Wikipedia
cowiki
https://co.wikipedia.org/wiki/Pagina_maestra
MediaWiki 1.47.0-wmf.18
first-letter
Media
Speciale
Discussione
Utente
Discussioni utente
Wikipedia
Discussioni Wikipedia
File
Discussioni file
MediaWiki
Discussioni MediaWiki
Template
Discussioni template
Aiuto
Discussioni aiuto
Categoria
Discussioni categoria
TimedText
TimedText talk
Modulo
Discussioni modulo
Evento
Discussioni evento
3 nuvembri
0
1856
405956
402214
2026-09-05T10:56:04Z
Fausta Samaritani
15085
fix, link
405956
wikitext
text/x-wiki
{{nuvembri}}
U '''3 nuvembri''' hè u 307esimu ghjornu (u 308esimu ghjornu s'è l'annata hè bisesta) di u calendariu gregorianu.
== Evenimenti ==
* [[1868]]: [[Ulysses S. Grant]] hè elettu [[Presidenti di i Stati Uniti d'America|Presidente]] di i [[SUA]].
* [[1896]]: [[William McKinley]] hè elettu Presidente mericanu.
== Nascite ==
== Morte ==
<gallery>
Henri Matisse, 1913, photograph by Alvin Langdon Coburn.jpg|<small>[[Henri Matisse]] (* [[Le Cateau-Cambrésis]], [[31 di dicembre]] [[1869]]; † [[Nizza]], 3 di nuvembri [[1954]])</small>
</gallery>
== Celebrazione ==
=== Feste ===
=== I Santi ===
;[[Santa Laurina]].
'''Laurina''', vergine è martira, hè una santa corsa di l'epica di santa Divota. Serebbi nata in [[Aleria]]. In Aleria esistia una chjesa di Santa Laurina. U titulu era appicciatu à un canunicatu. D'altre chjese eranu in [[Omessa]], [[Corti]], [[Vivariu]] è [[Corscia]].
Ghjambattista Imperiali, vescu d'Aleria in Cervioni, hà alzatu a festa in ritu doppiu di prima classa cù uttava.
Etimolugia, casate è nomi: Cf. Lurenzu ([[10 d'aostu]]).[https://adecec.net/adecec/santi/11-nuvembre.php]
== In Corsica ==
== Ligami ==
* [http://adecec.net/almanaccu2006.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060422085036/http://adecec.net/almanaccu2006.pdf |date=2006-04-22 }} L'almanaccu 2006 di l'Adecec.
{{mesi}}
[[Categoria:Ghjornu di l'annu]]
[[Categoria:Nuvembri]]
[[Categoria:Novembre]]
brof2xkhh3e5lnkduz32dz7htdhgxnu
Torra di Giraglia
0
6826
405923
404607
2026-09-04T14:18:37Z
Fausta Samaritani
15085
405923
wikitext
text/x-wiki
[[File:Giraglia_phare_et_tour_g%C3%A9noise.jpg|thumb|A torra è u fanale di a Giraglia]]
A '''torra di a Giraglia''' hè una [[torra genuvese]] di [[Corsica]], situata annantu à l'isulottu di a [[Giraglia]], annantu à a cumuna d'[[Ersa]].<ref>'Ss'articulu pruvene in parte da l'articulu currispundente di a wikipedia in francese.</ref> L'isulottu di a [[Giraglia]], hè longu 800 metri è largu 50 metri. Hè situatu à 2,5 kilomitri di e coste di u [[Capicorsu]]. A torra si trova in a punta di l'isula, davanti à u [[fanale di a Giraglia|fanale]].
==Storia==
[[File:Tour_de_la_Giraglia_ASG_Corsica_886.jpg|thumb|Pianu di a torra, à l'epica di a custruzzione]]
Una [[torra genuvese]] ci fubbe architettata à u [[XVI sèculu]]. Da [[1573]], un torra à a Giraglia hè listata frà e torre litturale à custruisce da [[Genuva]] per difende a [[Corsica]]. A decisione di custruzzione hè finalmente pigliata in [[1582]] da u signore capicursinu Don [[Cristofaro Tagliacarne]] è u [[guvernadore]] genuvese [[Stefanu Passano]], incù l'accordu di a pupulazione. U [[6 uttrove]] di u [[1583]], l'accordu di custruzzione hè validatu da l'Offiziu di Custruzzione di e Torre, incù lugliu di u [[1584]] cum'è data iniziale di cumpiimentu privistu.
I travagli smarranu sottu à a direzzione di l'architettu [[Dumenicu Pelo]]. Eppuru, i prublemi lugistichi ligati à u fattu di custruisce annantu à unu isulottu ritardanu u cantieru. In una lettera di u [[29 lugliu]] di u [[1584]], Don Tagliacarne informa u nuvellu guvernadore genuvese, [[Cattaneo di Marini]], di e difficultà di [[trasportu]] di u nutrimentu è di u materiale da [[Bastia]] à a [[Giraglia]], ***affinch'è riclamà di i ***cumporti supplementarii. Ma u guvernadore addirizza à u [[Senatu di Genuva]] una lettera designendu Bartolomeo di Sarzana cum'è futuru capu di u torra.
Malgradu i prublemi d'appruvvisiunamentu, a siconda volta di l'edifiziu hè ultimata u [[16 nuvembre]] di u [[1584]] è a torra hè guasi compia u [[10 dicembre]]. U ***surintendant Don Tagliacarne manda l'avvisu di fine di travagli à u guvernadore à a fine dicembre di u [[1584]]. Hà spesu tandu 9311 [[Lira|lire]] per a custruzzione, somma chì li hè rimbursata, in seguitu à a so assignazione di l'agenti di u Tisoru u [[6 frivaghju]] di u [[1585]]. U prilevamentu d'un drittu d'armeghju deve permette di ***recouvrer 'ssi soldi.
Da u seculu XVI à u [[XVIII sèculu]], a guarnigione di a torra hè cumposta d'un capu, di trè suldati chì almenu unu hè [[bumbardieru]], è d'un omu incaricatu di u ***ravitaillement è di u trasportu in barca sin'à a [[Corsica]]. U persunale hè capicursinu o [[Bastia|bastiacciu]]. Parechji capi s'imponenu in dinastia, cum'è i Di Urbanis, à parte di u [[1720]].
==Descrizzione==
[[File:Ersa_Giraglia_phare_et_tour.jpg|thumb|A torra è u fanale, da luntanu]]
A torra hè un edifiziu in petra di forma quatrata, chì cumporta parechji piani. A torra hè oghje pruprietà di u [[Cunsirvatoriu di u Litturale]] in bonu statu di cunsirvazione. Annantu à trè livelli, cum'è tutte e [[torra genuvese|torre genuvese litturale]], a torra hè incimata d'una terrazza circundata di [[merlu|merli]] è fianchighjata d'una [[guardiola]].
== Note ==
<references/>
== Ligami ==
* [http://www.corse.culture.gouv.fr/monuments/actions_crmh/carte_tours.gif] Direzzione Regiunale di l'Affari Culturali di Corsica, Prutezzione di e torre genuvese di Corsica.{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105055019/http://www.corse.culture.gouv.fr/monuments/actions_crmh/carte_tours.gif |date=2012-01-05 }}
{{Torre di Corsica}}
[[Categoria:Torra genuvese]]
dpuqwwae29h8rllellr3b93cungahyi
405926
405923
2026-09-04T14:38:42Z
Fausta Samaritani
15085
/* Ligami */
405926
wikitext
text/x-wiki
[[File:Giraglia_phare_et_tour_g%C3%A9noise.jpg|thumb|A torra è u fanale di a Giraglia]]
A '''torra di a Giraglia''' hè una [[torra genuvese]] di [[Corsica]], situata annantu à l'isulottu di a [[Giraglia]], annantu à a cumuna d'[[Ersa]].<ref>'Ss'articulu pruvene in parte da l'articulu currispundente di a wikipedia in francese.</ref> L'isulottu di a [[Giraglia]], hè longu 800 metri è largu 50 metri. Hè situatu à 2,5 kilomitri di e coste di u [[Capicorsu]]. A torra si trova in a punta di l'isula, davanti à u [[fanale di a Giraglia|fanale]].
==Storia==
[[File:Tour_de_la_Giraglia_ASG_Corsica_886.jpg|thumb|Pianu di a torra, à l'epica di a custruzzione]]
Una [[torra genuvese]] ci fubbe architettata à u [[XVI sèculu]]. Da [[1573]], un torra à a Giraglia hè listata frà e torre litturale à custruisce da [[Genuva]] per difende a [[Corsica]]. A decisione di custruzzione hè finalmente pigliata in [[1582]] da u signore capicursinu Don [[Cristofaro Tagliacarne]] è u [[guvernadore]] genuvese [[Stefanu Passano]], incù l'accordu di a pupulazione. U [[6 uttrove]] di u [[1583]], l'accordu di custruzzione hè validatu da l'Offiziu di Custruzzione di e Torre, incù lugliu di u [[1584]] cum'è data iniziale di cumpiimentu privistu.
I travagli smarranu sottu à a direzzione di l'architettu [[Dumenicu Pelo]]. Eppuru, i prublemi lugistichi ligati à u fattu di custruisce annantu à unu isulottu ritardanu u cantieru. In una lettera di u [[29 lugliu]] di u [[1584]], Don Tagliacarne informa u nuvellu guvernadore genuvese, [[Cattaneo di Marini]], di e difficultà di [[trasportu]] di u nutrimentu è di u materiale da [[Bastia]] à a [[Giraglia]], ***affinch'è riclamà di i ***cumporti supplementarii. Ma u guvernadore addirizza à u [[Senatu di Genuva]] una lettera designendu Bartolomeo di Sarzana cum'è futuru capu di u torra.
Malgradu i prublemi d'appruvvisiunamentu, a siconda volta di l'edifiziu hè ultimata u [[16 nuvembre]] di u [[1584]] è a torra hè guasi compia u [[10 dicembre]]. U ***surintendant Don Tagliacarne manda l'avvisu di fine di travagli à u guvernadore à a fine dicembre di u [[1584]]. Hà spesu tandu 9311 [[Lira|lire]] per a custruzzione, somma chì li hè rimbursata, in seguitu à a so assignazione di l'agenti di u Tisoru u [[6 frivaghju]] di u [[1585]]. U prilevamentu d'un drittu d'armeghju deve permette di ***recouvrer 'ssi soldi.
Da u seculu XVI à u [[XVIII sèculu]], a guarnigione di a torra hè cumposta d'un capu, di trè suldati chì almenu unu hè [[bumbardieru]], è d'un omu incaricatu di u ***ravitaillement è di u trasportu in barca sin'à a [[Corsica]]. U persunale hè capicursinu o [[Bastia|bastiacciu]]. Parechji capi s'imponenu in dinastia, cum'è i Di Urbanis, à parte di u [[1720]].
==Descrizzione==
[[File:Ersa_Giraglia_phare_et_tour.jpg|thumb|A torra è u fanale, da luntanu]]
A torra hè un edifiziu in petra di forma quatrata, chì cumporta parechji piani. A torra hè oghje pruprietà di u [[Cunsirvatoriu di u Litturale]] in bonu statu di cunsirvazione. Annantu à trè livelli, cum'è tutte e [[torra genuvese|torre genuvese litturale]], a torra hè incimata d'una terrazza circundata di [[merlu|merli]] è fianchighjata d'una [[guardiola]].
== Note ==
<references/>
== Ligami ==
* [http://www.corse.culture.gouv.fr/monuments/actions_crmh/carte_tours.gif] Direzzione Regiunale di l'Affari Culturali di Corsica, Prutezzione di e torre genuvese di Corsica.{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105055019/http://www.corse.culture.gouv.fr/monuments/actions_crmh/carte_tours.gif |date=2012-01-05 }}
{{Torre di Corsica}}
[[Categoria:Torri]]
m2ne0yu9hu5f3uiox1gtca9azxyifpw
405927
405926
2026-09-04T14:42:33Z
Fausta Samaritani
15085
405927
wikitext
text/x-wiki
[[File:Giraglia_phare_et_tour_g%C3%A9noise.jpg|thumb|A torra è u fanale di a Giraglia]]
A '''torra di a Giraglia''' hè una [[torra genuvese]] di [[Corsica]], situata annantu à l'isulottu di a [[Giraglia]], annantu à a cumuna d'[[Ersa]].<ref>'Ss'articulu pruvene in parte da l'articulu currispundente di a wikipedia in francese.</ref> L'isulottu di a [[Giraglia]], hè longu 800 metri è largu 50 metri. Hè situatu à 2,5 kilomitri di e coste di u [[Capicorsu]]. A torra si trova in a punta di l'isula, davanti à u [[fanale di a Giraglia|fanale]].
==Storia==
[[File:Tour_de_la_Giraglia_ASG_Corsica_886.jpg|thumb|Pianu di a torra, à l'epica di a custruzzione]]
Una [[torra genuvese]] ci fubbe architettata à u [[XVI sèculu]]. Da [[1573]], un torra à a Giraglia hè listata frà e torre litturale à custruisce da [[Genuva]] per difende a [[Corsica]]. A decisione di custruzzione hè finalmente pigliata in [[1582]] da u signore capicursinu Don [[Cristofaro Tagliacarne]] è u [[guvernadore]] genuvese [[Stefanu Passano]], incù l'accordu di a pupulazione. U [[6 uttrove]] di u [[1583]], l'accordu di custruzzione hè validatu da l'Offiziu di Custruzzione di e Torre, incù lugliu di u [[1584]] cum'è data iniziale di cumpiimentu privistu.
I travagli smarranu sottu à a direzzione di l'architettu [[Dumenicu Pelo]]. Eppuru, i prublemi lugistichi ligati à u fattu di custruisce annantu à unu isulottu ritardanu u cantieru. In una lettera di u [[29 lugliu]] di u [[1584]], Don Tagliacarne informa u nuvellu guvernadore genuvese, [[Cattaneo di Marini]], di e difficultà di [[trasportu]] di u nutrimentu è di u materiale da [[Bastia]] à a [[Giraglia]], ***affinch'è riclamà di i ***cumporti supplementarii. Ma u guvernadore addirizza à u [[Senatu di Genuva]] una lettera designendu Bartolomeo di Sarzana cum'è futuru capu di u torra.
Malgradu i prublemi d'appruvvisiunamentu, a siconda volta di l'edifiziu hè ultimata u [[16 nuvembre]] di u [[1584]] è a torra hè guasi compia u [[10 dicembre]]. U ***surintendant Don Tagliacarne manda l'avvisu di fine di travagli à u guvernadore à a fine dicembre di u [[1584]]. Hà spesu tandu 9311 [[Lira|lire]] per a custruzzione, somma chì li hè rimbursata, in seguitu à a so assignazione di l'agenti di u Tisoru u [[6 frivaghju]] di u [[1585]]. U prilevamentu d'un drittu d'armeghju deve permette di ***recouvrer 'ssi soldi.
Da u seculu XVI à u [[XVIII sèculu]], a guarnigione di a torra hè cumposta d'un capu, di trè suldati chì almenu unu hè [[bumbardieru]], è d'un omu incaricatu di u ***ravitaillement è di u trasportu in barca sin'à a [[Corsica]]. U persunale hè capicursinu o [[Bastia|bastiacciu]]. Parechji capi s'imponenu in dinastia, cum'è i Di Urbanis, à parte di u [[1720]].
==Descrizzione==
[[File:Ersa_Giraglia_phare_et_tour.jpg|thumb|A torra è u fanale, da luntanu]]
A torra hè un edifiziu in petra di forma quatrata, chì cumporta parechji piani. A torra hè oghje pruprietà di u [[Cunsirvatoriu di u Litturale]] in bonu statu di cunsirvazione. Annantu à trè livelli, cum'è tutte e [[torra genuvese|torre genuvese litturale]], a torra hè incimata d'una terrazza circundata di [[merlu|merli]] è fianchighjata d'una [[guardiola]].
== Note ==
<references/>
== Ligami ==
* [http://www.corse.culture.gouv.fr/monuments/actions_crmh/carte_tours.gif] Direzzione Regiunale di l'Affari Culturali di Corsica, Prutezzione di e torre genuvese di Corsica.{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105055019/http://www.corse.culture.gouv.fr/monuments/actions_crmh/carte_tours.gif |date=2012-01-05 }}
{{Torre di Corsica}}
[[Categoria:Torre di Corsica]]
oqpt61j8g1n5bbu2hj3uuz3pu7xx1y6
Brasile
0
8158
405931
398255
2026-09-04T15:07:48Z
Fausta Samaritani
15085
fix, link
405931
wikitext
text/x-wiki
{{Ortografia è grammatica da verificà}}
{{Statu
|nomeCompleto = Republica Federale di u Brasile
|nomeUfficiale = República Federativa do Brasil
|linkBandiera = Flag of Brazil.svg
|paginaBandiera =
|linkStemma = Coat of arms of Brazil.svg
|paginaStemma =
|linkLocalizzazione = LocationBrazil.svg
|motto = Ordem e Progresso
|mottoTraduzione = Ordine è Prugressu
|lingua = [[Lingua portughese|portughese]]
|capitale = [[Brasilia]]
|capitaleAbitanti = 2.974.703
|capitaleAbitantiAnno = 2018
|governo = [[Republica presidenziale]] [[Republica federale|federale]]
|presidente = [[Luiz Inácio Lula da Silva]]
|primoMinistro =
|elenco capi di stato = Presidente
|elenco capi di governo =
|indipendenza = da u [[Portogallu]] in u [[1822]]
|ingressoONU = [[24 uttrovi]] [[1945]] <sup>1</sup>
|superficieTotale = 8.514.876
|superficieOrdine = 5
|superficieAcqua = 0,65
|popolazioneTotale = 184.101.109
|popolazioneAnno = 2004
|popolazioneOrdine = 5
|popolazioneDensita = 22
|continente = [[America di u Sudu]]
|orario = [[Tempu Coordinatu Universale|UTC]] da -2 a -5
|valuta = [[Real]]
|energia = <!-- consumo di energia pro capite - non scrivere kW/ab. che viene scritto già dal template - (consumo annuo totale in kWh diviso gli abitanti/365gg/24h) -->
|tld = .br
|telefono = +55
|targa = BR
|inno = [[Hino Nacional Brasileiro]]
|festa = [[7 di settembre]]
|note = <sup>1</sup>È uno dei 51 Stati che hanno dato vita all'[[ONU]] nel [[1945]].
}}
U '''Brasile''' ([[Lingua portughese|portughese]]: ''Brasil'') hè un' paese situatu in [[America meridiunale]]. A capitale hè [[Brasilia]] è e principale cità sò [[São Paulo|San Paulu]] è [[Rio de Janeiro]]. U Brasile teni 5.564 comuni, 189.612.814 abitanti (5° in u mondu) è teni 8.514.876,599 km² di superficia (5° in u mondu).
