Qullanıcı muzakeresi:Don Alessandro

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="crh">
  <siteinfo>
    <sitename>Vikipediya</sitename>
    <dbname>crhwiki</dbname>
    <base>https://crh.wikipedia.org/wiki/Ba%C5%9F_Saife</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.23</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Mahsus</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Muzakere</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Qullanıcı</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Qullanıcı muzakeresi</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Vikipediya</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Vikipediya muzakeresi</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Fayl</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Fayl muzakeresi</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaViki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaViki muzakeresi</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Şablon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Şablon muzakeresi</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Yardım</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Yardım muzakeresi</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoriya</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategoriya muzakeresi</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">R</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">R talk</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modul</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Modul muzakeresi</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Qullanıcı muzakeresi:Don Alessandro</title>
    <ns>3</ns>
    <id>7</id>
    <revision>
      <id>245861</id>
      <parentid>245854</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T16:54:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Johannnes89</username>
        <id>14627</id>
      </contributor>
      <comment>/* О восстановлении статьи Boris Perçatkin */ Cevap</comment>
      <origin>245861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7818" sha1="oc475n3hiaj0ocyl0rl93esn4v3vyv6" xml:space="preserve">{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=&quot;2&quot; style=&quot;border: 1px solid #666666; background-color:#FFFFFF; border-left: 5px solid #666666; margin-bottom: 0.4em; margin-left: auto; margin-right: auto; width:80%&quot;
|- 
| style=&quot;font-size: 95%; text-align:left&quot; |[[image:Gaim.svg|60px]]
| style=&quot;font-size: 95%; text-align:left&quot; | Eger maña bir beyanat yazsañız, oña mında, '''bu saifede''' cevap beririm.
Eger men sizge bir beyanat yazsam, öz muzakere saifeñizde cevap beriñiz, onı daa bir qaç kün közeterim. &lt;br&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;'''[http://crh.wikipedia.org/w/index.php?title=Qullanıcı_muzakeresi:Don_Alessandro&amp;action=edit&amp;section=new yañı bir mevzu aç]'''&lt;hr&gt;
-{If you leave me a message I will answer here}-, -{at '''this page'''. If I left a message on your talk page, please answere there, I'll be watching your talk for several days.}- &lt;br&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;'''[http://crh.wikipedia.org/w/index.php?title=Qullanıcı_muzakeresi:Don_Alessandro&amp;action=edit&amp;section=-new -{start a new topic}-]'''&lt;br&gt;&lt;/span&gt;
|}

== Arhiv ==
* '''[[Qullanıcı muzakeresi:Don Alessandro/Arhiv 1|Arhiv 2008]]'''
* '''[[Qullanıcı muzakeresi:Don Alessandro/Arhiv 2|Arhiv 2009]]'''
* '''[[Qullanıcı muzakeresi:Don Alessandro/Arhiv 3|Arhiv 2010-2016]]'''
* '''[[Qullanıcı muzakeresi:Don Alessandro/Arhiv 4|Arhiv 2016-2025]]'''

== Lütfen, bir luğat tevsiye etiñiz ==

Selâm! Menim añlatmasız yoq olmam içün afu etiñiz.

Menim sualim bar: İnternette yahşı qırımtatar luğatları barmı? Evelleri Alem-i medeniye saytındaki luğatnı qullandım, lâkin şimdi bu sayt işlemey. Belki başqa yahşı bir luğat bar? [[Qullanıcı:Хтосьці|-{crh-cyrl: Хтосьці; crh-latn: Chtości}-]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Хтосьці|muzakere]]) 20:39, 2026 s. martnıñ 22 (UTC)
: A.S. Qaytqanıñızğa çoq memnünim. 
:* https://lugat.diyar.im/
:* https://ana-yurt.com/qrt/lugat
:Alem-i Medeniyedeki kibi tolu degil, amma bulardan daa yahşısını bilmeyim. [[Qullanıcı:Don Alessandro|Don Alessandro]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Don Alessandro|muzakere]]) 11:56, 2026 s. martnıñ 24 (UTC)

== -{Presumably}- ve -{possibly}- aqqında bir sual ==

Selâm! Men sizge mında qırımtatar tili aqqında sualler bermege mümkünmi? (Eger bu eyi yer olmasa, belki, men [[Vikipediya:Meydan]]da suallerim yazmağa mümkün 🤔)

Eger mümkün olsa:

İngliz tilinden -{“presumably” ([[wikidata:Q18122778|Q18122778]], «предположительно»,}- «büyük ihtimallıq olğan»; meselâ [[Hristofor Kolumb]]nıñ doğğan yeri) ve -{“possibly” ([[wikidata:Q30230067|Q30230067]], «возможно»,}- «bazı ihtimallıq olğan»; meselâ [[Canike]]niñ doğğan yeri) sözleri nasıl tecime etmeli? Ekisiniñ manası — “belki, ğaliba, ihtimal”. Farqnı nasıl köstermeli? [[Qullanıcı:Хтосьці|-{crh-cyrl: Хтосьці; crh-latn: Chtości}-]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Хтосьці|muzakere]]) 12:13, 2026 s. aprelniñ 7 (UTC)

:A.S. Men şöyle der edim:
:* presumably - ğaliba (считаем, что скорее всего всё именно так)
:* possibly - belki (просто допускаем такую возможность, не обязательно сами при этом склоняемся к этой версии)
:[[Qullanıcı:Don Alessandro|Don Alessandro]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Don Alessandro|muzakere]]) 13:00, 2026 s. avgustnıñ 9 (UTC)

== Samir Nagizadeh ==
Почему вы удалили статью Hello [[Samir Nagizadeh]]?

== Rayon ve köy adları ==
Selâm aleyküm, Alessandro bey! Altay Cumhuriyetindeki [[Ust-Koksa]]nı &quot;Köksuv Ağzı&quot; dep yazsaq, olmazmı? Altaycası öyle eken. Ya [[Çişme rayonı]]nı Ç'''e'''şme dep yazsaq, ne olur? [[Qullanıcı:Comp1089|Comp1089]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Comp1089|muzakere]]) 14:38, 2026 s. sentâbrniñ 23 (UTC)
: A.S. Doğrusını aytsam, men şimdiki ketişatnı yani [[User:ČarnaruskiVoin|ČarnaruskiVoin]]niñ qabul ettirmege tırışqan adlarnı tercime etüv praktikasını begenmeyim. Umumiy bir adetke köre hususiy adlar tercime etilmey. Yani maqsadımız bir isimni tercime etmek degil de, asıl fonetikasına mümkün olğanı qadar yaqın qırımtatar elifbesinen transliteratsiya etmektir. İşte, Күмертау - Kömürdağ degil, Kömürtav da degil, '''Kümertav''' ve ya '''Kümirtav'''dır; Аҡкүҙ - Aqköz degil, '''Aqküz'''dir; Шишмә - Çişme/Çeşme degil, '''Şişme'''dir. [[Qullanıcı:Don Alessandro|Don Alessandro]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Don Alessandro|muzakere]]) 15:19, 2026 s. sentâbrniñ 23 (UTC)
::Qazantatarcada Bağçasaray - Бакчасарай, Багчасарай degil ve başqırtçada - Баҡсаhарай, БаFчасарай degil. [[Qullanıcı:ČarnaruskiVoin|ČarnaruskiVoin]] ([[Qullanıcı muzakeresi:ČarnaruskiVoin|muzakere]]) 15:57, 2026 s. sentâbrniñ 23 (UTC)
:::@[[Qullanıcı:ČarnaruskiVoin|ČarnaruskiVoin]] ya men de onı aytam. Aynı mantıqqa köre, ''Qan Oozi'' ya da ''Kök-Suu Oozı'' kibi adlarnı da ''Qan Ağzı'', ''Köksuv Ağzi'' dep yazmaq kerektir. [[Qullanıcı:Comp1089|Comp1089]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Comp1089|muzakere]]) 16:40, 2026 s. sentâbrniñ 23 (UTC)

== О восстановлении статьи [[Boris Perçatkin]] ==
Здравствуйте. Стюард Johannnes89 удалил эту статью как некорректный машинный перевод, но на самом деле этот перевод редактировал {{u|Хтосьці}}. Прошу посмотреть удалённую версию статьи, оценить, в достаточной ли мере переработан текст, и если текст статьи будет сочтён переработанным в достаточной мере, восстановить эту статью. [[Qullanıcı:Asorev|Asorev]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Asorev|muzakere]]) 19:47, 2026 s. oktâbrniñ 8 (UTC)

:(Если что, мой крымскотатарский недостаточно хорош, чтобы на меня ориентироваться 😅 Я могу исправить очевидные поверхностные проблемы, но не замечу чего-то более сложного) [[Qullanıcı:Хтосьці|-{crh-cyrl: Хтосьці; crh-latn: Chtości}-]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Хтосьці|muzakere]]) 20:20, 2026 s. oktâbrniñ 8 (UTC)
::@[[Qullanıcı:Asorev|Asorev]] that's exactly the issue. You keep interpreting users making small edits to the article as &quot;someone reviewed my article&quot; – that's simply not what you can expect on most wikis. That's what many users pointed out at [[:m:Steward requests/Miscellaneous#Using AI to Translate Wikipedia Articles]] about your table and precisely the reason why I proceeded to delete the article across small wikis as a result of that discussion. As proven by other users already [https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Miscellaneous#c-JavaHurricane-20261003134000-JavaHurricane-20261001094400] your AI is clearly not suitable to create unreviewed translations for 100+ languages – especially given that you don't even make it transparent to local wikis that it's an AI translation which is an unacceptable risk to smaller wikis [https://www.technologyreview.com/2025/09/25/1124005/ai-wikipedia-vulnerable-languages-doom-spiral/]. You also keep forgetting to mention that many admins on large wikis also decided to delete the article [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q122828312&amp;action=history&amp;date-range-to=&amp;tagfilter=client-automatic-update&amp;offset=&amp;limit=250]. [[Qullanıcı:Johannnes89|Johannnes89]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Johannnes89|muzakere]]) 16:54, 2026 s. oktâbrniñ 9 (UTC)</text>
      <sha1>oc475n3hiaj0ocyl0rl93esn4v3vyv6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245862</id>
      <parentid>245861</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T20:11:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Хтосьці</username>
        <id>13041</id>
      </contributor>
      <comment>/* О восстановлении статьи Boris Perçatkin */ Cevap</comment>
      <origin>245862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8285" sha1="c51ue7xbzxqoqcqawpirte5mw2ipzhb" xml:space="preserve">{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=&quot;2&quot; style=&quot;border: 1px solid #666666; background-color:#FFFFFF; border-left: 5px solid #666666; margin-bottom: 0.4em; margin-left: auto; margin-right: auto; width:80%&quot;
|- 
| style=&quot;font-size: 95%; text-align:left&quot; |[[image:Gaim.svg|60px]]
| style=&quot;font-size: 95%; text-align:left&quot; | Eger maña bir beyanat yazsañız, oña mında, '''bu saifede''' cevap beririm.
Eger men sizge bir beyanat yazsam, öz muzakere saifeñizde cevap beriñiz, onı daa bir qaç kün közeterim. &lt;br&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;'''[http://crh.wikipedia.org/w/index.php?title=Qullanıcı_muzakeresi:Don_Alessandro&amp;action=edit&amp;section=new yañı bir mevzu aç]'''&lt;hr&gt;
-{If you leave me a message I will answer here}-, -{at '''this page'''. If I left a message on your talk page, please answere there, I'll be watching your talk for several days.}- &lt;br&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;'''[http://crh.wikipedia.org/w/index.php?title=Qullanıcı_muzakeresi:Don_Alessandro&amp;action=edit&amp;section=-new -{start a new topic}-]'''&lt;br&gt;&lt;/span&gt;
|}

== Arhiv ==
* '''[[Qullanıcı muzakeresi:Don Alessandro/Arhiv 1|Arhiv 2008]]'''
* '''[[Qullanıcı muzakeresi:Don Alessandro/Arhiv 2|Arhiv 2009]]'''
* '''[[Qullanıcı muzakeresi:Don Alessandro/Arhiv 3|Arhiv 2010-2016]]'''
* '''[[Qullanıcı muzakeresi:Don Alessandro/Arhiv 4|Arhiv 2016-2025]]'''

== Lütfen, bir luğat tevsiye etiñiz ==

Selâm! Menim añlatmasız yoq olmam içün afu etiñiz.

Menim sualim bar: İnternette yahşı qırımtatar luğatları barmı? Evelleri Alem-i medeniye saytındaki luğatnı qullandım, lâkin şimdi bu sayt işlemey. Belki başqa yahşı bir luğat bar? [[Qullanıcı:Хтосьці|-{crh-cyrl: Хтосьці; crh-latn: Chtości}-]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Хтосьці|muzakere]]) 20:39, 2026 s. martnıñ 22 (UTC)
: A.S. Qaytqanıñızğa çoq memnünim. 
:* https://lugat.diyar.im/
:* https://ana-yurt.com/qrt/lugat
:Alem-i Medeniyedeki kibi tolu degil, amma bulardan daa yahşısını bilmeyim. [[Qullanıcı:Don Alessandro|Don Alessandro]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Don Alessandro|muzakere]]) 11:56, 2026 s. martnıñ 24 (UTC)

== -{Presumably}- ve -{possibly}- aqqında bir sual ==

Selâm! Men sizge mında qırımtatar tili aqqında sualler bermege mümkünmi? (Eger bu eyi yer olmasa, belki, men [[Vikipediya:Meydan]]da suallerim yazmağa mümkün 🤔)

Eger mümkün olsa:

İngliz tilinden -{“presumably” ([[wikidata:Q18122778|Q18122778]], «предположительно»,}- «büyük ihtimallıq olğan»; meselâ [[Hristofor Kolumb]]nıñ doğğan yeri) ve -{“possibly” ([[wikidata:Q30230067|Q30230067]], «возможно»,}- «bazı ihtimallıq olğan»; meselâ [[Canike]]niñ doğğan yeri) sözleri nasıl tecime etmeli? Ekisiniñ manası — “belki, ğaliba, ihtimal”. Farqnı nasıl köstermeli? [[Qullanıcı:Хтосьці|-{crh-cyrl: Хтосьці; crh-latn: Chtości}-]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Хтосьці|muzakere]]) 12:13, 2026 s. aprelniñ 7 (UTC)

:A.S. Men şöyle der edim:
:* presumably - ğaliba (считаем, что скорее всего всё именно так)
:* possibly - belki (просто допускаем такую возможность, не обязательно сами при этом склоняемся к этой версии)
:[[Qullanıcı:Don Alessandro|Don Alessandro]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Don Alessandro|muzakere]]) 13:00, 2026 s. avgustnıñ 9 (UTC)

== Samir Nagizadeh ==
Почему вы удалили статью Hello [[Samir Nagizadeh]]?

== Rayon ve köy adları ==
Selâm aleyküm, Alessandro bey! Altay Cumhuriyetindeki [[Ust-Koksa]]nı &quot;Köksuv Ağzı&quot; dep yazsaq, olmazmı? Altaycası öyle eken. Ya [[Çişme rayonı]]nı Ç'''e'''şme dep yazsaq, ne olur? [[Qullanıcı:Comp1089|Comp1089]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Comp1089|muzakere]]) 14:38, 2026 s. sentâbrniñ 23 (UTC)
: A.S. Doğrusını aytsam, men şimdiki ketişatnı yani [[User:ČarnaruskiVoin|ČarnaruskiVoin]]niñ qabul ettirmege tırışqan adlarnı tercime etüv praktikasını begenmeyim. Umumiy bir adetke köre hususiy adlar tercime etilmey. Yani maqsadımız bir isimni tercime etmek degil de, asıl fonetikasına mümkün olğanı qadar yaqın qırımtatar elifbesinen transliteratsiya etmektir. İşte, Күмертау - Kömürdağ degil, Kömürtav da degil, '''Kümertav''' ve ya '''Kümirtav'''dır; Аҡкүҙ - Aqköz degil, '''Aqküz'''dir; Шишмә - Çişme/Çeşme degil, '''Şişme'''dir. [[Qullanıcı:Don Alessandro|Don Alessandro]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Don Alessandro|muzakere]]) 15:19, 2026 s. sentâbrniñ 23 (UTC)
::Qazantatarcada Bağçasaray - Бакчасарай, Багчасарай degil ve başqırtçada - Баҡсаhарай, БаFчасарай degil. [[Qullanıcı:ČarnaruskiVoin|ČarnaruskiVoin]] ([[Qullanıcı muzakeresi:ČarnaruskiVoin|muzakere]]) 15:57, 2026 s. sentâbrniñ 23 (UTC)
:::@[[Qullanıcı:ČarnaruskiVoin|ČarnaruskiVoin]] ya men de onı aytam. Aynı mantıqqa köre, ''Qan Oozi'' ya da ''Kök-Suu Oozı'' kibi adlarnı da ''Qan Ağzı'', ''Köksuv Ağzi'' dep yazmaq kerektir. [[Qullanıcı:Comp1089|Comp1089]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Comp1089|muzakere]]) 16:40, 2026 s. sentâbrniñ 23 (UTC)

== О восстановлении статьи [[Boris Perçatkin]] ==
Здравствуйте. Стюард Johannnes89 удалил эту статью как некорректный машинный перевод, но на самом деле этот перевод редактировал {{u|Хтосьці}}. Прошу посмотреть удалённую версию статьи, оценить, в достаточной ли мере переработан текст, и если текст статьи будет сочтён переработанным в достаточной мере, восстановить эту статью. [[Qullanıcı:Asorev|Asorev]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Asorev|muzakere]]) 19:47, 2026 s. oktâbrniñ 8 (UTC)

:(Если что, мой крымскотатарский недостаточно хорош, чтобы на меня ориентироваться 😅 Я могу исправить очевидные поверхностные проблемы, но не замечу чего-то более сложного) [[Qullanıcı:Хтосьці|-{crh-cyrl: Хтосьці; crh-latn: Chtości}-]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Хтосьці|muzakere]]) 20:20, 2026 s. oktâbrniñ 8 (UTC)
::@[[Qullanıcı:Asorev|Asorev]] that's exactly the issue. You keep interpreting users making small edits to the article as &quot;someone reviewed my article&quot; – that's simply not what you can expect on most wikis. That's what many users pointed out at [[:m:Steward requests/Miscellaneous#Using AI to Translate Wikipedia Articles]] about your table and precisely the reason why I proceeded to delete the article across small wikis as a result of that discussion. As proven by other users already [https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Miscellaneous#c-JavaHurricane-20261003134000-JavaHurricane-20261001094400] your AI is clearly not suitable to create unreviewed translations for 100+ languages – especially given that you don't even make it transparent to local wikis that it's an AI translation which is an unacceptable risk to smaller wikis [https://www.technologyreview.com/2025/09/25/1124005/ai-wikipedia-vulnerable-languages-doom-spiral/]. You also keep forgetting to mention that many admins on large wikis also decided to delete the article [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q122828312&amp;action=history&amp;date-range-to=&amp;tagfilter=client-automatic-update&amp;offset=&amp;limit=250]. [[Qullanıcı:Johannnes89|Johannnes89]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Johannnes89|muzakere]]) 16:54, 2026 s. oktâbrniñ 9 (UTC)
:::-{I'd like to add that, having seen this table, I find it abhorrent and awful. '''This is experimentation on people without consent.''' Asorev, you're using Wikipedia communities, people like me, a guinea pigs for your experiments. This is unacceptable. I believe we're entitled to an apology.}- [[Qullanıcı:Хтосьці|-{crh-cyrl: Хтосьці; crh-latn: Chtości}-]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Хтосьці|muzakere]]) 20:11, 2026 s. oktâbrniñ 9 (UTC)</text>
      <sha1>c51ue7xbzxqoqcqawpirte5mw2ipzhb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245863</id>
      <parentid>245862</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T20:16:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Хтосьці</username>
        <id>13041</id>
      </contributor>
      <comment>/* О восстановлении статьи Борис Перчаткин */ typo</comment>
      <origin>245863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8286" sha1="svi62h54icaqvwbyq4vswfeceo2vsj9" xml:space="preserve">{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=&quot;2&quot; style=&quot;border: 1px solid #666666; background-color:#FFFFFF; border-left: 5px solid #666666; margin-bottom: 0.4em; margin-left: auto; margin-right: auto; width:80%&quot;
|- 
| style=&quot;font-size: 95%; text-align:left&quot; |[[image:Gaim.svg|60px]]
| style=&quot;font-size: 95%; text-align:left&quot; | Eger maña bir beyanat yazsañız, oña mında, '''bu saifede''' cevap beririm.
Eger men sizge bir beyanat yazsam, öz muzakere saifeñizde cevap beriñiz, onı daa bir qaç kün közeterim. &lt;br&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;'''[http://crh.wikipedia.org/w/index.php?title=Qullanıcı_muzakeresi:Don_Alessandro&amp;action=edit&amp;section=new yañı bir mevzu aç]'''&lt;hr&gt;
-{If you leave me a message I will answer here}-, -{at '''this page'''. If I left a message on your talk page, please answere there, I'll be watching your talk for several days.}- &lt;br&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;'''[http://crh.wikipedia.org/w/index.php?title=Qullanıcı_muzakeresi:Don_Alessandro&amp;action=edit&amp;section=-new -{start a new topic}-]'''&lt;br&gt;&lt;/span&gt;
|}

== Arhiv ==
* '''[[Qullanıcı muzakeresi:Don Alessandro/Arhiv 1|Arhiv 2008]]'''
* '''[[Qullanıcı muzakeresi:Don Alessandro/Arhiv 2|Arhiv 2009]]'''
* '''[[Qullanıcı muzakeresi:Don Alessandro/Arhiv 3|Arhiv 2010-2016]]'''
* '''[[Qullanıcı muzakeresi:Don Alessandro/Arhiv 4|Arhiv 2016-2025]]'''

== Lütfen, bir luğat tevsiye etiñiz ==

Selâm! Menim añlatmasız yoq olmam içün afu etiñiz.

