Vikipediya crhwiki https://crh.wikipedia.org/wiki/Ba%C5%9F_Saife MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter Media Mahsus Muzakere Qullanıcı Qullanıcı muzakeresi Vikipediya Vikipediya muzakeresi Fayl Fayl muzakeresi MediaViki MediaViki muzakeresi Şablon Şablon muzakeresi Yardım Yardım muzakeresi Kategoriya Kategoriya muzakeresi R R talk TimedText TimedText talk Modul Modul muzakeresi Event Event talk 0 598 244000 242014 2026-06-01T12:44:38Z ~2026-32631-26 75868 244000 wikitext text/x-wiki {{Memleket |Qırımtatar adı = Japon |Resmiy Qırımtatar adı = |Original adı = 日本 |Resmiy Original adı = 日本国 |Bayraq = Flag of Japan.svg |Tuğra = Imperial Seal of Japan.svg |Harita = Japan (orthographic projection).svg |Gimn = Kimigayo |Gimn tercimesi = |Til = [[Japon tili]] |Paytaht = [[Tokyo]] |Eñ balaban şeerler = [[Tokyo]], [[Yokohama]], [[Osaka]] |Devlet qurumı = esasqqanunlı monarhiya |Devlet başı vazifesiniñ adı = İmperator |Ükümet başı vazifesiniñ adı = Baş nazir |Mustaqillik tarihı = |Kimden mustaqillik = |Meydanlıq = 377 944 |Meydanlıq sırası = 62-nci |Suv = 0,8 |Eali = 126 672 000 |Eali sırası = 10-ünci |Eali senesi = 2017 |Eali sıqlığı = 336 |ĞSMK = 5869 milliard |ĞSMK sırası = 3-ünci |ĞSMK senesi = 2011 |Can başına ĞSMK = 45 920 |Para birlemi = Yen |Saat quşağı = +9 |Domen = .jp |Telefon kodu = 81 }} '''Japon'''<ref>[[Farsça]]dan «ژاپن» [-{Japon}-] sözinden kele</ref> ya da '''Yaponiya'''<ref>[[Rusça]]dan -{«Япония»}- [-{Yaponiya}-] sözinden kele</ref> ({{lang-ja|日本}} - ''Nihoñ'', ''Nippoñ'') - şarqiy [[Asiya]]da Japon adalarında bulunğan bir memleket. Japon, [[Tınç okean|Tınç okeanda]], [[Asiya|Asiyanıñ]] qıtasınıñ şimaliy-şarqiy yalısında yerleşken. Ğarpta o [[Japon deñizi|Japon deñizinen]] sıñırlana ve [[Ohotsk deñizi|Ohotsk deñizinden]] [[Şarqiy Çin deñizi|Şarqiy Çin deñizine]] qadar uzana. Japon taqımadası 4 esas ve 14, 121 kiçik adadan ibarettir. Japon 47 memuriy [[Prefektura|prefekturağa]] ve 8 ananeviy regionğa bölüne, onıñ yeriniñ tahminen 75% dağlı ve sıq ormanlıdır, bu sebepten memleketniñ köy hocalığı ve şeerleşken ealisi şarqiy yalı boyu tüzlüklerinde toplanğan. 2025 senesi ealisi 123 milliondan ziyade olğan. [[Tokyo]] — memleketniñ paytahtı ve eñ büyük şeeridir Japon — Milliy Kongress olaraq belli olğan eki meclisli qanun çıqarıcı organ ile has olğan esas qanunuy bir monarhiyadır. Japon, G7-niñ yekâne Asiya azası ve ulu devlet olaraq tanıla, o dünyanıñ eñ küçlü ordularından birisini saqlap qalmaqta, amma cenk ilân etmek aqqından konstitutsiya boyunca vazgeçti. Nominal İĞSM (İçki Ğayrı Safı Mahsulat) ceetinden dünyanıñ eñ büyük iqtisadiyatlarından biri olğan inkişaflı memlekettir, ilim ve tehnologiyağa müim isse qoşmaqtan ğayrı, avtomobil, elektronika ve robototehnika saalarında dünya lideridir. Dünyada eñ yüksek ömür uzunlığına saip olğanına baqmadan, onıñ ealisi eksile. Japonnıñ medeniyeti bütün dünyağa yahşı belli, o hususan animatsiya, sanat, kömiksler, yemekler, moda, filmler, muzıka, telekörüv ve videooyunlarda körüne. == Etimologiya == Japonnıñ japonca adı [[Kandzi|kandzinen]] 日本 yazıla ve Nihon ya da Nippon telâffuz etile. 8 asırnıñ başlanuvından bu yazılış qabul etilmeden evel, memleket [[Çin|Çinde]] Va (倭, Japonda 757 s. yaqınlarında 和 deñiştirildi) olaraq ve Japonda Yamato [[Endonim|endoniminen]] belli edi. İerogliflerni oqumaq içün [[oñyomi]] usulında qullanılğan Nippon adı resmiy saada sıqça saylana. Nihon ise adetince kündelik qonuşmada qullanıla ve [[Edo devri|Edo devrinde]] japon [[Fonologiya|fonologiyasındaki]] deñişmelerni köstere. 日本 ieroglifleri «kuneşniñ menbası» manasını añlata, bu ise ğarpta belli olğan «Doğğan Küneşniñ Ülkesi» adınıñ menbasıdır. == Tarih == [[Japon taqımadası|Japon taqımadasındaki]] ilk belli mesken etilgen yerler [[Yuqarı Paleolit|Yuqarı Paleolitke]] aittir, japon paleolitiniñ başlanuvı ise m.e. 36,000 senesine belgiline. IV-VI asırlar arasında onıñ devletleri [[Nara|Narada]], soñra [[Heyan-kö]] şeerinde imperatornıñ idaresinde birleştirildi. 12-nci asırdan başlap, kerçek akimiyet [[sögun]] olaraq belli olğan arbiy asılzadeler ve [[daymo]] degen derebeylerniñ ellerinde edi, olar [[samuray]] degen bir asılzade cenkçiler sınıfı tarafından saqlana ediler. [[Kamakura]] ve [[Aşikaga]] sögunatınıñ ükümdarlığı ve [[Cenkleşken devletlerniñ devri|cenkleşken devletlerniñ devrinden]] soñ Japon 1600 senesi Tokugava sögunatı tarafından birleştirilgen, bu devirde [[Japonıñ dünyadan ayırıluv tışqı|dünyadan ayırıluv tışqı]] siyaset ömürge keçirilgen edi. 1853 senesi [[Amerika Qoşma Ştatları|Amerika]] flotu Japonnı ğarpqa ticaret açmağa zorladı, bu ise sögunatnıñ soñu ve 1868 senesi imperator akimiyetiniñ ğayrıdan teklenüvine yol açtı. [[Meydzi devri]] Japonnıñ suratlı sanayılaştıruvı, modernizatsiyası, militarizmı ve tecavuziy müstemleke siyasetiniñ devri edi. Memleket 1910 senesi [[Koreya|Koreyanı]] basıp aldı, 1937 senesi [[Çin|Çinge istilâ]] etti, 1941 senesi [[Amerika Qoşma Ştatları|AQŞ]] ve [[Avropa|Avropanıñ]] müstemlekesine ücüm etti. Şay etip, o, [[Köçer]] küçü olaraq [[Ekinci Cian cenki|Ekinci cian cenkine]] kirdi. Tınç okean cenkinde yeñilmeden ve AQŞ tarafından Hirosima ve Nagasaki şeerlerindeki atom bombardıman etüvden soñ, Japon 1945 senesi kapitulirledi ve ittifaqdaşlarnıñ işğaline keçti. Soñki onyıllıqlarda o, tez iqtisadiy ösüvni keçirdi ve AQŞ-nıñ NATOğa kirmegen birinci büyük ittifaqdaşlarından biri oldı. 1990-ncı senelerniñ başında Japonda aktivlerniñ fiyatı quvuğı yıqılmadan soñ, memleket «ğayıp olğan onyıllıqlar» olaraq belli olğan uzun iqtisadiy turğunlıq devrini keçirdi. == Coğrafiya == Japon, Asiyanıñ Tınç okean yalısı boyunca uzanğan 14 125 adadan ibarettir. Ohotsk deñizinden Şarqiy Çin deñizine qadar 3 000 km şimal-şarqiy cenübiy-ğarpqa qadar uzana. Memleketniñ şimalden cenüpke beş baş adası Hokkaydo, Honsü, Şikoku, Küsü ve Okinavadır. Okinavanı qavrap alğan Rükü Adaları, Küsüniñ cenübindeki bir zıncıdır. Nanpo Adaları Japonnıñ baş adalarından cenübinde ve şarqında yer almaqtadır. Episi birlikte Japon Taqımadaları olaraq bellidir. 2019 yılnıñ malümatına köre Japonnıñ meydanlığı 377,975.24 km² ola. Japon 29.751 km ile dünyanıñ altıncı eñ uzun yalı yolağına saip olmaqtadır. Japop, öz uzaq adaları sebebinden dünyada eñ büyük sekizinci müstesna iqtisadiy zonağa saiptir, şu zonanıñ meydanlığı 4 470 000 km². Japon taqımadasınıñ 67% ormanlardan, 14% ise köy hocalığı topraqlarından ibaret. Esasen büdürli ve dağlıq yerler mesken etme ceetinden sıñırlıdır. Bu sebepten yaşamağa keçken yerler, hususan yalı boyu yerlerinde eali sıqlığı pek yüksektir. Yerli toplanmanı köz ögüne almasaq bile, Japon eñ sıq mesken etilgen 40-ıncı memlekettir. Honşu — eñ yüksek eali sıqlığına saip olğan adadır, 2010 senesi eali sıqlığı 450 kişi/km² edi, Hokkaydo ise, 2016 s. köre 64,5 kişi/km² ile eñ alçaq eali sıqlığına saip ola. 2014 s. köre Japonnıñ bütün meydanlığınįñ tahminen 0.5% ğayrıdan tiklengen topraqlardan (umetateçi yani rekultivatsiya) ibarettir. Biva gölü — qadimiy bir göldir ve memleketniñ eñ büyük tatlı suv gölüdir. Japon, Tınç okenanıñ ateş alqası boyunca yerleşkeni içün zelzalelerge, tsunamilerge ve yanardağnıñ fışqıruvına büyük ölçüde oğrağandır. 2016 s. Dünya Telüke İndeksine köre, o tabiiy felâketler telükesi cedvelinde 17-nci yerge saip ola. Japonda 111 faal yanardağ buluna. Ekseriyetle tsunamilernen bitken yıqıcı zelzeleler er yüzyıllıqta bir qaç kere ola. 1923 s. Tokyodaki zelzelesiniñ neticesinde 140.000-den ziyade insan elâk oldı. Soñki zamanlarda olğan büyük zelzeleler ise 1995 s. Büyük Hansin zelzelesi ve büyük bir tsunami ile bitken 2011 s. Tohoku zelzelesidir. İqlim Japonnıñ iqlimi esasen ortadır, amma şimalden cenüpkece ğayet deñişe. Hokkaydo – ülkeniñ eñ şimal regionı, dımlı qıta iqlimine saip, qışları uzun, suvuq, yazları ise pek sıcaq ve salqın. Yağanaqlar küçlü degildir, amma adalarda, adet üzre, qışta teren qar obaları çıqa. Honsüniñ ğarbiy yalısındaki Japon Deñizi yerlerinde, şimal-ğarbiy qış yelleri küçlü qar yağuvını ketire. Yazda regionda bazan Fön yelleri içün artqaç yüksek araretler ola bile. Orta yükseklikte özüne has içki dımlı qıta iqlimine saip, yaz ve qış arasında büyük araret farqları bar. Çugoku ve Şikoku regionlarnıñ dağları Seto içki Deñizini mevsimiy yellerden qoruyaraq yıl devamında orta bir ava teminlemektedir. Tınç okean yalısına dımlı bir subtropik iqlim hastır, qışlar yımşaqtır, ara-sıra qar yağa, yazlar ise cenüp-şarqiy mevsimiy yelniñ sebebinden sıcaq ve dımlı ola. Rükü ve Nanpo adaları, issi qışlar ve sıcaq yazlarnen subtropik bir iqlimge saip ola. Yağanaqları, hususan yağmur mevsimi devamında pek küçlü ola. Okinavada baş yağmur mevsimi mayıs başinda başlana ve yağmur cebesi yavaş-yavaş şimalge ilerile. Yaznıñ soñunda ve küzniñ başında tayfunlar sıq-sıq küçlü yağmur ketire. Etraftaki Müit Nazirliginiñ malümatına köre, küçlü ava yağanaqları ve araretlerniñ yükselmesi köy hocalığı sektorında ve başqa saalarda meseleler doğurmaqtadır. Japonda bügünge qadar eñ yüksek araret 41,8 °C, 2025 senesi avgust 5-te qayd etildi. Ayatiyat çeşitligi Japon adalarınıñ iqlimini ve coğrafiyasını aks ettirgen 9 orman ekoregionı bar. Olar Rükü ve Bonin adalarındaki subtropik dımlı keñ yapraqlı ormanlardan, baş adalarnıñ orta iqlim regionlarındaki orta keñ yapraqlı ve qarışıq ormanlarğa, şimal adalarınıñ suvuq, qış qısımlarındaki ineyapraqlı ormanlarğa qadar uzana. 