]<br> [[Kevin Clash]]<br> [[Jemaine Clement]]<br> [[Montgomery Clift]]<br> [[James Coburn]]<br> [[Gary Coleman]]<br> [[Bradley Cooper]]<br> [[Michael Copper]]<br> [[Kevin Costner]]<br> [[Bryan Cranston]]<br> [[Michelle Creber]]<br> [[Terry Crews]]<br> [[Russell Crowe]]<br> [[Tom Cruise]]<br> [[Mark Curry]]<br> [[Tim Curry]]<br> [[Miley Cyrus]]<br> === D - E - F === ;D [[E. G. Daily]] (Elizabeth Ann Guttman)<br> [[Claire Danes]]<br> [[Larry David]]<br> [[Clifton Davis]]<br> [[Jack Davis]]<br> [[Eddie Deezen]]<br> [[Robert De Niro]]<br> [[Danny DeVito]]<br> [[Leonardo DiCaprio]]<br> [[Andy Dick]]<br> [[Phyllis Diller]]<br> [[Omid Djalili]]<br> [[Walt Dohrn]]<br> [[Tate Donovan]]<br> [[Brad Dourif]]<br> [[Kevin Downes]]<br> [[Josh Duhamel]]<br> [[Clive Dunn]]<br> [[Shelley Duvall]]<br> ;E [[Roger Ebert]]<br> [[Susan Egan]]<br> [[Susie Essman]]<br> [[Sophie Anna Everhard]]<br> ;F [[Dakota Fanning]]<br> [[Ben Feldman]]<br> [[Keith Ferguson]]<br> [[Will Ferrell]]<br> [[Miguel Ferrer]]<br> [[Carrie Fisher]]<br> [[Flavor Flav]]<br> [[Charles Fleischer]]<br> [[Jared Fogle]]<br> [[Megan Fox]]<br> [[Jeff Foxworthy]]<br> [[Matt Frewer]]<br> [[Nika Futterman]]<br> === G - H - I === ;G [[Pierce Gagnon]]<br> [[M. C. Gainey]]<br> [[Gallagher]]<br> [[James Gandolfini]]<br> [[Andrew Garfield]]<br> [[Judy Garland]]<br> [[Jeff Garlin]]<br> [[Janeane Garofalo]]<br> [[Jackie Gleason]]<br> [[Bobcat Goldthwait]]<br> [[Selena Gomez]]<br> [[Omar Gooding]]<br> [[John Goodman]]<br> [[Ginnifer Goodwin]]<br> [[Frank Gorshin]]<br> [[Gilbert Gottfried]]<br> [[Michael Gough]]<br> [[Topher Grace]]<br> [[Kelsey Grammer]]<br> [[Ariana Grande]]<br> [[CeeLo Green]]<br> [[Paul Greenberg]]<br> [[Richard Griffiths]]<br> ;H [[Tony Hale]]<br> [[Jim Hanks]]<br> [[Chris Hansen]]<br> [[Brandon Hardesty]]<br> [[Chris Hardwick]]<br> [[Mariska Hargitay]]<br> [[Danielle Harris]]<br> [[Estelle Harris]]<br> [[Melissa Joan Hart]]<br> [[Goldie Hawn]]<br> [[Mitch Hedberg]]<br> [[Mike Henry]]<br> [[Hera Hilmar]]<br> [[Philip Seymour Hoffman]]<br> [[Hal Holbrook]]<br> [[Richard Steven Horvitz]]<br> [[Arliss Howard]]<br> [[Rance Howard]]<br> [[Vanessa Hudgens]]<br> [[Marsha Hunt]]<br> [[Sam Huntington]]<br> ;I [[Ice Cube]]<br> [[Bill Irwin]]<br> === J - K - L === ;J [[Eric Jacobson]]<br> [[Kendall Jenner]]<br> [[Michael Jeter]]<br> [[Scarlett Johansson]]<br> [[Jovian]]<br> ;K [[Paul Kantner]]<br> [[Casey Kasem]]<br> [[William Katt]]<br> [[David Kaufman]]<br> [[Josh Keaton]]<br> [[Sally Kellerman]]<br> [[Alex Kendrick]]<br> [[Keegan-Michael Key]]<br> [[Irwin Keyes]]<br> [[Richard Kiel]]<br> [[Richard Kind]]<br> [[Joey King]]<br> [[Larry King]]<br> [[Bruno Kirby]]<br> [[Eartha Kitt]]<br> [[Wayne Knight]]<br> [[Jane Krakowski]]<br> [[Chris Kratt]]<br> [[Martin Kratt]]<br> [[Mila Kunis]]<br> ;L [[Shia LaBeouf]]<br> [[Jack LaLanne]]<br> [[John de Lancie]]<br> [[Martin Landau]]<br> [[Nathan Lane]]<br> [[Artie Lange]]<br> [[Ali Larter]]<br> [[Ed Lauter]]<br> [[Taylor Lautner]]<br> [[Martin Lawrence]]<br> [[Jason Lee]]<br> [[David Letterman]]<br> [[Philip Levine]]<br> [[Jerry Lewis]]<br> [[Phill Lewis]]<br> [[Mike Lindell]]<br> [[John Lithgow]]<br> [[Demi Lovato]]<br> [[Jon Lovitz]]<br> [[Masiela Lusha]]<br> === M- N- O === ;M [[Bernie Mac]]<br> [[Charles Manson]]<br> [[Wink Martindale]]<br> [[Garry Marshall]]<br> [[Drew Massey]]<br> [[Chuck McCann]]<br> [[Edie McClurg]]<br> [[Matthew McConaughey]]<br> [[Malcolm McDowell]]<br> [[Bob McGrath]]<br> [[Tom McGrath]]<br> [[Phil McGraw]]<br> [[Joel McHale]]<br> [[Kevin Meaney]]<br> [[Carlos Mencia]]<br> [[Burgess Meredith]]<br> [[Jim Meskimen]]<br> [[Ivana Miličević]]<br> [[Matt K. Miller]]<br> [[Aedin Mincks]]<br> [[Marilyn Monroe]]<br> [[Matthew J. Munn]]<br> [[Mike Myers]]<br> ;N [[Bob Newhart]]<br> [[Julie Newmar]]<br> [[Elvis Nolasco]]<br> === P - Q - R === ;O [[Travis Oates]]<br> [[Steve Oedekerk]]<br> [[Gary Oldman]]<br> [[Nicole Oliver]]<br> [[Ed O'Neill]]<br> [[Randy Orton]]<br> [[Haley Joel Osment]]<br> [[Frank Oz]]<br> ;P [[Al Pacino]]<br> [[Gwyneth Paltrow]]<br> [[Hayden Panettiere]]<br> [[Trey Parker]]<br> [[Robert Patrick]]<br> [[Bill Paxton]]<br> [[Khary Payton]]<br> [[Amanda Peet]]<br> [[Katy Perry]]<br> [[Tyler Perry]]<br> [[Paul Petersen]]<br> [[Michelle Pfeiffer]]<br> [[Regis Philbin]]<br> [[Chris Pine]]<br> [[Geoff Pierson]]<br> [[Brad Pitt]]<br> [[Donald Pleasence]]<br> [[Suzanne Pleshette]]<br> [[Amy Poehler]]<br> [[Sidney Poitier]]<br> [[Tracy Pollan]]<br> [[Mike Pollock]]<br> [[Ryan Potter]]<br> [[Chris Pratt]]<br> [[Laura Prepon]]<br> === S - T - U === ;R [[Christopher Reeve]]<br> [[Carl Reiner]]<br> [[Jeremy Renner]]<br> [[Giovanni Ribisi]]<br> [[Christina Ricci]]<br> [[Kevin Michael Richardson]]<br> [[Don Rickles]]<br> [[Rob Riggle]]<br> [[Joan Rivers]]<br> [[Doris Roberts]]<br> [[Gord Robertson]]<br> [[Alex Rocco]]<br> [[Rod Roddy]]<br> [[Fred Rogers]]<br> [[Cesar Romero]]<br> [[Rebecca Romijn]]<br> [[Gena Rowlands]]<br> ;S [[Bob Saget]]<br> [[William Sanderson]]<br> [[Magnús Scheving]]<br> [[Richard Schiff]]<br> [[Kevin Schon]]<br> [[S. Scott Bullock]]<br> [[Vin Scully]]<br> [[Tupac Shakur]]<br> [[Garry Shandling]]<br> [[Lindsey Shaw]]<br> [[Wallace Shawn]]<br> [[Kevin Shinick]]<br> [[Rebecca Shoichet]]<br> [[James Sie]]<br> [[Richard Simmons]]<br> [[Jenny Slate]]<br> [[Paul L. Smith]]<br> [[Will Smith]]<br> [[Yeardley Smith]]<br> [[Dana Snyder]]<br> [[André Sogliuzzo]]<br> [[Kath Soucie]]<br> [[Kevin Spacey]]<br> [[Aries Spears]]<br> [[Caroll Spinney]]<br> [[June Squibb]]<br> [[Ben Stein]]<br> [[Melissa Sturm]]<br> [[Dudley Sutton]]<br> [[Hilary Swank]]<br> ;T [[George Takei]]<br> [[Quentin Tarantino]]<br> [[John Tartaglia]]<br> [[Fred Tatasciore]]<br> [[Matthew W. Taylor]]<br> [[Carrot Top]]<br> [[Daniel Tosh]]<br> [[John Travolta]]<br> [[Chris Tucker]]<br> [[Joe Turkel]]<br> === V - W - Y - Z === ;V [[Jim Varney]]<br> [[Reginald VelJohnson]]<br> [[Conrad Vernon]]<br> [[Abe Vigoda]]<br> [[Floyd Vivino]]<br> [[Matt Vogel]]<br> ;W [[Dee Wallace]]<br> [[David Weintraub]]<br> [[George Wendt]]<br> [[Cathy Weseluck]]<br> [[Billy West]]<br> [[Brooks Wheelan]]<br> [[David A. R. White]]<br> [[Jaleel White]]<br> [[Thea White]]<br> [[Steve Whitmire]]<br> [[Gene Wilder]]<br> [[Montel Williams]]<br> [[Robin Williams]]<br> [[Mick Wingert]]<br> [[Jonathan Winters]]<br> [[Jake Wood]]<br> [[Sam Worthington]]<br> ;Y [["Weird Al" Yankovic]]<br> [[Liu Yifei]]<br> ;Z [[Steve Zahn]]<br> [[Zendaya]]<br> [[Efrem Zimbalist, Jr.]]