Wikipedia cowiki https://co.wikipedia.org/wiki/Pagina_maestra MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter Media Speciale Discussione Utente Discussioni utente Wikipedia Discussioni Wikipedia File Discussioni file MediaWiki Discussioni MediaWiki Template Discussioni template Aiuto Discussioni aiuto Categoria Discussioni categoria TimedText TimedText talk Modulo Discussioni modulo Evento Discussioni evento Ricciu 0 1120 405287 402926 2026-08-11T10:43:22Z Fausta Samaritani 15085 405287 wikitext text/x-wiki {{Taxobox_begin | color = pink | name = Ricciu}} {{Taxobox_image | image = [[File:Erinaceus europaeus (Linnaeus, 1758).jpg|250px|U ricciu]] | caption = U ricciu (Corsica)}} {{Taxobox_begin_placement | color = pink}} {{Taxobox_regnum_entry | taxon = [[Animalia]]}} {{Taxobox_phylum_entry | taxon = [[Chordata]]}} {{Taxobox_classis_entry | taxon = [[Mammalia]]}} {{Taxobox_ordo_entry | taxon = [[Insectivora]]}} {{Taxobox_familia_entry | taxon = [[Erinaceidae]]}} {{Taxobox_subfamilia_entry | taxon = [[Erinaceinae]]}} {{Taxobox_genus_entry | taxon = [[Erinaceus]]}} {{Taxobox_species_entry | taxon = [[E. europaeus]]}} {{Taxobox_end_placement}} {{Taxobox_section_binomial | color = pink| binomial_name = Erinaceus europaeus| author = [[Linnaeus]] | date= [[1758]]}} {{Taxobox_image | image = [[File:Erinaceus europaeus5.JPG|250px|U ricciu]] | caption = U ricciu}} {{Taxobox_end}} U '''ricciu''' (''Erinaceus europaeus'') hè un [[mammiferu]]. U nomu veni da a parolla latina ''ericius''. U '''ricciu''' hè cumunu in [[Auropa]]. Si trova dapartuttu, fora di a muntagna. A punta di u so capu è di u so spinu sò cuparti di spini longhi di 2 o 3 centimetri. Sò numarosi : più di 15 000. U restu di u corpu porta grossi pela. I pedi hani cinqui cuscinetti ancu cinqui sgrinfii. U pesu d'un '''ricciu''' varieghja trà 500 è 800 grammi. U '''ricciu''' mangna [[varmu|varma]], [[sammartinu|sammartini]], [[lumaca|lumachi]] è [[insettu|insetti]]. Ma pò ancu mangnà animali più maiori com'è l'[[aciartula]] o a [[ranochja]]. U ricciu hè un animali chi vivi di notti. Dormi tutta a ghjurnata. A so vista hè debuli mà u so odoratu è a so audita sò bunissimi. U so carataru hè asuciali è agressivu : vivi solu fora di l'epica di ripruduzzioni, da [[maghju]] à [[luddu]]. U ricciu femina catiddeghja da unu à setti chjuchi chì misurani da 6 à 8 centimetri. Ghjunti i primi freti, si meti in letargià, durmendu d'[[uttrovi]] fin'à [[marzu]]. U ricciu hà poghi numichi parchì i so spini facini una vera armatura. Ma ferma quantunqua a volpi è l'omini ancù i vitturi è l'incendii. [[File:Igel.JPG|200px|left|thumb|U ghjovanu di u ricciu]] == In Corsica == In [[Corsica]] u ricciu si trova dignalocu, ma micca in altu ed hè raru di truvà lu sopra à 500 metri. In a cultura pupulari, si dici suventi chì ci hè dui spezii di ricci, incù dui tipi di grugnuli: u grugnulu di porcu è u grugnulu di ghjacaru. Di fatti, ùn ci hè ca una sola spezia di ricciu. Ci hè un solu animali ma hè esattu chì u so aspettu cambia da una staghjona à l'altra. Di [[branu]], u ricciu hè magru è t'hà un grugnulu chì pari quiddu d'un [[ghjacaru]] (com'è quiddu chì hè annant'à u ritrattu). Inveci di [[vaghjimu]], u ricciu hè grassu è t'hà un grugnulu chì s'assumiglia à quiddu d'un [[porcu]]. U ricciu corsu hè di culori più scuru ch'è quiddu di u ricciu cuntinintali (grisgiu neru). In certi rigioni di Corsica si manghjava u ricciu ; cottu annant'à brusta o in tianu. == Prutizzioni == U ricciu hè una spezia prutetta. == Rifarenzi == * Parcu Naturali Rigiunali di a Corsica, I mammiferi in Corsica - Les mammifères en Corse, 1987 == Da veda dinò == * [[Mammiferi di Corsica]] [[Categoria:Fauna di Corsica]] [[Categoria:Erinaceidae]] [[Categoria:Erinaceus]] jg9msz9b3ebvne7p3mc15w0l5glicoh Lettonia 0 2509 405270 394557 2026-08-10T20:10:14Z Cromenio 28792 405270 wikitext text/x-wiki {{Statu |nomeCompleto = Republica di Lettonia |nomeUfficiale = Latvijas Republika |linkBandiera = Flag of Latvia.svg |paginaBandiera = |linkStemma = Coat of Arms of Latvia.svg |paginaStemma = |linkLocalizzazione = EU-Latvia.svg |motto = Tēvzemei un Brīvībai |mottoTraduzione = Pè a patria è a libertà |lingua = [[lingua lettone|lettone]] |capitale = [[File:Greater Coat of Arms of Riga - for display.svg|20px]] [[Riga]] |capitaleAbitanti = 614.618 |capitaleAbitantiAnno = 2021 |governo = [[Republica parlamentare]] |presidente = [[Egils Levits]] |primoMinistro = [[Krišjānis Kariņš]] |elenco capi di stato = [[Presidenti di a Republica di a Lettonia|Presidente]] |elenco capi di