U Brasile cunfina à u [[nordu]] cù a [[Colombia]], u [[Venezuela]], a [[Guyana]], u [[Suriname]] è a [[Guyana Francese]] (territoriu di a [[Francia]]), à l'[[estu]] cù l'[[Oceanu Atlanticu]], à u [[sudu]] cù l'[[Uruguay]] è à [[punente]] incù l'[[Argentina]], u [[Paraguay]], a [[Bolivia]] è u [[Perù]].
== Storia ==
U Brasile hè statu scupertu in u [[1500]] da u navigatore portughese [[Pedro Álvares Cabral]]. Prima era abitatu da circa 2 o 5 milioni d'amerindi. Hè unu [[statu]] independente dapoi u [[1822]].
== Stati ==
U Brasile hà 26 stati è un distrettu federale duve si trova a capitale [[Brasilia]].
{|cellspacing="0" align="center"
! style="font-size:100%; background:#ccccff; border:1px solid #808080;" align="center" colspan="5" | <big>'''Stati di u Brasile''' </big> <br /><small>(dati del 2000)</small>
|----
!width="10px" style="background:#ccccff; border-left:1px solid #808080; border-bottom:1px solid #808080;"|
!width="150px" style="background:#ccccff; border-left:1px solid #808080; border-bottom:1px solid #808080;"| Statu
!width="100px" style="background:#ccccff; border-left:1px solid #808080; border-bottom:1px solid #808080;"| Capilocu
!width="100px" style="background:#ccccff; border-left:1px solid #808080; border-bottom:1px solid #808080;"| Abitanti
!width="120px" style="background:#ccccff; border-left:1px solid #808080; border-bottom:1px solid #808080;"| Superficie <small>km<sup>2</sup></small>
|---- bgcolor=#FFFFFF
|"bgcolor="#EFEFEF" bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''1'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Acre]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Rio Branco]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|557.526
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|152.522
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''2'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Alagoas]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Maceió]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|2.822.621
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|27.819
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''3'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Amapá]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Macapá]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|477.032
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|142.816
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''4'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Amazonas]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Manaus]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|2.812.557
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|1.570.947
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''5'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Bahia]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Salvador]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|13.070.250
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|564.273
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''6'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Ceará]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Fortaleza]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|7.430.661
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|145.712
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''7'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Distrettu Federale]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Brasília]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|2.051.146
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|5.802
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''8'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Espírito Santo]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Vitória]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|3.097.232
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|46.047
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''9'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Goiás]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Goiânia]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|5.003.228
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|340.118
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''10'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Maranhão]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[São Luís]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|5.651.475
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|331.918
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''11'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Mato Grosso]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Cuiabá]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|2.504.353
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|903.386
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''12'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Mato Grosso do Sul|Mato Grosso di u Sudu]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Campo Grande]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|2.078.001
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|357.140
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''13'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Minas Gerais]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Belo Horizonte]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|17.891.494
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|586.552
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''14'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Pará]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Belém]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|6.192.307
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|1.247.703
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''15'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Paraíba]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[João Pessoa]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|3.443.825
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|56.341
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''16'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Paraná]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Curitiba]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|9.563.458
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|199.282
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''17'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Pernambuco]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Recife]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|7.918.344
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|98.527
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''18'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Piauí]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Teresina]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|2.843.278
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|251.312
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''19'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Rio de Janeiro (statu)|Rio de Janeiro]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Rio de Janeiro]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|14.391.282
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|43.797
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''20'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Rio Grande di u Nordu]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Natal]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|2.776.782
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|53.077
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''21'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Rio Grande di u Sudu]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Porto Alegre]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|10.978.587
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|281.734
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''22'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Rondônia]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Porto Velho]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|1.379.787
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|237.565
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''23'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Roraima]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Boa Vista]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|324.397
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|224.118
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''24'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Santa Catarina]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Florianópolis]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|5.356.360
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|95.285
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''25'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[San Paulu (statu)|San Paulu]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[São Paulo]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|37.032.403
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|248.177
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''26'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Sergipe]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Aracaju]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|1.784.475
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|21.962
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''27'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Tocantins]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Palmas]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|1.157.098
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|277.298
|}
== Ecunumìa ==]]
U paese hè un grande esportatore di soia, minerale di [[ferru]], polpa (cellulosa), mais, manzo, carne di pollo, farina di soia, zuccheru, [[caffè]], [[tabaccu]], [[cotone]], suchju d'aranciu, calzature, [[Aviò|aerei]], [[Vittura|vitture, pezzi di veiculi, oru, etanolu, ferru semi finitu, frà altri prudutti.
U Brasile hè u più grande pruduttore mundiale di canna da zucchero, soia, caffè, aranciu, guaraná, açaí è noce di Brasile; hè unu di i primi 5 pruduttori di mais, papaia, tabaccu, ananas, [[banana]], cotone, fasgioli, noce di coccu, anguria è limonu; hè unu di i primi 10 pruduttori mundiali di [[Theobroma cacao|cacao]], anacardiu, avucatu, mandarina, cachi, mango, guava, risu, sorgu è tomate; è hè unu di i primi 15 pruduttori mundiali di uva, mela, melone, arachidi, fichi, pesche, cipolle, oliu di palma è gomma naturale. U paese produce ancu grande quantità di patate, carota, fragole, yerba mate, granu, trà altri. Una parte di a produzzione hè esportata, è una altra parte và versu u mercatu domesticu.
In a pruduzzione di proteine animali, u Brasile hè oghje unu di i più grandi paesi di u mondu. In [[2019]], u paese era u più grande esportatore mundiale di carne di pollo. Era ancu u sicondu più grande pruduttore di carne bovina, u terzu più grande pruduttore mundiale di latte, u quartu più grande pruduttore mundiale di carne di maiale è u settimu più grande pruduttore d'ove in u mondu.
In u settore minerariu, u Brasile si distingue in l'estrazione di minerale di ferru (induve hè u secondu esportatore mundiale), rame, oru, bauxite (unu di i 5 più grandi produttori in u mondu), manganese (unu di i 5 più grandi produttori in u mondu), u stagnu (unu di i più grandi pruduttori in u mondu), u niobiu (cuncentra u 98% di e riserve cunnisciute da u mondu) è u nickel. In termini di pietre preziose, u Brasile hè u più grande pruduttore mundiale di ametista, topazi, agata è unu di i principali pruduttori di turmalina, smeraldo, acquamarina è granatu.
In l'industria alimentaria, in 2019, u Brasile era u secondu più grande esportatore di alimenti trasfurmati in u mondu. In u [[2016]], u paese era u 2 u più grande pruduttori di pulpa in u mondu è l'ottu pruduttori di carta. In l'industria di calzature, in u 2019, u Brasile si classificava in u quartu postu trà i pruduttori mundiali. In 2019, u paese era l'ottu produtore di veiculi è u 9u produttore di acciaio in u mondu. In [[2018]], l'industria chimica di u Brasile era l'ottava in u mondu. Ancu se era trà i 5 più grandi pruduttori mundiali in u 2013, l'industria tessile brasiliana hè assai pocu integrata à u cummerciu mundiale.
== Energia ==
U Brasile hè u decimu cunsumadore di [[energia]] in u mondu cù una grande parte di a so energia venuta da fonti rinnovabili, in particulare idroelettricità è etanolu; a Diga Itaipu hè a più grande centrale idroelettrica di u mondu per generazione d'energia, è u paese hà altre grandi piante cum'è Belo Monte è Tucuruí. A prima [[vittura]] cù un mutore à etanolu hè stata prodotta in u [[1978]] è u primu mutore d'[[aviò]] chì funziona cù l'etanolu in u [[2005]]. In generazione elettrica tutale, in u 2019 u Brasile hà righjuntu 170.000 megawatt di capacità installata, più di u 75% da fonti rinnuvevuli (a maiurità, impianti idroelettrici) ). U Brasile hè unu di i 5 più grandi pruduttori di energia idroelettrica in u mondu (2a piazza in u 2017).
A settembre [[2020]], secondu ONS, a capacità installata totale di energia eolica era 16,3 GW, cun fattore di capacità media di 58%. Mentre i fattori di capacità di produzzione eolica media mundiale sò 24,7%, ci sò e zone in u Nordu di u Brasile, specialmente in u Statu di Bahia, induve alcuni parchi eolici registranu cun fattori di capacità media di più di 60%; u fattore di capacità media in a Regione Nordeste hè di 45% in costa è di 49% in l'internu. In 2019, l'energia eolica riprisentava u 9% di l'energia generata in u paese. In 2019, hè statu stimatu chì u paese avia un potenziale di generazione di energia eolica stimatu intornu à 522 GW (questu, solu in terra), abbastanza energia per risponde à trè volte a dumanda attuale di u paese. U Brasile hè unu di i 10 più grandi pruduttori di energia eolica in u mondu (8a piazza in 2019, cù 2,4% di a pruduzzione mundiale).
Da settembre 2020, secondu ONS, a capacità installata totale di fotovoltaicu solare era 6,9 GW, cun fattore di capacità media di 23%. Alcuni di i Stati brasiliani più irradiati sò [[Minas Gerais]], [[Bahia]] è [[Goiás]]. In 2019, l'energia solare riprisenta 1,27% di l'energia generata in u paese.
Scoperte recenti di oliu in u stratu pre-sale anu apertu a porta per un grande aumentu di a produzzione d'oliu. L'agenzie governamentali rispunsevuli di a pulitica energetica sò u Ministeru di e Miniere è l'Energia, u Cunsigliu Naziunale per a Politica Energetica, l'Agenzia Naziunale di u Petroliu, u Gas Naturale è i Biocarburanti, è l'Agenzia Naziunale di l'Elettricità. À u principiu di u 2020, in a pruduzzione di petroliu è di gas naturale, u paese superava i 4 milioni di barili di petroliu equivalenti à ghjornu, per a prima volta. In ghjennaghju di questu annu, 3,168 milioni di barili di petroliu per ghjornu è 138.753 milioni di metri cubi di gas naturale sò stati estratti.
== Trasportu ==
* Rete autostradali: 12.000 km.
* Rete stradale: 1.700.000 km.
* Rete ferruviarii: 31.379 km.
* Canali navigabili interni: 50.000 km.
U [[trasportu]] in Brasile hè praticatu in modu autostrada, u più sviluppatu in a regione. Ci hè ancu una infrastruttura sustanziale di porti è aeroporti. U settore ferrovia è fiume, ancu s'ellu hà un putenziale, hè generalmente trattatu in modu secundariu.
U Brasile hà più di 1,7 milioni di chilometri di strade, di i quali 215.000 km sò pavimentati è circa 14.000 km autostrada. E duie autostrade più impurtanti di u paese sò BR-101 è BR-116. U Brasile hè u paese latinoamericanu cù u più grande numeru di autostrade impiantate, pavimentate è duplicate.
A causa di a [[Andi|Cordillera di l'Andi]], u fiume Amazonu è a furesta amazzonica, ci sò sempre state difficultà à mette in opera strade transcontinentali o bioceaniche. Praticamente l'unica strada chì esistia era quella chì culligava u Brasile cù [[Buenos Aires]], l'[[Argentina]] è dopu cù [[Santiago di u Cile|Santiago]], in [[Cile]]. Tuttavia, in l'ultimi anni, cù i sforzi cumuni di i paesi, novi rotte anu cuminciatu à emergere, cum'è u Brasile-u Perù (Autostrada interoceanica), è una nova autostrada trà u Brasile, u [[Paraguay]], u nordu di l'Argentina è u nordu di u Cile (Corridore Bioceanicu). Queste strade facilitanu l'esportazione da i porti di u Pacificu à i paesi asiatichi.
Ci hè più di 2000 aeroporti in Brasile. U paese hà u sicondu più grande numeru di aeroporti in u mondu, daretu solu à i Stati Uniti. L'Aeroportu di Sao Paulo-Guarulhos, situatu in a regione metropolitana di [[São Paulo|Sao Paulo]], hè u più grande è u più trafficatu di u paese: l'aeroportu cullega Sao Paulo cù guasi tutte e cità maiò u mondu. U Brasile hà 44 aeroporti internaziunali, cum'è [[Rio de Janeiro]], [[Brasilia]], [[Belo Horizonte]], [[Porto Alegre]], [[Florianópolis]], Cuiabá, Salvador, Recife, [[Fortaleza]], Belém e [[Manaus]], frà altri. I 10 aeroporti più trafficati in Sud America in 2017 sò stati: [[São Paulo]]-Guarulhos (Brasile), [[Bogotà|Bogotá]] ([[Culumbia|Colombia]]), [[São Paulo]]-Congonhas (Brasile), [[Santiago di u Cile|Santiago]] (Cile), Lima ([[Perù]]), [[Brasilia]] (Brasile), [[Rio de Janeiro|Rio di Janeiro]] (Brasile), Buenos Aires-Aeroparque ([[Argentina]]), Buenos Aires-Ezeiza ([[Argentina]]) è [[Minas Gerais]] (Brasile).
In relazione à porti, u Brasile hà alcuni di i porti più trafficati in Sudamerica, cume Portu di Santos, Portu di Rio de Janeiro, Portu di Paranaguá, Portu di Itajaí, Portu di Rio Grande è Portu di Suape. I 15 porti i più attivi in Sudamerica sò: Portu di Santos (Brasile), Portu di Bahía de Cartagena (Colombia), Callao (Perù), Guayaquil (Ecuador), Buenos Aires (Argentina), San Antonio (Cile), Buenaventura (Colombia), Itajaí (Brasile), Valparaíso (Cile), Montevideo (Uruguay), Paranaguá (Brasile), Rio Grande (Brasile), São Francisco do Sul (Brasile), Manaus (Brasile) è Coronel (Cile).
A rete brasiliana ferrovia hà una estensione di circa 30.000 chilometri. Fondamentalmente hè adupratu per u trasportu di minerali.
Trà i principali rotte navigabili Brasiliani, si spiccanu dui: corsu d'acqua Paraná-Tieté (chì hà una lunghezza di 2.400 km, 1.600 in u fiume Paraná è 800 km in u fiume Tietê, drenendu a produzzione agricula da i stati di Mato Grosso, Mato Grosso do Sul, Goiás è una parte di Rondônia, Tocantins è Minas Gerais) è corsu d'acqua Solimões-Amazonas (hà duie sezzioni: Solimões, chì va da Tabatinga à Manaus, cù circa 1600 km, è Amazonas, chì si estende da Manaus à Belém, cù 1650 km. Quasi tuttu u trasportu di passageri da a pianura amazzonica si face per sta via navigabile, è praticamente tuttu u trasportu di merchenzie chì và versu i principali centri regiunali di Belém è Manaus). In Brasile, stu trasportu hè sempre inutilizatu: e sezzioni più impurtanti di e vie navigabili interne, da un puntu di vista ecunomicu, si trovanu in u sudeste è u sudu di u paese. U so usu cumpletu dipende sempre da a custruzzione di serrature, di i grandi lavori di dragamentu è, principalmente, da i porti chì permettenu l'integrazione intermodale.
== Immagine di u Brasile ==
<gallery class="center">
File:Praca da Liberdade BH.jpg|<div class="center">[[Belo Horizonte]]</div>
File:Botanical Garden of Curitiba.jpg|<div class="center">[[Curitiba]]</div>
|<div class="center">[[Florianópolis]]</div>
File:Rio de Janeiro from Sugarloaf mountain, May 2004.jpg|<div class="center">[[Rio de Janeiro]]</div>
File:Vila Olímpia.JPG|<div class="center">[[São Paulo]]</div>
File:Por do sol.jpg|<div class="center">[[Campo Grande]]</div>
File:P9241529.JPG|<div class="center">[[Salvador]]</div>
File:Praia do Mucuripe.jpg|<div class="center">[[Fortaleza]]</div>
File:Recife-Boa-Viagem-Orla.jpg|<div class="center">[[Recife]]</div>
File:Genipabu-Natal.jpg|<div class="center">[[Natal]]</div>
File:Belemcatedral.jpg|<div class="center">[[Belém]]</div>
File:Manaus downtown teatro.JPG|<div class="center">[[Manaus]]</div>
</gallery>
==Da vede dinò==
*[[Ronaldo]]
*[[Taurino Araújo]]
*[[Rita Guedes]]
*[[Nathalia Dill]]
*[[Hebe Camargo]]
*[[Gabriela Duarte]]
*[[Università di Recôncavo da Bahia]]
*[[Danton Mello]]
*[[Marjorie Estiano]]
*[[Bárbara Paz]]
*[[Carolina Dieckmann]]
*[[Daniel Del Sarto]]
*[[Tony Ramos]]
*[[Regina Duarte]]
*[[Vera Zimmerman]]
*[[Xixa]]
== Liami ==
* [http://www.brasil.gov.br/] U situ ufficiali di u governu brasiliano.
[[Categoria:Brasile|!]]
[[Categoria:Ortografia è grammatica da verificà]]
43jb28ip1n5hwhldf9ud7k6y58tgna9
405932
405931
2026-09-04T15:08:51Z
Fausta Samaritani
15085
405932
wikitext
text/x-wiki
{{Ortografia è grammatica da verificà}}
{{Statu
|nomeCompleto = Republica Federale di u Brasile
|nomeUfficiale = República Federativa do Brasil
|linkBandiera = Flag of Brazil.svg
|paginaBandiera =
|linkStemma = Coat of arms of Brazil.svg
|paginaStemma =
|linkLocalizzazione = LocationBrazil.svg
|motto = Ordem e Progresso
|mottoTraduzione = Ordine è Prugressu
|lingua = [[Lingua portughese|portughese]]
|capitale = [[Brasilia]]
|capitaleAbitanti = 2.974.703
|capitaleAbitantiAnno = 2018
|governo = [[Republica presidenziale]] [[Republica federale|federale]]
|presidente = [[Luiz Inácio Lula da Silva]]
|primoMinistro =
|elenco capi di stato = Presidente
|elenco capi di governo =
|indipendenza = da u [[Portogallu]] in u [[1822]]
|ingressoONU = [[24 uttrovi]] [[1945]] <sup>1</sup>
|superficieTotale = 8.514.876
|superficieOrdine = 5
|superficieAcqua = 0,65
|popolazioneTotale = 184.101.109
|popolazioneAnno = 2004
|popolazioneOrdine = 5
|popolazioneDensita = 22
|continente = [[America di u Sudu]]
|orario = [[Tempu Coordinatu Universale|UTC]] da -2 a -5
|valuta = [[Real]]
|energia = <!-- consumo di energia pro capite - non scrivere kW/ab. che viene scritto già dal template - (consumo annuo totale in kWh diviso gli abitanti/365gg/24h) -->
|tld = .br
|telefono = +55
|targa = BR
|inno = [[Hino Nacional Brasileiro]]
|festa = [[7 di settembre]]
|note = <sup>1</sup>È uno dei 51 Stati che hanno dato vita all'[[ONU]] nel [[1945]].