<br> [[Categoria:Sinemà]] [[Categoria:Stati Uniti d'America]] 7y7wrku199kxlwdcu3xpkogf8htq40d UA1 0 19922 402869 383279 2026-06-05T07:52:47Z Fausta Samaritani 15085 fix 402869 wikitext text/x-wiki [[Image:UA1.jpg|thumb|Sizzioni cintrali di a spirienza UA1 esposta à u Museiu [[Microcosm]] di u [[CERN]]]] '''UA1''' hè unu di i spirimenti rializati à u mumentu di u prugettu [[Super Proton Synchrotron]] (SPS) di l'Urganisazioni auropea par a ricerca nucleari ([[CERN]]) da [[1981]] à [[1993]].<ref>'Ss'articulu pruveni in parti da l'articulu currispundenti di a wikipedia in francesu.</ref> Cù l'aiutu di i risultati di a spirienza [[UA2]], 'ssu prugettu hà parmissu u scuparta di u busoni [[Busonu W|W]] è [[Busonu Z|Z]], una scuparta chì fù ricumpinsata da u [[premiu Nobel]] di fisica in u 1984. == Discrizzioni == [[File:Rivelatore UA1 Museo scienza e tecnologia Milano.jpg|thumb|left|250px|Sizzioni di u rivelatori UA1 esposta à u [[Museiu naziunali di a scienza è di a tecnulugia Leunardu da Vinci]] di [[Milanu]]]] L'acronimu ''UA'' disigna l'''underground area'' di u CERN: un situ di ricerca situatu sott'è terra, fora di i dui cumplessi principali è sempri in attività in u 2011. L'UA1 hè un ditettori generalistu cumpostu da una [[camara à fili]], d'un ditettori di [[muonu|muoni]] è di parechji [[calurimetru|calurimetri]]. A camara à fili cunsisti in un'assamblea cilindrica, cumposta da sei camari, l'insemu misurendu 5.8 metri di longu incù 2.3 metri di diamitru custituiscendu fatta fini a più grandi di u so tempu. Inghjinirava un campu magneticu di 0.7 [[Tesla (unità)|T]] è i camari erani impiuti da un mischiu d'[[argonu]] è d'[[etanu]]. [[File:UA1 detector chamber.jpg|thumb|250px|right|Vista interna di u ditettori]] I piani di u ditettori UA1 fubbini cuncipiti in [[1978]] è u prugettu accittatu in u corsu di listessa annu. ''UA1'' hà avutu un'utilità cruciali cù u fini di capiscia a tupulugia cumplessa di cullisioni da i [[Prutonu|prutoni]] à l'[[Antiprutonu|antiprutoni]], chì hà parmissu a scuparta di i busoni W è Z. == Noti == <references/> ==Da veda dinò== * [[UA2]] * [[CERN]] [[Categoria:Fisica di i particuli]] [[Categoria:CERN]] [[Categoria:Fisica]] dgdha1wd3rjd3tna2cojfxi5vnuai0g U Zitellu selvaticu di Vivariu (lighjenda) 0 20273 402870 398556 2026-06-05T07:55:32Z Fausta Samaritani 15085 402870 wikitext text/x-wiki Si conta chì ammunestatu da i so genitori, un zitellu di [[Vivariu]] avìa fughjitu ind'e prufundità di a furesta di Vizzavona. == Discrizzioni == U zitellu averìa passatu vint'anni ind'u so paradisu è perde cuntatti cù l'umanità, scurdendusi ancu di u linguaghju. Ma un ghjornu, un pastore scopre tracci umani grazia à u so ghjacaru, una cacciamossa ghjè urganizata pà ritruvà l'essere ind'i paragi. I cacciadori scoprenu abiticuli. Circhendu, sculunnanu un omu barbutu, capillutu ind'e borghe di u Vechju. Pare sberbaticatu, prontu à tutte l'uccasioni pà fughje à u caneghju, face un saltu di almenu trè metri pà passà da l'altra parte. Dapò issu mumentu, stu locu ghjè chjamatu "u saltu d'u salvaticu". [[Categoria:Cultura di a Corsica]] ewzaw6q2j3n9e4patbn6wrb00i4nkeh Tempi 0 20285 402864 360305 2026-06-05T06:45:22Z Fausta Samaritani 15085 link, fix 402864 wikitext text/x-wiki '''Tempi''' hè una rivista culturali in [[lingua corsa]] criata di marzu [[2018]] da Marcu Antone Faure Colonna d'Istria è Ghjuvansantu Olivieri Battestini. == Discrizzioni == Si pruponi di trattà di numarosi temi di a sucità muderna oghjinca (attualità corsa è internaziunali, giupulitica, cultura, [[storia]], [[ecunumia]], è cetara) è si cunsidareghja eredi di ''[[A Tramuntana]]'' di [[Santu Casanova]] è di ''[[A Cispra]]'' di [[Saveriu Paoli]] è [[Ghjacumu Santu Versini]]. Com'edda spiega l'intistatura di a rivista: :''In [[1896]] Santu Casanova hà avutu l'idea, per cumbatte l'influenza dannighjadore di u francese, di crià u primu ghjurnale in lingua corsa, senza francese è senza talianu, chì era allora a lingua scritta di a Corsica. Oghje, cù Tempi, cum'è eredi di ''A Tramuntana'' Santu Casanova è di ''A Cispra'' di Saveriu Paoli è Ghjacumusantu Versini, vulemu dà à i Corsi a pussibilità d'amparà, d'infurmà si cù nutizie di qualità, in lingua soia.'' I primi articuli cuncernani par indittu a riforma di u bascigliè, a cigalella è a furmicula, Emile Durkheim, u keynesianisimu. ==Liami== * [https://tempicorsica.com] U situ di a rivista ''Tempi''. * [https://tempicorsica.com/2018/01/31/tempi-chi-ghje]] Cap'articulu di prisintazioni di a rivista] [[Categoria:Cultura di a Corsica]] ouqry16y9n1sn9bl80y9ni82vdrjh7n Toto 0 21927 402819 368035 2026-06-04T14:57:18Z Fausta Samaritani 15085 fix, link, file 402819 wikitext text/x-wiki {{c-supranu}} [[File:Toto all Modena 2004.jpg|thumb|250px|right|Toto à Modena ([[2004]])]] '''Toto''' hè un gruppu rock [[Stati Uniti|americanu]], furmatu in [[Los Angeles]]. == Discrizzioni == == Albumi in u studiu == - [[1978]]: ''Toto''<br> - [[1979]]: ''Hydra''<br> - [[1981]]: ''Torna daretu''<br> - [[1982]]: ''Toto IV''<br> [[Categoria:Gruppu di rock]] sxvks7kv8ydpkm05qqeoyydb1uvmulx Universidade Federal de Goiás 0 22007 402872 368697 2026-06-05T08:03:11Z Fausta Samaritani 15085 file, fix 402872 wikitext text/x-wiki {{c-supranu}} [[File:Centro de Aulas da Engenharia durante FGSL 2017, UFG Colemar Natal e Silva, novembro de 2017.jpg|thumb|250px|right|Aula d'Inghjgniria]] L''''Universidade Federal de Goiá''' hè un'università [[Brasile|brasiliana]], situata in a cità di [[Goiânia]]. == Discrizzioni == Fù fundata u [[14 di dicembre]] di u [[1960]]. Ci sò à l'incirca 25.486 stughjanti. [[Categoria:Università]] [[Categoria:Brasile]] 0yx8y9r30v6vvy9wrdu4v4svf4urjra José de Ribera 0 22161 402825 383259 2026-06-04T16:43:03Z JackyM59 27373 Fotografia aghjunta 402825 wikitext text/x-wiki [[File:Saint-Jean l'évangéliste - Ecole de Jusepe de Ribera.jpg|miniatura|San Ghjuvanni Evangelista, Museu di u Louvre]] '''José de Ribera''' (Játiva ([[Spagna]]), [[17 di ferraghju|17 ferraghju]] [[1591]] - [[Napuli|Napoli]] ([[Italia]]), [[3 di settembre|3 settembre]] [[1652]]) hè statu un [[Pintura|pittore]] [[Spagna|spagnolu]], [[Disegnu|disegnatore]] è stampatore di u [[XVII seculu]], chì hà sviluppatu tutta a so carriera in Italia, inizialmente in [[Roma]] è dopu in Napuli. == Biugrafia == Era ancu cunnisciutu da u so nome italianizatu '''Jusepe Ribera''' è da u sopranome '''Lo Spagnoletto''' (''El Españolito'') per via di a so statura corta è perch'ellu rivindicava e so origine, essendu cumunu per ellu di firmà e so opere in spagnolu, valencianu è setabense, cum'è u spagnolu. Qualchì volta u fece cù a terminulugia latina ''Josephus Ribera, Hispanus, Valentinu, Setaben''. (o ''Civitatis Setabis''), à quale aghjunghjia qualchì volta ''Accademicus Romanus'', è sopratuttu ''Partenope'', alludendu à u so locu di