Vikipediya crhwiki https://crh.wikipedia.org/wiki/Ba%C5%9F_Saife MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter Media Mahsus Muzakere Qullanıcı Qullanıcı muzakeresi Vikipediya Vikipediya muzakeresi Fayl Fayl muzakeresi MediaViki MediaViki muzakeresi Şablon Şablon muzakeresi Yardım Yardım muzakeresi Kategoriya Kategoriya muzakeresi R R talk TimedText TimedText talk Modul Modul muzakeresi Event Event talk 0 579 245783 243885 2026-09-30T08:50:21Z Хтосьці 13041 “Ukrayina” çok (Latin elifbesinde yazılğan) menbada qullanılğan, meselâ https://ktat.krymr.com/s?k=Ukrayina ve https://suspilne.media/crimea/crh/latest/ (lâkin bu şekil esas degildir, atta Zelenskiyniñ Qırımdaki temsilсiligi “Ukraina” şeklini qullana: https://ppu.gov.ua/qt/ ) 245783 wikitext text/x-wiki {{Memleket |Qırımtatar adı=Ukraina |Original adı=Україна |Bayraq=Flag of Ukraine.svg |Tuğra=Lesser Coat of Arms of Ukraine.svg |Gimn=Ще не вмерла України ні слава, ні воля |Audio= |Devlet qurumı=[[cumhuriyet]] |Harita=Europe-Ukraine (1991-2014).svg |Til=[[Ukrain tili]] |Mustaqillik tarihı=[[1991]] [[avgust 24]] |Kimden mustaqillik=[[ŞSCB]]den |Paytaht=[[Kıyiv]] |Eñ balaban şeerler=[[Kıyiv]], [[Harkiv]], [[Dnipro (şeer)|Dnipro]], [[Donetsk]], [[Ades]], [[İlbav]] |Devlet başı vazifesiniñ adı = Prezident |Ükümet başı vazifesiniñ adı = Baş nazir |Meydanlıq sırası=43-ünci |Meydanlıq=603 700 |Suv= |Eali sırası=28-inci |Eali=45 539 100<ref name="Демографічна ситуація в Україні у січні 2013 року">Державний комітет статистики України: [http://database.ukrcensus.gov.ua/PXWEB2007/ukr/press/2013/dem_ukr_0113.pdf Демографічна ситуація в Україні у січні 2013 року]</ref> |Eali senesi=2013 |Eali sıqlığı=80 |ĞSMK=340,4 mlrd. |ĞSMK senesi=2005 |ĞSMK sırası=29-ıncı |Can başına ĞSMK=7200 |Para birlemi=[[grivna]] (-{UAH}-) |Domen=[[.ua]] |Telefon kodu=380 |Saat quşağı =+2 |qonuşulğan başqa tiller=[[Rus tili]], [[Romen tili]], [[Qırımtatar tili]], [[Macar tili]], [[Bulğar tili]], [[Belarus tili]], [[Ğağauz tili]], [[Qırımçaq tili]], [[Qaray tili]]}} -{crh-latn: '''Ukraina''' yaki '''Ukrayina'''; crh-cyrl: '''Украина'''}- ({{lang-uk|Україна}}, ''-{Ukrayina}-'') – şarqiy [[Avropa]]da bir memleket. Memleket 27 memuriy-territorial birlemge bölüne, olardan 24 vilayeti, 1 muhtar cumhuriyet ([[Qırım]]) ve 2 ayrı statusı olğan şeer ([[Kıyiv]], [[Aqyar]]). Şimalde [[Belarus]], ğarpta [[Polşa]], [[Slovakiya]] ve [[Macaristan]], cenüp-ğarpta [[Romaniya|Rumaniya]] ve [[Moldova]], şarqta ve şimaliy-şarqta [[Rusiye]] ile sıñırlana. Cenüpte ve cenüp-şarqta [[Qara deñiz|Qara]] ve [[Deñiz|Azav]] deñizleri yuva; Qara deñizde Rumıniyanen, Qara ve Azav deñizlerinde ise Rusiyenen deñiz sıñırları bar. Paytahtı ve eñ büyük şeeri — [[Kıyiv|Kiyiv]]. Resmiy tili - [[ukrain tili]]. 1991 - 2014 seneleri [[Qırım]] Ukraina terkibinde muhtar bir cumhuriyet edi, 2014 senesi Rusiye tarafından [[Anneksiya|alınğanına]] ve ondan berli de-fakto idare etilgenine baqmadan dünya devletleriniñ çoqusı Qırımnıñ Ukrainağa ait olğanını qabul ete. == Coğrafiya == Ukraina esasen bereketli [[çöl]]den ibaret. Eñ müim özenler — [[Özü]], [[Turla]], [[Bug]] ve [[Siverskıy Donets]]. == İdariy bölünmesi == {{Ukraine Labelled Map}} * '''1 Muhtar cumhuriyet''' {| class="wikitable" border="1" width="700" ! width="25%" | qırımtatarca adı !! width="30%" | ukraince adı !! width="15%" | merkezi !! width="15%" | meydanlıq, <br /> biñ km² !! width="15%" | eali,<br /> biñ adam |- | '''[[Qırım Muhtar Cumhuriyeti]]''' || Автономна Республіка Крим || [[Aqmescit]] || 26,1 || 2033,1 |} * '''24 vilâyet''' {| class="wikitable" border="1" width="700" ! width="25%" | qırımtatarca adı !! width="30%" | ukraince adı !! width="15%" | merkezi !! width="15%" | meydanlıq, <br /> biñ km² !! width="15%" | eali,<br /> biñ adam |- | '''[[Ades vilâyeti]]''' || Одеська область || [[Ades]] || 33,3 || 2469,0 |- | '''[[Çerkası vilâyeti]]''' || Черкаська область || [[Çerkası]] || 20,9 || 1402,9 |- | '''[[Çernigiv vilâyeti]]''' || Чернігівська область || [[Çernigiv]] || 31,9 || 1245,3 |- | '''[[Çernivtsi vilâyeti]]''' || Чернівецька область || [[Çernivtsi]] || 8,1 || 922,8 |- | '''[[Dnipropetrovsk vilayeti]]''' || Дніпропетровська область ||[[Dnipro (şeer)|Dnipro]]|| 31,9 || 3567,6 |- | '''[[Donetsk vilâyeti]]''' || Донецька область || [[Donetsk]] || 26,5 || 4841,1 |- | '''[[Jıtomır vilâyeti]]''' || Житомирська область || [[Jıtomır]] || 29,9 || 1389,5 |- | '''[[Harkiv vilâyeti]]''' || Харківська область || [[Harkiv]] || 31,4 || 2914,2 |- | '''[[Herson vilâyeti]]''' || Херсонська область || [[Herson]] || 28,5 || 1175,1 |- | '''[[Hmelnıtskıy vilâyeti]]''' || Хмельницька область || [[Hmelnıtskıy (şeer)|Hmelnıtskıy]] || 20,6 || 1430,8 |- | '''[[İlbav vilâyeti]]''' || Львівська область || [[İlbav]] || 21,8 || 2626,5 |- | '''[[İvano-Frankivsk vilâyeti]]''' || Івано-Франківська область || [[İvano-Frankivsk]] || 13,9 || 1409,8 |- | '''[[Kirovograd vilâyeti]]''' || Кіровоградська область ||[[Kropıvnıtskıy]]|| 24,6 || 1133,1 |- | '''[[Kiyev vilâyeti|Kıyiv vilâyeti]]''' || Київська область ||[[Kıyiv]]|| 28,1 || 1827,9 |- | '''[[Lugansk vilâyeti]]''' || Луганська область || [[Lugansk]] || 26,7 || 2546,2 |- | '''[[Mıkolayiv vilâyeti]]''' || Миколаївська область || [[Mıkolayiv]] || 24,6 || 1264,7 |- | '''[[Poltava vilâyeti]]''' || Полтавська область || [[Poltava]] || 28,8 || 1630,1 |- | '''[[Rivne vilâyeti]]''' || Рівненська область || [[Rivne]] || 20,1 || 1173,3 |- | '''[[Sumı vilâyeti]]''' || Сумська область || [[Sumı]] || 23,8 || 1299,7 |- | '''[[Ternopil vilâyeti]]''' || Тернопільська область || [[Ternopil]] || 13,8 || 1142,4 |- | '''[[Vinnıtsâ vilâyeti]]''' || Вінницька область || [[Vinnıtsâ]] || 26,5 || 1772,4 |- | '''[[Volın vilâyeti]]''' || Волинська область || [[Lutsk]] || 20,2 || 1060,7 |- | '''[[Zakarpattâ vilâyeti]]''' || Закарпатська область || [[Ujgorod]] || 12,8 || 1258,3 |- | '''[[Zaporijjâ vilâyeti]]''' || Запорізька область || [[Zaporijjâ]] || 27,2 || 1929,2 |} * '''2 mahsus statuslı şeer''' {| class="wikitable" border="1" width="700" ! width="25%" | qırımtatarca adı !! width="30%" | ukraince adı !! width="15%" | merkezi !! width="15%" | meydanlıq, <br /> biñ km² !! width="15%" | eali,<br /> biñ adam |- | '''[[Aqyar]]''' || Севастополь || [[Aqyar]] || 0,9 || 379,5 |- | '''[[Kıyiv]]''' || Київ ||[[Kıyiv]]|| 0,8 || 2611,3 |} == Eñ büyük şeerler == [[File:Kharkov oblsovet1.jpg|thumb|right|250px|[[Harkiv]]]] [[File:Odessa Opera House-2EN.jpg|thumb|right|250px|[[Ades]]]] {| class=wikitable ! adı !! [[ukraince]] adı !! [[Ukrainanıñ memuriy bölünüvi|bulunğan vilâyeti]] !! ealisi (2001) |- |[[Kıyiv]]||[[:uk:Київ|Київ]] ||[[Kıyiv vilâyeti]]|| align="right" | 2,611,327 |- |[[Harkiv]] || [[:uk:Харків|Харків]] || [[Harkiv vilâyeti]] || align=right| 1,470,902 |- |[[Dnipropetrovsk|Dnipro]] || [[:uk:Дніпропетровськ|Дніпро]] || [[Dnipropetrovsk vilâyeti]] || align=right| 1,065,008 |- |[[Ades]] || [[:uk:Одеса|Одеса]] || [[Ades vilâyeti]] || align=right| 1,029,049 |- |[[Donetsk]] || [[:uk:Донецьк|Донецьк]] || [[Donetsk vilâyeti]] || align=right| 1,016,194 |- |[[Zaporijjâ]] || [[:uk:Запоріжжя|Запоріжжя]] || [[Zaporijjâ vilâyeti]] || align=right| 815,256 |- |[[İlbav]] || [[:uk:Львів|Львів]] || [[İlbav vilâyeti]] || align=right| 732,818 |- |[[Krıvıy Rig]] || [[:uk:Кривий Ріг|Кривий Ріг]] || [[Dnipropetrovsk vilâyeti]] || align=right| 668,980 |- |[[Mıkolayiv]] || [[:uk:Миколаїв|Миколаїв]] || [[Mıkolayiv vilâyeti]] || align=right| 514,136 |- |[[Mariupol]] || [[:uk:Маріуполь|Маріуполь]] || [[Donetsk vilâyeti]] || align=right| 492,176 |} == İzaatlar == <references/> {{commons|Україна}} {{Ukraina}} {{Avropa}} [[Kategoriya:Ukraina| ]] 3cdhsxjk70sb4vge4y3jhkc7n225o0e 245784 245783 2026-09-30T09:04:59Z Хтосьці 13041 [[Polşa]] → [[Lehistan]] (Polşa şuraviy menbada tapıla, lâkin bizim kiril elifbesinde çevirlenüv kodu “Польша” degil de, “Полша” köstere... yaki -{crh-latn: Polşa; crh-cyrl: Польша}- yaki Lehistan yazmağa kerek, ve mence Lehistan daa yahşı) 245784 wikitext text/x-wiki {{Memleket |Qırımtatar adı=Ukraina |Original adı=Україна |Bayraq=Flag of Ukraine.svg |Tuğra=Lesser Coat of Arms of Ukraine.svg |Gimn=Ще не вмерла України ні слава, ні воля |Audio= |Devlet qurumı=[[cumhuriyet]] |Harita=Europe-Ukraine (1991-2014).svg |Til=[[Ukrain tili]] |Mustaqillik tarihı=[[1991]] [[avgust 24]] |Kimden mustaqillik=[[ŞSCB]]den |Paytaht=[[Kıyiv]] |Eñ balaban şeerler=[[Kıyiv]], [[Harkiv]], [[Dnipro (şeer)|Dnipro]], [[Donetsk]], [[Ades]], [[İlbav]] |Devlet başı vazifesiniñ adı = Prezident |Ükümet başı vazifesiniñ adı = Baş nazir |Meydanlıq sırası=43-ünci |Meydanlıq=603 700 |Suv= |Eali sırası=28-inci |Eali=45 539 100<ref name="Демографічна ситуація в Україні у січні 2013 року">Державний комітет статистики України: [http://database.ukrcensus.gov.ua/PXWEB2007/ukr/press/2013/dem_ukr_0113.pdf Демографічна ситуація в Україні у січні 2013 року]</ref> |Eali senesi=2013 |Eali sıqlığı=80 |ĞSMK=340,4 mlrd. |ĞSMK senesi=2005 |ĞSMK sırası=29-ıncı |Can başına ĞSMK=7200 |Para birlemi=[[grivna]] (-{UAH}-) |Domen=[[.ua]] |Telefon kodu=380 |Saat quşağı =+2 |qonuşulğan başqa tiller=[[Rus tili]], [[Romen tili]], [[Qırımtatar tili]], [[Macar tili]], [[Bulğar tili]], [[Belarus tili]], [[Ğağauz tili]], [[Qırımçaq tili]], [[Qaray tili]]}} -{crh-latn: '''Ukraina''' yaki '''Ukrayina'''; crh-cyrl: '''Украина'''}- ({{lang-uk|Україна}}, ''-{Ukrayina}-'') – şarqiy [[Avropa]]da bir memleket. Memleket 27 memuriy-territorial birlemge bölüne, olardan 24 vilayeti, 1 muhtar cumhuriyet ([[Qırım]]) ve 2 ayrı statusı olğan şeer ([[Kıyiv]], [[Aqyar]]). Şimalde [[Belarus]], ğarpta [[Lehistan]], [[Slovakiya]] ve [[Macaristan]], cenüp-ğarpta [[Romaniya|Rumaniya]] ve [[Moldova]], şarqta ve şimaliy-şarqta [[Rusiye]] ile sıñırlana. Cenüpte ve cenüp-şarqta [[Qara deñiz|Qara]] ve [[Deñiz|Azav]] deñizleri yuva; Qara deñizde Rumıniyanen, Qara ve Azav deñizlerinde ise Rusiyenen deñiz sıñırları bar. Paytahtı ve eñ büyük şeeri — [[Kıyiv|Kiyiv]]. Resmiy tili - [[ukrain tili]]. 1991 - 2014 seneleri [[Qırım]] Ukraina terkibinde muhtar bir cumhuriyet edi, 2014 senesi Rusiye tarafından [[Anneksiya|alınğanına]] ve ondan berli de-fakto idare etilgenine baqmadan dünya devletleriniñ çoqusı Qırımnıñ Ukrainağa ait olğanını qabul ete. == Coğrafiya == Ukraina esasen bereketli [[çöl]]den ibaret. Eñ müim özenler — [[Özü]], [[Turla]], [[Bug]] ve [[Siverskıy Donets]]. == İdariy bölünmesi == {{Ukraine Labelled Map}} * '''1 Muhtar cumhuriyet''' {| class="wikitable" border="1" width="700" ! width="25%" | qırımtatarca adı !! width="30%" | ukraince adı !! width="15%" | merkezi !! width="15%" | meydanlıq, <br /> biñ km² !! width="15%" | eali,<br /> biñ adam |- | '''[[Qırım Muhtar Cumhuriyeti]]''' || Автономна Республіка Крим || [[Aqmescit]] || 26,1 || 2033,1 |} * '''24 vilâyet''' {| class="wikitable" border="1" width="700" ! width="25%" | qırımtatarca adı !! width="30%" | ukraince adı !! width="15%" | merkezi !! width="15%" | meydanlıq, <br /> biñ km² !! width="15%" | eali,<br /> biñ adam |- | '''[[Ades vilâyeti]]''' || Одеська область || [[Ades]] || 33,3 || 2469,0 |- | '''[[Çerkası vilâyeti]]''' || Черкаська область || [[Çerkası]] || 20,9 || 1402,9 |- | '''[[Çernigiv vilâyeti]]''' || Чернігівська область || [[Çernigiv]] || 31,9 || 1245,3 |- | '''[[Çernivtsi vilâyeti]]''' || Чернівецька область || [[Çernivtsi]] || 8,1 || 922,8 |- | '''[[Dnipropetrovsk vilayeti]]''' || Дніпропетровська область ||[[Dnipro (şeer)|Dnipro]]|| 31,9 || 3567,6 |- | '''[[Donetsk vilâyeti]]''' || Донецька область || [[Donetsk]] || 26,5 || 4841,1 |- | '''[[Jıtomır vilâyeti]]''' || Житомирська область || [[Jıtomır]] || 29,9 || 1389,5 |- | '''[[Harkiv vilâyeti]]''' || Харківська область || [[Harkiv]] || 31,4 || 2914,2 |- | '''[[Herson vilâyeti]]''' || Херсонська область || [[Herson]] || 28,5 || 1175,1 |- | '''[[Hmelnıtskıy vilâyeti]]''' || Хмельницька область || [[Hmelnıtskıy (şeer)|Hmelnıtskıy]] || 20,6 || 1430,8 |- | '''[[İlbav vilâyeti]]''' || Львівська область || [[İlbav]] || 21,8 || 2626,5 |- | '''[[İvano-Frankivsk vilâyeti]]''' || Івано-Франківська область || [[İvano-Frankivsk]] || 13,9 || 1409,8 |- | '''[[Kirovograd vilâyeti]]''' || Кіровоградська область ||[[Kropıvnıtskıy]]|| 24,6 || 1133,1 |- | '''[[Kiyev vilâyeti|Kıyiv vilâyeti]]''' || Київська область ||[[Kıyiv]]|| 28,1 || 1827,9 |- | '''[[Lugansk vilâyeti]]''' || Луганська область || [[Lugansk]] || 26,7 || 2546,2 |- | '''[[Mıkolayiv vilâyeti]]''' || Миколаївська область || [[Mıkolayiv]] || 24,6 || 1264,7 |- | '''[[Poltava vilâyeti]]''' || Полтавська область || [[Poltava]] || 28,8 || 1630,1 |- | '''[[Rivne vilâyeti]]''' || Рівненська область || [[Rivne]] || 20,1 || 1173,3 |- | '''[[Sumı vilâyeti]]''' || Сумська область || [[Sumı]] || 23,8 || 1299,7 |- | '''[[Ternopil vilâyeti]]''' || Тернопільська область || [[Ternopil]] || 13,8 || 1142,4 |- | '''[[Vinnıtsâ vilâyeti]]''' || Вінницька область || [[Vinnıtsâ]] || 26,5 || 1772,4 |- | '''[[Volın vilâyeti]]''' || Волинська область || [[Lutsk]] || 20,2 || 1060,7 |- | '''[[Zakarpattâ vilâyeti]]''' || Закарпатська область || [[Ujgorod]] || 12,8 || 1258,3 |- | '''[[Zaporijjâ vilâyeti]]''' || Запорізька область || [[Zaporijjâ]] || 27,2 || 1929,2 |} * '''2 mahsus