Vikipediya crhwiki https://crh.wikipedia.org/wiki/Ba%C5%9F_Saife MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter Media Mahsus Muzakere Qullanıcı Qullanıcı muzakeresi Vikipediya Vikipediya muzakeresi Fayl Fayl muzakeresi MediaViki MediaViki muzakeresi Şablon Şablon muzakeresi Yardım Yardım muzakeresi Kategoriya Kategoriya muzakeresi R R talk TimedText TimedText talk Modul Modul muzakeresi Event Event talk 0 24264 245667 244690 2026-09-20T16:34:11Z MisinformatiyalarinStopularUnionisining 88874 corrected 245667 wikitext text/x-wiki {{kişi |original name = Temucin |tolu adı = |resim = [[File:YuanEmperorAlbumGenghisPortrait.jpg|thumb|300px|Cengiz Hanıñ]] |doğum_yeri = [[Onon]] özenniñ yalısı |memleket = [[Cengiz Hannıñ Devleti]]}} '''Cengiz Han''' (öz adı '''Temucin''' — asıl olğan bir adı, ''Cengiz'' ise — [[1155]] ya da [[1162]] s. — [[1227]] s. avgustnıñ 25-i) — ulu bir mongol seraskeri ve devlet erbabı, ve [[moğol]] ([[oyrat]]) qabilelerini birleştirgen ve dünyada [[Cengiz Hannıñ Devleti|eñ büyük kontinental imperiyasını teşkil etti]]. Cengiz Hannıñ babası — [[Qıyat Börü Teginler]]niñ çavuşıdır<ref name="брэ">[[:ru:БРЭ]]: [https://bigenc.ru/world_history/text/4686716 ''Чингизхан''] {{Arhivlengen|url=https://web.archive.org/web/20220620225355/https://bigenc.ru/world_history/text/4686716 |date=2022-06-20 }} ''"Чин­гис-хан – по­чёт­ный титул, вос­хо­дя­щий к тюрк. «тен­гиз» – мо­ре"'' // ''Сын стар­ши­ны ро­да'' '''ки­ят'''-''борд­жи­гин пле­ме­ни тай­джи­ут Есу­гэй-баа­ту­ра''</ref>. 1206 senesi [[Qurultay]]da Temucin ulu han ([[haqan]]) ilân etilgen. == Genetika == [[Fayl:Cengiz Qaγan, bloody.svg|left|Cengiz Qağan eski uyğur türk urufatında]] [[Fayl:Tumanba Khan and his wife.jpg|thumb|Cengiz Han ve onıñ birinci ömür arqadaşı [[Börte]]. ''[[Cami at-Tavarih]]tan'' alınğan bir miniatür]] == Cengiz Han aqqında alınmalar == {{Alınma|hi there|hi gthere}} {{Alınma|Hi there|HI}} {{Alınma|Rope.|Reason is.}} . == İhtar == === Menbalar === <references/> === Kitaplar === *{{книга | автор = Садур Валиахмет | заглавие = Тюрки, татары, мусульмане | язык = ru | ссылка = https://books.google.ru/books?id=_NmsCwAAQBAJ&pg=PA250&dq=%D0%BF%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%8F+%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80+%D1%82%D1%8E%D1%80%D0%BA%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5&hl=ru&sa=X&ved=0ahUKEwjag6Cc0cTmAhWswsQBHWDBARoQ6AEINzAC#v=onepage&q=%D0%BF%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%8F%20%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%20%D1%82%D1%8E%D1%80%D0%BA%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5&f=false | ответственный = И. З. Мухамеджанов | место = М. | издательство = Марджани | год = 2012 | том = | страниц = 400 | страницы = 250 | isbn = 978-5-903715-31-2 | doi = | ref = Valiahmet }} * {{книга|автор=Gorshenina, Svetlana.|заглавие=L'invention de l'Asie centrale: histoire du concept de la Tartarie à l'Eurasie|ссылка=|издательство=Droz|год=2014|allpages=702|isbn=9782600017886|issn=2235-1353|ref=Gorshenina}} [[Kategoriya:Türk tarihı]] [[Kategoriya:Moğol tarihı]] [[Kategoriya:Qıtay tarihı]] [[Kategoriya:Rusiye tarihı]] [[Kategoriya:Aziya tarihı]] [[Kategoriya:Ükümranlar]] [[Kategoriya:Ulu serdarlar]] a9f7287ypusmw4k7fisv0njjnjkc8gx 245668 245667 2026-09-20T17:21:10Z Хтосьці 13041 Vandalizm lâğu ettim. [[Special:Contributions/MisinformatiyalarinStopularUnionisining|MisinformatiyalarinStopularUnionisining]] ([[User talk:MisinformatiyalarinStopularUnionisining|muzakere]]) qullanıcısınıñ yapqan [[Special:Diff/245667|245667]] nomeralı versiyası lâğu etildi 245668 wikitext