residenza. [[Categoria:Biugrafia]] [[Categoria:Pittore|Ribera]] [[Categoria:Spagnolu|Ribera]] 2fahnu2px18w6ph1i8leu0qpsd1klsy 402826 402825 2026-06-04T17:11:23Z Fausta Samaritani 15085 402826 wikitext text/x-wiki [[File:Saint-Jean l'évangéliste - Ecole de Jusepe de Ribera.jpg|miniatura|San Ghjuvanni Evangelista, Museu di u Louvre]] '''José de Ribera''' (Játiva ([[Spagna]]), [[17 di ferraghju|17 ferraghju]] [[1591]] - [[Napuli|Napoli]] ([[Italia]]), [[3 di settembre|3 settembre]] [[1652]]) hè statu un [[Pintura|pittore]] [[Spagna|spagnolu]], [[Disegnu|disegnatore]] è stampatore di u [[XVII sèculu]], chì hà sviluppatu tutta a so carriera in Italia, inizialmente in [[Roma]] è dopu in Napuli. == Biugrafia == Era ancu cunnisciutu da u so nome italianizatu '''Jusepe Ribera''' è da u sopranome '''Lo Spagnoletto''' (''El Españolito'') per via di a so statura corta è perch'ellu rivindicava e so origine, essendu cumunu per ellu di firmà e so opere in spagnolu, valencianu è setabense, cum'è u spagnolu. Qualchì volta u fece cù a terminulugia latina ''Josephus Ribera, Hispanus, Valentinu, Setaben''. (o ''Civitatis Setabis''), à quale aghjunghjia qualchì volta ''Accademicus Romanus'', è sopratuttu ''Partenope'', alludendu à u so locu di residenza. [[Categoria:Biugrafia|Ribera, José de]] [[Categoria:Pittore|Ribera, José de]] [[Categoria:Spagnolu|Ribera, José de]] 38tq2adrterkxdeqpa687yw6bhtzin0 Vicente Fernández 0 22399 402875 401261 2026-06-05T08:12:34Z Fausta Samaritani 15085 402875 wikitext text/x-wiki {{c-supranu}} [[File:Fernandez-3-24-13 03.JPG|thumb|Vicente Fernández (2013)]] '''Vicente Fernández Gómez''' hè statu un cantadore [[Messicu|messicanu]]. Hè mortu u [[12 di dicembre]] di u [[2021]]. ==Biugrafia== [[Categoria:Musicante|Fernández, Vicente]] [[Categoria:Messicu|Fernández, Vicente]] [[Categoria:Biugrafia|Fernández, Vicente]] o7az0vkbkkpkd3tdf5uwm4n8t7z5ywl Université Paris-Saclay 0 22431 402873 390325 2026-06-05T08:06:24Z Fausta Samaritani 15085 402873 wikitext text/x-wiki [[Image:École normale supérieure Paris-Saclay 5 - Université Paris-Saclay.jpg|right|thumb|300px|Université Paris-Saclay]] L<noinclude>'</noinclude>'''Université Paris-Saclay''' (UPSa) hè un'università di [[Gif-sur-Yvette]], ([[Francia]]). == Discrizzioni == Hè situata in Gif-sur-Yvette, fù fundata in u [[2015]] é hà à pocu pressu 48.000 studianti. Dapoi uttrovi [[2023]], l'università hè un cumpagnu di [[Institut polytechnique des sciences avancées|IPSA]], per i doppii gradi in aerospaziale. == Cullegamenti esterni == * [https://www.universite-paris-saclay.fr] UPSa. [[Categoria:Università]] ffi4u784qsd9ohlb9bf4lz9zvrq1fwv Guadalajara 0 22632 402834 383096 2026-06-04T17:45:23Z Fausta Samaritani 15085 fix 402834 wikitext text/x-wiki {{c-supranu}} [[File:Catedral y kiosco.jpg|thumb|250px|right|Guadalajara, cattedrale è chjoscu]] ''' Guadalajara''' (in [[Lingua inglese|inglesu]]: ''Guadalajara'') hè una cità di u [[Messicu]]. == Storia == == Giugrafia == == Monumenti == == Demugrafia == == Rifarenzi == == Liami == [[Categoria:America di u Sudu]] 7zftgeuvdbxkjr75zul42qxe6zlekpd Twang 0 23041 402868 381021 2026-06-05T07:45:10Z Fausta Samaritani 15085 fix, categuria 402868 wikitext text/x-wiki '''Twang''' hè una onomatopea inglese, uriginariamente usata per discrive u sonu di una corda d'[[arcu]] vibrante dopu chì a freccia fusse liberata. Per estensione, s'appieca à a vibrazione simili prodotta quandu a corda di un strumentu [[Musica|musica]]le hè pizzicata, è soni simili. In seguitu, però, u terminu hè vinutu per esse più largamente assuciatu cù i [[Dialettu|dialetti]] regiunale, à u puntu chì in certi lochi, "un twang hè una merce desiderata". == Usi == Usi specifichi di u terminu includenu:<br> - Un sonu vibrante acutu particulare caratteristicu di parechje [[Chitarra|chitarre]] elettriche.<br> - Un sonu di [[cantu]] à alta frequenza soprattuttu affettatu da i cantanti di paese. Permette un allungamentu [[vocale]] più altu ch'è puderia esse pussibule cù a tecnica gutturale standard è pò esse usatu cum'è una alternativa à u cantu falsettu. [[Willie Nelson]] quasi sempre canta cù una voce twang.<br> [[Categoria:Musica]] [[Categoria:Fonetica]] ajxfpp6fozk5jhhgp83yh8s1artuag7 Trasferimentu di dati 0 25402 402820 393459 2026-06-04T15:06:56Z Fausta Samaritani 15085 fix, link, categuria 402820 wikitext text/x-wiki {{Ortografia è grammatica da verificà}} A '''migrazione di dati''' <ref>'Ss'articulu pruvene in parte da l'articulu currispundente di a [[wikipedia]] in [[Lingua inglese|inglese]].</ref> implica a selezzione, a preparazione, a ricuperazione è a trasfurmazioni di dati da un sistema di almacenamiento di l'[[informatica]] à l'altru prima di u so trasferimentu finali. Stu prucessu include ancu a verificazione di l'integrità di e dati migrati è a disattivazione di i sistemi di basa di dati legacy. Hè necessariu per implementà, aghjurnà o integrà un sistema, spessu automatizatu per salvà u sforzu umanu. A migrazione di dati hè impurtante per una quantità di motivi, cum'è rimpiazzà i servitori o i dispositi di almacenamento, a realizazione di mantenimentu o l'aghjurnamenti, a migrazione di l'applicazioni, a consolidazione di [[Situ web|siti web]], a ricuperazione di disastru è u muvimentu di i centri di dati. == Ciclu standard == === Pianificazione === I dati è l'applicazioni per esse migrati sò scelti in base à l'imprese, i prughjetti, e esigenze tecniche è dipendenze. I bisogni di l'equipaggiu è di u throughput sò analizati. Possibili scenarii di migrazione è ricuperazione seranu sviluppati, è ancu testi currispondenti, script d'automatizazione, carte è prucedure. Per migliurà a qualità di dati è eliminà l'infurmazione redundante o obsoleta, a necessità di purificazione di dati è cunversione per i formati di dati serà ancu valutata. L'architettura di migrazione serà decisa, e licenze di software appropritate ottenute, è u prucessu di gestione di u cambiamentu iniziatu. === Migrazione === I requisiti di [[hardware]] è [[software]] sò verificati è e prucedure di migrazione sò persunalizate secondu i bisogni. Una certa forma di teste preliminari pò ancu esse realizatu per assicurà chì i requisiti è i paràmetri cunfigurati funzionanu bè. Sè tuttu hè bè, a migrazione principia, cumpresi l'atti iniziali di l'estrazzioni di dati, quandu i dati sò leghjiti da u vechju sistema, è a carica di dati, quandu i dati sò scritti à u novu sistema. Passi di verificazione supplementari assicuranu a piena esecuzione di u pianu di migrazione sviluppatu. === Dopu a migrazione === Dopu a mossa di dati, i risultati sò sottumessi à rivisione di dati per stabilisce se i dati sò stati tradutti accuratamente è sustene cumplettamente