}}
U '''Brasile''' ([[Lingua portughese|portughese]]: ''Brasil'') hè un' paese situatu in [[America meridiunale]]. A capitale hè [[Brasilia]] è e principale cità sò [[São Paulo|San Paulu]] è [[Rio de Janeiro]]. U Brasile teni 5.564 comuni, 189.612.814 abitanti (5° in u mondu) è teni 8.514.876,599 km² di superficia (5° in u mondu).
U Brasile cunfina à u [[nordu]] cù a [[Colombia]], u [[Venezuela]], a [[Guyana]], u [[Suriname]] è a [[Guyana Francese]] (territoriu di a [[Francia]]), à l'[[estu]] cù l'[[Oceanu Atlanticu]], à u [[sudu]] cù l'[[Uruguay]] è à [[punente]] incù l'[[Argentina]], u [[Paraguay]], a [[Bolivia]] è u [[Perù]].
== Storia ==
U Brasile hè statu scupertu in u [[1500]] da u navigatore portughese [[Pedro Álvares Cabral]]. Prima era abitatu da circa 2 o 5 milioni d'amerindi. Hè unu [[statu]] independente dapoi u [[1822]].
== Stati ==
U Brasile hà 26 stati è un distrettu federale duve si trova a capitale [[Brasilia]].
{|cellspacing="0" align="center"
! style="font-size:100%; background:#ccccff; border:1px solid #808080;" align="center" colspan="5" | <big>'''Stati di u Brasile''' </big> <br /><small>(dati del 2000)</small>
|----
!width="10px" style="background:#ccccff; border-left:1px solid #808080; border-bottom:1px solid #808080;"|
!width="150px" style="background:#ccccff; border-left:1px solid #808080; border-bottom:1px solid #808080;"| Statu
!width="100px" style="background:#ccccff; border-left:1px solid #808080; border-bottom:1px solid #808080;"| Capilocu
!width="100px" style="background:#ccccff; border-left:1px solid #808080; border-bottom:1px solid #808080;"| Abitanti
!width="120px" style="background:#ccccff; border-left:1px solid #808080; border-bottom:1px solid #808080;"| Superficie <small>km<sup>2</sup></small>
|---- bgcolor=#FFFFFF
|"bgcolor="#EFEFEF" bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''1'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Acre]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Rio Branco]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|557.526
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|152.522
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''2'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Alagoas]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Maceió]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|2.822.621
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|27.819
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''3'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Amapá]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Macapá]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|477.032
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|142.816
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''4'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Amazonas]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Manaus]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|2.812.557
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|1.570.947
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''5'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Bahia]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Salvador]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|13.070.250
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|564.273
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''6'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Ceará]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Fortaleza]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|7.430.661
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|145.712
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''7'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Distrettu Federale]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Brasília]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|2.051.146
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|5.802
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''8'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Espírito Santo]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Vitória]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|3.097.232
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|46.047
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''9'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Goiás]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Goiânia]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|5.003.228
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|340.118
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''10'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Maranhão]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[São Luís]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|5.651.475
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|331.918
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''11'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Mato Grosso]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Cuiabá]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|2.504.353
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|903.386
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''12'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Mato Grosso do Sul|Mato Grosso di u Sudu]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Campo Grande]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|2.078.001
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|357.140
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''13'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Minas Gerais]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Belo Horizonte]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|17.891.494
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|586.552
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''14'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Pará]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Belém]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|6.192.307
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|1.247.703
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''15'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Paraíba]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[João Pessoa]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|3.443.825
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|56.341
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''16'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Paraná]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Curitiba]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|9.563.458
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|199.282
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''17'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Pernambuco]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Recife]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|7.918.344
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|98.527
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''18'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Piauí]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Teresina]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|2.843.278
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|251.312
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''19'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Rio de Janeiro (statu)|Rio de Janeiro]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Rio de Janeiro]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|14.391.282
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|43.797
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''20'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Rio Grande di u Nordu]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Natal]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|2.776.782
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|53.077
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''21'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Rio Grande di u Sudu]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Porto Alegre]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|10.978.587
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|281.734
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''22'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Rondônia]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Porto Velho]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|1.379.787
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|237.565
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''23'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Roraima]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Boa Vista]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|324.397
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|224.118
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''24'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Santa Catarina]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Florianópolis]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|5.356.360
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|95.285
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''25'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[San Paulu (statu)|San Paulu]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[São Paulo]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|37.032.403
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|248.177
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''26'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Sergipe]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Aracaju]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|1.784.475
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|21.962
|---- bgcolor=#FFFFFF
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''27'''
|valign="top" " bgcolor="#EFEFEF" style="border-bottom:1px solid #808080; border-left:1px solid #808080;"|'''[[Tocantins]]'''
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|[[Palmas]]
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080;" align="center"|1.157.098
|style="border-bottom: 1px solid #808080; border-left: 1px solid #808080; border-right:1px solid #808080;" align="center"|277.298
|}
== Ecunumìa ==
U paese hè un grande esportatore di soia, minerale di [[ferru]], polpa (cellulosa), mais, manzo, carne di pollo, farina di soia, zuccheru, [[caffè]], [[tabaccu]], [[cotone]], suchju d'aranciu, calzature, [[Aviò|aerei]], [[Vittura|vitture, pezzi di veiculi, oru, etanolu, ferru semi finitu, frà altri prudutti.
U Brasile hè u più grande pruduttore mundiale di canna da zucchero, soia, caffè, aranciu, guaraná, açaí è noce di Brasile; hè unu di i primi 5 pruduttori di mais, papaia, tabaccu, ananas, [[banana]], cotone, fasgioli, noce di coccu, anguria è limonu; hè unu di i primi 10 pruduttori mundiali di [[Theobroma cacao|cacao]], anacardiu, avucatu, mandarina, cachi, mango, guava, risu, sorgu è tomate; è hè unu di i primi 15 pruduttori mundiali di uva, mela, melone, arachidi, fichi, pesche, cipolle, oliu di palma è gomma naturale. U paese produce ancu grande quantità di patate, carota, fragole, yerba mate, granu, trà altri. Una parte di a produzzione hè esportata, è una altra parte và versu u mercatu domesticu.
In a pruduzzione di proteine animali, u Brasile hè oghje unu di i più grandi paesi di u mondu. In [[2019]], u paese era u più grande esportatore mundiale di carne di pollo. Era ancu u sicondu più grande pruduttore di carne bovina, u terzu più grande pruduttore mundiale di latte, u quartu più grande pruduttore mundiale di carne di maiale è u settimu più grande pruduttore d'ove in u mondu.
In u settore minerariu, u Brasile si distingue in l'estrazione di minerale di ferru (induve hè u secondu esportatore mundiale), rame, oru, bauxite (unu di i 5 più grandi produttori in u mondu), manganese (unu di i 5 più grandi produttori in u mondu), u stagnu (unu di i più grandi pruduttori in u mondu), u niobiu (cuncentra u 98% di e riserve cunnisciute da u mondu) è u nickel. In termini di pietre preziose, u Brasile hè u più grande pruduttore mundiale di ametista, topazi, agata è unu di i principali pruduttori di turmalina, smeraldo, acquamarina è granatu.
In l'industria alimentaria, in 2019, u Brasile era u secondu più grande esportatore di alimenti trasfurmati in u mondu. In u [[2016]], u paese era u 2 u più grande pruduttori di pulpa in u mondu è l'ottu pruduttori di carta. In l'industria di calzature, in u 2019, u Brasile si classificava in u quartu postu trà i pruduttori mundiali. In 2019, u paese era l'ottu produtore di veiculi è u 9u produttore di acciaio in u mondu. In [[2018]], l'industria chimica di u Brasile era l'ottava in u mondu. Ancu se era trà i 5 più grandi pruduttori mundiali in u 2013, l'industria tessile brasiliana hè assai pocu integrata à u cummerciu mundiale.
== Energia ==
U Brasile hè u decimu cunsumadore di [[energia]] in u mondu cù una grande parte di a so energia venuta da fonti rinnovabili, in particulare idroelettricità è etanolu; a Diga Itaipu hè a più grande centrale idroelettrica di u mondu per generazione d'energia, è u paese hà altre grandi piante cum'è Belo Monte è Tucuruí. A prima [[vittura]] cù un mutore à etanolu hè stata prodotta in u [[1978]] è u primu mutore d'[[aviò]] chì funziona cù l'etanolu in u [[2005]]. In generazione elettrica tutale, in u 2019 u Brasile hà righjuntu 170.000 megawatt di capacità installata, più di u 75% da fonti rinnuvevuli (a maiurità, impianti idroelettrici) ). U Brasile hè unu di i 5 più grandi pruduttori di energia idroelettrica in u mondu (2a piazza in u 2017).
A settembre [[2020]], secondu ONS, a capacità installata totale di energia eolica era 16,3 GW, cun fattore di capacità media di 58%. Mentre i fattori di capacità di produzzione eolica media mundiale sò 24,7%, ci sò e zone in u Nordu di u Brasile, specialmente in u Statu di Bahia, induve alcuni parchi eolici registranu cun fattori di capacità media di più di 60%; u fattore di capacità media in a Regione Nordeste hè di 45% in costa è di 49% in l'internu. In 2019, l'energia eolica riprisentava u 9% di l'energia generata in u paese. In 2019, hè statu stimatu chì u paese avia un potenziale di generazione di energia eolica stimatu intornu à 522 GW (questu, solu in terra), abbastanza energia per risponde à trè volte a dumanda attuale di u paese. U Brasile hè unu di i 10 più grandi pruduttori di energia eolica in u mondu (8a piazza in 2019, cù 2,4% di a pruduzzione mundiale).
Da settembre 2020, secondu ONS, a capacità installata totale di fotovoltaicu solare era 6,9 GW, cun fattore di capacità media di 23%. Alcuni di i Stati brasiliani più irradiati sò [[Minas Gerais]], [[Bahia]] è [[Goiás]]. In 2019, l'energia solare riprisenta 1,27% di l'energia generata in u paese.
Scoperte recenti di oliu in u stratu pre-sale anu apertu a porta per un grande aumentu di a produzzione d'oliu. L'agenzie governamentali rispunsevuli di a pulitica energetica sò u Ministeru di e Miniere è l'Energia, u Cunsigliu Naziunale per a Politica Energetica, l'Agenzia Naziunale di u Petroliu, u Gas Naturale è i Biocarburanti, è l'Agenzia Naziunale di l'Elettricità. À u principiu di u 2020, in a pruduzzione di petroliu è di gas naturale, u paese superava i 4 milioni di barili di petroliu equivalenti à ghjornu, per a prima volta. In ghjennaghju di questu annu, 3,168 milioni di barili di petroliu per ghjornu è 138.753 milioni di metri cubi di gas naturale sò stati estratti.
== Trasportu ==
* Rete autostradali: 12.000 km.
* Rete stradale: 1.700.000 km.
* Rete ferruviarii: 31.379 km.
* Canali navigabili interni: 50.000 km.
U [[trasportu]] in Brasile hè praticatu in modu autostrada, u più sviluppatu in a regione. Ci hè ancu una infrastruttura sustanziale di porti è aeroporti. U settore ferrovia è fiume, ancu s'ellu hà un putenziale, hè generalmente trattatu in modu secundariu.
U Brasile hà più di 1,7 milioni di chilometri di strade, di i quali 215.000 km sò pavimentati è circa 14.000 km autostrada. E duie autostrade più impurtanti di u paese sò BR-101 è BR-116. U Brasile hè u paese latinoamericanu cù u più grande numeru di autostrade impiantate, pavimentate è duplicate.
A causa di a [[Andi|Cordillera di l'Andi]], u fiume Amazonu è a furesta amazzonica, ci sò sempre state difficultà à mette in opera strade transcontinentali o bioceaniche. Praticamente l'unica strada chì esistia era quella chì culligava u Brasile cù [[Buenos Aires]], l'[[Argentina]] è dopu cù [[Santiago di u Cile|Santiago]], in [[Cile]]. Tuttavia, in l'ultimi anni, cù i sforzi cumuni di i paesi, novi rotte anu cuminciatu à emergere, cum'è u Brasile-u Perù (Autostrada interoceanica), è una nova autostrada trà u Brasile, u [[Paraguay]], u nordu di l'Argentina è u nordu di u Cile (Corridore Bioceanicu). Queste strade facilitanu l'esportazione da i porti di u Pacificu à i paesi asiatichi.
Ci hè più di 2000 aeroporti in Brasile. U paese hà u sicondu più grande numeru di aeroporti in u mondu, daretu solu à i Stati Uniti. L'Aeroportu di Sao Paulo-Guarulhos, situatu in a regione metropolitana di [[São Paulo|Sao Paulo]], hè u più grande è u più trafficatu di u paese: l'aeroportu cullega Sao Paulo cù guasi tutte e cità maiò u mondu. U Brasile hà 44 aeroporti internaziunali, cum'è [[Rio de Janeiro]], [[Brasilia]], [[Belo Horizonte]], [[Porto Alegre]], [[Florianópolis]], Cuiabá, Salvador, Recife, [[Fortaleza]], Belém e [[Manaus]], frà altri. I 10 aeroporti più trafficati in Sud America in 2017 sò stati: [[São Paulo]]-Guarulhos (Brasile), [[Bogotà|Bogotá]] ([[Culumbia|Colombia]]), [[São Paulo]]-Congonhas (Brasile), [[Santiago di u Cile|Santiago]] (Cile), Lima ([[Perù]]), [[Brasilia]] (Brasile), [[Rio de Janeiro|Rio di Janeiro]] (Brasile), Buenos Aires-Aeroparque ([[Argentina]]), Buenos Aires-Ezeiza ([[Argentina]]) è [[Minas Gerais]] (Brasile).
In relazione à porti, u Brasile hà alcuni di i porti più trafficati in Sudamerica, cume Portu di Santos, Portu di Rio de Janeiro, Portu di Paranaguá, Portu di Itajaí, Portu di Rio Grande è Portu di Suape. I 15 porti i più attivi in Sudamerica sò: Portu di Santos (Brasile), Portu di Bahía de Cartagena (Colombia), Callao (Perù), Guayaquil (Ecuador), Buenos Aires (Argentina), San Antonio (Cile), Buenaventura (Colombia), Itajaí (Brasile), Valparaíso (Cile), Montevideo (Uruguay), Paranaguá (Brasile), Rio Grande (Brasile), São Francisco do Sul (Brasile), Manaus (Brasile) è Coronel (Cile).
A rete brasiliana ferrovia hà una estensione di circa 30.000 chilometri. Fondamentalmente hè adupratu per u trasportu di minerali.
Trà i principali rotte navigabili Brasiliani, si spiccanu dui: corsu d'acqua Paraná-Tieté (chì hà una lunghezza di 2.400 km, 1.600 in u fiume Paraná è 800 km in u fiume Tietê, drenendu a produzzione agricula da i stati di Mato Grosso, Mato Grosso do Sul, Goiás è una parte di Rondônia, Tocantins è Minas Gerais) è corsu d'acqua Solimões-Amazonas (hà duie sezzioni: Solimões, chì va da Tabatinga à Manaus, cù circa 1600 km, è Amazonas, chì si estende da Manaus à Belém, cù 1650 km. Quasi tuttu u trasportu di passageri da a pianura amazzonica si face per sta via navigabile, è praticamente tuttu u trasportu di merchenzie chì và versu i principali centri regiunali di Belém è Manaus). In Brasile, stu trasportu hè sempre inutilizatu: e sezzioni più impurtanti di e vie navigabili interne, da un puntu di vista ecunomicu, si trovanu in u sudeste è u sudu di u paese. U so usu cumpletu dipende sempre da a custruzzione di serrature, di i grandi lavori di dragamentu è, principalmente, da i porti chì permettenu l'integrazione intermodale.
== Immagine di u Brasile ==
<gallery class="center">
File:Praca da Liberdade BH.jpg|<div class="center">[[Belo Horizonte]]</div>
File:Botanical Garden of Curitiba.jpg|<div class="center">[[Curitiba]]</div>
|<div class="center">[[Florianópolis]]</div>
File:Rio de Janeiro from Sugarloaf mountain, May 2004.jpg|<div class="center">[[Rio de Janeiro]]</div>
File:Vila Olímpia.JPG|<div class="center">[[São Paulo]]</div>
File:Por do sol.jpg|<div class="center">[[Campo Grande]]</div>
File:P9241529.JPG|<div class="center">[[Salvador]]</div>
File:Praia do Mucuripe.jpg|<div class="center">[[Fortaleza]]</div>
File:Recife-Boa-Viagem-Orla.jpg|<div class="center">[[Recife]]</div>
File:Genipabu-Natal.jpg|<div class="center">[[Natal]]</div>
File:Belemcatedral.jpg|<div class="center">[[Belém]]</div>
File:Manaus downtown teatro.JPG|<div class="center">[[Manaus]]</div>
</gallery>
==Da vede dinò==
*[[Ronaldo]]
*[[Taurino Araújo]]
*[[Rita Guedes]]
*[[Nathalia Dill]]
*[[Hebe Camargo]]
*[[Gabriela Duarte]]
*[[Università di Recôncavo da Bahia]]
*[[Danton Mello]]
*[[Marjorie Estiano]]
*[[Bárbara Paz]]
*[[Carolina Dieckmann]]
*[[Daniel Del Sarto]]
*[[Tony Ramos]]
*[[Regina Duarte]]
*[[Vera Zimmerman]]
*[[Xixa]]
== Liami ==
* [http://www.brasil.gov.br/] U situ ufficiali di u governu brasiliano.
[[Categoria:Brasile|!]]
[[Categoria:Ortografia è grammatica da verificà]]
eatp5gtsp662tvq9bm0zki62mif13pk
Discussioni utente:Jun Misugi
3
10517
405917
400870
2026-09-04T12:17:22Z
Cosudibastia
13161
/* Corsu */ Risposta
405917
wikitext
text/x-wiki
Benvenutu nant'à Wikipedia in lingua corsa! --[[User:Ale Mister|Ale Mister]] 16:58, 31 ottobre 2007 (UTC)
== Wikipedia in lingua sarda==
Bonghjornu Jun. Aghju rimarcatu ch'è tù scrivi mori articuli in gadduresu. Ma quissa hè una enciclopedia in lingua corsa. 'Ssi articuli in gadduresu t'hani a so piazza in wikipedia in lingua sarda, ma micca quì. In più sò picculi articuli di una infrasata o dui, di bassa qualità. Ùn poni ch'è scuraghjiscia la ghjenti chì leghjani a noscia enciclopeida. tanti saluti. [[User:Paulu|Paulu]] 17:33, 14 nuvembre 2008 (UTC)
== Bravu! ==
I thank you very much for new pages you're writing. Your Corsican is good, don't worry. I'm moving templates (''mudelli'') of languages (e.g. User co ---> Utilizatore co): your Wikipedia:Babel box is empty now, sorry!
