Vikipediya crhwiki https://crh.wikipedia.org/wiki/Ba%C5%9F_Saife MediaWiki 1.47.0-wmf.11 first-letter Media Mahsus Muzakere Qullanıcı Qullanıcı muzakeresi Vikipediya Vikipediya muzakeresi Fayl Fayl muzakeresi MediaViki MediaViki muzakeresi Şablon Şablon muzakeresi Yardım Yardım muzakeresi Kategoriya Kategoriya muzakeresi R R talk TimedText TimedText talk Modul Modul muzakeresi Event Event talk 0 55359 244562 226623 2026-07-17T02:41:24Z InternetArchiveBot 15570 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 244562 wikitext text/x-wiki {{universal infocard}} '''Qara topraq''' — [[gumus]]qa zengin, qara renkli [[topraq]], o, [[subboreal iqlimi|subboreal]] ve [[orta qıta iqlimi|orta qıta iqlimlerinde]] [[çamur]]larda peyda ola, [[çoqyıllıq ot]] ösümlikleri altında devamlı olaraq yuvulğan ya da yuvulmağan suv rejimi bar<ref>https://bigenc.ru/c/chernoziomy-88e016 {{Arhivlengen|url=https://web.archive.org/web/20241110081007/https://bigenc.ru/c/chernoziomy-88e016 |date=2024-11-10 }}</ref>. [[Qırım]] ve hususan [[Ukraina]] qara topraqlarınen bellidir. == İhtar == <references/> [[Kategoriya:Topraq çeşitleri]] 401vqi5gyj9idxjepdxsbwru6hx9ffq 0 55562 244561 231127 2026-07-16T22:59:39Z InternetArchiveBot 15570 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 244561 wikitext text/x-wiki {{Kişi|name=Asan Acıumer|resim=Asan Adjiumerov.jpg|doğğan yeri=Büyük Lambat köyü, Qırım|ölgen yeri=Novoolekseyevka kasabası, Herson Vilâyeti, Ukrayna|zenaatı=Oca|Ömür arqadaşı=Dorra Arnautova|image description=Асан Аджиумеров, М.И.Калинин адына Къырым махсус осюмликлер институтынынъ биринджи директоры (1931-1933). 1936 сенеси мезунлар ве оджаларнынъ группа фотосуретининъ парчасы}} '''Asan Celâl oğlu Acıümer''' — [[qırımtatarlar|qırımtatar]] muallimi. [[M.İ. Kalinin adına Qırım hususiy ösümlikler institutı]]nıñ birinci müdiri (1931-1933). == Ayatı == Qırımnıñ (o vaqıt [[Tavriya guberniyası]]) [[Büyük Lambat]] köyünde doğdı. Köy mektebinde temel tasil alğan soñ, Büyük Lambat köy [[revkom]]ınıñ reisi olaraq tayinlendi. Bundan soñ [[Moskva]]ğa yollanıp [[İ.V. Stalin adına Şarq kommunist işçi universiteti]]nde oqudı<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=https://museum.cfuv.ru/аджиумеров-асан-джелялович/|title=Аджиумеров (Аджи-Умеров) Асан Джелялович|website=Музей истории КФУ им. В. И. Вернадского}}</ref>. Qırımğa qaytqan soñ M.İ. Kalinin adına Qırım hususiy ösümlikler institutınıñ (Qırım Agrotehnologik Universitetiniñ) tesisçilerinden biri oldı. 1931-1933 senelerinde<ref>{{Cite web|url=http://museum.cfuv.ru/history/rectors/gallery-of-rectors-inst/|title=Галерея ректоров института – Музей истории Крымского федерального университета имени В. И. Вернадского|website=Галерея ректоров института – Музей истории Крымского федерального университета имени В. И. Вернадского|language=ru}}</ref> o, bu müessiseniñ müdiri edi. Ziraat İnstitutında çalışmaqtan ğayrı, o, [[M.V. Frunze adna Qırım pedagogika institutı]]nda ve Aqmescit fırqa mektebinde, tarih ve coğrafiya derslerini bergen edi. Keçken senelerde Yalta rayon icra komitetiniñ reisi edi, 1937-1939 seneleri bu vazifede bulunıp, Qırımnıñ inkişafına öz isse qoşqan edi. O, Balıqlava mektebiniñ müdiri ve Büyük Lambat tütün [[kolhoz]]ınıñ reisi olıp