statuslı şeer''' {| class="wikitable" border="1" width="700" ! width="25%" | qırımtatarca adı !! width="30%" | ukraince adı !! width="15%" | merkezi !! width="15%" | meydanlıq, <br /> biñ km² !! width="15%" | eali,<br /> biñ adam |- | '''[[Aqyar]]''' || Севастополь || [[Aqyar]] || 0,9 || 379,5 |- | '''[[Kıyiv]]''' || Київ ||[[Kıyiv]]|| 0,8 || 2611,3 |} == Eñ büyük şeerler == [[File:Kharkov oblsovet1.jpg|thumb|right|250px|[[Harkiv]]]] [[File:Odessa Opera House-2EN.jpg|thumb|right|250px|[[Ades]]]] {| class=wikitable ! adı !! [[ukraince]] adı !! [[Ukrainanıñ memuriy bölünüvi|bulunğan vilâyeti]] !! ealisi (2001) |- |[[Kıyiv]]||[[:uk:Київ|Київ]] ||[[Kıyiv vilâyeti]]|| align="right" | 2,611,327 |- |[[Harkiv]] || [[:uk:Харків|Харків]] || [[Harkiv vilâyeti]] || align=right| 1,470,902 |- |[[Dnipropetrovsk|Dnipro]] || [[:uk:Дніпропетровськ|Дніпро]] || [[Dnipropetrovsk vilâyeti]] || align=right| 1,065,008 |- |[[Ades]] || [[:uk:Одеса|Одеса]] || [[Ades vilâyeti]] || align=right| 1,029,049 |- |[[Donetsk]] || [[:uk:Донецьк|Донецьк]] || [[Donetsk vilâyeti]] || align=right| 1,016,194 |- |[[Zaporijjâ]] || [[:uk:Запоріжжя|Запоріжжя]] || [[Zaporijjâ vilâyeti]] || align=right| 815,256 |- |[[İlbav]] || [[:uk:Львів|Львів]] || [[İlbav vilâyeti]] || align=right| 732,818 |- |[[Krıvıy Rig]] || [[:uk:Кривий Ріг|Кривий Ріг]] || [[Dnipropetrovsk vilâyeti]] || align=right| 668,980 |- |[[Mıkolayiv]] || [[:uk:Миколаїв|Миколаїв]] || [[Mıkolayiv vilâyeti]] || align=right| 514,136 |- |[[Mariupol]] || [[:uk:Маріуполь|Маріуполь]] || [[Donetsk vilâyeti]] || align=right| 492,176 |} == İzaatlar == <references/> {{commons|Україна}} {{Ukraina}} {{Avropa}} [[Kategoriya:Ukraina| ]] cu5twjbejljj5u4ikm7bx8ccl0f4bz6 0 598 245778 244002 2026-09-30T07:09:51Z ~2026-52559-21 90003 245778 wikitext text/x-wiki {{Memleket |Qırımtatar adı = Japon |Resmiy Qırımtatar adı = |Original adı = 日本 |Resmiy Original adı = 日本国 |Bayraq = Flag of Japan.svg |Tuğra = Imperial Seal of Japan.svg |Harita = Japan (orthographic projection).svg |Gimn = Kimigayo |Gimn tercimesi = |Til = [[Japon tili]] |Paytaht = [[Tokyo]] |Eñ balaban şeerler = [[Tokyo]], [[Yokohama]], [[Osaka]] |Devlet qurumı = esasqqanunlı monarhiya |Devlet başı vazifesiniñ adı = İmperator |Ükümet başı vazifesiniñ adı = Baş nazir |Mustaqillik tarihı = |Kimden mustaqillik = |Meydanlıq = 377 944 |Meydanlıq sırası = 62-nci |Suv = 0,8 |Eali = 126 672 000 |Eali sırası = 10-ünci |Eali senesi = 2017 |Eali sıqlığı = 336 |ĞSMK = 5869 milliard |ĞSMK sırası = 3-ünci |ĞSMK senesi = 2011 |Can başına ĞSMK = 45 920 |Para birlemi = Yen |Saat quşağı = +9 |Domen = .jp |Telefon kodu = 81 }} '''Japon'''<ref>[[Farsça]]dan «ژاپن» [-{Japon}-] sözinden kele</ref> ya da '''Yaponiya'''<ref>[[Rusça]]dan -{«Япония»}- [-{Yaponiya}-] sözinden kele</ref> ({{lang-ja|日本}} - ''Nihoñ'', ''Nippoñ'') - şarqiy [[Asiya]]da Japon adalarında bulunğan bir memleket. Japon, [[Tınç okean|Tınç okeanda]], [[Asiya|Asiyanıñ]] qıtasınıñ şimaliy-şarqiy yalısında yerleşken. Ğarpta o [[Japon deñizi|Japon deñizinen]] sıñırlana ve [[Ohotsk deñizi|Ohotsk deñizinden]] [[Şarqiy Çin deñizi|Şarqiy Çin deñizine]] qadar uzana. Japon taqımadası 4 esas ve 14 121 kiçik adadan ibarettir. Japon 47 memuriy [[Prefektura|prefekturağa]] ve 8 ananeviy regionğa bölüne, onıñ yeriniñ tahminen 75% dağlı ve sıq ormanlıdır, bu sebepten memleketniñ köy hocalığı ve şeerleşken ealisi şarqiy yalı boyu tüzlüklerinde toplanğan. 2025 senesi ealisi 123 milliondan ziyade olğan. [[Tokyo]] — memleketniñ paytahtı ve eñ büyük şeeridir Japon — Milliy Kongress olaraq belli olğan eki meclisli qanun çıqarıcı organ ile has olğan esas qanunuy bir monarhiyadır. Japon, -{G}-7-niñ yekâne Asiya azası ve ulu devlet olaraq tanıla, o dünyanıñ eñ küçlü ordularından birisini saqlap qalmaqta, amma cenk ilân etmek aqqından konstitutsiya boyunca vazgeçti. Nominal İĞSM (İçki Ğayrı Safı Mahsulat) ceetinden dünyanıñ eñ büyük iqtisadiyatlarından biri olğan inkişaflı memlekettir, ilim ve tehnologiyağa müim isse qoşmaqtan ğayrı, avtomobil, elektronika ve robototehnika saalarında dünya lideridir. Dünyada eñ yüksek ömür uzunlığına saip olğanına baqmadan, onıñ ealisi eksile. Japonnıñ medeniyeti bütün dünyağa yahşı belli, o hususan animatsiya, sanat, kömiksler, yemekler, moda, filmler, muzıka, telekörüv ve videooyunlarda körüne. == Etimologiya == Japonnıñ japonca adı [[Kandzi|kandzinen]] 日本 yazıla ve Nihon ya da Nippon telâffuz etile. -{VIII}- asırnıñ başlanuvından bu yazılış qabul etilmeden evel, memleket [[Çin|Çinde]] Va (倭, Japonda 757 s. yaqınlarında 和 deñiştirildi) olaraq ve Japonda Yamato [[Endonim|endoniminen]] belli edi. İerogliflerni oqumaq içün [[oñyomi]] usulında qullanılğan Nippon adı resmiy saada sıqça saylana. Nihon ise adetince kündelik qonuşmada qullanıla ve [[Edo devri|Edo devrinde]] japon [[Fonologiya|fonologiyasındaki]] deñişmelerni köstere. 日本 ieroglifleri «kuneşniñ menbası» manasını añlata, bu ise ğarpta belli olğan «Doğğan Küneşniñ Ülkesi» adınıñ menbasıdır. == Tarih == {{multiple image | total_width = 320 | image1 = Meiji tenno1.jpg | alt1 = | caption1 = {{nihongo|[[İmperator Meydzi]]|明治天皇|Meiji-tennō}}; 1852–1912 | image2 = Japanese Empire (orthographic projection).svg | alt2 = | caption2 = Japon imperiyası ve onıñ tesiri, 1942 }} [[Japon taqımadası|Japon taqımadasındaki]] ilk belli mesken etilgen yerler [[Yuqarı Paleolit|Yuqarı Paleolitke]] aittir, japon paleolitiniñ başlanuvı ise m.e. 36,000 senesine belgiline. IV-VI asırlar arasında onıñ devletleri [[Nara|Narada]], soñra [[Heyan-kö]] şeerinde imperatornıñ idaresinde birleştirildi. 12-nci asırdan başlap, kerçek akimiyet [[sögun]] olaraq belli olğan arbiy asılzadeler ve [[daymo]] degen derebeylerniñ ellerinde edi, olar [[samuray]] degen bir asılzade cenkçiler sınıfı tarafından saqlana ediler. [[Kamakura]] ve [[Aşikaga]] sögunatınıñ ükümdarlığı ve [[Cenkleşken devletlerniñ devri|cenkleşken devletlerniñ devrinden]] soñ Japon 1600 senesi Tokugava sögunatı tarafından birleştirilgen, bu devirde [[Japonıñ dünyadan ayırıluv tışqı|dünyadan ayırıluv tışqı]] siyaset ömürge keçirilgen edi. 1853 senesi [[Amerika Qoşma Ştatları|Amerika]] flotu Japonnı ğarpqa ticaret açmağa zorladı, bu ise sögunatnıñ soñu ve 1868 senesi imperator akimiyetiniñ ğayrıdan teklenüvine yol açtı. [[Meydzi devri]] Japonnıñ suratlı sanayılaştıruvı, modernizatsiyası, militarizmı ve tecavuziy müstemleke siyasetiniñ devri edi. Memleket 1910 senesi [[Koreya|Koreyanı]] basıp aldı, 1937 senesi [[Çin|Çinge istilâ]] etti, 1941 senesi [[Amerika Qoşma Ştatları|AQŞ]] ve [[Avropa|Avropanıñ]] müstemlekesine ücüm etti. Şay etip, o, [[Köçer]] küçü olaraq [[Ekinci Cian cenki|Ekinci cian cenkine]] kirdi. Tınç okean cenkinde yeñilmeden ve AQŞ tarafından Hirosima ve Nagasaki şeerlerindeki atom bombardıman etüvden soñ, Japon 1945 senesi kapitulirledi ve ittifaqdaşlarnıñ işğaline keçti. Soñki onyıllıqlarda o, tez iqtisadiy ösüvni keçirdi ve AQŞ-nıñ NATOğa kirmegen birinci büyük ittifaqdaşlarından biri oldı. 1990-ncı senelerniñ başında Japonda aktivlerniñ fiyatı quvuğı yıqılmadan soñ, memleket «ğayıp olğan onyıllıqlar» olaraq belli olğan uzun iqtisadiy turğunlıq devrini keçirdi. == Coğrafiya == [[File:Japan topo en.jpg|thumb|upright=1.2|Japonnıñ topografik haritası]] Japon, Asiyanıñ Tınç okean yalısı boyunca uzanğan 14 125 adadan ibarettir. Ohotsk deñizinden Şarqiy Çin deñizine qadar 3 000 km şimal-şarqiy cenübiy-ğarpqa qadar uzana. Memleketniñ şimalden cenüpke beş baş adası Hokkaydo, Honsü, Şikoku, Küsü ve Okinavadır. Okinavanı qavrap alğan Rükü Adaları, Küsüniñ cenübindeki bir zıncıdır. Nanpo Adaları Japonnıñ baş adalarından cenübinde ve şarqında yer almaqtadır. Episi birlikte Japon Taqımadaları olaraq bellidir. 2019 yılnıñ malümatına köre Japonnıñ meydanlığı 377 975 24 km² ola. Japon 29.751 km ile dünyanıñ altıncı eñ uzun yalı yolağına saip olmaqtadır. Japop, öz uzaq adaları sebebinden dünyada eñ büyük sekizinci müstesna iqtisadiy zonağa saiptir, şu zonanıñ meydanlığı 4 470 000 km². Japon taqımadasınıñ 67% ormanlardan, 14% ise köy hocalığı topraqlarından ibaret. Esasen büdürli ve dağlıq yerler mesken etme ceetinden sıñırlıdır. Bu sebepten yaşamağa keçken yerler, hususan yalı boyu yerlerinde eali sıqlığı pek yüksektir. Yerli toplanmanı köz ögüne almasaq bile, Japon eñ sıq mesken etilgen 40-ıncı memlekettir. Honşu — eñ yüksek eali sıqlığına saip olğan adadır, 2010 senesi eali sıqlığı 450 kişi/km² edi, Hokkaydo ise, 2016 s. köre 64,5 kişi/km² ile eñ alçaq eali sıqlığına saip ola. 2014 s. köre Japonnıñ bütün meydanlığınįñ tahminen 0.5% ğayrıdan tiklengen topraqlardan (umetateçi yani rekultivatsiya) ibarettir. Biva gölü — qadimiy bir göldir ve memleketniñ eñ büyük tatlı suv gölüdir. Japon, Tınç okenanıñ ateş alqası boyunca yerleşkeni içün zelzalelerge, tsunamilerge ve yanardağnıñ fışqıruvına büyük ölçüde oğrağandır. 2016 s. Dünya Telüke İndeksine köre, o tabiiy felâketler telükesi cedvelinde 17-nci yerge saip ola. Japonda 111 faal yanardağ buluna. Ekseriyetle tsunamilernen bitken yıqıcı zelzeleler er yüzyıllıqta bir qaç kere ola. 1923 s. Tokyodaki zelzelesiniñ neticesinde 140.000-den ziyade insan elâk oldı. Soñki zamanlarda olğan büyük zelzeleler ise 1995 s. Büyük Hansin zelzelesi ve büyük bir tsunami ile bitken 2011 s. Tohoku zelzelesidir. ===İqlim=== [[File:Series-N700a-Mt.Fuji.jpg|thumb|Fudzi dağı ve Şinkansen]] Japonnıñ iqlimi esasen ortadır, amma şimalden cenüpkece ğayet deñişe. Hokkaydo – ülkeniñ eñ şimal regionı, dımlı qıta iqlimine saip, qışları uzun, suvuq, yazları ise pek sıcaq ve salqın. Yağanaqlar küçlü degildir, amma adalarda, adet üzre, qışta teren qar obaları çıqa. Honsüniñ ğarbiy yalısındaki Japon Deñizi yerlerinde, şimal-ğarbiy qış yelleri küçlü qar yağuvını ketire. Yazda regionda bazan Fön yelleri içün artqaç yüksek araretler ola bile. Orta yükseklikte özüne has içki dımlı qıta iqlimine saip, yaz ve qış arasında büyük araret farqları bar. Çugoku ve Şikoku regionlarnıñ dağları Seto içki Deñizini mevsimiy yellerden qoruyaraq yıl devamında orta bir ava teminlemektedir. Tınç okean yalısına dımlı bir subtropik iqlim hastır, qışlar yımşaqtır, ara-sıra qar yağa, yazlar ise cenüp-şarqiy mevsimiy yelniñ sebebinden sıcaq ve dımlı ola. Rükü ve Nanpo adaları, issi qışlar ve sıcaq yazlarnen subtropik bir iqlimge saip ola. Yağanaqları, hususan yağmur mevsimi devamında pek küçlü ola. Okinavada baş yağmur mevsimi mayıs başinda başlana ve yağmur cebesi yavaş-yavaş şimalge ilerile. Yaznıñ soñunda ve küzniñ başında tayfunlar sıq-sıq küçlü yağmur ketire. Etraftaki Müit Nazirliginiñ malümatına köre, küçlü ava yağanaqları ve araretlerniñ yükselmesi köy hocalığı sektorında ve başqa saalarda meseleler doğurmaqtadır. Japonda bügünge qadar eñ yüksek araret 41,8 °C, 2025 senesi avgust 5-te qayd etildi. ===Ayatiyat çeşitligi=== Japon adalarınıñ iqlimini ve coğrafiyasını aks ettirgen 9 orman ekoregionı bar. Olar Rükü ve Bonin adalarındaki subtropik dımlı keñ yapraqlı ormanlardan, baş adalarnıñ orta iqlim regionlarındaki orta keñ yapraqlı ve qarışıq ormanlarğa, şimal adalarınıñ suvuq, qış qısımlarındaki ineyapraqlı ormanlarğa qadar uzana. 2019 senesi Japonda 90.000-den ziyade kiyik ayvan çeşiti buluna, olarnıñ arasında qoñur ayuv, japon makakası, japon yenot köpegi, japon kiçik tarla sıçanı ve japon dev salamandrası bar. Japonda 52 Ramsar sılaq-bataqlı topraq buluna. Beş yer özleriniñ ayrıca tabiiy qıymeti içün YUNESKOnıñ Dünya Miras Cedveline qoşulğan. ===Etraftaki müit=== [[File:Kongobuji Koyasan07n3200.jpg|thumb|YÜNESKOnıñ dünya mirasına kirsetilgen Koya dağındaki Kongobu-dzide küz qaşıq ağaç yapraqları]] Ekinci cian cenkinden soñraki suratlı iqtisadiy ilerilev devrinde ükümet ve sanayı korporatsiyaları ekologik siyasetke az diqqat ete ediler; neticede, 1950-1960-ncı seneleri etraf müitniñ kirlenmesi tarqaldı. Artqan raatsızlıqqa seslenerek, ükümet 1970 senesi etraftaki müitni qorçalav qanunlarını qabul etti. 1973 senesi cermay buhranı ve tabiiy resurslarınıñ eksikligi Japonnı energiyadan maqul qullanmağa mecbur etti. Japon Ekologik Semerelik İndeksinde 20-nci yerde tura. Japon dünyada karbon dioksid gazı çıqaruv boyunca 5-nci yerni ala. == Edebiyat == '''Qullanılğan edebiyat''' * История Японии / Под ред. А. Е. Жукова. — М.: Институт востоковедения РАН, 1998. — Т. 2. 