Menim sualim bar: İnternette yahşı qırımtatar luğatları barmı? Evelleri Alem-i medeniye saytındaki luğatnı qullandım, lâkin şimdi bu sayt işlemey. Belki başqa yahşı bir luğat bar? [[Qullanıcı:Хтосьці|-{crh-cyrl: Хтосьці; crh-latn: Chtości}-]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Хтосьці|muzakere]]) 20:39, 2026 s. martnıñ 22 (UTC)
: A.S. Qaytqanıñızğa çoq memnünim. 
:* https://lugat.diyar.im/
:* https://ana-yurt.com/qrt/lugat
:Alem-i Medeniyedeki kibi tolu degil, amma bulardan daa yahşısını bilmeyim. [[Qullanıcı:Don Alessandro|Don Alessandro]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Don Alessandro|muzakere]]) 11:56, 2026 s. martnıñ 24 (UTC)

== -{Presumably}- ve -{possibly}- aqqında bir sual ==

Selâm! Men sizge mında qırımtatar tili aqqında sualler bermege mümkünmi? (Eger bu eyi yer olmasa, belki, men [[Vikipediya:Meydan]]da suallerim yazmağa mümkün 🤔)

Eger mümkün olsa:

İngliz tilinden -{“presumably” ([[wikidata:Q18122778|Q18122778]], «предположительно»,}- «büyük ihtimallıq olğan»; meselâ [[Hristofor Kolumb]]nıñ doğğan yeri) ve -{“possibly” ([[wikidata:Q30230067|Q30230067]], «возможно»,}- «bazı ihtimallıq olğan»; meselâ [[Canike]]niñ doğğan yeri) sözleri nasıl tecime etmeli? Ekisiniñ manası — “belki, ğaliba, ihtimal”. Farqnı nasıl köstermeli? [[Qullanıcı:Хтосьці|-{crh-cyrl: Хтосьці; crh-latn: Chtości}-]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Хтосьці|muzakere]]) 12:13, 2026 s. aprelniñ 7 (UTC)

:A.S. Men şöyle der edim:
:* presumably - ğaliba (считаем, что скорее всего всё именно так)
:* possibly - belki (просто допускаем такую возможность, не обязательно сами при этом склоняемся к этой версии)
:[[Qullanıcı:Don Alessandro|Don Alessandro]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Don Alessandro|muzakere]]) 13:00, 2026 s. avgustnıñ 9 (UTC)

== Samir Nagizadeh ==
Почему вы удалили статью Hello [[Samir Nagizadeh]]?

== Rayon ve köy adları ==
Selâm aleyküm, Alessandro bey! Altay Cumhuriyetindeki [[Ust-Koksa]]nı &quot;Köksuv Ağzı&quot; dep yazsaq, olmazmı? Altaycası öyle eken. Ya [[Çişme rayonı]]nı Ç'''e'''şme dep yazsaq, ne olur? [[Qullanıcı:Comp1089|Comp1089]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Comp1089|muzakere]]) 14:38, 2026 s. sentâbrniñ 23 (UTC)
: A.S. Doğrusını aytsam, men şimdiki ketişatnı yani [[User:ČarnaruskiVoin|ČarnaruskiVoin]]niñ qabul ettirmege tırışqan adlarnı tercime etüv praktikasını begenmeyim. Umumiy bir adetke köre hususiy adlar tercime etilmey. Yani maqsadımız bir isimni tercime etmek degil de, asıl fonetikasına mümkün olğanı qadar yaqın qırımtatar elifbesinen transliteratsiya etmektir. İşte, Күмертау - Kömürdağ degil, Kömürtav da degil, '''Kümertav''' ve ya '''Kümirtav'''dır; Аҡкүҙ - Aqköz degil, '''Aqküz'''dir; Шишмә - Çişme/Çeşme degil, '''Şişme'''dir. [[Qullanıcı:Don Alessandro|Don Alessandro]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Don Alessandro|muzakere]]) 15:19, 2026 s. sentâbrniñ 23 (UTC)
::Qazantatarcada Bağçasaray - Бакчасарай, Багчасарай degil ve başqırtçada - Баҡсаhарай, БаFчасарай degil. [[Qullanıcı:ČarnaruskiVoin|ČarnaruskiVoin]] ([[Qullanıcı muzakeresi:ČarnaruskiVoin|muzakere]]) 15:57, 2026 s. sentâbrniñ 23 (UTC)
:::@[[Qullanıcı:ČarnaruskiVoin|ČarnaruskiVoin]] ya men de onı aytam. Aynı mantıqqa köre, ''Qan Oozi'' ya da ''Kök-Suu Oozı'' kibi adlarnı da ''Qan Ağzı'', ''Köksuv Ağzi'' dep yazmaq kerektir. [[Qullanıcı:Comp1089|Comp1089]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Comp1089|muzakere]]) 16:40, 2026 s. sentâbrniñ 23 (UTC)

== О восстановлении статьи [[Boris Perçatkin]] ==
Здравствуйте. Стюард Johannnes89 удалил эту статью как некорректный машинный перевод, но на самом деле этот перевод редактировал {{u|Хтосьці}}. Прошу посмотреть удалённую версию статьи, оценить, в достаточной ли мере переработан текст, и если текст статьи будет сочтён переработанным в достаточной мере, восстановить эту статью. [[Qullanıcı:Asorev|Asorev]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Asorev|muzakere]]) 19:47, 2026 s. oktâbrniñ 8 (UTC)

:(Если что, мой крымскотатарский недостаточно хорош, чтобы на меня ориентироваться 😅 Я могу исправить очевидные поверхностные проблемы, но не замечу чего-то более сложного) [[Qullanıcı:Хтосьці|-{crh-cyrl: Хтосьці; crh-latn: Chtości}-]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Хтосьці|muzakere]]) 20:20, 2026 s. oktâbrniñ 8 (UTC)
::@[[Qullanıcı:Asorev|Asorev]] that's exactly the issue. You keep interpreting users making small edits to the article as &quot;someone reviewed my article&quot; – that's simply not what you can expect on most wikis. That's what many users pointed out at [[:m:Steward requests/Miscellaneous#Using AI to Translate Wikipedia Articles]] about your table and precisely the reason why I proceeded to delete the article across small wikis as a result of that discussion. As proven by other users already [https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Miscellaneous#c-JavaHurricane-20261003134000-JavaHurricane-20261001094400] your AI is clearly not suitable to create unreviewed translations for 100+ languages – especially given that you don't even make it transparent to local wikis that it's an AI translation which is an unacceptable risk to smaller wikis [https://www.technologyreview.com/2025/09/25/1124005/ai-wikipedia-vulnerable-languages-doom-spiral/]. You also keep forgetting to mention that many admins on large wikis also decided to delete the article [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q122828312&amp;action=history&amp;date-range-to=&amp;tagfilter=client-automatic-update&amp;offset=&amp;limit=250]. [[Qullanıcı:Johannnes89|Johannnes89]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Johannnes89|muzakere]]) 16:54, 2026 s. oktâbrniñ 9 (UTC)
:::-{I'd like to add that, having seen this table, I find it abhorrent and awful. '''This is experimentation on people without consent.''' Asorev, you're using Wikipedia communities, people like me, as guinea pigs for your experiments. This is unacceptable. I believe we're entitled to an apology.}- [[Qullanıcı:Хтосьці|-{crh-cyrl: Хтосьці; crh-latn: Chtości}-]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Хтосьці|muzakere]]) 20:11, 2026 s. oktâbrniñ 9 (UTC)</text>
      <sha1>svi62h54icaqvwbyq4vswfeceo2vsj9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245864</id>
      <parentid>245863</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T20:44:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <comment>/* О восстановлении статьи Boris Perçatkin */</comment>
      <origin>245864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9190" sha1="ddlyh46u6ippj9uo1suk6jroyrtd0oc" xml:space="preserve">{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=&quot;2&quot; style=&quot;border: 1px solid #666666; background-color:#FFFFFF; border-left: 5px solid #666666; margin-bottom: 0.4em; margin-left: auto; margin-right: auto; width:80%&quot;
|- 
| style=&quot;font-size: 95%; text-align:left&quot; |[[image:Gaim.svg|60px]]
| style=&quot;font-size: 95%; text-align:left&quot; | Eger maña bir beyanat yazsañız, oña mında, '''bu saifede''' cevap beririm.
Eger men sizge bir beyanat yazsam, öz muzakere saifeñizde cevap beriñiz, onı daa bir qaç kün közeterim. &lt;br&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;'''[http://crh.wikipedia.org/w/index.php?title=Qullanıcı_muzakeresi:Don_Alessandro&amp;action=edit&amp;section=new yañı bir mevzu aç]'''&lt;hr&gt;
-{If you leave me a message I will answer here}-, -{at '''this page'''. If I left a message on your talk page, please answere there, I'll be watching your talk for several days.}- &lt;br&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;'''[http://crh.wikipedia.org/w/index.php?title=Qullanıcı_muzakeresi:Don_Alessandro&amp;action=edit&amp;section=-new -{start a new topic}-]'''&lt;br&gt;&lt;/span&gt;
|}

== Arhiv ==
* '''[[Qullanıcı muzakeresi:Don Alessandro/Arhiv 1|Arhiv 2008]]'''
* '''[[Qullanıcı muzakeresi:Don Alessandro/Arhiv 2|Arhiv 2009]]'''
* '''[[Qullanıcı muzakeresi:Don Alessandro/Arhiv 3|Arhiv 2010-2016]]'''
* '''[[Qullanıcı muzakeresi:Don Alessandro/Arhiv 4|Arhiv 2016-2025]]'''

== Lütfen, bir luğat tevsiye etiñiz ==

Selâm! Menim añlatmasız yoq olmam içün afu etiñiz.

Menim sualim bar: İnternette yahşı qırımtatar luğatları barmı? Evelleri Alem-i medeniye saytındaki luğatnı qullandım, lâkin şimdi bu sayt işlemey. Belki başqa yahşı bir luğat bar? [[Qullanıcı:Хтосьці|-{crh-cyrl: Хтосьці; crh-latn: Chtości}-]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Хтосьці|muzakere]]) 20:39, 2026 s. martnıñ 22 (UTC)
: A.S. Qaytqanıñızğa çoq memnünim. 
:* https://lugat.diyar.im/
:* https://ana-yurt.com/qrt/lugat
:Alem-i Medeniyedeki kibi tolu degil, amma bulardan daa yahşısını bilmeyim. [[Qullanıcı:Don Alessandro|Don Alessandro]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Don Alessandro|muzakere]]) 11:56, 2026 s. martnıñ 24 (UTC)

== -{Presumably}- ve -{possibly}- aqqında bir sual ==

Selâm! Men sizge mında qırımtatar tili aqqında sualler bermege mümkünmi? (Eger bu eyi yer olmasa, belki, men [[Vikipediya:Meydan]]da suallerim yazmağa mümkün 🤔)

Eger mümkün olsa:

İngliz tilinden -{“presumably” ([[wikidata:Q18122778|Q18122778]], «предположительно»,}- «büyük ihtimallıq olğan»; meselâ [[Hristofor Kolumb]]nıñ doğğan yeri) ve -{“possibly” ([[wikidata:Q30230067|Q30230067]], «возможно»,}- «bazı ihtimallıq olğan»; meselâ [[Canike]]niñ doğğan yeri) sözleri nasıl tecime etmeli? Ekisiniñ manası — “belki, ğaliba, ihtimal”. Farqnı nasıl köstermeli? [[Qullanıcı:Хтосьці|-{crh-cyrl: Хтосьці; crh-latn: Chtości}-]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Хтосьці|muzakere]]) 12:13, 2026 s. aprelniñ 7 (UTC)

:A.S. Men şöyle der edim:
:* presumably - ğaliba (считаем, что скорее всего всё именно так)
:* possibly - belki (просто допускаем такую возможность, не обязательно сами при этом склоняемся к этой версии)
:[[Qullanıcı:Don Alessandro|Don Alessandro]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Don Alessandro|muzakere]]) 13:00, 2026 s. avgustnıñ 9 (UTC)

== Samir Nagizadeh ==
Почему вы удалили статью Hello [[Samir Nagizadeh]]?

== Rayon ve köy adları ==
Selâm aleyküm, Alessandro bey! Altay Cumhuriyetindeki [[Ust-Koksa]]nı &quot;Köksuv Ağzı&quot; dep yazsaq, olmazmı? Altaycası öyle eken. Ya [[Çişme rayonı]]nı Ç'''e'''şme dep yazsaq, ne olur? [[Qullanıcı:Comp1089|Comp1089]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Comp1089|muzakere]]) 14:38, 2026 s. sentâbrniñ 23 (UTC)
: A.S. Doğrusını aytsam, men şimdiki ketişatnı yani [[User:ČarnaruskiVoin|ČarnaruskiVoin]]niñ qabul ettirmege tırışqan adlarnı tercime etüv praktikasını begenmeyim. Umumiy bir adetke köre hususiy adlar tercime etilmey. Yani maqsadımız bir isimni tercime etmek degil de, asıl fonetikasına mümkün olğanı qadar yaqın qırımtatar elifbesinen transliteratsiya etmektir. İşte, Күмертау - Kömürdağ degil, Kömürtav da degil, '''Kümertav''' ve ya '''Kümirtav'''dır; Аҡкүҙ - Aqköz degil, '''Aqküz'''dir; Шишмә - Çişme/Çeşme degil, '''Şişme'''dir. [[Qullanıcı:Don Alessandro|Don Alessandro]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Don Alessandro|muzakere]]) 15:19, 2026 s. sentâbrniñ 23 (UTC)
::Qazantatarcada Bağçasaray - Бакчасарай, Багчасарай degil ve başqırtçada - Баҡсаhарай, БаFчасарай degil. [[Qullanıcı:ČarnaruskiVoin|ČarnaruskiVoin]] ([[Qullanıcı muzakeresi:ČarnaruskiVoin|muzakere]]) 15:57, 2026 s. sentâbrniñ 23 (UTC)
:::@[[Qullanıcı:ČarnaruskiVoin|ČarnaruskiVoin]] ya men de onı aytam. Aynı mantıqqa köre, ''Qan Oozi'' ya da ''Kök-Suu Oozı'' kibi adlarnı da ''Qan Ağzı'', ''Köksuv Ağzi'' dep yazmaq kerektir. [[Qullanıcı:Comp1089|Comp1089]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Comp1089|muzakere]]) 16:40, 2026 s. sentâbrniñ 23 (UTC)

== О восстановлении статьи [[Boris Perçatkin]] ==
Здравствуйте. Стюард Johannnes89 удалил эту статью как некорректный машинный перевод, но на самом деле этот перевод редактировал {{u|Хтосьці}}. Прошу посмотреть удалённую версию статьи, оценить, в достаточной ли мере переработан текст, и если текст статьи будет сочтён переработанным в достаточной мере, восстановить эту статью. [[Qullanıcı:Asorev|Asorev]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Asorev|muzakere]]) 19:47, 2026 s. oktâbrniñ 8 (UTC)

:(Если что, мой крымскотатарский недостаточно хорош, чтобы на меня ориентироваться 😅 Я могу исправить очевидные поверхностные проблемы, но не замечу чего-то более сложного) [[Qullanıcı:Хтосьці|-{crh-cyrl: Хтосьці; crh-latn: Chtości}-]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Хтосьці|muzakere]]) 20:20, 2026 s. oktâbrniñ 8 (UTC)
::@[[Qullanıcı:Asorev|Asorev]] that's exactly the issue. You keep interpreting users making small edits to the article as &quot;someone reviewed my article&quot; – that's simply not what you can expect on most wikis. That's what many users pointed out at [[:m:Steward requests/Miscellaneous#Using AI to Translate Wikipedia Articles]] about your table and precisely the reason why I proceeded to delete the article across small wikis as a result of that discussion. As proven by other users already [https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Miscellaneous#c-JavaHurricane-20261003134000-JavaHurricane-20261001094400] your AI is clearly not suitable to create unreviewed translations for 100+ languages – especially given that you don't even make it transparent to local wikis that it's an AI translation which is an unacceptable risk to smaller wikis [https://www.technologyreview.com/2025/09/25/1124005/ai-wikipedia-vulnerable-languages-doom-spiral/]. You also keep forgetting to mention that many admins on large wikis also decided to delete the article [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q122828312&amp;action=history&amp;date-range-to=&amp;tagfilter=client-automatic-update&amp;offset=&amp;limit=250]. [[Qullanıcı:Johannnes89|Johannnes89]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Johannnes89|muzakere]]) 16:54, 2026 s. oktâbrniñ 9 (UTC)
:::-{I'd like to add that, having seen this table, I find it abhorrent and awful. '''This is experimentation on people without consent.''' Asorev, you're using Wikipedia communities, people like me, as guinea pigs for your experiments. This is unacceptable. I believe we're entitled to an apology.}- [[Qullanıcı:Хтосьці|-{crh-cyrl: Хтосьці; crh-latn: Chtości}-]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Хтосьці|muzakere]]) 20:11, 2026 s. oktâbrniñ 9 (UTC)
: Во-первых, о таких экспериментах нужно предупреждать и просить кого-то из местных редакторов проверить перевод.
: Во-вторых, я посмотрел изначальную версию и могу сказать, что качество перевода неплохое, но всё же не достаточно хорошее, чтобы постить это без вычитки. Главная проблема в том, что эта ИИшка переводит слегка с &quot;турецким акцентом&quot;. То есть попадаются отдельные турецкие слова и элементы турецкой орфографии. [[Qullanıcı:Don Alessandro|Don Alessandro]] ([[Qullanıcı muzakeresi:Don Alessandro|muzakere]]) 20:44, 2026 s. oktâbrniñ 9 (UTC)</text>
      <sha1>ddlyh46u6ippj9uo1suk6jroyrtd0oc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Protestantlıq</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3304</id>
    <revision>
      <id>245883</id>
      <parentid>110094</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T07:19:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="469" sha1="22omn6c7sdn27uh1h2m6znqms0v0nay" xml:space="preserve">'''Protestantlıq''' - [[Hristianlıq]]nıñ eñ büyük üç esas mezebinden biri. XVI asırda [[Martin Lüter]] ve [[Jan Kalvin]]niñ reberliginde [[Katolik Kilsesi]]ne ve [[Roma Papası]]nıñ nufuzına qarşı kirişilgen islâat areketiniñ neticesinde doğğandır (1529).

İslâat soñrası peyda olğan dini özü içinde bir qaç mezep ayırılğan. Olarnıñ eñ müimleri:
* [[Lüteranlıq]]
* [[Kalvinlik]]
* [[Anglikanlıq]]

[[Kategoriya:Hristianlıq| ]]</text>
      <sha1>22omn6c7sdn27uh1h2m6znqms0v0nay</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kosiv</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5268</id>
    <revision>
      <id>245875</id>
      <parentid>244275</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T00:04:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15570</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>245875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2511" sha1="3h5fj1ejhz0kt2a81uw3fg4o81ctnac" xml:space="preserve">{{MY
 |tip                        = şeer
 |qırımtatar adı             = Kosiv
 |original adı               = ''ukr.'' Косів
 |memleket                   = Ukraina
 |tuğra                      =Kosów_COA.png
 |bayraq                     =Kosiv_h.png
 |tuğra eni                  = 
 |bayraq eni                 = 
  |lat_deg =48 |lat_min =19 |lat_sec =15
  |lon_deg =25 |lon_min =5 |lon_sec =33
  |CoordAddon                = 
  |CoordScale                = 
 |memleket haritasınıñ büyükligi   = 300
 |region1 haritasınıñ büyükligi    =
 |region2 haritasınıñ büyükligi    =
 |region1 türü               = Vilâyet
 |region1                    = İvano-Frankivsk vilâyeti
 |cedvelde region1 adı       =
 |içki bölünüv               = 
 |baş türü                   = 
 |baş                        = 
 |temeli qoyulğan tarihı     = 1424
 |ilki añıluv                = 
 |evelki adları              = 
 |bu seneden berli statuslı  = 
 |meydanlıq                  = 11,38
 |yükseklik                  = 
 |iklim                      = 
 |resmiy til                 = 
 |resmiy til-ref             = 
  |eali                      = 8,3 biñ
  |cedvelge aluv senesi      = 2001
  |eali sıqlığı              = 727,42
  |aglomeratsiya             = 
  |milliy terkip             = 
  |diniy terkip              = 
 |saat quşağı                = +2
 |DST                        = bar
 |telefon kodu               = +380 3478
 |poçta indeksi              = 
 |poçta indeksleri           = 78600 - 78604
 |avtomobil kodu             = 
 |identifikator türü         = 
 |raqamlı identifikator      = 
 |Commons                    = 
 |sayt                       = 
 |sayt tili                  =
}}
'''Kosiv''' ({{Lang-uk|Косів}}) - [[Ukraina]]nıñ [[İvano-Frankivsk vilâyeti]]nde bir [[şeer]]. [[Kosiv rayonı]]nıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 8,3 biñ kişi (2001 senesi).

== Bağlantılar ==
* http://www.kosiv.com.ua/ {{Arhivlengen|url=https://web.archive.org/web/20090812125658/http://www.kosiv.com.ua/ |date=2009-08-12 }} -şeer saytı
* http://www.kosivart.com/index.cfm/fuseaction/kosiv.history/ - Kosiv tarihı
* http://www.kosivart.com/
* https://web.archive.org/web/20210116083629/http://kosiv.info/ - Kosiv web-portalı
* https://web.archive.org/web/20091102093148/http://www.umancity.narod.ru/images/albooms/Kosiv/index.html - Kosiv foto

{{İvano-Frankivsk vilâyetindeki şeerler}}

[[Kategoriya:İvano-Frankivsk vilâyetindeki şeerler]]</text>
      <sha1>3h5fj1ejhz0kt2a81uw3fg4o81ctnac</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Volfgang Amadey Motsart</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8824</id>
    <revision>
      <id>245871</id>
      <parentid>174181</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T21:49:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Ddddddjsje|Ddddddjsje]] ([[User talk:Ddddddjsje|muzakere]]) tarafından yapılğan deñiştirmeler lâğu etilip, [[User:Don Alessandro|Don Alessandro]] tarafından deñiştirilgen evelki versiya keri qaytarıldı.</comment>
      <origin>140289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1604" sha1="ho1ahaowu55kzuzracdu0168to95euy" xml:space="preserve">{{Kişi}}
[[Fayl:Mozart (unfinished) by Lange 1782.jpg|thumb|right|Volfgang Amadey Motsart, Yozef Langeniñ yapqan resmi]]
{{Commonscat|Wolfgang Amadeus Mozart|Volfgang Amadey Motsart}}
'''Volfgang Amadey Motsart''' ({{lang-de|Wolfgang Amadeus Mozart}}; 1756 yanvar 27, [[Zaltsburg]] — 1791 dekabr 5, [[Viyana]]) — [[klassik devir]]niñ bereketli ve nufuzlı bestekârıdır. 600-den ziyade eser yazdı.

[[Muqaddes Roma İmperiyası]]ndaki (şimdi [[Avstriya]]) Zaltsburg şeerinde doğdı. Babası [[Leopold Motsart]] da bestekâr edi, ve Volfgang beş yaşında olğanda muzıka yazmağa başladı. Balalıqta bir çoq qırallıq saraylarında [[fortepiano]] ve [[kemane]] çaldı. Viyanada meşur oldı, amma maliyeviy telükesizligi yoq edi. Otuz beş yaşında öldi ve soñki eseri, ''Rekviyem'' (Ölüler içün messa), bitmegen qaldı.

