Wikipedia
cowiki
https://co.wikipedia.org/wiki/Pagina_maestra
MediaWiki 1.47.0-wmf.14
first-letter
Media
Speciale
Discussione
Utente
Discussioni utente
Wikipedia
Discussioni Wikipedia
File
Discussioni file
MediaWiki
Discussioni MediaWiki
Template
Discussioni template
Aiuto
Discussioni aiuto
Categoria
Discussioni categoria
TimedText
TimedText talk
Modulo
Discussioni modulo
Evento
Discussioni evento
Ricciu
0
1120
405287
402926
2026-08-11T10:43:22Z
Fausta Samaritani
15085
405287
wikitext
text/x-wiki
{{Taxobox_begin | color = pink | name = Ricciu}}
{{Taxobox_image | image = [[File:Erinaceus europaeus (Linnaeus, 1758).jpg|250px|U ricciu]] | caption = U ricciu (Corsica)}}
{{Taxobox_begin_placement | color = pink}}
{{Taxobox_regnum_entry | taxon = [[Animalia]]}}
{{Taxobox_phylum_entry | taxon = [[Chordata]]}}
{{Taxobox_classis_entry | taxon = [[Mammalia]]}}
{{Taxobox_ordo_entry | taxon = [[Insectivora]]}}
{{Taxobox_familia_entry | taxon = [[Erinaceidae]]}}
{{Taxobox_subfamilia_entry | taxon = [[Erinaceinae]]}}
{{Taxobox_genus_entry | taxon = [[Erinaceus]]}}
{{Taxobox_species_entry | taxon = [[E. europaeus]]}}
{{Taxobox_end_placement}}
{{Taxobox_section_binomial | color = pink| binomial_name = Erinaceus europaeus| author = [[Linnaeus]] | date= [[1758]]}}
{{Taxobox_image | image = [[File:Erinaceus europaeus5.JPG|250px|U ricciu]] | caption = U ricciu}}
{{Taxobox_end}}
U '''ricciu''' (''Erinaceus europaeus'') hè un [[mammiferu]]. U nomu veni da a parolla latina ''ericius''. U '''ricciu''' hè cumunu in [[Auropa]]. Si trova dapartuttu, fora di a muntagna.
A punta di u so capu è di u so spinu sò cuparti di spini longhi di 2 o 3 centimetri. Sò numarosi : più di 15 000. U restu di u corpu porta grossi pela. I pedi hani cinqui cuscinetti ancu cinqui sgrinfii. U pesu d'un '''ricciu''' varieghja trà 500 è 800 grammi. U '''ricciu''' mangna [[varmu|varma]], [[sammartinu|sammartini]], [[lumaca|lumachi]] è [[insettu|insetti]]. Ma pò ancu mangnà animali più maiori com'è l'[[aciartula]] o a [[ranochja]].
U ricciu hè un animali chi vivi di notti. Dormi tutta a ghjurnata. A so vista hè debuli mà u so odoratu è a so audita sò bunissimi. U so carataru hè asuciali è agressivu : vivi solu fora di l'epica di ripruduzzioni, da [[maghju]] à [[luddu]].
U ricciu femina catiddeghja da unu à setti chjuchi chì misurani da 6 à 8 centimetri. Ghjunti i primi freti, si meti in letargià, durmendu d'[[uttrovi]] fin'à [[marzu]].
U ricciu hà poghi numichi parchì i so spini facini una vera armatura. Ma ferma quantunqua a volpi è l'omini ancù i vitturi è l'incendii.
[[File:Igel.JPG|200px|left|thumb|U ghjovanu di u ricciu]]
== In Corsica ==
In [[Corsica]] u ricciu si trova dignalocu, ma micca in altu ed hè raru di truvà lu sopra à 500 metri.
In a cultura pupulari, si dici suventi chì ci hè dui spezii di ricci, incù dui tipi di grugnuli: u grugnulu di porcu è u grugnulu di ghjacaru. Di fatti, ùn ci hè ca una sola spezia di ricciu. Ci hè un solu animali ma hè esattu chì u so aspettu cambia da una staghjona à l'altra. Di [[branu]], u ricciu hè magru è t'hà un grugnulu chì pari quiddu d'un [[ghjacaru]] (com'è quiddu chì hè annant'à u ritrattu). Inveci di [[vaghjimu]], u ricciu hè grassu è t'hà un grugnulu chì s'assumiglia à quiddu d'un [[porcu]].
U ricciu corsu hè di culori più scuru ch'è quiddu di u ricciu cuntinintali (grisgiu neru).
In certi rigioni di Corsica si manghjava u ricciu ; cottu annant'à brusta o in tianu.
== Prutizzioni ==
U ricciu hè una spezia prutetta.