1868—1998. — 703 с. — ISBN 5-89282-073-4. * История Японии / Под ред. Д. В. Стрельцова. — М. : Аспект-Пресс, 2015. — 560 с. — ISBN 978-5-7567-0794-6. == Tüpbilgiler == <references /> {{Yaponiya}} {{Asiya}} [[Kategoriya:Yaponiya| ]] q0r633l46elgluoupszkci0qldjpjvr 245779 245778 2026-09-30T07:23:59Z ~2026-52559-21 90003 245779 wikitext text/x-wiki {{Memleket |Qırımtatar adı = Japon |Resmiy Qırımtatar adı = |Original adı = 日本 |Resmiy Original adı = 日本国 |Bayraq = Flag of Japan.svg |Tuğra = Imperial Seal of Japan.svg |Harita = Japan (orthographic projection).svg |Gimn = Kimigayo |Gimn tercimesi = |Til = [[Japon tili]] |Paytaht = [[Tokyo]] |Eñ balaban şeerler = [[Tokyo]], [[Yokohama]], [[Osaka]] |Devlet qurumı = esasqqanunlı monarhiya |Devlet başı vazifesiniñ adı = İmperator |Ükümet başı vazifesiniñ adı = Baş nazir |Mustaqillik tarihı = |Kimden mustaqillik = |Meydanlıq = 377 944 |Meydanlıq sırası = 62-nci |Suv = 0,8 |Eali = 126 672 000 |Eali sırası = 10-ünci |Eali senesi = 2017 |Eali sıqlığı = 336 |ĞSMK = 5869 milliard |ĞSMK sırası = 3-ünci |ĞSMK senesi = 2011 |Can başına ĞSMK = 45 920 |Para birlemi = Yen |Saat quşağı = +9 |Domen = .jp |Telefon kodu = 81 }} '''Japon'''<ref>[[Farsça]]dan «ژاپن» [-{Japon}-] sözinden kele</ref> ya da '''Yaponiya'''<ref>[[Rusça]]dan -{«Япония»}- [-{Yaponiya}-] sözinden kele</ref> ({{lang-ja|日本}} - ''Nihoñ'', ''Nippoñ'') - şarqiy [[Asiya]]da Japon adalarında bulunğan bir memleket. Japon, [[Tınç okean|Tınç okeanda]], [[Asiya|Asiyanıñ]] qıtasınıñ şimaliy-şarqiy yalısında yerleşken. Ğarpta o [[Japon deñizi|Japon deñizinen]] sıñırlana ve [[Ohotsk deñizi|Ohotsk deñizinden]] [[Şarqiy Çin deñizi|Şarqiy Çin deñizine]] qadar uzana. Japon taqımadası 4 esas ve 14 121 kiçik adadan ibarettir. Japon 47 memuriy [[Prefektura|prefekturağa]] ve 8 ananeviy regionğa bölüne, onıñ yeriniñ tahminen 75% dağlı ve sıq ormanlıdır, bu sebepten memleketniñ köy hocalığı ve şeerleşken ealisi şarqiy yalı boyu tüzlüklerinde toplanğan. 2025 senesi ealisi 123 milliondan ziyade olğan. [[Tokyo]] — memleketniñ paytahtı ve eñ büyük şeeridir Japon — [[Milliy Kongress]] olaraq belli olğan eki meclisli qanun çıqarıcı organ ile has olğan [[Esas qanuniy monarhiya|esas qanunuy bir monarhiyadır]]. Japon, [[G7|-{G}-7-niñ]] yekâne Asiya azası ve ulu devlet olaraq tanıla, o dünyanıñ eñ küçlü ordularından birisini saqlap qalmaqta, amma cenk ilân etmek aqqından konstitutsiya boyunca vazgeçti. Nominal [[İĞSM]] (İçki Ğayrı Safı Mahsulat) ceetinden dünyanıñ eñ büyük iqtisadiyatlarından biri olğan inkişaflı memlekettir, ilim ve tehnologiyağa müim isse qoşmaqtan ğayrı, avtomobil, elektronika ve robototehnika saalarında dünya lideridir. Dünyada eñ yüksek ömür uzunlığına saip olğanına baqmadan, onıñ ealisi eksile. [[Japon medeniyeti|Japonnıñ medeniyeti]] bütün dünyağa yahşı belli, o hususan [[Anime|animatsiya]], sanat, kömiksler, yemekler, moda, filmler, muzıka, telekörüv ve videooyunlarda körüne. == Etimologiya == Japonnıñ [[Japon tili|japonca]] adı [[Kandzi|kandzinen]] 日本 yazıla ve Nihon ya da Nippon telâffuz etile. -{VIII}- asırnıñ başlanuvından bu yazılış qabul etilmeden evel, memleket [[Çin|Çinde]] Va (倭, Japonda 757 s. yaqınlarında 和 deñiştirildi) olaraq ve Japonda Yamato [[Endonim|endoniminen]] belli edi. İerogliflerni oqumaq içün [[oñyomi]] usulında qullanılğan Nippon adı resmiy saada sıqça saylana. Nihon ise adetince kündelik qonuşmada qullanıla ve [[Edo devri|Edo devrinde]] japon [[Fonologiya|fonologiyasındaki]] deñişmelerni köstere. 日本 ieroglifleri «kuneşniñ menbası» manasını añlata, bu ise ğarpta belli olğan «Doğğan Küneşniñ Ülkesi» adınıñ menbasıdır. == Tarih == {{multiple image | total_width = 320 | image1 = Meiji tenno1.jpg | alt1 = | caption1 = {{nihongo|[[İmperator Meydzi]]|明治天皇|Meiji-tennō}}; 1852–1912 | image2 = Japanese Empire (orthographic projection).svg | alt2 = | caption2 = Japon imperiyası ve onıñ tesiri, 1942 }} [[Japon taqımadası|Japon taqımadasındaki]] ilk belli mesken etilgen yerler [[Yuqarı Paleolit|Yuqarı Paleolitke]] aittir, japon paleolitiniñ başlanuvı ise m.e. 36,000 senesine belgiline. IV-VI asırlar arasında onıñ devletleri [[Nara|Narada]], soñra [[Heyan-kö]] şeerinde imperatornıñ idaresinde birleştirildi. 12-nci asırdan başlap, kerçek akimiyet [[sögun]] olaraq belli olğan arbiy asılzadeler ve [[daymo]] degen derebeylerniñ ellerinde edi, olar [[samuray]] degen bir asılzade cenkçiler sınıfı tarafından saqlana ediler. [[Kamakura]] ve [[Aşikaga]] sögunatınıñ ükümdarlığı ve [[Cenkleşken devletlerniñ devri|cenkleşken devletlerniñ devrinden]] soñ Japon 1600 senesi Tokugava sögunatı tarafından birleştirilgen, bu devirde [[Japonıñ dünyadan ayırıluv tışqı|dünyadan ayırıluv tışqı]] siyaset ömürge keçirilgen edi. 1853 senesi [[Amerika Qoşma Ştatları|Amerika]] flotu Japonnı ğarpqa ticaret açmağa zorladı, bu ise sögunatnıñ soñu ve 1868 senesi imperator akimiyetiniñ ğayrıdan teklenüvine yol açtı. [[Meydzi devri]] Japonnıñ suratlı sanayılaştıruvı, modernizatsiyası, militarizmı ve tecavuziy müstemleke siyasetiniñ devri edi. Memleket 1910 senesi [[Koreya|Koreyanı]] basıp aldı, 1937 senesi [[Çin|Çinge istilâ]] etti, 1941 senesi [[Amerika Qoşma Ştatları|AQŞ]] ve [[Avropa|Avropanıñ]] müstemlekesine ücüm etti. Şay etip, o, [[Köçer]] küçü olaraq [[Ekinci Cian cenki|Ekinci cian cenkine]] kirdi. [[Tınç okean cenki|Tınç okean cenkinde]] yeñilmeden ve AQŞ tarafından [[Hirosima]] ve [[Nagasaki]] şeerlerindeki atom bombardıman etüvden soñ, Japon 1945 senesi kapitulirledi ve [[Ittifaqdaşlar|ittifaqdaşlarnıñ]] işğaline keçti. Soñki onyıllıqlarda o, tez iqtisadiy ösüvni keçirdi ve AQŞ-nıñ [[NATO]]<nowiki/>ğa kirmegen birinci büyük ittifaqdaşlarından biri oldı. 1990-ncı senelerniñ başında Japonda aktivlerniñ fiyatı quvuğı yıqılmadan soñ, memleket «ğayıp olğan onyıllıqlar» olaraq belli olğan uzun iqtisadiy turğunlıq devrini keçirdi. == Coğrafiya == [[File:Japan topo en.jpg|thumb|upright=1.2|Japonnıñ topografik haritası]] Japon, Asiyanıñ [[Tınç okean]] yalısı boyunca uzanğan 14 125 adadan ibarettir. [[Ohotsk deñizi|Ohotsk deñizinden]] [[Şarqiy Çin deñizi|Şarqiy Çin deñizine]] qadar 3 000 km şimal-şarqiy cenübiy-ğarpqa qadar uzana. Memleketniñ şimalden cenüpke beş baş adası [[Hokkaydo]], [[Honsü]], [[Şikoku]], [[Küsü]] ve [[Okinava|Okinavadır]]. Okinavanı qavrap alğan [[Rükü Adaları]], Küsüniñ cenübindeki bir zıncıdır. [[Nanpo Adaları]] Japonnıñ baş adalarından cenübinde ve şarqında yer almaqtadır. Episi birlikte [[Japon Taqımadası|Japon Taqımadaları]] olaraq bellidir. 2019 yılnıñ malümatına köre Japonnıñ meydanlığı 377 975 24 km² ola. Japon 29.751 km ile dünyanıñ altıncı eñ uzun yalı yolağına saip olmaqtadır. Japop, öz uzaq adaları sebebinden dünyada eñ büyük sekizinci [[Müstesna iqtisadiy zona|müstesna iqtisadiy zonağa]] saiptir, şu zonanıñ meydanlığı 4 470 000 km². Japon taqımadasınıñ 67% ormanlardan, 14% ise köy hocalığı topraqlarından ibaret. Esasen büdürli ve dağlıq yerler mesken etme ceetinden sıñırlıdır. Bu sebepten yaşamağa keçken yerler, hususan yalı boyu yerlerinde eali sıqlığı pek yüksektir. Yerli toplanmanı köz ögüne almasaq bile, Japon eñ sıq mesken etilgen 40-ıncı memlekettir. Honşu — eñ yüksek eali sıqlığına saip olğan adadır, 2010 senesi eali sıqlığı 450 kişi/km² edi, Hokkaydo ise, 2016 s. köre 64,5 kişi/km² ile eñ alçaq eali sıqlığına saip ola. 2014 s. köre Japonnıñ bütün meydanlığınįñ tahminen 0.5% ğayrıdan tiklengen topraqlardan (umetateçi yani rekultivatsiya) ibarettir. [[Biva gölü]] — qadimiy bir göldir ve memleketniñ eñ büyük tatlı suv gölüdir. Japon, [[Tınç okenanıñ ateş alqası]] boyunca yerleşkeni içün zelzalelerge, tsunamilerge ve yanardağnıñ fışqıruvına büyük ölçüde oğrağandır. 2016 s. [[Dünya Telüke İndeksi|Dünya Telüke İndeksine]] köre, o tabiiy felâketler telükesi cedvelinde 17-nci yerge saip ola. Japonda 111 [[faal yanardağ]] buluna. Ekseriyetle tsunamilernen bitken yıqıcı zelzeleler er yüzyıllıqta bir qaç kere ola. 1923 s. Tokyodaki zelzelesiniñ neticesinde 140.000-den ziyade insan elâk oldı. Soñki zamanlarda olğan büyük zelzeleler ise 1995 s. Büyük Hansin zelzelesi ve büyük bir tsunami ile bitken 2011 s. [[Tohoku zelzelesi|Tohoku zelzelesidir]]. ===İqlim=== [[File:Series-N700a-Mt.Fuji.jpg|thumb|Fudzi dağı ve Şinkansen]] Japonnıñ iqlimi esasen ortadır, amma şimalden cenüpkece ğayet deñişe. Hokkaydo – ülkeniñ eñ şimal regionı, dımlı qıta iqlimine saip, qışları uzun, suvuq, yazları ise pek sıcaq ve salqın. Yağanaqlar küçlü degildir, amma adalarda, adet üzre, qışta teren qar obaları çıqa. Honsüniñ ğarbiy yalısındaki [[Japon deñizi|Japon Deñizi]] yerlerinde, şimal-ğarbiy qış yelleri küçlü qar yağuvını ketire. Yazda regionda bazan [[Fön yelleri]] içün artqaç yüksek araretler ola bile. Orta yükseklikte özüne has içki dımlı qıta iqlimine saip, yaz ve qış arasında büyük araret farqları bar. [[Çugoku]] ve [[Şikoku]] regionlarnıñ dağları [[Seto]] içki Deñizini mevsimiy yellerden qoruyaraq yıl devamında orta bir ava teminlemektedir. Tınç okean yalısına dımlı bir subtropik iqlim hastır, qışlar yımşaqtır, ara-sıra qar yağa, yazlar ise cenüp-şarqiy mevsimiy yelniñ sebebinden sıcaq ve dımlı ola. Rükü ve Nanpo adaları, issi qışlar ve sıcaq yazlarnen subtropik bir iqlimge saip ola. Yağanaqları, hususan yağmur mevsimi devamında pek küçlü ola. Okinavada baş yağmur mevsimi mayıs başinda başlana ve yağmur cebesi yavaş-yavaş şimalge ilerile. Yaznıñ soñunda ve küzniñ başında tayfunlar sıq-sıq küçlü yağmur ketire. [[Etraftaki Müit Nazirligi|Etraftaki Müit Nazirliginiñ]] malümatına köre, küçlü ava yağanaqları ve araretlerniñ yükselmesi köy hocalığı sektorında ve başqa saalarda meseleler doğurmaqtadır. Japonda bügünge qadar eñ yüksek araret 41,8 °C, 2025 senesi avgust 5-te qayd etildi. ===Ayatiyat çeşitligi=== Japon adalarınıñ iqlimini ve coğrafiyasını aks ettirgen 9 orman ekoregionı bar. Olar Rükü ve [[Bonin adaları]]<nowiki/>ndaki subtropik dımlı keñ yapraqlı ormanlardan, baş adalarnıñ orta iqlim regionlarındaki orta keñ yapraqlı ve qarışıq ormanlarğa, şimal adalarınıñ suvuq, qış qısımlarındaki ineyapraqlı ormanlarğa qadar uzana. 2019 senesi Japonda 90.000-den ziyade kiyik ayvan çeşiti buluna, olarnıñ arasında [[qoñur ayuv]], [[japon makakası]], [[japon yenot köpegi]], [[japon kiçik tarla sıçanı]] ve [[japon dev salamandrası]] bar. Japonda 52 Ramsar sılaq-bataqlı topraq buluna. Beş yer özleriniñ ayrıca tabiiy qıymeti içün [[YUNESKO|YUNESKOnıñ]] [[Dünya Miras Cedveli|Dünya Miras Cedveline]] qoşulğan. ===Etraftaki müit=== [[File:Kongobuji Koyasan07n3200.jpg|thumb|YÜNESKOnıñ dünya mirasına kirsetilgen Koya dağındaki Kongobu-dzide küz qaşıq ağaç yapraqları]] [[Ekinci Cian cenki|Ekinci cian cenkinden]] soñraki suratlı iqtisadiy ilerilev devrinde ükümet ve sanayı korporatsiyaları ekologik siyasetke az diqqat ete ediler; neticede, 1950-1960-ncı seneleri etraf müitniñ kirlenmesi tarqaldı. Artqan raatsızlıqqa seslenerek, ükümet 1970 senesi etraftaki müitni qorçalav qanunlarını qabul etti. 1973 senesi cermay buhranı ve tabiiy resurslarınıñ eksikligi Japonnı energiyadan maqul qullanmağa mecbur etti. Japon Ekologik Semerelik İndeksinde 20-nci yerde tura. Japon dünyada karbon dioksid gazı çıqaruv boyunca 5-nci yerni ala. == Edebiyat == '''Qullanılğan edebiyat''' * История Японии / Под ред. А. Е. Жукова. — М.: Институт востоковедения РАН, 1998. — Т. 2. 1868—1998. — 703 с. — ISBN 5-89282-073-4. * История Японии / Под ред. Д. В. Стрельцова. — М. : Аспект-Пресс, 2015. — 560 с. — ISBN 978-5-7567-0794-6. == Tüpbilgiler == <references /> {{Yaponiya}} {{Asiya}} [[Kategoriya:Yaponiya| ]] irtoaappls2csa21dj4tcshlox54d0v 245780 245779 2026-09-30T08:28:08Z Хтосьці 13041 377 975 24 km² → 377 975,24 km² (← 377,975.24 km²; mında noqta/virgül kesir parçasını ayıra); 29.751 km → 29 751 km, 36,000 senesine → 36 000 senesine, 0.5% → 0,5% («64,5 kişi/km²» ve «41,8 °C» kibi), 140.000 → 140 000; ayırmağan boş yerlerni qullandım 245780 wikitext text/x-wiki {{Memleket |Qırımtatar adı = Japon |Resmiy Qırımtatar adı = |Original adı = 日本 |Resmiy Original adı = 日本国 |Bayraq = Flag of Japan.svg |Tuğra = Imperial Seal of Japan.svg |Harita = Japan (orthographic projection).svg |Gimn = Kimigayo |Gimn tercimesi = |Til = [[Japon tili]] |Paytaht = [[Tokyo]] |Eñ balaban şeerler = [[Tokyo]], [[Yokohama]], [[Osaka]] |Devlet qurumı = esasqqanunlı monarhiya |Devlet başı vazifesiniñ adı = İmperator |Ükümet başı vazifesiniñ adı = Baş nazir |Mustaqillik tarihı = |Kimden mustaqillik = |Meydanlıq = 377 944 |Meydanlıq sırası = 62-nci |Suv = 0,8 |Eali = 126 672 000 |Eali sırası = 10-ünci |Eali senesi = 2017 |Eali sıqlığı = 336 |ĞSMK = 5869 milliard |ĞSMK sırası = 3-ünci |ĞSMK senesi = 2011 |Can başına ĞSMK = 45 920 |Para birlemi = Yen |Saat quşağı = +9 |Domen = .jp |Telefon kodu = 81 }} '''Japon'''<ref>[[Farsça]]dan «ژاپن» [-{Japon}-] sözinden kele</ref> ya da '''Yaponiya'''<ref>[[Rusça]]dan -{«Япония»}- [-{Yaponiya}-] sözinden kele</ref> ({{lang-ja|日本}} - ''Nihoñ'', ''Nippoñ'') - şarqiy [[Asiya]]da Japon adalarında bulunğan bir memleket. Japon, [[Tınç okean|Tınç okeanda]], [[Asiya|Asiyanıñ]] qıtasınıñ şimaliy-şarqiy yalısında yerleşken. Ğarpta o [[Japon deñizi|Japon deñizinen]] sıñırlana ve [[Ohotsk deñizi|Ohotsk deñizinden]] [[Şarqiy Çin deñizi|Şarqiy Çin deñizine]] qadar uzana. Japon taqımadası 4 esas ve 14 121 kiçik adadan ibarettir. Japon 47 memuriy [[Prefektura|prefekturağa]] ve 8 ananeviy regionğa bölüne, onıñ yeriniñ tahminen 75% dağlı ve sıq ormanlıdır, bu sebepten memleketniñ köy hocalığı ve şeerleşken ealisi şarqiy yalı boyu tüzlüklerinde toplanğan. 