== Bona sera Jun Misugi! ==
Dear Jun, I've been trying to figure out how to request help here. I would like to know if you or someone here could help me translate a short version [http://it.wikipedia.org/wiki/Partido_Independentista_Puertorriqueño of this article] for the lingua Corsa (.co)? The initial two or three sentences would be more than enough. Gracias, Jun! -[[User:Ila bonaparte|Ila bonaparte]] 19:29, 20 ghjennaghju 2008 (UTC)
== [[lingua francese|Lingua francese]] ==
Bonghjornu Jun Misugi, grazie par a to cuntribuzione [[lingua francese]]. Saluti. :-) --[[User:Sarvaturi|Sarvaturi]] 10:48, 20 ferraghju 2008 (UTC)
== Articuli di bassa qualità ==
Salute, Jun. Semu un chjucu numeru d'utilizatori nantu à Wikipedia in lingua corsa, ma volemu (è hè ghjustu vulè) un'enciclopedia d'alta qualità. Eccu, à u mo avisu si deve avè un'enciclopedia bona, ancu si chjuca. [''continuo in italiano...''] Sulla nostra Wikipedia ci sono molti articoli poco significativi (basta cliccare su [[Special:Random|Un articulu à casu]] per averne qualche esempio): se noti qualche articolo di bassa qualità che merita di essere cancellato aggiungi il modello [[Template:Delete|Delete]]; inoltre [[''in corsu''...]] articuli cum'è i numeri naturali ([[1 (numeru)|1]], [[2 (numeru)|2]], [[3 (numeru)|3]]... sin'à [[100 (numeru)|100]]) sò tantu necessarii pè l'enciclopedia? Amicizia. --[[User:Ale Mister|Ale Mister]] 15:31, 15 nuvembre 2008 (UTC)
== Ghjorni è mesi ==
Vede [[Wikipedia:Piazza]]. Amicizia. --[[User:Ale Mister|Ale Mister]] 21:20, 16 nuvembre 2008 (UTC)
== Request for help, please==
Dear Jun Misugi, nice to meet you. I'm wondering if you would be so kind to help translate a very short-stub version of 3-4 sentences [[:en:Isaac Newton|'''of this article''']] for the wonderful Corsu Wikipedia? Thank you very much for any advice or help you could offer. I hope to hear from you. Sincerely--[[User:Brezza del mare|Brezza del mare]] 02:57, 2 dicembre 2009 (UTC)
:Thank you so much for your translation:)--[[User:Brezza del mare|Brezza del mare]] 03:38, 10 dicembre 2009 (UTC)
==Salute Jun==
Bist du Deutsch? Deine Korsisch ist sehr gut!--[[User:Franjklogos|Franjklogos]] 11:17, 11 marzu 2010 (UTC)
Ja, Jun, ich spricht, lese und schreibe ein wenig Deutsch, weil ich zwei Jahre zum Gymnasium es lernt habe, aber leider nicht ziemlich gut zu beitragen um de.wikipedia.org :( Continueraghju in corsu: Amu a Corsica è tutte e lingue di a nossa Auropa chì eiu vogliu difende ancu scrivendu nant’à a Wikipedia (A mia hé pms.wikipedia.org) è ti vogliu invità (E’ tutti i astri) à scrive nant’à u
Appuntamentu Corsu di a Tela http://appuntamentu-corsu.forums-actifs.net induve si ponnu truvà “Corsi di a Filetta”. Saluti, amicizia è à prestu…!--[[User:Franjklogos|Franjklogos]] 08:30, 22 marzu 2010 (UTC)
== Prununzià u corsu ==
Bonghjornu Jun Misugi, sò Sarvaturi (Salvadore) di a Wikipedia siciliana, travagliu ancu in i Wiktionaries sicilianu (scn), corsu (co), è maltese (mt). Ti ringraziu moltu per tutti i belli articuli chì scrivi in a Wikipedia corsa. Ti informu chì aghju cuminciatu una [http://co.wiktionary.org/wiki/User:Sarvaturi/IPA-Corsu pagina] in u wikizziunariu corsu induve provu à spiegà a prununziazione [http://co.wiktionary.org/wiki/Alfabetu_Funeticu_Internaziunale IPA] di a lingua corsa, incù esempi cismuntani (Corsu di u Nord) e ultramuntani (Corsu di u Sud). S'ellu voi, mi poi dì quellu chì pensi di essa, e s'ellu cunnosci fonti interessanti/utuli, per piacè avvisami, a ringrazià ti in anticipu. Ti salutu è à prestu. --[[User:Sarvaturi|Sarvaturi]] 21:46, 28 aprile 2010 (UTC)
*O Jun, ti ringraziu pè i to cumplimenti, ancu tu scrivi bè u corsu. L'articuli chì scrivu sò in suttanacciu è i mè cummenti sò in supranacciu. Ci sò tanti siti chì trattanu di a lingua corsa, ma pochi indicheghjanu a prununziazione IPA: hè un prublema perchè rende "misteriosu" u corsu mentre chì hè solu una lingua cum'è tante altre. Aghju avutu [http://mt.wiktionary.org/wiki/Utent:Sarvaturi/IPA-Maltese u listessu prublema cù u maltese]: tutti parlanu di a lingua ma nesunu sà cumu si prununzieghja (vogliu dì cù i simbuli IPA). Pè u mumentu, aghju usatu e fonti presenti annantu à Internettu. Ti dicu ancu grazie pè u titulu di u libru chì mi hai cunsigliatu. L'etima chì vene, cumpreraghju libri per avè più infurmazioni. Tanti saluti. :-) --[[User:Sarvaturi|Sarvaturi]] 13:19, 13 maghju 2010 (UTC)
== Verbi "ighjinchi" ==
O Jun,
Aghju sasciatu annant'à Internettu, è aghju truvatu questu:
1. Base verbale cù "-ificà-":
*amplificà (verbu), da "amplìfica" (forma taliana) -> amplifichèghja (corsu mudernu)
*certificà/cirtificà (verbu) -> ellu certìfica/cirtìfica (corsu anticu) -> certifichèghja/cirtifichèghja (corsu mudernu)
*classificà (verbu) -> ellu classìfica (corsu anticu) -> classifichèghja (corsu mudernu)
*cudificà (verbu) -> ellu cudìfica (corsu anticu) -> cudifichèghja (corsu mudernu)
*deificà/diificà (verbu) -> ellu deìfica/diìfica (corsu anticu) -> deifichèghja/diifichèghja (corsu mudernu)
*glurificà (verbu) -> ellu glurìfica (corsu anticu) -> glurifichèghja (corsu mudernu)
*identificà/idintificà (verbu) -> ellu identìfica/idintìfica (corsu anticu) -> identifichèghja/idintifichèghja (corsu mudernu)
*mudificà (verbu) -> ellu mudìfica (corsu anticu) -> mudifichèghja (corsu mudernu)
*persunificà/parsunificà (verbu) -> ellu persunìfica/parsunìfica (corsu anticu) -> persunifichèghja/parsunifichèghja (corsu mudernu)
*pianificà (verbu) -> ellu pianìfica (corsu anticu) -> pianifichèghja (corsu mudernu)
*puntificà (verbu) -> da "pontìfica" (forma taliana) -> puntifichèghja (corsu mudernu)
*purificà (verbu) -> ellu purìfica (corsu anticu) -> purifichèghja (corsu mudernu)
*qualificà (verbu) -> ellu qualìfica (corsu anticu) -> qualifichèghja (corsu mudernu)
*rarificà (verbu) -> da "rarìfica" (forma taliana) -> rarifichèghja (corsu mudernu)
*simplificà (verbu) -> ellu simplìfica (corsu anticu) -> simplifichèghja (corsu mudernu)
*verificà/virificà (verbu) -> ellu verìfica/virìfica (corsu anticu) -> verifichèghja/virifichèghja (corsu mudernu)
*ecc.
2. Base aghjittivale o sustantivale irregulare:
*càlculu (sustantivu) -> calculà (verbu) -> ellu càlcula (corsu anticu) -> calculèghja (corsu mudernu)
*càrica (sustantivu) -> incaricà & scaricà -> ellu incàrica & scàrica (corsu anticu) -> incarichèghja & scarichèghja (corsu mudernu)
*cìrculu (sustantivu) -> circulà -> ellu cìrcula (corsu anticu) -> circulèghja (corsu mudernu)
*còmudu (aghjettivu) -> accumudà & scumudà -> ellu accòmuda & scòmuda (corsu anticu) -> accumudèghja & scumudèghja (corsu mudernu)
*creditu (sustantivu) -> accridità & scridità -> ellu accredita & scredita (corsu anticu) -> accriditèghja & scriditèghja (corsu mudernu)
*crìtica (sustantivu) -> criticà (verbu) -> ellu crìtica (corsu anticu) -> critichèghja (corsu mudernu)
*cuntìnuu (aghjettivu) -> cuntinuà (verbu) -> ellu cuntìnua (corsu anticu) -> cuntinuèghja (corsu mudernu)
*dùbitu (sustantivu) -> dubità (verbu) -> ellu dùbita (corsu anticu) -> dubitèghja (corsu mudernu)
*furmìcula (sustantivu) -> furmiculà (verbu) -> ellu fùrmicula (corsu anticu) -> furmiculèghja (corsu mudernu)
*ghjùdice (sustantivu) -> ghjudicà (verbu) -> ellu ghjùdica (corsu anticu) -> ghjudichèghja (corsu mudernu)
*gràndina (sustantivu) -> grandinà -> ellu gràndina (corsu anticu) -> grandinèghja (corsu mudernu)
*ìndice (sustantivu) -> indicà -> ellu ìndica (corsu anticu) -> indichèghja (corsu mudernu)
*meritu (sustantivu) -> mirità/miritassi -> ellu merita (corsu anticu) -> miritèghja (corsu mudernu)
*nìvulu (sustantivu) -> annivulà/annivulassi -> ellu annìvula (corsu anticu) -> annivulèghja (corsu mudernu)
*òbligu (sustantivu) -> ubligà -> ellu òbliga (corsu anticu) -> ublighèghja (corsu mudernu)
*pàsculu (sustantivu) -> pasculà -> ellu pàscula (corsu anticu) -> pasculèghja (corsu mudernu)
*pràtica (sustantivu) -> praticà -> ellu pràtica (corsu anticu) -> pratichèghja (corsu mudernu)
*pópulu (sustantivu) -> pupulà & spupulà -> ellu pópula & spópula (corsu anticu) -> pupulèghja & spupulèghja (corsu mudernu)
*ràdica/ràdice (sustantivu) -> arradicà & sradicà -> ellu arràdica & sràdica (corsu anticu) -> arradichèghja & sradichèghja (corsu mudernu)
*régula (sustantivu) -> arrigulà -> ellu arrégula (corsu anticu) -> arrigulèghja (corsu mudernu)
*revuca (sustantivu) -> rivucà -> ellu revuca (corsu anticu) -> rivuchèghja (corsu mudernu)
*ricàpitu (sustantivu) -> ricapità (verbu) -> ellu ricàpita (corsu anticu) -> ricapitèghja (corsu mudernu)
*rìsicu (sustantivu) -> risicà -> ellu rìsica (corsu anticu) -> risichèghja (corsu mudernu)
*spìritu (sustantivu) -> spirità (verbu) -> ellu spìrita (corsu anticu) -> spiritèghja (corsu mudernu)
*sùpplica (sustantivu) -> supplicà -> ellu sùpplica (corsu anticu) -> supplichèghja (corsu mudernu)
*tràppula (sustantivu) -> intrappulà -> ellu intràppula (corsu anticu) -> intrappulèghja (corsu mudernu)
*ecc.
*acclìmata (forma taliana) -> acclimatà (verbu) -> acclimatèghja (corsu mudernu)
*consìdera (forma taliana) -> cunsidarà (verbu) -> ellu cunsìdara (corsu anticu) -> cunsidarèghja (corsu mudernu)
*comùnica (forma taliana) -> cumunicà (verbu) -> ellu cumùnica (corsu anticu) -> cumunichèghja (corsu mudernu)
*esàgera (forma taliana) -> esagerà/esagirà (verbu) -> ellu esàgera (corsu anticu) -> esagerèghja (corsu mudernu)
*facìlita (forma taliana) -> facilità (verbu) -> ellu facìlita (corsu anticu) -> facilitèghja (corsu mudernu)
*felìcita (forma taliana) -> filicità (verbu) -> ellu filìcita (corsu anticu) -> filicitèghja (corsu mudernu)
*nòminem (forma latina) -> numinà (verbu) -> ellu nòmina (corsu anticu) -> numinèghja (corsu mudernu)
*partìcipe (forma taliana antica) -> participà (verbu) -> ellu partìcipa (corsu anticu) -> participèghja (corsu mudernu)
*pròvoca (forma taliana) -> pruvucà/pravucà (verbu) -> ellu provuca (corsu anticu) -> pruvuchèghja (corsu mudernu)
*sècutus (forma latina) -> seguità/siguità/suvità (verbu) -> ellu sèguita (corsu anticu) -> seguitèghja (corsu mudernu)
*sèmina (forma taliana) -> seminà/siminà/suminà (verbu) -> ellu sèmina (corsu anticu) -> suminèghja (corsu mudernu)
*ecc.
Si vede chì certi verbi senza l’infissu s’assumiglianu assai à sustantivi (calculu, dubitu, critica, ecc.).
Pè i verbi, in corsu, à parte à a terza parsona di u plurale, l'incalcu ùn pò esse annant'à una sillaba altra cà a penultima.
I pruparissitoni (incalcu annant'à a terzultima sillaba) pè i verbi sò pussibuli in talianu, in latinu, in sicilianu è in corsu anticu, ma micca in corsu mudernu.
3. Base verbale cù "-izà-":
*attualizà -> attualizèghja
*auturizà -> auturizèghja
*ecunumizà -> ecunumizèghja
*lucalizà -> lucalizèghja
*matirializà -> matirializèghja
*mimurizà -> mimurizèghja
*naziunalizà -> naziunalizèghja
*pupularizà -> pupularizèghja
*utilizà/utulizà -> utilizèghja/utulizèghja
*spicializà -> spicializèghja
*sucializà -> sucializèghja
*titularizà -> titularizèghja
*tunizà -> tunizèghja
*urganizà -> urganizèghja
*valurizà -> valurizèghja
*francizà/francisà -> francisèghja
*italianizà/talianizà -> italianizèghja/talianizèghja
*ecc.
4. Base verbale cù "-ittà-":
*calsittà -> calsittèghja
*calzittà -> calzittèghja
*chjucchittà -> chjucchittèghja
*inghjarghittà -> inghjarghittèghja
*scianchittà -> scianchittèghja
*ranghittà -> ranghittèghja
*ecc.
5. Base verbale cù "-ulà-":
*abbagliare (talianu mudernu) = abbaglià (corsu anticu) -> abbagliulà (corsu mudernu): abbagliulèghja
*inciampare (talianu mudernu) -> intrampulà (corsu mudernu) = inciampà, inciampicà: intrampulèghja
*svoltolare (talianu mudernu) -> vultulà (corsu mudernu): vultulèghja
*tartagliare (talianu mudernu) = tartaglià (corsu anticu) -> tartagliulà (corsu mudernu): tartagliulèghja
6. Base verbale cù "-inà-":
*avvicinà -> avvicinèghja
*incatinà -> incatinèghja
*piuvicinà -> piuvicinèghja
*scatinà -> scatinèghja
*ecc.
*Fonte: http://foru-corsu.forumactif.com/filu-d-amparera-f6/infissu-eghj-t1899.htm
*Fonte: http://foru-corsu.forumactif.com/filu-d-amparera-f6/cumu-si-dice-t1650-737.htm
*Fonte: http://foru-corsu.forumactif.com/discussioni-generali-f3/amparera-t609-15.htm
*Fonte: http://langue.corse.free.fr/quinta_lizzione/quinta_lizzione.htm
*Fonte: http://langue.corse.free.fr/verbes_ighjinchi.htm
Sti libri parlanu di l'infissu eghj:
*Puntelli di Gramatica (Literatura Corsa 3) G.G.Franchi p 87
*A Pratica è a Gramatica J.M. Comiti p 120 à 123.
C'hè ancu n'antru casu, ma hè sfarente:
Base verbale cù "-ighjà-/-ïà-":
*fidighjà/fidïà -> fidèghja
*passighjà/passïà/spassïà -> passèghja
*carrighjà/carrïà -> carrèghja
Tanti saluti!
--[[User:Sarvaturi|Sarvaturi]] 02:58, 14 maghju 2010 (UTC)
* Caru Jun, mi hà fattu piacè aiutatti è anch'eiu aghju amparatu qualchi cose interessanti: i Corsi usanu l'infissu -eghj- pè simplificà a sò lingua. Ti incuragiu à cuntinuà l'amparera di a lingua corsa, perchè vecu chì hai capacità pè questa lingua. À più tardi. --[[User:Sarvaturi|Sarvaturi]] 15:16, 14 maghju 2010 (UTC)
== Benvinutu nantu à VIVALDI - Willkommen bei VIVALDI ==
O Jun,
Spergu chì stai bè è chì ti diverti assai amparandu a lingua corsa.
Oghje ti informu chì esiste un situ [[Germania|tedescu]] magnìficu: u '''[http://www2.hu-berlin.de/Vivaldi/ prugettu VIV-A-L-D-I]''' ('''Viv'''aio '''A'''custico delle '''L'''ingue e dei '''D'''ialetti d''''I'''talia).
Ma perchè ti parlu di questu situ?
E duie variante di a lingua corsa sò u supranacciu chì si scrive quasgi cum'è u talianu, è u suttanacciu chì si scrive quasgi cum'è u [[sardu gallurese]] (parlatu in u nordu di a [[Sardigna]], Italia insulare).
U situ VIVALDI ti dà a pussibilità di [http://www2.hu-berlin.de/Vivaldi/index.php?id=m2003&lang=de ascultà e parolle gallurese] chì sò, tante volte, idèntiche à quelle usate in u corsu meridiunale. Ti spiegu cumu funziona, u lèssicu ti dà a parolla in talianu eppò ti dà l'equivalenti in parechje varietà di sardu, tu poi ascultàlle tutte s'ellu voi ma l'ùnicu tèrminu chì ci interessa è quellu di "[[Tempiu Pausania|Tempio Pausania]]" perchè hè scrittu in sardu gallurese, per esempiu:
*Talianu: ''il cane è bello'' -> Sardu di Tempiu Pausania: ''lu cani hè beddu'' (prunun. apprussimat.: lu kani è beddhu)
*Talianu: ''il braccio'' --------> Sardu di Tempiu Pausania: ''lu bracciu'' (prunun. apprussimat.: lu braççu)
*Talianu: ''il bue'' -------------> Sardu di Tempiu Pausania: ''lu boiu'' (prunun. apprussimat.: lu boyu)
*Talianu: ''l'agnello'' ----------> Sardu di Tempiu Pausania: ''l'agnoni'' (prunun. apprussimat.: l'aññoni)
*ecc.