== Rifarenzi ==
* Parcu Naturali Rigiunali di a Corsica, I mammiferi in Corsica - Les mammifères en Corse, 1987
== Da veda dinò ==
* [[Mammiferi di Corsica]]
[[Categoria:Fauna di Corsica]]
[[Categoria:Erinaceidae]]
[[Categoria:Erinaceus]]
jg9msz9b3ebvne7p3mc15w0l5glicoh
Lettonia
0
2509
405270
394557
2026-08-10T20:10:14Z
Cromenio
28792
405270
wikitext
text/x-wiki
{{Statu
|nomeCompleto = Republica di Lettonia
|nomeUfficiale = Latvijas Republika
|linkBandiera = Flag of Latvia.svg
|paginaBandiera =
|linkStemma = Coat of Arms of Latvia.svg
|paginaStemma =
|linkLocalizzazione = EU-Latvia.svg
|motto = Tēvzemei un Brīvībai
|mottoTraduzione = Pè a patria è a libertà
|lingua = [[lingua lettone|lettone]]
|capitale = [[File:Greater Coat of Arms of Riga - for display.svg|20px]] [[Riga]]
|capitaleAbitanti = 614.618
|capitaleAbitantiAnno = 2021
|governo = [[Republica parlamentare]]
|presidente = [[Egils Levits]]
|primoMinistro = [[Krišjānis Kariņš]]
|elenco capi di stato = [[Presidenti di a Republica di a Lettonia|Presidente]]
|elenco capi di governo = [[Primi Ministri di a Lettonia|Prima Ministru]]
|indipendenza = Da Russia Sovietica u 18 novembre di u 1918
|ingressoONU = [[17 settembre]] [[1991]]
|ingressoUE = [[1 maghju|1° maghju]] [[2004]]
|superficieTotale = 64.589
|superficieOrdine = 123
|superficieAcqua = 1,5
|popolazioneTotale = 1,907,675
|popolazioneAnno = 2020
|popolazioneOrdine = 147
|popolazioneDensita = 30
|continente = [[Europa]]
|orario = [[Tempu Coordinatu Universale|UTC]] +2
|valuta = [[Euro]]
|PIL= 37.199
|PILValuta= $
|PILAnno= 2021
|PILOrdine= 98
|PILprocapite= 19.539
|PILprocapiteValuta= $
|PILprocapiteAnno= 2021
|PILprocapiteOrdine= 60
|HDI= 0,866 (assai altu)
|HDIAnno= 2019
|HDIOrdine= 37
|energia = <!-- consumo di energia pro capite - non scrivere kW/ab. che viene scritto già dal template - (consumo annuo totale in kWh diviso gli abitanti/365gg/24h) -->
|tld = .lv
|telefono = +371
|targa = LV
|inno = [[Dievs, svētī Latviju]]
|festa = [[18 nuvembre]]
|note = <!-- note libere -->
}}
A '''Lettonia''' ([[Lingua lettone|lettone]]: ''Latvijas Republika'', ''Latvija''), Stati [[Europa|europei]]. Hè membra di l'[[Unione Europea]] dipoi u [[2004]], di a zona [[euro]] è di u spaziu Schengen dipoi u [[2008]]. Hè dinù membra di l'[[Organizazione di i Nazioni Uniti|ONU]] è ancu di l'[[OTAN]].
A lingua ufficiale di stu paesu hè u lettone.
A più grande cità è a capitale hè Riga, cù un numeru di 0,6 milione d'abitanti.
== Geografia ==
=== Cità (2022) ===
10 cità naziunale è 68 cità di distretti.
==== Cità naziunale ====
{| class="wikitable sortable" style="text-align:right; font-size:95%;"
|+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"|
!width="30px"| # !! Cità !! Regione !! Abitanti<br> (2021) !! Territoriu<br>(km<sup>2</sup>)
|-----
|align="center"| 1
|align="center"| [[Riga]]
| style="text-align:left;"| [[Vidzeme]]
| 614 618
| 253
|- style=“background:#D2D2D2”
|align="center"| 2
|align="center"| [[Daugavpils]]
| style="text-align:left;"| [[Latgale]]
| 80 627
| 72
|-----
|align="center"| 3
|align="center"| [[Liepāja]]
| style="text-align:left;"| [[Kurzeme]]
| 67 964
| 60
|- style=“background:#D2D2D2”
|align="center"| 4
|align="center"| [[Jelgava]]
| style="text-align:left;"| [[Zemgale]]
| 55 336
| 60
|-----
|align="center"| 5
|align="center"| [[Jūrmala]]
| style="text-align:left;"| [[Vidzeme]]
| 50 248
| 100
|- style=“background:#D2D2D2”
|align="center"| 6
|align="center"| [[Ventspils]]
| style="text-align:left;"| [[Kurzeme]]
| 33 372
| 55
|-----
|align="center"| 7
|align="center"| [[Rēzekne]]
| style="text-align:left;"| [[Latgale]]
| 26 839
| 17
|- style=“background:#D2D2D2”
|align="center"| 8
|align="center"| [[Ogre]]
| style="text-align:left;"| [[Vidzeme]]
| 22 978
| 14
|-----
|align="center"| 9
|align="center"| [[Valmiera]]
| style="text-align:left;"| [[Vidzeme]]
| 22 971
| 19
|- style=“background:#D2D2D2”
|align="center"| 10
|align="center"| [[Jēkabpils]]
| style="text-align:left;"| [[Sēlija]]
| 21 629
| 23
|}
[[File:carte de Lettonie.png|280px|thumb|Lettonia]]
=== Ritratti ===
<gallery perrow="5">
Vistas desde la iglesia de San Pedro, Riga, Letonia, 2012-08-07, DD 12.JPG|Riga
Daugavpils Rīgas iela naktī.jpg|Daugavpils
Kolkas rags.jpg|Kolka
Kuldyga. ventos krioklys, 2006-09-22.jpg|Fiume Venta, Kuldīga
Baltā kāpa 2013.g. 27. janvāris - panoramio (1).jpg|Saulkrasti
Turaidas-pils.jpg|U castellu di Turaida
Cēsis, Lielā Katrīnas iela - panoramio (2).jpg|Cēsis
Dabas parkā "Ogres Zilie kalni", 07.12.2013.jpg|Lavu Dubkalnu, Ogre
Ventspils osta.jpg|Port di Ventspils
Blue flag beach Jūrmala - panoramio.jpg|Jūrmala
</gallery>
== Ligami ==
* Lettonia [https://www.latvia.eu/ Lettonia.eu]
== Da vede dinò ==
[[Valdis Zatlers]]
{{Unione europea}}
[[Categoria:Lettonia|!]]