i prucessi in u novu sistema. L'auditu pò esse bisognu di eseguisce i dui sistemi in parallelu per identificà spazii di incongruenza è impedisce a perdita di dati erronei. A documentazione supplementu è a rappurtazione di u prughjettu di migrazione hè realizatu, è una volta chì a migrazione hè cunfirmata per esse cumpleta, i sistemi legati ponu esse decommissioned. A chjusura di e riunioni di migrazione finisce ufficialmente u prucessu di migrazione. == I categurie == I dati sò almacenati in diversi formati media chì sò utilizati da l'applicazioni software chì sustenenu i prucessi di cummerciale. A necessità di trasferimentu di dati è scambiu nasce da diverse esigenze di l'affari chì determinanu u mecanismu di migrazione. Ci sò quattru tippi principali di migrazione: === Migrazione di repository === Una impresa pò sceglie di raziunalisà i media fisichi per prufittà di tecnulugia di almacenamento più efficaci. Questu risultatu in a necessità di spustà i blocchi fisici di dati da una cinta o discu à l'altru, spessu usendu tecniche di virtualizazione. U formatu di dati è u cuntenutu stessu ùn sò micca cambiati durante u prucessu è pò esse generalmente ottenuti cù un impattu minimu o micca in i strati superiori. === Migrazione di basa di dati === I cambiamenti o l'aghjurnamenti di software trà i fornituri di basa di dati ponu esse bisognu di migrazione di dati fisici per via di cambiamenti significativi in ​​u formatu di dati sottostanti. Tuttavia, l'applicazioni muderne pensate per esse indipendenti di a basa di dati necessitanu teste solu per assicurà l'integrità funziunale. === Migrazione di l'applicazioni === U cambiamentu di i fornitori di applicazioni offre una flessibilità più grande perchè ogni applicazione funziona nantu à u so propiu mudellu di dati unicu è interagisce cù altri sistemi. I pacchetti commerciali di vendita sò sviluppati utilizendu metadati per un appellu di u mercatu più largu, è i venditori furniscenu API per assicurà l'integrità di e dati. === Migrazione di u prucessu cummerciale === A migrazione di u prucessu cummerciale hè una iterazione strategicamente impurtante in u ciclu di vita di ogni cumpagnia. Stu prucessu implica a migrazione di prucessi di cummerciale esistenti da un ambiente o sistema à un altru, spessu per ottimisà l'efficienza, aumentà a flessibilità, o scuntrà novi esigenze regulatori. A migrazione pò include l'aspetti tecnichi, cum'è a migrazione di dati è a cunfigurazione di u sistema, è l'aspettu urganisazione, cumprese a rivisione di u prucessu cummerciale è a furmazione di u persunale. Hè impurtante di migrà i prucessi di cummerciale strategicamente, tenendu in contu i risichi potenziali è i beneficii per l'affari. L'IT generalmente gestisce i primi dui tipi di migrazione senza input di l'affari, mentri l'ultimi dui impactanu direttamente l'utilizatori operativi è sò più cumplessi. Un approcciu adattativu, una sincronizazione coherente, capacità di auditu focalizata in l'affari, è una visibilità chjara di i partiti interessati sò critichi per una migrazione di successu è una riduzione significativa di i tempi di inattività. == I difetti == A migrazione di dati pò esse micca utile se a tecnulugia utilizata diventa obsoleta. Questu hè costu è tempu è richiede l'acquistu di novi media di almacenamento. == Note == <references/> [[Categoria:Informatica]] 753gez3d7yc5r1zdqaf2ij3zqp8st4o Casa Barbaggi-Rivarola 0 25896 402863 396336 2026-06-05T06:39:15Z Fausta Samaritani 15085 categuria, fix 402863 wikitext text/x-wiki [[File:Facciata di a Casa Barbaggi-Rivarola, façade de la maison Barbaggi-Rivarola, Bastia.jpg|thumb|250px|right|Facciata di a Casa Barbaggi-Rivarola]] A '''Casa Barbaggi-Rivarola''' hè una di e case storiche di [[Bastìa|Bastia]] chì si trova in u quartieru di [[Vechju Portu di Bastia|Terravechja]]. Si trova à u numeru 7 di u carrughju Carbuccia. Hè quì chì [[Pasquale Paoli]] stava quand'ellu venia in Bastia. == Storia == === A fundazione da Giuseppe Barbaggi === Hè stata custruita à u [[XVIII sèculu]] da Giuseppe Barbaggi, un riccu cummerciante. S'hè maritatu in prime nozze cun Elena Zerbi è dopu cun Dionisia Paoli (in u [[1761]]), nipote di Pasquale Paoli, è diventa cusì apparentatu à a famiglia Paoli. Giuseppe Barbaggi era un omu di lettere è facia parte di parechji circuli leterarii cum'è l'[[Accademia dei Vagabondi]]. Hè statu numinatu da [[Pasquale Paoli]] cum'è direttore di a muneta è hè in a so casa di Muratu ch'ella hè stata stallata "a zecca" (a fabrica di a muneta). [[James Boswell]] hè statu ricevutu in sta casa in u [[1765]]. In i so scritti conta ch'ellu hè statu impressiunatu da a manera di riceve di Giuseppe Barbaggi. === L'amicizia trà Pasquale Paoli è a Mònaca Rivarola === [[File:Casa Barbaggi-Rivarola, Bastia.jpg|thumb|250px|right|A lastra cummemurativa]] Hè in sta casa chì Pasquale Paoli stava quand'ellu venia in Bastia. Ne prufittava tandu per andà à vede [[Anna Maria Cristina Rivarola|A Mònaca Rivarola]], chì era a madre superiore di u cunventu Sant'Orsula (chjamatu dinù di "l'ursuline"), in Bastia. Era cunnisciuta per esse patriotta, amica è agente di Pasquale Paoli<ref>Eugène F. -X. Gherardi, ''Casa Rivarola'', Alain Piazzola, 2023</ref>. Andava à vedela à u cunventu di l'Ursuline, passendu pè i giardini di a Casa Barbaggi Rivarola è chì cummunicavanu cù u cunventu. Dop'à a cunquista di a Francia, Giuseppe Barbaggi hè statu cundannatu à l'esiliu è a casa hè stata pigliata da i francesi. Hè diventata pruprietà di u rè di Francia è in u [[1770]] l'amministrazione ci stallava i grandi funziunarii. [[File:Rue Sainte-Ursule, ancien couvent des ursulines, Bastia.jpg|thumb|250px|right|L'anticu cunventu Sant'Orsula in Bastia, oghje "Casa di i sindicati"]] Quandu a Corsica hè diventata inglese, a casa hè stata resa à a famiglia Barbaggi. Paoli ci hè statu un'ultima volta in u 1795. A casa turnò à a figliola di Giuseppe, Anna Porzia, maritata cun Antonio Rivarola, fratellu di a Mònaca. Antonio Rivarola era u rapresentante officiale di Paoli in Italia. U so figliolu Domenico Rivarola, natu in Bastia in u 1774, era offizieru di marina à u serviziu di u Rè di Piemonte-Sardegna. Più tardi fù deputatu di a Corsica. Hè ellu chì fece u purtò cù u stemma di a famiglia Rivarola<ref>https://www.wivisites.com/monument_details/maison-barbaggi-rivarola</ref>. [[File:Casa Barbaggi-Rivarola, Bastia 2.jpg|centro|thumb|250px|U stemma di a famiglia Rivarola sopr'à u purtò]] == Riferenze == [[Categoria:Bastia]] 9h35jf1wh8hes35dckxhf485qja6rwa Wink Martindale 0 26072 402878 396760 2026-06-05T08:23:41Z Fausta Samaritani 15085 402878 wikitext text/x-wiki {{c-supranu}} [[File:Sandy Ferra, Wink Martindale on RealTVfilms.jpg|thumb|Martindale, [[2015]]]] '''Winston Conrad''' "'''Wink'''" '''Martindale''' hè un [[Cinemà|attore]] [[Stati Uniti d'America|americanu]]. ==Da vede dinò== * [[Listinu di l'attori americani]] [[Categoria:Attore|Martindale, Wink]] [[Categoria:Americanu|Martindale, Wink]] [[Categoria:Biugrafia|Martindale, Wink]] qesc0g4l1vm4b8zyumtx2aqt4l895qt Bonnànaru 0 26162 402857 397096 2026-06-05T06:05:34Z Fausta Samaritani 15085 categoria, fix 402857 wikitext text/x-wiki '''Bonnànaru''' ( ''Bunnànnaru'' in [[Lingua sarda|sardu]])<ref>''Dizionario di toponomastica. Storia e significato dei nomi geografici italiani'' [https://archive.org/details/dizionarioditopo00unse/page/87|1996|Garzanti|Milano|p=87|ISBN=88-11-30500].