text/x-wiki {{kişi |original name = Temucin |tolu adı = |resim = [[File:Genghiz Khan.jpg|thumb|300px|Cengiz Hanıñ oyma resimi, XIX asır]] |doğum_yeri = [[Onon]] özenniñ yalısı |memleket = [[Cengiz Hannıñ Devleti]]}} '''Cengiz Han''' (öz adı '''Temucin''' — şarqiy türk sözünden ''"temürci"'' (onıñ manası — demirci) asıl olğan bir adı, ''Cengiz'' ise — ''"tengiz"'' degen eski [[Türkiy tiller|türk]] sözünden türegen ve "deñiz" manasına kelgen fahriy unvanı<ref name="брэ">[[:ru:БРЭ]]: [https://bigenc.ru/world_history/text/4686716 ''Чингизхан''] {{Arhivlengen|url=https://web.archive.org/web/20220620225355/https://bigenc.ru/world_history/text/4686716 |date=2022-06-20 }} ''"Чин­гис-хан – по­чёт­ный титул, вос­хо­дя­щий к тюрк. «тен­гиз» – мо­ре"'' // ''Сын стар­ши­ны ро­да'' '''ки­ят'''-''борд­жи­гин пле­ме­ни тай­джи­ут Есу­гэй-баа­ту­ра''</ref>, [[1155]] ya da [[1162]] s. — [[1227]] s. avgustnıñ 25-i) — ulu bir [[tatarlar|qara tatar]] seraskeri ve devlet erbabı, çeşit [[türk]] ([[qıyatlar]]<ref>''Востров В. В., Муканов М. С.'' Родоплеменной состав и расселение казахов: (Конец XIX—начало XX в.) — М.: Наука, 1968 — 256 с. — С. 76.</ref>, [[naymanlar]]<ref>Ratchnevsky, Paul. "Genghis Khan: His Life and Legacy". 2000, pp.1–4.</ref><ref>{{cite book|last=Roemer|first=Hans Robert|author2=Scharlipp, Wolfgang-Ekkehard|title=History of the Turkic Peoples in the Pre-Islamic Period|publisher=Klaus Schwarz Verlag|year=2000|isbn=3879972834| url=https://books.google.com/books?id=86g2AAAAIAAJ}}</ref><ref name="mac">{{cite book|last=Czaplicka|first=Marie Antoinette|title=The Turks of Central Asia in History and at the Present Day|publisher=Adamant Media Corporation|year=2001|isbn=978-1402163326| url=https://books.google.com/books?id=SvsiRZIpUCQC&pg=RA1-PA72}}</ref><ref>{{cite book|last=Runciman|first=Steven|title=A History of the Crusades|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=1987|isbn=978-0-521-34770-9| url=https://books.google.com/books?id=mrw8AAAAIAAJ&pg=PA240}}</ref>, [[merkitler]]<ref>''Soucek, Svat.'' A History of Inner Asia. — Cambridge University Press, 2000. — P. 104. — ISBN 978-0521657044.</ref><ref>Гурулёв С. А. Реки Байкала: Происхождение названий. – Иркутск: Восточно-Сибирское книжное издательство, 1989 – 122 с. ISBN 5-7424-0286-4</ref><ref>They were always counted as a part of the Mongols within the Mongol Empire, however, some scholars believe that they were the Turkic people, see also: Christopher P. Atwood – Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire ISBN 9780816046713, Facts on File, Inc. 2004.</ref>, [[tatarlar]]{{sfn|Valiahmet|2012|s=250}}, [[kereitler]]<ref name="grousset"> R. Grousset, ''The Empire of the Steppes'', New Brunswick, New Jersey, Rutgers University Press, 1970, p191.</ref><ref>{{cite book|last1=Unesco|title=History of Civilizations of Central Asia, Volym 4|year=1992|pages=74|isbn=9789231036545|url=https://books.google.com/books?id=9yTFnuWQKvkC&pg=PA74}}</ref>, misal içün) ve [[moğol]] ([[oyrat]], misal içün) qabilelerini birleştirgen ve dünyada [[Cengiz Hannıñ Devleti|eñ büyük kontinental imperiyasını teşkil etti]]. Cengiz Hannıñ babası — [[Qıyat Börü Teginler]]niñ çavuşıdır<ref name="брэ" />. 