2025 senesi ealisi 123 milliondan ziyade olğan. [[Tokyo]] — memleketniñ paytahtı ve eñ büyük şeeridir Japon — [[Milliy Kongress]] olaraq belli olğan eki meclisli qanun çıqarıcı organ ile has olğan [[Esas qanuniy monarhiya|esas qanunuy bir monarhiyadır]]. Japon, [[G7|-{G}-7-niñ]] yekâne Asiya azası ve ulu devlet olaraq tanıla, o dünyanıñ eñ küçlü ordularından birisini saqlap qalmaqta, amma cenk ilân etmek aqqından konstitutsiya boyunca vazgeçti. Nominal [[İĞSM]] (İçki Ğayrı Safı Mahsulat) ceetinden dünyanıñ eñ büyük iqtisadiyatlarından biri olğan inkişaflı memlekettir, ilim ve tehnologiyağa müim isse qoşmaqtan ğayrı, avtomobil, elektronika ve robototehnika saalarında dünya lideridir. Dünyada eñ yüksek ömür uzunlığına saip olğanına baqmadan, onıñ ealisi eksile. [[Japon medeniyeti|Japonnıñ medeniyeti]] bütün dünyağa yahşı belli, o hususan [[Anime|animatsiya]], sanat, kömiksler, yemekler, moda, filmler, muzıka, telekörüv ve videooyunlarda körüne. == Etimologiya == Japonnıñ [[Japon tili|japonca]] adı [[Kandzi|kandzinen]] 日本 yazıla ve Nihon ya da Nippon telâffuz etile. -{VIII}- asırnıñ başlanuvından bu yazılış qabul etilmeden evel, memleket [[Çin|Çinde]] Va (倭, Japonda 757 s. yaqınlarında 和 deñiştirildi) olaraq ve Japonda Yamato [[Endonim|endoniminen]] belli edi. İerogliflerni oqumaq içün [[oñyomi]] usulında qullanılğan Nippon adı resmiy saada sıqça saylana. Nihon ise adetince kündelik qonuşmada qullanıla ve [[Edo devri|Edo devrinde]] japon [[Fonologiya|fonologiyasındaki]] deñişmelerni köstere. 日本 ieroglifleri «kuneşniñ menbası» manasını añlata, bu ise ğarpta belli olğan «Doğğan Küneşniñ Ülkesi» adınıñ menbasıdır. == Tarih == {{multiple image | total_width = 320 | image1 = Meiji tenno1.jpg | alt1 = | caption1 = {{nihongo|[[İmperator Meydzi]]|明治天皇|Meiji-tennō}}; 1852–1912 | image2 = Japanese Empire (orthographic projection).svg | alt2 = | caption2 = Japon imperiyası ve onıñ tesiri, 1942 }} [[Japon taqımadası|Japon taqımadasındaki]] ilk belli mesken etilgen yerler [[Yuqarı Paleolit|Yuqarı Paleolitke]] aittir, japon paleolitiniñ başlanuvı ise m.e. 36 000 senesine belgiline. IV-VI asırlar arasında onıñ devletleri [[Nara|Narada]], soñra [[Heyan-kö]] şeerinde imperatornıñ idaresinde birleştirildi. 12-nci asırdan başlap, kerçek akimiyet [[sögun]] olaraq belli olğan arbiy asılzadeler ve [[daymo]] degen derebeylerniñ ellerinde edi, olar [[samuray]] degen bir asılzade cenkçiler sınıfı tarafından saqlana ediler. [[Kamakura]] ve [[Aşikaga]] sögunatınıñ ükümdarlığı ve [[Cenkleşken devletlerniñ devri|cenkleşken devletlerniñ devrinden]] soñ Japon 1600 senesi Tokugava sögunatı tarafından birleştirilgen, bu devirde [[Japonıñ dünyadan ayırıluv tışqı|dünyadan ayırıluv tışqı]] siyaset ömürge keçirilgen edi. 1853 senesi [[Amerika Qoşma Ştatları|Amerika]] flotu Japonnı ğarpqa ticaret açmağa zorladı, bu ise sögunatnıñ soñu ve 1868 senesi imperator akimiyetiniñ ğayrıdan teklenüvine yol açtı. [[Meydzi devri]] Japonnıñ suratlı sanayılaştıruvı, modernizatsiyası, militarizmı ve tecavuziy müstemleke siyasetiniñ devri edi. Memleket 1910 senesi [[Koreya|Koreyanı]] basıp aldı, 1937 senesi [[Çin|Çinge istilâ]] etti, 1941 senesi [[Amerika Qoşma Ştatları|AQŞ]] ve [[Avropa|Avropanıñ]] müstemlekesine ücüm etti. Şay etip, o, [[Köçer]] küçü olaraq [[Ekinci Cian cenki|Ekinci cian cenkine]] kirdi. [[Tınç okean cenki|Tınç okean cenkinde]] yeñilmeden ve AQŞ tarafından [[Hirosima]] ve [[Nagasaki]] şeerlerindeki atom bombardıman etüvden soñ, Japon 1945 senesi kapitulirledi ve [[Ittifaqdaşlar|ittifaqdaşlarnıñ]] işğaline keçti. Soñki onyıllıqlarda o, tez iqtisadiy ösüvni keçirdi ve AQŞ-nıñ [[NATO]]<nowiki/>ğa kirmegen birinci büyük ittifaqdaşlarından biri oldı. 1990-ncı senelerniñ başında Japonda aktivlerniñ fiyatı quvuğı yıqılmadan soñ, memleket «ğayıp olğan onyıllıqlar» olaraq belli olğan uzun iqtisadiy turğunlıq devrini keçirdi. == Coğrafiya == [[File:Japan topo en.jpg|thumb|upright=1.2|Japonnıñ topografik haritası]] Japon, Asiyanıñ [[Tınç okean]] yalısı boyunca uzanğan 14 125 adadan ibarettir. [[Ohotsk deñizi|Ohotsk deñizinden]] [[Şarqiy Çin deñizi|Şarqiy Çin deñizine]] qadar 3 000 km şimal-şarqiy cenübiy-ğarpqa qadar uzana. Memleketniñ şimalden cenüpke beş baş adası [[Hokkaydo]], [[Honsü]], [[Şikoku]], [[Küsü]] ve [[Okinava|Okinavadır]]. Okinavanı qavrap alğan [[Rükü Adaları]], Küsüniñ cenübindeki bir zıncıdır. [[Nanpo Adaları]] Japonnıñ baş adalarından cenübinde ve şarqında yer almaqtadır. Episi birlikte [[Japon Taqımadası|Japon Taqımadaları]] olaraq bellidir. 2019 yılnıñ malümatına köre Japonnıñ meydanlığı 377 975,24 km² ola. Japon 29 751 km ile dünyanıñ altıncı eñ uzun yalı yolağına saip olmaqtadır. Japop, öz uzaq adaları sebebinden dünyada eñ büyük sekizinci [[Müstesna iqtisadiy zona|müstesna iqtisadiy zonağa]] saiptir, şu zonanıñ meydanlığı 4 470 000 km². Japon taqımadasınıñ 67% ormanlardan, 14% ise köy hocalığı topraqlarından ibaret. Esasen büdürli ve dağlıq yerler mesken etme ceetinden sıñırlıdır. Bu sebepten yaşamağa keçken yerler, hususan yalı boyu yerlerinde eali sıqlığı pek yüksektir. Yerli toplanmanı köz ögüne almasaq bile, Japon eñ sıq mesken etilgen 40-ıncı memlekettir. Honşu — eñ yüksek eali sıqlığına saip olğan adadır, 2010 senesi eali sıqlığı 450 kişi/km² edi, Hokkaydo ise, 2016 s. köre 64,5 kişi/km² ile eñ alçaq eali sıqlığına saip ola. 2014 s. köre Japonnıñ bütün meydanlığınįñ tahminen 0,5% ğayrıdan tiklengen topraqlardan (umetateçi yani rekultivatsiya) ibarettir. [[Biva gölü]] — qadimiy bir göldir ve memleketniñ eñ büyük tatlı suv gölüdir. Japon, [[Tınç okenanıñ ateş alqası]] boyunca yerleşkeni içün zelzalelerge, tsunamilerge ve yanardağnıñ fışqıruvına büyük ölçüde oğrağandır. 2016 s. [[Dünya Telüke İndeksi|Dünya Telüke İndeksine]] köre, o tabiiy felâketler telükesi cedvelinde 17-nci yerge saip ola. Japonda 111 [[faal yanardağ]] buluna. Ekseriyetle tsunamilernen bitken yıqıcı zelzeleler er yüzyıllıqta bir qaç kere ola. 1923 s. Tokyodaki zelzelesiniñ neticesinde 140 000-den ziyade insan elâk oldı. Soñki zamanlarda olğan büyük zelzeleler ise 1995 s. Büyük Hansin zelzelesi ve büyük bir tsunami ile bitken 2011 s. [[Tohoku zelzelesi|Tohoku zelzelesidir]]. ===İqlim=== [[File:Series-N700a-Mt.Fuji.jpg|thumb|Fudzi dağı ve Şinkansen]] Japonnıñ iqlimi esasen ortadır, amma şimalden cenüpkece ğayet deñişe. Hokkaydo – ülkeniñ eñ şimal regionı, dımlı qıta iqlimine saip, qışları uzun, suvuq, yazları ise pek sıcaq ve salqın. Yağanaqlar küçlü degildir, amma adalarda, adet üzre, qışta teren qar obaları çıqa. Honsüniñ ğarbiy yalısındaki [[Japon deñizi|Japon Deñizi]] yerlerinde, şimal-ğarbiy qış yelleri küçlü qar yağuvını ketire. Yazda regionda bazan [[Fön yelleri]] içün artqaç yüksek araretler ola bile. Orta yükseklikte özüne has içki dımlı qıta iqlimine saip, yaz ve qış arasında büyük araret farqları bar. [[Çugoku]] ve [[Şikoku]] regionlarnıñ dağları [[Seto]] içki Deñizini mevsimiy yellerden qoruyaraq yıl devamında orta bir ava teminlemektedir. Tınç okean yalısına dımlı bir subtropik iqlim hastır, qışlar yımşaqtır, ara-sıra qar yağa, yazlar ise cenüp-şarqiy mevsimiy yelniñ sebebinden sıcaq ve dımlı ola. Rükü ve Nanpo adaları, issi qışlar ve sıcaq yazlarnen subtropik bir iqlimge saip ola. Yağanaqları, hususan yağmur mevsimi devamında pek küçlü ola. Okinavada baş yağmur mevsimi mayıs başinda başlana ve yağmur cebesi yavaş-yavaş şimalge ilerile. Yaznıñ soñunda ve küzniñ başında tayfunlar sıq-sıq küçlü yağmur ketire. [[Etraftaki Müit Nazirligi|Etraftaki Müit Nazirliginiñ]] malümatına köre, küçlü ava yağanaqları ve araretlerniñ yükselmesi köy hocalığı sektorında ve başqa saalarda meseleler doğurmaqtadır. Japonda bügünge qadar eñ yüksek araret 41,8 °C, 2025 senesi avgust 5-te qayd etildi. ===Ayatiyat çeşitligi=== Japon adalarınıñ iqlimini ve coğrafiyasını aks ettirgen 9 orman ekoregionı bar. Olar Rükü ve [[Bonin adaları]]<nowiki/>ndaki subtropik dımlı keñ yapraqlı ormanlardan, baş adalarnıñ orta iqlim regionlarındaki orta keñ yapraqlı ve qarışıq ormanlarğa, şimal adalarınıñ suvuq, qış qısımlarındaki ineyapraqlı ormanlarğa qadar uzana. 2019 senesi Japonda 90 000-den ziyade kiyik ayvan çeşiti buluna, olarnıñ arasında [[qoñur ayuv]], [[japon makakası]], [[japon yenot köpegi]], [[japon kiçik tarla sıçanı]] ve [[japon dev salamandrası]] bar. Japonda 52 Ramsar sılaq-bataqlı topraq buluna. Beş yer özleriniñ ayrıca tabiiy qıymeti içün [[YUNESKO|YUNESKOnıñ]] [[Dünya Miras Cedveli|Dünya Miras Cedveline]] qoşulğan. ===Etraftaki müit=== [[File:Kongobuji Koyasan07n3200.jpg|thumb|YÜNESKOnıñ dünya mirasına kirsetilgen Koya dağındaki Kongobu-dzide küz qaşıq ağaç yapraqları]] [[Ekinci Cian cenki|Ekinci cian cenkinden]] soñraki suratlı iqtisadiy ilerilev devrinde ükümet ve sanayı korporatsiyaları ekologik siyasetke az diqqat ete ediler; neticede, 1950-1960-ncı seneleri etraf müitniñ kirlenmesi tarqaldı. Artqan raatsızlıqqa seslenerek, ükümet 1970 senesi etraftaki müitni qorçalav qanunlarını qabul etti. 1973 senesi cermay buhranı ve tabiiy resurslarınıñ eksikligi Japonnı energiyadan maqul qullanmağa mecbur etti. Japon Ekologik Semerelik İndeksinde 20-nci yerde tura. Japon dünyada karbon dioksid gazı çıqaruv boyunca 5-nci yerni ala. == Edebiyat == '''Qullanılğan edebiyat''' * История Японии / Под ред. А. Е. Жукова. — М.: Институт востоковедения РАН, 1998. — Т. 2. 1868—1998. — 703 с. — ISBN 5-89282-073-4. * История Японии / Под ред. Д. В. Стрельцова. — М. : Аспект-Пресс, 2015. — 560 с. — ISBN 978-5-7567-0794-6. == Tüpbilgiler == <references /> {{Yaponiya}} {{Asiya}} [[Kategoriya:Yaponiya| ]] i37u1kpdciuhqw20oww2drq8snfkvtr 0 1670 245788 243050 2026-09-30T09:12:58Z Хтосьці 13041 Polşa → -{crh-latn: Polşa; crh-cyrl: Польша}- 245788 wikitext text/x-wiki {{MY |tip = şeer |qırımtatar adı = İlbav |original adı = ''ukr.'' Львів |memleket = Ukraina |tuğra = Coat of arms of Lviv.svg |bayraq = |tuğra eni = 130 |bayraq eni = |lat_deg =49 |lat_min =50 |lat_sec = |lon_deg =24|lon_min =0|lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |memleket haritasınıñ büyükligi = 300 |region1 haritasınıñ büyükligi = |region2 haritasınıñ büyükligi = |region1 türü = Vilâyet |region1 = İlbav vilâyeti |region2 türü = Rayon |region2 = İlbav rayonı |içki bölünüv = 4 rayon |baş türü = |baş = |temeli qoyulğan tarihı = XIII asır |ilki añıluv = |evelki adları = Lemberg |bu seneden berli statuslı = |meydanlıq = 171,01 |yükseklik = 289 |iklim = |resmiy til = |resmiy til-ref = |eali = 717 273 |cedvelge aluv senesi = 2007 |eali sıqlığı = 4298 |aglomeratsiya = |milliy terkip = |diniy terkip = |saat quşağı = +2 |DST = bar |telefon kodu = +380 32 |poçta indeksi = |poçta indeksleri = 65000 — 65480 |avtomobil kodu = |identifikator türü = |raqamlı identifikator = |Commons = Lviv |sayt = http://city-adm.lviv.ua/ |sayt tili =}} '''İlbav''' ya da '''Lviv''' ({{lang-uk|Львів}}) - [[Ukraina|Ukrainanıñ]] ğarbındaki şeer, [[İlbav vilâyeti|İlbav vilâyetiniñ]], [[İlbav rayonı|İlbav rayonınıñ]], [[İlbav şeer cemaatı|İlbav şeer cemaatınıñ]] memuriy merkezi, memleketniñ milliy, medeniy, tasil ve ilmiy merkezi. Büyük sanayı merkezi, ve naqliye üzeli. O, Galisiyanıñ zemaneviy paytahtı ve memleketniñ ğarbındaki eñ büyük şeer sayıla. O, İlbav aglomeratsiyasını teşkil ete. Eali sayısına köre, memleketniñ beşinci şeeridir (734 biñ sakin)<ref>[https://www.mobiliseyourcity.net/sites/default/files/2025-05/Lviv%2C%20Ukraine_1.pdf Lviv, Ukraine_1.pdf]</ref>. İçki köçkenler sebebinden şeerniñ ealisi şimdi 1 millionğa yaqın sakin olğanı tahmin etile - bu tahmin iç bir türlü cedvelge aluv ya da statistik menbalarnen tasdıqlanmağan olsa da. == Tarihi == === Galitsiya-Volın knâzlığı === [[Файл:Lev_Danylovich_of_Halych.PNG|bağlantı=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Lev_Danylovich_of_Halych.PNG|sağ|küçükresim|281x281pik|İlbav fonunda padişa I Lev Danılovıç. XVII asırnıñ portreti]] Arheologik qazılmalar zemaneviy şeerniñ territoriyasında daa V asırdan başlap adamlar yaşağanını köstere<ref>{{книга|автор=Я. Ісаєвич, М. Литвин, Ф. Стеблій|частина=Передмова|заголовок=|оригінал=|посилання=|відповідальний=|видання=|місце=Львів|видавництво=Центр Європи|рік=2006|том=1|сторінки=7|сторінок=|серія=|isbn=978-966-7022-59-4|тираж=|название=Історія Львова. У трьох томах}}</ref>. X asırnıñ soñunda bu topraqlar Rusniñ, hususan Galisiyanıñ spetsifik knâzlıqlarınıñ, 1199 senesinden başlap ise Galisiya-Volınnıñ terkibine kirdi. Şeerniñ qurucısı ananeviy olaraq Danılo padişası sayıla, o, qaviyleştirilgen qasabağa öz oğlunıñ şerefine Lev adını qoyğan. L. Voytoviç belorus-litva yılnamelerine ve -{XVI–XVIII}- asır müelliflerine esaslanıp, şeerniñ temelini Lev Danıloviç qoyğanını idda ete. Şeer Levge ait olğan Pşemısl ve Belts knâjestvolarınıñ sıñırında yerleşken edi<ref>[http://dspace.nbuv.gov.ua/bitstream/handle/123456789/78905/9-Voytovich.pdf ''Л. Войтович''. Лев Данилович&nbsp;— «князь думен и хоробор на рати» чи «безчесний князь»?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160921220228/http://dspace.nbuv.gov.ua/bitstream/handle/123456789/78905/9-Voytovich.pdf|date=21 вересня 2016}} // Україна в Центрально-Східній Європі: Зб. наук. пр.&nbsp;— К.: Інститут історії України НАН України, 2013.&nbsp;— Вип. 12—13.&nbsp;— С. 148—189</ref>. Yaroslav İsayevıç Danilo Romanovıç qurucılıqqa umumiy nezaretni, Lev Danılovıç ise doğrudan-doğru yerinde işni nezaret etti, dep teklif ete. L. Voytoviç qayd ete ki, Lev 1245 senesi Yaroslav cenkinde ayrı bir polkqa başlıqlıq etti, demek, onıñ öz payı bar edi, anda o, babasınıñ ruhseti olmadan bile şeerler tapıp ola edi. «Ukrainşınaslıq entsiklopediyası» öz meydanğa kelgen vaqtını 1240-ıncı senelerniñ soñuna ya da 1250-inci senelerniñ başına qayd ete. Yerli tarihçı Meçislav Orloviç şeerniñ 1240 senesi monğol-tatarlar tarafından knâz Galıçnıñ bütünley yoq etilmesi sebebinden qurulğanını teklif ete, amma Galıç 1241 senesi yoq etildi. Lvov aqqında birinci yazma añıluv «Galisiya-Volin yılnamesi»nde rastkele ve 1256 senesidir, ondan şeerniñ hronologiyası saqlana. Rusin Lvov kiçik şeerçikten (Yüksek Qale), qıraliçe rezidentsiyasından (Alçaq Qale) ve zemaneviy Eski Bazar meydanınıñ tarafındaki qaviyleştirilgen çetten ibaret edi.