governo = [[Primi Ministri di a Lettonia|Prima Ministru]] |indipendenza = Da Russia Sovietica u 18 novembre di u 1918 |ingressoONU = [[17 settembre]] [[1991]] |ingressoUE = [[1 maghju|1° maghju]] [[2004]] |superficieTotale = 64.589 |superficieOrdine = 123 |superficieAcqua = 1,5 |popolazioneTotale = 1,907,675 |popolazioneAnno = 2020 |popolazioneOrdine = 147 |popolazioneDensita = 30 |continente = [[Europa]] |orario = [[Tempu Coordinatu Universale|UTC]] +2 |valuta = [[Euro]] |PIL= 37.199 |PILValuta= $ |PILAnno= 2021 |PILOrdine= 98 |PILprocapite= 19.539 |PILprocapiteValuta= $ |PILprocapiteAnno= 2021 |PILprocapiteOrdine= 60 |HDI= 0,866 (assai altu) |HDIAnno= 2019 |HDIOrdine= 37 |energia = <!-- consumo di energia pro capite - non scrivere kW/ab. che viene scritto già dal template - (consumo annuo totale in kWh diviso gli abitanti/365gg/24h) --> |tld = .lv |telefono = +371 |targa = LV |inno = [[Dievs, svētī Latviju]] |festa = [[18 nuvembre]] |note = <!-- note libere --> }} A '''Lettonia''' ([[Lingua lettone|lettone]]: ''Latvijas Republika'', ''Latvija''), Stati [[Europa|europei]]. Hè membra di l'[[Unione Europea]] dipoi u [[2004]], di a zona [[euro]] è di u spaziu Schengen dipoi u [[2008]]. Hè dinù membra di l'[[Organizazione di i Nazioni Uniti|ONU]] è ancu di l'[[OTAN]]. A lingua ufficiale di stu paesu hè u lettone. A più grande cità è a capitale hè Riga, cù un numeru di 0,6 milione d'abitanti. == Geografia == === Cità (2022) === 10 cità naziunale è 68 cità di distretti. ==== Cità naziunale ==== {| class="wikitable sortable" style="text-align:right; font-size:95%;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| !width="30px"| # !! Cità !! Regione !! Abitanti<br> (2021) !! Territoriu<br>(km<sup>2</sup>) |----- |align="center"| 1 |align="center"| [[Riga]] | style="text-align:left;"| [[Vidzeme]] | 614 618 | 253 |- style=“background:#D2D2D2” |align="center"| 2 |align="center"| [[Daugavpils]] | style="text-align:left;"| [[Latgale]] | 80 627 | 72 |----- |align="center"| 3 |align="center"| [[Liepāja]] | style="text-align:left;"| [[Kurzeme]] | 67 964 | 60 |- style=“background:#D2D2D2” |align="center"| 4 |align="center"| [[Jelgava]] | style="text-align:left;"| [[Zemgale]] | 55 336 | 60 |----- |align="center"| 5 |align="center"| [[Jūrmala]] | style="text-align:left;"| [[Vidzeme]] | 50 248 | 100 |- style=“background:#D2D2D2” |align="center"| 6 |align="center"| [[Ventspils]] | style="text-align:left;"| [[Kurzeme]] | 33 372 | 55 |----- |align="center"| 7 |align="center"| [[Rēzekne]] | style="text-align:left;"| [[Latgale]] | 26 839 | 17 |- style=“background:#D2D2D2” |align="center"| 8 |align="center"| [[Ogre]] | style="text-align:left;"| [[Vidzeme]] | 22 978 | 14 |----- |align="center"| 9 |align="center"| [[Valmiera]] | style="text-align:left;"| [[Vidzeme]] | 22 971 | 19 |- style=“background:#D2D2D2” |align="center"| 10 |align="center"| [[Jēkabpils]] | style="text-align:left;"| [[Sēlija]] | 21 629 | 23 |} [[File:carte de Lettonie.png|280px|thumb|Lettonia]] === Ritratti === <gallery perrow="5"> Vistas desde la iglesia de San Pedro, Riga, Letonia, 2012-08-07, DD 12.JPG|Riga Daugavpils Rīgas iela naktī.jpg|Daugavpils Kolkas rags.jpg|Kolka Kuldyga. ventos krioklys, 2006-09-22.jpg|Fiume Venta, Kuldīga Baltā kāpa 2013.g. 27. janvāris - panoramio (1).jpg|Saulkrasti Turaidas-pils.jpg|U castellu di Turaida Cēsis, Lielā Katrīnas iela - panoramio (2).jpg|Cēsis Dabas parkā "Ogres Zilie kalni", 07.12.2013.jpg|Lavu Dubkalnu, Ogre Ventspils osta.jpg|Port di Ventspils Blue flag beach Jūrmala - panoramio.jpg|Jūrmala </gallery> == Ligami == * Lettonia [https://www.latvia.eu/ Lettonia.eu] == Da vede dinò == [[Valdis Zatlers]] {{Unione europea}} [[Categoria:Lettonia|!]] [[Categoria:Unioni Auropea]] jlx60jwec1cudc95zcl26o43fyf69um Arancón 0 10568 405288 351274 2026-08-11T10:47:22Z Fausta Samaritani 15085 405288 wikitext text/x-wiki [[File:Iglesia de arancon.jpg|thumb|right|250px|Arancón]] '''Arancón''' hè una [[cumuna]] [[Spagna|spagnola]] di a pruvincia di Soria, in a cumunità autonoma di [[Castiglia è León]]. == Storia == == Giugrafia == == Monumenti == == Demugrafia == == Rifarenzi == == Liami == [[Categoria:Pruvincia di Soria]] 74lrj3dqpmqffjnie7jkivlmr96fj8d Utah 0 14246 405290 376376 2026-08-11T10:52:46Z Fausta Samaritani 15085 405290 wikitext text/x-wiki {{c-supranu}} L''''Utah''' hè un statu federatu di i [[Stati Uniti]]. Hà una superficia di 219.887 km² è una populazione di 2.645.330 abitanti. Cunfina à u nordu incù i stati di l’[[Idaho]] e di u [[Wyoming]], à livente incù u [[Coloradu]], à