== Saylama eserler ==
=== Operalar ===
*''Figaronıñ toyu'' (''-{Le nozze di Figaro}-'', 1786)
*''Don Covanni'' (''-{Don Giovanni}-'', 1787)
*''Siiriy fleyta'' (''-{Die Zauberflöte}-'', 1791)

=== Orkestr eserleri ===
*''Küçük gece serenadası'' (''-{Eine Kleine Nachtmusik}-'', 1787)
*''40-ıncı Simfoniya'' (1788)

=== Hor eserleri ===
*''Rekviyem'' (''-{Requiem}-'', 1791)

=== Fortepiano eserleri ===
*''16-ncı Sonata'' (1788)
*''20-nci Fortepiano kontserti'' (1785)
*''21-inci Fortepiano kontserti'' (1785)

== Atıflar ==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Motsart, Volfgang Amadey}}
[[Kategoriya:Avstriyalılar]]
[[Kategoriya:Almanlar]]
[[Kategoriya:Bestekârlar]]
[[Kategoriya:1756 senesinde doğğanlar]]
[[Kategoriya:1791 senesinde ölgenler]]</text>
      <sha1>ho1ahaowu55kzuzracdu0168to95euy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245872</id>
      <parentid>245871</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T21:58:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2180" sha1="224888axni6xqzosa23740mmgyrspwc" xml:space="preserve">{{Kişi}}
[[Fayl:Mozart (unfinished) by Lange 1782.jpg|thumb|right|Volfgang Amadey Motsart, Yozef Langeniñ yapqan resmi]]
{{Commonscat|Wolfgang Amadeus Mozart|Volfgang Amadey Motsart}}
'''Volfgang Amadey Motsart''' ({{lang-de|Wolfgang Amadeus Mozart}}; 1756 yanvar 27, [[Zaltsburg]] — 1791 dekabr 5, [[Viyana]]) — avstriyalı bestekâr ve pianinocı. [[klassik devir|Klassik devir]]niñ eñ müim bestekârlarından biridir. 600-den ziyade eser yazdı.

[[Muqaddes Roma İmperiyası]]ndaki (şimdi [[Avstriya]]) Zaltsburg şehrinde doğdı.

Babası [[Leopold Motsart]] bestekâr ve kemaneci edi. Motsart ilk muzıka derslerini babasından aldı ve beş yaşında muzıka yazmağa başladı. Balalıqta babası ile beraber Avropanıñ bir çoq şeerine seyaat etti. Saraylarda [[klavesin]] ve [[kemane]] çaldı.

1781 senesi [[Viyana]]ğa köçti. Anda bestekâr ve pianinocı olaraq meşur oldı. Ömrüniñ soñki senelerinde para qıyınlıqları çekti.

Motsart 600-den ziyade eser yazdı. Eserleri arasında [[opera]]lar, [[simfoniya]]lar, [[kontsert]]ler, [[sonata]]lar ve telli kvartetler bar. Hor içün de muzıka yazdı. Onıñ eserleri bugün de bütün dünyada icra etile.

Motsart 35 yaşında Viyanada öldi. «Rekviyem»ni bitirip olamadı. Bu eserni onıñ ölüminden soñ talebesi [[Frants Ksaver Züsmayr]] bitirdi.

== Saylama eserler ==

=== Operalar ===
* ''Figaronıñ toyu'' (''-{Le nozze di Figaro}-'', 1786)
* ''Don Covanni'' (''-{Don Giovanni}-'', 1787)
* ''Siiriy fleyta'' (''-{Die Zauberflöte}-'', 1791)

=== Orkestr eserleri ===
* ''Kiçik gece serenadası'' (''-{Eine kleine Nachtmusik}-'', 1787)
* ''40-ıncı simfoniya'' (1788)
* ''41-inci simfoniya — «Yupiter»'' (1788)

=== Hor eserleri ===
* ''Rekviyem'' (''-{Requiem}-'', 1791)

=== Fortepiano eserleri ===
* ''16-ncı sonata'' (1788)
* ''Fortepiano içün 20-nci kontsert'' (1785)
* ''Fortepiano içün 21-inci kontsert'' (1785)


== Atıflar ==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Motsart, Volfgang Amadey}}
[[Kategoriya:Avstriya adamları]]
[[Kategoriya:Almaniya adamları]]
[[Kategoriya:Bestekârlar]]
[[Kategoriya:1756 senesinde doğğanlar]]
[[Kategoriya:1791 senesinde ölgenler]]</text>
      <sha1>224888axni6xqzosa23740mmgyrspwc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245878</id>
      <parentid>245872</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T06:50:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>245878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2180" sha1="slsggttzcu51bmry93khbo06di2a31y" xml:space="preserve">{{Kişi}}
[[Fayl:Mozart (unfinished) by Lange 1782.jpg|thumb|right|Volfgang Amadey Motsart, Yozef Langeniñ yapqan resmi]]
{{Commonscat|Wolfgang Amadeus Mozart|Volfgang Amadey Motsart}}
'''Volfgang Amadey Motsart''' ({{lang-de|Wolfgang Amadeus Mozart}}; 1756 yanvar 27, [[Zaltsburg]] — 1791 dekabr 5, [[Viyana]]) — avstriyalı bestekâr ve pianinocı. [[klassik devir|Klassik devir]]niñ eñ müim bestekârlarından biridir. 600-den ziyade eser yazdı.

[[Muqaddes Roma İmperiyası]]ndaki (şimdi [[Avstriya]]) Zaltsburg şeerinde doğdı.

Babası [[Leopold Motsart]] bestekâr ve kemaneci edi. Motsart ilk muzıka derslerini babasından aldı ve beş yaşında muzıka yazmağa başladı. Balalıqta babası ile beraber Avropanıñ bir çoq şeerine seyaat etti. Saraylarda [[klavesin]] ve [[kemane]] çaldı.

1781 senesi [[Viyana]]ğa köçti. Anda bestekâr ve pianinocı olaraq meşur oldı. Ömrüniñ soñki senelerinde para qıyınlıqları çekti.

Motsart 600-den ziyade eser yazdı. Eserleri arasında [[opera]]lar, [[simfoniya]]lar, [[kontsert]]ler, [[sonata]]lar ve telli kvartetler bar. Hor içün de muzıka yazdı. Onıñ eserleri bugün de bütün dünyada icra etile.

Motsart 35 yaşında Viyanada öldi. «Rekviyem»ni bitirip olamadı. Bu eserni onıñ ölüminden soñ talebesi [[Frants Ksaver Züsmayr]] bitirdi.

== Saylama eserler ==

=== Operalar ===
* ''Figaronıñ toyu'' (''-{Le nozze di Figaro}-'', 1786)
* ''Don Covanni'' (''-{Don Giovanni}-'', 1787)
* ''Siiriy fleyta'' (''-{Die Zauberflöte}-'', 1791)

=== Orkestr eserleri ===
* ''Kiçik gece serenadası'' (''-{Eine kleine Nachtmusik}-'', 1787)
* ''40-ıncı simfoniya'' (1788)
* ''41-inci simfoniya — «Yupiter»'' (1788)

=== Hor eserleri ===
* ''Rekviyem'' (''-{Requiem}-'', 1791)

=== Fortepiano eserleri ===
* ''16-ncı sonata'' (1788)
* ''Fortepiano içün 20-nci kontsert'' (1785)
* ''Fortepiano içün 21-inci kontsert'' (1785)


== Atıflar ==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Motsart, Volfgang Amadey}}
[[Kategoriya:Avstriya adamları]]
[[Kategoriya:Almaniya adamları]]
[[Kategoriya:Bestekârlar]]
[[Kategoriya:1756 senesinde doğğanlar]]
[[Kategoriya:1791 senesinde ölgenler]]</text>
      <sha1>slsggttzcu51bmry93khbo06di2a31y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ostrog</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9243</id>
    <revision>
      <id>245876</id>
      <parentid>231799</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T00:28:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15570</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>245876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2158" sha1="elxz4dctoykqxkgoftfrf3885lwcgh2" xml:space="preserve">{{MY
 |tip                        = şeer
 |qırımtatar adı             = Ostrog
 |original adı               = ''ukr.'' Острог
 |memleket                   = Ukraina
 |tuğra                      = Coat of Arms of Ostroh.svg
 |bayraq                     =Flag of Ostroh.svg
 |tuğra eni                  = 
 |bayraq eni                 = 
  |lat_deg =50 |lat_min =19 |lat_sec =45
  |lon_deg =26 |lon_min =31 |lon_sec =11
  |CoordAddon                = 
  |CoordScale                = 
 |memleket haritasınıñ büyükligi   = 300
 |region1 haritasınıñ büyükligi    =
 |region2 haritasınıñ büyükligi    =
 |region1 türü               = Vilâyet
 |region1                    = Rivne vilâyeti
 |cedvelde region1 adı       =
 |içki bölünüv               = 
 |baş türü                   = 
 |baş                        = 
 |temeli qoyulğan tarihı     = 1100
 |ilki añıluv                = 
 |evelki adları              = 
 |bu seneden berli statuslı  = 1795
 |meydanlıq                  = 10.9
 |yükseklik                  = 
 |iklim                      = 
 |resmiy til                 = 
 |resmiy til-ref             = 
  |eali                      = 15 528
  |cedvelge aluv senesi      = 2011
  |eali sıqlığı              = 1424,6
  |aglomeratsiya             = 
  |milliy terkip             = 
  |diniy terkip              = 
 |saat quşağı                = +2
 |DST                        = bar
 |telefon kodu               = +380 3654
 |poçta indeksi              = 
 |poçta indeksleri           = 	35800—35807
 |avtomobil kodu             = 
 |identifikator türü         = 
 |raqamlı identifikator      = 
 |Commons                    = Ostroh
 |sayt                       = http://www.ostroh.rv.ua/
 |sayt tili                  =
}}
'''Ostrog''' ({{Lang-uk|Острог}}) - [[Ukraina]]nıñ [[Rivne vilâyeti]]nde bir [[şeer]]. Ealisiniñ sayısı 13 700 kişi.

== Bağlantılar ==
* https://web.archive.org/web/20080628021325/http://art.lutsk.ua/art/ostrog/index.shtml
* http://www.castles.com.ua/index.php?id=ostrog

{{Rivne vilâyetindeki şeerler}}

[[Kategoriya:Rivne vilâyetindeki şeerler]]</text>
      <sha1>elxz4dctoykqxkgoftfrf3885lwcgh2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ATR</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15711</id>
    <revision>
      <id>245874</id>
      <parentid>226116</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T23:24:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15570</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>245874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1713" sha1="duqln5ros5vcai6743mpn79bnpvk2at" xml:space="preserve">-{H|ATR}-
[[Fayl:Lenur Edem oğlu İslâmov (crop, 2014).jpg|thumb|[[Lenur İslamov]]]]
'''ATR''' – 2006 - 2015 seneleri [[Aqmescit]]te, 2015 seneinden bugünge qadar [[Kıyiv]]de çalışqan birinci [[Qırımtatarlar|qırımtatar]] telekanalı. 

2015 s. 26 yanvar künü maskalı ve kiyimlerinde &quot;[[OMON]]&quot; dep yazılğan silâlı insanlar ile tolu &quot;Kamaz&quot;, [[FHH]] ve Taqiqat komitetiniñ taqiqatçıları ATR teleşirketniñ binasınıñ sarıp aldılar&lt;ref&gt;[http://ktat.krymr.com/content/article/26813464.html Silâlı insanlar ATR qırımtatar telekanalınıñ etrafını sarıp, tintüvni keçireler] 26/01/2015&lt;/ref&gt;. Silâlı insanlar bir yıl devamında olıp keçken adiselerniñ video malümatını, şu cümleden, fevral 26 künü Qırım parlamenti divarları yanında keçirilgen mitingniñ videosını saqlağan bilgisayar serverini tutıp almaq içün keldiler&lt;ref&gt;[http://ktat.krymr.com/content/article/26813530.html Silâlı insanlar telekanalğa bilgisayar serverini tutıp almaq içün keldiler] 26/01/2015&lt;/ref&gt;. 

== Yayınları ==
* &quot;[[Saba erte ATR-de]]&quot;
* &quot;[[Zaman]]&quot;
* &quot;[[Yırla, sazım]]&quot; Ridvan Halilov ile
* &quot;[[Tarih sedası]]&quot; [[Gülnara Bekirova]] ile
* &quot;[[Göñül eseri]]&quot; [[Afize Yusuf-Qızı|Afize Yusuf-qızı]] ile
* &quot;[[Mızmızlar]]&quot;
* &quot;[[Aqqım bar]]&quot; Oksana Loboda ile
* &quot;[[Прогулки по Крыму]]&quot; [[Oleksa Gayvoronskiy]] ile
* &quot;[[Balçoqraq]]&quot;
* &quot;[[Bu afta]]&quot; Şevket Memetov ile

== Bağlantılar ==
* [https://web.archive.org/web/20141114040752/http://atr.ua/ ATR telekanalınıñ resmiy saytı]
* [http://atr.ua/live ATRniñ canlı efiri]
*  [https://youtube.com/@boysunmagan/videos ATR YouTube]

== Atıflar ==
[[Kategoriya:Qırımtatar telekanalları]]</text>
      <sha1>duqln5ros5vcai6743mpn79bnpvk2at</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yeudiler</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23598</id>
    <revision>
      <id>245892</id>
      <parentid>181160</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T07:54:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3246" sha1="305hxdzn0f6ufr523m3oq3plkuzptt2" xml:space="preserve">{{Halq|native_name=יְהוּדִים‎|image=[[File:Star_of_David.svg|200px]]|image_caption=Davut Yıldızı
| region1          = [[İsrail]] 
| pop1             = 6,558,000–6,958,000
| ref1             = &lt;ref name=&quot;JDB&quot;&gt;{{cite web|editor1-last=Dashefsky |editor1-first=Arnold |editor-link1=Arnold Dashefsky |editor2-last=Della Pergola |editor2-first=Sergio |editor-link2=Sergio Della Pergola |editor3-last=Sheskin |editor3-first=Ira |date=2018 |title=World Jewish Population|url=https://www.jewishdatabank.org/content/upload/bjdb/2018-World_Jewish_Population_(AJYB,_DellaPergola)_DB_Final.pdf|publisher=[[Berman Jewish DataBank]]|access-date=22 June 2019}}&lt;/ref&gt;
| region2          = [[AQD]]
| pop2             = 5,700,000–10,000,000
| ref2             = &lt;ref name=&quot;JDB&quot;/&gt;
| region3          = [[Frenkistan]]
| pop3             = 453,000–600,000
| ref3             = &lt;ref name=&quot;JDB&quot;/&gt;
| region4          = [[Kanada]]
| pop4             = 391,000–550,000
| ref4             = &lt;ref name=&quot;JDB&quot;/&gt;
| region5          = [[Büyük Britaniya]]
| pop5             = 290,000–370,000
| ref5             = &lt;ref name=&quot;JDB&quot;/&gt;
| region6          = [[Argentina]]
| pop6             = 180,000–330,000
| ref6             = &lt;ref name=&quot;JDB&quot;/&gt;
| region7          = [[Rusiye]]
| pop7             = 172,000–440,000
| ref7             = &lt;ref name=&quot;JDB&quot;/&gt;
| region8          = [[Almaniya]]
| pop8             = 116,000–225,000
| ref8             = &lt;ref name=&quot;JDB&quot;/&gt;
| region9          = [[Avstraliya]]
| pop9             = 113,000–140,000
| ref9             = &lt;ref name=&quot;JDB&quot;/&gt;
| region10         = [[Brazil]]
| pop10            = 93,000–150,000
| ref10            = &lt;ref name=&quot;JDB&quot;/&gt;
| region11         = [[Cenübiy Afrika]]
| pop11            = 69,000–80,000
| ref11            = &lt;ref name=&quot;JDB&quot;/&gt;
| region12         = [[Ukraina]]
| pop12            = 50,000–140,000
| ref12            = &lt;ref name=&quot;JDB&quot;/&gt;
| region13         = [[Macaristan]]
| pop13            = 47,000–100,000
| ref13            = &lt;ref name=&quot;JDB&quot;/&gt;
| region14         = [[Meksika]]
| pop14            = 40,000–50,000
| ref14            = &lt;ref name=&quot;JDB&quot;/&gt;
| region15         = [[Felemenk]]
| pop15            = 30,000–52,000
| ref15            = &lt;ref name=&quot;JDB&quot;/&gt;
| region16         = [[Belçika]]
| pop16            = 29,000–40,000
| ref16            = &lt;ref name=&quot;JDB&quot;/&gt;
| region17         = [[İtaliya]]
| pop17            = 28,000–41,000
| ref17            = &lt;ref name=&quot;JDB&quot;/&gt;
| region18         = [[İsviçre]]
| pop18            = 19,000–25,000
| ref18            = &lt;ref name=&quot;JDB&quot;/&gt;
| region19         = [[Çili]]
| pop19            = 18,000–26,000
| ref19            = &lt;ref name=&quot;JDB&quot;/&gt;
| region20         = [[Urugvay]]
| pop20            = 17,000–25,000
| ref20            = &lt;ref name=&quot;JDB&quot;/&gt;
| region21         = [[Türkiye]]
| pop21            = 15,000–21,000
| ref21            = &lt;ref name=&quot;JDB&quot;/&gt;
| region22         = [[İsveç]]
| pop22            = 15,000–25,000
| ref22            = &lt;ref name=&quot;JDB&quot;/&gt;}}
'''Yeudiler''' ya da '''Çufutlar''' ({{Lang-he|יְהוּדִים‎}} &quot;Yehudim&quot;) - [[İsrail]]de yaşağan [[Samiyler|samiy]] grupasından bir halq. [[İbrani tili]]nde laf eteyler.

== Menbalar ==
{{stub}}


[[Kategoriya:Yeudiler| ]]</text>
      <sha1>305hxdzn0f6ufr523m3oq3plkuzptt2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Altay</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25559</id>
    <revision>
      <id>245894</id>
      <parentid>233504</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T07:55:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245894</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="196" sha1="h4m6jelg02vwv00ebyn2u52wn1ws3pp" xml:space="preserve">[[Fayl:Sunset_at_Kucherla_lake.jpg|thumb|Altay]]
{{Türkler}}
'''Altay''' — [[Asiya]]da, [[Altay dağları]] yanında bir region. Türklerniñ anavatanı dep sayıla. 

[[Kategoriya:Coğrafiya]]</text>
      <sha1>h4m6jelg02vwv00ebyn2u52wn1ws3pp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>İnternet</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29807</id>
    <revision>
      <id>245942</id>
      <parentid>240696</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T09:34:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <comment>Tili pek suniy ve mürekkep edi. Qısqartıp yañıdan yazdım.</comment>
      <origin>245942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7009" sha1="ojqho7ln560sdr80n8vb6blighr98t7" xml:space="preserve">[[Fayl:Internet_map_1024.jpg|right|thumb|İnternet ağınıñ qısmen haritası. 2005 s. başındaki vaziyet]]
[[Fayl:InternetPenetrationWorldMap.svg|right|thumb|Memleket ealisiniñ İnternet qullanğan payı, 2015 s.]]
'''İnternet''' ({{lang-en|Internet}}) — bütün dünyadaki kompyuter ağlarını bir-birine bağlağan sistemadır. İnternetke «ağlar ağı» da deyler. O, ev, universitet, şirket, devlet ve başqa teşkilâtlarnıñ bir-birine bağlanğan ağlarından ibarettir.

[[Kompyuter]]ler, [[telefon]]lar ve başqa [[cihaz]]lar İnternet vastasınen malümat yollay ve ala bileler. İnternet vastasınen [[sayt]] açmaq, [[elektron poçtası]] yollamaq, yazışmaq, video seyir etmek, fayl almaşmaq ve telefonlaşmaq mümkün.

Veb ya da bütündünya ağı ({{lang-en|World Wide Web, WWW}}) İnternetniñ eñ belli hızmetidir. Lâkin İnternet ve veb aynı şey degil. İnternet cihazlarnı bir-birine bağlay; veb ise bu bağ vastasınen açılğan sayt ve ağ saifelerinden ibarettir.

2025 senesi dünyada 6 milliardğa yaqın İnternet qullanıcısı bar edi. Bu, Yer ealisiniñ 74 %-idir.&lt;ref name=&quot;ITU&quot;&gt;{{Cite web
|title=Almost three-quarters of the population are online
|url=https://www.itu.int/itu-d/reports/statistics/2025/10/15/ff25-internet-use/
|website=International Telecommunication Union
|language=en
|accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

== İnternet nasıl çalışa ==

İnternetni idare etken tek bir merkez yoq. Er ağnı onıñ saibi — meselâ, şirket, universitet, devlet müessisesi ya da provayder — idare ete. Bu ağlar bir-birinen bağlanmaq içün aynı tehnik qaidelerni qullana. Bu qaidelerge protokollar deyler.

İnternet esasen TCP ve IP protokollarını qullana. Bir cihaz malümat yollağanda, malümat küçük parçalarğa bölüne. Bu parçalarğa paketler deyler. Marşrutlandırğıçlar paketlerni alıcınıñ IP adresine köre yollay. Paketler alıcığa yetkende yañıdan birleştirile.

İnternetke [[kabel]], [[optik lif]], [[Wi-Fi]], [[mobil ağ]] ya da alâqa [[yoldaş]]ı vastasınen bağlanmaq mümkün. İnternetteki cihazlar IP adresleri vastasınen tapıla. Domen adlarını hatırlamaq raqamlardan qolaydır. DNS domen adlarını IP adreslerinen bağlay.

ICANN domen adları ve IP adresleriniñ tertipli çalışmasına baqa.&lt;ref name=&quot;ICANN&quot;&gt;{{Cite web
|title=About ICANN
|url=https://www.icann.org/resources/pages/about-icann
|website=ICANN
|language=en
|accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt; İnternet protokollarınıñ standartlarını IETF işlep çıqara.&lt;ref name=&quot;IETF&quot;&gt;{{Cite web
|title=Introduction to the IETF
|url=https://www.ietf.org/about/introduction/
|website=IETF
|language=en
|accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt; Lâkin bu teşkilâtlarnıñ iç biri de İnternetniñ episini tek başına idare etmey.

=== Esas protokollar ===
* [[Internet Protocol|IP]] paketlerni adreslerine köre yollay.
* [[TCP]] malümatnıñ tam yetmesini temin ete.
* [[HTTP]] ve [[HTTPS]] veb saytlarını açmaq içün qullanıla. HTTPS qullanılğanda bağ şifrlenir.
* [[DNS]] domen adlarını IP adreslerinen bağlay.
* [[SMTP]] ve [[IMAP]] elektron poçtasını yollamaq ve almaq içün qullanıla.

== Tarihı ==
İnternetniñ temelinde 1960-lı senelerde AQŞta yaratılğan [[ARPANET]] ağı bar edi. Bu ağ başta universitetler ve tetqiqat merkezleri arasında malümat almaşmaq içün qullanıldı. 1969 senesi oktâbrnıñ 29-ında Los-Ancelesteki Kaliforniya universitetinden Stenford tetqiqat merkezine ilk haber yollandı.&lt;ref name=&quot;ISOC&quot;&gt;{{Cite web
|title=A Brief History of the Internet
|url=https://www.internetsociety.org/internet/history-internet/brief-history-internet/
|website=Internet Society
|language=en
|accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

1971 senesi ağ vastasınen elektron poçta yollamaq içün ilk programmalardan biri yaratıldı. 1973 senesi ARPANET ağına Büyük Britaniya ve Norvegiyadaki teşkilâtlar bağlandı. Böylece ağ halqara oldı.