[[Categoria:Unioni Auropea]]
jlx60jwec1cudc95zcl26o43fyf69um
Arancón
0
10568
405288
351274
2026-08-11T10:47:22Z
Fausta Samaritani
15085
405288
wikitext
text/x-wiki
[[File:Iglesia de arancon.jpg|thumb|right|250px|Arancón]]
'''Arancón''' hè una [[cumuna]] [[Spagna|spagnola]] di a pruvincia di Soria, in a cumunità autonoma di [[Castiglia è León]].
== Storia ==
== Giugrafia ==
== Monumenti ==
== Demugrafia ==
== Rifarenzi ==
== Liami ==
[[Categoria:Pruvincia di Soria]]
74lrj3dqpmqffjnie7jkivlmr96fj8d
Utah
0
14246
405290
376376
2026-08-11T10:52:46Z
Fausta Samaritani
15085
405290
wikitext
text/x-wiki
{{c-supranu}}
L''''Utah''' hè un statu federatu di i [[Stati Uniti]].
Hà una superficia di 219.887 km² è una populazione di 2.645.330 abitanti.
Cunfina à u nordu incù i stati di l’[[Idaho]] e di u [[Wyoming]], à livente incù u [[Coloradu]], à meziornu/livente è ''per un solu puntu'' incù u [[Novu Messicu]], a meziornu incù l’[[Arizona]] è in fine à punente incù u [[Nevada]].
A capitale hè [[Salt Lake City]] (180.651 abitanti), chì hè dinù a cità più pupulata.
Altre cità impurtante sò [[West Valley City]] (122.374 abitanti), [[Provo]] (117.592 abitanti) è [[West Jordan]] (102.445 abitanti).
==Relighjone==
Quasgi u 60% di a populazione appartene à a Chjesa di Ghjesù Cristu di i Santi di l’Ultimi Ghjorni detti dinù Mormoni di i qualu u Utah incù Salt Lake City hè u centru relighjosu.
[[Categoria:Utah]]
jd97x9fyf6cth33c88irlcvmndvh01t
Salt Lake City
0
15094
405289
334221
2026-08-11T10:51:55Z
Fausta Samaritani
15085
405289
wikitext
text/x-wiki
{{c-supranu}}
[[File:Salt Lake City montage 19 July 2011.jpg|right|thumb|Salt Lake City (Utah)]]
'''Salt Lake City''' hè una cità di i [[Stati Uniti]], capitale di l'[[Utah]].
== Storia ==
== Giugrafia ==
== Monumenti ==
== Demugrafia ==
Tene 189.899 abitanti ([[2011]]).
== Rifarenzi ==
== Liami ==
[[Categoria:Utah]]
spsb9mtj50m8hvo44b854wbwza7ey1d
Categoria:Erinaceus
14
18091
405286
346840
2026-08-11T10:40:16Z
Fausta Samaritani
15085
categuria
405286
wikitext
text/x-wiki
<br>
[[Categoria:Erinaceidae]]
evzcxc09cfu7rp7v9hr07fiofq2rkof
Lettura
0
27413
405275
405132
2026-08-10T23:33:09Z
Fausta Samaritani
15085
file
405275
wikitext
text/x-wiki
A '''lettura''' hè u prucessu [[Mente|mentale]] chì permette di decudificà è capisce l'[[infurmazione]] o l'idee chì sò in forma visuale o tattile. Di solitu, a lettura hè ligata à a [[scrittura]], ma pò ancu esse a lettura di carte [[Geografia|geugrafiche]], di [[musica]], o ancu a [[chiromanzia]].
[[File:A man stitting and reading a book near JNNURM colony, Vizag.jpg|thumb|250px|right]]
== Caratteristiche ==
A lettura pò esse fatta nantu à carta ([[Libru|libri]], [[ghjurnale|ghjurnali]]) o nantu à i screni (urdinatori, [[telefuniniÏ]]). Oghje, a lettura "mentale" (ditta ancu ''endofasica'') hè a più cumuna, ma in antichità, a ghjente lighjia ed alta voce. I [[neuroscienze]] anu dimustratu chì a lettura hè un prucessu assai cumplessu chì implicheghja parechje parte di u [[cervellu]].
Per leghje bè, ci vole un bon cuntrastu trà e lettere è u fondu, è una taglia adatta di i caratteri. L'[[ochju]] ùn si ferma micca nantu à ogni parolla ma u cervellu cumpletta l'infurmazione chì mancanu grazia à u cuntestu.
== A funzione di a lettura ==
L'alfabetisazione hè a capacità di leghje è scrive. I prublemi di lettura ponu esse duvuti à a [[dislessia]].
A lettura hè un attu di cumunicazione trà l'autore è u lettore. Si cumpone di dui prucessi principali: a ''cumprensione'' (capisce ciò chì hè scrittu) è l'''interpretazione'' (dà un sensu persunale à u testu). A cumprensione si face à diversi livelli: da a decodifica di e lettere à a capiscitura di u testu sanu.