Ma cum'è tu poi vede elli utilizèghjanu una [http://www2.hu-berlin.de/Vivaldi/index.php?id=0007&lang=de trascrizzione persunale] chì ùn hè micca quella di l'Alfabetu Funeticu Internaziunale (IPA), tandu... avimu à sente bè a parolla chì si dice è avimu à cunverte a "scrittura speciale" in una più ùtule: l'IPA.
Bona lettura è bon'ascoltu!
Ti invitu ancu à arregistràtti nantu à u [http://foru-corsu.forumactif.com/ Forum corsu], u foru più impurtante di u web in lingua corsa, in questu forum poi parlà incù persune cismuntinche o pumuntinche, sò tutte assai simpàtiche, c'hè ancu u nostru cullega [[User:Franjklogos|Francescu (di a wikipedia piemuntese)]], è avale... ci sò anch'eiu.
Tanti saluti!
À prestu!
--[[User:Sarvaturi|Sarvaturi]] 14:35, 22 maghju 2010 (UTC)
== ¿Falas galego? ==
O Jù, ti feliciteghju per u to articulu [[Galizianu-Purtughese]] chì hè assai interessante. Saluti. :-) --[[User:Sarvaturi|Sarvaturi]] 18:06, 23 maghju 2010 (UTC)
Caru amicu, grazie per a to risposta, unepochi amichi corsi cullabureghjanu, di manera anonima, à l'edizione di questa wikipedia in corsu, pensu chì hè bonu chì ci siamu ancu noi (chì simu strangeri): avimu bisognu di ghjente cum'è tù è Francescu, è tutte l'astre persone di bona vuluntà.
I verbi corsi utuli sò à l'ispessu irregulari: ogni volta chì voli sapè cumu si dice, tù poi cuntrullà quì:
*[http://pagesperso-orange.fr/e.garidacci/lingua-corsa/cunghjucazione/tableaux.htm Verbi corsi]
À prupositu di a Galizia è di u so populu celticu fieru, ascolta quessa:
*[http://www.youtube.com/watch?v=7aBYA_S3zEM Galicia cada día máis linda, cada día mellor (Youtube)]... spergu ch'ella ti piacerà!
Tanti saluti.
--[[User:Sarvaturi|Sarvaturi]] 17:01, 24 maghju 2010 (UTC)
==Translation==
Hey! can you please create the [[Selena]] article? [[:en:Selena]] (The English version) Thank you [[User:AJona1992|AJona1992]] 18:32, 12 lugliu 2010 (UTC)
==Aiuto==
Ciao Jun Misugi. Stiamo cercando qualcuno che possa tradurre e pubblicare su co.wikipedia [http://simple.wikipedia.org/wiki/IMMAGINE%26POESIA questa pagina] (esiste anche in italiano se preferisci). Puoi aiutarci ? Te ne saremmo molto grati!--[[User:Aeron10|Aeron10]] 20:03, 12 ghjennaghju 2011 (UTC)
== Thank you! ==
Thank you for your corsican articles!! I love them. [[User:Alexandre8|Alexandre8]] 18:44, 11 aostu 2011 (UTC)
== Charlotte's Web ==
Hi, could you please make a translation for these two deleted pages? [[Charlotte's Web (filmu di 1973)]] and [[Charlotte's Web 2: Wilbur's Great Adventure]]. [[Special:Contributions/108.208.168.221|108.208.168.221]] 00:12, 28 sittembre 2011 (UTC)
:Do you know how to say [[The Rescuers]] in Corsican? The article lists it as "Les sauveteurs" but that's French. What's the Corsican? Same for the French name ''Les Aventures de Bernard et Bianca'' which is credited as "Les Aventures di Bernard è Bianca" (only half of it is translated.) Also, [[User:MF-Warburg]] deleted a page about [[The Lion King II: Simba's Pride]] which was useful. Could you get him to restore it? It was a disruptive user's creation, but fixed by other ip users. Charlotte's Web 2, [[Victorious]], and [[Paulie]] were the same way. Could you please ask him to restore these pages? He only speaks English or German so ask in either language. [[Special:Contributions/69.85.235.3|69.85.235.3]] 17:32, 1 nuvembre 2013 (UTC)
Hi Jun Misugi, please note that this IP is [[:en:Wikipedia:Long-term_abuse/Bambifan101]]. --[[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] ([[User talk:MF-Warburg|talk]]) 18:11, 3 nuvembre 2013 (UTC)
== Categurie ==
Per piacè, Jun, a sai micca cume si ponu creà e nove categurie? A ringraziatti, saluti.[[Special:Contributions/Franjklogos|Franjklogos]] 10:53, 17 aprile 2012 (UTC)
::Grazie, [[Special:Contributions/Franjklogos|Franjklogos]] 10:53, 24 aprile 2012 (UTC)
== Salute ==
Salute o amicu alemanu ùn sappia micca chi c'era a ghjente furestera chi s interessava a u corsu mi face assai piace eiu u corsu u parlu appena purtendu ci so natu ma un aghju micca a possibilità di adupralu spessu ma ci vole a di chi ghje impurtante di pruvà perche a nostra lingua eppoi e nostre tradizioni pudimu campà eccu perche ti feliciteghju a prestu spergu chi un mi so micca sbagliatu facendu una pagina nova un so ancu cume viaghja wikipedia mi so rigistratu ogghje
==Salute/Guten morgen, s'il te plaît, aide-nous!==
Cher collègue, désolé d'utiliser le français (que j'espère tu comprends) mais même si je peux lire le corse, je suis incapable de l'écrire, mille excuses! Je t'écris pour te demander de nous aider. Depuis plusieurs années déjà l'association [[Viquipèdia:Associació|Amical de la Viquipèdia]] essaie de donner à la langue catalane un status équivalent à celui des autres langues en demandant la création d'un Chapter catalan (affiliation et reconnaissance de la Fondation Wikimedia), ce qui jusqu'ici n'a pas été accepté sous le prétexte que les Catalans n'ont pas d'état propre. Le catalan et les collègues d'Amical, qui travaillent ardemment en faveur de la promotion du catalan et aussi de la connaissancce libre partout, ont besoin de ton aide. S'il te plaît, signe au [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_CAT/Members_and_Supporters&action=edit lien suivant] (en créant un compte d'utilisateur) afin qu'on puisse voir internationalement que nous les minorités existons et sommes dynamiques mais surtout que les Catalans et tous les autres peuples minorisés doivent avoir les mêmes droits que tous les autres, avec ou sans état. Merci par avance, en vous souhaitant tout ce qu'il y a de mieux pour toi, ton peuple, ta langue, ton pays et bien sûr ta wikipédia. A bientôt, cordialement Claudi/[[User:Capsot|Capsot]] ([[User talk:Capsot|talk]]) 08:39, 6 aprile 2013 (UTC) PS: ça me ferait extrêmement plaisir de voir le drapeau corse (ou allemans) parmi nos supporters, on n'en a pas encore!
== Corsipedia ==
Salute Jun, s'o possu dà u mio parè, anc'à mè ùn piace micca troppu a parolla ''"Corsipedia"'', perchè prov'appena à immaginà tutte l'altre Wikipedia à chjamàssi cusì, averemmu: a françaispedia, a Deutschpedia etc. A cosa ùn mi cunvinche micca. [[User:Franjklogos|Franjklogos]] ([[User talk:Franjklogos|talk]]) 15:58, 31 uttobre 2013 (UTC)
== Corsipedia bis ==
Eh, ai a raghjò, a Wikipedia Corsa tene assi prublemi: poche cuntribuzzioni, articuli chjuchi etc. ma salutu quantunque a to bona vulintà è u to travagliu. Amicizia. [[User:Franjklogos|Franjklogos]] ([[User talk:Franjklogos|talk]]) 17:58, 8 nuvembre 2013 (UTC)
== Ti ringraziu ==
Ajò Jun, cuntinueghja a lutta pè gadduresu è sassaresu! sò trimindui lingue di u gruppu corsu è si ponu scrive quì. --[[Utente:Jumpy01|ghjuvan' petru]] ([[Discussioni utente:Jumpy01|discussioni]]) 21:33, 1 lug 2019 (UTC)
-> À ringraziatti eo, o Ghjuvan' Pè! ^^ Diversità, Amicizia, Wikifratillanza!! Ié!!! --[[Utente:Jun Misugi|Jun Misugi]] ([[Discussioni utente:Jun Misugi|discussioni]]) 23:10, 1 lug 2019 (UTC)
== Statistiche ==
Mi scusu. Hè fatta.
Saluti. [[Utente:Vulpachjinu|Vulpachjinu]] ([[Discussioni utente:Vulpachjinu|discussioni]]) 17:40, 12 lug 2019 (UTC)
:Ich habe elf Jahre lang Deutschkurse in der Schule genommen. Wie einige Jahre inzwischen vergangen sind, kann mein Deutsch jetzt ein bisschen rüstig sein, aber man vergisst nicht alles so schnell :) [[Utente:Vulpachjinu|Vulpachjinu]] ([[Discussioni utente:Vulpachjinu|discussioni]]) 06:44, 13 lug 2019 (UTC)
-> Witzig. Du meinst "rostig" oder (besser) "eingerostet". Abgesehen davon sind deine Sätze einwandfrei. Prima! Beeindruckend! Magnìficu! Impressiunante! ... Und Deutsch ist viel schwieriger als Korsisch, zumindest die Grammatik. Sè sai scrive cusì bellu in alimanu, u to livellu deve esse più altu chè lu meiu in córsu. Bravu! '''^^''' --[[Utente:Jun Misugi|Jun Misugi]] ([[Discussioni utente:Jun Misugi|discussioni]]) 09:28, 13 lug 2019 (UTC)
== Frage über deutsche Bundesländer ==
Hallo Jun,
Ich versuche, Artikel über deutsche Städte und Bundesländer auf der korsischen Wikipedia zu schaffen, weil die korsische Wikipedia eine Mangel an Information über solche Sachen hat. Ich hatte eine Frage über den Namen von "Bundesland" auf korsisch: [[Land (Germania)|Ein Artikel]] über Bundesländer hier nennt es "Land" ohne Mehrzahl, aber auf italienisch heißt es "stati federati." Sollte der Name hier in der korsischen Wikipedia "Land" oder "statu" sein? Verschiedene Artikel nennen es entweder eins oder das Andere, und es wäre besser, wenn der Name standardisiert wäre. [[Utente:DraconicDark|DraconicDark]] ([[Discussioni utente:DraconicDark|discussioni]]) 17:57, 15 lug 2019 (UTC)
== Liv and Maddie ==
The page [[Liv and Maddie]] has content in English on it, should that be deleted or translated? Also some English on [[Kali Rocha]]. Would it be easier to just remove the English from these pages? The pages look duller without it though, because it makes them shorter. Still, it should at least be translated. Perhaps you can translate it? But for now, I could take it off, and if you could, you could do a translation of the previous revision. Also, I can add links to [[The Big Bang Theory]] and [[The Simpsons]] on Liv and Maddie, in the see also. I honestly think those pages could be longer, but I don't know what to add. Not in the Corsican language I mean. Also, there may be machine translation on [[Gordy]]. Would it be easier to revise it or remove the machine translated content? I also don't know what "Cast" should be in Corsican. Finally, I think that [[Charles Dickens]] and [[Oliver Twist]] should have pages, since they're mentioned in [[Oliver & Company]]. At least a stub about them? Thank you in advance. [[Speciale:Contributi/2602:306:83A9:3D00:8C8A:9134:4DA7:A101|2602:306:83A9:3D00:8C8A:9134:4DA7:A101]] 22:09, 17 lug 2019 (UTC)
-> Well, thank you for removing the useless English content. And thanks for the hints. You're right. But there are LOTS of articles missing in this Wikipedia. Even much more important ones (no offence meant! ;). I can't promise anything at the moment, but maybe I'll have some time to write some stubs. Cheers! --[[Utente:Jun Misugi|Jun Misugi]] ([[Discussioni utente:Jun Misugi|discussioni]]) 13:41, 18 lug 2019 (UTC)
== Happy New Year! ==
Hello!
I hope that you and your family are doing fine in spite of the pandemic. Sorry to write in English! You did a good job in the wikipedias and I was wondering if you would/could come back some day.
Take real care, I wish you the best for 2021! See you! Claudi/[[Utente:Capsot|Capsot]] ([[Discussioni utente:Capsot|discussioni]]) 11:31, 14 ghje 2021 (UTC)
:Bon'annu è benvinutu Jun! U vole fà l'amministradore durante qualchì mese?... Ci hè assai bisognu quì, hè facile, eiu t'aiutu ;) --[[Utente:Jumpy01|Jumpy01]] ([[Discussioni utente:Jumpy01|discussioni]]) 20:24, 28 ghje 2021 (UTC)
== Bon vespre i un favor! ==
Bon vespre!
Gràcies pel teu missatge! :)
No et preocupes, ho has fet molt bé. Escolta'm, estic preparant una sèrie de vídeos (màxim 15 segons) de temàtica lliura en la llengua nadiva (en general presentació supose o alguna cosa més creativa! :) ) per celebrar el 20é aniversari de la Viquipèdia catalana i m'agradaria tenir la teua participació en alemany (supose que és la teua llengua materna si he vist bé les caixes) i s'hauria d'acabar amb "Bon aniversari" i/o "per molts anys". Ja em diràs alguna cosa, espere poder comptar amb tu, i ja et donaré més detalls si acceptes aquesta missió! :) Bon vespre i molt bona setmana! Una abraçada ben bona! Claudi/[[Utente:Capsot|Capsot]] ([[Discussioni utente:Capsot|discussioni]]) 20:11, 9 fer 2021 (UTC)
== Translation request ==
Hello.
Can you translate and upload the articles [[:it:Emblema della Repubblica Socialista Sovietica Azera]], [[:it:Bandiera della Repubblica Socialista Sovietica Azera]] and [[:it:Inno della Repubblica Socialista Sovietica Azera]] in Corsican Wikipedia? They don't need to be long like the Italian versions. I also wrote the same request to another user, not knowing if he/she is active or not.
Yours sincerely, [[Utente:Multituberculata|Multituberculata]] ([[Discussioni utente:Multituberculata|discussioni]]) 07:48, 26 lug 2021 (UTC)
== articuli in sassaresu ==
Bonghjornu. Ùn capiscu micca parchì tù cuntinueghji à metta l'articuli scritti in sassaresu in 'ss'anciclupedia. Quissa hè wikipedia i lingua corsa. Pà a lingua sassaresa, ci hè l'incubatori. Tuttu quissa faci perda mori tempu à i pochi scrittori di wikipedia in lingua corsa. [[Utente:Paulu|Paulu]] ([[Discussioni utente:Paulu|discussioni]]) 12:27, 22 aos 2021 (UTC)
À Paulu é à tutti:
-> A cosa nun hè cussì semplici, ma nun voddu micca turrà à què avali. Par piacè, par fà rivena in mimòria, mirè: [[Discussioni utente:2A01:CB1C:CDE:7C00:D13:60:3A00:AD5A]]. Ma feti u piacè, nun vi scurdeti di la parodda màgica: '''''Rispettu!''''' À tutti, da tutti, pà tutti! Paci é amicìzia. Ci voli à tènani contu. Grazie. ... Omu pudarìa fighjulà ancu què: [[Discussioni_utente:Jumpy01#Inn%C3%B2_%C3%A0_a_Guerra_di_revisione!|Discussioni_utente:Jumpy01#Innò_a_Guerra_di_revisione!/#Gian Paolo Bazzoni]]. --[[Utente:Jun Misugi|Jun Misugi]] ([[Discussioni utente:Jun Misugi|discussioni]]) 17:50, 22 aos 2021 (UTC)
== Messaggio ==
Buon giorno, ho mandato un messaggio su ''enzicropedìa lìbbara''.--[[Utente:Fausta Samaritani|Fausta Samaritani]] ([[Discussioni utente:Fausta Samaritani|discussioni]]) 13:29, 23 aos 2021 (UTC)
== Ti feliciteghju ... ==
Salute Jun, hè veru ma un sò micca cunvintu di scrivellu assai bè..<br/>
Tandu serverìa un secondu amministradò quì ! '''[[:meta:Steward_requests/Permissions#Administrator_access|Ista]]''' hè a pagina pè prisentassi , pò pruvà pè 3 mesi. --[[Utente:Jumpy01|Jumpy01]] ([[Discussioni utente:Jumpy01|discussioni]]) 21:55, 27 aos 2021 (UTC)
== Corsu ==
@[[Utente:Jun Misugi|Jun Misugi]] @[[Utente:Cosudibastia|Cosudibastia]] @[[Utente:Paulu|Paulu]] Hello. I'm looking for Corsican translation of descriptions of a few items for Wikidata. Would you help? [[Utente:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Discussioni utente:Eurohunter|discussioni]]) 18:30, 7 mag 2026 (UTC)
:ok per mè [[Utente:Cosudibastia|Cosudibastia]] ([[Discussioni utente:Cosudibastia|discussioni]]) 12:17, 4 sit 2026 (UTC)
1nv48s9n6kq63d1sjadff3ypy4yj5yu
Yelo
0
10658
405938
335100
2026-09-04T18:54:25Z
Fausta Samaritani
15085
file, fix
405938
wikitext
text/x-wiki
[[File:Yelo (2001).jpg|thumb|250px|right|Yelo]]
[[File:{{PAGENAME}} (Soria) Mapa.svg|thumb|right|200px|{{PAGENAME}}]]
'''{{PAGENAME}}''' hè una [[cumuna]] [[Spagna|spagnola]] di a [[pruvincia di Soria]], in a cumunità autonoma di Castiglia è León.
== Storia ==
== Giugrafia ==
== Monumenti ==
== Demugrafia ==
== Rifarenzi ==
== Liami ==
[[Categoria:Pruvincia di Soria]]
05x6e9mpb35a5842jd8rvhq4hjlc4wv
Yanguas
0
10659
405941
335099
2026-09-05T07:12:27Z
Fausta Samaritani
15085
ile, fix
405941
wikitext
text/x-wiki
[[File:Yanguas 1993 01.jpg|thumb|250px|right|Yanguas]]
[[File:{{PAGENAME}} (Soria) Mapa.svg|thumb|right|200px|{{PAGENAME}}]]
'''{{PAGENAME}}''' hè una [[cumuna]] [[Spagna|spagnola]] di a [[pruvincia di Soria]], in a cumunità autonoma di Castiglia è León.