1206 senesi [[Qurultay]]da Temucin ulu han ([[haqan]]) ilân etilgen. == Genetika == [[Fayl:Cengiz Qaγan, bloody.svg|left|Cengiz Qağan eski uyğur türk urufatında]] [[Fayl:Tumanba Khan and his wife.jpg|thumb|Cengiz Han ve onıñ birinci ömür arqadaşı [[Börte]]. ''[[Cami at-Tavarih]]tan'' alınğan bir miniatür]] [[Koreya Cumhuriyeti|Koreya]] [[genetika|genetik]]leri Cengiz Hannıñ balalarınıñ mezarlarını teşkerip, Cengiz Hannıñ [[Avropa]]lı -{R1b-M343}- gaplogruppasınıñ taşıyıcısı olğanını bildiler<ref>https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371%2Fjournal.pone.0161622#sec026</ref>. Anastasiya Agcoyan tarafından ögrenilgen numüneden belli ki, [[Qırım]]daki [[qırımtatarlar]] arasında eñ çoq rastkelgen üçünci gaplogruppa — -{R1b-M343}-<ref>http://utgis.org.ua/journals/index.php/Faktory/article/view/178/209</ref>. Zemaneviy [[monğollar]] arasında ükümdar gaplogruppalar -{C}-, -{O}-, -{N}-. Amma -{R1b}- gaplogruppası olarnıñ arasında yoq<ref>https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2021.07.19.452943v1.full</ref>. == Cengiz Han aqqında alınmalar == {{Alınma|[[Tatarlar]]nıñ ilki köterilgen topraqları [[qıtalar|qıtay]] [Avropada "kidan" ya da "hitan" olaraq belli] topraqlarından şimaliy-ğarpta yerleşken. Tatar qabileleri ayrı bir [[şato türkleri|şato]] [eski bir türk qabilesi] qaviminden keleler. Olarnıñ üç çeşiti bar: qara, aq ve kiyik <...> Şimdiki imperator Cengiz, em de bütün serdarlar, nazirler ve itibar adamları qara tatarlardır.|[[Men-da bey-lu]], Hun, 1221<ref>https://www.vostlit.info/Texts/rus13/Menda/text.phtml?id=4407</ref>}} {{Alınma|[Men], Hun, olardan [keçmişleri aqqında] çoq soray edim ve moğollar çoqtan qırılğanını ve ğayıp olğanlarını bildim.|[[Men-da bey-lu]], Hun, 1221<ref>https://www.vostlit.info/Texts/rus13/Menda/text.phtml?id=4407</ref>}} {{Alınma|[Tatarlar] da moğollarğa cenkçi halq olaraq suqlana ve şunıñ içün sultanlıqnıñ adını «Uluğ Moğol Devleti» dep belgileyler. [Bunı] olarğa qaçqan Yürçen memurları da ögrettiler. [Men], Hun, şahsen olarnıñ imperatornıñ muvaqqat yerini alğan Go-van Mo-hou er sefer özüne «biz tatarlar» dep nasıl adlandırğanını farq ettim; olarnıñ bütün ürmetli adamları ve serdarları [da] özlerini «biz tatarmız» dep adlandırdılar. Olar monğollar kimler edi bilmeyler.|[[Men-da bey-lu]], Hun, 1221<ref>https://www.vostlit.info/Texts/rus13/Menda/text.phtml?id=4407</ref>}} Men-da bey-lu tatarlarnıñ tarihı üzerinde Çengiz Hannıñ ayatı devamında yazılğan bir menbadır (1221). «Moğollarnıñ gizli tarihı» dep adlandırılğan kitap küçlü türk tesiri olğan mançjur tilinde, qıtaylarnıñ emirinen XV asırda yazılğan ve defalarca sahtalaştırılğan. XIX asırda rus ruhaniyi Kafarov tarafından sahtalaştırılğan, bu Kafarovnıñ versiyası bu künge qadar saqlanıp qaldı. == İhtar == === Menbalar === <references/> === Kitaplar === *{{книга | автор = Садур Валиахмет | заглавие = Тюрки, татары, мусульмане | язык = ru | ссылка = https://books.google.ru/books?id=_NmsCwAAQBAJ&pg=PA250&dq=%D0%BF%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%8F+%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80+%D1%82%D1%8E%D1%80%D0%BA%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5&hl=ru&sa=X&ved=0ahUKEwjag6Cc0cTmAhWswsQBHWDBARoQ6AEINzAC#v=onepage&q=%D0%BF%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%8F%20%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%20%D1%82%D1%8E%D1%80%D0%BA%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5&f=false | ответственный = И. З. Мухамеджанов | место = М. | издательство = Марджани | год = 2012 | том = | страниц = 400 | страницы = 250 | isbn = 978-5-903715-31-2 | doi = | ref = Valiahmet }} * {{книга|автор=Gorshenina, Svetlana.