<ref name=":0">''Baliński М., Lipiński T.'' [https://polona.pl/item/starozytna-polska-pod-wzgledem-historycznym-jeograficznym-i-statystycznym-opisana-t-2,ODAyNjE/5/#item Lwów // Starożytna Polska] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190227131331/https://polona.pl/item/starozytna-polska-pod-wzgledem-historycznym-jeograficznym-i-statystycznym-opisana-t-2,ODAyNjE/5/#item#item|date=27 лютого 2019}}…&nbsp;— Т. II.&nbsp;— Cz. 2.&nbsp;— S. 551</ref> 1272 senesi şeerniñ inkişafına yardımcı olğan padişa oğlu Lev Daniloviç (hususan, o, yañı kelgenler içün üç rayon belgilegen: şarqta - rusin, şimalde - ermeniler ve tatarlar içün, cenüpte - yeudiyler içün<ref name=":0" />) paytahtını Holin-V. Bu yer, belki de, 1303 senesinden 1401 senesine qadar aralıqlarnen ömür keçirgen Konstantinopol Patriarhatınıñ ayrı bir mitropoliyatınıñ abbatları olğan Galisiya mitropolitleriniñ kerçek yerleşken yeri edi. 1340 senesi Galisiya-Volın knâzı Yuriy II Böleslavnıñ vefatından soñ, Volın boyarları Dmitriy-Lübart Gediminoviçni ükümdar olaraq ilân eteler. Kene şu senesi -{crh-latn: Polşa; crh-cyrl: Польша}- qıralı III Kazimir Lvov ve Pşemısl topraqlarına ücüm ete; onıñ ve Lübart arasında «Galisiya-Volhin variyeti cenkleri» başlana. Bu şaraitte Dmitriy Dedko başlıqlıq yapqan yerli boyarlar akimiyetni öz ellerine alalar, başta -{crh-latn: Polşa; crh-cyrl: Польша}- qıraliçeliginiñ ükümdarlığını tanıylar, 1341 senesinden başlap ise - Dmitriy-Lübart Gediminoviçniñ süzeranitetini tanıylar. 1349 senesi Dmitriy Dedkonıñ ölüminden soñ III Kazimir Lvovnı ekinci kere zapt ete ve Galisiyanı (başqa menbalarğa köre, qoşulğan) muhtar esaslarda Poloniyağa qoşmağa tırışa.<ref name=":1">''Мицько І.'' [https://zbruc.eu/node/61196 Монастирський храм // Загадка імені художника Гайля] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171009194646/https://zbruc.eu/node/61196|date=9 жовтня 2017}} / Zbruč</ref> 1356 senesi III Kazimir padişası şeerni yañıdan yerleştirdi, yañı merkezni ilki, knâz qalesinden cenüpke avuştırdı.<ref name=":1" /> Rusin çetinde padişa davet ettigi qurucılar alman nümüneleri esasında yañı götik qale şeerini qurdılar, onı çeriklerge bölip, ortasında Bazar meydançığı qoydılar. Onıñ ealisiniñ ekseriyeti almanlar edi; Ukrain-ruslar esasen şeer civarlarında yaşay ediler. Öz-özüni idare ete bilgen ermeni ve yeudiy cemiyetleri bar edi. 1356 senesi padişası III Kazimir İlbavğa «Magdeburg» öz-özüni idare etmek aqqını bere. Kazimirniñ devirinde XV asırnıñ başına qadar İlbav zeerhanesinde aqçalar çekile edi.<ref name=":1" /> 1370 senesi III Kazimir ve macar padişası Lui arasındaki muqavelege köre, Galisiya onı Vengriya padişalığına kirsetmege istegen macar padişasınıñ idaresine keçti, bu ise polâk ükümdarlarınıñ qarşılığına rastkeldi. 1387 senesi Luiniñ qızı, polâk qıraliçesi Yadviga Anjulı, arbiy seferden soñ bu topraqlarnı -{crh-latn: Polşa; crh-cyrl: Польша}- içün zapt ete.<ref name=":1" /> Qırımdan Almaniyağa ketken Büyük İpek yolunıñ müim qısmında yerleşken Lvov 1379 senesi «mutlaq qatlanuv aqqı» aldı<ref name="ЕУ08">Львів…&nbsp;— С. 1408</ref>. Anda şeerden keçip mal taşığan bütün bazirgânlar eki afta devamında Lvovda satuv içün mallarını köstermege borclu olğanları ve tek soñra ögge ketmek mümkün olğanı kösterile edi. Şeer müim esnaf ve ticaret merkezine çevirildi. Aziz Agnes (yanvar 21) ve Aziz Margaret (iyül 13) künü, soñra Aziz Georgiy künü yarmarkaları keniş belli edi<ref name="ЕУ082">Львів…&nbsp;— С. 1408</ref>. 1434 senesi Galisiyanıñ Rufiniya padişalığı olaraq muhtarlığı lâğu etildi ve onıñ topraqlarınıñ çoqusında merkezi İlbavda olğan Rufiniya voyevodstvosı meydanğa keldi. XV asır<ref>у другій половині; ''Осіпян О.'' Запрошення вірмен до Львова Галицькими князями Данилом та Левом Даниловичем у «Topografia civitas Leopolitanae» Іоганна Алембека: особливості ренесансного історієписання // [[Український історичний журнал]].&nbsp;— К., 2012.&nbsp;— №&nbsp;6 (507) (лист.—груд.).&nbsp;— С. 149.&nbsp;— ISSN [tel:0130-5247 0130-5247].</ref> İlbav Lemberg edi: şeerniñ «alman yüzü» bar edi, «kommuna şurası» qararlar çıqara, muzakereler keçirile, kilselerde alman tilinde vaazlar oqula edi. Şeerniñ polonizatsiyası soñki eki yagiyellonlılarnıñ devrinde başlandı<ref>''Orłowicz M.'' Ilustrowany przewodnik po Lwowie…&nbsp;— S. 18.</ref>. === Lehistan Qırallığı ve Jeç Pospolita === Osmanlı imperiyasınıñ Avropağa kenişlemesi artqanından Lvov ile ticaretniñ kölemi ep eksildi, bu ise şeerniñ fuqareleşmesine ketire. Konstantinopolniñ yıqılması şeerde çoq yunanıstanlılarnıñ peyda oluvına sebep oldı<ref>''Kiryk F.'' Odrowąż Andrzej // [[Polski Słownik Biograficzny]].&nbsp;— Wrocław&nbsp;— Warszawa&nbsp;— Kraków&nbsp;— Gdańsk, 1978.&nbsp;— T. XXIII/3, zeszyt 98.&nbsp;— S. 542. {{ref-pl}}</ref>. 1527 senesi yanğın büyük zarba oldı, şeerniñ tarihında eñ yaramay oldı, o vaqıt götik Lvov yernen bitti. Yañıdan qurmaq içün Renessans üslübini qullanğan Şimaliy İtaliyadan mimarlar davet etildi. Ticaret yolları ğayıp oldı, şunıñ içün şeerniñ iqtisadiy tiklenüvi yerli istisalnıñ inkişafınen bağlı edi. Esas eksport mahsulatları balıq, mum ve tükler, hususan sobol edi. XVI asırnıñ ekinci yarısında İlbavda Uspenskiy pravoslav qardaşlıq ve onıñ mektebi çalışıp başlay, mında birinci matbaacı İvan Fedoroviç çalışa. 1630 senesi şeerniñ ealisi 25-30 biñ adam olıp, bu şeerni zemaneviy Ukrainanıñ eñ büyük şeeri yaptı<ref name=":2">''[[Леп'явко Сергій Анатолійович|Лепявко С]].'' Криштоф Косинський // Володарі гетьманської булави: Історичні портрети / Автор передмови В.&nbsp;А.&nbsp;Смолій.&nbsp;— К.: Варта, 1994.&nbsp;— С. 28.&nbsp;— [[Спеціальна:Джерела книг/5203016399|ISBN 5-203-01639-9]].</ref>. 1578 senesi tantanalı müitte Stefan Batoriy qazaqlarnıñ cedveldeki ordusı yaratqan vesiqağa imza qoya. Kazaklar tarafından Andrey Lıhanskiy başlığında aqsaqallar eyyeti öz sadıqlığını bildirdi. Aslında o zaman cemiyetinde müim mana taşığan yañı uquqiy status - kazaklar qanunileştirildi<ref name=":2" />. [[Файл:Lviv - map by Braun Hogenberg (middle size) (97694025).jpg|bağlantı=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Lviv - map by Braun Hogenberg (middle size) (97694025).jpg|sol|küçükresim|220x220pik|[[Hogenbergniñ panoraması]] ([[1618]])]] 1661 senesi Lvov iyezuit kölleci universitet statusını ala. Lâkin XVII asırnıñ ortalarından başlap, şeerde yıqıcı cenkler olıp keçti. 1648 — Bogdan Hmelnitskiyniñ ukrain kazak ordusı Lvovnı sarıp aldı, Maksim Krıvonos kazakları Yüksek Qalege ücüm ettiler, onıñ tarihında birinci kere. 1704 senesi XII Karl padişasınıñ başlıqlığında şved askerleri Büyük Şimaliy cenki vaqtında qaviyleştirilgen şeerniñ merkezini (bu da onıñ tarihında birinci kere) zapt etip, onı taladılar. Bundan soñ Lvov köçürilmege başladı. === Avstriya-Macaristan === 1772 senesi Jeçpospolitanıñ birinci bölünmesi neticesinde İlbav Habsburglar monarhiyasınıñ terkibine kirdi, Galisiya ve Lodomeriya qıraliçeliginiñ taclı vilâyetiniñ paytahtı oldı. Avstriya akimiyeti şeer iqtisadiyatını teşkil ete, 1777–1820 seneleri şeer divarları yıqıla, klassitsizm üslübinde yañı kvartallar qurula. Avstriya akimiyeti devrinde şeerde ilim ve medeniyet faal inkişaf ete: eki büyük teatro qurula, Universitet yañıdan teşkil etile ve Politehnikum açıla, neşriyat teşkil etile, soqaqlar yarıqlandırıla, cemaat naqliyeti, demiryol bağlantıları kirsetile. Bu devirde İlbavda kerosin ve kerosin lampası ihtira etildi, dünyada birinci suvlu yaqıtıcı şar çıqarıldı, Avropada birinci demir-beton köpür quruldı. 1848 senesi Avropada «Milletler baarı» inqilâbı vaqtında polâk vatanperver elitası isyan köterdi. Rus ealisi öz vekil qurulışlarını da yarattı. Soñunda Vena Galisiya ve Lodomeriya qıraliçeligine imtiyazlar bermege ve muhtarlıq bermege mecbur oldı. Bu şeerniñ yañı güllevi başlandı. Lvov ukrain ve polâk milliy azatlıq areketleriniñ merkezine çevirildi, çünki Avstriya-Macaristanda qanunlar Rusiye ya da Prussiyağa köre demokratik edi, olarğa qalğan polâk ve ukrain topraqları kire edi. [[Файл:Проспект_Свободи_старий.jpg|bağlantı=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:%D0%9F%D1%80%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%BA%D1%82_%D0%A1%D0%B2%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B9.jpg|sağ|küçükresim|220x220pik|[[20-nci asır|20-nci asırnıñ]] başında [[Serbestlik prospekti (Lvov) şeeri|Serbestlik prospekti]]]] 1914–1915 seneleri Birinci cian cenki vaqtında Lvov Rusiye imperiyası tarafından işğal etildi. O, Galisiya-Bukovina general guberniyasınıñ memuriy merkezi edi. === Ukraina inqilâbı === 1918 senesi fevral 10-da şeerde Rınok meydanında BMT ile Brest tınçlıq muqavelesi yapılğanı şerefine büyük ukrain namazı keçirildi; Kostâ Levitskiy iştirakçilerni «Prosvita»nıñ balkonından selâmladı, «Ukraina endi köterildi...» sözleri eşitildi. 1918 senesi fevral 12-de Ukraina laqırdısı zalında ukrain cemaatınıñ toplaşuvı olıp keçti, anda Lvov ukrainleriniñ UNR ile barışıqqa olğan munasebetleri muzakere etildi, tasdiqlandı: UNR ve onıñ qomşuları arasında barışıq şartnamesi; Holmşçina, Podlâyeniñ Ukraina devletine qaytarılması; Ukraina Merkeziy Komitetine, Ukraina Halq Nazirler Şurasına ve Ukraina Barışıq Delegatsiyasına yollanılğan telegrammanıñ metni. Lvov ukrainleriniñ quvançı polâklarnı (professorlar, universitet dotsentleri ve başqaları) raatsızlay edi; fevral 14 künü USS ofitseriniñ apayı Stefaniya Novakivskayanı hainliknen urdılar<ref>''[[Литвин Микола Романович|Литвин М.]], [[Науменко Кім Єлисейович|Науменко К.]]'' Історія ЗУНР.&nbsp;— Львів: Інститут українознавства НАНУ; видавнича фірма «Олір», 1995.&nbsp;— С. 21—23.&nbsp;— [[Спеціальна:Джерела книг/5770778679|ISBN 5-7707-7867-9]].</ref>. 1918 senesi mart 3-te şeerde UHC ükümeti areketlerini teşviqat etmek içün «devletçilik ve tınçlıq bayramı» (veçe) keçirildi, anda 60 biñge yaqın adam iştirak etti<ref>''Литвин М., Науменко К.'' Історія ЗУНР…&nbsp;— С. 23.</ref>. 1918 senesi noyabr 1 gecesi ukrainler şeerdeki akimiyetni elge alalar (Noyabr aktı), bunıñ neticesinde 1918 senesi noyabr 13-te resmiy olaraq ğarbiy Ukraina Halq Cumhuriyeti ilân etildi, onıñ paytahtı İlbavda edi. Şeerde polâk halqınıñ ükümdarlığı ve polâklarnıñ Poloniya-Ukrain İttifaqınıñ sıñırlarını tiklemek istegi Poloniya-Ukrain cenkine ketire, bu cenk Galisiyanıñ işğal etilmesi ve onıñ Poloniyağa qoşulmasınen bite. Lvov Lvov voyevodstvosınıñ memuriy merkezi oldı. === Lehistan Cumhuriyeti === İlbav, cenkler arasındaki Lehistannıñ bir qısmı olaraq, büyük medeniy ve ilmiy merkez edi. Şeerni yañı rayonlarnen kenişlettiler (Levandivka, Yañı İlbav, Persenkivka, Yañı Znesen ve ilâhre)<ref>[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19300350286 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 kwietnia 1930 r. o rozszerzeniu granic miasta Lwowa w województwie lwowskiem.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161023061434/http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19300350286|date=2016-10-23}} {{ref-pl}}</ref>. İlbavda avtohton şeer soqaq medeniyeti (batarlar, Lvov şanzonı) inkişaf etti, ve o vaqıttan berli Lvovnı «kiçik Parij» dep adlandırmaq ananesi peyda oldı. Ealiniñ ekseriyeti polâklar edi 64%; yeudiylerniñ payı 25% yaqın, ukrainlerniñ şeer ealisiniñ 7-9% yaqın edi. Lvov ukrainlerine qarşı, em de bütün Galisiyada diskriminatsion tınçlandıruv siyasetleri alıp barıldı, bu ise halq tarafından qarşılıq kösterüvge<ref>''Святослав Липовецький.'' [http://tyzhden.ua/Publication/3666 Народжені в помсті] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110522143606/http://tyzhden.ua/Publication/3666|date=22 травня 2011}} // Український тиждень.&nbsp;— №&nbsp;23 (84).</ref> ve ukrain radikal firqalarınıñ, hususan Yevgen Konovalets başlıqlıq yapqan Ukraina milletçileri teşkilâtınıñ peyda oluvına sebep oldı. Bu devirde İlbav ukrain azatlıq areketiniñ merkezine çevirildi ve 1990-ncı senelerge qadar bu statusını saqlap qaldı. === Sovetler devri === 1939 senesi Molotov-Ribbentrop muqavelesine köre İlbav ve Galitsiya Sovetler Birligi tarafından işğal etildi ve Ukraina Şuralar Sotsialist Cumhuriyetiniñ terkibine kirdi. Şeer İlbav vilâyetiniñ memuriy merkezi oldı. 1941 senesi iyün ayında İlbav faşist Almaniyası tarafından işğal etildi ve Baş gubernatorlıq terkibindeki Galisiya rayonınıñ merkezi oldı. 1941 senesi iyün 30-da ukrain vatanperverleri İlbavrindeki Rınok meydanında Ukraina devletini tiklev aktını ilân ettiler, amma alman idaresi olarğa qarşı terror ükümdarlığını başladı. Nemseler polâk ziyalılarını yoq ettiler, Holokost neticesinde Galisiyanıñ deyerlik bütün yeudiy ealisi öldi. 1942 senesi ukrain milletçileri Ukraina isyancı ordusını yarattılar ve almanlarğa qarşı arbiy areketlerni başladılar. 