== Storia ==
== Giugrafia ==
== Monumenti ==
== Demugrafia ==
== Rifarenzi ==
== Liami ==
[[Categoria:Pruvincia di Soria]]
eve9igyfp7u7o1okx9t4ktk9z4zqmfo
Vozmediano
0
10660
405942
335067
2026-09-05T07:15:35Z
Fausta Samaritani
15085
file, fix
405942
wikitext
text/x-wiki
[[File:Rio Queiles. (4473074618).jpg|thumb|250px|right|Vozmediano, Rio Queiles]]
[[File:{{PAGENAME}} (Soria) Mapa.svg|thumb|right|200px|{{PAGENAME}}]]
'''{{PAGENAME}}''' hè una [[cumuna]] [[Spagna|spagnola]] di a [[pruvincia di Soria]], in a cumunità autonoma di Castiglia è León.
== Storia ==
== Giugrafia ==
== Monumenti ==
== Demugrafia ==
== Rifarenzi ==
== Liami ==
[[Categoria:Pruvincia di Soria]]
0ff0m2d2vm9d1ii2u2q7dazy144ztvb
Vizmanos
0
10661
405946
335043
2026-09-05T07:27:36Z
Fausta Samaritani
15085
file, fix
405946
wikitext
text/x-wiki
[[File:Iglesia de Vizmanos.jpg|thumb|300px|right|Vizmanos]]
[[File:{{PAGENAME}} (Soria) Mapa.svg|thumb|right|200px|{{PAGENAME}}]]
'''{{PAGENAME}}''' hè una [[cumuna]] [[Spagna|spagnola]] di a [[pruvincia di Soria]], in a cumunità autonoma di Castiglia è León.
== Storia ==
== Giugrafia ==
== Monumenti ==
== Demugrafia ==
== Rifarenzi ==
== Liami ==
[[Categoria:Pruvincia di Soria]]
ity3sc2vz05n6opux0xql7o7lb38895
Vinuesa
0
10662
405949
335030
2026-09-05T10:25:28Z
Fausta Samaritani
15085
file, fix
405949
wikitext
text/x-wiki
[[File:Vinuesa - 020 (32317321827).jpg|thumb|250px|right|Vinuesa]]
[[File:{{PAGENAME}} (Soria) Mapa.svg|thumb|right|200px|{{PAGENAME}}]]
'''{{PAGENAME}}''' hè una [[cumuna]] [[Spagna|spagnola]] di a [[pruvincia di Soria]], in a cumunità autonoma di Castiglia è León.
== Storia ==
== Giugrafia ==
== Monumenti ==
== Demugrafia ==
== Rifarenzi ==
== Liami ==
[[Categoria:Pruvincia di Soria]]
bdtd146nyinp1fltnczemxcdpjg0fi7
Villaseca de Arciel
0
10663
405945
335023
2026-09-05T07:25:01Z
Fausta Samaritani
15085
file, fix
405945
wikitext
text/x-wiki
[[File:Villaseca de Arciel, Soria, España, 2015-09-29, JD 37.JPG|thumb|250px|right|Villaseca de Arciel]]
[[File:{{PAGENAME}} (Soria) Mapa.svg|thumb|right|200px|{{PAGENAME}}]]
'''{{PAGENAME}}''' hè una [[cumuna]] [[Spagna|spagnola]] di a [[pruvincia di Soria]], in a cumunità autonoma di Castiglia è León.
== Storia ==
== Giugrafia ==
== Monumenti ==
== Demugrafia ==
== Rifarenzi ==
== Liami ==
[[Categoria:Pruvincia di Soria]]
c321twtka1y2zqy5uvds74y7ew8lw50
Villasayas
0
10664
405937
335022
2026-09-04T18:52:00Z
Fausta Samaritani
15085
file, fix
405937
wikitext
text/x-wiki
[[File:Villasayas Fuente.jpg|thumb|250px|right|Villasayas, a funtana]]
[[File:{{PAGENAME}} (Soria) Mapa.svg|thumb|right|200px|{{PAGENAME}}]]
'''{{PAGENAME}}''' hè una [[cumuna]] [[Spagna|spagnola]] di a [[pruvincia di Soria]], in a cumunità autonoma di Castiglia è León.
== Storia ==
== Giugrafia ==
== Monumenti ==
== Demugrafia ==
== Rifarenzi ==
== Liami ==
[[Categoria:Pruvincia di Soria]]
ibol1tn6rt2udd232dx0ztzad0p1xcs
Villar del Río
0
10666
405936
335020
2026-09-04T18:48:10Z
Fausta Samaritani
15085
file, fix
405936
wikitext
text/x-wiki
[[File:Diustes. Soria. (19612428558).jpg|thumb|250px|right|Villar del Río]]
[[File:{{PAGENAME}} (Soria) Mapa.svg|thumb|right|200px|{{PAGENAME}}]]
'''{{PAGENAME}}''' hè una [[cumuna]] [[Spagna|spagnola]] di a [[pruvincia di Soria]], in a cumunità autonoma di Castiglia è León.
== Storia ==
== Giugrafia ==
== Demugrafia ==
== Monumenti ==
== Rifarenzi ==
== Liami ==
[[Categoria:Pruvincia di Soria]]
p9v01gu05f184m0ulwnvb1uxmebpxf0
Villar del Campo
0
10667
405943
335019
2026-09-05T07:20:02Z
Fausta Samaritani
15085
file, fix
405943
wikitext
text/x-wiki
[[File:Villar del Campo, Soria, España, 2018-01-02, DD 07.jpg|thumb|350px|right|Villar del Campo]]
[File:{{PAGENAME}} (Soria) Mapa.svg|thumb|right|200px|{{PAGENAME}}]]
'''{{PAGENAME}}''' hè una [[cumuna]] [[Spagna|spagnola]] di a [[pruvincia di Soria]], in a cumunità autonoma di Castiglia è León.
== Storia ==
== Giugrafia ==
== Monumenti ==
== Demugrafia ==
== Rifarenzi ==
== Liami ==
[[Categoria:Pruvincia di Soria]]
m605fwy46s5aqzlvo0elgv4v6o8ygh6
Montejo de Tiermes
0
10705
405952
333503
2026-09-05T10:37:42Z
Fausta Samaritani
15085
file, fix
405952
wikitext
text/x-wiki
[[File:Yacimiento arqueológico de Tiermes 1.jpg|thumb|250px|right|Montejo de Tiermes, parcu archeologicu]]
[[File:{{PAGENAME}} (Soria) Mapa.svg|thumb|right|200px|{{PAGENAME}}]]
'''{{PAGENAME}}''' hè una [[cumuna]] [[Spagna|spagnola]] di a [[pruvincia di Soria]], in a cumunità autonoma di Castiglia è León.
== Storia ==
== Giugrafia ==
== Monumenti ==
== Demugrafia ==
== Rifarenzi ==
== Liami ==
[[Categoria:Pruvincia di Soria]]
kbhb2dn82gwoap7xqf5bmjl92m6wqhd
Ólvega
0
10707
405948
335138
2026-09-05T10:23:04Z
Fausta Samaritani
15085
file, fix
405948
wikitext
text/x-wiki
[[File:Ólvega, Soria - 53475836508.jpg|thumb|250px|right|Ólvega]]
[[File:{{PAGENAME}} (Soria) Mapa.svg|thumb|right|200px|{{PAGENAME}}]]
'''{{PAGENAME}}''' hè una [[cumuna]] [[Spagna|spagnola]] di a [[pruvincia di Soria]], in a cumunità autonoma di Castiglia è León.
== Storia ==
== Giugrafia ==
== Monumenti ==
== Demugrafia ==
== Rifarenzi ==
== Liami ==
[[Categoria:Pruvincia di Soria]]
c0pdxdmr52bccu80kidkb2f8tkrnv4n
Quintanas de Gormaz
0
10719
405953
334085
2026-09-05T10:39:58Z
Fausta Samaritani
15085
file, fix
405953
wikitext
text/x-wiki
[[File:Quintanas de Gormaz.jpg|thumb|250px|right|Quintanas de Gormaz]]
[[File:{{PAGENAME}} (Soria) Mapa.svg|thumb|right|200px|{{PAGENAME}}]]
'''{{PAGENAME}}''' hè una [[cumuna]] [[Spagna|spagnola]] di a [[pruvincia di Soria]], in a cumunità autonoma di Castiglia è León.
== Storia ==
== Giugrafia ==
== Monumenti ==
== Demugrafia ==
== Rifarenzi ==
== Liami ==
[[Categoria:Pruvincia di Soria]]
1xuqrbni1yjdew0ktu9hipiu621zigo
Retortillo de Soria
0
10727
405951
334133
2026-09-05T10:33:57Z
Fausta Samaritani
15085
fix, file
405951
wikitext
text/x-wiki
[[File:Retortillo de Soria 2.jpg|thumb|250px|right|Retortillo de Soria]]
[[File:{{PAGENAME}} (Soria) Mapa.svg|thumb|right|200px|{{PAGENAME}}]]
'''{{PAGENAME}}''' hè una [[cumuna]] [[Spagna|spagnola]] di a [[pruvincia di Soria]], in a cumunità autonoma di Castiglia è León.
== Storia ==
== Giugrafia ==
== Monumenti ==
== Demugrafia ==
== Rifarenzi ==
== Liami ==
[[Categoria:Pruvincia di Soria]]
g5zwdmkixsj4u0z9eikotzjeet3j6zi
Villar del Ala
0
10730
405944
335018
2026-09-05T07:22:35Z
Fausta Samaritani
15085
file, fix
405944
wikitext
text/x-wiki
[[File:Villar del Ala.jpg|thumb|250px|right|Villar del Ala]]
[[File:{{PAGENAME}} (Soria) Mapa.svg|thumb|right|200px|{{PAGENAME}}]]
'''{{PAGENAME}}''' hè una [[cumuna]] [[Spagna|spagnola]] di a [[pruvincia di Soria]], in a cumunità autonoma di Castiglia è León.
== Storia ==
== Giugrafia ==
== Monumenti ==
== Demugrafia ==
== Rifarenzi ==
== Liami ==
[[Categoria:Pruvincia di Soria]]
gkt47aivsa7ndupqy9laknxh5847v36
Villaciervos
0
10732
405954
335014
2026-09-05T10:42:39Z
Fausta Samaritani
15085
file, fix
405954
wikitext
text/x-wiki
[[File:Villaciervos.Soria.jpg|thumb|250px|right| Villaciervos]]
[[File:{{PAGENAME}} (Soria) Mapa.svg|thumb|right|200px|{{PAGENAME}}]]
'''{{PAGENAME}}''' hè una [[cumuna]] [[Spagna|spagnola]] di a [[pruvincia di Soria]], in a cumunità autonoma di Castiglia è León.
== Storia ==
== Giugrafia ==
== Monumenti ==
== Demugrafia ==
== Rifarenzi ==
== Liami ==
[[Categoria:Pruvincia di Soria]]
kf2lor68zzkve0j57tsfd2awa204dy5
Velilla de la Sierra
0
10735
405947
334973
2026-09-05T07:29:49Z
Fausta Samaritani
15085
file, fix
405947
wikitext
text/x-wiki
[[File:Velilla de la Sierra, Soria, España, 2016-01-03, DD 10.JPG|thumb|300px|right|Velilla de la Sierra]]
[[File:{{PAGENAME}} (Soria) Mapa.svg|thumb|right|200px|{{PAGENAME}}]]
'''{{PAGENAME}}''' hè una [[cumuna]] [[Spagna|spagnola]] di a [[pruvincia di Soria]], in a cumunità autonoma di Castiglia è León.
== Storia ==
== Giugrafia ==
== Monumenti ==
== Demugrafia ==
== Rifarenzi ==
== Liami ==
[[Categoria:Pruvincia di Soria]]
618bbgclbnozrst95lxdx93reev68wh
Velamazán
0
10736
405950
334971
2026-09-05T10:28:43Z
Fausta Samaritani
15085
file, fix
405950
wikitext
text/x-wiki
[[File:Palacio - VELAMAZÁN (Soria).JPG|thumb|250px|right|Velamazán]]
[[File:{{PAGENAME}} (Soria) Mapa.svg|thumb|right|200px|{{PAGENAME}}]]
'''{{PAGENAME}}''' hè una [[cumuna]] [[Spagna|spagnola]] di a [[pruvincia di Soria]], in a cumunità autonoma di Castiglia è León.
== Storia ==
== Giugrafia ==
== Monumenti ==
== Demugrafia ==
== Rifarenzi ==
== Liami ==
[[Categoria:Pruvincia di Soria]]
86pgn6fesb9ujs0p8u3i55fwn6elaj4
Torra di Lavasina
0
12756
405933
375402
2026-09-04T18:34:18Z
Fausta Samaritani
15085
405933
wikitext
text/x-wiki
Di a torra di [[Lavasina]], in [[Corsica]], ùn ferma più chè un pezzu.
[[Image:Brando-Lavasina.jpg|thumb|250px|right|Lavasina ([[Brandu]]) cunventu di i frati]]
== Discrizzioni ==
Di sopra, hè statu custruì a tomba di i frati di u cunventu.<br>
Un pezzu di muru si trova inde u mare.
{{Torre di Corsica}}
[[Categoria:Torre di Corsica]]
s1km94cza9vhewhgotl3kom2630lx86
Karl Marx
0
13537
405939
405707
2026-09-05T00:28:32Z
InternetArchiveBot
17916
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
405939
wikitext
text/x-wiki
[[File:Karl_Marx_001.jpg|thumb|250px|right]]
'''Karl Heinrich Marx''' (natu u [[5 di maghju]] di u [[1818]], [[Treviri]], [[Renania-Palatinatu]] – mortu u [[14 di marzu]] di u [[1883]], [[Londra]], [[Inghilterra]]) hè statu un filosofu, economista è teoricianu [[sucialismu|sucialista]] è [[cumunismu|cumunista]] [[Germania|tedescu]].
Hè cunnisciutu pè a so cuncezzione materialista di a storia, pè a descrizzione di u [[capitalismu]], è pè a sò attività revoluzionaria a mez'à organisazione operaie in [[Auropa]] (hà participatu à l'[[Associu Internaziunale di i Travagliatori]]). Ebbe una grande influenza nant'u sviluppu posteriore di a [[suciolugia]].
== Biografia ==
== Una visione storica ==
Marx svilupa una visione materialista di a [[Storia]].
Hà ancu scrittu una storia di u [[capitalisimu]]. Dice chì:
- u sistemu primitivu di produzzione cunduce à<br>
- u sistemu feodale chì cunduce à<br>
- u capitalisimu chì cunduce à<br>
- u socialisimu chì cunduce à<br>
- u communisimu (o solu senza nisuna forma di dominazione)>br>
== Una teoria sociologica di e disugualità suciale ==
Marx parla assai di e [[classe suciale]]. Distingue:
- e «classe in sè»<br>
- e «classe pè sè»<br>
Una classa in sè diventa una classa pè sè quandu a ghjente ind'a classa piglia cuscenza di u so interessu cummunu.
Ci sò trè grande classe:
- u [[proletariatu]]<br>
- a [[piccula burghesia]]<br>
- a classa capitalista (o grande [[burghesia]])<br>
== Una teoria di u capitalisimu ==
Marx sviluppò una teoria economica di u capitalisimu.
Pè Marx, u capitalisimu hè un sistemu di produzzione fundatu nant'à l'accumulazione di profittu. Hè natu quandu i paisani anu avutu bisognu di vende a so forza di travagliu, fendu di u travagliu un bè, diventendu proletaru. U sistemu capitalistu hè dunque basatu nant'u sfruttamentu di u proletariatu.
U profittu (r) hè (cu v = u [[valore aghjuntatu]] è K = capitale in forza di travagliu):
<math>r = \frac{v}{K}</math>
U capitalistu guarda u [[valore aghjustatu]] («plus-value» in francese), è solu ne da una partita à l'impiegati. 'Ssu valore aghjustatu hè a sfarenza trà u travagliu è u valore criatu da ellu.
Pè Marx, u capitalisimu hè assai innovante, perchè un capitalistu deve sempre investisce pè accresce a produttività (è cusì accresce u valore aghjustatu è u profittu). Ma 'ssi capitalisti investanu di più in a tecnologia ch'è in aumentazione di a forza di travagliu. È cusì, u tassu di profittu diminuisce. Ghjè per essa chì Marx parla d'una [[crisi perpetua di u capitalisimu]]. Fù cusì unu di i primi à mustrà i [[cicli di l'economia]], nanzu [[Joseph Schumpeter]] è [[Nikolai Kondratieff]].
== Marx è u Marxisimu ==
{{quote|U meritu di Marx hè d'avè inghjennatu subitu un scambiu qualitativu in a storia di u [[pinsamentu]] suciale. Interpreta a storia, capisce e so dinamiche, predisce u futuru, ma in più di predìlu, hà spremitu un cuncettu revoluzionariu : u mondu ùn deve solu esse interpretatu, deve esse trasformatu|[[Che Guevara]]
Numarosi paesi anu avutu un guvernu dicendusi discepuli di Marx, cume l'[[URSS]], i paesi di u [[Pattu di Varsovia]] o a [[Sina]], [[Cuba]], u [[Laos]], ec.
== Da vedè dinò ==
* [[marxisimu]]
* [[socialisimu]]
* [[marxisimu-leninisimu]]
* [[communisimu]]
== Ligami ==
* {{fr}} [http://netx.u-paris10.fr/actuelmarx] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100520164206/http://netx.u-paris10.fr/actuelmarx/ |date=2010-05-20 }} "Actuel Marx", una rivista marxista da l'università di Parigi-X.
* [http://www.traduccionssimoneweil.cat/pdf/reflexionssobrelescausesdelallibertatidelopressiosocial.pdf] ''Reflexions sobre les causes de la llibertat i de l'opressió social'' ([[Simone Weil]]). (in catalanu)
{{Economisti Cunnisciuti}}
[[Categoria:Ecunumistu|Marx, Karl]]
[[Categoria:Filosofu|Marx, Karl]]
[[Categoria:Tedescu|Marx, Karl]]
[[Categoria:Biugrafia|Marx, Karl]]
a3jbzoqgsxv26uuz04pg7rgi7t6neax
Categoria:Novembre
14
17891
405957
346625
2026-09-05T11:03:31Z
Fausta Samaritani
15085
redirect
405957
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Nuvembre]]
oqr342jo59iklvy189kkipjchno4enx
405958
405957
2026-09-05T11:05:14Z
Fausta Samaritani
15085
redirect
405958
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Categoria:Nuvembri]]
ppue7cislyztzlww3uy0wbe2r5ytpkm
Categoria:Trasportu
14
18140
405924
346889
2026-09-04T14:25:12Z
Fausta Samaritani
15085
categuria
405924
wikitext
text/x-wiki
.<br>
[[Categoria:Tennulugii è scenzi applicati]]
pq6f43gzo12cch68g1uj6ylag7mxayx
Categoria:Nuvembre
14
18263
405959
404363
2026-09-05T11:10:28Z
Fausta Samaritani
15085
error delete
405959
wikitext
text/x-wiki
{{Delete|reason=Error}}
#REDIRECT [[Categoria:Novembre]]
2xq2ys2a974bnstmf72o2kgy0yhpp8b
SORARU
0
20919
405955
402213
2026-09-05T10:50:29Z
Fausta Samaritani
15085
delete
405955
wikitext
text/x-wiki
{{Delete|reason=Spam}}
'''SORARU''' (in giapponu そらる,[[Miyagi]], [[3 nuvembri]] [[1988]]) hè un [[musica|musicante]] [[Giapponu|Giapponese]].