Sicondu i scentifichi, ci sò trè livelli in a lettura:
- ''Azzione culturale'': u perchè si leghje.<br>
- ''Azzione comprensive'': l'ubbiettivu di capisce.<br>
- ''Azzione strumentale'': e prucedure per leghje.<br>
== Velocità di lettura ==
A vitezza di lettura dipende da u scopu:
- Menu di 100 parolle à a minuta (pam): per amparà à [[memoria]].<br>
- 100-200 pam: per amparà.<br>
- 200-400 pam: per capisce bè.<br>
- 400-700 pam: per scremà u testu.<br>
- Più di 700 pam: per circà infurmazione specifiche.<br>
== Valutazione di a lettura ==
A capacità di lettura hè misurata cù testi chì valutanu a vitezza, a precisazione è a cumprensione. I testi sò adattati à l'età di a persona.
== Da vede dinù ==
* [[Scrittura]]
* [[Dislessia]]
* [[Alfabetisazione]]
==Note==
<references/>
[[Categoria:Educazione]]
11sq31jac4u30qaxle3l4r8ugzrp82m
Libru
0
27423
405274
405168
2026-08-10T23:29:54Z
Fausta Samaritani
15085
file
405274
wikitext
text/x-wiki
Un '''Libru''' hè un inseme di foglii, stampati o manuscritti, di listesse dimensione, rilegati inseme in un certu ordine è rinchjusi da una cuprendula.
U libru hè u veìculu più diffusu di u sapè è di a [[cunniscenza]]. L'inseme di l'opere stampate, cumpresi i libri, hè chjamatu [[litteratura]]. In bibliutecunumia è scenza di l'infurmazione, un libru hè chjamatu munugrafia, per distingue lu da i periodichi cum'è riviste, bulletini o ghjurnali.
Un negoziu chì vende libri hè chjamatu [[libraria]]. A [[bibliuteca]] hè u locu adupratu per cunsirvà è cunsultà i libri. Cù a diffusione di e tecnulugie digitale è di [[Internet]], à i libri stampati s'hè affiancatu l'usu di i libri elettronichi, o [[e-book]].
[[File:Vergilius Vat Folio 31v.jpg|thumb|250px|right|Virgilio Vaticanu]]
== Etimulugia==
A parola "libru" vene da l'accusativu "librum" di u vocabulu [[Lingua latina|latinu]] "liber". U stessu significatu hà a parolla greca "βιβλίον" (biblìon). In [[Lingua inglese|inglese]], a parolla "book" vene da l'anticu inglese "bōc", parente di "beech" (fagiu). Si deduce chì e prime scritture indoeuropee fussinu intagliate nantu à [[legnu]] di faiu. A parola latina "codex/codice", cù u significatu di libru mudernu, significava uriginariamente "bloccu di legnu".
== Storia==
A storia di u libru seguita una seria d'innuvazione tecnologiche chì anu migliuratu a qualità di cunsirvazione di u testu è l'accessu à l'infurmazione. Da l'invenzione in u 1455 di a stampa à caratteri mobili di Gutenberg, per più di quattru seculi l'unicu veru medium di massa hè stata a «parolla stampata».
===Antichità===
A scrittura hà cuminciatu à sviluppà si trà u VII è u [[IV millenniu a.C.]] in forma di simboli mnemonichi. L'antichi [[Egittu|Egiziani]] scrivianu nantu à u [[papiru]]. I testi eranu scritti senza spazii (scriptura cuntinua) è senza puntuazione.
=== Tavulette===
E tavulette d'argilla eranu pezzi d'argilla secca cù iscrizioni fatte cù un stilo. E tavulette di cera eranu assicelle di legnu incerate, riutilizzabili, è sò un pussibule precursore di i libri muderni.
=== Rotulu===
U papiru era fattu di materiale simile à a [[carta]], ottenutu da a pianta di papiru. I foglii di papiru eranu incullati inseme per furmà un rotulu (scrollu). I rotuli foru a forma libraria duminante di a cultura ellenistica, rumana, cinese è ebraica.
=== Caratteri mobili è incunabuli===
Intornu à u [[1450]], [[Johannes Gutenberg]] inventò i caratteri mobili in Europa. I primi libri stampati prima di u [[1501]] sò cunnisciuti cum'è incunabuli.
== Furmati di i libri==
I libri a stampa sò prudutti stampendu ogni impusizione tipugrafica nantu à un fogliu di carta. U furmatu dipende da u numeru di piegature chì u fogliu subisce. In i libri muderni, u furmatu hè datu da l'altezza in centimetri.
== Libru staccabile==
U termine "stacacbile" identifica libri ecunomichi stampati in sedicesimu, a cui diffusione hà permessu una nutevule calata di i prezzi.
== Valore di u libru==
U valore di un libru ùn hè micca datu solu da u costu di produzzione. Hè un'opera di l'ingegnu, un pruduttu simbolicu chì riflette un valore identitariu, culturale, ecunomicu è relaziunale.