1983 senesi yanvarnıñ 1-inde ARPANET TCP/IP protokollarına keçti. Bu deñişiklik ayrı kompyuter ağlarını bir-birine bağlamağa imkân berdi. 1984 senesi DNS yaratıldı. DNS sayesinde insanlar saytlarnı uzun IP adresleri yerine domen adlarınen tapa başladı.

1989 senesi britaniyalı alim [[Tim Berners-Li]] CERN merkezinde bütündünya ağı fikrini teklif etti. 1990 senesi o, ilk veb serverini ve [[brauzer]]ni yarattı. 1991 senesi veb programması İnternet qullanıcılarına açıldı.&lt;ref name=&quot;CERN&quot;&gt;{{Cite web
|title=The birth of the Web
|url=https://home.cern/science/computing/the-birth-of-the-web/
|website=CERN
|language=en
|accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

1990-lı senelerde İnternet universitet ve devlet müessiselerinden tışarı da tez cayıldı. Evlerde İnternet qullanılmağa, internet provayderleri ve çoq sayıda ağ saytı peyda olmağa başladı. 2000-li senelerde mobil İnternet, içtimaiy ağlar ve onlayn video hızmetleri keñ tarqaldı.

== İnternet hızmetleri ==
İnternetniñ esas hızmetleri şulardır:
* veb saytları ve ağ saifeleri;
* [[elektron poçtası]];
* [[messencer]]ler, forumlar ve [[içtimaiy ağ]]lar;
* qıdıruv sistemaları;
* fayllarnı saqlav ve paylaşuv;
* internet radiosı, televizionı ve video hızmetleri;
* internet tükânları ve elektron tölevler;
* uzaqtan oquv ve çalışuv;
* onlayn oyunlar.

İnternet malümat qıdırmaq, oqumaq, çalışmaq, alış-veriş yapmaq, haber almaq ve başqa insanlarnen qonuşmaq içün qullanıla. O, ilim, tasil, ticaret ve devlet hızmetlerini pek deñiştirdi.

İnternetke irişim er yerde aynı degil. Bazı memleketlerde bağ pek paalı ya da yavaştır. Bazı insanlarnıñ ise cihazı ya da İnternetni qullanmaq içün kerekli bilgisi yoq.

== Telükesizlik ==
İnternette faydalı malümatnen beraber telükeler de bar. Qullanıcılar viruslar, spam, dolandırıcılıq, şahsiy malümatnıñ çalınuvı, yalancı haberler ve İnternetteki zorbalıqnen rastkele bileler.

Qullanıcılar şübeli bağlantılarnı açmamalı, parollerini başqalarına bermemeli ve programmalarnı vaqıtında yañartmalı. Şahsiy ya da maliyeviy malümat yollağanda saytnıñ telükesiz olğanını teşkermek kerek.

İnternetni adden aşır qullanuv da insan sağlığına, oquvına, işine ve yaqınlarınen munasebetlerine zarar ketire bile. Böyle alğa [[İnternetke bağlılıq]] deyler.

== İnternette tsenzura ==

[[Fayl:Internet_Censorship_and_Surveillance_World_Map.svg|right|thumb|Memleketlerde İnternet tsenzurası ve nezaret seviyesi]]

Bazı devletler belli sayt ve hızmetlerni bloklay, İnternetteki malümatqa irişimni sıñırlay ya da qullanıcılarnıñ areketlerini közetip tura. Buña [[İnternette tsenzura|İnternet tsenzurası]] deyler. Tsenzuranıñ qaideleri ve seviyesi memleketten memleketke deñişe.

== Daa baqıñız ==
* [[Bütündünya ağı]]
* [[Kompyuter ağı]]
* [[İnternet tarihı]]
* [[İnternetke bağlılıq]]
* [[İnternette tsenzura]]

== İhtarlar ==
{{Reflist}}

[[Kategoriya:İnternet| ]]</text>
      <sha1>ojqho7ln560sdr80n8vb6blighr98t7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kompyuter programmaları</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30111</id>
    <revision>
      <id>245943</id>
      <parentid>213832</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T10:12:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Don Alessandro adlı qulanıcı [[Programma teminatı]] saifesiniñ adını [[Kompyuter programmaları]] dep deñiştirildi.</comment>
      <origin>213832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13152" sha1="1gmgutr9jn51to9rexjdv431wjvm0ej" xml:space="preserve">
'''Programma teminatı''' (''PT''; {{Lang-en|software}})&amp;nbsp;— malümatnı işlev sisteması programmaları ve olarnıñ çalışmasına kerek olğan programma vesiqaları toplulığı .

== Umumiy malümat ==
Sistemli programma teminatı (ayrıca, ameliyat sisteması, translâtorlar, muarrirler, qullanıcınıñ grafik interfeysi); muayyen vazifelerni yerine ketirüv içün qullanılğan ameliy programma teminatı, meselâ, ihsaiy programma teminatı; aletiy programma teminatı (sistemalı ve ameliy programma teminatınıñ leyhalaması, azırlaması, idare etmesi ve onıñ maiyetine doğrutılğan kompyuter programmaları) bar .

[[Kompyuter]] tarafından programma teminatını yerine ketirüv, malümatnen yapılğan ateşkeslerinden ve kompyuter teşkilâtınıñ terkip eticilerini  idare etüvden ibarettir.
Meselâ, ekranda malümat yaratuv ve onı klaviaturadan elde etüv, şahsiy kompyuterler içün has bir şeydir.

Programma teminatı (''software'') ve teşkilât teminatı (''hardware'')&amp;nbsp;— kompyuterniñ eki, biri-birini tamamlağan terkip eticisidir, em özara açıq sıñırlanmay: bazı programma teminatınıñ parçaları ameliyatta yalıñız kompyuter  sayşekiller teşkilâtınen yerine ketirile, programma teminatı ise, elektron teşkilâtınıñ vazifelerini becere bile (emulâtsiya ete bile). Zaten, programma teminatınıñ maqsadı, em kompyuterniñ özüni, em de diger programmalarnı nezaret etmekten be malümatnı idare etmekten ibarettir.

Protsessor, operativ zein, kirsetüv-çıqaruv tertibatı, ağlar donatıluvı kibi kompyuter sisteminiñ terkip eticileriniidare etmekni temin etken programmalar taqımı, “qatlamlarara interfeys” kibi çalışa, onıñ bir taraftan&amp;nbsp;— cihazlar, diger taraftan&amp;nbsp;— qıllanıcınıñ ilâveleri bar. Ameliy programma teminatından farqlı olaraq, sistemalısı muayyen ameliy vazifelerni becermey, o, tekdiğer programmalarınıñ işini becerip, olarğa hızmet etici vazifelerni bere, sayıp çıquv sisteminiñ teşkilâtlı ve sayprogrammalı kerçekleştirüvniñ tafsilâtını mücerretley, sayıp çıquv  sistemasınıñ teşkilât ihtiyatını idare ete. Bu ya da diger bir programma teminatınıñ sistemalığa aitligi şartlıdır ve konkret bir alda qullanılğan añlaşuvğa bağlıdır. Adet üzre, sistemalı programma teminatına ameliyat sistemaları, birleşken programma teminatınıñ keñ sınfı aittir.

== Nazariy temeller ==
Kompyuter teminatınıñ nazariy temelleri yekünlengen avtomatlar nazariyesine esaslana, ve ameliyatta [[1936]] senesi Britaniyalı riyaziyatçı Alan Türing tarafından temeli qoyuldı. O, Türing adlı maşna, yani mücerret maşnanıñ öyle riyaziy imselini yarattı ki, o, qalımtılı ameliyatlarnıñ ardı-sıralığını becerip olıp, maşnanı bir tesbit etilgen vaziyetinden, diger, endi evel berilgen vaziyetine keçire. Esas fikir riyaziyat tarafından şöyle aqiqatnı tasdiq etmesi edi ki, sistemanıñ evel şekillendirilgen er angi vaziyetine, tayin etilgen komandalar elifbesinden unsurlı (programma) komandalarınıñ yekünlengen taqımını izçenli becerüv yardımınen irişmek mümkün.

== Taşıyıcılar ==
Kompyuterniñ teşkiliy terkip eticilerinden ([[hardware]]), ''programma teminatı'', bu [[Файл|fayl]] şeklinde maddiy [[Носії інформації|taşıyıcılarda]] ([[Дискета|disket]], [[HDD]], [[CD]], [[DVD]] ve il.) saqlanılğan ve  [[Канал зв'язку|alâqa yollarınen]] yayınlanğan [[Інформація|malümat]]&lt;nowiki/&gt;tır.
[[Fayl:OpenOffice.org_Writer.png|right|thumb|250x250px|Metin muarririOpenOffice.org]]

== Sistemalı, aletiy ve ameliy ==
Sistemalı, aletiy ve ameliy programma teminatı bar.

Sistemalı programma teminatı kompyuterniñ öz ihtiyacına hızmet etmege&amp;nbsp;— onıñ çalışuv qabiliyetini temin etmege ve onıñ içki vazifelerini becermege, em de ameliye programma teminatını becermek içün esaslarnı yaratmağa tayin etilgen. Ameliyat sisteması, sistemalı programma teminatına has misaldir.

Aletiy programma teminatı&amp;nbsp;— yañı programmalarnı işlep çıqaruv esnasını ve programmirlev tili yardımınen müitlerini avtomatikleştirüv vastaları.

[[Прикладне програмне забезпечення|Ameliy programma teminatı]], qullanıcınıñ [[Розв'язання задач|vazifelerini çezmek içün]] tayin etilgen. Meselâ: metin muarrirleri, elektron cedvelleri, malümat bazaları ve dig.


Programma teminatı faydalı ve zararlı ola bilir.
Faydalı programma teminatı, kompyuter qullanıcınıñ isteklerine ait vazifelerni becermesi içün yapılğan. [[Шкідливий програмний засіб|Zarar ketirgen programma teminatınıñ]] esas maqsadı - qullanıcı içün istenilmegen, sıqça gizli ya da açıq zarar ketirgen ameliyatlar yapmaqtır. Zarar ketirici programma teminatına misal kompyuter virusleridir.

== İşlep çıqaruv ==

: ''Daa baqıñız: &lt;a href=&quot;./%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%97%D0%BD%D1%81%D1%8C%D0%BA%D1%96%20%D1%80%D0%BE%D0%B7%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B8%20%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE%20%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D0%BF%D0%B5%D1%87%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8F&quot; rel=&quot;mw:WikiLink&quot; title=&quot;Українські розробники програмного забезпечення&quot; class=&quot;mw-redirect cx-link&quot; data-linkid=&quot;82&quot;&gt;Ukrainadan programma teminatınıñ işlep çıqarıcıları&lt;/a&gt;''

20 asırnıñ sonunda&amp;nbsp;— 21 asırnıñ başında programma teminatınıñ azırlaması, iqtisadiyatınıñ ayrı bir müim saası&amp;nbsp;— programma teminatı sanayınaşekillendi. Kompyuter programmalarını işlep çıqaruv esnası, umumen, kompyuterlerniñ teşkilât bazasını mükemmelleştirüv esnasından yavaşça inkişaf ete. Programma teminatınıñ müendisligi nisbetçe yaqın bir vaqıtta ayrı bir zenaat alına keldi.

Programma teminatını işlep çıqaruv leyhalav, programmalav, testlev, tadbiq etüv ve yardım etüvkibi devirden ibarettir.

Leyhalav, programma teminatına talaplar şekillendirüvden ve hususiyetlikler&amp;nbsp;— programma yapacaq vazifelerni añlatqan vesiqalar yaratuvdan başlana. Nevbetteki basamaqta programmanıñ umumiy dizaynı yaratıla: programmanı ayrı parçalarğa bölip, olarnıñ arasındaki bağlarnı belgilev. Programmalav devrinde programma metinli kodu bir ya da bir qaç programma tilinde yaratıla. Kod kompilâtsıyasından soñ, programma mahsulı mıtlaqa testlevden keçe, onıñ esnasında da mahsılnıñ hususiyeligine kelişikligi tayin etile, hatalar tapıla ve tüzetile.

Taqbiq etüvden evel programma  mahsulı vesiqalavğa&amp;nbsp;—  imkânlar tasviri, qullanıcı içün  qullanmalar, yardım etüv sistemasına muhtac. Programma mahsulları içün marketing, tarqatuv sistemi, reklama ve dig.-ni talap etken programma tadbiğinden soñ, programma teminatı yardım etüvge muhtac.. Yardım etüv ihtiyacı, programma mahsulınıñ diger, daa yañı programmalarnen ve yañı maddiy bazasınen qarşılıqlı areketlerni kerektirgen kompyuterlerniñ tez inkişafı sebebinden meydanğa çıqmaqtadır. Sıqça, yañı imkânlar içün yardım, programma mahsulınıñ yañı versiyaları çıqmasınen teminlenir.

== Standartlar ==
Programma teminatınıñ bir qısmı, türlü işlep çıqarıcılardan programma teminatınıñ mahsullarını uyğunlaştırmaq içün azırlanğan standart protokollar sayıla. Bu, misal içün bir kompyuterniñ e-poştasından  diger bir  kompyuterde bam-başqa bir programma ve atta diger bir ameliyat tertibatı ile oqunabilmesi için kerek.

== Litsenziya ==
Qullanıcı, programma teminatını litsenziyanen beraber elde ete ve bu da oña litsenziya nizamlarına riayet etüv şartında programma mahsulını qullanmaq aqqını berir. Adet  olaraq, bu şartlar, qullanıcınıñ programma mahsulını diger qullanıcılarğa bermek fırsatı sıñırlay. Programma teminatınıñ bir qısmı [[Вільна ліцензія|serbest litzensiyanen]] (''serbest programma teminatınen'') berile. Böyle litsenziyalar programma  mahsulını tarqatmağa ve deñiştirmege izin bere.

Programma teminatınıñ bir qısmı bedava olaraq tarqala. Bunen beraber daa şartlı bedava (''‘şalvarlı’'') programma teminatı da bar. Bu alda qullanıcı programma mahsulınıñ biraz sıñırlanğan imkânınen belli bir sınav müddetkenumayış şeklini bedava ala ve bu devir soñ o, mahsulnı satın almalı ya da onı çıqarmalı.

Bazı devletlerde programma teminatına patent ola bilir, amma patentlev esnası ve maiyeti çoq munaqaşa doğura.

== Programma teminatınıñ sınıfları ==
İşhaneler içün programma teminatı böyle sınıflarğa bölüne: 

* ERP (Enterprise Resources Planning), işhane ihtiyatını qararlaştıruv sisteması;
* CRM (Customer Relationship Management), müşteriler ile  munasebetlerini idare etüv sisteması;
* SCM (Supply Chain Management), logistik zıncırnı idare etüv sisteması;
* PLM (Product Lifecycle Management), mahsulnıñ yaşayışlı qaytavını idare etüv sisteması;
* SRM (Supplier Relationship Management), temin etici ile munasebetlerini idare etüv sisteması;
* BI (Business Intelligence), strategik idarecilikke qoltutuv içün aqıllı sistema.

Nushacılıq seviyesine köre  programma teminatınıñ episi üç sınıfqa bölüne: 

* sımarış içün yapılğan programma teminatı;
* büyük şirketler ve teşkilâtlar içün programma teminatı;
* kütleviy istimalcı içün programma teminatı.

Taşıyıcılıq seviyesine köre programmalar böyle bölüne:

* Alanğa bağlı.
* Alanlararalı.

Tarqaluv ve qullanuv usuluna köre programmalar böyle bölüne: 

* serbest olmağan (yapıq);
* açıq;
* serbest.

Vazifesine köre programmalar böyle bölüne: 

* sistemalı;
* ameliy.

Çeşitine köre programmalar böyle bölüne:

* qısım&amp;nbsp;— bir bütün olaraq tanılıp, tamamlanğan vazife becergen ve mustaqil ya da taqım terkibinde faydalanılğan bir programma;
* taqım&amp;nbsp;— eki terkip etici / ya da taqımdan ibaret olıp, bir-birine bağlı vazifelerni becergen ve ayrı ya da diger bir taqımnıñ terkip eticisiı olaraq faydalanılğan bir programma.

== Programma teminatını testlev ==
Er angi bir programma mahsulı, PT müendisligi devrinde yapılğan nuqsan ve hatalarnı belletmek içün testlenmeli. Programma teminatınıñ testlenmesi&amp;nbsp;— kerçek neticelerniñ beklenilgenine aitligini teşkerüvdir. Esnas,  bir ya da bir qaç hasiyetlerge qıymet kesmek içün, programma teminatınıñ qısmını çalıştıruv ve becerüvni közde tuta.

== Programma teminatınıñ çeşitleri ==
Üç esas çeşitini ayıralar: sistemalı programma teminatı, ameliy programma paketleri ve programmalav tarzfenliginiñ aletleri.

'''''Sistemalı programma teminatı''''', kompyuterlerniñ ve kompyuter ağlarınıñ çalışmasını teminlegen  programmalar ve olarnıñ taqımı toplulığıdır. Sistemalı programma teminatı buña doğrutılğan: 

* diger programmalarnıñ vazife becermesi içün ameliy müitini qurmasına;
* kompyuterniñ ve kompyuter ağlarınıñ işançlı ve semerli çalışmasını teminlemesine;
* kompyuter teşkilâtını ve kompyuter ağlarını teşkermesi ve qorçalayıcı baqımnı keçirmesine;
* yardımcı tarzfenlikli esnaslar (kopirlev, arhivlev programma fayllarnıñ ve malümat bazanı ğayrıdan tiklev ve dig.) yapılmasına.

Bu programma mahsulları sınfı kompyuternen sıq bağlıdır ve onıñ ayırılmaz bir parçası ola.

'''''Ameliy programma paketleri''''', bir fen saasındaki belli bir sınıfta tayinatsel vazifelerni becermesine doğrutılğan özara bağlı bir programmalar taqımıdır. ''Ameliy programma teminatı'', ya da ilâveler, doğrudan-doğru qullanıcığa ayırılğan  programma mahsullarınıñ eñ keñ sınfına aittir. 

'''''Programmalav tarzfenligi aletleri''''', programmalar ve olarnıñ vastaları toplulığı olıp, yaratılğan programma mahsullarını işlep çıqaruv tarzfenliginen, tüzetüv ve tadbiq etüvnen teminley. 

== Daa baqıñız ==

== İhtarlar ==
{{Reflist}}

== Bağlantılar ==

* [https://ela.kpi.ua/bitstream/123456789/26554/1/ЕІРП_2018-Page431-434.pdf İşançlılıq köstergiçinen programma teminatınıñ keyfiyetine qıymet kesüv] {{Arhivlengen|url=https://web.archive.org/web/20210624211227/https://ela.kpi.ua/bitstream/123456789/26554/1/%D0%95%D0%86%D0%A0%D0%9F_2018-Page431-434.pdf |date=2021-06-24 }} | [https://ela.kpi.ua/bitstream/123456789/26551/1/ЕІРП_2018-Page421-424.pdf Programma teminatı kelişikliginiñ teşkiliy ve tehnikiy esasları] {{Arhivlengen|url=https://web.archive.org/web/20210624205831/https://ela.kpi.ua/bitstream/123456789/26551/1/%D0%95%D0%86%D0%A0%D0%9F_2018-Page421-424.pdf |date=2021-06-24 }}
{{ВП-портали|Вільне програмне забезпечення|Програмування|Інформаційні технології}}

[[Kategoriya:Eñ populâr maqaleler]]
[[Kategoriya:Programma teminatı]]</text>
      <sha1>1gmgutr9jn51to9rexjdv431wjvm0ej</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245945</id>
      <parentid>245943</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T10:24:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <comment>Pek suniy bir tilde yazılğan edi. Yañıdan yazdım.</comment>
      <origin>245945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6683" sha1="4lr0yuxuzktbfxur15j823u55uw83m4" xml:space="preserve">'''Kompyuter programmaları''' ya da '''programma teminatı''' ({{lang-en|software}}) — kompyuter, telefon ya da başqa elektron cihazlar içün yazılğan programmalar ve olarğa bağlı vesiqalar toplamıdır.&lt;ref name=&quot;NIST&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://csrc.nist.gov/glossary/term/software
 |title=Software
 |website=NIST Computer Security Resource Center
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt; Programma cihazğa ne yapmaq kerek olğanını köstergen komandalardan ibarettir. Programma yardımınen cihaz malümatnı işley, saqlay, köstere ya da yollay.

Programma teminatı [[teçhizat]]tan ({{lang-en|hardware}}) farqlıdır. Protsessor, operativ afıza, disk, ekran ve klaviatura kibi tutıp körmek mümkün olğan kompyuter ya da telefon parçalarına teçhizat deyler. Teçhizat ve programmalar bir-birini tamamlay: programmalar teçhizattan faydalana, teçhizat ise olarnıñ komandalarını yerine ketire.

== Çeşitleri ==
Programmalarnı vazifesine köre üç esas çeşitke ayırmaq mümkün: sistema programmaları, ameliy programmalar ve ya qullanımlar ve programmacılıq aletleri.&lt;ref name=&quot;IBM&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://www.ibm.com/think/topics/software-development
 |title=What Is Software Development?
 |website=IBM
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

=== Sistema programmaları ===
Sistema programmaları kompyuterni ve oña bağlı cihazlarnı idare ete. Diger programmalar da olar yardımınen çalışa. [[İşletüv sistemaları]] ([[Windows]], [[Linux]], [[MacOS]], [[Android]], [[iOS]] kibi), [[drayver]]ler ve hızmet programmaları bu çeşit programmalardandır.

İşletüv sisteması kompyuterniñ afızasını, fayllarını ve bağlı cihazlarını idare ete. O, diger programmalarnı işlete ve olarğa teçhizattan faydalanmağa imkân bere.

=== Qullanımlar (ameliy programmalar) ===
Qullanımlar ({{lang-en|application}}) qullanıcığa belli bir işni yapmağa yardım ete. Metin ve resim türlendirgiçleri, brauzerler, oyunlar, mobil qullanımlar ve malümat toplamlarını idare etken programmalar bu çeşit programmalardandır.

[[Fayl:OpenOffice.org_Writer.png|right|thumb|250px|OpenOffice.org Writer — metin türlendirgiçi]]

=== Programmacılıq aletleri ===
Bu programmalar programmacılarğa yañı programmalar yaratmağa yardım ete. Kod yazmaq içün qullanılğan türlendirgiçler, [[quraştırıcı]]lar, [[yorayıcı]]lar ve testlev aletleri bu çeşit programmalardandır.

Bu ayırma qatıy degil: bazı programmalar birden ziyade vazife becere.

== Programmalar nasıl çalışa ==
Programmacı programmanı programmalav tilinde yaza. Programmalav tilinde yazılğan komandalarga kod deyler. [[Quraştırıcı]] ({{lang-en|compiler}}) ya da [[yorayıcı]] ({{lang-en|interpreter}}) bu kodnı kompyuter yerine ketire bilgen şekilge çevirir.