|заглавие=L'invention de l'Asie centrale: histoire du concept de la Tartarie à l'Eurasie|ссылка=|издательство=Droz|год=2014|allpages=702|isbn=9782600017886|issn=2235-1353|ref=Gorshenina}} [[Kategoriya:Türk tarihı]] [[Kategoriya:Moğol tarihı]] [[Kategoriya:Qıtay tarihı]] [[Kategoriya:Rusiye tarihı]] [[Kategoriya:Aziya tarihı]] [[Kategoriya:Ükümranlar]] [[Kategoriya:Ulu serdarlar]] a4mkyu1qe75c3ldhu1fbr00doe4ufst 245669 245668 2026-09-20T18:08:31Z MisinformatiyalarinStopularUnionisining 88874 correct image, removed fake image, but false info still remains on the article in lead, and "genetika" paragraphs pure misinformation 245669 wikitext text/x-wiki {{kişi |original name = Temucin |tolu adı = |resim = [[File:YuanEmperorAlbumGenghisPortrait.jpg|thumb|300px|Cengiz Hanıñ oyma resimi, XIX asır]] |doğum_yeri = [[Onon]] özenniñ yalısı |memleket = [[Cengiz Hannıñ Devleti]]}} '''Cengiz Han''' (öz adı '''Temucin''' — şarqiy türk sözünden ''"temürci"'' (onıñ manası — demirci) asıl olğan bir adı, ''Cengiz'' ise — ''"tengiz"'' degen eski [[Türkiy tiller|türk]] sözünden türegen ve "deñiz" manasına kelgen fahriy unvanı<ref name="брэ">[[:ru:БРЭ]]: [https://bigenc.ru/world_history/text/4686716 ''Чингизхан''] {{Arhivlengen|url=https://web.archive.org/web/20220620225355/https://bigenc.ru/world_history/text/4686716 |date=2022-06-20 }} ''"Чин­гис-хан – по­чёт­ный титул, вос­хо­дя­щий к тюрк. «тен­гиз» – мо­ре"'' // ''Сын стар­ши­ны ро­да'' '''ки­ят'''-''борд­жи­гин пле­ме­ни тай­джи­ут Есу­гэй-баа­ту­ра''</ref>, [[1155]] ya da [[1162]] s. — [[1227]] s. avgustnıñ 25-i) — ulu bir [[tatarlar|qara tatar]] seraskeri ve devlet erbabı, çeşit [[türk]] ([[qıyatlar]]<ref>''Востров В. В., Муканов М. С.'' Родоплеменной состав и расселение казахов: (Конец XIX—начало XX в.) — М.: Наука, 1968 — 256 с. — С. 76.</ref>, [[naymanlar]]<ref>Ratchnevsky, Paul. "Genghis Khan: His Life and Legacy". 2000, pp.1–4.</ref><ref>{{cite book|last=Roemer|first=Hans Robert|author2=Scharlipp, Wolfgang-Ekkehard|title=History of the Turkic Peoples in the Pre-Islamic Period|publisher=Klaus Schwarz Verlag|year=2000|isbn=3879972834| url=https://books.google.com/books?id=86g2AAAAIAAJ}}</ref><ref name="mac">{{cite book|last=Czaplicka|first=Marie Antoinette|title=The Turks of Central Asia in History and at the Present Day|publisher=Adamant Media Corporation|year=2001|isbn=978-1402163326| url=https://books.google.com/books?id=SvsiRZIpUCQC&pg=RA1-PA72}}</ref><ref>{{cite book|last=Runciman|first=Steven|title=A History of the Crusades|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=1987|isbn=978-0-521-34770-9| url=https://books.google.com/books?id=mrw8AAAAIAAJ&pg=PA240}}</ref>, [[merkitler]]<ref>''Soucek, Svat.'' A History of Inner Asia. — Cambridge University Press, 2000. — P. 104. — ISBN 978-0521657044.</ref><ref>Гурулёв С. А. Реки Байкала: Происхождение названий. – Иркутск: Восточно-Сибирское книжное издательство, 1989 – 122 с. ISBN 5-7424-0286-4</ref><ref>They were always counted as a part of the Mongols within the Mongol Empire, however, some scholars believe that they were the Turkic people, see also: Christopher P. Atwood – Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire ISBN 9780816046713, Facts on File, Inc. 2004.</ref>, [[tatarlar]]{{sfn|Valiahmet|2012|s=250}}, [[kereitler]]<ref name="grousset"> R. Grousset, ''The Empire of the Steppes'', New Brunswick, New Jersey, Rutgers University Press, 1970, p191.</ref><ref>{{cite book|last1=Unesco|title=History of Civilizations of Central Asia, Volym 4|year=1992|pages=74|isbn=9789231036545|url=https://books.google.com/books?id=9yTFnuWQKvkC&pg=PA74}}</ref>, misal içün) ve [[moğol]] ([[oyrat]], misal içün) qabilelerini birleştirgen ve dünyada [[Cengiz Hannıñ Devleti|eñ büyük kontinental imperiyasını teşkil etti]]. Cengiz Hannıñ babası — [[Qıyat Börü Teginler]]niñ çavuşıdır<ref name="брэ" />. 