</ref> hè una cumuna [[Italia|taliana]] in a [[pruvincia di Sassari]], in l'antica reghjone di u Meilogu. == Storia == == Giugrafia == == Monumenti == == Demugrafia == Tene 902 abitanti. == Rifarenzi == == Liami == == Note == <references /> [[Categoria:Cumuna di a pruvincia di Sassari]] 30cyduu97q14rs8nqd4i96z182ibsjy 402858 402857 2026-06-05T06:09:02Z Fausta Samaritani 15085 file 402858 wikitext text/x-wiki [[File:Bonnanaro, da monte pealu - panoramio.jpg|thumb|250px|right|Bonnànaru]] [[File:Bonnanaro-Stemma.svg|80px|right]] '''Bonnànaru''' ( ''Bunnànnaru'' in [[Lingua sarda|sardu]])<ref>''Dizionario di toponomastica. Storia e significato dei nomi geografici italiani'' [https://archive.org/details/dizionarioditopo00unse/page/87|1996|Garzanti|Milano|p=87|ISBN=88-11-30500].</ref> hè una cumuna [[Italia|taliana]] in a [[pruvincia di Sassari]], in l'antica reghjone di u Meilogu. == Storia == == Giugrafia == == Monumenti == == Demugrafia == Tene 902 abitanti. == Rifarenzi == == Liami == == Note == <references /> [[Categoria:Cumuna di a pruvincia di Sassari]] pifdgo2tm46jj3hl7p5phldayynnip7 Vultisgatori 0 26239 402877 398508 2026-06-05T08:21:58Z Fausta Samaritani 15085 fi, link 402877 wikitext text/x-wiki I '''Vultisgiatori Corsi''' era un battaglione creatu à u principiu di u [[XIX sèculu]] in [[Corsica]] per luttà contru à u banditismu. == Origine è cuntestu storicu == À u principiu di u XIX sèculu, a Corsica era straziata da una crescita trimente di u banditismu. L'assenza d'un sistema ghjudiziariu efficace è a debule prisenza di a forza publica permettia à i banditi d'agisce cun impunità, à spessu sustenuti o tullerati da e cumunità paesane. In [[1822]], l'isula cuntava più di 190 omicidii o prove d'omicidiu à l'annu, cun un numeru stimatu trà 400 è 500 banditi, di i quali 360 classificati cum'è contumax. À risponde à sta crisa, u guvernu francese decise di mette in piazza una forza spicializata, urganizata ma adatta à u terrenu è à e particularità culturale di l'isula. == Creazione di u battaglione == Per via di a schersa efficacità di a gendarmeria, l'Ordinanza reale datata di u [[6 novembre]] 1822 fundava u Battaglione di i ''Vultisgiatori Corsi''. Avia per scopu di rinfurzà u cuntrollu di u territoriu, cù una struttura militare, ma cumposta esclusivamente da Corsi. Stu battaglione era pensatu cum'è una forza ausiliare à a gendarmeria, cun un effettivu teoricu di 421 omi, divisi in quattru cumpagnie. A scelta di solu elementi nativi era una strategia pulitica è tattica: i Corsi cunniscianu megliu u terrenu, a lingua è e dinamiche di u [[banditismu. == Funzione è missione == U rollu principale di i Vultisgiatori era di pattuglià e muntagne, stà in imbuscata, è dà a caccia à i banditi in lochi chì l'armata regulare o a gendarmeria ci avianu difficultà à ghjunghje. Fendu parte di l’infanteria leggera, avianu una mubilità impurtante, è un sensu di l’adattazione à l’ambiente muntagnolu è campagnolu corsu. E missione eranu spessu periculose: 14 vultisgiatori persenu a vita durante u serviziu. A so azzione era in generale appreziata da l’autorità, ma qualchì volta criticata da e pupulazione per via di u so rigore. == Equipaggiamentu == L'equipaggiamentu di i Vultisgiatori Corsi era simile à quellu di l'infanteria leggera di l'epica, cù qualchì adattazione:<br> - Fucile à doppiu cannone, annantu à u mudellu di u fucile di caccia.<br> - Sciabula corta.<br> - [[Zaniu]] di pelle per munizione.<br> - Carniera per e razione.<br> - Mantellu leggeru per a bivacca in muntagna.<br> Tuttu era pensatu per arrecà rapidità, forza è resistenza in ambienti muntagnoli è ostili. == Uniforme == L'uniforme di i Vultisgiatori era una cumbinazione trà quella di a gendarmeria è di l'infanteria leggera:<br> - Ghjacchetta scura (turchina o grisgia).<br> - Pantaloni stretti turchini.<br> - Giberna incù segni distintivi.<br> - Cappellu sciaccò, à visiera alta, cun simboli di cumpagnia.<br> Era una tenuta sobria ma efficace, cuncepita per permette manuvrabilità è cunfusione minima incù e truppe regulare. == Particularità amministrative == Da u puntu di vista amministrativu, i Vultisgiatori dipendianu da u Ministeru di a Guerra per l'addestramentu è u statutu è da l'Amministrazione civile (Prefetti, Magistrati) per l'usu operativu. Sta doppia ierarchia era specifica à sta unità, chì si truvava trà militari è pulizzeria, tra leghje statale è cunniscenza lucale. == Eredità storica == U Battaglione di i ''Vultisgatori Corsi'' fù scioltu in u [[1850]], dopu quasi trent'anni d'attività. Malgradu u so rollu storicu impurtante in a lotta contr’à u banditismu, hè oghje à spessu dimenticatu. Hè statu un sperimentu puliticu è militare d’integrazione lucale in e strutture di u Statu, è riflette a tensione persistente trà l’autorità centrale è a realtà corsa. == Riferimenti == * Pozzo di Borgo, ''I Vultisgiatori corsi'', [https://www.pozzodiborgo.com/journal/voltigeurs-corses]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250312175750/https://www.pozzodiborgo.com/journal/voltigeurs-corses |date=2025-03-12 }}. * Force Publique, ''U battaglione di i Vultisgiatori corsi (1822-1850)'', [https://www.force-publique.net/1822/06/20/le-bataillon-des-voltigeurs-corses-1822-1850/] (in francese). * Poggiolo Over-Blog, ''Dui seculi fà: a criazione di i Vultisgiatori corsi'', [https://poggiolo.over-blog.fr/2022/11/il-y-a-deux-siecles-la-creation-des-voltigeurs-corses.html] (in francese). [[Categoria:Storia di a Corsica]] rfygert5afe9ve3xanunyguz7b6mfi9 Chimaeridae 0 26666 402835 402141 2026-06-04T17:49:04Z Fausta Samaritani 15085 file 402835 wikitext text/x-wiki Famiglia di i '''Chimaeridae'''. [[File:12499686 Chimaera monstrosa.jpg|thumb|250px|right|''Chimaera monstrosa'']] [[File:Chimaera phantasma in an aquarium(2).jpg|thumb|250px|right|''[[Chimaera phantasma]]'']] === Listinu di i Chimaeridae === ;C [[Chimaera