Programma qattı diskte ya da başqa malümat taşıyıcısında [[fayl]] olaraq saqlana. O işletilgende, işletüv sisteması onı [[operativ afıza]]ğa yükley. Soñ protsessor programmanıñ komandalarını yerine ketire.

Bazı programmalar doğrudan-doğru qullanıcınıñ cihazında işletile. Bazıları ise serverde çalışa ve internet vastasınen qullanıla. Ortaq standartlar ve protokollar farqlı programma ve cihazlarğa malümat alışıp-bermege imkân bere.

== Nazariy temel ==

1936 senesi ingliz riyaziyatçısı [[Alan Türing]] komandalarnı belli bir sıra ile yerine ketirgen nazariy bir maşna tasvir etti. Bu modelge «[[Türing maşnası]]» deyler. Bu model algoritmlerni ve esaplavnıñ imkânlarını tetqiq etmek içün qullanıla.&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last=Turing
 |first=Alan M.
 |title=On Computable Numbers, with an Application to the Entscheidungsproblem
 |journal=Proceedings of the London Mathematical Society
 |year=1936
 |volume=42
 |issue=1
 |pages=230–265
 |doi=10.1112/plms/s2-42.1.230
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== Programma azırlav ==
Programma azırlav bir qaç basamaqtan ibarettir. Eñ evel programmanıñ vazifeleri ve qullanıcıları belgilenir. Soñ onıñ qurulışı planlaştırıla ve kodu yazıla. Bundan soñ programma testlene: doğru çalışıp-çalışmağanı teşkerile, hataları tapıla ve tüzetile. Azır programma qullanıcılarğa tarqatıla ya da serverge qurula.

Programmanıñ vesiqaları da azırlana. Olarda programmanı nasıl qurmaq ve qullanmaq kerek olğanı añlatıla. Programmacılar programmanı daa soñ da yañarta: hatalarını tüzete, telükesizligini arttıra ve yañı imkânlar qoşa.

== Litsenziyalar ==

Programmanı qullanmaq şartları litsenziyada yazıla. Litsenziyada programmanı qullanmaq, kopiyalamaq, deñiştirmek ve tarqatmaq şartları kösterile.

Yapıq programmalarnıñ kodu adette qullanıcılarğa berilmey. Programma saibi onı kopiyalamağa, deñiştirmege ya da tarqatmağa sıñır qoya bilir.

Serbest programmanıñ litsenziyası qullanıcıqa programmanı er angi maqsatnen işletmege, kodunı ögrenmege ve deñiştirmege, asıl ya da deñiştirilgen nushalarını tarqatmağa izin bere.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gnu.org/philosophy/free-sw.en.html
 |title=What is Free Software?
 |website=GNU Project
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt; «Serbest» sözü mında «bedava» demek degildir: serbest programma bedava da, paralı da ola bilir.

Açıq programmanıñ kodu qullanıcılarğa berile. Lâkin tek kodnı körmek yeterli degil: litsenziya programmanı qullanmağa, deñiştirmege ve tarqatmağa da izin bermeli.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://opensource.org/osd
 |title=The Open Source Definition
 |website=Open Source Initiative
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

Bazı yapıq programmalar bedava tarqatıla. Lâkin programma tek bedava tarqatılğanı içün serbest sayılmay. Sınav versiyası belli bir müddet ya da sıñırlı imkânlarnen bedava berile; soñ ücret ödemek kerek ola bilir.

== Zarar ketirgen programmalar ==

Bütün programmalar qullanıcığa fayda bermek içün yapılmay. Bazıları fayllarnı bozmaq, şahsiy malümatnı hırsızlamaq, qullanıcı istemegen reklamalar köstermek ya da cihaznı gizli olaraq idare etmek içün yaratıla. Böyle programmalarga zarar ketirgen programmalar deyler. Kompyuter virusları da bu çeşit programmalardandır.

Cihaznı qorçalamaq içün işletüv sistemasını ve diger programmalarnı vaqtında yañartmaq, programmalarnı tek işançlı menbalardan endirip qurmaq ve antivirus qullanmaq kerek.

== Daa baqıñız ==
* [[Kompyuter]]
* [[Programmacılıq]]
* [[İşletüv sisteması]]
* [[Serbest programma teminatı]]
* [[Kompyuter virusı]]

== Menbalar ==

{{Reflist}}

[[Kategoriya:Kompyuter programmaları| ]]</text>
      <sha1>4lr0yuxuzktbfxur15j823u55uw83m4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cakomo Puççini</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30252</id>
    <revision>
      <id>245924</id>
      <parentid>210022</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T08:44:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4680" sha1="7wa0t78a7ubekynrbwjxui08yd667r0" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Cakomo Antonio Domeniko Mikele Sekondo Mariya Puççini''' ({{lang-it|Giacomo Antonio Domenico Michele Secondo Maria Puccini}}; 1858 s. dekabr 22, [[Lukka]] — 1924 s. noyabr 29, [[Brüssel]], [[Belçika]]) — [[İtaliya|italyan]] [[opera]] bestekârı. Onıñ «Bogema», «Toska», «Batterflây hanım» ve «Turandot» operaları dünya opera teatrlerinde sıq-sıq icra etile.

== Tercimeial ==
Puççini bestekârlar qorantasında doğdı. İlk muzıka derslerini babasından aldı, soñra Lukkadaki muzıka mektebinde oqudı. 1880–1883 seneleri [[Milan]] [[konservatoriya]]sında tasil aldı. Organ içün [[sonata]]lar ve başqa kiçik eserler de yazdı.&lt;ref name=&quot;Life&quot;&gt;[https://www.puccinimuseum.org/en/giacomo-puccini/life/ Life] — Puccini Museum.&lt;/ref&gt;

İlk operası «Vilalar» 1884 senesi sanada kösterildi. 1893 senesi «Manon Lesko» oña keñ şüret ketirdi. «Bogema» ise onıñ adını başqa memleketlerde de meşur etti.&lt;ref name=&quot;Life&quot;/&gt;

«Bogema» 1893–1895 seneleri yazıldı. Opera ilk kere 1896 senesi fevralniñ 1-inde [[Turin]] şeerindeki Qıral teatrinde kösterildi. Orkestrge [[Arturo Toskanini]] dirijorlıq etti.&lt;ref&gt;[https://catalog.puccini.it/works/la-boheme La Bohème] — Centro studi Giacomo Puccini.&lt;/ref&gt;

[[Fayl:PucciniTosca.jpg|thumb|«Toska» operasınıñ afişası (1899 s.)]]
[[Fayl:Toscanini_Puccini.jpg|left|thumb|Cakomo Puççini ve Arturo Toskanini]]

Puççini soñki operası «Turandot»nı bitirmeden vefat etti. Bestekâr [[Franko Alfano]] onıñ elyazmalarına esaslanıp, operanıñ soñki qısmını bitirdi. «Turandot» ilk kere 1926 senesi Milandaki «[[La Skala]]» teatrinde kösterildi.&lt;ref&gt;[https://www.puccinimuseum.org/en/giacomo-puccini/le-opere/turandot/ Turandot] — Puccini Museum.&lt;/ref&gt;

== Eserler ==
=== Operalar ===
Seneler operalarnıñ ilk kösterilgen seneleridir.

* «Vilalar» ({{lang-it|Le Villi}}, 1884 s.)
* «Edgar» ({{lang-it|Edgar}}, 1889 s.)
* «Manon Lesko» ({{lang-it|Manon Lescaut}}, 1893 s.)
* «Bogema» ({{lang-it|La bohème}}, 1896 s.)
* «Toska» ({{lang-it|Tosca}}, 1900 s.)
* «Batterflây hanım» ({{lang-it|Madama Butterfly}}, 1904 s.; «Çio-Çio-san» adınen de belli)
* «Ğarptan qız» ({{lang-it|La fanciulla del West}}, 1910 s.)
* «Qarılğaç» ({{lang-it|La rondine}}, 1917 s.)
* «Triptih» ({{lang-it|Il trittico}}, 1918 s.) — üç bir perdeli opera: ''Il tabarro'', ''Suor Angelica'' ve ''Gianni Schicchi''
* «Turandot» ({{lang-it|Turandot}}, 1926 s.; Puççininiñ vefatından soñ tamamlandı)

=== Ses, hor ve orkestr içün ===
* ''I figli d'Italia bella'' — solocı, hor ve orkestr içün (1877 s.)
* ''Mottetto per San Paolino'' — solocı, hor ve orkestr içün motet (1877 s.)
* ''Credo'' — solocı, hor ve orkestr içün (1878 s.)
* ''Messa'' — solocılar, hor ve orkestr içün messa (1880 s.; ''Messa di Gloria'' adınen de belli)

=== Hor içün ===
* ''Vexilla regis prodeunt'' — hor ve organ içün (tahminen 1874–1880 seneleri)
* ''Seguitiam del reo le impronte'' — hor ve fortepiano içün parça (1882 s.)&lt;ref&gt;[https://www.boccherini.it/wp-content/uploads/2017/03/Catalogo-Fondo-Puccini.pdf Catalogo del Fondo Puccini] — Istituto superiore di studi musicali «Luigi Boccherini».&lt;/ref&gt;
* ''Ecce sacerdos magnus'' — dört sesli hor içün (1905 s.)

=== Orkestr içün ===
* Mi minor prelüdiya (1875 s.)
* La major simfonik prelüdiya (1882 s.)
* ''Adagetto'' (1881–1883 seneleri)
* ''Capriccio sinfonico'' (1883 s.)

=== Telli kvartet içün ===
* Re major kvartet (1882 s.)
* ''Fuga reale'' adlı eki fuga (1883 s.)
* ''Crisantemi'' (1890 s.)

=== Ses ve fortepiano içün ===
* ''A te'' (1880 senesiniñ küzünden evel)
* ''Storiella d'amore'' (1883 s.)
* ''E l'uccellino'' — aynenni (1899 s.)

=== Fortepiano içün ===
* La major ''Adagio'' (1881–1882 seneleri)&lt;ref&gt;[https://catalog.puccini.it/works/adagio Adagio] — Centro studi Giacomo Puccini.&lt;/ref&gt;
* ''Piccolo valzer'' (1894 s.)
* ''Scossa elettrica'' — kiçik marş (1899 s.)
* ''Piccolo tango'' (1907 ya da 1910 s.)
* ''Foglio d'album'' (1907 ya da 1910 s.)

''Piccolo tango'' ve ''Foglio d'album'' eserleriniñ Puççinige ait olğanı şübeli sayıla.&lt;ref&gt;[https://it.wikipedia.org/wiki/Composizioni_di_Giacomo_Puccini Composizioni di Giacomo Puccini] — İtalyanca Vikipediya.&lt;/ref&gt;

Eserlerniñ tarihları ve çalğı taqımları Puççini tetqiqat merkeziniñ katalogına köre berilgen.&lt;ref&gt;[https://catalog.puccini.it/works Catalogue of the Works] — Centro studi Giacomo Puccini.&lt;/ref&gt;

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Puççini, Cakomo}}
[[Kategoriya:Bestekârlar]]
[[Kategoriya:İtaliya adamları]]</text>
      <sha1>7wa0t78a7ubekynrbwjxui08yd667r0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ceyms Kuk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30254</id>
    <revision>
      <id>245941</id>
      <parentid>159876</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T09:19:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5202" sha1="6asqzpryfmqqa1k6g62eooidc9oh454" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Ceyms Kuk''' ({{lang-en|James Cook}}; 1728 s. noyabr 7, [[Marton]], [[İngiltere]] — 1779 s. fevral 14, [[Kealakekua körfezi]], [[Havayi adaları]]) — ingliz deñiz seyaatçısı, keşfiyatçı ve kartograf. [[Britaniya Qıral deñiz quvetleri]]niñ kapitanı ve London Qıral Cemiyetiniñ azası edi.&lt;ref name=&quot;RMG&quot;&gt;{{cite web
|title=Captain James Cook timeline
|url=https://www.rmg.co.uk/stories/maritime-history/captain-james-cook-timeline
|website=Royal Museums Greenwich
|language=en
|accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

Kuk [[Tınç okean]]da üç büyük ekspeditsiyağa reberlik etti. O, [[Yañı Zelandiya]]nıñ yalılarını, [[Avstraliya]]nıñ şarqiy yalısını ve Şimaliy Amerikanıñ şimal-ğarbiy yalısını tetqiq etti, olarnıñ tafsilâtlı haritalarını yaptı. Bu seyaatlardan soñ Tınç okeannıñ bir çoq yalıları haritalarda daa doğru kösterildi.

[[Fayl:HMS_Bark_Endeavour_-_Replica01.jpg|right|thumb|«İndevor» gemisiniñ rekonstruktsiyası]]

== Tercimeial ==
=== İlk seneleri ===
Kuk 1728 senesi noyabrnıñ 7-sinde [[İngiltere]]niñ [[Yorkşir]] bölgesindeki [[Marton]] köyünde doğdı. Genç yaşında ticaret gemilerinde çalıştı ve deñizcilikni ögrendi. 1755 senesi Britaniya Qıral deñiz quvetlerinde hızmet etmege başladı.

1763–1767 seneleri [[Nyufaundlend]] adasınıñ yalılarını ölçep, tafsilâtlı haritalarını yaptı.

[[Fayl:Mortimer_-_Captain_James_Cook,_Sir_Joseph_Banks,_Lord_Sandwich,_Dr_Daniel_Solander_and_Dr_John_Hawkesworth.jpg|right|thumb|Soldan sağğa: Daniel Solander, Cozef Benks, Ceyms Kuk, Con Hoksuort ve lord Sendviç. Con Gamilton Mortimerniñ resmi, 1771 s.]]

=== Birinci seyaatı ===

1768 senesi Kuk «İndevor» gemisinde birinci Tınç okean seyaatına çıqtı. Ekspeditsiyanıñ ilk vazifesi [[Taiti]]de [[Çolpan]]nıñ Küneş ögünden keçüvini közetmek edi. «İndevor» 1768 senesi avgustnıñ 26-sında [[Plimut]] şeerinden çıqtı. Gemi 1769 senesi aprelniñ 13-ünde Taitige yetti.

Taitiden soñ Kuk Yañı Zelandiyağa bardı. O, arhipelagnıñ eki büyük adası etrafında geminen dolaştı ve yalılarınıñ haritasını yaptı.

[[Fayl:War_Canoe_of_New_Zealand.jpg|right|thumb|Yañı Zelandiya maorileriniñ cenk qayığı. 1769 s. Müellifi belli degil]]
[[Fayl:Explorer_Captain_James_Cook.jpg|left|thumb|Ceyms Kuknıñ maorilernen qarşılaşuvı, 1769 s.]]

1770 senesi aprel ayında ekspeditsiya Avstraliyanıñ şarqiy yalısına yetti. Kuk bu yalını tetqiq etken ve onıñ haritasını yapqan ilk avropalı oldı.

Ekspeditsiya şimdiki [[Sidney]]niñ yaqınında bir körfezde toqtadı. Tabiatçı alimler [[Cozef Benks]] ve [[Daniel Solander]] anda çoq çeşit ösümlik cıydılar. Bu sebepten Kuk körfezge «Nebatat körfezi» adını berdi. Ekspeditsiya 1771 senesi İngilterege qayttı.&lt;ref name=&quot;RMG&quot;/&gt;

[[Fayl:François_Godefroy_-_Quadrupede_nomme_kanguroo_trouve_sur_la_cote_de_la_Nle._Hollande.jpg|right|thumb|Kenguru resmi. «İndevor» ekspeditsiyasınıñ seyaat mecmuasından]]

=== Ekinci ve üçünci seyaatları ===

1772–1775 seneleri Kuk «Rezolüşn» ve «Edvençer» gemilerinen ekinci seyaatını yaptı. 1773 senesi yanvarnıñ 17-sinde o, [[Cenübiy qutup tögeregi]]ni keçken ilk deñiz seyaatçısı oldı. Ekspeditsiya [[Cenübiy okean]]nıñ büyük bir qısmını tetqiq etti.

[[Fayl:Hodges,_Resolution_and_Adventure_in_Matavai_Bay.jpg|right|thumb|«Rezolüşn» ve «Edvençer» gemileri Matavay körfezinde (Taiti). Vilyam Hocesniñ resmi, 1776 s.]]
[[Fayl:Resolution_ship.jpg|right|thumb|«Rezolüşn» gemisi. Con Mürreyniñ resmi, 1907 s.]]

1776 senesi Kuk «Rezolüşn» ve «Diskaveri» gemilerinen üçünci seyaatına çıqtı. Maqsat [[Tınç okean]] ile [[Atlantik okean]] arasındaki şimal-ğarp deñiz yolunı tapmaq edi.

1778 senesi yanvar ayında ekspeditsiya [[Havayi adaları]]na yetti. Soñra Kuk Şimaliy Amerikanıñ ğarbiy yalısını tetqiq etti ve Bering boğazına qadar bardı. Qalın buzlar sebebinden daa şimalge barıp olamadı ve Havayige qayttı.

[[Fayl:James_Cook.gif|left|thumb|Yañı Zelandiya poçta markasında Ceyms Kuk, 1940 s.]]

=== Ölümi ===

Ekspeditsiyanıñ bir qayığını yerli sakinler alıp ketkenden soñ, gemi taqımı ile yerli halq arasında añlaşmamazlıq çıqtı. 1779 senesi fevralnıñ 14-ünde Kealakekua körfezinde çatışuv oldı. Kuk bu çatışuvda öldürildi.&lt;ref name=&quot;RMG&quot;/&gt;

[[Fayl:Cook-death.jpg|right|thumb|«Kapitan Kuknıñ ölümi»]]
[[Fayl:Captain_James_Cook_statue,_Waimea,_Kauai,_Hawaii.JPG|right|thumb|Vaimia şeerindeki Ceyms Kuk eykeli, Kauai adası]]
[[Fayl:Kurnell.JPG|right|thumb|Karnelde, Sidney civarında, Ceyms Kuk hatırasına qoyulğan tiklitaş]]

Ceyms Kuknıñ seyaatları coğrafiya ve kartografiya tarihında müim yer tuta. Onıñ yapqan haritaları uzun zaman qullanıldı. 1780 senesi London Qıral Cemiyeti onıñ hatırasına medal darp etti.

&lt;center&gt;
[[Fayl:Cook_Three_Voyages_59.png|600px]]

Ceyms Kuknıñ üç seyaatınıñ yolları
&lt;/center&gt;

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Kuk, Ceyms}}
[[Kategoriya:Keşfiyatçılar]]
[[Kategoriya:Seyaatçılar]]
[[Kategoriya:Büyük Britaniya adamları]]</text>
      <sha1>6asqzpryfmqqa1k6g62eooidc9oh454</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nagib Mahfuz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30399</id>
    <revision>
      <id>245895</id>
      <parentid>160190</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T08:13:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245895</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3179" sha1="ddevfk5m56vy5ihwso1zzu7oqdi0uyv" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Nagib (Necib) Mahfuz''' ({{lang-ar|نجيب محفوظ}}; {{lang-en|Naguib Mahfouz}}; 1911 s. dekabr 11, [[Qaire]] — 2006 s. avgust 30, [[Qaire]]) — [[Mısır|mısırlı]] yazıcı. [[Roman]]lar, ikâyeler, [[pyesa]]lar ve [[stsenariy]]ler yazdı. 1988 senesi edebiyat saasında [[Nobel mukâfatı]]nı alğan ilk arap yazıcısı oldı.&lt;ref name=&quot;Nobel&quot;&gt;[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1988/mahfouz/facts/ Naguib Mahfouz — Facts]. NobelPrize.org.&lt;/ref&gt;

== Tercimeial ==
=== Balalıq ve oquvı ===
Mahfuz Qaireniñ eski maallelerinden birinde, memur qorantasında doğdı. Qorantada yedi bala bar edi; Nagib olarnıñ eñ kiçigi edi. Oña, anasınıñ doğuruvına yardım etken ekim Nagib Paşa Mahfuznıñ adı qoyuldı.

Balalıqta körgen maalleleri ve anda yaşağan insanlar soñradan onıñ eserlerinde yer aldı. Anası onı müzeylerge alıp bara edi. Bu ziyaretler onıñ Mısır tarihına merağını arttırdı.

1930 senesi Qaire universitetinde felsefe ögrenmege başladı. 1934 senesi universitetni bitirdi. Bir müddet oquvını devam ettirdi, amma soñra yazıcılıqnen oğraşmağa qarar berdi.&lt;ref name=&quot;Nobel&quot;/&gt;

=== İş ve yazıcılıq ayatı ===
Universitetten soñ Mahfuz devlet hızmetinde çalıştı. Çeşit devlet idarelerinde vazifeler aldı, medeniyet ve kino işleri ile oğraştı. Eserlerini işten boş vaqıtlarında yaza edi. 1971 senesi pensiyağa çıqtı.&lt;ref&gt;[https://www.theparisreview.org/interviews/2062/the-art-of-fiction-no-129-naguib-mahfouz Naguib Mahfouz, The Art of Fiction No. 129]. The Paris Review, 1992.&lt;/ref&gt;

1954 senesi evlendi. Qorantasında eki qız doğdı.

İlk romanı 1939 senesi neşir etildi. Başta qadimiy Mısır aqqında tarihiy romanlar yazdı. Daa soñ eserlerinde zemaneviy Mısırnıñ yaşayışını tasvirlemege başladı. Onıñ eserlerinde, hususan, Qaire maalleleri, adiy adamlarnıñ künlük ayatı ve cemiyetteki deñişmeler müim yer tuta.

1956–1957 seneleri neşir etilgen ''Qaire trilogiyası'' oña keñ şüret ketirdi. Bu üç romanda Qairede yaşağan bir qorantanıñ üç nesliniñ ayatı tasvirlene. ''Bizim maalleniñ balaları'' (1959), ''Hırsız ve köpekler'' (1961) ve ''Miramar'' (1967) da onıñ belli romanlarıdır.&lt;ref&gt;[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1988/mahfouz/biographical/ Naguib Mahfouz — Biographical]. NobelPrize.org.&lt;/ref&gt;

Mahfuz otuzdan ziyade roman ve yüzlerce ikâye yazdı. Eserleriniñ bir çoq başqa tilge tercime etildi, olarğa esaslanıp filmler çekildi.&lt;ref name=&quot;Nobel&quot;/&gt;

=== Soñki seneleri ===
1994 senesi bir islâmcı ekstremist Mahfuznı bıçaqnen yaraladı. Yazıcı sağ qaldı, amma yaralanması oñ qolunıñ areketini sıñırladı. Bundan soñ o, künde ancaq bir qaç daqqa yazıp ola edi. Bunen beraber, yazıcılıqnı taşlamadı ve soñki senelerinde de yañı eserler yarattı.