1206 senesi [[Qurultay]]da Temucin ulu han ([[haqan]]) ilân etilgen. == Genetika == [[Fayl:Cengiz Qaγan, bloody.svg|left|Cengiz Qağan eski uyğur türk urufatında]] [[Fayl:Tumanba Khan and his wife.jpg|thumb|Cengiz Han ve onıñ birinci ömür arqadaşı [[Börte]]. ''[[Cami at-Tavarih]]tan'' alınğan bir miniatür]] [[Koreya Cumhuriyeti|Koreya]] [[genetika|genetik]]leri Cengiz Hannıñ balalarınıñ mezarlarını teşkerip, Cengiz Hannıñ [[Avropa]]lı -{R1b-M343}- gaplogruppasınıñ taşıyıcısı olğanını bildiler<ref>https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371%2Fjournal.pone.0161622#sec026</ref>. Anastasiya Agcoyan tarafından ögrenilgen numüneden belli ki, [[Qırım]]daki [[qırımtatarlar]] arasında eñ çoq rastkelgen üçünci gaplogruppa — -{R1b-M343}-<ref>http://utgis.org.ua/journals/index.php/Faktory/article/view/178/209</ref>. Zemaneviy [[monğollar]] arasında ükümdar gaplogruppalar -{C}-, -{O}-, -{N}-. Amma -{R1b}- gaplogruppası olarnıñ arasında yoq<ref>https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2021.07.19.452943v1.full</ref>. == Cengiz Han aqqında alınmalar == {{Alınma|[[Tatarlar]]nıñ ilki köterilgen topraqları [[qıtalar|qıtay]] [Avropada "kidan" ya da "hitan" olaraq belli] topraqlarından şimaliy-ğarpta yerleşken. Tatar qabileleri ayrı bir [[şato türkleri|şato]] [eski bir türk qabilesi] qaviminden keleler. Olarnıñ üç çeşiti bar: qara, aq ve kiyik <...> Şimdiki imperator Cengiz, em de bütün serdarlar, nazirler ve itibar adamları qara tatarlardır.|[[Men-da bey-lu]], Hun, 1221<ref>https://www.vostlit.info/Texts/rus13/Menda/text.phtml?id=4407</ref>}} {{Alınma|[Men], Hun, olardan [keçmişleri aqqında] çoq soray edim ve moğollar çoqtan qırılğanını ve ğayıp olğanlarını bildim.|[[Men-da bey-lu]], Hun, 1221<ref>https://www.vostlit.info/Texts/rus13/Menda/text.phtml?id=4407</ref>}} {{Alınma|[Tatarlar] da moğollarğa cenkçi halq olaraq suqlana ve şunıñ içün sultanlıqnıñ adını «Uluğ Moğol Devleti» dep belgileyler. [Bunı] olarğa qaçqan Yürçen memurları da ögrettiler. [Men], Hun, şahsen olarnıñ imperatornıñ muvaqqat yerini alğan Go-van Mo-hou er sefer özüne «biz tatarlar» dep nasıl adlandırğanını farq ettim; olarnıñ bütün ürmetli adamları ve serdarları [da] özlerini «biz tatarmız» dep adlandırdılar. Olar monğollar kimler edi bilmeyler.|[[Men-da bey-lu]], Hun, 1221<ref>https://www.vostlit.info/Texts/rus13/Menda/text.phtml?id=4407</ref>}} Men-da bey-lu tatarlarnıñ tarihı üzerinde Çengiz Hannıñ ayatı devamında yazılğan bir menbadır (1221). «Moğollarnıñ gizli tarihı» dep adlandırılğan kitap küçlü türk tesiri olğan mançjur tilinde, qıtaylarnıñ emirinen XV asırda yazılğan ve defalarca sahtalaştırılğan. XIX asırda rus ruhaniyi Kafarov tarafından sahtalaştırılğan, bu Kafarovnıñ versiyası bu künge qadar saqlanıp qaldı. == İhtar == === Menbalar === <references/> === Kitaplar === *{{книга | автор = Садур Валиахмет | заглавие = Тюрки, татары, мусульмане | язык = ru | ссылка = https://books.google.ru/books?id=_NmsCwAAQBAJ&pg=PA250&dq=%D0%BF%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%8F+%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80+%D1%82%D1%8E%D1%80%D0%BA%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5&hl=ru&sa=X&ved=0ahUKEwjag6Cc0cTmAhWswsQBHWDBARoQ6AEINzAC#v=onepage&q=%D0%BF%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%8F%20%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%20%D1%82%D1%8E%D1%80%D0%BA%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5&f=false | ответственный = И. З. Мухамеджанов | место = М. | издательство = Марджани | год = 2012 | том = | страниц = 400 | страницы = 250 | isbn = 978-5-903715-31-2 | doi = | ref = Valiahmet }} * {{книга|автор=Gorshenina, Svetlana.