== Note==
<references/>
[[Categoria:Educazione]]
[[Categoria:Cultura]]
miyephlvftygj0jrpp5ei1x9vdo1c12
Linguaghju
0
27425
405273
405174
2026-08-10T23:16:28Z
Fausta Samaritani
15085
file
405273
wikitext
text/x-wiki
U '''linguaghju''' hè una forma di cumunicazione trà dui o più individui per via di soni, gesti, simbuli è muvimenti chì anu un significatu, definiscendu una lingua cumuna in un ambiente specificu d'interazzione. A capacità di rapprisintà un significatu à traversu un codice ùn hè micca solu [[Homo sapiens|umana]], ma si trova ancu in parechje spezie d'animali, ancu s'è u linguaghju verbale umanu hà caratteristiche uniche.
[[File:Pieter Bruegel the Elder - The Tower of Babel (Vienna) - Google Art Project - edited.jpg|thumb|350px|right|[[Pieter Bruegel u Vecchiu]] ([[1526]]/[[1530]]-[[1569]]) ''A Torra di Babelle'', [[1563]]]]
== Cumunicazione animale ==
L'[[Animalia|animali]] cumuniceghjanu in modi diversi: l'[[Aves|acelli]] incù u cantu, l'ape incù a "danza", e scimmie incù gesti è soni, i [[Cane|cani]] è i felini incù odori, è certi pesci è furmicule incù sustanze chimiche.
== Linguaghju verbale umanu ==
Sicondu l'antropologu [[Ian Tattersall]], u linguaghju hè cumparsu di colpu in l'omu circa 100.000 anni fà. Ci sò duie teurie annantu à l'origine: una chì u cunsidereghja innatu, l'altra cum'è capacità imparata. Ùn hè micca chjaru s'è tutte e lingue deriveghjanu da una sola lingua originale o da parechje.
[[Noam Chomsky]] definisce a pruprietà fundamentale di u linguaghju cum'è "a generazione di una seria illimitata d'espressione strutturate chì currispondenu à l'interfaccia cuncettuale-intensionale". I biuloghi evuluzionisti parlanu di un vantaghju evolutivu è di una basa genetica per a predisposizione umana à a lingua.
== Variabilità ==
E lingue varieghjanu in u spaziu è in u tempu. Ci sò differenze suciale: e classe suciale, u generu, l'ambiente urbanu o campagnolu, è i linguaghji specialistichi. Esiste ancu u linguaghju ideologicu, chì mudificheghja u sensu di e parole.
== Tipi di linguaghju ==
- ''Linguaghju verbale'': orale, mentale, scrittu, cumunu, privatu/publicu, suciale.<br>
- ''Linguaghju non verbale'': gesti, espressione di u visu, usu di u spaziu, artefatti, [[lingua di i cenni]].<br>
- ''Linguaghju musicale'': cumpresu universalmente, ligatu à l'emozioni.<br>
== Sviluppu ==
U linguaghju s'impara in i primi anni di vita, da l'emissioni di soni à 0-3 mesi finu à u sviluppu grammaticale cumplettu trà 6-11 anni.
==Da vede dinò==
[[Lingua di i cenni taliana]]<br>
[[Lingua di i cenni francese]]<br>
==Note==
<references/>
[[Categoria:Linguistica]]
[[Categoria:Società]]
hi4kbq3hrga4lbtxan1rpvfug2fv3s6
1681
0
27435
405272
405220
2026-08-10T23:06:49Z
Fausta Samaritani
15085
file
405272
wikitext
text/x-wiki
U '''1681''' (MDCLXXXI in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu.
{{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1660|1670|1680|1690|1700|1677|1678|1679|1680|1681|1682|1683|1684|1685}}
[[File:Luca Giordano - Judgment of Paris - WGA9011.jpg|thumb|300px|right|[[Luca Giordano]], ''U giudizio di Paride'']]
== Evenimenti ==
== Nàscite ==
<gallery>
</gallery>
== Morte ==
<gallery>
</gallery>
== Riferimenti ==
== Ligami ==
[[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1681 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1681]
[[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]]
15nyijxwbegqhp2nx8h8iclcfkv508t
1682
0
27436
405271
405221
2026-08-10T23:00:43Z
Fausta Samaritani
15085
file
405271
wikitext
text/x-wiki
U '''1682''' (MDCLXXXII in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu.
{{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1660|1670|1680|1690|1700|1678|1679|1680|1681|1682|1683|1684|1685|1686}}
[[File:Lutetia Parisiorum vulgo Paris by Jan Jansson, 1682 - Stanford Libraries.jpg|thumb|400px|right|Jan Jansson, ''Lutetia Parisiorum vulgo Paris'', 1682 (Stanford Libraries)]]
== Evenimenti ==
== Nàscite ==
<gallery>
</gallery>
== Morte ==
<gallery>
</gallery>
== Riferimenti ==
== Ligami ==
[[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1682 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1682]
[[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]]
54omb1x74mo47kvn5nem34v3ykk4lx3
1683
0
27437
405268
405222
2026-08-10T16:16:55Z
Fausta Samaritani
15085
file
405268
wikitext
text/x-wiki
U '''1683''' (MDCLXXXIII in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu.
{{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1660|1670|1680|1690|1700|1679|1680|1681|1682|1683|1684|1685|1686|1687}}
[[File:Altomonte Battle of Parkany.jpg|thumb|250px|right|Altomonte, ''A battaglia di Parkany'']]
== Evenimenti ==
== Nàscite ==
<gallery>
</gallery>
== Morte ==
<gallery>
</gallery>
== Riferimenti ==
== Ligami ==
[[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1683 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1683]
[[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]]
9a3y6u8gl5896bd8ntzsnn48dtdhjym
405269
405268
2026-08-10T16:19:18Z
Fausta Samaritani
15085
405269
wikitext
text/x-wiki
U '''1683''' (MDCLXXXIII in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu.