Mahfuz 2006 senesi avgustnıñ 30-ında, 94 yaşında Qairede vefat etti.&lt;ref name=&quot;Nobel&quot;/&gt;


== Menbalar ==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Mahfuz, Nagib}}
[[Kategoriya:Yazıcılar]]
[[Kategoriya:Mısır adamları]]
[[Kategoriya:2006 senesinde ölgenler]]
[[Kategoriya:1911 senesinde doğğanlar]]</text>
      <sha1>ddevfk5m56vy5ihwso1zzu7oqdi0uyv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lüdvig van Bethoven</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30557</id>
    <revision>
      <id>245868</id>
      <parentid>226307</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T21:39:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4497" sha1="eh7lyclp9iwz236zcnlsvq0qmna88rv" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Lüdvig van Bethoven''' ({{lang-de|Ludwig van Beethoven}}, -{[ˈluːtvɪç fan ˈbeːtˌhoːfn]}-; 1770 s. dekabr 16 (tahminen), [[Bonn]] — 1827 s. mart 26, [[Viyana]]) — alman bestekârı ve [[pianino]]cı. Viyana klassik mektebiniñ eñ müim bestekârlarından biridir.

Bethoven [[klassitsizm]] ananelerini devam ettirdi ve romantik muzıkanıñ inkişafına büyük tesir etti. Onıñ eserleri bugün de bütün dünyada sıq-sıq icra etile.

Bethoven [[Bonn]]da doğdı. 1792 senesi [[Viyana]]ğa köçti ve [[Yozef Gaydn]]dan muzıka dersleri aldı. Anda pianinonı büyük ustalıqnen çalğan bir icracı olaraq tanıldı.

Bethovenniñ eşitüvi yavaş-yavaş zayıflaştı. Soñraları o aman-aman eşitmey edi. Buña baqmadan, muzıka yazmağa devam etti. Doquzıncı simfoniyasını ve soñki kvartetlerini de bu devirde yarattı.

Bethoven esasen çalğı aletleri içün muzıka yazdı. Eserleri arasında doquz [[simfoniya]] ve [[fortepiano]] içün 32 nomeralı [[sonata]] bar. [[Kemane]] ve [[violonçel]] sonataları, fortepiano ve kemane içün [[kontsert]]ler, telli kvartetler ve [[uvertüra]]lar da yazdı. Hor ve teatr içün muzıka da yarattı. «Fidelio» onıñ tek bir [[opera]]sıdır.

Beşinci simfoniyası ve «Appassionata» sonatası onıñ eñ belli eserlerindendir. Bethovenniñ muzıkası XIX ve XX asırlarda simfoniya janrınıñ inkişafına büyük tesir etti.

[[Fayl:Beethoven18045JosephMähler.jpg|right|thumb|275x275px|Yaş Bethoven]]
[[Fayl:Beethoven_Klaviersonate_Nr_30.jpg|right|thumb|270x270px|Bethovenniñ imlâsı — Sonata Or. 109]]
[[Fayl:Zentralfriedhof_Vienna_-_Beethoven.JPG|right|thumb|227x227px|Bethovenniñ mezarı]]

== Bağlantılar ==
* ''М.М.&amp;nbsp;Гордійчук''. [http://leksika.com.ua/15530131/ure/bethoven Бетховен] // УРЕ
* [http://www.scores4free.com/beethoven/beethoven.html Beethoven Scores] {{Arhivlengen|url=https://web.archive.org/web/20070618042143/http://www.scores4free.com/beethoven/beethoven.html |date=2007-06-18 }} + audio &amp; MIDI.
* Вільні ноти авторства Людвіг ван Бетховен на сайті International Music Score Library Project (IMSLP)
* [http://www.mutopiaproject.org/cgibin/make-table.cgi?Composer=BeethovenLv Ноти творів Бетговена] на сайті проекту Mutopia
* [https://web.archive.org/web/20120819061723/http://www.som.org.ua/k2342l1.html Бетговен&amp;nbsp;— стаття на сайті Союзу обдарованої молоді]
* [http://maysterni.com/publication.php?id=102668 Людвіґ ван Бетговен. Гайліґенштадтський заповіт (укр. переклад)]
* [http://maysterni.com/publication.php?id=102670 Людвіґ ван Бетговен. Лист «Невмирущій коханій» (укр. переклад)]
* [https://soundcloud.com/basil-bucolic/lyudv-van-betgoven-babak Людвіґ ван Бетговен. Бабак] (аудіо) (укр. переклад)
* [https://www.youtube.com/watch?v=LgOJV95zRZI Людвіґ ван Бетговен. Пісня про блоху] (аудіо) (укр. переклад М. Лукаша)
* [https://soundcloud.com/basil-bucolic/lyudv-van-betgoven-psnya-pro-blokhu-zhiv-buv-korol-bagatiy Людвіґ ван Бетговен. Пісня про блоху] (аудіо) (укр. переклад Д. Ревуцького)
* [https://lib.oa.edu.ua/funds/music/romantyzm/ludwig-van-beethoven Бетховен, Людвіг ван (Beethoven, Ludwig van)] {{Arhivlengen|url=https://web.archive.org/web/20180719233907/https://lib.oa.edu.ua/funds/music/romantyzm/ludwig-van-beethoven |date=2018-07-19 }} / Сайт Наукової бібліотеки Національного університету «Острозька академія»
* https://dovidka.biz.ua/bethoven-tsikavi-fakti/ / Бетховен: цікаві факти. (Довідник цікавих фактів та корисних знань)
* [http://maysterni.com/publication.php?id=143195 І. Соллертинський. «Фіделіо» (укр.)]
* [http://maysterni.com/publication.php?id=144037 В. Буколик. Людвіґ (укр.)]
* [http://maysterni.com/publication.php?id=146332 В. Одоєвський. Останній квартет Бетговена (укр.)]

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Bethoven, Lüdvig van}}
[[Kategoriya:Bestekârlar]]
[[Kategoriya:Almaniya adamları]]</text>
      <sha1>eh7lyclp9iwz236zcnlsvq0qmna88rv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yohann Sebastyan Bah</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30717</id>
    <revision>
      <id>245866</id>
      <parentid>244942</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T21:21:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5638" sha1="6k8jgohgsq46gohckd9a7nxnin7sile" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Yohann Sebastyan Bah''' ({{lang-de|Johann Sebastian Bach}}; 1685 s. mart 21 (31), [[Ayzenah]] — 1750 s. iyül 28, [[Leyptsig]]) — [[barokko]] deviriniñ alman bestekârı, [[organ]]cı, [[klavesin]]ci ve [[kemane]]ci. Muzıka tarihınıñ eñ büyük bestekârlarından biri dep sayıla.

Bah çalğıcılar qorantasında doğdı. 1723–1750 senelerinde Leyptsigde Aziz Foma kilsesiniñ horuna reberlik etti ve mektepte muzıka dersleri berdi.

Bah biñden ziyade eser yazdı. Eserleri arasında kilse kantataları, orkestr kontsertleri, organ ve klavesin içün muzıka bar. Eñ belli eserlerinden bazıları — «Brandenburg kontsertleri», «Goldberg variatsiyaları» ve «Fuga sanatı».

Bah [[polifoniya]] ve [[kontrapunkt]] ustası edi. Onıñ muzıkasında bir qaç mustaqil qayde bir vaqıtta eşitile ve bir-birine uyğun kele. Bu qaydelerni ustalıqnen birleştirmek onıñ muzıkasınıñ müim bir hususiyetidir.

Bahnıñ muzıkası [[Motsart]], [[Bethoven]] ve [[Şönberg]] kibi bir çoq bestekârğa tesir etti. Onıñ eserleri bugün de dünyanıñ çoq yerinde icra etile.

[[Fayl:Иоганн_Себастьян_Бах_-_panoramio_(2).jpg|alt=Yohann Sebastyan Bah eykeli|thumb|Yohann Sebastyan Bah eykeli]]
[[Fayl:Leipzig_09.jpg|right|thumb|190x190px|Leyptsigde Yohann Sebastyan Bah eykeli]]
[[Fayl:Bach-unfinishedfugue.jpg|left|thumb|145x145px|Bahnıñ elyazması]]

== Bağlantılar ==

* [http://leksika.com.ua/18350323/ure/bah Бах] / УРЕ
* [https://www.bachueberbach.de/33-international-language-versions/international-versions/йоганн-себастьян-бах-українською-мовою-життя-факти-біографія/ Йоганн Себастьян Бах – життя, факти, біографія] {{Arhivlengen|url=https://web.archive.org/web/20181025031254/https://www.bachueberbach.de/33-international-language-versions/international-versions/%D0%B9%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%BD-%D1%81%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C%D1%8F%D0%BD-%D0%B1%D0%B0%D1%85-%D1%83%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%97%D0%BD%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%BE%D1%8E-%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%8E-%D0%B6%D0%B8%D1%82%D1%82%D1%8F-%D1%84%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8-%D0%B1%D1%96%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D1%96%D1%8F/ |date=2018-10-25 }}
* [http://www.archives.gov.ua/News/Bach.php Про «Архів Баха»]
* [http://www.archives.gov.ua/NB/Archiv-Bach.php &quot;Архів Баха&quot; повернуто до ФРН]
* [https://dt.ua/CULTURE/muzika,_yaka_movchala_stolittya_prigodi_arhivu_baha.html ''О. Новікова''. Пригоди &quot;Архіву Баха&quot; / Дзеркало тижня, 19 жовтня 2001] {{Arhivlengen|url=https://web.archive.org/web/20181027061621/https://dt.ua/CULTURE/muzika,_yaka_movchala_stolittya_prigodi_arhivu_baha.html |date=2018-10-27 }}
* [https://moderato.in.ua/events/nayvidomishiy-doslidnik-tvorchosti-baha-vidkriye-biblioteku-u-lvovi.html Найвідоміший дослідник творчості Баха відкриє бібліотеку у Львові] {{Arhivlengen|url=https://web.archive.org/web/20181027061508/https://moderato.in.ua/events/nayvidomishiy-doslidnik-tvorchosti-baha-vidkriye-biblioteku-u-lvovi.html |date=2018-10-27 }}
* [http://www.jsbach.org/ The J.S. Bach Home Page&amp;nbsp;— JSBach.org], by Jan Hanford—extensive information on Bach and his works; huge and growing database of user-contributed recordings and reviews
* [http://www.mu.qub.ac.uk/~tomita/bachbib/ J.S. Bach bibliography] {{Arhivlengen|url=https://web.archive.org/web/20060206234331/http://www.mu.qub.ac.uk/~tomita/bachbib/ |date=2006-02-06 }}, by Yo Tomita of Queen's Belfast—especially useful to scholars
* [http://www.bach-cantatas.com/ Bach-Cantatas.com], by Aryeh Oron—information on the cantatas as well as other works
* [https://web.archive.org/web/20090505102859/http://jan.ucc.nau.edu/~tas3/bachindex.html Canons and Fugues], by Timothy A. Smith—various information on these contrapuntal works
* [https://web.archive.org/web/20050103013435/http://jan.ucc.nau.edu/~tas3/wtc.html Fugues of the Well-Tempered Clavier]: Interactive scores calibrated to recordings by David Korevaar and analysis by Tim Smith.
* [https://web.archive.org/web/20120924044132/http://athome.harvard.edu/programs/wolff/ Bach manuscripts]&amp;nbsp;— video lectures by Christoph Wolff on the Bach family's hidden manuscripts archive
* [https://web.archive.org/web/20120819061745/http://www.som.org.ua/k2350l1.html Бах Йоганн Себастіан&amp;nbsp;— стаття на сайті Союзу обдарованої молоді]
* [https://web.archive.org/web/20120806191249/http://oregonbachfestival.com/digitalbach/bminor/ Меса сі мінор] BWV 232
* [https://web.archive.org/web/20120616025516/http://oregonbachfestival.com/digitalbach/goldberg/ Ґольдберґ-варіації] BWV 988
* [http://www.opengoldbergvariations.org/ Open Goldberg Variations BWV 988]&amp;nbsp;— вільні Ґольдберґ-варіації, виконує Kimiko Ishizaka, можна вільно звантажити (і використовувати на умовах ліцензії CC0 [http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/]) у форматах MP3, WAV та FLAC разом із нотами (MuseScore, PDF).
* Гіпертекст [https://web.archive.org/web/20130114194519/http://bach.nau.edu/matthew/mp.html Страсті за Матвієм] BWV 244 (укр.)
* [http://maysterni.com/publication.php?id=146157 Ю. Нагібін. Йоганн-Себастьян Бах (укр.)]

[[Kategoriya:Bestekârlar]]
[[Kategoriya:Almaniya adamları]]</text>
      <sha1>6k8jgohgsq46gohckd9a7nxnin7sile</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245867</id>
      <parentid>245866</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T21:22:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5683" sha1="o3bh8beaytaty05rwjdqvpajn6l1jqw" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Yohann Sebastyan Bah''' ({{lang-de|Johann Sebastian Bach}}; 1685 s. mart 21 (31), [[Ayzenah]] — 1750 s. iyül 28, [[Leyptsig]]) — [[barokko]] deviriniñ alman bestekârı, [[organ]]cı, [[klavesin]]ci ve [[kemane]]ci. Muzıka tarihınıñ eñ büyük bestekârlarından biri dep sayıla.

Bah çalğıcılar qorantasında doğdı. 1723–1750 senelerinde Leyptsigde Aziz Foma kilsesiniñ horuna reberlik etti ve mektepte muzıka dersleri berdi.

Bah biñden ziyade eser yazdı. Eserleri arasında kilse kantataları, orkestr kontsertleri, organ ve klavesin içün muzıka bar. Eñ belli eserlerinden bazıları — «Brandenburg kontsertleri», «Goldberg variatsiyaları» ve «Fuga sanatı».

Bah [[polifoniya]] ve [[kontrapunkt]] ustası edi. Onıñ muzıkasında bir qaç mustaqil qayde bir vaqıtta eşitile ve bir-birine uyğun kele. Bu qaydelerni ustalıqnen birleştirmek onıñ muzıkasınıñ müim bir hususiyetidir.

Bahnıñ muzıkası [[Volfgang Amadey Motsart|Motsart]], [[Lüdvig van Bethoven|Bethoven]] ve [[Şönberg]] kibi bir çoq bestekârğa tesir etti. Onıñ eserleri bugün de dünyanıñ çoq yerinde icra etile.

[[Fayl:Иоганн_Себастьян_Бах_-_panoramio_(2).jpg|alt=Yohann Sebastyan Bah eykeli|thumb|Yohann Sebastyan Bah eykeli]]
[[Fayl:Leipzig_09.jpg|right|thumb|190x190px|Leyptsigde Yohann Sebastyan Bah eykeli]]
[[Fayl:Bach-unfinishedfugue.jpg|left|thumb|145x145px|Bahnıñ elyazması]]

== Bağlantılar ==

* [http://leksika.com.ua/18350323/ure/bah Бах] / УРЕ
* [https://www.bachueberbach.de/33-international-language-versions/international-versions/йоганн-себастьян-бах-українською-мовою-життя-факти-біографія/ Йоганн Себастьян Бах – життя, факти, біографія] {{Arhivlengen|url=https://web.archive.org/web/20181025031254/https://www.bachueberbach.de/33-international-language-versions/international-versions/%D0%B9%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%BD-%D1%81%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C%D1%8F%D0%BD-%D0%B1%D0%B0%D1%85-%D1%83%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%97%D0%BD%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%BE%D1%8E-%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%8E-%D0%B6%D0%B8%D1%82%D1%82%D1%8F-%D1%84%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8-%D0%B1%D1%96%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D1%96%D1%8F/ |date=2018-10-25 }}
* [http://www.archives.gov.ua/News/Bach.php Про «Архів Баха»]
* [http://www.archives.gov.ua/NB/Archiv-Bach.php &quot;Архів Баха&quot; повернуто до ФРН]
* [https://dt.ua/CULTURE/muzika,_yaka_movchala_stolittya_prigodi_arhivu_baha.html ''О. Новікова''. Пригоди &quot;Архіву Баха&quot; / Дзеркало тижня, 19 жовтня 2001] {{Arhivlengen|url=https://web.archive.org/web/20181027061621/https://dt.ua/CULTURE/muzika,_yaka_movchala_stolittya_prigodi_arhivu_baha.html |date=2018-10-27 }}
* [https://moderato.in.ua/events/nayvidomishiy-doslidnik-tvorchosti-baha-vidkriye-biblioteku-u-lvovi.html Найвідоміший дослідник творчості Баха відкриє бібліотеку у Львові] {{Arhivlengen|url=https://web.archive.org/web/20181027061508/https://moderato.in.ua/events/nayvidomishiy-doslidnik-tvorchosti-baha-vidkriye-biblioteku-u-lvovi.html |date=2018-10-27 }}
* [http://www.jsbach.org/ The J.S. Bach Home Page&amp;nbsp;— JSBach.org], by Jan Hanford—extensive information on Bach and his works; huge and growing database of user-contributed recordings and reviews
* [http://www.mu.qub.ac.uk/~tomita/bachbib/ J.S. Bach bibliography] {{Arhivlengen|url=https://web.archive.org/web/20060206234331/http://www.mu.qub.ac.uk/~tomita/bachbib/ |date=2006-02-06 }}, by Yo Tomita of Queen's Belfast—especially useful to scholars
* [http://www.bach-cantatas.com/ Bach-Cantatas.com], by Aryeh Oron—information on the cantatas as well as other works
* [https://web.archive.org/web/20090505102859/http://jan.ucc.nau.edu/~tas3/bachindex.html Canons and Fugues], by Timothy A. Smith—various information on these contrapuntal works
* [https://web.archive.org/web/20050103013435/http://jan.ucc.nau.edu/~tas3/wtc.html Fugues of the Well-Tempered Clavier]: Interactive scores calibrated to recordings by David Korevaar and analysis by Tim Smith.
* [https://web.archive.org/web/20120924044132/http://athome.harvard.edu/programs/wolff/ Bach manuscripts]&amp;nbsp;— video lectures by Christoph Wolff on the Bach family's hidden manuscripts archive
* [https://web.archive.org/web/20120819061745/http://www.som.org.ua/k2350l1.html Бах Йоганн Себастіан&amp;nbsp;— стаття на сайті Союзу обдарованої молоді]
* [https://web.archive.org/web/20120806191249/http://oregonbachfestival.com/digitalbach/bminor/ Меса сі мінор] BWV 232
* [https://web.archive.org/web/20120616025516/http://oregonbachfestival.com/digitalbach/goldberg/ Ґольдберґ-варіації] BWV 988
* [http://www.opengoldbergvariations.org/ Open Goldberg Variations BWV 988]&amp;nbsp;— вільні Ґольдберґ-варіації, виконує Kimiko Ishizaka, можна вільно звантажити (і використовувати на умовах ліцензії CC0 [http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/]) у форматах MP3, WAV та FLAC разом із нотами (MuseScore, PDF).
* Гіпертекст [https://web.archive.org/web/20130114194519/http://bach.nau.edu/matthew/mp.html Страсті за Матвієм] BWV 244 (укр.)
* [http://maysterni.com/publication.php?id=146157 Ю. Нагібін. Йоганн-Себастьян Бах (укр.)]

[[Kategoriya:Bestekârlar]]
[[Kategoriya:Almaniya adamları]]</text>
      <sha1>o3bh8beaytaty05rwjdqvpajn6l1jqw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245869</id>
      <parentid>245867</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T21:40:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5722" sha1="ee529xwi2tugphmzi24xanee4g7bab2" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Yohann Sebastyan Bah''' ({{lang-de|Johann Sebastian Bach}}; 1685 s. mart 21 (31), [[Ayzenah]] — 1750 s. iyül 28, [[Leyptsig]]) — [[barokko]] deviriniñ alman bestekârı, [[organ]]cı, [[klavesin]]ci ve [[kemane]]ci. Muzıka tarihınıñ eñ büyük bestekârlarından biri dep sayıla.

Bah çalğıcılar qorantasında doğdı. 1723–1750 senelerinde Leyptsigde Aziz Foma kilsesiniñ horuna reberlik etti ve mektepte muzıka dersleri berdi.

Bah biñden ziyade eser yazdı. Eserleri arasında kilse kantataları, orkestr kontsertleri, organ ve klavesin içün muzıka bar. Eñ belli eserlerinden bazıları — «Brandenburg kontsertleri», «Goldberg variatsiyaları» ve «Fuga sanatı».

Bah [[polifoniya]] ve [[kontrapunkt]] ustası edi. Onıñ muzıkasında bir qaç mustaqil qayde bir vaqıtta eşitile ve bir-birine uyğun kele. Bu qaydelerni ustalıqnen birleştirmek onıñ muzıkasınıñ müim bir hususiyetidir.

Bahnıñ muzıkası [[Volfgang Amadey Motsart|Motsart]], [[Lüdvig van Bethoven|Bethoven]] ve [[Şönberg]] kibi bir çoq bestekârğa tesir etti. Onıñ eserleri bugün de dünyanıñ çoq yerinde icra etile.