|заглавие=L'invention de l'Asie centrale: histoire du concept de la Tartarie à l'Eurasie|ссылка=|издательство=Droz|год=2014|allpages=702|isbn=9782600017886|issn=2235-1353|ref=Gorshenina}} [[Kategoriya:Türk tarihı]] [[Kategoriya:Moğol tarihı]] [[Kategoriya:Qıtay tarihı]] [[Kategoriya:Rusiye tarihı]] [[Kategoriya:Aziya tarihı]] [[Kategoriya:Ükümranlar]] [[Kategoriya:Ulu serdarlar]] hlanrb8ax101y89qbtv2oyh20g0h6xv 245670 245669 2026-09-20T18:09:39Z MisinformatiyalarinStopularUnionisining 88874 corrected 245670 wikitext text/x-wiki {{kişi |original name = Temucin |tolu adı = |resim = [[File:YuanEmperorAlbumGenghisPortrait.jpg|thumb|300px|Cengiz Hanıñ oyma resimi]] |doğum_yeri = [[Onon]] özenniñ yalısı |memleket = [[Cengiz Hannıñ Devleti]]}} '''Cengiz Han''' (öz adı '''Temucin''' — şarqiy türk sözünden ''"temürci"'' (onıñ manası — demirci) asıl olğan bir adı, ''Cengiz'' ise — ''"tengiz"'' degen eski [[Türkiy tiller|türk]] sözünden türegen ve "deñiz" manasına kelgen fahriy unvanı<ref name="брэ">[[:ru:БРЭ]]: [https://bigenc.ru/world_history/text/4686716 ''Чингизхан''] {{Arhivlengen|url=https://web.archive.org/web/20220620225355/https://bigenc.ru/world_history/text/4686716 |date=2022-06-20 }} ''"Чин­гис-хан – по­чёт­ный титул, вос­хо­дя­щий к тюрк. «тен­гиз» – мо­ре"'' // ''Сын стар­ши­ны ро­да'' '''ки­ят'''-''борд­жи­гин пле­ме­ни тай­джи­ут Есу­гэй-баа­ту­ра''</ref>, [[1155]] ya da [[1162]] s. — [[1227]] s. avgustnıñ 25-i) — ulu bir [[tatarlar|qara tatar]] seraskeri ve devlet erbabı, çeşit [[türk]] ([[qıyatlar]]<ref>''Востров В. В., Муканов М. С.'' Родоплеменной состав и расселение казахов: (Конец XIX—начало XX в.) — М.: Наука, 1968 — 256 с. — С. 76.</ref>, [[naymanlar]]<ref>Ratchnevsky, Paul. "Genghis Khan: His Life and Legacy". 2000, pp.1–4.</ref><ref>{{cite book|last=Roemer|first=Hans Robert|author2=Scharlipp, Wolfgang-Ekkehard|title=History of the Turkic Peoples in the Pre-Islamic Period|publisher=Klaus Schwarz Verlag|year=2000|isbn=3879972834| url=https://books.google.com/books?id=86g2AAAAIAAJ}}</ref><ref name="mac">{{cite book|last=Czaplicka|first=Marie Antoinette|title=The Turks of Central Asia in History and at the Present Day|publisher=Adamant Media Corporation|year=2001|isbn=978-1402163326| url=https://books.google.com/books?id=SvsiRZIpUCQC&pg=RA1-PA72}}</ref><ref>{{cite book|last=Runciman|first=Steven|title=A History of the Crusades|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=1987|isbn=978-0-521-34770-9| url=https://books.google.com/books?id=mrw8AAAAIAAJ&pg=PA240}}</ref>, [[merkitler]]<ref>''Soucek, Svat.'' A History of Inner Asia. — Cambridge University Press, 2000. — P. 104. — ISBN 978-0521657044.</ref><ref>Гурулёв С. А. Реки Байкала: Происхождение названий. – Иркутск: Восточно-Сибирское книжное издательство, 1989 – 122 с. ISBN 5-7424-0286-4</ref><ref>They were always counted as a part of the Mongols within the Mongol Empire, however, some scholars believe that they were the Turkic people, see also: Christopher P. Atwood – Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire ISBN 9780816046713, Facts on File, Inc. 2004.</ref>, [[tatarlar]]{{sfn|Valiahmet|2012|s=250}}, [[kereitler]]<ref name="grousset"> R. Grousset, ''The Empire of the Steppes'', New Brunswick, New Jersey, Rutgers University Press, 1970, p191.</ref><ref>{{cite book|last1=Unesco|title=History of Civilizations of Central Asia, Volym 4|year=1992|pages=74|isbn=9789231036545|url=https://books.google.com/books?id=9yTFnuWQKvkC&pg=PA74}}</ref>, misal içün) ve [[moğol]] ([[oyrat]], misal içün) qabilelerini birleştirgen ve dünyada [[Cengiz Hannıñ Devleti|eñ büyük kontinental imperiyasını teşkil etti]]. Cengiz Hannıñ babası — [[Qıyat Börü Teginler]]niñ çavuşıdır<ref name="брэ" />. 