1943 senesi noyabr ayından başlap, oña Roman Şüheviç komandalıq ete edi. 1944 senesi yazda UPA ve İçki ordu şeerni öz qollarına almağa tırıştılar, hususan, merdivenniñ üstünde Lehistan bayrağı dalğalana edi<ref>{{Cite web|url=http://archive.wz.lviv.ua/articles/96208|title=Спершу над Ратушею замайорів не радянський, а польський прапор…|accessdate=15 травня 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518103818/http://archive.wz.lviv.ua/articles/96208|archivedate=18 травня 2015|deadurl=yes}}</ref>, lâkin 1944 senesi iyülniñ 27-de Lvov stalinci SSSR tarafından işğal etildi. Ekinci cian cenki neticesinde şeerde yaşağan polâklarnıñ çoqusı 1946 senesi İlbavdan kettiler. Lehistannen böyle adlandırılğan halq almaşuvı olıp keçti. Olarnıñ yerine Şarqtan ukrainler, Rusiyeden muhacirler, rus tilinde laf etici yeudiyler keldiler. UPAğa qarşı merhametsiz cenk başlandı, yerli ukrain halqına qarşı vahşiy repressiyalarnen beraberlikte oldı. 1950 senesi mart 5-te [[Roman Şuhevıç]] İlbav şeeriniñ çetinde Bilogorşçada gizli kvartirada vefat ete. Sovet ükümeti Lvovnı sanayılaştırdı, şeerde bir sıra sanayı devleri qurdı. 1950-nci seneleri ve hususan 1960-ncı seneleri mında kütleviy sürette etraftaki köylerden ukrainler köçip keldiler. Büyük meskenler quruldı, meselâ, Sıhiv, Râsne, Zboişça, Lübin, Naukovada ve ilâhre. İlbavnıñ ealisi kene deñişti. Şimdi o, dünyada eñ büyük ukrain şeeri (sakinlerniñ 80%-ge yaqını ukrain tilinde laf ete edi) ve milliy azatlıq areketiniñ merkezine çevirildi<ref>[http://www.zaxid.net/article/16172/ Левова доля.] {{Arhivlengen|url=https://web.archive.org/web/20100110222405/http://www.zaxid.net/article/16172/ |date=2010-01-10 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100110222405/http://www.zaxid.net/article/16172/|date=10 січня 2010}} Юрій Андрухович. zaxid.net</ref>, bu ise 1991 senesi avgust 24-te Ukrainanıñ mustaqilligi ilân etilmesine sebep oldı. === Mustaqil Ukrainada === 1990-ncı seneleri Leonid Kravçuknıñ akimiyeti neticesinde büyük işhaneler yıqıldı ve uzaqqa sozulğan iqtisadiy inqiraz devam etti. İlbav öz emiyetini müim medeniy, diniy, tasil ve ilmiy merkez olaraq saqlap qaldı, hızmetler sektorı, şu cümleden turizm de inkişaf ete edi. 1994 senesinden başlap şeerde er yıl Neşirciler forumı keçirile. 2000-inci senelerniñ başındaki müim vaqialar arasında 2001 senesi Roma papası İoann Pavel II-niñ ziyareti (onıñ iştiraginen İlbavda keçirilgen hızmet bir qaç yüz biñ imanlı topladı) ve 2002 senesi aviaşou vaqtında Skniliv faciası bar edi, bu facia 77 adamnıñ canını aldı. İlbav sakinleri «Portland inqilâbı» ve «Şeref inqilâbı»nda faal iştirak eteler. 2013 senesi dekabrniñ 1-de şeer mitingleri keçirilgen ananeviy yer olğan Taras Şevçenko abidesi ögündeki meydançıqta 50 biñden ziyade adam bekçilikte iştirak etti. İlbav Ukrainanıñ bütün şeerleri arasında (Qıyabdan soñ) eñ çoq mitinglerniñ ekinci yerini keçirdi<ref name="lvivdec1">{{cite news|title=#Євромайдан Львів встановив кількісний рекорд|url=http://lvivexpres.com/news/2013/12/01/55102-yevromaydan-lviv-vstanovyv-kilkisnyy-rekord|newspaper=Lviv Expres|date=1 грудня 2013|accessdate=1 квітня 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131203011742/http://lvivexpres.com/news/2013/12/01/55102-yevromaydan-lviv-vstanovyv-kilkisnyy-rekord|archivedate=3 December 2013|deadurl=yes}}</ref>. İlbav 2012 senesi futbol boyunca Avropa çempionatınıñ ev saibi şeerlerinden biri oldı, oña azırlıq olaraq yañı aeroport terminalı ve futbol stadionı quruldı. 2016 senesi Sıhivge eñ büyük mesken rayonını şeerniñ merkezinen bağlağan tramvay yolğa çıqtı. 2010-ncı seneleri alış-veriş, eglence ve mesken kompleksleriniñ qurulması faal sürette devam ete, eski sanayı obyektleri ise açıq çoq funktsional meydanlarğa ve ofis merkezlerine çevirile. Aynı vaqıtta bir sıra infrastruktura ve turmuş meseleleri çezilmeyip qalmaqta, meselâ, Gribovitskiy poligonı qapatılğan soñ qaldıqlarnı ğayrıdan işletüv meselesi. == İstegenler == <references /> {{commons|Lviv}} {{İlbav vilâyetindeki şeerler}} [[Kategoriya:Ukrainadaki şeerler]] tv5nn0lbr7o9co99cfj6slb3qp6j91y 0 5430 245787 242698 2026-09-30T09:11:56Z Хтосьці 13041 Polşa → -{crh-latn: Polşa; crh-cyrl: Польша}- 245787 wikitext text/x-wiki {{Memuriy birlem |Renk = {{Renk|Ukraina}} |Qırımtatar adı = İlbav vilâyeti |Original adı = Львівська область |Tuğra = Герб Львовской области.png |Bayraq = Flag of Lviv Oblast.svg |Memleket = [[Ukraina]] |Gimn = |Status = Vilâyet |İçinde olğan memuriy birlem = |İçki bölünüv = 7 rayon |Merkez = [[İlbav]] |Eñ balaban şeerler = [[Drogobıç]], [[Strıy]], [[Truskavets]] |Peyda olğan tarihı = [[1939]] 4/12 |Reber = |Название главы = |Reber2 = |Название главы2 = |ĞSİK = |ĞSİK senesi = |ĞSİK sırası = |Can başına ĞSİK = |Can başına ĞSİK sırası = |Til = |Tiller = |Eali = 1,577 mln. |Cedvelge aluv senesi = 2006 |Eali sıqlığı = 118,04 |Milliy terkip = |Diniy terkip = |Meydanlıq = 21 833 |Процент от площади = 3,61 |Meydanlıq sırası = |Harita = Map_of_Ukraine_political_simple_Oblast_Lemberg.png |Saat quşağı = [[UTC]] +2 |Qısqartma = |ISO = |FIPS = |Telefon kodu = +38 032 |Poçta indeksleri = 79xxx, 80xxx, 81xxx, 82xxx |İnternet domeni = lviv.ua; lv.ua |Avtomiobil nomerası kodu = BC |Sayt = http://www.loda.gov.ua/ |İzaat = }} '''İlbav vilâyeti''' ({{lang-uk|Львівська область}}) - [[Ukraina]]nıñ bir [[vilâyet]]i. Merkezi — [[İlbav]] [[şeer]]i. == Tarihi == Vilâyet [[Ukraina Şuralar Sotsialistik Cumhuriyeti|Ukraina]] [[Ukraina Şuralar Sotsialistik Cumhuriyeti|Şuralar Sotsialist Cumhuriyetiniñ]] terkibinde 1939 senesi dekabr 4-te sovetlerniñ şarqiy Lehistanğa ücümi ve Şarqiy Galitsiya ve Volınnı anneksiya etmesinden soñ yaratıldı. 1941 senesi bu yerde bir qaç NKVD esirleri qırğınlığı yapıldı, şu cümleden [[İlbav]], [[Sambir]] ve [[Dobromıl|Dobromılda]]. Onı 1941 senesinden 1944 senesine qadar Barbarossa operatsiyası başlanğan soñ faşist Almaniyası işğal etti, anda yerli yeudiy halqınıñ çoqusı öldürildi. Nemseler aynı vaqıtta sovet, fransız ve belgiyalı esirler içün regionda bir qaç zorbalıq emek yardımcı lagerleri olğan bir qaç cenk esir lagerleri qurdılar, olar dögüldiler, açlıqqa, epidemiyağa ve icretke oğradılar, bu ise ölümniñ yüksek seviyesine ketire edi.<ref>{{cite book|last1=Megargee|first1=Geoffrey P.|last2=Overmans|first2=Rüdiger|last3=Vogt|first3=Wolfgang|year=2022|title=The United States Holocaust Memorial Museum Encyclopedia of Camps and Ghettos 1933–1945. Volume IV|publisher=Indiana University Press, United States Holocaust Memorial Museum|pages=313, 315–317, 324, 331|isbn=978-0-253-06089-1}}</ref> Ekinci cian cenki bitken soñ, Tegeran ve Yalta konferentsiyalarında añlaşılğanı kibi, region sovetlerniñ elinde qaldı. Yerli polâklarnıñ çoqusı quvuldı ve Lehistandan quvulğan ukrainler keldi. 1951 senesi -{crh-latn: Polşa; crh-cyrl: Польша}--Sovet territorial almaşuvınıñ neticesinde Beltsniñ meydanlığı -{crh-latn: Polşadan; crh-cyrl: Польшадан}- Lvov vilâyetine keçti, Ustrzyky Dolneniñ meydanlığı ise Drogobıç vilâyetinden Lehistanğa keçti. 1959 senesi Drogobıç vilâyeti İlbav vilâyetine qoşuldı. Tarihiy inkişafını köz ögüne alğanda, İlbav vilâyeti Ukrainanıñ eñ az ruslaştırılğan ve sovetleşken qısımlarından biridir, onıñ polâk ve gabsburg mirasınıñ çoqusı bugün de körüne. Bugün Ukrainada Galisiya ve Lodomeriya Qırallığınıñ şarqiy qısmını teşkil etmek içün üç vilâyet (oblast) bar. Bulardan ekisi, Lvov vilâyeti ve İvano-Frankovsk vilâyeti bütünley padişalıqnıñ terkibinde edi; Ternopolniñ üçünci vilâyeti onıñ eñ şimaldeki dört uyezdlerinden (rayonlarından) ğayrı, esasen padişalıqta edi. Galisiya qıraliçeliginiñ graflıqları varisi devletlerge qoşulğanda, esasen deñişmediler; aşağıda tafsilâtlı yazılğanı kibi, kiçik deñişmelernen, şimdiki uyezdler Padişalıqnıñ uyezdlerinen deyerlik bir kenişliktedir. 2014 senesi [[Avromaydan]] narazılıqları vaqtında region narazılıq köstergenlerge qarşı faal arbiy küç qullanmağa başlağan [[Viktor Yanukoviç|Viktor Yanukovıç]] başlıqlıq yapqan merkeziy ükümetten mustaqillik ilân etmesinen de ayrıca diqqatqa lâyıqtır.<ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.uk/ukraine-facing-civil-war-lviv-declares-independence-yanukovich-rule-1437092|title=Ukraine Facing Civil War: Lviv Declares Independence from Yanukovich Rule|first=Gianluca|last=Mezzofiore|date=February 19, 2014|website=International Business Times UK}}</ref> 2014 senesinden soñ tezleşken Ukrainanıñ dekommunizatsiya ceryanında Lvov vilâyeti 2024 senesi yanvar ayına qadar Ukrainanıñ bütün sovet devrindeki abidelerini çıqarğan birinci vilâyeti oldı.<ref>{{Cite news|last=Peleschuk|first=Dan|date=30 January 2024|title=Ukraine's Lviv becomes first region to remove all Soviet-era monuments|url=https://www.reuters.com/world/europe/ukraines-lviv-becomes-first-region-remove-all-soviet-era-monuments-2024-01-30/|work=Reuters}}</ref> == Memuriy-territorial qurulışı == === Umumiy malümat === Memuriy merkezi — [[İlbav]] [[şeer]]i. Vilâyetke böyleleri kire: * vilâyette rayonlar — 7 * İlbav şeerinde rayonlar — 6 * meskün yerleri — 1928 senesi, şu cümleden: ** şeerler — 44 ** qasabalar — 34 ** köyler — 1849 * territorial cemaatlar — 73 === Rayonları === {| class="wikitable" |+ !№ !Tuğrası !Rayonnıñ adı !Meydanlığı !Cemaatları !Şeerler !Qasabalar !Köyler !Memuriy merkezi !Haritası |- |1 |[[Файл:Drohobych_Raion_Herb.png|bağlantı=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Drohobych_Raion_Herb.png|80x80pik]] |[[Drogobıç rayonı]] |1493,4 |5 |4 |3 |82 |[[Drogobıç]] |[[Файл:Drohobych_Raion_2020.svg|bağlantı=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Drohobych_Raion_2020.svg|124x124pik]] |- |2 |[[Файл:Great_Coat_of_Arms_of_Lviv_Raion.png|bağlantı=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Great_Coat_of_Arms_of_Lviv_Raion.png|80x80pik]] |[[İlbav rayonı]] |4976,2 |23 |12 |9 |510 |[[İlbav]] |[[Файл:Lviv_Raion_2020.svg|bağlantı=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Lviv_Raion_2020.svg|124x124pik]] |- |3 |[[Файл:Coat_of_Arms_of_Sambirsky_raion_in_Lviv_oblast.png|bağlantı=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Coat_of_Arms_of_Sambirsky_raion_in_Lviv_oblast.png|80x80pik]] |[[Sambir rayonı]] |3247,1 |11 |7 |4 |275 |[[Sambir]] |[[Файл:Sambir_Raion_2020.svg|bağlantı=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Sambir_Raion_2020.svg|124x124pik]] |- |4 |[[Файл:Stryiskyi_rayon_gerb.png|bağlantı=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Stryiskyi_rayon_gerb.png|80x80pik]] |[[Strıy rayonı]] |3854,0 |14 |7 |6 |278 |[[Strıy]] |[[Файл:Stryi_Raion_2020.svg|bağlantı=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Stryi_Raion_2020.svg|124x124pik]] |- |5 |[[Файл:Coat_of_Arms_of_Sheptyts'kyi_Raion.svg|bağlantı=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Coat_of_Arms_of_Sheptyts'kyi_Raion.svg|80x80pik]] |[[Şeptıtskıy rayonı]] |3001,2 |7 |7 |4 |188 |[[Şeptıtskıy]] |[[Файл:Chervonohrad_Raion_2020.svg|bağlantı=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Chervonohrad_Raion_2020.svg|124x124pik]] |- |6 |[[Файл:Yavorivskyi_raion_gerb.png|bağlantı=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Yavorivskyi_raion_gerb.png|80x80pik]] |[[Yavoriv rayonı]] |2373,2 |6 |4 |4 |240 |[[Yavoriv]] |[[Файл:Yavoriv_Raion_2020.svg|bağlantı=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Yavoriv_Raion_2020.svg|124x124pik]] |- |7 |[[Файл:Coat_of_Arms_of_Zolochivskiy_Raion_in_Lviv_Oblast.png|bağlantı=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Coat_of_Arms_of_Zolochivskiy_Raion_in_Lviv_Oblast.png|80x80pik]] |[[Zoloçiv rayonı]] |2887,9 |7 |3 |4 |270 |[[Zoloçiv (şeer)|Zoloçiv]] |[[Файл:Zolochiv_Raion_2020.svg|bağlantı=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Zolochiv_Raion_2020.svg|124x124pik]] |} === [[Şeer|Şeerleri]] === * [[Belz]] * [[Bibrka]] * [[Borıslav]] * [[Brodı]] * [[Busk]] * [[Dobromıl]] * [[Drogobıç]] * [[Dublânı]] * [[Glınânı]] * [[Gorodok (İlbav vilâyeti)|Gorodok]] * [[Hıriv]] * [[Hodoriv]] * [[İlbav]] * [[Jıdaçiv]] * [[Jovkva]] * [[Kamyanka-Buzka]] * [[Komarno]] * [[Mıkolayiv (İlbav vilâyeti)|Mıkolayiv]] * [[Morşın]] * [[Mostıska]] * [[Novıy Kalıniv]] * [[Novıy Rozdil]] * [[Novoyavorivsk]] * [[Peremışlânı]] * [[Pustomıtı]] * [[Radehiv]] * [[Rava-Ruska]] * [[Rudkı]] * [[Sambir]] * [[Skole]] * [[Sokal]] * [[Sosnivka]] * [[Starıy Sambir]] * [[Stebnık]] * [[Strıy]] * [[Sudova Vışnâ]] * [[Şeptıtskıy]] * [[Truskavets]] * [[Turka]] * [[Ugniv]] * [[Velıki Mostı]] * [[Vınnıkı]] * [[Yavoriv]] * [[Zoloçiv (şeer)|Zoloçiv]] == İhtar == {{reflist}} {{İlbav vilâyetindeki şeerler}} {{Ukraina}} [[Kategoriya:Ukrainanıñ vilâyetleri]] [[Kategoriya:İlbav vilâyeti]] 4hq5xzw0c9xyzoju0znsikvzxf6kdnq 0 59842 245786 242835 2026-09-30T09:10:04Z Хтосьці 13041 Polşa → [Lehistan|-{crh-latn: Polşa; crh-cyrl: Польша}-]] (çünki elifbe çevirlenüv kodü Польша degil de, Полша köstere) 245786 wikitext text/x-wiki {{Memuriy birlem|Renk={{Renk|Ukraina}}|Qırımtatar adı=İlbav rayonı|Original adı={{lang-uk|Львівський район}}|Tuğra=Greater coat of arms of Lviv Raion.png|Bayraq=Flag of Lviv Raion, Ukraine.svg|Memleket=[[Ukraina]]|Gimn=|Status=rayon|İçinde olğan memuriy birlem=[[İlbav vilâyeti]]|İçki bölünüv=23 cemaat|Merkez=[[İlbav]]|Eñ balaban şeerler=|Peyda olğan tarihı=|Reber=|Название главы=|Reber2=|Название главы2=|ĞSİK=|ĞSİK senesi=|ĞSİK sırası=|Can başına ĞSİK=|Can başına ĞSİK sırası=|Til=|Tiller=|Eali=1 141 