[[Fayl:Иоганн_Себастьян_Бах_-_panoramio_(2).jpg|alt=Yohann Sebastyan Bah eykeli|thumb|Yohann Sebastyan Bah eykeli]]
[[Fayl:Leipzig_09.jpg|right|thumb|190x190px|Leyptsigde Yohann Sebastyan Bah eykeli]]
[[Fayl:Bach-unfinishedfugue.jpg|left|thumb|145x145px|Bahnıñ elyazması]]

== Bağlantılar ==

* [http://leksika.com.ua/18350323/ure/bah Бах] / УРЕ
* [https://www.bachueberbach.de/33-international-language-versions/international-versions/йоганн-себастьян-бах-українською-мовою-життя-факти-біографія/ Йоганн Себастьян Бах – життя, факти, біографія] {{Arhivlengen|url=https://web.archive.org/web/20181025031254/https://www.bachueberbach.de/33-international-language-versions/international-versions/%D0%B9%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%BD-%D1%81%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C%D1%8F%D0%BD-%D0%B1%D0%B0%D1%85-%D1%83%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%97%D0%BD%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%BE%D1%8E-%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%8E-%D0%B6%D0%B8%D1%82%D1%82%D1%8F-%D1%84%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8-%D0%B1%D1%96%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D1%96%D1%8F/ |date=2018-10-25 }}
* [http://www.archives.gov.ua/News/Bach.php Про «Архів Баха»]
* [http://www.archives.gov.ua/NB/Archiv-Bach.php &quot;Архів Баха&quot; повернуто до ФРН]
* [https://dt.ua/CULTURE/muzika,_yaka_movchala_stolittya_prigodi_arhivu_baha.html ''О. Новікова''. Пригоди &quot;Архіву Баха&quot; / Дзеркало тижня, 19 жовтня 2001] {{Arhivlengen|url=https://web.archive.org/web/20181027061621/https://dt.ua/CULTURE/muzika,_yaka_movchala_stolittya_prigodi_arhivu_baha.html |date=2018-10-27 }}
* [https://moderato.in.ua/events/nayvidomishiy-doslidnik-tvorchosti-baha-vidkriye-biblioteku-u-lvovi.html Найвідоміший дослідник творчості Баха відкриє бібліотеку у Львові] {{Arhivlengen|url=https://web.archive.org/web/20181027061508/https://moderato.in.ua/events/nayvidomishiy-doslidnik-tvorchosti-baha-vidkriye-biblioteku-u-lvovi.html |date=2018-10-27 }}
* [http://www.jsbach.org/ The J.S. Bach Home Page&amp;nbsp;— JSBach.org], by Jan Hanford—extensive information on Bach and his works; huge and growing database of user-contributed recordings and reviews
* [http://www.mu.qub.ac.uk/~tomita/bachbib/ J.S. Bach bibliography] {{Arhivlengen|url=https://web.archive.org/web/20060206234331/http://www.mu.qub.ac.uk/~tomita/bachbib/ |date=2006-02-06 }}, by Yo Tomita of Queen's Belfast—especially useful to scholars
* [http://www.bach-cantatas.com/ Bach-Cantatas.com], by Aryeh Oron—information on the cantatas as well as other works
* [https://web.archive.org/web/20090505102859/http://jan.ucc.nau.edu/~tas3/bachindex.html Canons and Fugues], by Timothy A. Smith—various information on these contrapuntal works
* [https://web.archive.org/web/20050103013435/http://jan.ucc.nau.edu/~tas3/wtc.html Fugues of the Well-Tempered Clavier]: Interactive scores calibrated to recordings by David Korevaar and analysis by Tim Smith.
* [https://web.archive.org/web/20120924044132/http://athome.harvard.edu/programs/wolff/ Bach manuscripts]&amp;nbsp;— video lectures by Christoph Wolff on the Bach family's hidden manuscripts archive
* [https://web.archive.org/web/20120819061745/http://www.som.org.ua/k2350l1.html Бах Йоганн Себастіан&amp;nbsp;— стаття на сайті Союзу обдарованої молоді]
* [https://web.archive.org/web/20120806191249/http://oregonbachfestival.com/digitalbach/bminor/ Меса сі мінор] BWV 232
* [https://web.archive.org/web/20120616025516/http://oregonbachfestival.com/digitalbach/goldberg/ Ґольдберґ-варіації] BWV 988
* [http://www.opengoldbergvariations.org/ Open Goldberg Variations BWV 988]&amp;nbsp;— вільні Ґольдберґ-варіації, виконує Kimiko Ishizaka, можна вільно звантажити (і використовувати на умовах ліцензії CC0 [http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/]) у форматах MP3, WAV та FLAC разом із нотами (MuseScore, PDF).
* Гіпертекст [https://web.archive.org/web/20130114194519/http://bach.nau.edu/matthew/mp.html Страсті за Матвієм] BWV 244 (укр.)
* [http://maysterni.com/publication.php?id=146157 Ю. Нагібін. Йоганн-Себастьян Бах (укр.)]


{{DEFAULTSORT:Bah, Yohann Sebastyan}}
[[Kategoriya:Bestekârlar]]
[[Kategoriya:Almaniya adamları]]</text>
      <sha1>ee529xwi2tugphmzi24xanee4g7bab2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Suniy zekâ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30787</id>
    <revision>
      <id>245946</id>
      <parentid>245603</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T10:46:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12367" sha1="hp0z040kr9v4rgc9hgpzcvvmw78lj6f" xml:space="preserve">'''Suniy zekâ''' ya da '''suniy añlıq''' (qısqaca '''SZ'''; {{lang-en|artificial intelligence, AI}}) — insan zekâsı kerek olğan bazı vazifelerni kompyuter yardımınen yerine ketirgen sistemalardır. Suniy zekâ adı böyle sistemalarnı yaratmaq usullarını araştırğan [[kompyuter ilimleri]] saası içün de qullanıla.

Suniy zekâ sistemaları malümatnı talil ete, çeşit nümünelerni tapa, metin ve nutuqnı añlay, resimdeki obyektlerni tanıy, tahmin yapa ve qarar bermege yardım ete bilir. Bazı sistemalar yañı metin, resim, ses, video ya da programma kodu da yarata.&lt;ref name=&quot;OECD&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://oecd.ai/en/ai-publications/explanatory-memorandum-on-the-updated-oecd-definition-of-an-ai-system
 |title=Explanatory memorandum on the updated OECD definition of an AI system
 |website=OECD.AI
 |date=05.03.2024
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NISTAI&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://csrc.nist.gov/glossary/term/artificial_intelligence
 |title=Artificial intelligence
 |website=NIST Computer Security Resource Center
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

2026 senesi suniy zekâ [[subet botları]]nda, [[internet qıdırışı]]nda, tercimede, [[tibbiyet]]te, ilimde, [[sanayı]]da, [[ulaştırma]]da ve [[programmalama]]da keñ qullanıla.

== Suniy zekâ nasıl çalışa ==

Adiy programmada qaidelerniñ episini insan evelden yaza. Suniy zekâ sistemalarınıñ çoqusında ise model bazı qaidelerni misallerden ögrene. Oña pek çoq metin, resim, ses ya da başqa malümat berile. Algoritm bu malümat arasındaki bağlarnı tapa ve modelniñ parametrlerini deñiştire. Bundan soñ model evel körmegen malümatnen de çalışa bilir.

Qaidelerniñ episini insan yazmağan, model misallerden ögrengen bu usulğa '''[[maşna ögrenüvi]]''' deyler. Bir-birine bağlı çoq qatlı [[neyron ağı|neyron ağlarını]] qullanğan usulğa ise '''teren ögrenüv''' deyler. Neyron ağları insan beyniniñ tam nusqası degil. Olar sayıdan ibaret malümatnı işlegen riyaziy modellerdir.

Maşna ögrenüvini qullanılmağan suniy zekâ sistemaları da bar. Meselâ, ekspert sistemaları insan yazğan qaideler ve [[bilgi bazası]]nen çalışa.

== Esas yönelişler ==

Suniy zekânıñ bir qaç esas yönelişi bar:

* '''Metin ve nutuqnen çalışuv.''' Sistemalar insan tilindeki metinni talil ete, tercime yapa, nutuqnı tanıy ve soravlarğa cevap bere.
* '''Resim ve videonen çalışuv.''' Sistemalar resimdeki yüzlerni, eşyalarnı, yazılarnı ve başqa obyektlerni tanıy. Bu usullar tibbiy resimlerni talil etmek içün de qullanıla.
* '''Planlaştırma ve qarar berüv.''' Sistema bir maqsatqa irişmek içün areketler sırasını saylay ya da insana bir neçe variant teklif ete.
* '''[[Robototehnika]].''' Suniy zekâ [[robot]]qa etrafını tanımağa, manialardan keçmege ve belli bir vazifeni yerine ketirmege yardım ete.
* '''Yañı münderice yaratma.''' Metin, resim, ses, video ya da kod yaratqan sistemalarğa '''generativ suniy zekâ''' deyler.
* '''Oyunlar ve modelleştirüv.''' Suniy zekâ satranç, go ve kompyuter oyunlarında areket saylamaq, ayrıca çeşit vaziyetlerni model etmek içün qullanıla.

== Tarihı ==

1950 senesi ingliz riyaziyatçısı [[Alan Türing]] maşnanıñ aqıllı davranışını nasıl teşkermek mümkün olğanı aqqında maqale neşir etti. O teklif etken usul soñradan [[Türing testi]] adını aldı.&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last=Turing
 |first=Alan M.
 |title=Computing Machinery and Intelligence
 |journal=Mind
 |volume=LIX
 |issue=236
 |pages=433–460
 |date=1950 senesi
 |doi=10.1093/mind/LIX.236.433
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

1955 senesi [[Con Makkarti]] ve onıñ arqadaşları [[Dartmut kolleci]]nde yapılacaq araştırma içün azırlanğan teklifte «-{artificial intelligence}-» adını qullandılar. 1956 senesi keçirilgen Dartmut seminarı suniy zekânıñ ayrı bir ilim saası olaraq başlanğıcı sayıla.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://ai.dartmouth.edu/founding-and-future-ai
 |title=The Dartmouth Workshop: The Founding and Future of AI
 |website=Dartmouth College
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

İlk araştırmacılar kompyuterler tez arada insan kibi fikir yürsetecek dep ümüt ettiler. Amma o zamanki kompyuterler yavaş, malümat ise az edi. Beklengen neticeler alınmağanda araştırmalarğa berilgen para azaldı. O devirge «suniy zekâ qışı» deyler.

Soñradan ekspert sistemaları ve statistik usullar inkişaf etti. 2010-lı senelerde kompyuterlerniñ küçü arttı, büyük malümat toplamaları peyda oldı ve teren ögrenüv yahşı neticeler kösterip başladı.

2017 senesi araştırmacılar '''transformer''' arhitekturasını tasvir ettiler. Bu arhitektura metinniñ ayrı parçaları arasındaki bağlarnı tapmağa yardım ete. Bugünki büyük til modelleriniñ çoqusı transformerler esasında çalışa.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://research.google/pubs/attention-is-all-you-need/
 |title=Attention Is All You Need
 |website=Google Research
 |date=2017 senesi
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

2022 senesi noyabrnıñ 30-ında OpenAI şirketi -{[[ChatGPT]]}- subet botunı halqqa taqdim etti.&lt;ref name=&quot;ChatGPTLaunch&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://openai.com/index/chatgpt/
 |title=Introducing ChatGPT
 |website=OpenAI
 |date=30.11.2022
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt; Bundan soñ generativ suniy zekâ keniş cemiyet arasında tez cayıldı. 2020-li senelerniñ ortasında metin, resim, ses ve video yarata bilgen sistemalar kündelik işte de qullanılıp başladı.

== Suniy zekâlı subet botları ==
Zemaneviy subet botlarınıñ çoqusı '''büyük til modeli''' (BTM, {{lang-en|large language model, LLM}}) esasında çalışa. Böyle model pek çoq metin üzerinde azırlana. Qullanıcı sistemağa sorav ya da tapşırıq yaza. Model bu yazını ve evelki mesajlarnı esapqa alıp, cevap qura.

Til modeli çoqusı allarda azır cevapnı [[malümat toplamı]]ndan tapıp çıqarmay. O, söz ve söz parçalarınıñ bir-birinden soñ kelme ihtimalını esaplay. Bu sebepten model tabiiy ve aqıcı metin yaza bilir, amma cevabı er zaman doğru olmay.

2026 senesi belli suniy zekâlı subet botları arasında -{[[ChatGPT]]}-&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://help.openai.com/en/articles/9260256-chatgpt-capabilities-overview
 |title=ChatGPT Capabilities Overview
 |website=OpenAI Help Center
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;, [[Google Gemini|-{Gemini}-]]&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://gemini.google/us/about/?hl=en
 |title=Gemini
 |website=Google
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;, [[Claude (subet botu)|-{Claude}-]]&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.anthropic.com/news/introducing-claude
 |title=Introducing Claude
 |website=Anthropic
 |date=14.03.2023
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;, -{[[Microsoft Copilot]]}-&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.microsoft.com/en-us/copilot/
 |title=Microsoft Copilot
 |website=Microsoft
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt; ve -{[[DeepSeek]]}-&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://deepseek.com/en/index.html
 |title=DeepSeek
 |website=DeepSeek
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt; bar.

Bu sistemalarnıñ bazıları metinnen ğayrı resim, ses ve fayllarnen de çalışa bilir. Olar internette malümat qıdıra, cedveller ve resimler azırlay, programma kodunı yaza ya da talil ete bilir.

Bazı modeller internet qıdırışı, esaplayıcı, programma çalıştırma imkânı ve başqa aletlernen bağlana. Bir vazifeni bir qaç adımda becergen ve kerekli aletni özü saylağan böyle sistemağa '''SZ agenti''' deyler. Agentlerge müim bir areketni tek insan tasdığından soñ yapmaq imkânı berilmesi telükesiz sayıla.

== Qullanıluvı ==

Suniy zekâ çeşit saalarda qullanıla:

* '''Tibbiyette''' rentgen, tomografiya ve başqa tibbiy resimlerni talil etmege, hastalıq alâmetlerini tapmağa ve yañı ilâclar araştırmağa yardım ete. Soñ qararnı ekim bermeli.
* '''Maarifte''' mevzunı añlatmaq, talebe içün vazifeler azırlamaq, metinni qısqartmaq ve til ögrenmege yardım etmek içün qullanıla.
* '''İlimde''' büyük malümat toplamalarını talil ete, qanunlıqlarnı tapa ve yañı araştırma yollarını teklif ete.
* '''Sanayıda''' mahsulatnıñ keyfiyetini teşkere, cihazlardaki arızanı evelden tahmin ete ve iş ceryanını planlaştırmağa yardım ete.
* '''Bizneste ve maliyede''' müşteri soravlarına cevap bere, talapnı tahmin ete ve şübeli para areketlerini tapmağa yardım ete.
* '''Ulaştırmada''' yol saylamaq, trafikni tahmin etmek ve sürücige yardım etken sistemalarda qullanıla.
* '''Programmalavda''' kod yazmağa, hatalarnı tapmağa ve programmanıñ nasıl çalışqanını añlatmağa yardım ete.
* '''İcadiy işlerde''' resim, muzıka, video, reklâm ve metin azırlamaq içün qullanıla.

== Sıñırlar ve telükeler ==

Suniy zekâ sistemasınıñ cevabı doğru kibi körünse de, içinde hata ola bilir. Til modeli olmağan kitapnı, maqalenı, adam adını, raqamnı ya da alıntını uydurıp ola. Bu sebepten müim malümatnı başqa menbalardan teşkerip baqmaq kerek.&lt;ref name=&quot;NISTRisk&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://www.nist.gov/publications/artificial-intelligence-risk-management-framework-generative-artificial-intelligence
 |title=Artificial Intelligence Risk Management Framework: Generative Artificial Intelligence Profile
 |website=National Institute of Standards and Technology
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

Modelni azırlamaq içün qullanılğan malümatta tarihiy ya da içtimaiy bir taraflılıq olsa, bu modelniñ cevabına da tesir ete bilir. Neticede bazı insanlar ya da toplulıqlar aqqında adaletsiz qararlar peyda ola bilir.

Başqa telükeler de bar:
* şahsiy ve mahrem malümatnıñ açılması;
* sahte resim, ses ve videolarnıñ yaratılması;
* yalan malümatnıñ tez yayılması;
* suniy zekânı kiberücümler içün qullanılması;
* müelliflik aqqı olğan eserlerni izinsiz qullanma;
* bazı işlerniñ avtomatlaştırılması ve emek bazarınıñ deñişmesi.

Tibbiyet, mahkeme, kredit berüv, işke aluv ve askeriy işler kibi saalarda tek suniy zekânıñ cevabına esaslanmaq telükelidir. Böyle vaziyetlerde neticeni insan teşkermeli ve soñ qarar içün mesül olmalı.

== Ahlâq ve qanunlar ==
Suniy zekâ ile bağlı esas ahlâqiy meseleler telükesizlik, açıqlıq, adalet, şahsiy malümatnı qorçalav ve mesuliyet ile bağlıdır. Qullanıcı sistema ile insan arasında farqnı bilmeli. Suniy zekâ yardımınen alınğan müim qarar içün kimniñ mesul olğanı da belli olmalı.

[[Avropa Birligi]]niñ suniy zekâ aqqında qanunı sistemalarğa telüke derecesine köre çeşit qaideler qoydı. 2026 senesi avgustnıñ 2-sinden itibaren bazı açıqlıq qaideleri qullanıla başladı. İnsan subet botunen qonuşqanını bilmeli. Bazı suniy yaratılğan metin, resim, ses ve videolar da işaretlenmeli.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/news/commission-starts-enforcing-ai-act-rules-and-new-transparency-requirements-2-august
 |title=Commission starts enforcing AI Act rules and new transparency requirements from 2 August
 |website=European Commission
 |date=02.08.2026
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

== Umumiy suniy zekâ ==
Bugünki sistemalar çoq farqlı vazifeni yerine ketirse de, olar insan kibi er saağa uyğunlaşqan umumiy zekâ degil. Olarnıñ imkânları modelni azırlamaq içün qullanılğan malümat, algoritmler ve berilgen aletlernen sıñırlıdır.

İnsan kibi çeşit saalarda ögrene, bilgisini bir vazifeden başqasına keçire ve yañı vaziyetke uyğunlaşa bilgen faraziy sistemağa '''umumiy suniy zekâ''' deyler. 2026 senesi böyle bir sistemanıñ yaratılğanı ilmiy şekilde isbatlanmadı; umumiy suniy zekâ şimdilik nazariy bir añlamdır.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.ibm.com/think/topics/artificial-general-intelligence
 |title=What is artificial general intelligence?
 |website=IBM
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

== Daa baqıñız ==
* [[Alan Türing]]
* [[Türing testi]]
* [[Maşna ögrenüvi]]
* [[Neyron ağı]]
* [[Robototehnika]]
* [[Büyük til modeli]]
* [[ChatGPT]]
* [[Claude (subet botu)|-{Claude}-]]

== Menbalar ==

&lt;references/&gt;

[[Kategoriya:Suniy zekâ| ]]</text>
      <sha1>hp0z040kr9v4rgc9hgpzcvvmw78lj6f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245948</id>
      <parentid>245946</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T10:49:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Daa baqıñız */</comment>
      <origin>245948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12371" sha1="ajvb1n6kkqxzm16j1pa3naagaaoo32l" xml:space="preserve">'''Suniy zekâ''' ya da '''suniy añlıq''' (qısqaca '''SZ'''; {{lang-en|artificial intelligence, AI}}) — insan zekâsı kerek olğan bazı vazifelerni kompyuter yardımınen yerine ketirgen sistemalardır. Suniy zekâ adı böyle sistemalarnı yaratmaq usullarını araştırğan [[kompyuter ilimleri]] saası içün de qullanıla.

Suniy zekâ sistemaları malümatnı talil ete, çeşit nümünelerni tapa, metin ve nutuqnı añlay, resimdeki obyektlerni tanıy, tahmin yapa ve qarar bermege yardım ete bilir. Bazı sistemalar yañı metin, resim, ses, video ya da programma kodu da yarata.&lt;ref name=&quot;OECD&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://oecd.ai/en/ai-publications/explanatory-memorandum-on-the-updated-oecd-definition-of-an-ai-system
 |title=Explanatory memorandum on the updated OECD definition of an AI system
 |website=OECD.AI
 |date=05.03.2024
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NISTAI&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://csrc.nist.gov/glossary/term/artificial_intelligence
 |title=Artificial intelligence
 |website=NIST Computer Security Resource Center
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

2026 senesi suniy zekâ [[subet botları]]nda, [[internet qıdırışı]]nda, tercimede, [[tibbiyet]]te, ilimde, [[sanayı]]da, [[ulaştırma]]da ve [[programmalama]]da keñ qullanıla.

== Suniy zekâ nasıl çalışa ==

Adiy programmada qaidelerniñ episini insan evelden yaza. Suniy zekâ sistemalarınıñ çoqusında ise model bazı qaidelerni misallerden ögrene. Oña pek çoq metin, resim, ses ya da başqa malümat berile. Algoritm bu malümat arasındaki bağlarnı tapa ve modelniñ parametrlerini deñiştire. Bundan soñ model evel körmegen malümatnen de çalışa bilir.

Qaidelerniñ episini insan yazmağan, model misallerden ögrengen bu usulğa '''[[maşna ögrenüvi]]''' deyler. Bir-birine bağlı çoq qatlı [[neyron ağı|neyron ağlarını]] qullanğan usulğa ise '''teren ögrenüv''' deyler. Neyron ağları insan beyniniñ tam nusqası degil. Olar sayıdan ibaret malümatnı işlegen riyaziy modellerdir.

Maşna ögrenüvini qullanılmağan suniy zekâ sistemaları da bar. Meselâ, ekspert sistemaları insan yazğan qaideler ve [[bilgi bazası]]nen çalışa.

== Esas yönelişler ==

Suniy zekânıñ bir qaç esas yönelişi bar:

* '''Metin ve nutuqnen çalışuv.''' Sistemalar insan tilindeki metinni talil ete, tercime yapa, nutuqnı tanıy ve soravlarğa cevap bere.
* '''Resim ve videonen çalışuv.''' Sistemalar resimdeki yüzlerni, eşyalarnı, yazılarnı ve başqa obyektlerni tanıy. Bu usullar tibbiy resimlerni talil etmek içün de qullanıla.
* '''Planlaştırma ve qarar berüv.''' Sistema bir maqsatqa irişmek içün areketler sırasını saylay ya da insana bir neçe variant teklif ete.
* '''[[Robototehnika]].''' Suniy zekâ [[robot]]qa etrafını tanımağa, manialardan keçmege ve belli bir vazifeni yerine ketirmege yardım ete.
* '''Yañı münderice yaratma.''' Metin, resim, ses, video ya da kod yaratqan sistemalarğa '''generativ suniy zekâ''' deyler.
* '''Oyunlar ve modelleştirüv.''' Suniy zekâ satranç, go ve kompyuter oyunlarında areket saylamaq, ayrıca çeşit vaziyetlerni model etmek içün qullanıla.

== Tarihı ==

1950 senesi ingliz riyaziyatçısı [[Alan Türing]] maşnanıñ aqıllı davranışını nasıl teşkermek mümkün olğanı aqqında maqale neşir etti. O teklif etken usul soñradan [[Türing testi]] adını aldı.&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last=Turing
 |first=Alan M.
 |title=Computing Machinery and Intelligence
 |journal=Mind
 |volume=LIX
 |issue=236
 |pages=433–460
 |date=1950 senesi
 |doi=10.1093/mind/LIX.236.433
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

1955 senesi [[Con Makkarti]] ve onıñ arqadaşları [[Dartmut kolleci]]nde yapılacaq araştırma içün azırlanğan teklifte «-{artificial intelligence}-» adını qullandılar. 1956 senesi keçirilgen Dartmut seminarı suniy zekânıñ ayrı bir ilim saası olaraq başlanğıcı sayıla.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://ai.dartmouth.edu/founding-and-future-ai
 |title=The Dartmouth Workshop: The Founding and Future of AI
 |website=Dartmouth College
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

İlk araştırmacılar kompyuterler tez arada insan kibi fikir yürsetecek dep ümüt ettiler. Amma o zamanki kompyuterler yavaş, malümat ise az edi. Beklengen neticeler alınmağanda araştırmalarğa berilgen para azaldı. O devirge «suniy zekâ qışı» deyler.

Soñradan ekspert sistemaları ve statistik usullar inkişaf etti. 2010-lı senelerde kompyuterlerniñ küçü arttı, büyük malümat toplamaları peyda oldı ve teren ögrenüv yahşı neticeler kösterip başladı.

2017 senesi araştırmacılar '''transformer''' arhitekturasını tasvir ettiler. Bu arhitektura metinniñ ayrı parçaları arasındaki bağlarnı tapmağa yardım ete. Bugünki büyük til modelleriniñ çoqusı transformerler esasında çalışa.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://research.google/pubs/attention-is-all-you-need/
 |title=Attention Is All You Need
 |website=Google Research
 |date=2017 senesi
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

2022 senesi noyabrnıñ 30-ında OpenAI şirketi -{[[ChatGPT]]}- subet botunı halqqa taqdim etti.&lt;ref name=&quot;ChatGPTLaunch&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://openai.com/index/chatgpt/
 |title=Introducing ChatGPT
 |website=OpenAI
 |date=30.11.2022
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt; Bundan soñ generativ suniy zekâ keniş cemiyet arasında tez cayıldı. 2020-li senelerniñ ortasında metin, resim, ses ve video yarata bilgen sistemalar kündelik işte de qullanılıp başladı.