çalıştı<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=https://museum.cfuv.ru/аджиумеров-асан-джелялович/|title=Аджиумеров (Аджи-Умеров) Асан Джелялович|website=Музей истории КФУ им. В. И. Вернадского}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://museum.cfuv.ru/аджиумеров-асан-джелялович/ Аджиумеров (Аджи-Умеров) Асан Джелялович] {{Arhivlengen|url=https://web.archive.org/web/20240319233941/https://museum.cfuv.ru/%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2-%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD-%D0%B4%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D1%8F%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87/ |date=2024-03-19 }}. ''Музей истории КФУ им. В. И. Вернадского''.</cite></ref>. [[Ekinci cian cenki]] vaqtında Asan Acıümerov [[Çonğar boğazı]]nıñ mudafaası vaqtında batalyon yolbaşçısı edi. [[Qırımnıñ natsist işğali|Qırım işğalinden]] soñ almanlara qarşı küreşmege devam etti, onıñ vazifelerinden biri dağlarda gizlengen partizanlar içün malümat toplamaq edi. Onıñ elde etken malümatnı Aqmescitte evinde paylaşa edi<ref name="автоссылка1"/>. İşğal vaqtında almanlar birinci evliliginde doğğan Kim adlı oğlunı alıp, Almaniyadaki bir lagerge yollağanlar. Bir vaqıt keçken soñ onıñ ekinci apayı Dorra Arnautova hırsızlandı, onı almanlar [[Belçika]]ğa alıp yolladılar<ref name="автоссылка1"/>. 1944 senesi mayısnıñ 18-inde Asan Acıümerov, bütün qırımtatar halqınen beraber, itibar ve isselerine baqmadan, qızı Leylâ ile beraber sovet akimiyeti tarafından Qırımdan Özbekistanğa sürgün etildi<ref name="автоссылка1"/>. 1972 senesi Asan Acıümerov Aqmescitte Qırım Ziraat İnstitutınıñ 40 yıllıq yubileyinde iştirak etti<ref>{{Cite web|url=http://milli-firka.org/%D0%BA-100-%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%8E-%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B0-%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B0/|title=К 100-летию винодела Умера|website=Голос Крыма}}</ref>. Sürgünlikten qaytqan soñ Asan Acıümer ve ailesi sovet akimiyeti tarafından Qırımğa kirmege yasaqlandı, şunıñ içün olar biq çoq qırımtatar kibi Qırımğa yaqın olğan [[Novooleksiyivka]] qasabasında yerleştiler. Olar küçük bir ev satın alıp yañıdan ayatını başladılar. Özbekistanğa sürgün etilgen qızı Leylâ (Nelâ) ise, [[Nizami adına Taşkent devlet pedagogika universiteti]]ni küçük sınıflar ocası fakultetini bitirip, Ukrainağa qaytqan soñ Novooleksiyivka mektebinde oca olıp çalışmağa başladı. Onıñ torunı [[İslâm Tohlu]], İslâmiyet mütehassısı ve cemaat erbabı, İstanbulda ilâhiyat fakultetinde tasil aldı ve [[Qırımtatar Medeniy Merkezi (Lviv Şübesi)|Lvivdeki Qırımtatar medeniyet merkeziniñ]] müdiri idi<ref>Райська, Єва (2024). ''Журнал "Локальна Історія", № 3 (65), 2024, Киримли у Львові'' (Українська) . ГО "Українська Галицька Асамблея". с. 78—81.</ref>. == Notlar == {{Reflist}} == Edebiyat == * {{Книга|том=III|заглавие=Свод памятников истории, архитектуры и культуры крымских татар|ссылка=https://crimeanreview.ru/wp-content/uploads/2020/03/svod-pamyatnikov-krmtat-3tom.pdf|год=2018|город=Симферополь — Белгород|страницы=234|ссылка часть=https://web.archive.org/web/20220331172024/https://crimeanreview.ru/wp-content/uploads/2020/03/svod-pamyatnikov-krmtat-3tom.pdf}} * A. A. Aciumerovnıñ Qırım mahsus medeniyet institutınıñ hadimleri Hazirlav // Bolşevik Yolu. — 1932.