== Biugrafia ==
[[Categoria:Musicante|SORARU]]
[[Categoria:Biugrafia|SORARU]]
[[Categoria:Giappunese|SORARU]]
pwg9dimc84uya5kj6ilzh4ij0myd2k8
Attraente
0
26251
405925
405799
2026-09-04T14:33:54Z
Fausta Samaritani
15085
file, link
405925
wikitext
text/x-wiki
[[File:RockyMountainDouble.jpg|thumb|450px|right|Camion cù rimorchiu]]
I camion di rimorchiu, o camion di rimorchiu, sò veiculi aduprati per trasportà veiculi cù<ref>Motori rotti [https://yigitotokurtarici.com] |accessdate=2025-08-19 |archive-date=2025-11-25 [https://web.archive.org/web/20251125094208/https://www.yigitotokurtarici.com/].</ref> malfunzionanti o parcheggiati in modu impropriu. I camion di rimorchiu svolgenu compiti cum'è u rimorchiu di un veiculu dannighjatu in un accidente, u rimorchiu di una superficia in casu di maltempu, o u [[trasportu]] di una [[vittura]], [[oliu]] o oliu à un'officina di riparazione.<ref>[[yigitotokurtarici.com]]</ref>
== Note ==
<references/>
[[Categoria:Trasportu]]
ei1x7a8arwbwvfforu1i6moy6j2j3fr
Viticultura in Sardegna
0
26994
405940
403484
2026-09-05T01:25:14Z
InternetArchiveBot
17916
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
405940
wikitext
text/x-wiki
{{Ortografia è grammatica da verificà}}
A '''Viticultura in Sardegna''' hè l'insiemme di i pratichi di [[Viticultura|cultura di a vigna]] è di [[enolugia|fabbricazzioni di u vinu]] in l'isula taliana di [[Sardegna]]. L'isula hà circa 26.000 [[ettaru|ettari]] di vignalgi,<ref>[https://www.quattrocalici.it]regione/sardegna/ |tituru=Il vino in Sardegna |situ web=Quattrocalici |data=2024-04-09 |lingua=it |data d'accessu=2026-05-25,</ref> spartiti tra zune di muntagni (13%), di cullina (69%) è di pianura (18%).<ref> A produzzioni annuali hè circa 638.000 [[ettòlitru|hl]], di i quali u 56% hè vinu rusciu è rusatu e u 44% vinu biancu.</ref> U sistema normativu ricunnosce una [[Denominazione di Origine Controllata e Garantita|DOCG]], diciaseti [[Denominazione di Origine Controllata|DOC]] è quindigghi [[Indicazione Geografica Tipica|IGT]].<ref>[https://www.sardegnaagricoltura.it]argomenti/prodottitipici/vini/ |tituru=Vini e denominazioni |situ web=Sardegna Agricoltura |lingua=it |data d'accessu=2026-05-25.</ref>
== Istòria ==
A prisenzia di [[Vitis vinifera]] sarbagia in l'isula hè più anti di i primi civiltà istorighi.<ref>[https://www.cibo360.it/wellness_gourmet/produttori/sardegna/vini_doc_tipici_sardi.htm]tituru=Vini DOC, DOCG e IGT della Sardegna |situ web=Cibo360 |lingua=it |data d'accessu=2026-05-25.</ref>I populi chi ànu abbitatu l'isula — [[Fenici|fenici]], [[Cartaginesi|cartaginesi]], [[Imperu Rumanu|rumani]] — ànu cuntribbuitu a u sviluppu di a cultura di a vigna.<ref>[http://www.activsardegna.com/it]enogastronomia-in-sardegna/enologia-in-sardegna |tituru=Enologia in Sardegna |situ web=Activsardegna |lingua=it |data d'accessu=2026-05-25.</ref> Doppu i invasioni di i barbari, a bitigurtura riprési vita cun l'arrivvu di i [[Imperu Bizantinu|Bizantini]], chi introduciddaranu a [[Malvasia|marvasia]] in i zoni di [[Bosa]] è di [[Casteddu]] è stabiliddaranu normi pa a produzzioni.</ref>
In u Mesuèdaddu a viticultura crésci grazzie a i monagghi [[Munachimu basillianu|basilliani]], chi prantaddarani vignargi atturnu a i munastèri iddori.<ref>[https://www.lestradedelvino.com]storia-e-cultura/sardegna-storia-territorio-e-vitigni/ |tituru=Sardegna: storia, territorio e vitigni |situ web=Le Strade del Vino Sardegna |data=2022-02-04 |lingua=it |data d'accessu=2026-05-25.</ref> Cùn a furmazioni di i quattru [[Giudicati di Sardegna|giudicati]] — [[Giudicato di Cagliari|Casteddu]], [[Giudicato d'Arborea|Arborea]], [[Giudicato di Torres|Torres]] e [[Giudicato di Gallura|Gallura]] — a produzzione fu allargata e refulata.<ref> A [[Carta de Logu]], prumurgata da [[Eleonora d'Arborea]] a i fini di u [[XIV sèculu]], pruibbìa di tenni vignalgi maru cultivati.</ref> è imponìa a plantazzioni di vigna in i terre inculte.
Duranti a dominazzioni [[Corona d'Aragona|aragonesa]], tra u sèculu XIV e u XVIII, a produzzioni crésci attraversu i scambi cummirciari cùn l'altri riggioni di u [[Mari Mediterraneu]].<ref>Prima di l'arrivvu di a [[Filossera|filossera]], chi distrussi gran parti di i vignargi europei in u [[XIX sèculu]] XIX, a Sardegna avia circa 80.000 ettari di vignargi.</ref> Dopu a ricustituzzioni di i vignargi subra i radici americani, a viticultura ripresi vigori è arrivò a u massimu produttivu a i fini di i anni Settanta.
== Zoni vitigulturali ==
U territoriu sardu si pò dividdi in sette zone principali di produzzioni.<ref>[https://viniferare.it]i-vini-e-i-vigneti-della-sardegna/ |tituru=I vini e i vigneti della Sardegna |situ web=Viniferare |data=2025-05-28 |lingua=it |data d'accessu=2026-05-25.</ref>
* Gaddura (nord-ést): terrèni di uriggini granitica, sabbiosi e pizzonosi, esposti a u ventu maisthali. Sedi di l'ùnica DOCG di l'isula, u [[Vermentino di Gallura]].
* Nord-ovest (pruvincia di Sassari): terreni marno-calcarei, DOC [[Vermentino di Sardegna]] è [[Alghero]] (Cagnulari).
* Ugliàstra e zona centru-urientali: terrèni granitici, cultivazzioni di Cannonau, Monica e Pascale.<ref>[https://it.wikipedia.org]wiki/Viticoltura_in_Sardegna |tituru=Viticoltura in Sardegna |situ web=Wikipedia italiana |lingua=it |data d'accessu=2026-05-25.</ref>
* Campidanu: pianura centrali e mirridiunali, zona principali di u [[Nuragus]] e di u [[Monica di Sardegna|Monica]].<ref>[https://www.quattrocalici.it]regione/sardegna/vitigni/ |tituru=I Vitigni della Sardegna |situ web=Quattrocalici |data=2024-03-12 |lingua=it |data d'accessu=2026-05-25.</ref>
* Sulcis (sud-ovest): terreni di areni anti, arguilli è calcare, adatti pa u [[Carignano del Sulcis]].<ref>https://blog.bibes.it {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251009164254/http://blog.bibes.it/ |date=2025-10-09 }}]la-sardegna/ |tituru=I vini della Sardegna |situ web=Bibes |data=2024-09-30 |lingua=it |data d'accessu=2026-05-25.</ref>
* Arestanu è valli di u Tirso: territoriu di a [[Vernaccia di Oristano]] e di u [[Semidano]].<ref>[https://www.money.it]isola-a-parte-i-vitigni-autoctoni-della-sardegna-tra-mare-e-nuraghi |tituru=Vitigni autoctoni della Sardegna |situ web=Money.it |data=2026-03-20 |lingua=it |data d'accessu=2026-05-25.</ref>
* Mandrolisai è Barbaggia: zona interna cùn vini di uvàggiu di Cannonau, Bovale è Monica sutta a a DOC [[Mandrolisai]].<ref>[https://www.sardegnaagricoltura.it]argomenti/prodottitipici/vini/doc.html |tituru=Vini DOC della Sardegna |situ web=Sardegna Agricoltura |lingua=it |data d'accessu=2026-05-25.</ref>
== Clima ==
U clima di a Sardegna hè di tipu [[clima mediterraniu|mediterraneu]], cùn invèrni miti e istadi caruri è sicchi. I venti, in particulari u maistrali, diminuischinu l'umidità è u riscu di maladie criptugamichi in i vignalgi.<ref>[https://mangiaresardo.com]blog/vitigni-autoctoni-della-sardegna-quali-sono-e-dove-si-trovano/ |tituru=Vitigni autoctoni della Sardegna |situ web=Mangiare Sardo |data=2025-08-04 |lingua=it |data d'accessu=2026-05-25.</ref> I pricipitagioni sò cicronigghi è si cuncèntranu suprattuttu in autunnu è in invernu.<ref>[http://catalogoviti.politicheagricole.it]scheda_denom.php?t=dsc&q=2323 |tituru=Disciplinare di produzione: Vermentino di Sardegna |situ web=Catalogo Viti – Ministero delle Politiche Agricole |lingua=it |data d'accessu=2026-05-25.</ref> A staggioni di madurazzioni longa permetti un'equilibriu tra l'acidità è u zuccaru in l'uva.
== Terrenu ==
Sardegna prisenta una varietà notevole di terreni. In Gallura preduminani terreni di uriggini granitica, cùn sabbia a granu grossu è bona permeabilità, chi favurischinu l'apprufundimentu di i radichi di a vigna.<ref>[https://www.lavinium.it]le-doc-della-sardegna-vermentino-di-gallura/ |tituru=Le DOCG della Sardegna: Vermentino di Gallura |situ web=Lavinium |data=2018-12-16 |lingua=it |data d'accessu=2026-05-25.</ref> In u Sulcis ci sòn areni anti, arguilli è substrati calcarei.</ref>In u norddu di [[Sassari]] preduminani terreni marno-calcarei, mentri in u Campidanu i terreni sò alluviunari è più profundi.<ref>[https://www.ss.camcom.it/]wp-content/uploads/2006/05/vinidoc2010.pdf |tituru=Vigneti e vini DOCG, DOC e IGT nel Nord Sardegna |situ web=Camera di Commercio di Sassari |lingua=it |data d'accessu=2026-05-25.</ref>
== Varietà ==
Sardegna hà più di 150 varietà autottoni di vigna, di i quali 21 sò iscritti in u Registru Naziunari Talianu di i Varietà di Vigna.<ref>A produzzioni di vini bianchi predumina in u centru è in u norddu di l'isula, mentri i vini rusci sò cuncentrati principarmente a u suddu.</ref>
=== Varietà di granu rusciu ===
* [[Cannonau]]: a varietà rùscia più cultivata, circa 8.000 ha (29% di ra superfìziu).<ref>Gineticamenti parenti di u [[Garnacha|Grenache]] ispagnolu è francese.</ref> créscii suprattuttu in i zoni intèrni di a Barbaggia è di l'Ugliastra.
* [[Carignano]]: suprattuttu in u [[Sulcis]], in terreni sabbiosi spissu a pè francu.<ref>A sua intruduzzioni hè attribuita a a dominazzioni aragonesa di u sèculu XIV.</ref>
* [[Monica di Sardegna|Monica]]: varietà diffusa in tutta l'isula, circa 1.900 ha.
* [[Bovale]]: includi u Bovale Sardu è u Bovale Grossu; entra in a DOC [[Mandrolisai]] è a DOC [[Campidano di Terralba]].
* [[Cagnulari]]: ligatu a una zona ristrétta a norddu-ovest di Sassari, DOC [[Alghero]].<ref>[https://www.sardegnaagricoltura.it]argomenti/prodottitipici/vini/vitigni.html |tituru=Vitigni della Sardegna |situ web=Sardegna Agricoltura |lingua=it |data d'accessu=2026-05-25.</ref>
* [[Girò]]: introduttu in u Campidanu duranti a dominazzioni ispagnola.
* Nieddera: varietà autòttona di distributzioni limitata.<ref>[https://www.bevisardo.it]blog/i-vitigni-della-sardegna/ |tituru=I Vitigni della Sardegna |situ web=Bevisardo |data=2024-10-30 |lingua=it |data d'accessu=2026-05-25.</ref>
=== Varietà di granu biancu ===
* [[Vermentino]]: a varietà bianca più diffusa, circa 4.200 hà in tutta l'isula. Arrivò a Sardegna da [[Corsica]] a a fini di u sèculu XIX.<ref>[https://www.impetodivino.it] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260606132408/https://www.impetodivino.it/ |date=2026-06-06 }}vini/regioni/sardegna |tituru=Sardegna – La storia e le origini del vino |situ web=Impeto di Vino |lingua=it |data d'accessu=2026-05-25.</ref>
* [[Vernaccia di Oristano]]: varietà ligata a a valli di u [[Tirso]], da a quali si fa un vinu ossidativu simili a u [[Sherry|Xerès]].
* [[Nuragus]]: cunsidiratu unu di i vitigni più antichi di l'isula, cultivatu suprattuttu in u Campidanu, forse introduttu da i Fenici.
* [[Malvasia|Marvasia]]: dui DOC: [[Malvasia di Bosa]] e DOC [[Cagliari]] Marvasia.
* [[Nasco]]: cultivatu in a pruvincia di Casteddu e d'Arestanu.
* [[Semidano]]: di a Sardegna centrali, cùn una subzona a [[Mogoro]].
* [[Torbato]]: varietà rara è aromatica, suprattuttu in Algueru.
* [[Moscato]]: cultivatu in zoni calcarei di u Campidanu suddu è in i graniti di Gaddura.
* Arvisionadu: varietà rarissima, prisenti in arée piticciuri di l'internu.
=== Varietà internaziunari ===
In misura minori, sòn cultibati [[Cabernet Sauvignon]], [[Syrah]], [[Chardonnay]] e [[Carménère]], generarmente aduprati in uvàggiu cùn varietà lucali.
== Produzzioni ==
=== Vini ===
I vini di Sardegna includdini rusci, bianchi, rosati, frizzanti, [[passito|passiti]] è vini liccurosi.<ref>[https://www.sardiniamagazine.com]viticoltura-sardegna/ |tituru=La viticoltura della Sardegna |situ web=Sardinia Magazine |data=2025-06-16 |lingua=it |data d'accessu=2026-05-25.</ref>
==== Elencu di li vini principari ====
* [[Cannonau di Sardegna]] (DOC)
* [[Carignano del Sulcis]] (DOC)
* [[Vermentino di Gallura]] (DOCG)
* [[Vermentino di Sardegna]] (DOC)
* [[Vernaccia di Oristano]] (DOC)
* [[Monica di Sardegna]] (DOC)
* [[Nuragus di Cagliari]] (DOC)
* [[Malvasia di Bosa]] (DOC)
* [[Moscato di Sorso-Sennori]] (DOC)
* [[Nasco di Cagliari]] (DOC)
=== Denominazzioni e normativa ===
In u [[2010], a rifurma di l'Organizzazzioni Cumuna di u Mèrcatu vitigolu hà incorporatu i categorii DOCG, DOC e IGT in i sistemi europei [[Denominazione di Origine Protetta|DOP]] è [[Indicazione Geografica Protetta|IGP]], ma i denominazzioni naziunali possinu cuntinuà a èssi aduperati. I disciplinari di produzzioni regolanu i vitigni amméssi, i rendimenti massimi, i tecnichi di vinificazzioni è i caratteristichi analitichi è organolèttichi di u vinu.<ref>[https://calicedivino.com]vini-docg-sardegna/ |tituru=Vini DOCG Sardegna: il disciplinare |situ web=Calice di Vino |data=2022-03-14 |lingua=it |data d'accessu=2026-05-25.</ref>
==== DOCG ====
- [[Vermentino di Gallura]] DOCG (ricunnoschita in u [[1996]]): riservata a i vini di Gaddura cùn almenu u 95% di Vermentino. Includi i tipuluggii Superiore, Frizzante e Spumante.
==== DOC (elencu) ====
* [[Alghero DOC]]
* [[Arborea DOC]]
* [[Cagliari DOC]]
* [[Campidano di Terralba DOC]]
* [[Cannonau di Sardegna DOC]]
* [[Carignano del Sulcis DOC]]
* [[Girò di Cagliari DOC]]
* [[Malvasia di Bosa DOC]]
* [[Malvasia di Cagliari DOC]]
* [[Mandrolisai DOC]]
* [[Monica di Cagliari DOC]]
* [[Monica di Sardegna DOC]]
* [[Moscato di Cagliari DOC]]
* [[Moscato di Sorso-Sennori DOC]]
* [[Nasco di Cagliari DOC]]
* [[Nuragus di Cagliari DOC]]
* [[Sardegna Semidano DOC]]
* [[Vermentino di Sardegna DOC]]
* [[Vernaccia di Oristano DOC]]
==== IGT (elencu) ====
* Isola dei Nuraghi IGT
* Marmilla IGT
* Nurra IGT
* Ogliastra IGT
* Parteolla IGT
* Planargia IGT
* Provincia di Nuoro IGT
* Romangia IGT
* Sibiola IGT
* Tharros IGT
* Trexenta IGT
* Valle del Tirso IGT
* Valli di Porto Pino IGT
<ref>[https://www.sardegnaagricoltura.it/argomenti/prodottitipici/vini/igt.html] |tituru=Vini IGT della Sardegna |situ web=Sardegna Agricoltura |lingua=it |data d'accessu=2026-05-25.</ref>
== Nòtte ==
<references />
[[Categoria:Sardegna]]
5t10owdifhxk9w5v3l2dfal40pyp9tx
Sucetà
0
27526
405935
405638
2026-09-04T18:41:51Z
Fausta Samaritani
15085
delete
405935
wikitext
text/x-wiki
{{Delete|reason=Error}}
1vtiy4crrhhyn19hfvwdmhvcc4oezsz
Sucetà (scoiolugia)
0
27527
405934
405637
2026-09-04T18:40:55Z
Fausta Samaritani
15085
delete
405934
wikitext
text/x-wiki
{{Delete|reason=Error}}
1vtiy4crrhhyn19hfvwdmhvcc4oezsz
1528
0
27559
405928
405913
2026-09-04T14:48:10Z
Fausta Samaritani
15085
file
405928
wikitext
text/x-wiki
'''1528''' (MDXXVIII in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVI sèculu. [[Annata bisesta]]
{{Annu|XV sèculu|XVI sèculu|XVII sèculu|1500|1510|1520|1530|1540|1524|1525|1526|1527|1528|1529|1530|1531|1532}}
[[File:Portrait of girolamo fracastoro.jpg|thumb|250px|right|[[Tiziano]], ''Ritrattu di Ghjrolamu Fracastoro'', 1528]]
== Evenimenti ==
== Nàscite ==
<gallery>
</gallery>
== Morte ==
<gallery>
</gallery>
== Riferimenti ==
== Ligami ==
[[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1528 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1528]
[[Categoria:Anni di u XVI seculu|#]]
jl90qorc5j2pwa8p5b5x563hv73qle6
1529
0
27560
405929
405914
2026-09-04T14:52:20Z
Fausta Samaritani
15085
file
405929
wikitext
text/x-wiki
'''1529''' (MDXXIX in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVI sèculu.