2019 senesi Japonda 90.000-den ziyade kiyik ayvan çeşiti buluna, olarnıñ arasında qoñur ayuv, japon makakası, japon yenot köpegi, japon kiçik tarla sıçanı ve japon dev salamandrası bar. Japonda 52 Ramsar sılaq-bataqlı topraq buluna. Beş yer özleriniñ ayrıca tabiiy qıymeti içün YUNESKOnıñ Dünya Miras Cedveline qoşulğan. Etraftaki müit Ekinci cian cenkinden soñraki suratlı iqtisadiy ilerilev devrinde ükümet ve sanayı korporatsiyaları ekologik siyasetke az diqqat ete ediler; neticede, 1950-1960-ncı seneleri etraf müitniñ kirlenmesi tarqaldı. Artqan raatsızlıqqa seslenerek, ükümet 1970 senesi etraftaki müitni qorçalav qanunlarını qabul etti. 1973 senesi cermay buhranı ve tabiiy resurslarınıñ eksikligi Japonnı energiyadan maqul qullanmağa mecbur etti. Japon Ekologik Semerelik İndeksinde 20-nci yerde tura. Japon dünyada karbon dioksid gazı çıqaruv boyunca 5-nci yerni ala. Medeniyet Zemaneviy japon medeniyeti Asiya, Avropa ve Şimaliy Amerikadan kelgen tesirlerni birleştire. Ananeviy japon sanatına keramika, toqumacılıq, qılıç ve qoqla kibi zenaatlar kire; bunraku, kabuki, noh, oyun ve rakugo; ve diger ameliyatlar, çay merasimi, ikebana, cenk sanatı, üsnühat, örigami, önsen, geyşa ve oyunlar. Japonda em maddiy, em de maddiy olmağan medeniy variyeti ve milliy hazineniñ qorçalanması ve teşviqat etilmesi içün inkişaflı sistema yaratılğan. == Edebiyat == '''Qullanılğan edebiyat''' * История Японии / Под ред. А. Е. Жукова. — М.: Институт востоковедения РАН, 1998. — Т. 2. 1868—1998. — 703 с. — ISBN 5-89282-073-4. * История Японии / Под ред. Д. В. Стрельцова. — М. : Аспект-Пресс, 2015. — 560 с. — ISBN 978-5-7567-0794-6. == Tüpbilgiler == <references /> {{Yaponiya}} {{Asiya}} [[Kategoriya:Yaponiya| ]] 4ojo812ohbso8ea8j32l37diipb3px3 244001 244000 2026-06-01T13:17:18Z ~2026-32631-26 75868 244001 wikitext text/x-wiki {{Memleket |Qırımtatar adı = Japon |Resmiy Qırımtatar adı = |Original adı = 日本 |Resmiy Original adı = 日本国 |Bayraq = Flag of Japan.svg |Tuğra = Imperial Seal of Japan.svg |Harita = Japan (orthographic projection).svg |Gimn = Kimigayo |Gimn tercimesi = |Til = [[Japon tili]] |Paytaht = [[Tokyo]] |Eñ balaban şeerler = [[Tokyo]], [[Yokohama]], [[Osaka]] |Devlet qurumı = esasqqanunlı monarhiya |Devlet başı vazifesiniñ adı = İmperator |Ükümet başı vazifesiniñ adı = Baş nazir |Mustaqillik tarihı = |Kimden mustaqillik = |Meydanlıq = 377 944 |Meydanlıq sırası = 62-nci |Suv = 0,8 |Eali = 126 672 000 |Eali sırası = 10-ünci |Eali senesi = 2017 |Eali sıqlığı = 336 |ĞSMK = 5869 milliard |ĞSMK sırası = 3-ünci |ĞSMK senesi = 2011 |Can başına ĞSMK = 45 920 |Para birlemi = Yen |Saat quşağı = +9 |Domen = .jp |Telefon kodu = 81 }} '''Japon'''<ref>[[Farsça]]dan «ژاپن» [-{Japon}-] sözinden kele</ref> ya da '''Yaponiya'''<ref>[[Rusça]]dan -{«Япония»}- [-{Yaponiya}-] sözinden kele</ref> ({{lang-ja|日本}} - ''Nihoñ'', ''Nippoñ'') - şarqiy [[Asiya]]da Japon adalarında bulunğan bir memleket. Japon, [[Tınç okean|Tınç okeanda]], [[Asiya|Asiyanıñ]] qıtasınıñ şimaliy-şarqiy yalısında yerleşken. Ğarpta o [[Japon deñizi|Japon deñizinen]] sıñırlana ve [[Ohotsk deñizi|Ohotsk deñizinden]] [[Şarqiy Çin deñizi|Şarqiy Çin deñizine]] qadar uzana. Japon taqımadası 4 esas ve 14, 121 kiçik adadan ibarettir. Japon 47 memuriy [[Prefektura|prefekturağa]] ve 8 ananeviy regionğa bölüne, onıñ yeriniñ tahminen 75% dağlı ve sıq ormanlıdır, bu sebepten memleketniñ köy hocalığı ve şeerleşken ealisi şarqiy yalı boyu tüzlüklerinde toplanğan. 2025 senesi ealisi 123 milliondan ziyade olğan. [[Tokyo]] — memleketniñ paytahtı ve eñ büyük şeeridir Japon — Milliy Kongress olaraq belli olğan eki meclisli qanun çıqarıcı organ ile has olğan esas qanunuy bir monarhiyadır. Japon, G7-niñ yekâne Asiya azası ve ulu devlet olaraq tanıla, o dünyanıñ eñ küçlü ordularından birisini saqlap qalmaqta, amma cenk ilân etmek aqqından konstitutsiya boyunca vazgeçti. Nominal İĞSM (İçki Ğayrı Safı Mahsulat) ceetinden dünyanıñ eñ büyük iqtisadiyatlarından biri olğan inkişaflı memlekettir, ilim ve tehnologiyağa müim isse qoşmaqtan ğayrı, avtomobil, elektronika ve robototehnika saalarında dünya lideridir. Dünyada eñ yüksek ömür uzunlığına saip olğanına baqmadan, onıñ ealisi eksile. Japonnıñ medeniyeti bütün dünyağa yahşı belli, o hususan animatsiya, sanat, kömiksler, yemekler, moda, filmler, muzıka, telekörüv ve videooyunlarda körüne. == Etimologiya == Japonnıñ japonca adı [[Kandzi|kandzinen]] 日本 yazıla ve Nihon ya da Nippon telâffuz etile. 8 asırnıñ başlanuvından bu yazılış qabul etilmeden evel, memleket [[Çin|Çinde]] Va (倭, Japonda 757 s. yaqınlarında 和 deñiştirildi) olaraq ve Japonda Yamato [[Endonim|endoniminen]] belli edi. İerogliflerni oqumaq içün [[oñyomi]] usulında qullanılğan Nippon adı resmiy saada sıqça saylana. Nihon ise adetince kündelik qonuşmada qullanıla ve [[Edo devri|Edo devrinde]] japon [[Fonologiya|fonologiyasındaki]] deñişmelerni köstere. 日本 ieroglifleri «kuneşniñ menbası» manasını añlata, bu ise ğarpta belli olğan «Doğğan Küneşniñ Ülkesi» adınıñ menbasıdır. == Tarih == {{multiple image | total_width = 320 | image1 = Meiji tenno1.jpg | alt1 = | caption1 = {{nihongo|[[İmperator Meydzi]]|明治天皇|Meiji-tennō}}; 1852–1912 | image2 = Japanese Empire (orthographic projection).svg | alt2 = | caption2 = Japon imperiyası ve onıñ tesiri, 1942 }} [[Japon taqımadası|Japon taqımadasındaki]] ilk belli mesken etilgen yerler [[Yuqarı Paleolit|Yuqarı Paleolitke]] aittir, japon paleolitiniñ başlanuvı ise m.e. 36,000 senesine belgiline. IV-VI asırlar arasında onıñ devletleri [[Nara|Narada]], soñra [[Heyan-kö]] şeerinde imperatornıñ idaresinde birleştirildi. 12-nci asırdan başlap, kerçek akimiyet [[sögun]] olaraq belli olğan arbiy asılzadeler ve [[daymo]] degen derebeylerniñ ellerinde edi, olar [[samuray]] degen bir asılzade cenkçiler sınıfı tarafından saqlana ediler. [[Kamakura]] ve [[Aşikaga]] sögunatınıñ ükümdarlığı ve [[Cenkleşken devletlerniñ devri|cenkleşken devletlerniñ devrinden]] soñ Japon 1600 senesi Tokugava sögunatı tarafından birleştirilgen, bu devirde [[Japonıñ dünyadan ayırıluv tışqı|dünyadan ayırıluv tışqı]] siyaset ömürge keçirilgen edi. 1853 senesi [[Amerika Qoşma Ştatları|Amerika]] flotu Japonnı ğarpqa ticaret açmağa zorladı, bu ise sögunatnıñ soñu ve 1868 senesi imperator akimiyetiniñ ğayrıdan teklenüvine yol açtı. [[Meydzi devri]] Japonnıñ suratlı sanayılaştıruvı, modernizatsiyası, militarizmı ve tecavuziy müstemleke siyasetiniñ devri edi. Memleket 1910 senesi [[Koreya|Koreyanı]] basıp aldı, 1937 senesi [[Çin|Çinge istilâ]] etti, 1941 senesi [[Amerika Qoşma Ştatları|AQŞ]] ve [[Avropa|Avropanıñ]] müstemlekesine ücüm etti. Şay etip, o, [[Köçer]] küçü olaraq [[Ekinci Cian cenki|Ekinci cian cenkine]] kirdi. Tınç okean cenkinde yeñilmeden ve AQŞ tarafından Hirosima ve Nagasaki şeerlerindeki atom bombardıman etüvden soñ, Japon 1945 senesi kapitulirledi ve ittifaqdaşlarnıñ işğaline keçti. Soñki onyıllıqlarda o, tez iqtisadiy ösüvni keçirdi ve AQŞ-nıñ NATOğa kirmegen birinci büyük ittifaqdaşlarından biri oldı. 1990-ncı senelerniñ başında Japonda aktivlerniñ fiyatı quvuğı yıqılmadan soñ, memleket «ğayıp olğan onyıllıqlar» olaraq belli olğan uzun iqtisadiy turğunlıq devrini keçirdi. == Coğrafiya == [[File:Japan topo en.jpg|thumb|upright=1.2|Japonnıñ topografik haritası]] Japon, Asiyanıñ Tınç okean yalısı boyunca uzanğan 14 125 adadan ibarettir. Ohotsk deñizinden Şarqiy Çin deñizine qadar 3 000 km şimal-şarqiy cenübiy-ğarpqa qadar uzana. Memleketniñ şimalden cenüpke beş baş adası Hokkaydo, Honsü, Şikoku, Küsü ve Okinavadır. Okinavanı qavrap alğan Rükü Adaları, Küsüniñ cenübindeki bir zıncıdır. Nanpo Adaları Japonnıñ baş adalarından cenübinde ve şarqında yer almaqtadır. Episi birlikte Japon Taqımadaları olaraq bellidir. 2019 yılnıñ malümatına köre Japonnıñ meydanlığı 377,975.24 km² ola. Japon 29.751 km ile dünyanıñ altıncı eñ uzun yalı yolağına saip olmaqtadır. Japop, öz uzaq adaları sebebinden dünyada eñ büyük sekizinci müstesna iqtisadiy zonağa saiptir, şu zonanıñ meydanlığı 4 470 000 km². Japon taqımadasınıñ 67% ormanlardan, 14% ise köy hocalığı topraqlarından ibaret. Esasen büdürli ve dağlıq yerler mesken etme ceetinden sıñırlıdır. Bu sebepten yaşamağa keçken yerler, hususan yalı boyu yerlerinde eali sıqlığı pek yüksektir. Yerli toplanmanı köz ögüne almasaq bile, Japon eñ sıq mesken etilgen 40-ıncı memlekettir. Honşu — eñ yüksek eali sıqlığına saip olğan adadır, 2010 senesi eali sıqlığı 450 kişi/km² edi, Hokkaydo ise, 2016 s. köre 64,5 kişi/km² ile eñ alçaq eali sıqlığına saip ola. 2014 s. köre Japonnıñ bütün meydanlığınįñ tahminen 0.5% ğayrıdan tiklengen topraqlardan (umetateçi yani rekultivatsiya) ibarettir. Biva gölü — qadimiy bir göldir ve memleketniñ eñ büyük tatlı suv gölüdir. Japon, Tınç okenanıñ ateş alqası boyunca yerleşkeni içün zelzalelerge, tsunamilerge ve yanardağnıñ fışqıruvına büyük ölçüde oğrağandır. 