meziornu/livente è ''per un solu puntu'' incù u [[Novu Messicu]], a meziornu incù l’[[Arizona]] è in fine à punente incù u [[Nevada]]. A capitale hè [[Salt Lake City]] (180.651 abitanti), chì hè dinù a cità più pupulata. Altre cità impurtante sò [[West Valley City]] (122.374 abitanti), [[Provo]] (117.592 abitanti) è [[West Jordan]] (102.445 abitanti). ==Relighjone== Quasgi u 60% di a populazione appartene à a Chjesa di Ghjesù Cristu di i Santi di l’Ultimi Ghjorni detti dinù Mormoni di i qualu u Utah incù Salt Lake City hè u centru relighjosu. [[Categoria:Utah]] jd97x9fyf6cth33c88irlcvmndvh01t Salt Lake City 0 15094 405289 334221 2026-08-11T10:51:55Z Fausta Samaritani 15085 405289 wikitext text/x-wiki {{c-supranu}} [[File:Salt Lake City montage 19 July 2011.jpg|right|thumb|Salt Lake City (Utah)]] '''Salt Lake City''' hè una cità di i [[Stati Uniti]], capitale di l'[[Utah]]. == Storia == == Giugrafia == == Monumenti == == Demugrafia == Tene 189.899 abitanti ([[2011]]). == Rifarenzi == == Liami == [[Categoria:Utah]] spsb9mtj50m8hvo44b854wbwza7ey1d Categoria:Erinaceus 14 18091 405286 346840 2026-08-11T10:40:16Z Fausta Samaritani 15085 categuria 405286 wikitext text/x-wiki <br> [[Categoria:Erinaceidae]] evzcxc09cfu7rp7v9hr07fiofq2rkof Lettura 0 27413 405275 405132 2026-08-10T23:33:09Z Fausta Samaritani 15085 file 405275 wikitext text/x-wiki A '''lettura''' hè u prucessu [[Mente|mentale]] chì permette di decudificà è capisce l'[[infurmazione]] o l'idee chì sò in forma visuale o tattile. Di solitu, a lettura hè ligata à a [[scrittura]], ma pò ancu esse a lettura di carte [[Geografia|geugrafiche]], di [[musica]], o ancu a [[chiromanzia]]. [[File:A man stitting and reading a book near JNNURM colony, Vizag.jpg|thumb|250px|right]] == Caratteristiche == A lettura pò esse fatta nantu à carta ([[Libru|libri]], [[ghjurnale|ghjurnali]]) o nantu à i screni (urdinatori, [[telefuniniÏ]]). Oghje, a lettura "mentale" (ditta ancu ''endofasica'') hè a più cumuna, ma in antichità, a ghjente lighjia ed alta voce. I [[neuroscienze]] anu dimustratu chì a lettura hè un prucessu assai cumplessu chì implicheghja parechje parte di u [[cervellu]]. Per leghje bè, ci vole un bon cuntrastu trà e lettere è u fondu, è una taglia adatta di i caratteri. L'[[ochju]] ùn si ferma micca nantu à ogni parolla ma u cervellu cumpletta l'infurmazione chì mancanu grazia à u cuntestu. == A funzione di a lettura == L'alfabetisazione hè a capacità di leghje è scrive. I prublemi di lettura ponu esse duvuti à a [[dislessia]]. A lettura hè un attu di cumunicazione trà l'autore è u lettore. Si cumpone di dui prucessi principali: a ''cumprensione'' (capisce ciò chì hè scrittu) è l'''interpretazione'' (dà un sensu persunale à u testu). A cumprensione si face à diversi livelli: da a decodifica di e lettere à a capiscitura di u testu sanu. Sicondu i scentifichi, ci sò trè livelli in a lettura: - ''Azzione culturale'': u perchè si leghje.<br> - ''Azzione comprensive'': l'ubbiettivu di capisce.<br> - ''Azzione strumentale'': e prucedure per leghje.<br> == Velocità di lettura == A vitezza di lettura dipende da u scopu: - Menu di 100 parolle à a minuta (pam): per amparà à [[memoria]].<br> - 100-200 pam: per amparà.<br> - 200-400 pam: per capisce bè.<br> - 400-700 pam: per scremà u testu.<br> - Più di 700 pam: per circà infurmazione specifiche.<br> == Valutazione di a lettura == A capacità di lettura hè misurata cù testi chì valutanu a vitezza, a precisazione è a cumprensione. I testi sò adattati à l'età di a persona. == Da vede dinù == * [[Scrittura]] * [[Dislessia]] * [[Alfabetisazione]] ==Note== <references/> [[Categoria:Educazione]] 11sq31jac4u30qaxle3l4r8ugzrp82m Libru 0 27423 405274 405168 2026-08-10T23:29:54Z Fausta Samaritani 15085 file 405274 wikitext text/x-wiki Un '''Libru''' hè un inseme di foglii, stampati o manuscritti, di listesse dimensione, rilegati inseme in un certu ordine è rinchjusi da una cuprendula. U libru hè u veìculu più diffusu di u sapè è di a [[cunniscenza]]. L'inseme di l'opere stampate, cumpresi i libri, hè chjamatu [[litteratura]]. In bibliutecunumia è scenza di l'infurmazione, un libru hè chjamatu munugrafia, per distingue lu da i periodichi cum'è riviste, bulletini o ghjurnali. Un negoziu chì vende libri hè chjamatu [[libraria]]. A [[bibliuteca]] hè u locu adupratu per cunsirvà è cunsultà i libri. Cù a diffusione di e tecnulugie digitale è di [[Internet]], à i libri stampati s'hè affiancatu l'usu di i libri elettronichi, o [[e-book]]. [[File:Vergilius Vat Folio 31v.jpg|thumb|250px|right|Virgilio