monstrosa]]<br> [[Categoria:Chimaeridae]] 5d06a5hvf665zvzkplpubglibatlik7 1722 0 27028 402827 402725 2026-06-04T17:19:15Z Fausta Samaritani 15085 file 402827 wikitext text/x-wiki U '''1722''' (MDCCXXII in [[nùmeri rumani]]) hè un annu di u XVIII sèculu. {{Annu|XVII sèculu|XVIII sèculu|XIX sèculu|1700|1710|1720|1730|1740|1718|1719|1720|1721|1722|1723|1724|1725|1726}} [[File:Besançon - plan-relief 1722.jpg|thumb|350px|right|''[[Besançon]] - plan-relief (1722)]] == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == In [[Córsica]] == == Riferimenti == == Ligami == [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdc/1722] Liggì l'arthìcuru innantu a la ''Sassaripedia'' - Leghje st'artìculu nant'à a Wikipedia sassarese. [[Categoria:Anni di u XVIII seculu|#]] 1wnaufelyvtujk8nwxys76s2rhl9t4s 1723 0 27029 402828 402726 2026-06-04T17:23:11Z Fausta Samaritani 15085 file 402828 wikitext text/x-wiki U '''1723''' (MDCCXXIII in [[nùmeri rumani]]) hè un annu di u XVIII sèculu. {{Annu|XVII sèculu|XVIII sèculu|XIX sèculu|1700|1710|1720|1730|1740|1719|1720|1721|1722|1723|1724|1725|1726|1727}} [[File:Louis XV roy de France et de Navarre tenant son lit de justice pour sa majorité, G.24405.jpg|thumb|300px|right|''[[Luigi XV di Francia|Louis XV roy de France et de Navarre]] tenant son lit de justice pour sa majorité'']] == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == In [[Córsica]] == == Riferimenti == == Ligami == [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdc/1723] Liggì l'arthìcuru innantu a la ''Sassaripedia'' - Leghje st'artìculu nant'à a Wikipedia sassarese. [[Categoria:Anni di u XVIII seculu|#]] bfojs3smse578tpcab3ip7heq0lwkzb 1724 0 27030 402829 402729 2026-06-04T17:27:43Z Fausta Samaritani 15085 file 402829 wikitext text/x-wiki U '''1724''' (MDCCXXIV in [[nùmeri rumani]]) hè un annu di u XVIII sèculu. [[Annata bisesta]]. {{Annu|XVII sèculu|XVIII sèculu|XIX sèculu|1700|1710|1720|1730|1740|1720|1721|1722|1723|1724|1725|1726|1727|1728}} [[File:Le Royaume de France distingué suivant l'Estendue de toutes ses Provinces et ses acquisitions dans l'Espagne, dans l'Italie, dans l'Allemagne et dans les Pays-Bas - Par le Sr Sanson... ; Dédié au Roy ; Par... - btv1b5971729s.jpg|thumb|400px|right|''Le Royaume de France''... (1724)]] == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == In [[Córsica]] == == Riferimenti == == Ligami == [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdc/1724] Liggì l'arthìcuru innantu a la ''Sassaripedia'' - Leghje st'artìculu nant'à a Wikipedia sassarese. [[Categoria:Anni di u XVIII seculu|#]] e2v6uk85revvlabobu07beao7chsad9 1726 0 27039 402811 2026-06-04T13:40:36Z Fausta Samaritani 15085 annu 1726 402811 wikitext text/x-wiki U '''1726''' (MDCCXXVI in [[nùmeri rumani]]) hè un annu di u XVIII sèculu. {{Annu|XVII sèculu|XVIII sèculu|XIX sèculu|1700|1710|1720|1730|1740|1722|1723|1724|1725|172|1727|1728|1729|1730}} == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == In [[Córsica]] == == Riferimenti == == Ligami == [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdc/1726] Liggì l'arthìcuru innantu a la ''Sassaripedia'' - Leghje st'artìculu nant'à a Wikipedia sassarese. [[Categoria:Anni di u XVIII seculu|#]] sx0uio4b8owx9pdw28hjidl2dlxwcax 402812 402811 2026-06-04T13:40:57Z Fausta Samaritani 15085 402812 wikitext text/x-wiki U '''1726''' (MDCCXXVI in [[nùmeri rumani]]) hè un annu di u XVIII sèculu. {{Annu|XVII sèculu|XVIII sèculu|XIX sèculu|1700|1710|1720|1730|1740|1722|1723|1724|1725|1726|1727|1728|1729|1730}} == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == In [[Córsica]] == == Riferimenti == == Ligami == [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdc/1726] Liggì l'arthìcuru innantu a la ''Sassaripedia'' - Leghje st'artìculu nant'à a Wikipedia sassarese. [[Categoria:Anni di u XVIII seculu|#]] 1xk7355bb6asasmhp6885x03bvq1gqn 402830 402812 2026-06-04T17:31:19Z Fausta Samaritani 15085 file 402830 wikitext text/x-wiki U '''1726''' (MDCCXXVI in [[nùmeri rumani]]) hè un annu di u XVIII sèculu. {{Annu|XVII sèculu|XVIII sèculu|XIX sèculu|1700|1710|1720|1730|1740|1722|1723|1724|1725|1726|1727|1728|1729|1730}} [[File:Espalion chapelle Pénitents dalle (2).jpg|thumb|250px|right|''Chapelle Pénitents de l'Espalion'' (Francia)]] == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == In [[Córsica]] == == Riferimenti == == Ligami == [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdc/1726] Liggì l'arthìcuru innantu a la ''Sassaripedia'' - Leghje st'artìculu nant'à a Wikipedia sassarese. [[Categoria:Anni di u XVIII seculu|#]] 2e6lx1ois42wyzatv0pu633thandvaa 1727 0 27040 402813 2026-06-04T13:43:03Z Fausta Samaritani 15085 annu 1727 402813 wikitext text/x-wiki U '''1727''' (MDCCXXVII in [[nùmeri rumani]]) hè un annu di u XVIII sèculu. {{Annu|XVII sèculu|XVIII sèculu|XIX sèculu|1700|1710|1720|1730|1740|1723|1724|1725|1726|1727|1728|1729|1730|1731}} == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == In [[Córsica]] == == Riferimenti == == Ligami == [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdc/1727] Liggì l'arthìcuru innantu a la ''Sassaripedia'' - Leghje st'artìculu nant'à a Wikipedia sassarese. [[Categoria:Anni di u XVIII seculu|#]] 7r92o0xp0zp4365kogzco2psae2291r 402831 402813 2026-06-04T17:33:55Z Fausta Samaritani 15085 file 402831 wikitext text/x-wiki U '''1727''' (MDCCXXVII in [[nùmeri rumani]]) hè un annu di u XVIII sèculu. {{Annu|XVII sèculu|XVIII sèculu|XIX sèculu|1700|1710|1720|1730|1740|1723|1724|1725|1726|1727|1728|1729|1730|1731}} [[File:G. Ceruti - Ritratto della Marchesa Laura Vitali Aliprandi.jpg|thumb|200px|right|G. Ceruti, ''Ritratto della Marchesa Laura Vitali Aliprandi'']] == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == In [[Córsica]] == == Riferimenti == == Ligami == [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdc/1727] Liggì l'arthìcuru innantu a la ''Sassaripedia'' - Leghje st'artìculu nant'à a Wikipedia sassarese. [[Categoria:Anni di u XVIII seculu|#]] 1ghnxwvvd9p5emmad6pyx4u9q5ydhfg 1728 0 27041 402814 2026-06-04T13:49:20Z Fausta Samaritani 15085 annu 1728 402814 wikitext text/x-wiki U '''1728''' (MDCCXXVIII in [[nùmeri rumani]]) hè un annu di u XVIII sèculu. [[Annata bisesta]]. {{Annu|XVII sèculu|XVIII sèculu|XIX sèculu|1700|1710|1720|1730|1740|1724|1725|1726|1727|1728|1729|1730|1731|1732}} == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == In [[Córsica]] == == Riferimenti == == Ligami == [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdc/1728] Liggì l'arthìcuru innantu a la ''Sassaripedia'' - Leghje st'artìculu nant'à a Wikipedia sassarese. [[Categoria:Anni di u XVIII seculu|#]] cv5vqb2id0ixuxegdmbx93ifsyh0041 