{{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1660|1670|1680|1690|1700|1679|1680|1681|1682|1683|1684|1685|1686|1687}}
[[File:Altomonte Battle of Parkany.jpg|thumb|250px|right|Martinu Altomonte ([[1657]]-[[1745]]), ''A battaglia di Parkany'']]
== Evenimenti ==
== Nàscite ==
<gallery>
</gallery>
== Morte ==
<gallery>
</gallery>
== Riferimenti ==
== Ligami ==
[[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1683 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1683]
[[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]]
t5ovdmeelvwv5187xq0yc9gsq1f4b3q
1684
0
27438
405267
405223
2026-08-10T16:13:10Z
Fausta Samaritani
15085
file
405267
wikitext
text/x-wiki
U '''1684''' (MDCLXXXIV in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu. [[Annata bisesta]].
{{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1660|1670|1680|1690|1700|1680|1681|1682|1683|1684|1685|1686|1687|1688}}
[[File:Anne Marie d'Orléans, Granddaughter of France, future Duchess of Savoy and Queen of Sardinia.jpg|thumb|200px|right|''Anna Maria d'Orléans'']]
== Evenimenti ==
== Nàscite ==
<gallery>
</gallery>
== Morte ==
<gallery>
</gallery>
== Riferimenti ==
== Ligami ==
[[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1684 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1684]
[[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]]
tt1g0ftyipr6mtjgim515r11nde1zs1
1686
0
27445
405257
2026-08-10T14:34:26Z
Fausta Samaritani
15085
annu 1686
405257
wikitext
text/x-wiki
U '''1686''' (MDCLXXXVI in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu.
{{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1660|1670|1680|1690|1700|1682|1683|1684|1685|1686|1687|1688|1689|1690}}
== Evenimenti ==
== Nàscite ==
<gallery>
</gallery>
== Morte ==
<gallery>
</gallery>
== Riferimenti ==
== Ligami ==
[[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1686 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1686]
[[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]]
kqkvnlnab6v3ifoeedb7m01ra6jqj15
405266
405257
2026-08-10T16:07:24Z
Fausta Samaritani
15085
file
405266
wikitext
text/x-wiki
U '''1686''' (MDCLXXXVI in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu.
{{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1660|1670|1680|1690|1700|1682|1683|1684|1685|1686|1687|1688|1689|1690}}
[[File:Bourdon de Notre-Dame de Paris.jpg|thumb|200px|right|''Bourdon de Notre-Dame de Paris'', 1686]]
== Evenimenti ==
== Nàscite ==
<gallery>
</gallery>
== Morte ==
<gallery>
</gallery>
== Riferimenti ==
== Ligami ==
[[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1686 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1686]
[[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]]
hsgamw9l57hhli6bh48drmpgbn56o0j
1687
0
27446
405258
2026-08-10T14:36:11Z
Fausta Samaritani
15085
annu 1687
405258
wikitext
text/x-wiki
U '''1687''' (MDCLXXXVII in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu.
{{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1660|1670|1680|1690|1700|1683|1684|1685|1686|1687|1688|1689|1690|1691}}
== Evenimenti ==
== Nàscite ==
<gallery>
</gallery>
== Morte ==
<gallery>
</gallery>
== Riferimenti ==
== Ligami ==
[[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1687 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1687]
[[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]]
nkdipti62v54he5v9e3eizg0hx87v9d
405265
405258
2026-08-10T16:03:45Z
Fausta Samaritani
15085
file
405265
wikitext
text/x-wiki
U '''1687''' (MDCLXXXVII in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu.
{{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1660|1670|1680|1690|1700|1683|1684|1685|1686|1687|1688|1689|1690|1691}}
[[File:Pierre Mignard (after) - Portrait of the Duke of Berry as a child on a royal cousin.jpg|thumb|200px|right|''Ritrattu di u Ducca di Berry'']]
== Evenimenti ==
== Nàscite ==
<gallery>
</gallery>
== Morte ==
<gallery>
</gallery>
== Riferimenti ==
== Ligami ==
[[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1687 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1687]
[[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]]
ii0blrx8e54lpag81sgox8fp1s0djh0
1688
0
27447
405259
2026-08-10T14:38:34Z
Fausta Samaritani
15085
annu 1688
405259
wikitext
text/x-wiki
U '''1688''' (MDCLXXXVIII in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu. [[Annata bisesta]].
{{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1660|1670|1680|1690|1700|1684|1685|1686|1687|1688|1689|1690|1691|1692}}
== Evenimenti ==
== Nàscite ==
<gallery>
</gallery>
== Morte ==
<gallery>
</gallery>
== Riferimenti ==
== Ligami ==
[[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1688 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1688]
[[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]]
7mcbh9k4ctaony37dk82cfrd8o5htsr
405264
405259
2026-08-10T15:58:51Z
Fausta Samaritani
15085
file
405264
wikitext
text/x-wiki
U '''1688''' (MDCLXXXVIII in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu. [[Annata bisesta]].