Vaticanu]] == Etimulugia== A parola "libru" vene da l'accusativu "librum" di u vocabulu [[Lingua latina|latinu]] "liber". U stessu significatu hà a parolla greca "βιβλίον" (biblìon). In [[Lingua inglese|inglese]], a parolla "book" vene da l'anticu inglese "bōc", parente di "beech" (fagiu). Si deduce chì e prime scritture indoeuropee fussinu intagliate nantu à [[legnu]] di faiu. A parola latina "codex/codice", cù u significatu di libru mudernu, significava uriginariamente "bloccu di legnu". == Storia== A storia di u libru seguita una seria d'innuvazione tecnologiche chì anu migliuratu a qualità di cunsirvazione di u testu è l'accessu à l'infurmazione. Da l'invenzione in u 1455 di a stampa à caratteri mobili di Gutenberg, per più di quattru seculi l'unicu veru medium di massa hè stata a «parolla stampata». ===Antichità=== A scrittura hà cuminciatu à sviluppà si trà u VII è u [[IV millenniu a.C.]] in forma di simboli mnemonichi. L'antichi [[Egittu|Egiziani]] scrivianu nantu à u [[papiru]]. I testi eranu scritti senza spazii (scriptura cuntinua) è senza puntuazione. === Tavulette=== E tavulette d'argilla eranu pezzi d'argilla secca cù iscrizioni fatte cù un stilo. E tavulette di cera eranu assicelle di legnu incerate, riutilizzabili, è sò un pussibule precursore di i libri muderni. === Rotulu=== U papiru era fattu di materiale simile à a [[carta]], ottenutu da a pianta di papiru. I foglii di papiru eranu incullati inseme per furmà un rotulu (scrollu). I rotuli foru a forma libraria duminante di a cultura ellenistica, rumana, cinese è ebraica. === Caratteri mobili è incunabuli=== Intornu à u [[1450]], [[Johannes Gutenberg]] inventò i caratteri mobili in Europa. I primi libri stampati prima di u [[1501]] sò cunnisciuti cum'è incunabuli. == Furmati di i libri== I libri a stampa sò prudutti stampendu ogni impusizione tipugrafica nantu à un fogliu di carta. U furmatu dipende da u numeru di piegature chì u fogliu subisce. In i libri muderni, u furmatu hè datu da l'altezza in centimetri. == Libru staccabile== U termine "stacacbile" identifica libri ecunomichi stampati in sedicesimu, a cui diffusione hà permessu una nutevule calata di i prezzi. == Valore di u libru== U valore di un libru ùn hè micca datu solu da u costu di produzzione. Hè un'opera di l'ingegnu, un pruduttu simbolicu chì riflette un valore identitariu, culturale, ecunomicu è relaziunale. == Note== <references/> [[Categoria:Educazione]] [[Categoria:Cultura]] miyephlvftygj0jrpp5ei1x9vdo1c12 Linguaghju 0 27425 405273 405174 2026-08-10T23:16:28Z Fausta Samaritani 15085 file 405273 wikitext text/x-wiki U '''linguaghju''' hè una forma di cumunicazione trà dui o più individui per via di soni, gesti, simbuli è muvimenti chì anu un significatu, definiscendu una lingua cumuna in un ambiente specificu d'interazzione. A capacità di rapprisintà un significatu à traversu un codice ùn hè micca solu [[Homo sapiens|umana]], ma si trova ancu in parechje spezie d'animali, ancu s'è u linguaghju verbale umanu hà caratteristiche uniche. [[File:Pieter Bruegel the Elder - The Tower of Babel (Vienna) - Google Art Project - edited.jpg|thumb|350px|right|[[Pieter Bruegel u Vecchiu]] ([[1526]]/[[1530]]-[[1569]]) ''A Torra di Babelle'', [[1563]]]] == Cumunicazione animale == L'[[Animalia|animali]] cumuniceghjanu in modi diversi: l'[[Aves|acelli]] incù u cantu, l'ape incù a "danza", e scimmie incù gesti è soni, i [[Cane|cani]] è i felini incù odori, è certi pesci è furmicule incù sustanze chimiche. == Linguaghju verbale umanu == Sicondu l'antropologu [[Ian Tattersall]], u linguaghju hè cumparsu di colpu in l'omu circa 100.000 anni fà. Ci sò duie teurie annantu à l'origine: una chì u cunsidereghja innatu, l'altra cum'è capacità imparata. Ùn hè micca chjaru s'è tutte e lingue deriveghjanu da una sola lingua originale o da parechje. [[Noam Chomsky]] definisce a pruprietà fundamentale di u linguaghju cum'è "a generazione di una seria illimitata d'espressione strutturate chì currispondenu à l'interfaccia cuncettuale-intensionale". I biuloghi evuluzionisti parlanu di un vantaghju evolutivu è di una basa genetica per a predisposizione umana à a lingua. == Variabilità == E lingue varieghjanu in u spaziu è in u tempu. Ci sò differenze suciale: e classe suciale, u generu, l'ambiente urbanu o campagnolu, è i linguaghji specialistichi. Esiste ancu u linguaghju ideologicu, chì mudificheghja u sensu di e parole. == Tipi di linguaghju == - ''Linguaghju verbale'': orale, mentale, scrittu, cumunu, privatu/publicu, suciale.