2016 s. Dünya Telüke İndeksine köre, o tabiiy felâketler telükesi cedvelinde 17-nci yerge saip ola. Japonda 111 faal yanardağ buluna. Ekseriyetle tsunamilernen bitken yıqıcı zelzeleler er yüzyıllıqta bir qaç kere ola. 1923 s. Tokyodaki zelzelesiniñ neticesinde 140.000-den ziyade insan elâk oldı. Soñki zamanlarda olğan büyük zelzeleler ise 1995 s. Büyük Hansin zelzelesi ve büyük bir tsunami ile bitken 2011 s. Tohoku zelzelesidir. ===İqlim=== [[File:Series-N700a-Mt.Fuji.jpg|thumb|Fudzi dağı ve Şinkansen]] Japonnıñ iqlimi esasen ortadır, amma şimalden cenüpkece ğayet deñişe. Hokkaydo – ülkeniñ eñ şimal regionı, dımlı qıta iqlimine saip, qışları uzun, suvuq, yazları ise pek sıcaq ve salqın. Yağanaqlar küçlü degildir, amma adalarda, adet üzre, qışta teren qar obaları çıqa. Honsüniñ ğarbiy yalısındaki Japon Deñizi yerlerinde, şimal-ğarbiy qış yelleri küçlü qar yağuvını ketire. Yazda regionda bazan Fön yelleri içün artqaç yüksek araretler ola bile. Orta yükseklikte özüne has içki dımlı qıta iqlimine saip, yaz ve qış arasında büyük araret farqları bar. Çugoku ve Şikoku regionlarnıñ dağları Seto içki Deñizini mevsimiy yellerden qoruyaraq yıl devamında orta bir ava teminlemektedir. Tınç okean yalısına dımlı bir subtropik iqlim hastır, qışlar yımşaqtır, ara-sıra qar yağa, yazlar ise cenüp-şarqiy mevsimiy yelniñ sebebinden sıcaq ve dımlı ola. Rükü ve Nanpo adaları, issi qışlar ve sıcaq yazlarnen subtropik bir iqlimge saip ola. Yağanaqları, hususan yağmur mevsimi devamında pek küçlü ola. Okinavada baş yağmur mevsimi mayıs başinda başlana ve yağmur cebesi yavaş-yavaş şimalge ilerile. Yaznıñ soñunda ve küzniñ başında tayfunlar sıq-sıq küçlü yağmur ketire. Etraftaki Müit Nazirliginiñ malümatına köre, küçlü ava yağanaqları ve araretlerniñ yükselmesi köy hocalığı sektorında ve başqa saalarda meseleler doğurmaqtadır. Japonda bügünge qadar eñ yüksek araret 41,8 °C, 2025 senesi avgust 5-te qayd etildi. ===Ayatiyat çeşitligi=== Japon adalarınıñ iqlimini ve coğrafiyasını aks ettirgen 9 orman ekoregionı bar. Olar Rükü ve Bonin adalarındaki subtropik dımlı keñ yapraqlı ormanlardan, baş adalarnıñ orta iqlim regionlarındaki orta keñ yapraqlı ve qarışıq ormanlarğa, şimal adalarınıñ suvuq, qış qısımlarındaki ineyapraqlı ormanlarğa qadar uzana. 2019 senesi Japonda 90.000-den ziyade kiyik ayvan çeşiti buluna, olarnıñ arasında qoñur ayuv, japon makakası, japon yenot köpegi, japon kiçik tarla sıçanı ve japon dev salamandrası bar. Japonda 52 Ramsar sılaq-bataqlı topraq buluna. Beş yer özleriniñ ayrıca tabiiy qıymeti içün YUNESKOnıñ Dünya Miras Cedveline qoşulğan. ===Etraftaki müit=== [[File:Kongobuji Koyasan07n3200.jpg|thumb|YÜNESKOnıñ dünya mirasına kirsetilgen Koya dağındaki Kongobu-dzide küz qaşıq ağaç yapraqları]] Ekinci cian cenkinden soñraki suratlı iqtisadiy ilerilev devrinde ükümet ve sanayı korporatsiyaları ekologik siyasetke az diqqat ete ediler; neticede, 1950-1960-ncı seneleri etraf müitniñ kirlenmesi tarqaldı. Artqan raatsızlıqqa seslenerek, ükümet 1970 senesi etraftaki müitni qorçalav qanunlarını qabul etti. 1973 senesi cermay buhranı ve tabiiy resurslarınıñ eksikligi Japonnı energiyadan maqul qullanmağa mecbur etti. Japon Ekologik Semerelik İndeksinde 20-nci yerde tura. Japon dünyada karbon dioksid gazı çıqaruv boyunca 5-nci yerni ala. == Edebiyat == '''Qullanılğan edebiyat''' * История Японии / Под ред. А. Е. Жукова. — М.: Институт востоковедения РАН, 1998. — Т. 2. 1868—1998. — 703 с. — ISBN 5-89282-073-4. * История Японии / Под ред. Д. В. Стрельцова. — М. : Аспект-Пресс, 2015. — 560 с. — ISBN 978-5-7567-0794-6. == Tüpbilgiler == <references /> {{Yaponiya}} {{Asiya}} [[Kategoriya:Yaponiya| ]] 40wyiuel0wzq1s5ya9x31gc5urvfq0r 244002 244001 2026-06-01T13:27:05Z ~2026-32570-98 75873 /* */ 244002 wikitext text/x-wiki {{Memleket |Qırımtatar adı = Japon |Resmiy Qırımtatar adı = |Original adı = 日本 |Resmiy Original adı = 日本国 |Bayraq = Flag of Japan.svg |Tuğra = Imperial Seal of Japan.svg |Harita = Japan (orthographic projection).svg |Gimn = Kimigayo |Gimn tercimesi = |Til = [[Japon tili]] |Paytaht = [[Tokyo]] |Eñ balaban şeerler = [[Tokyo]], [[Yokohama]], [[Osaka]] |Devlet qurumı = esasqqanunlı monarhiya |Devlet başı vazifesiniñ adı = İmperator |Ükümet başı vazifesiniñ adı = Baş nazir |Mustaqillik tarihı = |Kimden mustaqillik = |Meydanlıq = 377 944 |Meydanlıq sırası = 62-nci |Suv = 0,8 |Eali = 126 672 000 |Eali sırası = 10-ünci |Eali senesi = 2017 |Eali sıqlığı = 336 |ĞSMK = 5869 milliard |ĞSMK sırası = 3-ünci |ĞSMK senesi = 2011 |Can başına ĞSMK = 45 920 |Para birlemi = Yen |Saat quşağı = +9 |Domen = .jp |Telefon kodu = 81 }} '''Japon'''<ref>[[Farsça]]dan «ژاپن» [-{Japon}-] sözinden kele</ref> ya da '''Yaponiya'''<ref>[[Rusça]]dan -{«Япония»}- [-{Yaponiya}-] sözinden kele</ref> ({{lang-ja|日本}} - ''Nihoñ'', ''Nippoñ'') - şarqiy [[Asiya]]da Japon adalarında bulunğan bir memleket. Japon, [[Tınç okean|Tınç okeanda]], [[Asiya|Asiyanıñ]] qıtasınıñ şimaliy-şarqiy yalısında yerleşken. Ğarpta o [[Japon deñizi|Japon deñizinen]] sıñırlana ve [[Ohotsk deñizi|Ohotsk deñizinden]] [[Şarqiy Çin deñizi|Şarqiy Çin deñizine]] qadar uzana. Japon taqımadası 4 esas ve 14, 121 kiçik adadan ibarettir. Japon 47 memuriy [[Prefektura|prefekturağa]] ve 8 ananeviy regionğa bölüne, onıñ yeriniñ tahminen 75% dağlı ve sıq ormanlıdır, bu sebepten memleketniñ köy hocalığı ve şeerleşken ealisi şarqiy yalı boyu tüzlüklerinde toplanğan. 2025 senesi ealisi 123 milliondan ziyade olğan. [[Tokyo]] — memleketniñ paytahtı ve eñ büyük şeeridir Japon — Milliy Kongress olaraq belli olğan eki meclisli qanun çıqarıcı organ ile has olğan esas qanunuy bir monarhiyadır. Japon, G7-niñ yekâne Asiya azası ve ulu devlet olaraq tanıla, o dünyanıñ eñ küçlü ordularından birisini saqlap qalmaqta, amma cenk ilân etmek aqqından konstitutsiya boyunca vazgeçti. Nominal İĞSM (İçki Ğayrı Safı Mahsulat) ceetinden dünyanıñ eñ büyük iqtisadiyatlarından biri olğan inkişaflı memlekettir, ilim ve tehnologiyağa müim isse qoşmaqtan ğayrı, avtomobil, elektronika ve robototehnika saalarında dünya lideridir. Dünyada eñ yüksek ömür uzunlığına saip olğanına baqmadan, onıñ ealisi eksile. Japonnıñ medeniyeti bütün dünyağa yahşı belli, o hususan animatsiya, sanat, kömiksler, yemekler, moda, filmler, muzıka, telekörüv ve videooyunlarda körüne. == Etimologiya == Japonnıñ japonca adı [[Kandzi|kandzinen]] 日本 yazıla ve Nihon ya da Nippon telâffuz etile. 8 asırnıñ başlanuvından bu yazılış qabul etilmeden evel, memleket [[Çin|Çinde]] Va (倭, Japonda 757 s. yaqınlarında 和 deñiştirildi) olaraq ve Japonda Yamato [[Endonim|endoniminen]] belli edi. İerogliflerni oqumaq içün [[oñyomi]] usulında qullanılğan Nippon adı resmiy saada sıqça saylana. Nihon ise adetince kündelik qonuşmada qullanıla ve [[Edo devri|Edo devrinde]] japon [[Fonologiya|fonologiyasındaki]] deñişmelerni köstere. 日本 ieroglifleri «kuneşniñ menbası» manasını añlata, bu ise ğarpta belli olğan «Doğğan Küneşniñ Ülkesi» adınıñ menbasıdır. == Tarih == {{multiple image | total_width = 320 | image1 = Meiji tenno1.jpg | alt1 = | caption1 = {{nihongo|[[İmperator Meydzi]]|明治天皇|Meiji-tennō}}; 1852–1912 | image2 = Japanese Empire (orthographic projection).svg | alt2 = | caption2 = Japon imperiyası ve onıñ tesiri, 1942 }} [[Japon taqımadası|Japon taqımadasındaki]] ilk belli mesken etilgen yerler [[Yuqarı Paleolit|Yuqarı Paleolitke]] aittir, japon paleolitiniñ başlanuvı ise m.e. 36,000 senesine belgiline. IV-VI asırlar arasında onıñ devletleri [[Nara|Narada]], soñra [[Heyan-kö]] şeerinde imperatornıñ idaresinde birleştirildi. 12-nci asırdan başlap, kerçek akimiyet [[sögun]] olaraq belli olğan arbiy asılzadeler ve [[daymo]] degen derebeylerniñ ellerinde edi, olar [[samuray]] degen bir asılzade cenkçiler sınıfı tarafından saqlana ediler. [[Kamakura]] ve [[Aşikaga]] sögunatınıñ ükümdarlığı ve [[Cenkleşken devletlerniñ devri|cenkleşken devletlerniñ devrinden]] soñ Japon 1600 senesi Tokugava sögunatı tarafından birleştirilgen, bu devirde [[Japonıñ dünyadan ayırıluv tışqı|dünyadan ayırıluv tışqı]] siyaset ömürge keçirilgen edi. 1853 senesi [[Amerika Qoşma Ştatları|Amerika]] flotu Japonnı ğarpqa ticaret açmağa zorladı, bu ise sögunatnıñ soñu ve 1868 senesi imperator akimiyetiniñ ğayrıdan teklenüvine yol açtı. [[Meydzi devri]] Japonnıñ suratlı sanayılaştıruvı, modernizatsiyası, militarizmı ve tecavuziy müstemleke siyasetiniñ devri edi. Memleket 1910 senesi [[Koreya|Koreyanı]] basıp aldı, 1937 senesi [[Çin|Çinge istilâ]] etti, 1941 senesi [[Amerika Qoşma Ştatları|AQŞ]] ve [[Avropa|Avropanıñ]] müstemlekesine ücüm etti. Şay etip, o, [[Köçer]] küçü olaraq [[Ekinci Cian cenki|Ekinci cian cenkine]] kirdi. Tınç okean cenkinde yeñilmeden ve AQŞ tarafından Hirosima ve Nagasaki şeerlerindeki atom bombardıman etüvden soñ, Japon 1945 senesi kapitulirledi ve ittifaqdaşlarnıñ işğaline keçti. Soñki onyıllıqlarda o, tez iqtisadiy ösüvni keçirdi ve AQŞ-nıñ NATOğa kirmegen birinci büyük ittifaqdaşlarından biri oldı. 1990-ncı senelerniñ başında Japonda aktivlerniñ fiyatı quvuğı yıqılmadan soñ, memleket «ğayıp olğan onyıllıqlar» olaraq belli olğan uzun iqtisadiy turğunlıq devrini keçirdi. == Coğrafiya == [[File:Japan topo en.jpg|thumb|upright=1.2|Japonnıñ topografik haritası]] Japon, Asiyanıñ Tınç okean yalısı boyunca uzanğan 14 125 adadan ibarettir. Ohotsk deñizinden Şarqiy Çin deñizine qadar 3 000 km şimal-şarqiy cenübiy-ğarpqa qadar uzana. Memleketniñ şimalden cenüpke beş baş adası Hokkaydo, Honsü, Şikoku, Küsü ve Okinavadır. Okinavanı qavrap alğan Rükü Adaları, Küsüniñ cenübindeki bir zıncıdır. Nanpo Adaları Japonnıñ baş adalarından cenübinde ve şarqında yer almaqtadır. Episi birlikte Japon Taqımadaları olaraq bellidir. 