1206 senesi [[Qurultay]]da Temucin ulu han ([[haqan]]) ilân etilgen. == Genetika == [[Fayl:Cengiz Qaγan, bloody.svg|left|Cengiz Qağan eski uyğur türk urufatında]] [[Fayl:Tumanba Khan and his wife.jpg|thumb|Cengiz Han ve onıñ birinci ömür arqadaşı [[Börte]]. ''[[Cami at-Tavarih]]tan'' alınğan bir miniatür]] [[Koreya Cumhuriyeti|Koreya]] [[genetika|genetik]]leri Cengiz Hannıñ balalarınıñ mezarlarını teşkerip, Cengiz Hannıñ [[Avropa]]lı -{R1b-M343}- gaplogruppasınıñ taşıyıcısı olğanını bildiler<ref>https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371%2Fjournal.pone.0161622#sec026</ref>. Anastasiya Agcoyan tarafından ögrenilgen numüneden belli ki, [[Qırım]]daki [[qırımtatarlar]] arasında eñ çoq rastkelgen üçünci gaplogruppa — -{R1b-M343}-<ref>http://utgis.org.ua/journals/index.php/Faktory/article/view/178/209</ref>. Zemaneviy [[monğollar]] arasında ükümdar gaplogruppalar -{C}-, -{O}-, -{N}-. Amma -{R1b}- gaplogruppası olarnıñ arasında yoq<ref>https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2021.07.19.452943v1.full</ref>. == Cengiz Han aqqında alınmalar == {{Alınma|[[Tatarlar]]nıñ ilki köterilgen topraqları [[qıtalar|qıtay]] [Avropada "kidan" ya da "hitan" olaraq belli] topraqlarından şimaliy-ğarpta yerleşken. Tatar qabileleri ayrı bir [[şato türkleri|şato]] [eski bir türk qabilesi] qaviminden keleler. Olarnıñ üç çeşiti bar: qara, aq ve kiyik <...> Şimdiki imperator Cengiz, em de bütün serdarlar, nazirler ve itibar adamları qara tatarlardır.|[[Men-da bey-lu]], Hun, 1221<ref>https://www.vostlit.info/Texts/rus13/Menda/text.phtml?id=4407</ref>}} {{Alınma|[Men], Hun, olardan [keçmişleri aqqında] çoq soray edim ve moğollar çoqtan qırılğanını ve ğayıp olğanlarını bildim.|[[Men-da bey-lu]], Hun, 1221<ref>https://www.vostlit.info/Texts/rus13/Menda/text.phtml?id=4407</ref>}} {{Alınma|[Tatarlar] da moğollarğa cenkçi halq olaraq suqlana ve şunıñ içün sultanlıqnıñ adını «Uluğ Moğol Devleti» dep belgileyler. [Bunı] olarğa qaçqan Yürçen memurları da ögrettiler. [Men], Hun, şahsen olarnıñ imperatornıñ muvaqqat yerini alğan Go-van Mo-hou er sefer özüne «biz tatarlar» dep nasıl adlandırğanını farq ettim; olarnıñ bütün ürmetli adamları ve serdarları [da] özlerini «biz tatarmız» dep adlandırdılar. Olar monğollar kimler edi bilmeyler.|[[Men-da bey-lu]], Hun, 1221<ref>https://www.vostlit.info/Texts/rus13/Menda/text.phtml?id=4407</ref>}} Men-da bey-lu tatarlarnıñ tarihı üzerinde Çengiz Hannıñ ayatı devamında yazılğan bir menbadır (1221). «Moğollarnıñ gizli tarihı» dep adlandırılğan kitap küçlü türk tesiri olğan mançjur tilinde, qıtaylarnıñ emirinen XV asırda yazılğan ve defalarca sahtalaştırılğan. XIX asırda rus ruhaniyi Kafarov tarafından sahtalaştırılğan, bu Kafarovnıñ versiyası bu künge qadar saqlanıp qaldı. == İhtar == === Menbalar === <references/> === Kitaplar === *{{книга | автор = Садур Валиахмет | заглавие = Тюрки, татары, мусульмане | язык = ru | ссылка = https://books.google.ru/books?id=_NmsCwAAQBAJ&pg=PA250&dq=%D0%BF%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%8F+%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80+%D1%82%D1%8E%D1%80%D0%BA%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5&hl=ru&sa=X&ved=0ahUKEwjag6Cc0cTmAhWswsQBHWDBARoQ6AEINzAC#v=onepage&q=%D0%BF%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%8F%20%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%20%D1%82%D1%8E%D1%80%D0%BA%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5&f=false | ответственный = И. З. Мухамеджанов | место = М. | издательство = Марджани | год = 2012 | том = | страниц = 400 | страницы = 250 | isbn = 978-5-903715-31-2 | doi = | ref = Valiahmet }} * {{книга|автор=Gorshenina, Svetlana.