&nbsp; — № 24(28).&nbsp;&nbsp;- S. - S. &nbsp;32-33. {{DEFAULTSORT:Acıümer, Asan}} [[Kategoriya:Qırımtatar ocaları]] 70g46gy82nywxr6gslrt7n1oulewjil 0 56243 244563 230434 2026-07-17T05:41:45Z InternetArchiveBot 15570 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 244563 wikitext text/x-wiki {{kişi}} '''İrina Andreyevna Mahalova''' ({{lang-ru|Ирина Андреевна Махалова}}) — yaş [[Rusiye]] tarihçısı, [[Ekinci Cian cenki]]nde işbirlik yani [[kollaboratsionizm]] mevzusından mütehassıs, [[Aliy İqtisadiyat Mektebi]]niñ mezunı, tarih ocası. Talebelerniñ aytqanlarına köre, eñ yahşı AİM ocalarından biri. 2021 senesi [[Ekinci Cian cenki vaqtında Qırımda işbirlik]] mevzusında namzetlik dissertatsiyasını qorçaladı. Sözde tarihçılar (publitsist [[Oleg Romanko|Romanko]] ve tilci [[Andrey Malgin|Malgin]] yolbaşçılığında) farqlı olaraq, Qırımdaki işbirlikni qırımtatar degil de, regional noqta-i nazarından baqa edi. Böyleliknen, Qırımnıñ [[Yeudiler|yeudiy]] ve [[Qırım çingeneleri|Qırım çingenesi]] ealisini taqip etüv ve yoq etüvde Qırımda tapılğan [[ruslar]] ve [[ukrainler]]niñ rolüni kösterdi. O, qırımtatarlar, Qırımdaki ruslar ve ukrainlernden farqlı olaraq, [[Holokost]]ta iştirak etmegenlerini ve tınç sakinlerge qarşı [[repressiyalar]]da iştirak etmegenlerini qayd etti. O, partizanlarğa qarşı küreşte, partizan mahsulatlarını talamaqta ruslar ve ukrainler de iştirak eteler, degen neticege keldi. == Bağlantılar == * [https://hist.hse.ru/news/author/25917795/ Автор: Махалова Ирина Андреевна – Новости] {{Arhivlengen|url=https://web.archive.org/web/20240730114027/https://hist.hse.ru/news/author/25917795/ |date=2024-07-30 }} * [https://electives.hse.ru/minor_ussr/news/413010367.html Научный сотрудник Международного центра Второй мировой войны и преподаватель Школы исторических наук Ирина Махалова вошла в число лучших преподавателей 2020 года] * [https://okna.hse.ru/news/581265437.html «Принятое на каждом этапе решение было наиболее правильным» // Историк Ирина Махалова о начале академической карьеры и роли научного руководителя] {{DEFAULTSORT:Mahalova, İrina}} [[Kategoriya:Rusiye tarihçıları]] iw8sk8y8v4iljchcje1fb1bzfsb89g9 10 60447 244559 2026-07-16T12:43:07Z Хтосьці 13041 [[commons:Template:Potd/2026-09#17]] ingliz metnini tercime etip baqtım 244559 wikitext text/x-wiki [[İsveçiya]]nıñ Lüseçil belediyesindeki Brastad qasabasında Mürstingen piyade yolu yanında eki qayınnıñ (-{''Betula pendula''}-) bir-birine bağlanğan tamırları. Bu qayınlar raatlıq ve grill içün skemleler olğan bir yerde öseler. Qolaylı yüksekliginden sebep, tamırlar qoşma oturuv yer olaraq sıq-sıq qullanıla, ve qullanğan kişiler olarnı daima oqalaylar ve perdalaylar. Bu yerdeki başqa tamırlar yosun ve likennen qaplağandir. Bundan başqa, meyilde yerleşken şu yerden yağmurlar kir deral çekip keteler. Bundan sebep, şu tamırlar başqa tamırlardan daa açıq, ve ormannıñ parıldağan damarlarını añdıralar. o66ah5fejctwu9mutptil6n9mmf6dbt 10 60448 244560 2026-07-16T12:43:25Z Хтосьці 13041 [[commons:Template:Potd/2026-09#17]] ingliz saifesinden kopiya yaptım 244560 wikitext text/x-wiki Intertwined roots of two birches next to Myrstigen hiking trail in Brastad.jpg gtrzu2fy0ygxzic5dolpx9ukyylpl0m