2019 yılnıñ malümatına köre Japonnıñ meydanlığı 377,975.24 km² ola. Japon 29.751 km ile dünyanıñ altıncı eñ uzun yalı yolağına saip olmaqtadır. Japop, öz uzaq adaları sebebinden dünyada eñ büyük sekizinci müstesna iqtisadiy zonağa saiptir, şu zonanıñ meydanlığı 4 470 000 km². Japon taqımadasınıñ 67% ormanlardan, 14% ise köy hocalığı topraqlarından ibaret. Esasen büdürli ve dağlıq yerler mesken etme ceetinden sıñırlıdır. Bu sebepten yaşamağa keçken yerler, hususan yalı boyu yerlerinde eali sıqlığı pek yüksektir. Yerli toplanmanı köz ögüne almasaq bile, Japon eñ sıq mesken etilgen 40-ıncı memlekettir. Honşu — eñ yüksek eali sıqlığına saip olğan adadır, 2010 senesi eali sıqlığı 450 kişi/km² edi, Hokkaydo ise, 2016 s. köre 64,5 kişi/km² ile eñ alçaq eali sıqlığına saip ola. 2014 s. köre Japonnıñ bütün meydanlığınįñ tahminen 0.5% ğayrıdan tiklengen topraqlardan (umetateçi yani rekultivatsiya) ibarettir. Biva gölü — qadimiy bir göldir ve memleketniñ eñ büyük tatlı suv gölüdir. Japon, Tınç okenanıñ ateş alqası boyunca yerleşkeni içün zelzalelerge, tsunamilerge ve yanardağnıñ fışqıruvına büyük ölçüde oğrağandır. 2016 s. Dünya Telüke İndeksine köre, o tabiiy felâketler telükesi cedvelinde 17-nci yerge saip ola. Japonda 111 faal yanardağ buluna. Ekseriyetle tsunamilernen bitken yıqıcı zelzeleler er yüzyıllıqta bir qaç kere ola. 1923 s. Tokyodaki zelzelesiniñ neticesinde 140.000-den ziyade insan elâk oldı. Soñki zamanlarda olğan büyük zelzeleler ise 1995 s. Büyük Hansin zelzelesi ve büyük bir tsunami ile bitken 2011 s. Tohoku zelzelesidir. ===İqlim=== [[File:Series-N700a-Mt.Fuji.jpg|thumb|Fudzi dağı ve Şinkansen]] Japonnıñ iqlimi esasen ortadır, amma şimalden cenüpkece ğayet deñişe. Hokkaydo – ülkeniñ eñ şimal regionı, dımlı qıta iqlimine saip, qışları uzun, suvuq, yazları ise pek sıcaq ve salqın. Yağanaqlar küçlü degildir, amma adalarda, adet üzre, qışta teren qar obaları çıqa. Honsüniñ ğarbiy yalısındaki Japon Deñizi yerlerinde, şimal-ğarbiy qış yelleri küçlü qar yağuvını ketire. Yazda regionda bazan Fön yelleri içün artqaç yüksek araretler ola bile. Orta yükseklikte özüne has içki dımlı qıta iqlimine saip, yaz ve qış arasında büyük araret farqları bar. Çugoku ve Şikoku regionlarnıñ dağları Seto içki Deñizini mevsimiy yellerden qoruyaraq yıl devamında orta bir ava teminlemektedir. Tınç okean yalısına dımlı bir subtropik iqlim hastır, qışlar yımşaqtır, ara-sıra qar yağa, yazlar ise cenüp-şarqiy mevsimiy yelniñ sebebinden sıcaq ve dımlı ola. Rükü ve Nanpo adaları, issi qışlar ve sıcaq yazlarnen subtropik bir iqlimge saip ola. Yağanaqları, hususan yağmur mevsimi devamında pek küçlü ola. Okinavada baş yağmur mevsimi mayıs başinda başlana ve yağmur cebesi yavaş-yavaş şimalge ilerile. Yaznıñ soñunda ve küzniñ başında tayfunlar sıq-sıq küçlü yağmur ketire. Etraftaki Müit Nazirliginiñ malümatına köre, küçlü ava yağanaqları ve araretlerniñ yükselmesi köy hocalığı sektorında ve başqa saalarda meseleler doğurmaqtadır. Japonda bügünge qadar eñ yüksek araret 41,8 °C, 2025 senesi avgust 5-te qayd etildi. ===Ayatiyat çeşitligi=== Japon adalarınıñ iqlimini ve coğrafiyasını aks ettirgen 9 orman ekoregionı bar. Olar Rükü ve Bonin adalarındaki subtropik dımlı keñ yapraqlı ormanlardan, baş adalarnıñ orta iqlim regionlarındaki orta keñ yapraqlı ve qarışıq ormanlarğa, şimal adalarınıñ suvuq, qış qısımlarındaki ineyapraqlı ormanlarğa qadar uzana. 2019 senesi Japonda 90.000-den ziyade kiyik ayvan çeşiti buluna, olarnıñ arasında qoñur ayuv, japon makakası, japon yenot köpegi, japon kiçik tarla sıçanı ve japon dev salamandrası bar. Japonda 52 Ramsar sılaq-bataqlı topraq buluna. Beş yer özleriniñ ayrıca tabiiy qıymeti içün YUNESKOnıñ Dünya Miras Cedveline qoşulğan. ===Etraftaki müit=== [[File:Kongobuji Koyasan07n3200.jpg|thumb|YÜNESKOnıñ dünya mirasına kirsetilgen Koya dağındaki Kongobu-dzide küz qaşıq ağaç yapraqları]] Ekinci cian cenkinden soñraki suratlı iqtisadiy ilerilev devrinde ükümet ve sanayı korporatsiyaları ekologik siyasetke az diqqat ete ediler; neticede, 1950-1960-ncı seneleri etraf müitniñ kirlenmesi tarqaldı. Artqan raatsızlıqqa seslenerek, ükümet 1970 senesi etraftaki müitni qorçalav qanunlarını qabul etti. 1973 senesi cermay buhranı ve tabiiy resurslarınıñ eksikligi Japonnı energiyadan maqul qullanmağa mecbur etti. Japon Ekologik Semerelik İndeksinde 20-nci yerde tura. Japon dünyada karbon dioksid gazı çıqaruv boyunca 5-nci yerni ala. == Edebiyat == '''Qullanılğan edebiyat''' * История Японии / Под ред. А. Е. Жукова. — М.: Институт востоковедения РАН, 1998. — Т. 2. 1868—1998. — 703 с. — ISBN 5-89282-073-4. * История Японии / Под ред. Д. В. Стрельцова. — М. : Аспект-Пресс, 2015. — 560 с. — ISBN 978-5-7567-0794-6. == Tüpbilgiler == <references /> {{Yaponiya}} {{Asiya}} [[Kategoriya:Yaponiya| ]] ha08mkceq7tbfj26n1onq2s3uufkatv 0 3300 244003 242731 2026-06-01T17:34:18Z Tatarsk 32395 /* */ 244003 wikitext text/x-wiki [[Türkiyedeki Qırımtatar diasporası|Türkiyedeki Qırımtatarlarnıñ]] yaşağan köyleri: {|class="wikitable" style="font-size:90%;" |- ! colspan=9|Türkiyedeki Qırımtatar köyleri |- ! Köy ve ya mahalleniñ adı ! Bağlı olğan ilçesi (rayonı) ! Bağlı olğan ili (vilâyeti) |- |[[Büyük Burhaniye, Ceyhan|Büyük Burhaniye]] |[[Ceyhan, Adana|Ceyhan]] |[[Adana (il)|Adana]] |- |[[Çakaldere, Ceyhan|Çakaldere]] |[[Ceyhan, Adana|Ceyhan]] |[[Adana (il)|Adana]] |- |[[Kılıçkaya, Ceyhan|Kılıçkaya]] |[[Ceyhan, Adana|Ceyhan]] |[[Adana (il)|Adana]] |- |[[Yellibel, Ceyhan|Yellibel]] |[[Ceyhan, Adana|Ceyhan]] |[[Adana (il)|Adana]] |- |[[Yeni Belkavak, Kızılören|Yeni Belkavak]] |[[Sandıklı, Afyon|Kızılören]] |[[Afyon (il)|Afyon]] |- |[[Orhaniye, Çay|Orhaniye]] |[[Çay, Afyon|Çay]] |[[Afyon (il)|Afyon]] |- |[[Alaca, Hamidiye|Alaca]] |[[Hamidiye, Aksaray|Hamidiye]] |[[Aksaray(il)|Aksaray]] |- |[[Ahmetçayırı, Bala|Ahmetçayırı]] |[[Bala, Ankara|Bala]] |[[Ankara(il)|Ankara]] |- |[[Ballıkpınar, Gölbaşı|Ballıkpınar]] |[[Gölbaşı, Ankara|Gölbaşı]] |[[Ankara(il)|Ankara]] |- |[[Günalan, Gölbaşı|Günalan]] |[[Gölbaşı, Ankara|Gölbaşı]] |[[Ankara(il)|Ankara]] |- |[[Taşpınar, Gölbaşı|Taşpınar]] |[[Gölbaşı, Ankara|Gölbaşı]] |[[Ankara(il)|Ankara]] |- |[[Ahırlıkuyu, Haymana|Ahırlıkuyu]] |[[Haymana, Ankara|Haymana]] |[[Ankara(il)|Ankara]] |- |[[Eskipolatlı, Polatlı|Eskipolatlı]] |[[Polatlı, Ankara|Polatlı]] |[[Ankara(il)|Ankara]] |- |[[Karakaya, Polatlı|Karakaya]] |[[Polatlı, Ankara|Polatlı]] |[[Ankara(il)|Ankara]] |- |[[Karakuyu, Polatlı|Karakuyu]] |[[Polatlı, Ankara|Polatlı]] |[[Ankara(il)|Ankara]] |- |[[Karapınar, Polatlı|Karapınar]] |[[Polatlı, Ankara|Polatlı]] |[[Ankara(il)|Ankara]] |- |[[Karayavşan, Polatlı|Karayavşan]] |[[Polatlı, Ankara|Polatlı]] |[[Ankara(il)|Ankara]] |- |[[Sakarya, Polatlı|Sakarya]] |[[Polatlı, Ankara|Polatlı]] |[[Ankara(il)|Ankara]] |- |[[Taşpınar, Polatlı|Taşpınar]] |[[Polatlı, Ankara|Polatlı]] |[[Ankara(il)|Ankara]] |- |[[Tatlıkuyu, Polatlı|Tatlıkuyu]] |[[Polatlı, Ankara|Polatlı]] |[[Ankara(il)|Ankara]] |- |[[Toydemir, Polatlı|Toydemir]] |[[Polatlı, Ankara|Polatlı]] |[[Ankara(il)|Ankara]] |- |[[Yenidoğan, Polatlı|Yenidoğan]] |[[Polatlı, Ankara|Polatlı]] |[[Ankara(il)|Ankara]] |- |[[Akın, Şereflikoçhisar|Akın]] |[[Şereflikoçhisar, Ankara|Şereflikoçhisar]] |[[Ankara(il)|Ankara]] |- |[[Şeker, Şereflikoçhisar|Şeker]] |[[Şereflikoçhisar, Ankara|Şereflikoçhisar]] |[[Ankara(il)|Ankara]] |- |[[Doğankaya, Şereflikoçhisar|Doğankaya]] |[[Şereflikoçhisar, Ankara|Şereflikoçhisar]] |[[Ankara(il)|Ankara]] |- |[[Hamidiye, Düzce| Hamidiye]] |[[Düzce(il)|Merkez]] |[[Düzce(il)|Düzce]] |- |[[Nusrettin, Düzce| Nusrettin]] |[[Düzce(il)|Merkez]] |[[Düzce(il)|Düzce]] |- |[[Şerefiye, Düzce| Şerefiye]] |[[Düzce(il)|Merkez]] |[[Düzce(il)|Düzce]] |- |[[Çay, Düzce| Çay]] |[[Düzce(il)|Merkez]] |[[Düzce(il)|Düzce]] |- |[[Çilimli, Düzce| Çilimli Merkez]] |[[Çilimli, Düzce| Çilimli]] |[[Düzce(il)|Düzce]] |- |[[Akçakoca, Düzce| Akçakoca Merkez]] ve [[Akçakoca köyleri|Akçakoca Köyleri]], [[Akçakoca Mahalleleri]] |[[Akçakoca, Düzce| Akçakoca]] |[[Düzce(il)|Düzce]] |- |} === Aksaray ili === * Hamidiye * Ağaçören: Kırımıni === Amasya ili === * Suluova: Eraslan === Adana ili === * Ceyhan: Büyükburhaniye, Çakaldere, Altıkara, Büyük Mangıt, Çiftlikler, Kelemeti, Kesik, Kılıçkaya, Küçük Mangıt, Mercimek, Sirkeli, Toktamış, Yellibel, Yılankale === Afyonkarahisar ili === * Çay: Orhaniye * Kızılören: Yenibelkavak === Ankara ili === * Balâ: Ahmetçayırı, Tatarhöyük * Elmadağ: Edige, Yenipınar * Gölbaşı: Ballıkpınar, Günalan, Taşpınar Ahiboz, Gökçehöyük * Haymana: Ahırlıkuyu, Çayraz, Çıngırlı * Polatlı: Eskipolatlı, Karakaya, Karakuyu, Karapınar, Karayavşan, Sakarya, Taşpınar, Tatlıkuyu, Toydemir, Yenidoğan, Üçpınar * Şereflikoçhisar: Akin, Şekerköy, Doğankaya, Karakaya, Abdülgediği === Antalya ili === * Elmalı: Bozhüyük === Artvin === * Yusufeli: Altıparmak === Balıkesir ili === * Susurluk: Babaköy, Sultançayır Gönen: Balcı, Bostancı, Saraçlar, Tuzakçı * Bandırma: Bereketli, Bezirci, Çarıkköy, Çepni, Çinge, Doğanpınar, Doğruca, Kayacık, Kuşcenneti, Orhaniye * Havran: Büyükdere, Çamdibi * Burhaniye: Çoruk, Kızıklı, Şahinler * Merkez: Halkapınar, Karakaya === Bartın ili === * Kurucaşile: Başköy * Ulus === Bilecik ili === * Pazaryeri: Arapdede === Bursa ili === * Mustafakemalpaşa: Aralık, Dorumtay, Yamanlı * Karacabey: Bakırköy, Güngörmez, Hamidiye, Ovaesemen, Sazlıca * Yenişehir: Beypınarı * İnegöl: Eskiköy === Denizli ili === * Çivril: Beyköy ==== Düzce İli ==== *Merkez: Hamidiye, Şerefiye, Nusrettin, Çay *Çilimli *Akçakoca === Çanakkale ili === * Biga: Bekirli, Eskibalıklı * Gelibolu: Kavakköy * Bayramiç: Yahşıeli === Çorum ili === * Sungurlu: Büyükİncesu * Alaca: Karaçal, Kızıllı, Kalecikkaya * Boğazkale: Küçükgölpınar === Edirne ili === * Uzunköprü: Altınyazı, Balabankoru, Balabanköy * Havsa: Bostanlı, Hasköy, Oğulpaşa, Şerbettar, Taptık * Keşan: BüyükDoğanca * Lalapaşa: Çömlekköy, Sinanköy * İpsala: Hacı, Turpçular * Merkez: Hacıumur, Suakacağı * Süloğlu: Küküler, Büyük Gerdelli === Elazığ ili === * Baskil: Kumlutarla === Erzurum ili === * Tortum: Aksu === Eskişehir ili === * Eskişehir: Boyacıoğlu, Gökdere, Kalkanlı, Karaçay, Karaçobanpınarı, Kireç * Alpu: Çardakbaşı, Çukurhisar, Esence, Fevziye, Gökçeoğlu, Güneli, Güroluk, Yeşildon, Aktepe, Işıkören * Çifteler: Osmaniye, Hayriye, Ilıcabaşı, Yıldızören, Zaferhamit * Mahmudiye: Akyurt, Güllüce, Fahriye, Hamidiye, Mesudiye, Şerefiye, Tokathan (Tokatmecidiye), Yeniköy * Seyitgazi: Aksaklı, Yenikent (Yeniköy,: Cañköy), Çukurağıl, Değişören * Sivrihisar: Karakaya, Ortaklar, Paşakadın, Yaverören (Yaverviran) * Beylikova: Sultaniye, İkipınar === Gaziantep ili === * Nurdağı: Çakmak * Nurdağı: Nogaylar === Giresun ili === * Bulancak: Bahçeli, Burunucu, Elmalı, Talipli, Tepecik * Görele: Beyazıt, İnanca * Merkez: Demirci * Çanakçı: Deregözü, Kaledibi * Tirebolu: Örenkaya === İstanbul ili === * Çatalca: İzzettin * Çatalca: Bahşayiş * Çatalca: Sazlıbosna * Büyükçekmece: Ahmediye * Gaziosmanpaşa: İmrahor * Başakşehir: Şamlar === Kayseri ili === * Develi: İncesu. * Pınarbaşı: Kırımuşağı. * Bünyan: Yünören, Dağardı. === İzmir ili === * Menemen: Kesikköy * Torbalı: Yeniköy === Kahramanmaraş ili === * Merkez: Beşenli === Karaman ili === * Merkez: Demiryurt === Kastamonu ili === * Tosya: BüyükKızılca * Çatalzeytin: Kayadibi * İnebolu: Özlüce === Kırklareli ili === * Mutlu, Babaeski * Lüleburgaz: Ahmetbey, Celaliye, Emirali, Karamusul, Ovacık * Merkez: Asılbeyli, Değirmencik, Üsküpdere === Kırıkkale ili === * Karakeçili: Sulubük * Polatyurdu * Keskin: Yoncalı, Üçkuyu, Polatyurdu === Kırşehir ili === * Mucur: Dalakçı * Merkez: Sıdıklı * Boztepe: Üçkuyu * Kaman: Yeniköy, Darıözü, Gökeşme, Değirmenözü === Kocaeli ili === * Gölcük: İhsaniye * Kandıra: Kubuzcu * Merkez: Sarımeşe, Kullar * İzmit: Servetiyecami === Konya ili === * Çumra: Seçme, Süleymaniye, Fethiye * Kulu: Ağılbaşı, Boğazören , Kırkkuyu, Seydahmetli. * Sarayönü: Sarayönü, Konar Köyü (Kirli Kuyu) * Tuzlukçu: Köklüce Köyü, Tursunlu Köyü, Erdoğdu Köyü * Akören: Ahmediye, Süleymaniye * Merkez: Dokuz, Yağlıbayat === Muğla ili === * Merkez: Yerkesik === Muş ili === * Bulanık: Sarıpınar === Nevşehir ili === * Kozaklı: Abdi, Kalecik * Acıgöl: Kozluca * Hacıbektaş: Köşektaş === Ordu ili === * Ulubey: Akpınar * Ünye: Eskikızılcakese, Saylan, Yeniköy, Yeşilada * Aybastı: Sarıyar * Merkez: Şahincili, Yaraşlı === Rize ili === * Pazar: Hisarlı köyü, Alçılı * Merkez: Anbarlık, Balıkçılar * İkizdere: Demirkapı, Zafer * Güneysu: Ortaköy * Derepazarı: Sarıyer * Çamlıhemşin: YukarıŞimşirli === Sakarya ili === * Söğütlü: Fındıklı * Kocaali: Kadıköy * Merkez: Kalaycı * Geyve: Kamışlı === Samsun ili === * Kavak: Azaklı * Asarcık: Kılavuzlu (çilingir mah.) * Merkez: Tepecik === Sinop ili === * Boyabat: Cemalettin * Dikmen: Kerim * Boyabat: Okçumehmetli === Sivas ili === * Şarkışla: Ahmetli * Kangal: Akpınar === Tekirdağ ili === * Muratlı: Ballıhoca * Hayrabolu: Emiryakup * Çerkezköy: Karaağaç * Malkara: Sarıyer, Kozyörük, Batkın, Ahievren * Çorlu: Türkgücü, Şahbaz, Önerler, Sarılar, Deregündüzlü * Marmaraereğlisi: Yakuplu, Sultanköy * Merkez: YukarıKılıçlı, Karabezirgan, AşağıKılıçlı === Tokat ili === * Turhal: Ataköy * Artova: Yukarı === Trabzon ili === * Arsin: Çiçekli, Çubuklu, Fındıklı * Sürmene: Gültepe * Of: Gürpınar * Akçaabat: Kavaklı, Çınarlık, Çatalzeytin, Acısu * Araklı: Yiğitözü === Yozgat ili === * Sorgun: Tuzlacık * Yerköy: Beserek * Merkez: Kırım * Saraykent: Balkaya === Yalova ili === * Çiftlikköy * Altınova: Subaşı === Zonguldak ili === * Çaycuma: Muharremşah * Merkez: Osmanlı * Ereğli: Ömerli * Devrek: Özpınar * Devrek: Yazıcıoğlu == Bağlantılar == * [http://vatankirim.net/yazi.asp?YaziNo=46 Türkiye'deki Bazı Kırım Tatar Köyleri] {{Arhivlengen|url=https://web.archive.org/web/20110922175305/http://vatankirim.net/yazi.asp?YaziNo=46 |date=2011-09-22 }} {{tr icon}} [[Kategoriya:Türkiyedeki Qırımtatar diasporası]] abv5ieb20u3cpt6619nn19erdmrtu1d 244004 244003 2026-06-01T17:35:20Z Tatarsk 32395 /* Düzce İli */ 244004 wikitext text/x-wiki [[Türkiyedeki Qırımtatar diasporası|Türkiyedeki Qırımtatarlarnıñ]] yaşağan köyleri: {|class="wikitable" style="font-size:90%;" |- ! colspan=9|Türkiyedeki Qırımtatar köyleri |- ! Köy ve ya mahalleniñ adı ! Bağlı olğan ilçesi (rayonı) ! Bağlı olğan ili (vilâyeti) |- |[[Büyük Burhaniye, Ceyhan|Büyük Burhaniye]] |[[Ceyhan, Adana|Ceyhan]] |[[Adana (il)|Adana]] |- |[[Çakaldere, Ceyhan|Çakaldere]] |[[Ceyhan, Adana|Ceyhan]] |[[Adana (il)|Adana]] |- |[[Kılıçkaya, Ceyhan|Kılıçkaya]] |[[Ceyhan, Adana|Ceyhan]] |[[Adana (il)|Adana]] |- |[[Yellibel, Ceyhan|Yellibel]] |[[Ceyhan, Adana|Ceyhan]] |[[Adana (il)|Adana]] |- |[[Yeni Belkavak, Kızılören|Yeni Belkavak]] |[[Sandıklı, Afyon|Kızılören]] |[[Afyon (il)|Afyon]] |- |[[Orhaniye, Çay|Orhaniye]] |[[Çay, Afyon|Çay]] |[[Afyon (il)|Afyon]] |- |[[Alaca, Hamidiye|Alaca]] |[[Hamidiye, Aksaray|Hamidiye]] |[[Aksaray(il)|Aksaray]] |- |[[Ahmetçayırı, Bala|Ahmetçayırı]] |[[Bala, Ankara|Bala]] |[[Ankara(il)|Ankara]] |- |[[Ballıkpınar, Gölbaşı|Ballıkpınar]] |[[Gölbaşı, Ankara|Gölbaşı]] |[[Ankara(il)|Ankara]] |- |[[Günalan, Gölbaşı|Günalan]] |[[Gölbaşı, Ankara|Gölbaşı]] |[[Ankara(il)|Ankara]] |- |[[Taşpınar, Gölbaşı|Taşpınar]] |[[Gölbaşı, Ankara|Gölbaşı]] |[[Ankara(il)|Ankara]] |- |[[Ahırlıkuyu, Haymana|Ahırlıkuyu]] |[[Haymana, Ankara|Haymana]] |[[Ankara(il)|Ankara]] |- |[[Eskipolatlı, Polatlı|Eskipolatlı]] |[[Polatlı, Ankara|Polatlı]] |[[Ankara(il)|Ankara]] |- |[[Karakaya, Polatlı|Karakaya]] |[[Polatlı, Ankara|Polatlı]] |[[Ankara(il)|Ankara]] |- |[[Karakuyu, Polatlı|Karakuyu]] |[[Polatlı, Ankara|Polatlı]] |[[Ankara(il)|Ankara]] |- |[[Karapınar, Polatlı|Karapınar]] |[[Polatlı, Ankara|Polatlı]] |[[Ankara(il)|Ankara]] |- |[[Karayavşan, Polatlı|Karayavşan]] |[[Polatlı, Ankara|Polatlı]] |[[Ankara(il)|Ankara]] |- |[[Sakarya, Polatlı|Sakarya]] |[[Polatlı, Ankara|Polatlı]] |[[Ankara(il)|Ankara]] |- |[[Taşpınar, Polatlı|Taşpınar]] |[[Polatlı, Ankara|Polatlı]] |[[Ankara(il)|Ankara]] |- |[[Tatlıkuyu, Polatlı|Tatlıkuyu]] |[[Polatlı, Ankara|Polatlı]] |[[Ankara(il)|Ankara]] |- |[[Toydemir, Polatlı|Toydemir]] |[[Polatlı, Ankara|Polatlı]] |[[Ankara(il)|Ankara]] |- |[[Yenidoğan, Polatlı|Yenidoğan]] |[[Polatlı, Ankara|Polatlı]] |[[Ankara(il)|Ankara]] |- |[[Akın, Şereflikoçhisar|Akın]] |[[Şereflikoçhisar, Ankara|Şereflikoçhisar]] |[[Ankara(il)|Ankara]] |- |[[Şeker, Şereflikoçhisar|Şeker]] |[[Şereflikoçhisar, Ankara|Şereflikoçhisar]] |[[Ankara(il)|Ankara]] |- |[[Doğankaya, Şereflikoçhisar|Doğankaya]] |[[Şereflikoçhisar, Ankara|Şereflikoçhisar]] |[[Ankara(il)|Ankara]] |- |[[Hamidiye, Düzce| Hamidiye]] |[[Düzce(il)|Merkez]] |[[Düzce(il)|Düzce]] |- |[[Nusrettin, Düzce| Nusrettin]] |[[Düzce(il)|Merkez]] |[[Düzce(il)|Düzce]] |- |[[Şerefiye, Düzce| Şerefiye]] |[[Düzce(il)|Merkez]] |[[Düzce(il)|Düzce]] |- |[[Çay, Düzce| Çay]] |[[Düzce(il)|Merkez]] |[[Düzce(il)|Düzce]] |- |[[Çilimli, Düzce| Çilimli Merkez]] |[[Çilimli, Düzce| Çilimli]] |[[Düzce(il)|Düzce]] |- |[[Akçakoca, Düzce| Akçakoca Merkez]] ve [[Akçakoca köyleri|Akçakoca Köyleri]], [[Akçakoca Mahalleleri]] |[[Akçakoca, Düzce| Akçakoca]] |[[Düzce(il)|Düzce]] |- |} === Aksaray ili === * Hamidiye * Ağaçören: Kırımıni === Amasya ili === * Suluova: Eraslan === Adana ili === * Ceyhan: Büyükburhaniye, Çakaldere, Altıkara, Büyük Mangıt, Çiftlikler, Kelemeti, Kesik, Kılıçkaya, Küçük Mangıt, Mercimek, Sirkeli, Toktamış, Yellibel, Yılankale === Afyonkarahisar ili === * Çay: Orhaniye * Kızılören: Yenibelkavak === Ankara ili === * Balâ: Ahmetçayırı, Tatarhöyük * Elmadağ: Edige, Yenipınar * Gölbaşı: Ballıkpınar, Günalan, Taşpınar Ahiboz, Gökçehöyük * Haymana: Ahırlıkuyu, Çayraz, Çıngırlı * Polatlı: Eskipolatlı, Karakaya, Karakuyu, Karapınar, Karayavşan, Sakarya, Taşpınar, Tatlıkuyu, Toydemir, Yenidoğan, Üçpınar * Şereflikoçhisar: Akin, Şekerköy, Doğankaya, Karakaya, Abdülgediği === Antalya ili === * Elmalı: Bozhüyük === Artvin === * Yusufeli: Altıparmak === Balıkesir ili === * Susurluk: Babaköy, Sultançayır Gönen: Balcı, Bostancı, Saraçlar, Tuzakçı * Bandırma: Bereketli, Bezirci, Çarıkköy, Çepni, Çinge, Doğanpınar, Doğruca, Kayacık, Kuşcenneti, Orhaniye * Havran: Büyükdere, Çamdibi * Burhaniye: Çoruk, Kızıklı, Şahinler * Merkez: Halkapınar, Karakaya === Bartın ili === * Kurucaşile: Başköy * Ulus === Bilecik ili === * Pazaryeri: Arapdede === Bursa ili === * Mustafakemalpaşa: Aralık, Dorumtay, Yamanlı * Karacabey: Bakırköy, Güngörmez, Hamidiye, Ovaesemen, Sazlıca * Yenişehir: Beypınarı * İnegöl: Eskiköy === Denizli ili === * Çivril: Beyköy ==== Düzce İli ==== *Merkez: Hamidiye, Şerefiye, Nusrettin, Çay *Çilimli *Akçakoca: Mahalle ve köylerinde karışık ve azınlık nüfus === Çanakkale ili === * Biga: Bekirli, Eskibalıklı * Gelibolu: Kavakköy * Bayramiç: Yahşıeli === Çorum ili === * Sungurlu: Büyükİncesu * Alaca: Karaçal, Kızıllı, Kalecikkaya * Boğazkale: Küçükgölpınar === Edirne ili === * Uzunköprü: Altınyazı, Balabankoru, Balabanköy * Havsa: Bostanlı, Hasköy, Oğulpaşa, Şerbettar, Taptık * Keşan: BüyükDoğanca * Lalapaşa: Çömlekköy, Sinanköy * İpsala: Hacı, Turpçular * Merkez: Hacıumur, Suakacağı * Süloğlu: Küküler, Büyük Gerdelli === Elazığ ili === * Baskil: Kumlutarla === Erzurum ili === * Tortum: Aksu === Eskişehir ili === * Eskişehir: Boyacıoğlu, Gökdere, Kalkanlı, Karaçay, Karaçobanpınarı, Kireç * Alpu: Çardakbaşı, Çukurhisar, Esence, Fevziye, Gökçeoğlu, Güneli, Güroluk, Yeşildon, Aktepe, Işıkören * Çifteler: Osmaniye, Hayriye, Ilıcabaşı, Yıldızören, Zaferhamit * Mahmudiye: Akyurt, Güllüce, Fahriye, Hamidiye, Mesudiye, Şerefiye, Tokathan (Tokatmecidiye), Yeniköy * Seyitgazi: Aksaklı, Yenikent (Yeniköy,: Cañköy), Çukurağıl, Değişören * Sivrihisar: Karakaya, Ortaklar, Paşakadın, Yaverören (Yaverviran) * Beylikova: Sultaniye, İkipınar === Gaziantep ili === * Nurdağı: Çakmak * Nurdağı: Nogaylar === Giresun ili === * Bulancak: Bahçeli, Burunucu, Elmalı, Talipli, Tepecik * Görele: Beyazıt, İnanca * Merkez: Demirci * Çanakçı: Deregözü, Kaledibi * Tirebolu: Örenkaya === İstanbul ili === * Çatalca: İzzettin * Çatalca: Bahşayiş * Çatalca: Sazlıbosna * Büyükçekmece: Ahmediye * Gaziosmanpaşa: İmrahor * Başakşehir: Şamlar === Kayseri ili === * Develi: İncesu. * Pınarbaşı: Kırımuşağı. * Bünyan: Yünören, Dağardı. === İzmir ili === * Menemen: Kesikköy * Torbalı: Yeniköy === Kahramanmaraş ili === * Merkez: Beşenli === Karaman ili === * Merkez: Demiryurt === Kastamonu ili === * Tosya: BüyükKızılca * Çatalzeytin: Kayadibi * İnebolu: Özlüce === Kırklareli ili === * Mutlu, Babaeski * Lüleburgaz: Ahmetbey, Celaliye, Emirali, Karamusul, Ovacık * Merkez: Asılbeyli, Değirmencik, Üsküpdere === Kırıkkale ili === * Karakeçili: Sulubük * Polatyurdu * Keskin: Yoncalı, Üçkuyu, Polatyurdu === Kırşehir ili === * Mucur: Dalakçı * Merkez: Sıdıklı * Boztepe: Üçkuyu * Kaman: Yeniköy, Darıözü, Gökeşme, Değirmenözü === Kocaeli ili === * Gölcük: İhsaniye * Kandıra: Kubuzcu * Merkez: Sarımeşe, Kullar * İzmit: Servetiyecami === Konya ili === * Çumra: Seçme, Süleymaniye, Fethiye * Kulu: Ağılbaşı, Boğazören , Kırkkuyu, Seydahmetli. * Sarayönü: Sarayönü, Konar Köyü (Kirli Kuyu) * Tuzlukçu: Köklüce Köyü, Tursunlu Köyü, Erdoğdu Köyü * Akören: Ahmediye, Süleymaniye * Merkez: Dokuz, Yağlıbayat === Muğla ili === * Merkez: Yerkesik === Muş ili === * Bulanık: Sarıpınar === Nevşehir ili === * Kozaklı: Abdi, Kalecik * Acıgöl: Kozluca * Hacıbektaş: Köşektaş === Ordu ili === * Ulubey: Akpınar * Ünye: Eskikızılcakese, Saylan, Yeniköy, Yeşilada * Aybastı: Sarıyar * Merkez: Şahincili, Yaraşlı === Rize ili === * Pazar: Hisarlı köyü, Alçılı * Merkez: Anbarlık, Balıkçılar * İkizdere: Demirkapı, Zafer * Güneysu: Ortaköy * Derepazarı: Sarıyer * Çamlıhemşin: YukarıŞimşirli === Sakarya ili === * Söğütlü: Fındıklı * Kocaali: Kadıköy * Merkez: Kalaycı * Geyve: Kamışlı === Samsun ili === * Kavak: Azaklı * Asarcık: Kılavuzlu (çilingir mah.) * Merkez: Tepecik === Sinop ili === * Boyabat: Cemalettin * Dikmen: Kerim * Boyabat: Okçumehmetli === Sivas ili === * Şarkışla: Ahmetli * Kangal: Akpınar === Tekirdağ ili === * Muratlı: Ballıhoca * Hayrabolu: Emiryakup * Çerkezköy: Karaağaç * Malkara: Sarıyer, Kozyörük, Batkın, Ahievren * Çorlu: Türkgücü, Şahbaz, Önerler, Sarılar, Deregündüzlü * Marmaraereğlisi: Yakuplu, Sultanköy * Merkez: YukarıKılıçlı, Karabezirgan, AşağıKılıçlı === Tokat ili === * Turhal: Ataköy * Artova: Yukarı === Trabzon ili === * Arsin: Çiçekli, Çubuklu, Fındıklı * Sürmene: Gültepe * Of: Gürpınar * Akçaabat: Kavaklı, Çınarlık, Çatalzeytin, Acısu * Araklı: Yiğitözü === Yozgat ili === * Sorgun: Tuzlacık * Yerköy: Beserek * Merkez: Kırım * Saraykent: Balkaya === Yalova ili === * Çiftlikköy * Altınova: Subaşı === Zonguldak ili === * Çaycuma: Muharremşah * Merkez: Osmanlı * Ereğli: Ömerli * Devrek: Özpınar * Devrek: Yazıcıoğlu == Bağlantılar == * [http://vatankirim.net/yazi.asp?YaziNo=46 Türkiye'deki Bazı Kırım Tatar Köyleri] {{Arhivlengen|url=https://web.archive.org/web/20110922175305/http://vatankirim.net/yazi.asp?YaziNo=46 |date=2011-09-22 }} {{tr icon}} [[Kategoriya:Türkiyedeki Qırımtatar diasporası]] c53svdwgv6vjoyl97kl0y1z7z140t75 10 27345 244008 243837 2026-06-01T18:27:21Z Devlet Geray 12726 244008 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Rouran500.png|right|thumb|170px|[[Tatar Qağanlığı]], IV-VI asırlar]] [[File:Hazara_girl_in_Hazara_cultural_clothes.jpg|thumb|110px|Hazara milliy urbasında [[hazaralar|hazara]] qızı]] * Afğanistanda iraniy tilinde laf etken [[hazaralar|'''türk halqı''']] yaşay. Olar tarihiy olaraq afğan ükümdarları tarafından quvulğanlar. Asılları boyunca olar çöllü qırımtatarlarğa yaqınlar. * [[Tatarlar|Burunğı tatarlar]], '''[[Tatar Qağanlığı]]''' qurıp, 402 senesi [[türkiy tarih]]ta birinci kere [[Qağan]] unvanını aldılar. * XVII asır '''[[Evliya Çelebi|türk seyaatçısı]]''' [[Qırım Hanlığı|qırımtatar devletiniñ]] keçmişi ve bugüni aqqında acayip işançlı qaydlar qaldırdı. * '''[[Üsein Rıfqı Qırımlı|Qırımtatar alimi]]''' XVII-XVIII asırlarda matematika, astronomiya ve coğrafiyadan çoq eser yazdı. Olar [[Osmanlı imperiyası]]nda biñlernen nushada neşir etildi. * [[Fayl:COA_of_Crimean_Khanate.svg|30px]] Çeşit [[avropa]]lı haritacılar [[Qırım Hanlığı]]nıñ tuğrasında üç dane qara '''[[aqbaba]]''' resmini sızğanlar. * Belli qırımtatar alim ve şairi [[Bekir Çoban-zade]] tap 1919 senesinde '''[[Tatar tügülmen, degenlerge!|«tatar tügülmen» degenlerge]]''' muracaat etken edi. * Belki tarihta birinci qara uçucı, [[Birinci Cian cenki|Birinci Cian cenkiñde]] [[Osmanlı Devleti|Osmanlı]] içün uçan '''[[Ahmet Ali Çelikten]]'''. 1y5pjyohdhwp73wi4f16ebtbe9jxcqo 244009 244008 2026-06-01T18:27:47Z Devlet Geray 12726 244009 wikitext text/x-wiki [[File:Hazara_girl_in_Hazara_cultural_clothes.jpg|thumb|110px|Hazara milliy urbasında [[hazaralar|hazara]] qızı]] [[Fayl:Rouran500.png|right|thumb|170px|[[Tatar Qağanlığı]], IV-VI asırlar]] * Afğanistanda iraniy tilinde laf etken [[hazaralar|'''türk halqı''']] yaşay. Olar tarihiy olaraq afğan ükümdarları tarafından quvulğanlar. Asılları boyunca olar çöllü qırımtatarlarğa yaqınlar. * [[Tatarlar|Burunğı tatarlar]], '''[[Tatar Qağanlığı]]''' qurıp, 402 senesi [[türkiy tarih]]ta birinci kere [[Qağan]] unvanını aldılar. * XVII asır '''[[Evliya Çelebi|türk seyaatçısı]]''' [[Qırım Hanlığı|qırımtatar devletiniñ]] keçmişi ve bugüni aqqında acayip işançlı qaydlar qaldırdı. * '''[[Üsein Rıfqı Qırımlı|Qırımtatar alimi]]''' XVII-XVIII asırlarda matematika, astronomiya ve coğrafiyadan çoq eser yazdı. Olar [[Osmanlı imperiyası]]nda biñlernen nushada neşir etildi. * [[Fayl:COA_of_Crimean_Khanate.svg|30px]] Çeşit [[avropa]]lı haritacılar [[Qırım Hanlığı]]nıñ tuğrasında üç dane qara '''[[aqbaba]]''' resmini sızğanlar. * Belli qırımtatar alim ve şairi [[Bekir Çoban-zade]] tap 1919 senesinde '''[[Tatar tügülmen, degenlerge!|«tatar tügülmen» degenlerge]]''' muracaat etken edi. * Belki tarihta birinci qara uçucı, [[Birinci Cian cenki|Birinci Cian cenkiñde]] [[Osmanlı Devleti|Osmanlı]] içün uçan '''[[Ahmet Ali Çelikten]]'''. 87ofl21idz7tmmdbpiu0hfat90z7eh6 244010 244009 2026-06-01T18:28:26Z Devlet Geray 12726 244010 wikitext text/x-wiki [[File:Hazara_girl_in_Hazara_cultural_clothes.jpg|thumb|110px|Hazara milliy urbasında [[hazaralar|hazara]] qızı]] [[Fayl:Rouran500.png|right|thumb|170px|[[Tatar Qağanlığı]], IV-VI asırlar]] * Afğanistanda iraniy tilinde laf etken bir [[hazaralar|'''türk halqı''']] yaşay. Olar tarihiy olaraq afğan ükümdarları tarafından quvulğanlar. Asılları boyunca olar çöllü qırımtatarlarğa yaqınlar. * [[Tatarlar|Burunğı tatarlar]], '''[[Tatar Qağanlığı]]''' qurıp, 402 senesi [[türkiy tarih]]ta birinci kere [[Qağan]] unvanını aldılar. * XVII asır '''[[Evliya Çelebi|türk seyaatçısı]]''' [[Qırım Hanlığı|qırımtatar devletiniñ]] keçmişi ve bugüni aqqında acayip işançlı qaydlar qaldırdı. * '''[[Üsein Rıfqı Qırımlı|Qırımtatar alimi]]''' XVII-XVIII asırlarda matematika, astronomiya ve coğrafiyadan çoq eser yazdı. Olar [[Osmanlı imperiyası]]nda biñlernen nushada neşir etildi. * [[Fayl:COA_of_Crimean_Khanate.svg|30px]] Çeşit [[avropa]]lı haritacılar [[Qırım Hanlığı]]nıñ tuğrasında üç dane qara '''[[aqbaba]]''' resmini sızğanlar. * Belli qırımtatar alim ve şairi [[Bekir Çoban-zade]] tap 1919 senesinde '''[[Tatar tügülmen, degenlerge!|«tatar tügülmen» degenlerge]]''' muracaat etken edi. * Belki tarihta birinci qara uçucı, [[Birinci Cian cenki|Birinci Cian cenkiñde]] [[Osmanlı Devleti|Osmanlı]] içün uçan '''[[Ahmet Ali Çelikten]]'''. iie4x6mgt7tsdvdmzgdnyrz2jaz9q0w 244011 244010 2026-06-01T18:30:33Z Devlet Geray 12726 244011 wikitext text/x-wiki [[File:Hazara_girl_in_Hazara_cultural_clothes.jpg|thumb|110px|Hazara milliy urbasında [[hazaralar|hazara]] qızı]] [[Fayl:Rouran500.png|right|thumb|170px|[[Tatar Qağanlığı]], IV-VI asırlar]] * [[Afğanistan]]da iraniy tilinde laf etken bir [[hazaralar|'''türk halqı''']] yaşay. Olar tarihiy olaraq afğan ükümdarları tarafından quvulğanlar. Asılları boyunca olar çöllü qırımtatarlarğa yaqınlar. * [[Tatarlar|Burunğı tatarlar]], '''[[Tatar Qağanlığı]]''' qurıp, 402 senesi [[türkiy tarih]]ta birinci kere [[Qağan]] unvanını aldılar. * XVII asır '''[[Evliya Çelebi|türk seyaatçısı]]''' [[Qırım Hanlığı|qırımtatar devletiniñ]] keçmişi ve bugüni aqqında acayip işançlı qaydlar qaldırdı. * '''[[Üsein Rıfqı Qırımlı|Qırımtatar alimi]]''' XVII-XVIII asırlarda matematika, astronomiya ve coğrafiyadan çoq eser yazdı. Olar [[Osmanlı imperiyası]]nda biñlernen nushada neşir etildi. * [[Fayl:COA_of_Crimean_Khanate.svg|30px]] Çeşit [[avropa]]lı haritacılar [[Qırım Hanlığı]]nıñ tuğrasında üç dane qara '''[[aqbaba]]''' resmini sızğanlar. * Belli qırımtatar alim ve şairi [[Bekir Çoban-zade]] tap 1919 senesinde '''[[Tatar tügülmen, degenlerge!