<br> - ''Linguaghju non verbale'': gesti, espressione di u visu, usu di u spaziu, artefatti, [[lingua di i cenni]].<br> - ''Linguaghju musicale'': cumpresu universalmente, ligatu à l'emozioni.<br> == Sviluppu == U linguaghju s'impara in i primi anni di vita, da l'emissioni di soni à 0-3 mesi finu à u sviluppu grammaticale cumplettu trà 6-11 anni. ==Da vede dinò== [[Lingua di i cenni taliana]]<br> [[Lingua di i cenni francese]]<br> ==Note== <references/> [[Categoria:Linguistica]] [[Categoria:Società]] hi4kbq3hrga4lbtxan1rpvfug2fv3s6 1681 0 27435 405272 405220 2026-08-10T23:06:49Z Fausta Samaritani 15085 file 405272 wikitext text/x-wiki U '''1681''' (MDCLXXXI in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu. {{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1660|1670|1680|1690|1700|1677|1678|1679|1680|1681|1682|1683|1684|1685}} [[File:Luca Giordano - Judgment of Paris - WGA9011.jpg|thumb|300px|right|[[Luca Giordano]], ''U giudizio di Paride'']] == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == Riferimenti == == Ligami == [[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1681 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1681] [[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]] 15nyijxwbegqhp2nx8h8iclcfkv508t 1682 0 27436 405271 405221 2026-08-10T23:00:43Z Fausta Samaritani 15085 file 405271 wikitext text/x-wiki U '''1682''' (MDCLXXXII in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu. {{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1660|1670|1680|1690|1700|1678|1679|1680|1681|1682|1683|1684|1685|1686}} [[File:Lutetia Parisiorum vulgo Paris by Jan Jansson, 1682 - Stanford Libraries.jpg|thumb|400px|right|Jan Jansson, ''Lutetia Parisiorum vulgo Paris'', 1682 (Stanford Libraries)]] == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == Riferimenti == == Ligami == [[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1682 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1682] [[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]] 54omb1x74mo47kvn5nem34v3ykk4lx3 1683 0 27437 405268 405222 2026-08-10T16:16:55Z Fausta Samaritani 15085 file 405268 wikitext text/x-wiki U '''1683''' (MDCLXXXIII in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu. {{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1660|1670|1680|1690|1700|1679|1680|1681|1682|1683|1684|1685|1686|1687}} [[File:Altomonte Battle of Parkany.jpg|thumb|250px|right|Altomonte, ''A battaglia di Parkany'']] == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == Riferimenti == == Ligami == [[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1683 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1683] [[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]] 9a3y6u8gl5896bd8ntzsnn48dtdhjym 405269 405268 2026-08-10T16:19:18Z Fausta Samaritani 15085 405269 wikitext text/x-wiki U '''1683''' (MDCLXXXIII in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu. {{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1660|1670|1680|1690|1700|1679|1680|1681|1682|1683|1684|1685|1686|1687}} [[File:Altomonte Battle of Parkany.jpg|thumb|250px|right|Martinu Altomonte ([[1657]]-[[1745]]), ''A battaglia di Parkany'']] == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == Riferimenti == == Ligami == [[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1683 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1683] [[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]] t5ovdmeelvwv5187xq0yc9gsq1f4b3q 1684 0 27438 405267 405223 2026-08-10T16:13:10Z Fausta Samaritani 15085 file 405267 wikitext text/x-wiki U '''1684''' (MDCLXXXIV in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu. [[Annata bisesta]]. {{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1660|1670|1680|1690|1700|1680|1681|1682|1683|1684|1685|1686|1687|1688}} [[File:Anne Marie d'Orléans, Granddaughter of France, future Duchess of Savoy and Queen of Sardinia.jpg|thumb|200px|right|''Anna Maria d'Orléans'']] == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == Riferimenti == == Ligami == [[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1684 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1684] [[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]] tt1g0ftyipr6mtjgim515r11nde1zs1 1686 0 27445 405257 2026-08-10T14:34:26Z Fausta Samaritani 15085 annu 1686 405257 wikitext text/x-wiki U '''1686''' (MDCLXXXVI in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu. {{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1660|1670|1680|1690|1700|1682|1683|1684|1685|1686|1687|1688|1689|1690}} == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == Riferimenti == == Ligami == [[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1686 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1686] [[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]] kqkvnlnab6v3ifoeedb7m01ra6jqj15 405266 405257 2026-08-10T16:07:24Z Fausta Samaritani 15085 file 405266 wikitext text/x-wiki U '''1686''' (MDCLXXXVI in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu. {{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1660|1670|1680|1690|1700|1682|1683|1684|1685|1686|1687|1688|1689|1690}} [[File:Bourdon de Notre-Dame de Paris.jpg|thumb|200px|right|''Bourdon de Notre-Dame de Paris'', 1686]] == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == Riferimenti == == Ligami == [[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1686 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1686] [[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]] hsgamw9l57hhli6bh48drmpgbn56o0j 1687 0 27446 405258 2026-08-10T14:36:11Z Fausta Samaritani 15085 annu 1687 405258 wikitext text/x-wiki U '''1687''' (MDCLXXXVII in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu. {{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1660|1670|1680|1690|1700|1683|1684|1685|1686|1687|1688|1689|1690|1691}} == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == Riferimenti == == Ligami == [[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1687 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1687] [[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]] nkdipti62v54he5v9e3eizg0hx87v9d 405265 405258 2026-08-10T16:03:45Z Fausta Samaritani 15085 file 405265 wikitext text/x-wiki U '''1687''' (MDCLXXXVII in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu. {{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1660|1670|1680|1690|1700|1683|1684|1685|1686|1687|1688|1689|1690|1691}} [[File:Pierre Mignard (after) - Portrait of the Duke of Berry as a child on a royal cousin.jpg|thumb|200px|right|''Ritrattu di u Ducca di Berry'']] == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == Riferimenti == == Ligami == [[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1687 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1687] [[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]] ii0blrx8e54lpag81sgox8fp1s0djh0 1688 0 27447 405259 2026-08-10T14:38:34Z Fausta Samaritani 15085 annu 1688 405259 wikitext text/x-wiki U '''1688''' (MDCLXXXVIII in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu. [[Annata bisesta]]. {{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1660|1670|1680|1690|1700|1684|1685|1686|1687|1688|1689|1690|1691|1692}} == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == Riferimenti == == Ligami == [[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1688 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1688] [[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]] 7mcbh9k4ctaony37dk82cfrd8o5htsr 405264 405259 2026-08-10T15:58:51Z Fausta Samaritani 15085 file 405264 wikitext text/x-wiki U '''1688''' (MDCLXXXVIII in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu. [[Annata bisesta]]. {{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1660|1670|1680|1690|1700|1684|1685|1686|1687|1688|1689|1690|1691|1692}} [[File:Arnoult Nicolas-Femme de qualité à sa toilette btv1b8406677j.jpg|thumb|230px|rght|Nicolas Arnoult, ''Femme de qualité à sa toilette'', 1688]] == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == Riferimenti == == Ligami == [[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1688 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1688] [[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]] 2x2agz0dzosbsprzgg3opz0hbq0tn7w 1689 0 27448 405260 2026-08-10T14:40:46Z Fausta Samaritani 15085 annu 1689 405260 wikitext text/x-wiki U '''1689''' (MDCLXXXIX in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu. {{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1660|1670|1680|1690|1700|1685|1686|1687|1688|1689|1690|1691|1692|1693}} == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == Riferimenti == == Ligami == [[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1689 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1689] [[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]] kpueu6cxpuwivchpckemfp8hmtr4h5o 405263 405260 2026-08-10T15:55:30Z Fausta Samaritani 15085 file 405263 wikitext text/x-wiki U '''1689''' (MDCLXXXIX