402832 402814 2026-06-04T17:37:49Z Fausta Samaritani 15085 file 402832 wikitext text/x-wiki U '''1728''' (MDCCXXVIII in [[nùmeri rumani]]) hè un annu di u XVIII sèculu. [[Annata bisesta]]. {{Annu|XVII sèculu|XVIII sèculu|XIX sèculu|1700|1710|1720|1730|1740|1724|1725|1726|1727|1728|1729|1730|1731|1732}} [[File:Peter II's coronation costume (1727, Kremlin) by shakko 01.jpg|thumb|180px|right|Abitu di a coronazzione di [[Petru II di Russia]] ([[Mosca]])]] == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == In [[Córsica]] == == Riferimenti == == Ligami == [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdc/1728] Liggì l'arthìcuru innantu a la ''Sassaripedia'' - Leghje st'artìculu nant'à a Wikipedia sassarese. [[Categoria:Anni di u XVIII seculu|#]] c6xggfauvhw0dezsx4szyk6u6831ia8 1729 0 27042 402815 2026-06-04T13:51:06Z Fausta Samaritani 15085 annu 1729 402815 wikitext text/x-wiki U '''1729''' (MDCCXXIX in [[nùmeri rumani]]) hè un annu di u XVIII sèculu. {{Annu|XVII sèculu|XVIII sèculu|XIX sèculu|1700|1710|1720|1730|1740|1725|1726|1727|1728|1729|1730|1731|1732|1733}} == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == In [[Córsica]] == == Riferimenti == == Ligami == [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdc/1729] Liggì l'arthìcuru innantu a la ''Sassaripedia'' - Leghje st'artìculu nant'à a Wikipedia sassarese. [[Categoria:Anni di u XVIII seculu|#]] sh1bhob2zgt7znr788661wloeilcvv2 402833 402815 2026-06-04T17:40:44Z Fausta Samaritani 15085 file 402833 wikitext text/x-wiki U '''1729''' (MDCCXXIX in [[nùmeri rumani]]) hè un annu di u XVIII sèculu. {{Annu|XVII sèculu|XVIII sèculu|XIX sèculu|1700|1710|1720|1730|1740|1725|1726|1727|1728|1729|1730|1731|1732|1733}} [[File:Elephant came to Kyoto, Japan from Vietnam in 1729.jpg|thumb|200px|right|Elefante quì arriva à [[Kyoto]] da u [[Vietnam]] (1729)]] == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == In [[Córsica]] == == Riferimenti == == Ligami == [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdc/1729] Liggì l'arthìcuru innantu a la ''Sassaripedia'' - Leghje st'artìculu nant'à a Wikipedia sassarese. [[Categoria:Anni di u XVIII seculu|#]] dz53kqapqu6px9yjnj3mje29mvlcv03 1730 0 27043 402816 2026-06-04T13:54:13Z Fausta Samaritani 15085 annu 1730 402816 wikitext text/x-wiki U '''1730''' (MDCCXXX in [[nùmeri rumani]]) hè un annu di u XVIII sèculu. {{Annu|XVII sèculu|XVIII sèculu|XIX sèculu|1700|1710|1720|1730|1740|1726|1727|1728|1729|1730|1731|1732|1733|1734}} == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == In [[Córsica]] == == Riferimenti == == Ligami == [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdc/1730] Liggì l'arthìcuru innantu a la ''Sassaripedia'' - Leghje st'artìculu nant'à a Wikipedia sassarese. [[Categoria:Anni di u XVIII seculu|#]] sy02nutas2xh3n1q5ekixc8irk4n0lq 402817 402816 2026-06-04T14:07:46Z Fausta Samaritani 15085 file 402817 wikitext text/x-wiki U '''1730''' (MDCCXXX in [[nùmeri rumani]]) hè un annu di u XVIII sèculu. {{Annu|XVII sèculu|XVIII sèculu|XIX sèculu|1700|1710|1720|1730|1740|1726|1727|1728|1729|1730|1731|1732|1733|1734}} [[File:Rabuel - Commentaires sur la geometrie de Descartes, 1730 - 807773.tif|thumb|160px|right|Rabuel, ''Commentaires sur la geometrie de Descartes'', 1730]] == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == In [[Córsica]] == == Riferimenti == == Ligami == [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdc/1730] Liggì l'arthìcuru innantu a la ''Sassaripedia'' - Leghje st'artìculu nant'à a Wikipedia sassarese. [[Categoria:Anni di u XVIII seculu|#]] 0j1yc2mqwv7dp756t6i4gkfsrnqcj8f Mustelidae 0 27044 402841 2026-06-04T20:18:08Z Fausta Samaritani 15085 pagina nova 402841 wikitext text/x-wiki Famiglia di i '''Mustelidae'''. === Listinu di i Mustelidae === ;B [[Beddula]] (''Mustela nivalis'')<br> [[Categoria:Mustelidae]] nsvuqx0vh9pkyszhr968h720to53p57 402842 402841 2026-06-04T20:28:18Z Fausta Samaritani 15085 file 402842 wikitext text/x-wiki Famiglia di i '''Mustelidae'''. [[File:Mustela erminea Norway.jpg|thumb|250px|right|''[[Mustela erminea]]'']] === Listinu di i Mustelidae === ;B [[Beddula]] (''Mustela nivalis'')<br> [[Categoria:Mustelidae]] 1tk9iapakme256zg7vkpag79bf0bww3 402843 402842 2026-06-04T20:31:30Z Fausta Samaritani 15085 file 402843 wikitext text/x-wiki Famiglia di i '''Mustelidae'''. [[File:Mustela erminea Norway.jpg|thumb|250px|right|''[[Mustela erminea]]'']] [[File:Giant otter (Pteronura brasiliensis) juvenile.jpg|thumb|200px|right|''[[Pteronura brasiliensis]]'']] === Listinu di i Mustelidae === ;B [[Beddula]] (''Mustela nivalis'')<br> [[Categoria:Mustelidae]] qq12vx2gbmbe56uinij0i95cf05ck9m 402847 402843 2026-06-04T20:42:32Z Fausta Samaritani 15085 402847 wikitext text/x-wiki Famiglia di i '''Mustelidae'''. [[File:Mustela erminea Norway.jpg|thumb|250px|right|''[[Mustela erminea]]'']] [[File:Giant otter (Pteronura brasiliensis) juvenile.jpg|thumb|200px|right|''[[Pteronura brasiliensis]]'']] === Listinu di i Mustelidae === ;B [[Beddula]] (''Mustela nivalis'')<br> ;L [[Lutra]]<br> [[Categoria:Mustelidae]] cjy66wp77m5f7nog6kkq5gq2b8m5bf0 402852 402847 2026-06-04T21:25:26Z Fausta Samaritani 15085 402852 wikitext text/x-wiki Famiglia di i '''Mustelidae'''. [[File:Mustela erminea Norway.jpg|thumb|250px|right|''[[Mustela erminea]]'']] [[File:Giant otter (Pteronura brasiliensis) juvenile.jpg|thumb|200px|right|''[[Pteronura brasiliensis]]'']] === Listinu di i Mustelidae === ;B [[Beddula]] (''Mustela nivalis'')<br> ;L [[Lutra]]<br> ;T [[Tassu (mammiferu)]]<br> [[Categoria:Mustelidae]] ekt4tcmx29n985rr25c2oq559b4d5do Categoria:Ursidae 14 27045 402850 2026-06-04T21:17:59Z Fausta Samaritani 15085 Categoria 402850 wikitext text/x-wiki <br> [[Categoria:Carnivora]] g3brivemi6t6pcq1gehilphq27zghx0 Ursidae 0 27046 402851 2026-06-04T21:23:41Z Fausta Samaritani 15085 redirect 402851 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Orsu]] fzig3hircvzn6ka8v9t0et6mkvizc8f Phocidae 0 27047 402854 2026-06-04T21:28:52Z Fausta Samaritani 15085 pagina nova 402854 wikitext text/x-wiki Famiglia di i '''Phocidae'''. === Listinu di i Phocidae === ;V [[Vechju marinu]]<br> [[Categoria:Phocidae]] 8s3pkzzpq67rgpj5bpjg68wd41kxax8 402855 402854 2026-06-04T21:33:23Z Fausta Samaritani 15085 file 402855 wikitext text/x-wiki Famiglia di i '''Phocidae'''. [[File:Monachus monachus.jpg|thumb|250px|right|''Monachus monachus'']] === Listinu di i Phocidae === ;V [[Vechju marinu]] (''Monachus monachus'')<br> [[Categoria:Phocidae]] 3xmmdlisvez2doewwyywkf38iefj359 402856 402855 2026-06-04T21:36:45Z Fausta Samaritani 15085 file 402856 wikitext text/x-wiki Famiglia di i '''Phocidae'''. [[File:Monachus