|«tatar tügülmen» degenlerge]]''' muracaat etken edi. * Belki tarihta birinci qara uçucı, [[Birinci Cian cenki|Birinci Cian cenkiñde]] [[Osmanlı Devleti|Osmanlı]] içün uçan '''[[Ahmet Ali Çelikten]]'''. 69a1j2ms0zu5gg78chcvlq0qjij2nqj 0 60245 244005 2026-06-01T18:06:33Z Devlet Geray 12726 Yañı saife yaratıldı. Mündericesi: '[[File:Hazara_girl_in_Hazara_cultural_clothes.jpg|thumb|Hazara qızı hazara milliy urbasında]] '''Hazaralar''' ({{lang-fa|هزاره‌ها}}) — [[Afğanistan]]da yaşağan [[dari tili]]nde (onıñ içinde [[hazaragi şivesi]]) laf etken bir [[türk]] (asılına köre) halqı, Afğanistannıñ tamır halqı. Olar Afğanistannıñ eñ büyük halqlarından biridir (bazı menbalarğa köre, olarnıñ sayısı 8 million nüfüske yete bile). Olar...' 244005 wikitext text/x-wiki [[File:Hazara_girl_in_Hazara_cultural_clothes.jpg|thumb|Hazara qızı hazara milliy urbasında]] '''Hazaralar''' ({{lang-fa|هزاره‌ها}}) — [[Afğanistan]]da yaşağan [[dari tili]]nde (onıñ içinde [[hazaragi şivesi]]) laf etken bir [[türk]] (asılına köre) halqı, Afğanistannıñ tamır halqı. Olar Afğanistannıñ eñ büyük halqlarından biridir (bazı menbalarğa köre, olarnıñ sayısı 8 million nüfüske yete bile). Olarnıñ etnogenezine birinci nevbette türkiy halqlar, amma [[Moñğollar|monğol]] ve [[İrani halqlar|irani halqlar]] da tesir ettiler. Olar [[Şiiylik|şiitlerdir]]. Tarihqa baqqanda, olar Afğanistanda quvulğanlar. Ükümdar [[Abdurrahman han]] hazarlarğa qarşı soyqırım yaptı. Olar esasen [[Bamian vilâyeti]]nde yaşaylar. Taliban tarafından yoq etken [[Bamian Buddaları]] — olarnıñ medeniy ve tarihiy mirasınıñ bir qısmıdır. == Kitaplar == * {{cite book |last=Monsutti |first=Alessandro |title= War and migration: Social networks and economic strategies of the Hazaras of Afghanistan|year= 2005|publisher= Routledge|location= Routledge, New York|translator=Patrick Camiller |isbn= 978-0-415-97508-7}} * {{cite book |last=Frederiksen |first= Birthe|author2=Nicolaisen, Ida|title= Caravans and trade in Afghanistan: The changing life of the nomadic Hazarbuz|series= Carlsberg Foundation's Nomad Research Project|year=1996 |publisher= Thames and Hudson|location= London|isbn= 978-0-500-01687-9}} * {{cite book |last=Poladi |first=Hassan |title= The Hazāras|year= 1989|publisher= Mughal Publishing Company|location= Stockton, California|isbn= 978-0-929824-00-0}} * {{cite book |last= Kakar|first=M. Hasan |title=The pacification of the Hazaras of Afghanistan |year= 1973|publisher= Afghanistan Council, Asia Society|location= New York|oclc= 1111643}} * {{cite book |last=Harpviken |first=Kristian Berg |author-link=Kristian Berg Harpviken |title=Political Mobilization Among the Hazara of Afghanistan: 1978–1992 |url=http://www.prio.no/sptrans/-1404536104/Harpviken%20KB%20(1996)%20Political%20mobilization%20among%20the%20Hazara.pdf |series=Rapportserien ved Sosiologi, Nr. 9 1996 |publisher=Institutt for Sosiologi, Universitetet i Oslo |location=Oslo |isbn=978-82-570-0127-8 |access-date=27 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927072308/http://www.prio.no/sptrans/-1404536104/Harpviken%20KB%20(1996)%20Political%20mobilization%20among%20the%20Hazara.pdf |archive-date=27 September 2011 |year=1996 }} [[Kategoriya:Afğanistan]] [[Kategoriya:Halqlar]] [[Kategoriya:Türkler]] ntauf1qz5z28fh2j03ke15xszen7hi2 244006 244005 2026-06-01T18:10:40Z Devlet Geray 12726 244006 wikitext text/x-wiki [[File:Hazara_girl_in_Hazara_cultural_clothes.jpg|thumb|Hazara qızı hazara milliy urbasında]] '''Hazaralar''' ({{lang-prs|هزاره‌ها}}) — [[Afğanistan]]da yaşağan [[dari tili]]nde (onıñ içinde [[hazaragi şivesi]]) laf etken bir [[türk]] (asılına köre) halqı, Afğanistannıñ tamır halqı. Olar Afğanistannıñ eñ büyük halqlarından biridir (bazı menbalarğa köre, olarnıñ sayısı 8 million nüfüske yete bile). Olarnıñ etnogenezine birinci nevbette türkiy halqlar, amma [[Moñğollar|monğol]] ve [[İrani halqlar|irani halqlar]] da tesir ettiler. Olar [[Şiiylik|şiitlerdir]]. Tarihqa baqqanda, olar Afğanistanda quvulğanlar. Ükümdar [[Abdurrahman han]] hazarlarğa qarşı soyqırım yaptı. Olar esasen [[Bamian vilâyeti]]nde yaşaylar. Taliban tarafından yoq etken [[Bamian Buddaları]] — olarnıñ medeniy ve tarihiy mirasınıñ bir qısmıdır. == Kitaplar == * {{cite book |last=Monsutti |first=Alessandro |title= War and migration: Social networks and economic strategies of the Hazaras of Afghanistan|year= 2005|publisher= Routledge|location= Routledge, New York|translator=Patrick Camiller |isbn= 978-0-415-97508-7}} * {{cite book |last=Frederiksen |first= Birthe|author2=Nicolaisen, Ida|title= Caravans and trade in Afghanistan: The changing life of the nomadic Hazarbuz|series= Carlsberg Foundation's Nomad Research Project|year=1996 |publisher= Thames and Hudson|location= London|isbn= 978-0-500-01687-9}} * {{cite book |last=Poladi |first=Hassan |title= The Hazāras|year= 1989|publisher= Mughal Publishing Company|location= Stockton, California|isbn= 978-0-929824-00-0}} * {{cite book |last= Kakar|first=M. Hasan |title=The pacification of the Hazaras of Afghanistan |year= 1973|publisher= Afghanistan Council, Asia Society|location= New York|oclc= 1111643}} * {{cite book |last=Harpviken |first=Kristian Berg |author-link=Kristian Berg Harpviken |title=Political Mobilization Among the Hazara of Afghanistan: 1978–1992 |url=http://www.prio.no/sptrans/-1404536104/Harpviken%20KB%20(1996)%20Political%20mobilization%20among%20the%20Hazara.pdf |series=Rapportserien ved Sosiologi, Nr. 9 1996 |publisher=Institutt for Sosiologi, Universitetet i Oslo |location=Oslo |isbn=978-82-570-0127-8 |access-date=27 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927072308/http://www.prio.no/sptrans/-1404536104/Harpviken%20KB%20(1996)%20Political%20mobilization%20among%20the%20Hazara.pdf |archive-date=27 September 2011 |year=1996 }} [[Kategoriya:Afğanistan]] [[Kategoriya:Halqlar]] [[Kategoriya:Türkler]] oqv8s5u90fhc2d38spvtw4936m03xxx 244007 244006 2026-06-01T18:18:11Z Devlet Geray 12726 244007 wikitext text/x-wiki [[File:Hazara_girl_in_Hazara_cultural_clothes.jpg|thumb|Hazara milliy urbasında hazara qızı]] '''Hazaralar''' ({{lang-prs|هزاره‌ها}}) ya da '''azaralar''' — [[Afğanistan]]da yaşağan [[dari tili]]nde (onıñ içinde [[hazaragi şivesi]]) laf etken bir [[türk]] (asılına köre) halqı, Afğanistannıñ tamır halqı. Olar Afğanistannıñ eñ büyük halqlarından biridir (bazı menbalarğa köre, olarnıñ sayısı 8 million nüfüske yete bile). Olarnıñ etnogenezine birinci nevbette türkiy halqlar, amma [[Moñğollar|monğol]] ve [[İrani halqlar|irani halqlar]] da tesir ettiler. Olar [[Şiiylik|şiitlerdir]]. Tarihqa baqqanda, olar Afğanistanda quvulğanlar. Ükümdar [[Abdurrahman han]] hazarlarğa qarşı soyqırım yaptı. Olar esasen [[Bamian vilâyeti]]nde yaşaylar. Taliban tarafından yoq etken [[Bamian Buddaları]] — olarnıñ medeniy ve tarihiy mirasınıñ bir qısmıdır. == Kitaplar == * {{cite book |last=Monsutti |first=Alessandro |title= War and migration: Social networks and economic strategies of the Hazaras of Afghanistan|year= 2005|publisher= Routledge|location= Routledge, New York|translator=Patrick Camiller |isbn= 978-0-415-97508-7}} * {{cite book |last=Frederiksen |first= Birthe|author2=Nicolaisen, Ida|title= Caravans and trade in Afghanistan: The changing life of the nomadic Hazarbuz|series= Carlsberg Foundation's Nomad Research Project|year=1996 |publisher= Thames and Hudson|location= London|isbn= 978-0-500-01687-9}} * {{cite book |last=Poladi |first=Hassan |title= The Hazāras|year= 1989|publisher= Mughal Publishing Company|location= Stockton, California|isbn= 978-0-929824-00-0}} * {{cite book |last= Kakar|first=M. Hasan |title=The pacification of the Hazaras of Afghanistan |year= 1973|publisher= Afghanistan Council, Asia Society|location= New York|oclc= 1111643}} * {{cite book |last=Harpviken |first=Kristian Berg |author-link=Kristian Berg Harpviken |title=Political Mobilization Among the Hazara of Afghanistan: 1978–1992 |url=http://www.prio.no/sptrans/-1404536104/Harpviken%20KB%20(1996)%20Political%20mobilization%20among%20the%20Hazara.pdf |series=Rapportserien ved Sosiologi, Nr. 9 1996 |publisher=Institutt for Sosiologi, Universitetet i Oslo |location=Oslo |isbn=978-82-570-0127-8 |access-date=27 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927072308/http://www.prio.no/sptrans/-1404536104/Harpviken%20KB%20(1996)%20Political%20mobilization%20among%20the%20Hazara.pdf |archive-date=27 September 2011 |year=1996 }} [[Kategoriya:Afğanistan]] [[Kategoriya:Halqlar]] [[Kategoriya:Türkler]] cinhdwo98ykupmmg89u653lxsahkils 1 60246 244012 2026-06-01T18:45:24Z Devlet Geray 12726 /* Sual */ yañı bölük 244012 wikitext text/x-wiki == Sual == Men bellesem qirimtatar tilinde ه ve ح arifleri eger soz basinda tura oqulmay ve yazilmay? ya da yazila [[Qullanıcı:Devlet