in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu. {{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1660|1670|1680|1690|1700|1685|1686|1687|1688|1689|1690|1691|1692|1693}} [[File:Versailles ancienne chapelle 1689.jpg|thumb|300px|right|[[Versailles]] antica cappella]] == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == Riferimenti == == Ligami == [[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1689 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1689] [[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]] sci35bt9omarzpyu7q1xyqbby98t2hb 1690 0 27449 405261 2026-08-10T14:42:42Z Fausta Samaritani 15085 annu 1690 405261 wikitext text/x-wiki U '''1690''' (MDCXC in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu. {{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1660|1670|1680|1690|1700|1686|1687|1688|1689|1690|1691|1692|1693|1694}} == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == Riferimenti == == Ligami == [[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1690 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1690] [[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]] 7yque4zaqcoaedwveqg7jnkx7pv1zo4 405262 405261 2026-08-10T14:51:14Z Fausta Samaritani 15085 file 405262 wikitext text/x-wiki U '''1690''' (MDCXC in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu. {{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1660|1670|1680|1690|1700|1686|1687|1688|1689|1690|1691|1692|1693|1694}} [[File:Battle of Beachy Head 10, July 1690.jpg|thumb|300px|right|''A battaglia di Beachy Head'' ([[10 di lugliu]] 1690)]] == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == Riferimenti == == Ligami == [[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1690 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1690] [[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]] c4y3crbf3hwi9n7rcxv7ohoz1b97mu2 1691 0 27450 405276 2026-08-11T06:55:17Z Fausta Samaritani 15085 annu 1691 405276 wikitext text/x-wiki U '''1691''' (MDCXCI in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu. {{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1670|1680|1690|1700|1710|1687|1688|1689|1690|1691|1692|1693|1694|1695}} == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == Riferimenti == == Ligami == [[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1691 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1691] [[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]] shy99wlhno40icfsom72ih35qd7mh7c 405285 405276 2026-08-11T10:26:03Z Fausta Samaritani 15085 file 405285 wikitext text/x-wiki U '''1691''' (MDCXCI in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu. {{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1670|1680|1690|1700|1710|1687|1688|1689|1690|1691|1692|1693|1694|1695}} [[File:Le fontane di Roma 1691 (75748898) (cropped).jpg|thumb|300px|right|[[Ghjuvanni Battista Falda]], ''Fontana nel Palazzo Vaticano'' (''Le fontane di Roma'' [...] ''con li loro prospetti, come sono al presente''), 1691]] == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == Riferimenti == == Ligami == [[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1691 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1691] [[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]] bnm41wtf1a0qayvddms8ld4142f3f05 1692 0 27451 405277 2026-08-11T06:57:36Z Fausta Samaritani 15085 annu 1692 405277 wikitext text/x-wiki U '''1692''' (MDCXCII in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu. [[Annata bisesta]]. {{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1670|1680|1690|1700|1710|1688|1689|1690|1691|1692|1693|1694|1695|1696}} == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == Riferimenti == == Ligami == [[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1692 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1692] [[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]] 804vwk7h1f3hwoh8eo4tuf55bhj08lq 405284 405277 2026-08-11T10:15:34Z Fausta Samaritani 15085 file 405284 wikitext text/x-wiki U '''1692''' (MDCXCII in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu. [[Annata bisesta]]. {{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1670|1680|1690|1700|1710|1688|1689|1690|1691|1692|1693|1694|1695|1696}} [[File:Paton, Battle of Barfleur.jpg|thumb|350px|right|[[Richard Paton]] ([[1717]]-[[1791]]), ''A battaglia di Barfleur'', [[19 di maghju]] 1692]] == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == Riferimenti == == Ligami == [[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1692 