monachus.jpg|thumb|250px|right|''Monachus monachus'']] [[File:Phoca largha1.jpg|thumb|250px|right|''Phoca largha'']] === Listinu di i Phocidae === ;V [[Vechju marinu]] (''Monachus monachus'')<br> [[Categoria:Phocidae]] fo223kneq4dxmcguoq3i24a7lljb31l 1731 0 27048 402866 2026-06-05T06:54:16Z Fausta Samaritani 15085 annu 1731 402866 wikitext text/x-wiki U '''1731''' (MDCCXXXI in [[nùmeri rumani]]) hè un annu di u XVIII sèculu. {{Annu|XVII sèculu|XVIII sèculu|XIX sèculu|1710|1720|1730|1740|1750|1727|1728|1729|1730|1731|1732|1733|1734|1735}} == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == In [[Córsica]] == == Riferimenti == == Ligami == [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdc/1731] Liggì l'arthìcuru innantu a la ''Sassaripedia'' - Leghje st'artìculu nant'à a Wikipedia sassarese. [[Categoria:Anni di u XVIII seculu|#]] 1ubzhc8gpt5mkg9nqcox1klsibc4axy 402867 402866 2026-06-05T06:58:28Z Fausta Samaritani 15085 file 402867 wikitext text/x-wiki U '''1731''' (MDCCXXXI in [[nùmeri rumani]]) hè un annu di u XVIII sèculu. {{Annu|XVII sèculu|XVIII sèculu|XIX sèculu|1710|1720|1730|1740|1750|1727|1728|1729|1730|1731|1732|1733|1734|1735}} [[File:Louise Hippolyte Grimaldi.jpg|thumb|180px|right|Louise Hippolyte Grimaldi, principessa di Monaco]] == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == In [[Córsica]] == == Riferimenti == == Ligami == [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdc/1731] Liggì l'arthìcuru innantu a la ''Sassaripedia'' - Leghje st'artìculu nant'à a Wikipedia sassarese. [[Categoria:Anni di u XVIII seculu|#]] nfxquk6g1gj4d69ecacvqjkq20akifp 1732 0 27049 402880 2026-06-05T09:34:06Z Fausta Samaritani 15085 annu 132 402880 wikitext text/x-wiki U '''1732''' (MDCCXXXII in [[nùmeri rumani]]) hè un annu di u XVIII sèculu. [[Annata bisesta]]. {{Annu|XVII sèculu|XVIII sèculu|XIX sèculu|1710|1720|1730|1740|1750|1728|1729|1730|1731|1732|1733|1734|1735|1736}} == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == In [[Córsica]] == == Riferimenti == == Ligami == [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdc/1732] Liggì l'arthìcuru innantu a la ''Sassaripedia'' - Leghje st'artìculu nant'à a Wikipedia sassarese. [[Categoria:Anni di u XVIII seculu|#]] 27ynot1ffzsyrs34p63sv87lwqyokcl 1733 0 27050 402881 2026-06-05T09:35:56Z Fausta Samaritani 15085 annu 1733 402881 wikitext text/x-wiki U '''1733''' (MDCCXXXIII in [[nùmeri rumani]]) hè un annu di u XVIII sèculu. [[Annata bisesta]]. {{Annu|XVII sèculu|XVIII sèculu|XIX sèculu|1710|1720|1730|1740|1750|1729|1730|1731|1732|1733|1734|1735|1736|1737}} == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == In [[Córsica]] == == Riferimenti == == Ligami == [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdc/1733] Liggì l'arthìcuru innantu a la ''Sassaripedia'' - Leghje st'artìculu nant'à a Wikipedia sassarese. [[Categoria:Anni di u XVIII seculu|#]] qva6pdfkrfj2hfq2439o9mltm5na53d 402884 402881 2026-06-05T09:40:17Z Fausta Samaritani 15085 402884 wikitext text/x-wiki U '''1733''' (MDCCXXXIII in [[nùmeri rumani]]) hè un annu di u XVIII sèculu. {{Annu|XVII sèculu|XVIII sèculu|XIX sèculu|1710|1720|1730|1740|1750|1729|1730|1731|1732|1733|1734|1735|1736|1737}} == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == In [[Córsica]] == == Riferimenti == == Ligami == [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdc/1733] Liggì l'arthìcuru innantu a la ''Sassaripedia'' - Leghje st'artìculu nant'à a Wikipedia sassarese. [[Categoria:Anni di u XVIII seculu|#]] n1df7ncisyfm7v6w5se3zeyqwrpf3kq 1734 0 27051 402882 2026-06-05T09:38:10Z Fausta Samaritani 15085 annu 1734 402882 wikitext text/x-wiki U '''1734''' (MDCCXXXIV in [[nùmeri rumani]]) hè un annu di u XVIII sèculu. {{Annu|XVII sèculu|XVIII sèculu|XIX sèculu|1710|1720|1730|1740|1750|1730|1731|1732|1733|1734|1735|1736|1737|1738}} == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == In [[Córsica]] == == Riferimenti == == Ligami == [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdc/1734] Liggì l'arthìcuru innantu a la ''Sassaripedia'' - Leghje st'artìculu nant'à a Wikipedia sassarese. [[Categoria:Anni di u XVIII seculu|#]] 9wep3zdwt6bjx4fvfb1zq19qyb9sd1l 1735 0 27052 402883 2026-06-05T09:39:48Z Fausta Samaritani 15085 annu 1735 402883 wikitext text/x-wiki U '''1735''' (MDCCXXXV in [[nùmeri rumani]]) hè un annu di u XVIII sèculu. {{Annu|XVII sèculu|XVIII sèculu|XIX sèculu|1710|1720|1730|1740|1750|1731|1732|1733|1734|1735|1736|1737|1738|1739}} == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == In [[Córsica]] == == Riferimenti == == Ligami == [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdc/1735] Liggì l'arthìcuru innantu a la ''Sassaripedia'' - Leghje st'artìculu nant'à a Wikipedia sassarese. [[Categoria:Anni di u XVIII seculu|#]] 54u3nml4nwupeihddthue6bsrlb67ia Categoria:Delphinidae 14 27053 402889 2026-06-05T10:13:30Z Fausta Samaritani 15085 categuria 402889 wikitext text/x-wiki <br> [[Categoria:Cetacea]] 3u6qxrts1ldk30mg1zukligpmkteykj Delphinidae 0 27054 402890 2026-06-05T10:18:23Z Fausta Samaritani 15085 redirect 402890 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Delfinu]] f4o3wlu5m9gai99ut5lgc4dooq5e8cp Categoria:Cetacea 14 27055 402891 2026-06-05T10:23:41Z Fausta Samaritani 15085 categuria 402891 wikitext text/x-wiki <br> [[Categoria:Mammalia]] hutdxg9ax1o4fr1fp8teffw37bt6f0q Categoria:Physeteridae 14 27056 402893 2026-06-05T10:32:59Z Fausta Samaritani 15085 categuria 402893 wikitext text/x-wiki <br> [[Categoria:Cetacea]] 3u6qxrts1ldk30mg1zukligpmkteykj Physeteridae 0 27057 402894 2026-06-05T10:36:13Z Fausta Samaritani 15085 pagina nova 402894 wikitext text/x-wiki Famiglia di i '''Physeteridae'''. === Listinu di i Physeteridae === ;C [[Capodogliu]] [[Categoria:Physeteridae]] fl37u52gmkp5okqqqg1jo8dbqkdvxa3 402895 402894 2026-06-05T10:40:45Z Fausta Samaritani 15085 file 402895 wikitext text/x-wiki Famiglia di i '''Physeteridae'''. [[File:Cachalot, Portneuf (16007762888).jpg|thumb|300px|right|Physeteride]] === Listinu di i Physeteridae === ;C [[Capodogliu]] [[Categoria:Physeteridae]] j6lqr5rk6bu7ay1g86gtc9pdaflenbt 402896 402895 2026-06-05T10:44:05Z Fausta Samaritani 15085 file 402896 wikitext text/x-wiki Famiglia di i '''Physeteridae'''. [[File:Cachalot, Portneuf (16007762888).jpg|thumb|250px|right|Physeteride]] [[File:Sperm whale 12.jpg|thumb|250px|right|Capodogliu]] === Listinu di i Physeteridae === ;C [[Capodogliu]] [[Categoria:Physeteridae]] m094krfvgpua5on3oy4bdtlisxdvkz2 Categoria:Artiodactyla 14 27058 402900 2026-06-05T11:00:31Z Fausta Samaritani 15085 categoria 402900 wikitext text/x-wiki <br> [[Categoria:Mammalia]] hutdxg9ax1o4fr1fp8teffw37bt6f0q