{{Annu|XV sèculu|XVI sèculu|XVII sèculu|1500|1510|1520|1530|1540|1525|1526|1527|1528|1529|1530|1531|1532|1533}}
[[File:Illustrations to Chasseneuz's 'Catalogus Gloriae Mundi' (BM 1870,0625.3).jpg|thumb|350px|right|''Catalogus Gloriae Mundi'', 1529]]
== Evenimenti ==
== Nàscite ==
<gallery>
</gallery>
== Morte ==
<gallery>
</gallery>
== Riferimenti ==
== Ligami ==
[[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1529 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1529]
[[Categoria:Anni di u XVI seculu|#]]
te8p6hpz3xekcbwaoeyeqn7pxfkmj44
1530
0
27561
405930
405915
2026-09-04T14:55:24Z
Fausta Samaritani
15085
file
405930
wikitext
text/x-wiki
'''1530''' (MDXXX in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVI sèculu.
{{Annu|XV sèculu|XVI sèculu|XVII sèculu|1500|1510|1520|1530|1540|1526|1527|1528|1529|1530|1531|1532|1533|1534}}
[[File:1530 map of the world by Lorenz Fries.jpg|thumb|500px|right|Lorenz Fries, ''Map of the world'', 1530]]
== Evenimenti ==
== Nàscite ==
<gallery>
</gallery>
== Morte ==
<gallery>
</gallery>
== Riferimenti ==
== Ligami ==
[[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1530 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1530]
[[Categoria:Anni di u XVI seculu|#]]
ducmzntqyt2zbhu81fmxp8qmne9yn2u
Trasportu
0
27562
405918
2026-09-04T12:28:38Z
Articulivitali
28749
Pàgina creata cù "[[File:Road in Pompeii 1.jpg|thumb|Una strada rumana in Pompeii, esempiu di infrastruttura di trasportu antica]] U '''trasportu''' hè l'attività umana chì cunsiste in u spustamentu di [[persona|persone]], [[animale|animali]],ropa è [[infurmazione]] da un locu à un antru, impieghendu [[veiculu|veiculi]], cuntenitori è [[sistema di cumunicazione|sistemi di cumunicazione]]. Hè di grande impurtanza ecunomica è suciale, chì favurisce u scambiu di bè è di cunnisce..."
405918
wikitext
text/x-wiki
[[File:Road in Pompeii 1.jpg|thumb|Una strada rumana in Pompeii, esempiu di infrastruttura di trasportu antica]]
U '''trasportu''' hè l'attività umana chì cunsiste in u spustamentu di [[persona|persone]], [[animale|animali]],ropa è [[infurmazione]] da un locu à un antru, impieghendu [[veiculu|veiculi]], cuntenitori è [[sistema di cumunicazione|sistemi di cumunicazione]]. Hè di grande impurtanza ecunomica è suciale, chì favurisce u scambiu di bè è di cunniscenze, sviluppendu i rapporti trà l'omi.
== Storia ==
I primi trasporti sò stati effettuati cù a forza musculare umana, cum'è [[camminà]] è [[nutà]]. L'adumamentu di l'animali hà permessu di migliurà a velocità è a capacità di carica. A [[Rivoluzione industriale]] hà introduttu u [[muzione a vapore|mutore a vapore]], chì hà rivoluzionatu i trasporti cù e vie ferrate è a navigazione. In u [[XXu seculu]], u trasportu stradale è aereu sò diventati duminanti, mentre chì u [[cuntinitore]] hà simplificatu u trasportu di mercanzie. Oghje, u sistema hè in evoluzione per riduce l'[[impattu ambientale]].
== Generalità ==
U sistema di trasportu include [[infrastruttura|infrastrutture]] (strade, vie ferrate, porti), [[veiculu|veiculi]] (automobili, treni, navi) è a gestione. Pò esse publicu o privatu. I trasporti sò essenziali per a [[crescita ecunomica|crescita ecunomica]] è a [[globalisazione]], ma caghjuneghjanu dinù [[polluzione|polluzione]] è cunsumu di territoriu. Una bona pianificazione hè necessaria per riduce a cungestione.
== Tipi di trasportu ==
Esistenu diversi modi di trasportu:
* ''Trasportu non motorizatu'': à pede, bissicletta.
* ''Trazione animale'': usu di animali da carica.
* ''Trasportu ferroviariu'': trenu è metropolitanu, adatti à longhe distanze.
* ''Trasportu stradale'': autoveiculi, flessibili.
* ''Trasportu aereu'': aviò è elicotteri, veloci ma cù forte impattu ambientale.
* ''Trasportu navale'': navi, ideali per mercanzie à bassu costu.
* ''Altri modi'': [[cunduttura|condotte]] per fluidi, funivie è [[ascensori]].
== Aspetti ambientali ==
I veiculi à mutore cunsumeghjanu [[carburante|carburanti]] fossili, pruducendu [[gasu à effettu serra|gasi à effettu serra]]. E soluzione includenu per indettu l'usu di carburanti alternativi (GPL, metanu), veiculi elettrichi o ibridi.
==Note==
<references/>
[[Categoria:Trasportu]]
ciwl4xypu45flwcx6avm2d9it4xlydc
405919
405918
2026-09-04T12:31:27Z
Articulivitali
28749
405919
wikitext
text/x-wiki
[[File:Number_4468_Mallard_in_York.jpg|thumb|A locomotiva à vapore LNER 4468 "Mallard", detentrice di a prova maestra mundiale ufficiale di velucità per a trazione a vapore ferroviaria]]
U '''trasportu''' hè l'attività umana chì cunsiste in u spustamentu di [[persona|persone]], [[animale|animali]],ropa è [[infurmazione]] da un locu à un antru, impieghendu [[veiculu|veiculi]], cuntenitori è [[sistema di cumunicazione|sistemi di cumunicazione]]. Hè di grande impurtanza ecunomica è suciale, chì favurisce u scambiu di bè è di cunniscenze, sviluppendu i rapporti trà l'omi.
== Storia ==
I primi trasporti sò stati effettuati cù a forza musculare umana, cum'è [[camminà]] è [[nutà]]. L'adumamentu di l'animali hà permessu di migliurà a velocità è a capacità di carica. A [[Rivoluzione industriale]] hà introduttu u [[muzione a vapore|mutore a vapore]], chì hà rivoluzionatu i trasporti cù e vie ferrate è a navigazione. In u [[XXu seculu]], u trasportu stradale è aereu sò diventati duminanti, mentre chì u [[cuntinitore]] hà simplificatu u trasportu di mercanzie. Oghje, u sistema hè in evoluzione per riduce l'[[impattu ambientale]].
== Generalità ==
U sistema di trasportu include [[infrastruttura|infrastrutture]] (strade, vie ferrate, porti), [[veiculu|veiculi]] (automobili, treni, navi) è a gestione. Pò esse publicu o privatu. I trasporti sò essenziali per a [[crescita ecunomica|crescita ecunomica]] è a [[globalisazione]], ma caghjuneghjanu dinù [[polluzione|polluzione]] è cunsumu di territoriu. Una bona pianificazione hè necessaria per riduce a cungestione.
== Tipi di trasportu ==
Esistenu diversi modi di trasportu:
* ''Trasportu non motorizatu'': à pede, bissicletta.
* ''Trazione animale'': usu di animali da carica.
* ''Trasportu ferroviariu'': trenu è metropolitanu, adatti à longhe distanze.
* ''Trasportu stradale'': autoveiculi, flessibili.
* ''Trasportu aereu'': aviò è elicotteri, veloci ma cù forte impattu ambientale.
* ''Trasportu navale'': navi, ideali per mercanzie à bassu costu.
* ''Altri modi'': [[cunduttura|condotte]] per fluidi, funivie è [[ascensori]].
== Aspetti ambientali ==
I veiculi à mutore cunsumeghjanu [[carburante|carburanti]] fossili, pruducendu [[gasu à effettu serra|gasi à effettu serra]]. E soluzione includenu per indettu l'usu di carburanti alternativi (GPL, metanu), veiculi elettrichi o ibridi.
==Note==
<references/>
[[Categoria:Trasportu]]
27tcgrl53ge9nz90ozrbl5fqgejcsry
405920
405919
2026-09-04T12:34:14Z
Articulivitali
28749
/* Tipi di trasportu */
405920
wikitext
text/x-wiki
[[File:Number_4468_Mallard_in_York.jpg|thumb|A locomotiva à vapore LNER 4468 "Mallard", detentrice di a prova maestra mundiale ufficiale di velucità per a trazione a vapore ferroviaria]]
U '''trasportu''' hè l'attività umana chì cunsiste in u spustamentu di [[persona|persone]], [[animale|animali]],ropa è [[infurmazione]] da un locu à un antru, impieghendu [[veiculu|veiculi]], cuntenitori è [[sistema di cumunicazione|sistemi di cumunicazione]]. Hè di grande impurtanza ecunomica è suciale, chì favurisce u scambiu di bè è di cunniscenze, sviluppendu i rapporti trà l'omi.
== Storia ==
I primi trasporti sò stati effettuati cù a forza musculare umana, cum'è [[camminà]] è [[nutà]]. L'adumamentu di l'animali hà permessu di migliurà a velocità è a capacità di carica. A [[Rivoluzione industriale]] hà introduttu u [[muzione a vapore|mutore a vapore]], chì hà rivoluzionatu i trasporti cù e vie ferrate è a navigazione. In u [[XXu seculu]], u trasportu stradale è aereu sò diventati duminanti, mentre chì u [[cuntinitore]] hà simplificatu u trasportu di mercanzie. Oghje, u sistema hè in evoluzione per riduce l'[[impattu ambientale]].
== Generalità ==
U sistema di trasportu include [[infrastruttura|infrastrutture]] (strade, vie ferrate, porti), [[veiculu|veiculi]] (automobili, treni, navi) è a gestione. Pò esse publicu o privatu. I trasporti sò essenziali per a [[crescita ecunomica|crescita ecunomica]] è a [[globalisazione]], ma caghjuneghjanu dinù [[polluzione|polluzione]] è cunsumu di territoriu. Una bona pianificazione hè necessaria per riduce a cungestione.
== Tipi di trasportu ==
Esistenu diversi modi di trasportu:
* ''Trasportu non motorizatu'': à pede, bissicletta.
* ''Trazzione animale'': usu di animali da carica.
* ''Trasportu ferroviariu'': trenu è metropolitanu, adatti à longhe distanze.
* ''Trasportu stradale'': autoveiculi, flessibili.
* ''Trasportu aereu'': aviò è elicotteri, veloci ma cù forte impattu ambientale.
* ''Trasportu navale'': navi, ideali per mercanzie à bassu costu.
* ''Altri modi'': [[cunduttura|condotte]] per fluidi, funivie è [[ascensori]].
== Aspetti ambientali ==
I veiculi à mutore cunsumeghjanu [[carburante|carburanti]] fossili, pruducendu [[gasu à effettu serra|gasi à effettu serra]]. E soluzione includenu per indettu l'usu di carburanti alternativi (GPL, metanu), veiculi elettrichi o ibridi.
==Note==
<references/>
[[Categoria:Trasportu]]
qysjufj034b4qh4w5rpq9mxica5rzf4
405921
405920
2026-09-04T12:34:40Z
Articulivitali
28749
/* Tipi di trasportu */
405921
wikitext
text/x-wiki
[[File:Number_4468_Mallard_in_York.jpg|thumb|A locomotiva à vapore LNER 4468 "Mallard", detentrice di a prova maestra mundiale ufficiale di velucità per a trazione a vapore ferroviaria]]
U '''trasportu''' hè l'attività umana chì cunsiste in u spustamentu di [[persona|persone]], [[animale|animali]],ropa è [[infurmazione]] da un locu à un antru, impieghendu [[veiculu|veiculi]], cuntenitori è [[sistema di cumunicazione|sistemi di cumunicazione]]. Hè di grande impurtanza ecunomica è suciale, chì favurisce u scambiu di bè è di cunniscenze, sviluppendu i rapporti trà l'omi.
== Storia ==
I primi trasporti sò stati effettuati cù a forza musculare umana, cum'è [[camminà]] è [[nutà]]. L'adumamentu di l'animali hà permessu di migliurà a velocità è a capacità di carica. A [[Rivoluzione industriale]] hà introduttu u [[muzione a vapore|mutore a vapore]], chì hà rivoluzionatu i trasporti cù e vie ferrate è a navigazione. In u [[XXu seculu]], u trasportu stradale è aereu sò diventati duminanti, mentre chì u [[cuntinitore]] hà simplificatu u trasportu di mercanzie. Oghje, u sistema hè in evoluzione per riduce l'[[impattu ambientale]].
== Generalità ==
U sistema di trasportu include [[infrastruttura|infrastrutture]] (strade, vie ferrate, porti), [[veiculu|veiculi]] (automobili, treni, navi) è a gestione. Pò esse publicu o privatu. I trasporti sò essenziali per a [[crescita ecunomica|crescita ecunomica]] è a [[globalisazione]], ma caghjuneghjanu dinù [[polluzione|polluzione]] è cunsumu di territoriu. Una bona pianificazione hè necessaria per riduce a cungestione.
== Tipi di trasportu ==
Esistenu diversi modi di trasportu:
* ''Trasportu non motorizatu'': à pede, bissicletta.
* ''Trazzione animale'': usu di animali da carica.
* ''Trasportu ferroviariu'': trenu è metropolitanu, adatti à longhe distanze.
* ''Trasportu stradale'': autoveiculi, flessibili.
* ''Trasportu aereu'': aviò è elicotteri, veloci ma cù forte impattu ambientale.
* ''Trasportu navale'': navi, ideali per mercanzie à bassu costu.
* ''Altri modi'': [[condutta|condutte]] per fluidi, funivie è [[ascensori]].
== Aspetti ambientali ==
I veiculi à mutore cunsumeghjanu [[carburante|carburanti]] fossili, pruducendu [[gasu à effettu serra|gasi à effettu serra]]. E soluzione includenu per indettu l'usu di carburanti alternativi (GPL, metanu), veiculi elettrichi o ibridi.
==Note==
<references/>
[[Categoria:Trasportu]]
5d7qedmyu7yi2fnk7p2v4z2rhqcb5z0
405922
405921
2026-09-04T14:11:31Z
Fausta Samaritani
15085
405922
wikitext
text/x-wiki
[[File:Number_4468_Mallard_in_York.jpg|thumb|A locomotiva à vapore LNER 4468 "Mallard", detentrice di a prova maestra mundiale ufficiale di velucità per a trazione a vapore ferroviaria]]
U '''trasportu''' hè l'attività umana chì cunsiste in u spustamentu di [[persona|persone]], [[animale|animali]], ropa è [[infurmazione]] da un locu à un antru, impieghendu [[veiculu|veiculi]], cuntenitori è [[sistema di cumunicazione|sistemi di cumunicazione]]. Hè di grande impurtanza ecunomica è suciale, chì favurisce u scambiu di bè è di cunniscenze, sviluppendu i rapporti trà l'omi.
== Storia ==
I primi trasporti sò stati effettuati cù a forza musculare umana, cum'è [[camminà]] è [[nutà]]. L'adumamentu di l'animali hà permessu di migliurà a velocità è a capacità di carica. A [[Rivoluzione industriale]] hà introduttu u [[muzione a vapore|mutore a vapore]], chì hà rivoluzionatu i trasporti cù e vie ferrate è a navigazione. In u [[XX sèculu]], u trasportu stradale è [[Aviò|aereu]] sò diventati duminanti, mentre chì u [[cuntinitore]] hà simplificatu u trasportu di mercanzie. Oghje, u sistema hè in evoluzione per riduce l'[[impattu ambientale]].
== Generalità ==
U sistema di trasportu include [[infrastruttura|infrastrutture]] (strade, vie ferrate, porti), [[vittura|veiculi]] (automobili, treni, navi) è a gestione. Pò esse publicu o privatu. I trasporti sò essenziali per a [[crescita ecunomica|crescita ecunomica]] è a [[globalisazione]], ma caghjuneghjanu dinù [[polluzione|polluzione]] è cunsumu di territoriu. Una bona pianificazione hè necessaria per riduce a cungestione.
== Tipi di trasportu ==
Esistenu diversi modi di trasportu:
* ''Trasportu non motorizatu'': à pede, bissicletta.
* ''Trazzione animale'': usu di animali da carica.
* ''Trasportu ferroviariu'': trenu è metropolitanu, adatti à longhe distanze.
* ''Trasportu stradale'': autoveiculi, flessibili.
* ''Trasportu aereu'': [[aviò]] è elicotteri, veloci ma cù forte impattu ambientale.
* ''Trasportu navale'': navi, ideali per mercanzie à bassu costu.
* ''Altri modi'': [[condutta|condutte]] per fluidi, funivie è [[ascensori]].
== Aspetti ambientali ==
I veiculi à mutore cunsumeghjanu [[carburante|carburanti]] fossili, pruducendu [[gasu à effettu serra|gasi à effettu serra]]. E soluzione includenu per indettu l'usu di carburanti alternativi (GPL, metanu), veiculi elettrichi o ibridi.
==Note==
<references/>
[[Categoria:Trasportu]]
hcwqpaxwkclk0zb5ojh14bylrxu0hdc