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1692] [[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]] s6jskhbf9bxz6aexx4mrr5o28gq7kx0 1693 0 27452 405278 2026-08-11T07:00:22Z Fausta Samaritani 15085 annu 1693 405278 wikitext text/x-wiki U '''1693''' (MDCXCIII in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu. {{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1670|1680|1690|1700|1710|1689|1690|1691|1692|1693|1694|1695|1696|1697}} == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == Riferimenti == == Ligami == [[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1693 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1693] [[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]] ao2n4u9fpla1j55z70v9hi8wwnegzsh 405283 405278 2026-08-11T10:10:08Z Fausta Samaritani 15085 file 405283 wikitext text/x-wiki U '''1693''' (MDCXCIII in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu. {{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1670|1680|1690|1700|1710|1689|1690|1691|1692|1693|1694|1695|1696|1697}} [[File:Clematitis indica Plumier Plantes de l'Amérique LXXXVI.png|thumb|180px|right|''Clematitis indica'' ([[Charles Plumier]], ''Description des plantes de l'Amérique, avec leurs figures'', 1693)]] == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == Riferimenti == == Ligami == [[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1693 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1693] [[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]] gpo2pyaykza6zll5j76bp1el69ti4rw 1694 0 27453 405279 2026-08-11T07:02:28Z Fausta Samaritani 15085 annu 1694 405279 wikitext text/x-wiki U '''1694''' (MDCXCIV in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu. {{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1670|1680|1690|1700|1710|1690|1691|1692|1693|1694|1695|1696|1697|1698}} == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == Riferimenti == == Ligami == [[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1694 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1694] [[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]] q81rsonibesqbxbkgkti5etklxrzlpe 405282 405279 2026-08-11T10:01:22Z Fausta Samaritani 15085 file 405282 wikitext text/x-wiki U '''1694''' (MDCXCIV in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu. {{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1670|1680|1690|1700|1710|1690|1691|1692|1693|1694|1695|1696|1697|1698}} [[File:Troisième appartement. G.17199.jpg|thumb|350px|right|Antoniu Trouvain ([[1652]]/[[1656]] -[[1708]]), ''U ghjocu di u biliardu'', 1694<ref>1. U Rè [[Luigi XIV di Francia]] / 2. Monsieur. / 3. U Duca di Chartres. / 4. U Conte di Thoulouse; è à destra : 5. U Duca di Vendôme. / 6. M. d'Armagnac. / 7. M. di Chamillart.</ref>]] == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == Riferimenti == == Note == <references /> == Ligami == [[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1694 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1694] [[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]] ao8rw17mew2oue2ibrf4h541mgsdurg 1695 0 27454 405280 2026-08-11T07:04:03Z Fausta Samaritani 15085 annu 1695 405280 wikitext text/x-wiki U '''1695''' (MDCXCV in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu. {{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1670|1680|1690|1700|1710|1691|1692|1693|1694|1695|1696|1697|1698|1699}} == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == Riferimenti == == Ligami == [[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1695 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1695] [[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]] 9ch7l5qunvfmf8s7la9r9dwjchuidxx 405281 405280 2026-08-11T07:19:39Z Fausta Samaritani 15085 file 405281 wikitext text/x-wiki U '''1695''' (MDCXCV in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVII sèculu. {{Annu|XVI sèculu|XVII sèculu|XVIII sèculu|1670|1680|1690|1700|1710|1691|1692|1693|1694|1695|1696|1697|1698|1699}} [[File:Agostino Bonisoli.jpg|thumb|250px|right|[[Agostinu Bonisoli]] ([[1633]]-[[1700]]), ''Sacra conversazione cù [[Carlu Borromeu]] è [[Luigi Gonzaga]]'']] == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == Riferimenti == == Ligami == [[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1695 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1695] [[Categoria:Anni di u XVII seculu|#]] r7a1nxcjn7z91i9g3knx5tj58mw4rlt Categoria:Utah 14 27455 405291 2026-08-11T10:54:05Z Fausta Samaritani 15085 categuria 405291 wikitext text/x-wiki <br> [[Categoria:Stati di i SUA]] c3jbktqmm9ft9qery2hmdomyyhre7g4