{{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1660|1670|1680|1690|1700|1684|1685|1686|1687|1688|1689|1690|1691|1692}}
[[File:Arnoult Nicolas-Femme de qualité à sa toilette btv1b8406677j.jpg|thumb|230px|rght|Nicolas Arnoult, ''Femme de qualité à sa toilette'', 1688]]
== Evenimenti ==
== Nàscite ==
<gallery>
</gallery>
== Morte ==
<gallery>
</gallery>
== Riferimenti ==
== Ligami ==
[[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1688 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1688]
[[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]]
2x2agz0dzosbsprzgg3opz0hbq0tn7w
1689
0
27448
405260
2026-08-10T14:40:46Z
Fausta Samaritani
15085
annu 1689
405260
wikitext
text/x-wiki
U '''1689''' (MDCLXXXIX in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu.
{{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1660|1670|1680|1690|1700|1685|1686|1687|1688|1689|1690|1691|1692|1693}}
== Evenimenti ==
== Nàscite ==
<gallery>
</gallery>
== Morte ==
<gallery>
</gallery>
== Riferimenti ==
== Ligami ==
[[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1689 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1689]
[[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]]
kpueu6cxpuwivchpckemfp8hmtr4h5o
405263
405260
2026-08-10T15:55:30Z
Fausta Samaritani
15085
file
405263
wikitext
text/x-wiki
U '''1689''' (MDCLXXXIX in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu.
{{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1660|1670|1680|1690|1700|1685|1686|1687|1688|1689|1690|1691|1692|1693}}
[[File:Versailles ancienne chapelle 1689.jpg|thumb|300px|right|[[Versailles]] antica cappella]]
== Evenimenti ==
== Nàscite ==
<gallery>
</gallery>
== Morte ==
<gallery>
</gallery>
== Riferimenti ==
== Ligami ==
[[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1689 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1689]
[[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]]
sci35bt9omarzpyu7q1xyqbby98t2hb
1690
0
27449
405261
2026-08-10T14:42:42Z
Fausta Samaritani
15085
annu 1690
405261
wikitext
text/x-wiki
U '''1690''' (MDCXC in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu.
{{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1660|1670|1680|1690|1700|1686|1687|1688|1689|1690|1691|1692|1693|1694}}
== Evenimenti ==
== Nàscite ==
<gallery>
</gallery>
== Morte ==
<gallery>
</gallery>
== Riferimenti ==
== Ligami ==
[[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1690 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1690]
[[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]]
7yque4zaqcoaedwveqg7jnkx7pv1zo4
405262
405261
2026-08-10T14:51:14Z
Fausta Samaritani
15085
file
405262
wikitext
text/x-wiki
U '''1690''' (MDCXC in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu.
{{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1660|1670|1680|1690|1700|1686|1687|1688|1689|1690|1691|1692|1693|1694}}
[[File:Battle of Beachy Head 10, July 1690.jpg|thumb|300px|right|''A battaglia di Beachy Head'' ([[10 di lugliu]] 1690)]]
== Evenimenti ==
== Nàscite ==
<gallery>
</gallery>
== Morte ==
<gallery>
</gallery>
== Riferimenti ==
== Ligami ==
[[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1690 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1690]
[[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]]
c4y3crbf3hwi9n7rcxv7ohoz1b97mu2
1691
0
27450
405276
2026-08-11T06:55:17Z
Fausta Samaritani
15085
annu 1691
405276
wikitext
text/x-wiki
U '''1691''' (MDCXCI in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu.
{{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1670|1680|1690|1700|1710|1687|1688|1689|1690|1691|1692|1693|1694|1695}}
== Evenimenti ==
== Nàscite ==
<gallery>
</gallery>
== Morte ==
<gallery>
</gallery>
== Riferimenti ==
== Ligami ==
[[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1691 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1691]
[[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]]
shy99wlhno40icfsom72ih35qd7mh7c
405285
405276
2026-08-11T10:26:03Z
Fausta Samaritani
15085
file
405285
wikitext
text/x-wiki
U '''1691''' (MDCXCI in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu.
{{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1670|1680|1690|1700|1710|1687|1688|1689|1690|1691|1692|1693|1694|1695}}
[[File:Le fontane di Roma 1691 (75748898) (cropped).jpg|thumb|300px|right|[[Ghjuvanni Battista Falda]], ''Fontana nel Palazzo Vaticano'' (''Le fontane di Roma'' [...] ''con li loro prospetti, come sono al presente''), 1691]]
== Evenimenti ==
== Nàscite ==
<gallery>
</gallery>
== Morte ==
<gallery>
</gallery>
== Riferimenti ==
== Ligami ==
[[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1691 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1691]
[[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]]
bnm41wtf1a0qayvddms8ld4142f3f05
1692
0
27451
405277
2026-08-11T06:57:36Z
Fausta Samaritani
15085
annu 1692
405277
wikitext
text/x-wiki
U '''1692''' (MDCXCII in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu. [[Annata bisesta]].
{{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1670|1680|1690|1700|1710|1688|1689|1690|1691|1692|1693|1694|1695|1696}}
== Evenimenti ==
== Nàscite ==
<gallery>
</gallery>
== Morte ==
<gallery>
</gallery>
== Riferimenti ==
== Ligami ==
[[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1692 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1692]
[[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]]
804vwk7h1f3hwoh8eo4tuf55bhj08lq
405284
405277
2026-08-11T10:15:34Z
Fausta Samaritani
15085
file
405284
wikitext
text/x-wiki
U '''1692''' (MDCXCII in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu. [[Annata bisesta]].