119|Cedvelge aluv senesi=|Eali sıqlığı=|Milliy terkip=|Diniy terkip=|Meydanlıq=4976,2|Процент от площади=|Meydanlıq sırası=|Harita=Lviv Raion 2020.svg|Saat quşağı=|Qısqartma=|ISO=|FIPS=|Telefon kodu=|Poçta indeksleri=|İnternet domeni=|Avtomiobil nomerası kodu=|Sayt=|İzaat=|bayraq=|tuğra=}}'''İlbav rayonı''' ({{Lang-uk|Львівський район}}) — 2020 senesi iyülniñ 17-de memuriy-territorial islâat çerçivesinde meydanğa kelgen [[Ukraina|Ukrainanıñ]] [[İlbav vilâyeti|İlbav vilâyetindeki]] rayonı<ref>https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/807-IX</ref>. Rayon sıñırlana: şimalde - [[Şeptıtskıy rayonı|Şeptıtskıynan]], şarqta - [[Zoloçiv rayonı|Zoloçivnen]], cenüp-ğarpta - [[Sambir rayonı|Sambirnen]], ğarpta - [[Yavoriv rayonı|Yavorivnen]], cenüpte - İlbav vilâyetiniñ [[Strıy rayonı|Strıy]] ve [[Drogobıç rayonı|Drogobıç]] rayonlarınen, cenüp-şarqta - [[Ternopil vilâyeti|Ternopil]] ve İvano-Frankivsk vilâyetlerinen. [[Lehistan|-{crh-latn: Polşa; crh-cyrl: Польша}- Cumhuriyetiniñ]] Podkarpatskiye voyevodstvoları. == Tizilişi == Rayon qurulğan vaqıtta 23 cemaattan ibaret edi<ref>[https://decentralization.ua/newrayons/1364/communities Львівський район - Громади]</ref>: {| class="wikitable sortable" |+ !Cemaatnıñ adı !Asıl adı (ukraince) !Memuriy merkezi |- |Bibrka şeer cemaatı |Бібрська міська громада |[[Bibrka]] |- |Davıdiv köy cemaatı |Давидівська сільська громада |[[Davıdiv]] |- |Dobrosın-Mageriv köy cemaatı |Добросинсько-Магерівська селищна громада |[[Dobrosın]] |- |Glınânı şeer cemaatı |Глинянська міська громада |[[Glınânı]] |- |Gorodok şeer cemaatı |Городоцька міська громада |[[Gorodok (İlbav vilâyeti)|Gorodok]] |- |[[İlbav şeer cemaatı]] |Львівська міська громада |[[İlbav]] |- |Jovkva şeer cemaatı |Жовківська міська громада |[[Jovkva]] |- |Jovtantsi köy cemaatı |Жовтанецька сільська громада |[[Jovtantsi]] |- |Kamyanka-Buzka şeer cemaatı |Кам'янка-Бузька міська громада |[[Kamyanka-Buzka]] |- |Komarno şeer cemaatı |Комарнівська міська громада |[[Komarno]] |- |Kulıkiv qasaba cemaatı |Куликівська селищна громада |[[Kulıkiv]] |- |Murovane köy cemaatı |Мурованська сільська громада |[[Murovane (İlbav rayonı)|Murovane]] |- |Novıy Yarıçiv qasaba cemaatı |Новояричівська селищна громада |[[Novıy Yarıçiv]] |- |Obroşıne köy cemaatı |Оброшинська сільська громада |[[Obroşıne]] |- |Peremışlânı şeer cemaatı |Перемишлянська міська громада |[[Peremışlânı]] |- |Pidberiztsi köy cemaatı |Підберізцівська сільська громада |[[Pidberiztsi (İlbav vilâyeti)|Pidberiztsi]] |- |Pustomıtı şeer cemaatı |Пустомитівська міська громада |[[Pustomıtı]] |- |Rava-Ruska şeer cemaatı |Рава-Руська міська громада |[[Rava-Ruska]] |- |Sokilnıkı köy cemaatı |Сокільницька сільська громада |[[Sokilnıkı (İlbav vilâyeti)|Sokilnıkı]] |- |Solonka köy cemaatı |Солонківська сільська громада |[[Solonka]] |- |Şçırets qasaba cemaatı |Щирецька селищна громада |[[Şçırets|Şcırets]] |- |Velıkıy Lübin qasaba cemaatı |Великолюбінська селищна громада |[[Velıkıy Lübin]] |- |Zımna Voda köy cemaatı |Зимноводівська сільська громада |[[Zımna Voda]] |} == İstegenler == <references /> {{İlbav vilâyeti}} [[Kategoriya:İlbav vilâyetiniñ rayonları]] ilrhhlfraa809jwxgwr19q927wrmleo 0 59868 245789 242721 2026-09-30T09:13:53Z Хтосьці 13041 Polşa → -{crh-latn: Polşa; crh-cyrl: Польша}- 245789 wikitext text/x-wiki {{Kişi|resim=Yevgen Konovalec.jpg}} '''Yevgen (Evgen)'''<ref>[https://books.google.com.ua/books?id=Ur0WAQAAMAAJ&q=%D0%95%D0%B2%D0%B3%D0%B5%D0%BD+%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%86%D1%8C&dq=%D0%95%D0%B2%D0%B3%D0%B5%D0%BD+%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%86%D1%8C&hl=uk&sa=X&ved=0ahUKEwiC3din-qbNAhXiE5oKHYbDDesQ6AEINDAF Українське державотворення: Акт 30 червня 1941 : збірник документів і матеріалів - Google книги]</ref> '''Mıhaylovıç Konovalets''' ({{Lang-uk|Євге́н (Евген) Мих́айлович Конова́лець}}; 1891 senesi iyün 14, [[Avstriya-Macaristan|Avstriya-Macaristannıñ]] Galisiya ve Vladimir Qırallığınıñ İlbav uyezdiniñ Zaşkiv köyü, şimdi [[İlbav rayonı]], [[İlbav vilâyeti]], [[Ukraina]] — 1938 senesi mayıs 23, Rotterdam, [[Felemenk]]) — Ukraina devlet erbabı, arbiy ve siyasiy erbabı, Ukraina Halq Cumhuriyetiniñ Ordusı polkovnigi, Siç tüfekçilerniñ komandanı, Tüfekçiler Şurasınıñ azası, Ukraina arbiy teşkilâtınıñ komandanı, Ukraina milletçiler firqasınıñ başı (1927), ukrain milletçileri teşkilâtınıñ birinci reisi (1929–1938), ukrain milletçiliginiñ mefkürecileriniñ çıqışı. Mıron Konovaletsniñ büyük ağası. Ukraina qanuncılığınıñ şimdiki normalarına köre, onı 20-nci asırnıñ Ukraina mustaqilligi içün küreşçi dep saymaq mümkün<ref>{{Cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/314-19#Text|title=Про правовий статус та вшанування пам'яті борців за незалежність України у XX столітті|website=zakon.rada.gov.ua|language=uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20250718133555/https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/314-19#Text|archive-date=2025-07-18|url-status=live|access-date=29.08.2025}}</ref>. == Tercimeialı == O, 1891 senesi iyün 14-te Zaşkiv köyünde (şimdi Ukrainanıñ İlbav vilâyetiniñ İlbav rayonı, soñra Avstriya-Macaristannıñ Galitsiya ve Vladimir Qırallığınıñ İlbav uyezdi) ocalar qorantasında doğdı. Yevhenniñ ecdatları ruhaniyler ediler, amma babası Mıhaylo Konovalets onıñ ruhiy yolunı tasil yoluna deñiştire, tuvğan köyündeki devlet mektebiniñ direktorı ola. O, 1858—1887 seneleri Yevhenniñ doğğan köyüniñ prihod ruhaniyi olğan baba Mıhaylo Konovaletsniñ (1824—1887 senesi mart 4, Zaşkov) torunçığı edi. Stradça prihod ruhaniyleriniñ yigitleri ötets Orest, Malehov ise ötets Volodımır Konovalets ediler.<ref>''Blazejowskyj Dmytro.'' Historical Šematism of the Archeparchy of L'viv (1832—1944).&nbsp;— Kyiv&nbsp;: Publishing house «KM Akademia», 2004.&nbsp;— 570&nbsp;s.&nbsp;— P. 205—206.&nbsp;— [[Спеціальна:Джерела книг/9665182250|ISBN 966-518-225-0]]. {{ref-en}}</ref> Olarnıñ episi ukrain ayatında faal iştirak etip, halqqa aydınlıq ve özüni añlav ketirmege tırışa ediler. Vengrinovskiylerniñ ukrain ruhaniy qorantasından olğan anası Mariya anda tikiş, tibbiyet ve gigiyenadan ders bere edi. O, tuvğan köyünde üç yıllıq halq mektebini bitire.<ref>[http://www.svoboda-news.com/arxiv/pdf/1938/Svoboda-1938-125.pdf ''І.&nbsp;Н.''&nbsp;Короткий життєпис полковника Е. Коновальця] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160427193518/http://www.svoboda-news.com/arxiv/pdf/1938/Svoboda-1938-125.pdf|date=27 квітня 2016}} // Свобода.&nbsp;— 1938.&nbsp;— 1 черв.&nbsp;— С. 2.</ref> Tolu başlanğıç tasilni ocalar seminariyası yanındaki ukrain dört yıllıq başlanğıç mektebinde aldı.<ref name="science.lpnu.ua">{{Cite web|url=http://science.lpnu.ua/uk/hcs/vsi-vypusky/vypusk-4-nomer-1-2017/gimnaziyna-osvita-yevgena-konovalcya|title=Хома І. Гімназійна освіта Євгена Коновальця {{!}} Наукові журнали та конференції|last=|first=|date=|website=science.lpnu.ua|publisher=|language=uk|accessdate=2018-09-19|archive-date=20 вересня 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180920011040/http://science.lpnu.ua/uk/hcs/vsi-vypusky/vypusk-4-nomer-1-2017/gimnaziyna-osvita-yevgena-konovalcya}}</ref> 1901–1909 seneleri İlbav akademik gimnaziyasında oquy. yıl devamında gimnaziyada Ye. Konovalets «V» sınıfında oqudı.<ref name="science.lpnu.ua" /> 1909 senesinden başlap İlbav universitetiniñ uquq fakültetinde uquq fakültetinde tasil ala, aynı vaqıtta professor [[Mıhaylo Gruşevskıy|Mıhaylo Gruşevskıynıñ]] yolbaşçılığı altında Ukraina tarihından tolu kurs keçe. === Cemaat faaliyetiniñ başlanuvı === Talebelik çağından başlap cemaat ve siyasiy işlerde faal iştirak ete. 1910 senesi İlbavda ukrain universiteti içün studentler küreşinde iştirak ete, bu küreş devamında Adam Kotsko polâk şovinistiniñ elinden öldürile. [[Файл:Головна_Рада_Студентського_Союзу_1912.JPG|bağlantı=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%A1%D1%82%D1%83%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D0%A1%D0%BE%D1%8E%D0%B7%D1%83_1912.JPG|sol|küçükresim|261x261pik|Talebe birliginiñ Baş Şurası, 1912. Birinci sırada, eñ sağda Yevgen Konovalets.]] Talebe birliginiñ Baş Şurası, 1912. Birinci sırada, eñ sağda Yevgen Konovalets. 1912 senesinden başlap «Prosvita»nıñ İlbav filialınıñ kâtibi olıp, doğğan Zaşkiv köyünde ve o vaqıtta rus teşviqatı tesiri altında Moskva tarafdarı pozitsiyalarda bulunğan köylerde maarif işini yaydı. Teşkilâtnıñ basma organı olğan aylıq «Prosvitadan mektüp» gazetasınen sıqı işbirlikte buluna, «Akademik cemiyet»niñ azası edi. 1913 senesinden başlap, ukrain talebeler areketiniñ yetekçilerinden biri olaraq, Ukraina talebeler birliginiñ baş idaresine saylanıp, anda milliy-demokratik sektsiyağa mensüp ola, milliy-vatanperverlik pozitsiyalarına esaslanğan «Âş Ukraina» mecmuasında ve diger neşirlerde maqaleler yaza. Çoqqa barmay Ukraina milliy-demokratik firqasınıñ azasına çevirile. 1913 senesi o, Ukraina Ukraina Demokratik Partiyasınıñ «Eñ Yaqın Halq Komiteti»niñ (reisi Kost Levıtskıy) azası olıp, onıñ toplaşuvlarında yetekçi Galisiya siyasetçileri Avstro-Vengriyada ukrain siyasiy ayatınıñ eñ aktual meselelerini muzakere ete ve qararlar qabul ete ediler. Yaş konovaletlerge eñ büyük tesirni «Sokol»nı inkişaf ettirüvcilerden biri İvan Boberskıy, Mıroslav Siçınskıynıñ areketi, onıñ Dnepr icretinen (hususan Dmıtro Dontsovnen) tanışlığı yaptı. === Cenk ve esirlik === 1914 senesi avgust 2-de, Birinci cian cenki başlanğanda, Lvov şeeriniñ 19-ncı içki mudafaa polkuna (Landver) Avstriya ordusı sırasında seferberlikke alındı (almanca ). 1915 senesi iyün ayında Makiyivkadaki cenk vaqtında ruslarnıñ qoluna tüşe. 1915 senesi ve 1916 senesiniñ başında Qara Yarda (Tsaritsın ve Astrahan arasında) esirler lagerinde buluna. 1915 senesi avgust ayından başlap, Qara Yardaki esirlikni «USS» koronatı Yulian Goyiv ve aynı formatsiyanıñ tüfekçisi Vasıl Poraykonen böldi<ref name=":0">ЦДАВОВ України, м. Київ.&nbsp;— Ф. 1105.&nbsp;— Оп. 1.&nbsp;— Спр. 106.&nbsp;— Арк. 5; ЦДАВОВ України, м. Київ.&nbsp;— Ф. 1105.&nbsp;— Оп.1.&nbsp;— Спр.71.&nbsp;— Арк. 72.)</ref>. Tarihçı Homa, öz arqadaşı Andrey Boyda tapqan İFKM fondlarından fotoresimni ketirmeknen, mabüslerniñ Rusiye esirliginde yahşı şaraitleri olğanını idda ete. 1916 senesiniñ soñundan - Tsaritsın şeerindeki bir lagerde. Rusiye imperiyasındaki fevral inqilâbından soñ Konovalets Dubovkadaki (Tsaritsın yanında) lagerden kelgen galisiyalı brigadirler Andrey Melnik, İvan Çmola, Roman Suşko, Vasil Kuçabskiy, Mihaylo Matçak ve Fedi Çerniknen beraber teşkiliy işni başladılar. 1917 senesi iyülniñ soñuna yaqın o, Kiyevge kele. O, paytahtta peyda oluvını cenk qurbanlarına yardım etmek içün Galisiya-Bukovina komitetine (GBK) qoşulmaqtan ve Ukraina Merkeziy Komiteti ve Ukraina İnqilâbiy Arbiy Şurası arasında ayrı bir arbiy bölük yaratmaq ğayesini populârlaştırmaqtan başladı. O, şeerde öz faaliyetini E. Blavatskiy tahallüsınen alıp bara. O, ilk kere soyadınen 1917 senesi dekabr 28-de Galisiya-Bukovina komitetiniñ toplaşuvınıñ protokolında añıla<ref name=":0" />. === Siç tüfekçilerniñ şekillenüvi === [[File:Євген_Коновалець.jpg|bağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%D0%84%D0%B2%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%86%D1%8C.jpg|sağ|küçükresim|Konovalets Qıyabda 1918.]] 1917 senesi oktâbr-noyabr aylarında Konovalets Roman Daşkevıç ve GBKniñ diger azalarınen beraber Siç tüfekçilerniñ Galisiya-Bukovına Kürinini teşkil eteler, bu ise çoqqa barmay BMT ordusınıñ eñ cenkke azır bölüklerinden birine çevirile. 1918 senesi yanvar ayında, yañıdan teşkil etilgen soñ, Konovalets Küren Siç tüfekçileriniñ komandanı olaraq saylana. 1918 senesi yanvarniñ soñunda ve fevralniñ başında bu bölükler «Haydamatskiy köş»nen beraber Yanvar isyanına qarşı turuv devamında ve şeerge yaqınlaşqan yerlerde bolşevik askerlerine (hususan işğalci ruslarğa) qarşı cenklerde ayırılıp turdılar. 1918 senesi mart 1–2 künü tüfekçi bölükler Zaporijja korpusı ve Haydamatskiy köşnen beraber Kiyevni bolşeviklerden azat eteler. Getman Pavlo Skoropadskıyniñ akimiyetke kelmesinen, 1918 senesi mayıs 1-de alman komandanlığınıñ ricasınen Siç tüfekçiler polku silâsızlandı ve tarqatıldı. Yevhen Konovalets, şeerde qalıp, bir qaç brigadirnen beraber yañı tüfekçiler bölügini meydanğa ketirmek içün teşkiliy tedbirler alıp bardılar. 