|заглавие=L'invention de l'Asie centrale: histoire du concept de la Tartarie à l'Eurasie|ссылка=|издательство=Droz|год=2014|allpages=702|isbn=9782600017886|issn=2235-1353|ref=Gorshenina}} [[Kategoriya:Türk tarihı]] [[Kategoriya:Moğol tarihı]] [[Kategoriya:Qıtay tarihı]] [[Kategoriya:Rusiye tarihı]] [[Kategoriya:Aziya tarihı]] [[Kategoriya:Ükümranlar]] [[Kategoriya:Ulu serdarlar]] b6mlgizg5mobqrnbcuwi0f8xgpyp88m 3 60688 245671 2026-09-21T09:19:12Z Хтосьці 13041 /* -{Please provide arguments, not just accusations}- */ yañı bölük 245671 wikitext text/x-wiki == -{Please provide arguments, not just accusations}- == -{Hello! After [https://crh.wikipedia.org/w/index.php?title=Cengiz_Han&curid=24264&diff=245669&oldid=245668 your edit], it has a ink-drawn picture, but it is referred as}- “oyma res[i]mi” -{'engraving'. It’s obviously not an engraving. Please make sure that, if you change an image, you also set the captions correctly. E.g. in this case, removing}- “oyma” -{'engraved' would work:}- “Cengiz Hanıñ resmi” (-{or}- “Cengiz Hanıñ resimi”). -{Your [https://crh.wikipedia.org/w/index.php?title=Cengiz_Han&curid=24264&diff=245667&oldid=244690 previous edit] was even worse (there is absolutely no reason to put “Hi there” instead of page content). It’s hard to assume good faith if you leave random messages in the article.}- -{If you don’t know Crimean Tatar to edit Crimean Tatar articles, please write comments on the talk pages instead. It’s OK to write in languages other than Crimean Tatar (if needed, I can try to translate English into Crimean Tatar), but please provide arguments (like “this source is not reliable”, “this source has been debunked by X”, “this statement is not in source” etc.) and then other people could make the change (e.g. I could make it, too). If a page is so bad it’s not salvageable, you can propose a deletion. But also, please do it with arguments.}- * -{“Pure misinformation” is not an argument. “Information X is a misrepresentation of the source A (it says B, but the article re-interprets it as C), and it goes against the scholarly consensus (see, for example, source C)” is an argument.}- * -{“Fake image” etc. are not arguments (it’s not fake, it’s 19th century engraving — like the article says). “Image X is created by N author with ideology Y, so it shows bias A, and therefore is not a good fit for preamble, because it creates false impression B” is an argument.}- -{Writing arguments is harder than just deleting, but it’s a necessity in a collaborative project. Maybe for you, something is self-evident. But it’s not self-evident for other editors. That’s why we need explanations and arguments, not just accusations (“pure misinformation”).}- -{Crimean Tatar Wikipedia is not perfect, and it can be improved. But leaving “hi there” instead of the text is not an improvement.}- -{(By the way, you could also learn some Crimean Tatar. [https://qirimtatartili.app/en/articles/beginners-guide qirimtatartili.app/en/articles/beginners-guide] has lessons based on Üseinov’s texbook. Most are in Ukrainian — only 8 lessons are translated into English, but you can use automatic translator from Ukrainian to read them. If you’re serious about improving Crimean Tatar Wikipedia, this could be the best option. If you have questions about Crimean Tatar, feel free to ask!)}- [[Qullanıcı:Хтосьці|-{crh-cyrl: Хтосьці; crh-latn: Chtości}-]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Хтосьці|muzakere]]) 09:19, 2026 s. sentâbrniñ 21 (UTC) nelfw69p7od268w3e22ere5ymrkukk0