{{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1670|1680|1690|1700|1710|1688|1689|1690|1691|1692|1693|1694|1695|1696}}
[[File:Paton, Battle of Barfleur.jpg|thumb|350px|right|[[Richard Paton]] ([[1717]]-[[1791]]), ''A battaglia di Barfleur'', [[19 di maghju]] 1692]]
== Evenimenti ==
== Nàscite ==
<gallery>
</gallery>
== Morte ==
<gallery>
</gallery>
== Riferimenti ==
== Ligami ==
[[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1692 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1692]
[[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]]
s6jskhbf9bxz6aexx4mrr5o28gq7kx0
1693
0
27452
405278
2026-08-11T07:00:22Z
Fausta Samaritani
15085
annu 1693
405278
wikitext
text/x-wiki
U '''1693''' (MDCXCIII in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu.
{{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1670|1680|1690|1700|1710|1689|1690|1691|1692|1693|1694|1695|1696|1697}}
== Evenimenti ==
== Nàscite ==
<gallery>
</gallery>
== Morte ==
<gallery>
</gallery>
== Riferimenti ==
== Ligami ==
[[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1693 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1693]
[[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]]
ao2n4u9fpla1j55z70v9hi8wwnegzsh
405283
405278
2026-08-11T10:10:08Z
Fausta Samaritani
15085
file
405283
wikitext
text/x-wiki
U '''1693''' (MDCXCIII in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu.
{{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1670|1680|1690|1700|1710|1689|1690|1691|1692|1693|1694|1695|1696|1697}}
[[File:Clematitis indica Plumier Plantes de l'Amérique LXXXVI.png|thumb|180px|right|''Clematitis indica'' ([[Charles Plumier]], ''Description des plantes de l'Amérique, avec leurs figures'', 1693)]]
== Evenimenti ==
== Nàscite ==
<gallery>
</gallery>
== Morte ==
<gallery>
</gallery>
== Riferimenti ==
== Ligami ==
[[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1693 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1693]
[[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]]
gpo2pyaykza6zll5j76bp1el69ti4rw
1694
0
27453
405279
2026-08-11T07:02:28Z
Fausta Samaritani
15085
annu 1694
405279
wikitext
text/x-wiki
U '''1694''' (MDCXCIV in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu.
{{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1670|1680|1690|1700|1710|1690|1691|1692|1693|1694|1695|1696|1697|1698}}
== Evenimenti ==
== Nàscite ==
<gallery>
</gallery>
== Morte ==
<gallery>
</gallery>
== Riferimenti ==
== Ligami ==
[[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1694 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1694]
[[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]]
q81rsonibesqbxbkgkti5etklxrzlpe
405282
405279
2026-08-11T10:01:22Z
Fausta Samaritani
15085
file
405282
wikitext
text/x-wiki
U '''1694''' (MDCXCIV in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu.
{{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1670|1680|1690|1700|1710|1690|1691|1692|1693|1694|1695|1696|1697|1698}}
[[File:Troisième appartement. G.17199.jpg|thumb|350px|right|Antoniu Trouvain ([[1652]]/[[1656]] -[[1708]]), ''U ghjocu di u biliardu'', 1694<ref>1. U Rè [[Luigi XIV di Francia]] / 2. Monsieur. / 3. U Duca di Chartres. / 4. U Conte di Thoulouse; è à destra : 5. U Duca di Vendôme. / 6. M. d'Armagnac. / 7. M. di Chamillart.</ref>]]
== Evenimenti ==
== Nàscite ==
<gallery>
</gallery>
== Morte ==
<gallery>
</gallery>
== Riferimenti ==
== Note ==
<references />
== Ligami ==
[[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1694 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1694]
[[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]]
ao8rw17mew2oue2ibrf4h541mgsdurg
1695
0
27454
405280
2026-08-11T07:04:03Z
Fausta Samaritani
15085
annu 1695
405280
wikitext
text/x-wiki
U '''1695''' (MDCXCV in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu.
{{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1670|1680|1690|1700|1710|1691|1692|1693|1694|1695|1696|1697|1698|1699}}
== Evenimenti ==
== Nàscite ==
<gallery>
</gallery>
== Morte ==
<gallery>
</gallery>
== Riferimenti ==
== Ligami ==
[[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1695 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1695]
[[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]]
9ch7l5qunvfmf8s7la9r9dwjchuidxx
405281
405280
2026-08-11T07:19:39Z
Fausta Samaritani
15085
file
405281
wikitext
text/x-wiki
U '''1695''' (MDCXCV in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu.
{{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1670|1680|1690|1700|1710|1691|1692|1693|1694|1695|1696|1697|1698|1699}}
[[File:Agostino Bonisoli.jpg|thumb|250px|right|[[Agostinu Bonisoli]] ([[1633]]-[[1700]]), ''Sacra conversazione cù [[Carlu Borromeu]] è [[Luigi Gonzaga]]'']]
== Evenimenti ==
== Nàscite ==
<gallery>
</gallery>
== Morte ==
<gallery>
</gallery>
== Riferimenti ==
== Ligami ==
[[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1695 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1695]
[[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]]
r7a1nxcjn7z91i9g3knx5tj58mw4rlt
Categoria:Utah
14
27455
405291
2026-08-11T10:54:05Z
Fausta Samaritani
15085
categuria
405291
wikitext
text/x-wiki
<br>
[[Categoria:Stati di i SUA]]
c3jbktqmm9ft9qery2hmdomyyhre7g4