1918 senesi avgust 23-te Konovalets P. Skoropadskıydan Bila Tserkvada ştabı olğan Ayrı Siç tüfekçiler otrâdını teşkil etmege ruhset ala<ref name="ntb">{{cite web|url=http://ena.lp.edu.ua/bitstream/ntb/791/1/11.pdf|назва=Окремий загін Січових Стрільців і Листопадовий зрив 1918 р. у Львові|автор=Іван Хома|дата=|вебсайт=|видавець=|url-архіву=https://web.archive.org/web/20200716205431/http://ena.lp.edu.ua/bitstream/ntb/791/1/11.pdf|дата-архіву=16 липня 2020|мертвий-url=|дата-доступу=28 квітня 2020}}</ref><ref>У Боярці відкрили барельєф полковнику Коновальцеві http://www.istpravda.com.ua/short/2017/06/12/149927/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180731062054/http://www.istpravda.com.ua/short/2017/06/12/149927/|date=31 липня 2018}}</ref>. Noyabrniñ başında Dmıtro Doroşenko vastasınen, soñra şahsen özü getmannen milliy-demokratik küçlerniñ (olarnıñ arasında siç tüfekçileri de bar edi) getman ükümeti yardım etmesi şartları aqqında muzakere etti ve Rusiyenen federal birlik yapmaqnıñ qabul etilmezligini qayd etti. Skoropadskiy federatsiya muqavelesi imzalanğan soñ, siç tüfekçileri getman rejimine qarşı isyanda UNR Direktsiyasını yaqlaylar ve Motoviliv cenkinde Direktsiyanıñ askerlerine qoşulalar. Konovalets cumhuriyet ordusınıñ cenkleşüv imkânlarını pekitüvde faal iştirak etti. 1918-1919 seneleri bolşevik ve denikin askerlerine qarşı cenk areketleri vaqıtında diviziya, korpus ve siç tüfekçiler gruppasına komandalıq ete. O, Simon Petlüranıñ işançlı itifaqdaşlarından biri edi, şu cümleden Ukraina Sovet Sotsialist Cumhuriyetiniñ beyaz gvardiyacılarnen ayrıca Zâtkiv muqavelesinden soñ da. Lâkin 1920 senesi Sımon Petlüra ve Yozef Pilsudskiy arasında ittifaq tizilgen soñ, o, öz vazifesini taşlay. === Qurtulış küreşinde yeñilgen soñ === Ukraina nizamiy bölüklerini tarqatmaq qararı 1919 senesi dekabr 6-da Baş Atamannıñ ükümet vekilleri ve UNRniñ arbiy yolbaşçılarınen toplaşuvında qabul etilgen soñ, Konovalets Siç tüfekçiler bölüklerini öz-özüni demobilizatsiya etmek aqqında emir çıqara.<ref>[http://zik.ua/news/2016/06/14/sogodni_u_ridnomu_seli_yevgena_konovaltsya_vidznachat_yogo_125richchya_708078 Сьогодні у рідному селі Євгена Коновальця відзначать його 125-річчя] {{Arhivlengen|url=https://web.archive.org/web/20200303044047/https://zik.ua/news/2016/06/14/sogodni_u_ridnomu_seli_yevgena_konovaltsya_vidznachat_yogo_125richchya_708078 |date=2020-03-03 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200303044047/https://zik.ua/news/2016/06/14/sogodni_u_ridnomu_seli_yevgena_konovaltsya_vidznachat_yogo_125richchya_708078|date=3 березня 2020}} на http://zik.ua/news/ {{Arhivlengen|url=https://web.archive.org/web/20191107025331/https://zik.ua/news |date=2019-11-07 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191107025331/https://zik.ua/news|date=7 листопада 2019}}</ref> 1919 senesi noyabr ayında Konovaletsni Lutsk şeerindeki esirler lagerine yollaylar. 1920 senesiniñ yazında apshaneden çıqqan soñ Çehoslovakiyağa köçe. Simon Petlüranen kelişip, Çehoslovakiyada internirlengen ukrain ordusı cenkçilerinden ve İtaliyadaki lagerlerden kelgen ukrain esirlerinden arbiy şekillenüv teşkil etmege tırıştı, işğal etilgen ukrain topraqlarında silâlı podpolnı teşkil etmege areketler yaptı. 1917-1921 seneleri Ukraina inqilâbında mağlübiyetke oğrağan soñ, o, bütün ömürini bağışlağan davasına işançını coymadı: "Eger bizde küç olmasa, biz bir şeyge irişecemiz, er şey bizim içün yahşı olsa bile. Eger bizde küç olsa, o vaqıt biz eñ ağır belâdan ğalebe qazanıp çıqacaqmız ve bizge kerek olğan er şeyni elde etecekmiz." 1917-1921 seneleri milliy azatlıq areketleriniñ mağlübiyeti ve Ukrainanıñ dört taraflı işğal etilmesi Konovaletsni Ukrainanıñ mustaqilligi içün küreşniñ yañı usullarını araştırmağa mecbur etti. Bu şaraitte 1920 senesi iyül ayında gizli müitte işğal rejimlerine qarşı semereli küreşe bilgen temelli yañı teşkilât yaratmaq içün çareler köre. 1920 senesi avgust ayında Konovaletsniñ doğrudan-doğru iştiraginen Ukraina Arbiy Teşkilâtı (UVO) yaratıldı. 1921 senesi iyülniñ 20-de Konovalets İlbavğa qaytıp kele ve UVOnıñ Baş komandanlığına başlıqlıq ete. O, BMT ordusınıñ Ekinci qış kampaniyasına faal qarşı çıqıp, onı ümütsiz dep saya edi. === İcret === [[File:Konovalets'_Passport.jpg|bağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Konovalets'_Passport.jpg|sağ|küçükresim|250x250pik|Yevgen Konovaletsniñ sürgünlikte qullanılğan litva pasportı]] 1922 senesi dekabr ayından başlap Çehoslovakiya, Almaniya, İsveçre ve İtaliyada sürgünlikte yaşamağa mecbur ola. 1927 senesi noyabr ayında onıñ teşebbüsinen Ukrain milletçiler birliginiñ toplaşuvlarından birinde faaliyeti milletçilik mefküresine esaslanıp, bütün ukrain topraqlarına yayılacaq yekâne inqilâbiy-siyasiy teşkilât meydanğa ketirmek qararına kele. 1929 senesi yanvar 28 - fevral 3 künü Venada keçirilgen kongresste Ukraina milletçileri teşkilâtı (UUN) yaratıldı, onıñ yolbaşçısı olaraq Konovalets saylandı. 1920-nci senelerniñ soñunda ve 1930-ncı senelerniñ başında Konovalets UVO ve OUNnı teşkiliy ceetten quvetleştirgen soñ, Almaniya, Büyük Britaniya, Litva, İspaniya ve İtaliyadaki siyasiy dairelernen bağ qurdı ve Avropanıñ bir çoq siyasiy ve malümat hızmetlerini Avropanıñ bir çoq siyasiy emigratsiya merkezlerinde teşkil etti OUN ile ola. O, bir sıra tedbirler keçirdi, olarnıñ neticesinde Frantsiyada, Belgiyada, Kanadada ve Mançjuriyada OUN ceryanları ya da olarnen bağlı teşkilâtlar yaratıldı. Onıñ doğrudan-doğru iştiraginen Amerikada Ukraina tüfekçiler cemiyetleri teşkil etildi, bu ise AQŞ-ta Ukrainanıñ devlet tiklenüv teşkilâtı ve Kanadada Ukraina milliy birliginiñ temelini qoydı. Ukraina mustaqilligi içün kelecek silâlı küreşke azırlanmaq içün Konovaletsniñ emirinen arbiy ştab teşkil etildi ve -{crh-latn: Polşa; crh-cyrl: Польша}-, Çehoslovakiya, Avstriyada ukrain ordusı içün unter-ofitserler azırlav mektepleri ştatqa qoyuldı. Konovaletsniñ OUN qurulışındaki faaliyeti, Milletler Ligasında ukrain meselesini kötermege tırışqanları, Ukraina SSR-de milletçi gizlilikni qurmaq içün daima yapqan areketleri Moskvadaki bolşevik yolbaşçılığını raatsızladı. === Ölümü === [[File:Konovalets_assassination.jpg|bağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Konovalets_assassination.jpg|küçükresim|Konovaletsniñ ceseti, patlav olğan yerde.]] 1920-nci seneleri devamında Yevgen Konovaletske bir qaç kere cenkleşüvler oldı. Olarğa sovet gizli hızmetleriniñ çeşit agentleri tırıştılar. 1933 senesi Moskvada İosif Stalinniñ şahsiy nezareti altında «Stavek» kodlı adınen Liderni öldürmek içün soñki areket başlandı. Suiqastnıñ cinayetçisi sovet tışqı razvedka hızmetiniñ agenti Pavel Sudoplatov edi. Mahsus areket aqqında İosif Stalinge şahsen haber berildi. 1937 senesi noyabr ayında Stalin Sudoplatovnı qabul ete ve OUN yolbaşçılığını «neytralizatsiya» etmek planını tizmek vazifesini qoya. Bir aftadan soñ Sudoplatov bu plan aqqında Stalinge, NKVD başı Yejovğa ve Ukraina ŞSC Merkeziy İcra Komitetiniñ reisi Petrovskıyğa haber etti. Soñkisi Konovaletsniñ ğayıplıqta ölüm cezasına mahküm etilgenini ilân etti. Bu mahsus operatsiya neticesinde 1938 senesi mayıs 23-te Konovalets Rotterdamda elâk oldı. Konovaletsni Pavlo Sudoplatov (soñra SSSR NKVD-niñ razvedka ve diversiya bölüginiñ müdiri, KGB generalı) öldürdi. O, SSSRde küçlü podpolniñ barlığına inanğan Konovaletsniñ işançını qazanmağa muvaffaq oldı. «Efsanege» köre, bu «qanunsız gruppa»nı Sudoplatov «Pavlüs Valüh» tahallüsınen kirsetti. Sudoplatov Rotterdamdaki «Atlanta» öteli qafesinde «dostlarından» bahşış olaraq ukrain nağışları olğan qanfet qutusı kibi kiyindirilgen patlayıcı aletni[9] teslim etti. Qutunı gorizontal şekilde aylandırğan soñ, o patladı. Yevgen Konovalets Crosswijk mezarlığında defn etilgen.<ref>NKVDniñ bütün bir mahsus bölüginiñ «inkişaf etilmesi»</ref> Ukrainliler öz ürmetini köstermek içün mezarğa sıq-sıq keleler, ukrain diplomatları ve asker hızmetçileri iştiraginen hatıra hızmetleri keçirile. == İstegenler == 1v1xl6gzk7b9tocjtxossm58i88v9g5 0 60482 245776 245570 2026-09-29T19:31:16Z Visem 1680 /* Meskün yerleri */ 245776 wikitext text/x-wiki {{Memuriy birlem |Renk = {{Renk|Ukraina}} |Qırımtatar adı = Boyarka şeer cemaatı |Original adı = Боярська міська громада |Tuğra = |Bayraq = |Memleket = [[Ukraina]] |Gimn = |Status = cemaat |İçinde olğan memuriy birlem = |İçki bölünüv = |Merkez = [[Boyarka]] |Eñ balaban şeerler = |Peyda olğan tarihı = |Reber = |Название главы = |Reber2 = |Название главы2 = |ĞSİK = |ĞSİK senesi = |ĞSİK sırası = |Can başına ĞSİK = |Can başına ĞSİK sırası = |Til = |Tiller = |Eali = |Cedvelge aluv senesi = |Eali sıqlığı = |Milliy terkip = |Diniy terkip = |Meydanlıq = 208,15 |Процент от площади = |Meydanlıq sırası = |Harita = |Saat quşağı = |Qısqartma = |ISO = |FIPS = |Telefon kodu = |Poçta indeksleri = |İnternet domeni = |Avtomiobil nomerası kodu = |Sayt = |İzaat = }} '''Boyarka şeer cemaatı''' ({{lang-uk|Боярська міська громада}}) - [[Ukraina]]nıñ [[Kıyiv vilâyeti]]nde [[Fastiv rayonı]]nda bir cemaatı. == Meskün yerleri == '''[[Şeer]]:''' * [[Boyarka]] '''[[Köy]]ler:''' * [[Dzvinkove]] * [[İvankiv (Fastiv rayonı)|İvankiv]] * [[Jornivka (Fastiv rayonı)|Jornivka]] * [[Knâjıçi (Fastiv rayonı)|Knâjıçi]] * Malütânka * Nove * Novosilkı * Pereviz * Tarasivka * [[Zabirya (Fastiv rayonı)|Zabirya]] == İhtar == {{reflist}} [[Kategoriya:Kıyiv vilâyetindeki cemaatlar]] abdyqvm9nzomzz3ccn2w5j6whruc2gr 10 60710 245772 2026-09-29T12:41:26Z Хтосьці 13041 [[commons:Template:Potd/2026-11#6]] ingliz metnini tercime etip baqtım: «Common wombat (Vombatus ursinus tasmaniensis) juvenile on Maria Island, Tasmania, Australia» → «Avstraliyanıñ Tasmaniya ştatındaki Maraya adasında qısqa tüklü vombat (Vombatus ursinus tasmaniensis) balası». Common wombat → qısqa tüklü vombat: [[ru:Короткошёрстный вомбат]]-dan kalka yaptım 245772 wikitext text/x-wiki [[Avstraliya]]nıñ Tasmaniya ştatındaki -{crh-latn: Maraya; crh-cyrl: Марайа}- adasında qısqa tüklü vombat (-{''Vombatus ursinus tasmaniensis''}-) balası. 8zkob66ajcbhbah4hp36dsroo3wl4sg 10 60711 245773 2026-09-29T12:41:47Z Хтосьці 13041 [[commons:Template:Potd/2026-11#6]]-dan kopiyaladım 245773 wikitext text/x-wiki Common wombat (Vombatus ursinus tasmaniensis) juvenile Maria Island.jpg 28lypojmduk6hexg3u5sdtmautcqws3 10 60712 245774 2026-09-29T12:49:01Z Хтосьці 13041 [[commons:Template:Potd/2026-11#7]] ingliz metnini tercime etip baqtım: «Aekingerzand Drents-Friese Wold National Park. Pinus sylvestris on the sand drift» → «Drents-Frize Vold milliy parkındaki Ekingerzand yerinde qum dünasında ösken adiy çam (Pinus sylvestris)» 245774 wikitext text/x-wiki Drent-{}-s-Frize Vold milliy parkındaki Ekingerzand yerinde qum dünasında ösken adiy çam (-{''Pinus sylvestris''}-). bsvrr169fhqew7znwvawqrkhosgrjki 10 60713 245775 2026-09-29T12:49:27Z Хтосьці 13041 [[commons:Template:Potd/2026-11#7]]-den kopiya yapdım 245775 wikitext text/x-wiki Aekingerzand Nationaal Park Drents-Friese Wold. 11-08-2025. (actm.) 10.jpg q9zvr7w01zrmz0jwyx7hm4bw9s2qq3k 0 60714 245777 2026-09-29T19:33:37Z Visem 1680 Yañı saife yaratıldı. Mündericesi: '{{MY |tip = köy |qırımtatar adı = Knâjıçi |original adı = ''ukr.'' Княжичі |memleket = Ukraina |tuğra = |bayraq = |tuğra eni = |bayraq eni = |lat_deg =50 |lat_min =19 |lat_sec =50 |lon_deg =30 |lon_min =08 |lon_sec =00 |CoordAddon = |CoordScale...' 245777 wikitext text/x-wiki {{MY |tip = köy |qırımtatar adı = Knâjıçi |original adı = ''ukr.'' Княжичі |memleket = Ukraina |tuğra = |bayraq = |tuğra eni = |bayraq eni = |lat_deg =50 |lat_min =19 |lat_sec =50 |lon_deg =30 |lon_min =08 |lon_sec =00 |CoordAddon = |CoordScale = |memleket haritasınıñ büyükligi = 300 |region1 haritasınıñ büyükligi = |region2 haritasınıñ büyükligi = |region1 türü = Vilâyet |region1 = Kıyiv vilâyeti |cedvelde region1 adı = |içki bölünüv = |baş türü = |baş = |temeli qoyulğan tarihı = |ilki añıluv = 991 |evelki adları = |bu seneden berli statuslı = |meydanlıq = |yükseklik = |iklim = |resmiy til = |resmiy til-ref = |eali = 1 347 |cedvelge aluv senesi = |eali sıqlığı = |aglomeratsiya = |milliy terkip = |diniy terkip = |saat quşağı = +2 |DST = bar |telefon kodu = +380 4598 |poçta indeksi = 08143 |poçta indeksleri = |avtomobil kodu = |identifikator türü = |raqamlı identifikator = |Commons = |sayt = |sayt tili = }} '''Knâjıçi''' ({{lang-uk|Княжичі}}) — [[Ukraina]]nıñ [[Kıyiv vilâyeti]]nde [[Fastiv rayonı]]nda [[Boyarka şeer cemaatı]]nde bir [[köy]]. Ealisiniñ sayısı 1 347 kişi. [[Kategoriya:Kıyiv vilâyetindeki köyler]] pdqqalsombnopcd3iqgav6x5c4qhupp 10 60715 245781 2026-09-30T08:40:24Z Хтосьці 13041 [[commons:Template:Potd/2026-11#8]] ingliz metnini tercime etip baqtım: «Asian green bee-eater (Merops orientalis orientalis) couple in Keoladeo National Park, India» → «İndistannıñ Keoladeo milliy parkında Asiya balqurt aşacı quşu (Merops orientalis orientalis) çiftı» 245781 wikitext text/x-wiki [[İndistan]]nıñ Keoladeo milliy parkında Asiya balqurt aşacı quşu (-{''Merops orientalis orientalis''}-) çiftı. fx0suaghbv6ip8t3zn9edg4w3pzmjnq 10 60716 245782 2026-09-30T08:40:54Z Хтосьці 13041 [[commons:Template:Potd/2026-11#8]]-den 245782 wikitext text/x-wiki 002 Asian green bee-eaters in Keoladeo National Park Photo by Giles Laurent.jpg 5oxy7xwhjd02k2okjnuwkguftqoaeaj 0 60717 245785 2026-09-30T09:06:02Z Хтосьці 13041 “Polşa” şuraviy menbalarda tapıla, https://ctcorpus.org/ -da baqmaq mümkün 245785 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Lehistan]] 7v84m76iqglwo3g2rljxbj1nse2kojl 3 60718 245790 2026-09-30T11:26:26Z ~2026-52576-52 90024 /* Titles */ yañı bölük 245790 wikitext text/x-wiki == Titles == Hi @[[Qullanıcı:Voicegeorge|Voicegeorge]] as you work on it.wiki, we kindly need your contribution, can you please help us moving [[it:Handel]] to [[it:Handel (disambigua)]] ; [[it:Mendelssohn]] to [[it:Mendelssohn (disambigua)]] and [[it:Robert Bosch]] to [[it:Robert Bosch (imprenditore)]]? Thanks. [[Mahsus:Katkılar/~2026-52576-52|~2026-52576-52]] ([[Qullanıcı muzakeresi:~2026-52576-52|muzakere]]) 11:26, 2026 s. sentâbrniñ 30 (UTC) fdpjppfft92xerkpcluf3su0qmolnyr