Geray|Devlet Geray]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Devlet Geray|muzakere]]) 18:45, 2026 s. iyünniñ 1 (UTC) re2nx4yd8qq32ol0jkjswjx2myy20r3 244014 244012 2026-06-01T22:27:30Z Хтосьці 13041 /* Sual */ Cevap 244014 wikitext text/x-wiki == Sual == Men bellesem qirimtatar tilinde ه ve ح arifleri eger soz basinda tura oqulmay ve yazilmay? ya da yazila [[Qullanıcı:Devlet Geray|Devlet Geray]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Devlet Geray|muzakere]]) 18:45, 2026 s. iyünniñ 1 (UTC) :Ekisi doğrudır dep tüşünem. Sözler em yazılğan, em ağızdan tilinden almağa mümkün, bunıñ içün bazı variant bar. :* Azarlar: :** Eger bu söz yazılğan dari tilinden alınsa ve [[Vikipediya:İmlâ]] saifesine köre (ve [[Vikipediya:Meydan#Yañı_2025_senesi_imlâsı_aqqında|2025 imlâsınıñ]] «keçici vaqıt»taki variantqa köre) yazsaq, «-{h}-» yazılmamalı. :** Eger bu söz ağızdan Hazara daricasıdan alınsa, «-{h}-» yazılmamalı (çünki anda [-{h}-] oqulmay). :* Hazarlar: :** Eger bu söz yazılğan dari tilinden alınsa ve [[Vikipediya:Meydan#Yañı_2025_senesi_imlâsı_aqqında|2025 imlâsınıñ]] esas variantqa köre yazsaq, «-{h}-» yazılmalı (lâkin «keçici vaqıtta» bu «-{h}-» mecburiy degil). :** Eger bu söz Kabil daricasıdan (ya da rusçadan, ya da türkçeden) alınsa, «-{h}-» yazılmalı (çünki anda [-{h}-] oqula). :[[Qullanıcı:Хтосьці|-{crh-cyrl: Хтосьці; crh-latn: Chtości}-]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Хтосьці|muzakere]]) 22:27, 2026 s. iyünniñ 1 (UTC) 6zqteqz88q60uwcv6ua6i0rs78gw4m2 244016 244014 2026-06-01T22:39:02Z Хтосьці 13041 hatam tüzettim 244016 wikitext text/x-wiki == Sual == Men bellesem qirimtatar tilinde ه ve ح arifleri eger soz basinda tura oqulmay ve yazilmay? ya da yazila [[Qullanıcı:Devlet Geray|Devlet Geray]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Devlet Geray|muzakere]]) 18:45, 2026 s. iyünniñ 1 (UTC) :Ekisi doğrudır dep tüşünem. Sözler em yazılğan, em ağızdan tilinden almağa mümkün, bunıñ içün bazı variant bar. :* Azarlar: :** Eger bu söz yazılğan dari tilinden alınsa ve [[Vikipediya:İmlâ]] saifesine köre (ve [[Vikipediya:Meydan#Yañı_2025_senesi_imlâsı_aqqında|2025 imlâsınıñ]] «keçici vaqıt»taki variantqa köre) yazsaq, «-{h}-» yazılmamalı. :** Eger bu söz ağızdan Hazara daricasından alınsa, «-{h}-» yazılmamalı (çünki anda [-{h}-] oqulmay). :* Hazarlar: :** Eger bu söz yazılğan dari tilinden alınsa ve [[Vikipediya:Meydan#Yañı_2025_senesi_imlâsı_aqqında|2025 imlâsınıñ]] esas variantqa köre yazsaq, «-{h}-» yazılmalı (lâkin «keçici vaqıtta» bu «-{h}-» mecburiy degil). :** Eger bu söz Kabil daricasından (ya da rusçadan, ya da türkçeden) alınsa, «-{h}-» yazılmalı (çünki anda [-{h}-] oqula). :[[Qullanıcı:Хтосьці|-{crh-cyrl: Хтосьці; crh-latn: Chtości}-]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Хтосьці|muzakere]]) 22:27, 2026 s. iyünniñ 1 (UTC) 117snjww3umolcb69n1122t1ui6i6fn 244017 244016 2026-06-01T22:50:57Z Хтосьці 13041 /* Суаль */ 244017 wikitext text/x-wiki == Sual == Men bellesem qirimtatar tilinde ه ve ح arifleri eger soz basinda tura oqulmay ve yazilmay? ya da yazila [[Qullanıcı:Devlet Geray|Devlet Geray]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Devlet Geray|muzakere]]) 18:45, 2026 s. iyünniñ 1 (UTC) :Ekisi doğrudır dep tüşünem. Sözler em yazılğan, em ağızdan tilden almağa mümkün, bunıñ içün bazı variant bar. :* Azarlar: :** Eger bu söz yazılğan dari tilinden alınsa ve [[Vikipediya:İmlâ]] saifesine köre (ve [[Vikipediya:Meydan#Yañı_2025_senesi_imlâsı_aqqında|2025 imlâsınıñ]] «keçici vaqıt»taki variantqa köre) yazsaq, «-{h}-» yazılmamalı. :** Eger bu söz ağızdan Hazara daricasından alınsa, «-{h}-» yazılmamalı (çünki anda [-{h}-] oqulmay). :* Hazarlar: :** Eger bu söz yazılğan dari tilinden alınsa ve [[Vikipediya:Meydan#Yañı_2025_senesi_imlâsı_aqqında|2025 imlâsınıñ]] esas variantqa köre yazsaq, «-{h}-» yazılmalı (lâkin «keçici vaqıtta» bu «-{h}-» mecburiy degil). :** Eger bu söz Kabil daricasından (ya da rusçadan, ya da türkçeden) alınsa, «-{h}-» yazılmalı (çünki anda [-{h}-] oqula). :[[Qullanıcı:Хтосьці|-{crh-cyrl: Хтосьці; crh-latn: Chtości}-]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Хтосьці|muzakere]]) 22:27, 2026 s. iyünniñ 1 (UTC) c90be53dwvo9j6sx0xg6ryuixh9lc9g 244018 244017 2026-06-02T07:10:32Z Хтосьці 13041 /* Sual */ hatalarımnı tüzettim 244018 wikitext text/x-wiki == Sual == Men bellesem qirimtatar tilinde ه ve ح arifleri eger soz basinda tura oqulmay ve yazilmay? ya da yazila [[Qullanıcı:Devlet Geray|Devlet Geray]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Devlet Geray|muzakere]]) 18:45, 2026 s. iyünniñ 1 (UTC) :Ekisi de doğrudır dep tüşünem. Sözler em yazılğan, em ağızdan bir tilden almağa mümkün, bunıñ içün bazı variant bar. :* Azarlar: :** Eger bu söz yazılğan dari tilinden alınsa ve [[Vikipediya:İmlâ]] saifesine köre (ve [[Vikipediya:Meydan#Yañı_2025_senesi_imlâsı_aqqında|2025 imlâsınıñ]] «keçici vaqıt»taki variantına köre) yazsaq, «-{h}-» yazılmamalı. :** Eger bu söz ağızdan Hazara daricasından alınsa, «-{h}-» yazılmamalı (çünki anda [-{h}-] oqulmay). :* Hazarlar: :** Eger bu söz yazılğan dari tilinden alınsa ve [[Vikipediya:Meydan#Yañı_2025_senesi_imlâsı_aqqında|2025 imlâsınıñ]] esas variantına köre yazsaq, «-{h}-» yazılmalı (lâkin «keçici vaqıt»ta bu «-{h}-» mecburiy degil). :** Eger bu söz Kabil daricasından (ya da rusçadan, ya da türkçeden) alınsa, «-{h}-» yazılmalı (çünki anda [-{h}-] oqula). :[[Qullanıcı:Хтосьці|-{crh-cyrl: Хтосьці; crh-latn: Chtości}-]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Хтосьці|muzakere]]) 22:27, 2026 s. iyünniñ 1 (UTC) jx6u0xszj9sm8rg4ted2ydkei7og6r9 0 60247 244013 2026-06-01T19:47:27Z Sultantepenn 70211 Malta tili haqqinda saife yarattim 244013 wikitext text/x-wiki '''Malta tili''', [[Malta]] adasında qullanğan bir til. [[Sicilya Arap tili|Sicilya Arap tilindeñ]] kelmiş bir til. Arap tilindeñ farqlı olaraq [[İtalyan tili]] ve [[Sicilyan tili]] tesirlendi. <ref>https://www.languagecomparison.com/en/how-many-people-speak-maltese/model-129-7</ref><ref>https://www.polilingua.com/blog/post/journey-in-maltese-language-origin-and-unique-features.htm</ref> {{Til|ad=Malta tili|memleketler=[[Malta]]|kişi sayısı=520,000|renk=Afro-Asiya|öz adı=Malti|resmiy til=[[Malta]] [[Avropa Birligi]]|sıra=90|kategoriya=[[Afro-Asiya tilleri]] :[[Samiy tiller]] ::[[Ğarp samiy tilleri]] :::[[Merkez samiy tilleri]] ::::[[Arabistan tilleri]] :::::[[Mağrebi tilleri]] ::::::[[Eski Mağrebi tili]] :::::::[[Sicilya Arap tili]] ::::::::[[Malta Tili]]|elifbe=[[latin elifbesi]]|ISO1=mt|ISO2=mlt|ISO3=mlt|vikikod=mt|vikiad=Maltaca}} o2c1959v0ilp2iiw9j570u7bn5plyq7 244015 244013 2026-06-01T22:37:26Z Хтосьці 13041 Sicilya → [[Siciliya]] ([[Vikipediya:İmlâ/Türkiyede yaşağanlar içün#Ğarbiy tillerinden alınma sözlerde -İYA birikmesi]] baqınız; misal https://ktat.krymr.com/s?k=Siciliya*&ordering=newest&r=any&tab=all saytında bar), tilindeñ → tilinden 244015 wikitext text/x-wiki '''Malta tili''', [[Malta]] adasında qullanğan bir til. [[Siciliya Arap tili]]nden kelmiş bir til. Arap tilindeñ farqlı olaraq [[İtalyan tili]] ve [[Sicilyan tili]] tesirlendi. <ref>https://www.languagecomparison.com/en/how-many-people-speak-maltese/model-129-7</ref><ref>https://www.polilingua.com/blog/post/journey-in-maltese-language-origin-and-unique-features.htm</ref> {{Til|ad=Malta tili|memleketler=[[Malta]]|kişi sayısı=520,000|renk=Afro-Asiya|öz adı=Malti|resmiy til=[[Malta]] [[Avropa Birligi]]|sıra=90|kategoriya=[[Afro-Asiya tilleri]] :[[Samiy tiller]] ::[[Ğarp samiy tilleri]] :::[[Merkez samiy tilleri]] ::::[[Arabistan tilleri]] :::::[[Mağrebi tilleri]] ::::::[[Eski Mağrebi tili]] :::::::[[Siciliya Arap tili]] ::::::::[[Malta Tili]]|elifbe=[[latin elifbesi]]|ISO1=mt|ISO2=mlt|ISO3=mlt|vikikod=mt|vikiad=Maltaca}} k27mjcqjgq907helbric9bocd7thvd2 10 60248 244019 2026-06-02T08:49:24Z Хтосьці 13041 [[commons:Template:Potd/2026-07#11]] infliz tarifini tercime etip baqtım: «Scarlet flycatcher (Pyrocephalus rubinus) in Mato Grosso, Brazil» → «Brazilniñ Matu Grosu ştatında ateş qırmızısı çibin aşacı (Pyrocephalus rubinus)». Scarlet flycatcher: [[ru:Огненный мухоед]]-den kalka yaptım. 244019 wikitext text/x-wiki [[Brazil]]niñ [[Matu Grosu]] ştatında ateş qırmızısı çibin aşacı (-{''Pyrocephalus rubinus''}-). 9zyhjae97u8fpjttk73cvxeljgy5qac 10 60249 244020 2026-06-02T08:49:58Z Хтосьці 13041 [[commons:Template:Potd/2026-07#11]] ingliz saifesinden kopiya yaptım 244020 wikitext text/x-wiki 095 Scarlet Flycatcher in Encontro das Águas State Park Photo by Giles Laurent.jpg 2mphgcgw8t9i1fuowckwai4fwtdqxsu 10 60250 244021 2026-06-02T09:10:47Z Хтосьці 13041 [[commons:Template:Potd/2026-07#13]] ingliz metnini tercime etip baqtım. Arhbalou: https://www.openstreetmap.org/node/11188783993 ; añlamama köre, Arhbalou = Aghbalou = ⴰⵖⴱⴰⵍⵓ, meselâ ayrı adlı Arhbalou = ⴰⵖⴱⴰⵍⵓ: https://www.openstreetmap.org/node/2100606566#map=19/30.797037/-6.461350 244021 wikitext text/x-wiki [[Mağrip]]niñ El-Havuz eyaletinde Ğarbiy Yüksek Atlas dağlarınıñ ösümliksiz şimaliy tarafı etegindeki Ağbalu köyü. qfhefbwb0pagrmogvb3m8h9gegv8own 10 60251 244022 2026-06-02T09:11:06Z Хтосьці 13041 [[commons:Template:Potd/2026-07#13]] ingliz saifesinden kopiyaladım 244022 wikitext text/x-wiki Arhbalou High Atlas Al Haouz Morocco Oct25 A7CR 08381.jpg 1m6yg5tnqtt9nwuwxxc6j7xfk6b3ty3