== Suniy zekâlı subet botları ==
Zemaneviy subet botlarınıñ çoqusı '''büyük til modeli''' (BTM, {{lang-en|large language model, LLM}}) esasında çalışa. Böyle model pek çoq metin üzerinde azırlana. Qullanıcı sistemağa sorav ya da tapşırıq yaza. Model bu yazını ve evelki mesajlarnı esapqa alıp, cevap qura.

Til modeli çoqusı allarda azır cevapnı [[malümat toplamı]]ndan tapıp çıqarmay. O, söz ve söz parçalarınıñ bir-birinden soñ kelme ihtimalını esaplay. Bu sebepten model tabiiy ve aqıcı metin yaza bilir, amma cevabı er zaman doğru olmay.

2026 senesi belli suniy zekâlı subet botları arasında -{[[ChatGPT]]}-&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://help.openai.com/en/articles/9260256-chatgpt-capabilities-overview
 |title=ChatGPT Capabilities Overview
 |website=OpenAI Help Center
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;, [[Google Gemini|-{Gemini}-]]&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://gemini.google/us/about/?hl=en
 |title=Gemini
 |website=Google
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;, [[Claude (subet botu)|-{Claude}-]]&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.anthropic.com/news/introducing-claude
 |title=Introducing Claude
 |website=Anthropic
 |date=14.03.2023
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;, -{[[Microsoft Copilot]]}-&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.microsoft.com/en-us/copilot/
 |title=Microsoft Copilot
 |website=Microsoft
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt; ve -{[[DeepSeek]]}-&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://deepseek.com/en/index.html
 |title=DeepSeek
 |website=DeepSeek
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt; bar.

Bu sistemalarnıñ bazıları metinnen ğayrı resim, ses ve fayllarnen de çalışa bilir. Olar internette malümat qıdıra, cedveller ve resimler azırlay, programma kodunı yaza ya da talil ete bilir.

Bazı modeller internet qıdırışı, esaplayıcı, programma çalıştırma imkânı ve başqa aletlernen bağlana. Bir vazifeni bir qaç adımda becergen ve kerekli aletni özü saylağan böyle sistemağa '''SZ agenti''' deyler. Agentlerge müim bir areketni tek insan tasdığından soñ yapmaq imkânı berilmesi telükesiz sayıla.

== Qullanıluvı ==

Suniy zekâ çeşit saalarda qullanıla:

* '''Tibbiyette''' rentgen, tomografiya ve başqa tibbiy resimlerni talil etmege, hastalıq alâmetlerini tapmağa ve yañı ilâclar araştırmağa yardım ete. Soñ qararnı ekim bermeli.
* '''Maarifte''' mevzunı añlatmaq, talebe içün vazifeler azırlamaq, metinni qısqartmaq ve til ögrenmege yardım etmek içün qullanıla.
* '''İlimde''' büyük malümat toplamalarını talil ete, qanunlıqlarnı tapa ve yañı araştırma yollarını teklif ete.
* '''Sanayıda''' mahsulatnıñ keyfiyetini teşkere, cihazlardaki arızanı evelden tahmin ete ve iş ceryanını planlaştırmağa yardım ete.
* '''Bizneste ve maliyede''' müşteri soravlarına cevap bere, talapnı tahmin ete ve şübeli para areketlerini tapmağa yardım ete.
* '''Ulaştırmada''' yol saylamaq, trafikni tahmin etmek ve sürücige yardım etken sistemalarda qullanıla.
* '''Programmalavda''' kod yazmağa, hatalarnı tapmağa ve programmanıñ nasıl çalışqanını añlatmağa yardım ete.
* '''İcadiy işlerde''' resim, muzıka, video, reklâm ve metin azırlamaq içün qullanıla.

== Sıñırlar ve telükeler ==

Suniy zekâ sistemasınıñ cevabı doğru kibi körünse de, içinde hata ola bilir. Til modeli olmağan kitapnı, maqalenı, adam adını, raqamnı ya da alıntını uydurıp ola. Bu sebepten müim malümatnı başqa menbalardan teşkerip baqmaq kerek.&lt;ref name=&quot;NISTRisk&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://www.nist.gov/publications/artificial-intelligence-risk-management-framework-generative-artificial-intelligence
 |title=Artificial Intelligence Risk Management Framework: Generative Artificial Intelligence Profile
 |website=National Institute of Standards and Technology
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

Modelni azırlamaq içün qullanılğan malümatta tarihiy ya da içtimaiy bir taraflılıq olsa, bu modelniñ cevabına da tesir ete bilir. Neticede bazı insanlar ya da toplulıqlar aqqında adaletsiz qararlar peyda ola bilir.

Başqa telükeler de bar:
* şahsiy ve mahrem malümatnıñ açılması;
* sahte resim, ses ve videolarnıñ yaratılması;
* yalan malümatnıñ tez yayılması;
* suniy zekânı kiberücümler içün qullanılması;
* müelliflik aqqı olğan eserlerni izinsiz qullanma;
* bazı işlerniñ avtomatlaştırılması ve emek bazarınıñ deñişmesi.

Tibbiyet, mahkeme, kredit berüv, işke aluv ve askeriy işler kibi saalarda tek suniy zekânıñ cevabına esaslanmaq telükelidir. Böyle vaziyetlerde neticeni insan teşkermeli ve soñ qarar içün mesül olmalı.

== Ahlâq ve qanunlar ==
Suniy zekâ ile bağlı esas ahlâqiy meseleler telükesizlik, açıqlıq, adalet, şahsiy malümatnı qorçalav ve mesuliyet ile bağlıdır. Qullanıcı sistema ile insan arasında farqnı bilmeli. Suniy zekâ yardımınen alınğan müim qarar içün kimniñ mesul olğanı da belli olmalı.

[[Avropa Birligi]]niñ suniy zekâ aqqında qanunı sistemalarğa telüke derecesine köre çeşit qaideler qoydı. 2026 senesi avgustnıñ 2-sinden itibaren bazı açıqlıq qaideleri qullanıla başladı. İnsan subet botunen qonuşqanını bilmeli. Bazı suniy yaratılğan metin, resim, ses ve videolar da işaretlenmeli.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/news/commission-starts-enforcing-ai-act-rules-and-new-transparency-requirements-2-august
 |title=Commission starts enforcing AI Act rules and new transparency requirements from 2 August
 |website=European Commission
 |date=02.08.2026
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

== Umumiy suniy zekâ ==
Bugünki sistemalar çoq farqlı vazifeni yerine ketirse de, olar insan kibi er saağa uyğunlaşqan umumiy zekâ degil. Olarnıñ imkânları modelni azırlamaq içün qullanılğan malümat, algoritmler ve berilgen aletlernen sıñırlıdır.

İnsan kibi çeşit saalarda ögrene, bilgisini bir vazifeden başqasına keçire ve yañı vaziyetke uyğunlaşa bilgen faraziy sistemağa '''umumiy suniy zekâ''' deyler. 2026 senesi böyle bir sistemanıñ yaratılğanı ilmiy şekilde isbatlanmadı; umumiy suniy zekâ şimdilik nazariy bir añlamdır.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.ibm.com/think/topics/artificial-general-intelligence
 |title=What is artificial general intelligence?
 |website=IBM
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

== Daa baqıñız ==
* [[Alan Türing]]
* [[Türing testi]]
* [[Maşna ögrenüvi]]
* [[Neyron ağı]]
* [[Robototehnika]]
* [[Büyük til modeli]]
* -{[[ChatGPT]]}-
* [[Claude (subet botu)|-{Claude}-]]

== Menbalar ==

&lt;references/&gt;

[[Kategoriya:Suniy zekâ| ]]</text>
      <sha1>ajvb1n6kkqxzm16j1pa3naagaaoo32l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Beşbölek rayonı</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35373</id>
    <revision>
      <id>245903</id>
      <parentid>234075</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T08:36:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Neuvillette adlı qulanıcı [[Beşbülek rayonı]] saifesiniñ adını [[Beşbölek rayonı]] dep deñiştirildi.</comment>
      <origin>234075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5102" sha1="a5d93gx7db4li1nxckmajmq4aih7piu" xml:space="preserve">{{Memuriy birlem
|Renk                             = {{Renk|Rusiye}}
|Qırımtatar adı                   = Beşbülek rayonı
|Original adı                     = Бишбүләк районы&lt;br&gt;Бижбулякский район
|Tuğra                            = 
|Bayraq                           = 
|Memleket                         = [[Rusiye]]
|Gimn                             = 
|Status                           = rayon 
|İçinde olğan memuriy birlem      =
|İçki bölünüv                     = 
|Merkez                           = [[Beşbülek]]
|Eñ balaban şeerler               = 
|Peyda olğan tarihı               = 
|Reber                            = 
  |Название главы                 = 
|Reber2                           = 
  |Название главы2                = 
|ĞSİK                             = 
  |ĞSİK senesi                    = 
  |ĞSİK sırası                    = 
  |Can başına ĞSİK                = 
  |Can başına ĞSİK sırası         = 
|Til                              =
|Tiller                           = 
|Eali                             = 
  |Cedvelge aluv senesi           = 
  |Eali sıqlığı                   = 
  |Milliy terkip                  = 
  |Diniy terkip                   = 
|Meydanlıq                        = 2133,90
  |Процент от площади             = 
  |Meydanlıq sırası               = 
|Harita                           = Location of Bizhbulyakskiy rayon (Bashkortostan).svg
|Saat quşağı                      = 
|Qısqartma                        = 
|ISO                              = 
|FIPS                             = 
|Telefon kodu                     = 
|Poçta indeksleri                 = 
|İnternet domeni                  = 
|Avtomiobil nomerası kodu         = 
|Sayt                             = http://bizhbulyak.bashkortostan.ru/
|İzaat                            = 
}}
'''Beşbülek rayonı''' ({{lang-ba|Бишбүләк районы}}, {{lang-ru|Бижбулякский район}}) - [[Rusiye]]niñ [[Başqırtistan]]de bir rayondır.
== Meskün yerleri ==
* [[Aznayevo (Beşbülek rayonı)|Aznayevo]]
* [[Ayıt (Beşbülek rayonı)|Ayıt]]
* [[Aleksandrovka (Beşbülek rayonı)|Aleksandrovka]]
* [[Alekseyevka (Aitovskiy)]]
* [[Alekseyevka (Bijbulâkskiy)]]
* [[Antonovka (Beşbülek rayonı)|Antonovka]]
* [[Bazlık]]
* [[Barş (Başqırtistan)|Barş]]
* [[Berözovka (Beşbülek rayonı)|Berözovka]]
* [[Bikkulovo (Beşbülek rayonı)|Bikkulovo]]
* [[Beşbülek]]
* [[Bogolübovka (Beşbülek rayonı)|Borolübovka]]
* [[Vasilkino]]
* [[Verhnâya Kurmaza]]
* [[Vişnövka (Beşbülek rayonı)|Vişnövka]]
* [[Dömskiy]]
* [[Dubrovka (Beşbülek rayonı)|Dubrovka]]
* [[Düsânovo]]
* [[Yegorovka (Beşbülek rayonı)|Yegorovka]]
* [[Yelbulak-Matveyevka]]
* [[Yelbulaktamak]]
* [[Yermolkino (Beşbülek rayonı)|Yermolkino]]
* [[Ziriklı (Beşbülek rayonı)|Ziriklı]]
* [[Ziriklıtamak]]
* [[İbraykino]]
* [[İvanovka (Beşbülek rayonı)|İvanovka]]
* [[İgnaşkino (Beşbülek rayonı)|İgnaşkino]]
* [[İsâkayevo (Beşbülek rayonı)|İsâkayevo]]
* [[İttihat (köy)|İttihat]]
* [[Kalinovka (Beşbülek rayonı)|Kalinovka]]
* [[Kamenka (Beşbülek rayonı)|Kamenka]]
* [[Kanareyka (Beşbülek rayonı)|Kanareyka]]
* [[Kandrı-Kul (Beşbülek rayonı)|Kandrı-Kul]]
* [[Kanıkayevo]]
* [[Karimovo (Beşbülek rayonı)|Karimovo]]
* [[Kasimovka (Başqırtistan)|Kasimovka]]
* [[Kaçkinovo (Başqırtistan)|Kaçkinovo]]
* [[Kenger-Meneuz]]
* [[Kistenli-Bogdanovo]]
* [[Kistenli-İvanovka]]
* [[Kojay-İkskiye Verşinı]]
* [[Koş-Yelga]]
* [[Krasnaya Gorka (Beşbülek rayonı)|Krasnaya Gorka]]
* [[Kunakulovo]]
* [[Lassirma]]
* [[Lısogorka (Başqırtistan)|Lısogorka]]
* [[Malıy Meneuz]]
* [[Malıy Sedâk]]
* [[Meneuz-Moskva]]
* [[Milisonovka]]
* [[Mihaylovka (Beşbülek rayonı)|Mihaylovka]]
* [[Mişarovka]]
* [[Mullanur-Vahitovo]]
* [[Muradımovo (Beşbülek rayonı)|Muradımovo]]
* [[Musino (Beşbülek rayonı)|Musino]]
* [[Naberejnıy (Beşbülek rayonı)|Naberejnıy]]
* [[Nijnâya Kurmaza]]
* [[Novaya Samarka]]
* [[Yañı Biktaş]]
* [[Olhovka (Beşbülek rayonı)|Olhovka]]
* [[Pavlovka (Beşbülek rayonı)|Pavlovka]]
* [[Petrovka (Kalininskiy)]]
* [[Petrovka (Koş-Yelginskiy)]]
* [[Progress (Beşbülek rayonı)|Progress]]
* [[Purlıga]]
* [[Pçelnik (Başqırtistan)|Pçelnik]]
* [[Razayevka]]
* [[Rudniki (Başqırtistan)|Rudniki]]
* [[Sarmandeyevka]]
* [[Svetlovka (Beşbülek rayonı)|Svetlovka]]
* [[Sedâkbaş]]
* [[Sene-Purnaş]]
* [[Sosnovka (Beşbülek rayonı)|Sosnovka]]
* [[Stepanovka (Koş-Yelginskiy)]]
* [[Stepanovka (Mihaylovskiy)]]
* [[Suhoreçka (Beşbülek rayonı)|Suhoreçka]]
* [[Takmakkaran]]
* [[Tukay (Başqırtistan)|Tukay]]
* [[Tulubayevo (Başqırtistan)|Tulubayevo]]
* [[Tumaş (köy)|Tumaş]]
* [[Usak-Kiçu]]
* [[Homutovka (Başqırtistan)|Homutovka]]
* [[Çegodayevo (Başqırtistan)|Çegodayevo]]
* [[Çulpan (Beşbülek rayonı)|Çulpan]]
* [[Şkapovo]]
* [[Şomırtlı]]

== İhtar ==
{{reflist}}
{{Beşbülek rayonı}}
{{Başqırtistan}}

[[Kategoriya:Beşbülek rayonı]]</text>
      <sha1>a5d93gx7db4li1nxckmajmq4aih7piu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245905</id>
      <parentid>245903</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T08:37:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>245905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5102" sha1="qh3vm6dxmcq30re4waiu3s3wwsqrf3l" xml:space="preserve">{{Memuriy birlem
|Renk                             = {{Renk|Rusiye}}
|Qırımtatar adı                   = Beşbölek rayonı
|Original adı                     = Бишбүләк районы&lt;br&gt;Бижбулякский район
|Tuğra                            = 
|Bayraq                           = 
|Memleket                         = [[Rusiye]]
|Gimn                             = 
|Status                           = rayon 
|İçinde olğan memuriy birlem      =
|İçki bölünüv                     = 
|Merkez                           = [[Beşbülek]]
|Eñ balaban şeerler               = 
|Peyda olğan tarihı               = 
|Reber                            = 
  |Название главы                 = 
|Reber2                           = 
  |Название главы2                = 
|ĞSİK                             = 
  |ĞSİK senesi                    = 
  |ĞSİK sırası                    = 
  |Can başına ĞSİK                = 
  |Can başına ĞSİK sırası         = 
|Til                              =
|Tiller                           = 
|Eali                             = 
  |Cedvelge aluv senesi           = 
  |Eali sıqlığı                   = 
  |Milliy terkip                  = 
  |Diniy terkip                   = 
|Meydanlıq                        = 2133,90
  |Процент от площади             = 
  |Meydanlıq sırası               = 
|Harita                           = Location of Bizhbulyakskiy rayon (Bashkortostan).svg
|Saat quşağı                      = 
|Qısqartma                        = 
|ISO                              = 
|FIPS                             = 
|Telefon kodu                     = 
|Poçta indeksleri                 = 
|İnternet domeni                  = 
|Avtomiobil nomerası kodu         = 
|Sayt                             = http://bizhbulyak.bashkortostan.ru/
|İzaat                            = 
}}
'''Beşbölek rayonı''' ({{lang-ba|Бишбүләк районы}}, {{lang-ru|Бижбулякский район}}) - [[Rusiye]]niñ [[Başqırtistan]]de bir rayondır.
== Meskün yerleri ==
* [[Aznayevo (Beşbülek rayonı)|Aznayevo]]
* [[Ayıt (Beşbülek rayonı)|Ayıt]]
* [[Aleksandrovka (Beşbülek rayonı)|Aleksandrovka]]
* [[Alekseyevka (Aitovskiy)]]
* [[Alekseyevka (Bijbulâkskiy)]]
* [[Antonovka (Beşbülek rayonı)|Antonovka]]
* [[Bazlık]]
* [[Barş (Başqırtistan)|Barş]]
* [[Berözovka (Beşbülek rayonı)|Berözovka]]
* [[Bikkulovo (Beşbülek rayonı)|Bikkulovo]]
* [[Beşbülek]]
* [[Bogolübovka (Beşbülek rayonı)|Borolübovka]]
* [[Vasilkino]]
* [[Verhnâya Kurmaza]]
* [[Vişnövka (Beşbülek rayonı)|Vişnövka]]
* [[Dömskiy]]
* [[Dubrovka (Beşbülek rayonı)|Dubrovka]]
* [[Düsânovo]]
* [[Yegorovka (Beşbülek rayonı)|Yegorovka]]
* [[Yelbulak-Matveyevka]]
* [[Yelbulaktamak]]
* [[Yermolkino (Beşbülek rayonı)|Yermolkino]]
* [[Ziriklı (Beşbülek rayonı)|Ziriklı]]
* [[Ziriklıtamak]]
* [[İbraykino]]
* [[İvanovka (Beşbülek rayonı)|İvanovka]]
* [[İgnaşkino (Beşbülek rayonı)|İgnaşkino]]
* [[İsâkayevo (Beşbülek rayonı)|İsâkayevo]]
* [[İttihat (köy)|İttihat]]
* [[Kalinovka (Beşbülek rayonı)|Kalinovka]]
* [[Kamenka (Beşbülek rayonı)|Kamenka]]
* [[Kanareyka (Beşbülek rayonı)|Kanareyka]]
* [[Kandrı-Kul (Beşbülek rayonı)|Kandrı-Kul]]
* [[Kanıkayevo]]
* [[Karimovo (Beşbülek rayonı)|Karimovo]]
* [[Kasimovka (Başqırtistan)|Kasimovka]]
* [[Kaçkinovo (Başqırtistan)|Kaçkinovo]]
* [[Kenger-Meneuz]]
* [[Kistenli-Bogdanovo]]
* [[Kistenli-İvanovka]]
* [[Kojay-İkskiye Verşinı]]
* [[Koş-Yelga]]
* [[Krasnaya Gorka (Beşbülek rayonı)|Krasnaya Gorka]]
* [[Kunakulovo]]
* [[Lassirma]]
* [[Lısogorka (Başqırtistan)|Lısogorka]]
* [[Malıy Meneuz]]
* [[Malıy Sedâk]]
* [[Meneuz-Moskva]]
* [[Milisonovka]]
* [[Mihaylovka (Beşbülek rayonı)|Mihaylovka]]
* [[Mişarovka]]
* [[Mullanur-Vahitovo]]
* [[Muradımovo (Beşbülek rayonı)|Muradımovo]]
* [[Musino (Beşbülek rayonı)|Musino]]
* [[Naberejnıy (Beşbülek rayonı)|Naberejnıy]]
* [[Nijnâya Kurmaza]]
* [[Novaya Samarka]]
* [[Yañı Biktaş]]
* [[Olhovka (Beşbülek rayonı)|Olhovka]]
* [[Pavlovka (Beşbülek rayonı)|Pavlovka]]
* [[Petrovka (Kalininskiy)]]
* [[Petrovka (Koş-Yelginskiy)]]
* [[Progress (Beşbülek rayonı)|Progress]]
* [[Purlıga]]
* [[Pçelnik (Başqırtistan)|Pçelnik]]
* [[Razayevka]]
* [[Rudniki (Başqırtistan)|Rudniki]]
* [[Sarmandeyevka]]
* [[Svetlovka (Beşbülek rayonı)|Svetlovka]]
* [[Sedâkbaş]]
* [[Sene-Purnaş]]
* [[Sosnovka (Beşbülek rayonı)|Sosnovka]]
* [[Stepanovka (Koş-Yelginskiy)]]
* [[Stepanovka (Mihaylovskiy)]]
* [[Suhoreçka (Beşbülek rayonı)|Suhoreçka]]
* [[Takmakkaran]]
* [[Tukay (Başqırtistan)|Tukay]]
* [[Tulubayevo (Başqırtistan)|Tulubayevo]]
* [[Tumaş (köy)|Tumaş]]
* [[Usak-Kiçu]]
* [[Homutovka (Başqırtistan)|Homutovka]]
* [[Çegodayevo (Başqırtistan)|Çegodayevo]]
* [[Çulpan (Beşbülek rayonı)|Çulpan]]
* [[Şkapovo]]
* [[Şomırtlı]]

== İhtar ==
{{reflist}}
{{Beşbülek rayonı}}
{{Başqırtistan}}

[[Kategoriya:Beşbülek rayonı]]</text>
      <sha1>qh3vm6dxmcq30re4waiu3s3wwsqrf3l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aznay (Beşbölek rayonı)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35382</id>
    <revision>
      <id>245906</id>
      <parentid>215115</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T08:37:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>245906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1202" sha1="qrbpyldy261fhoemfc33xwi00poz4py" xml:space="preserve">{{MY
|tip = köy
|qırımtatar adı = Aznayevo
|original adı = ''rus.'' Азнаево
|memleket = Rusiye
|tuğra = 
|bayraq = 
|tuğra eni = 
|bayraq eni = 
|lat_deg =53 |lat_min =29 |lat_sec =23
|lon_deg =54 |lon_min =24 |lon_sec =09
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|memleket haritasınıñ büyükligi = 300
|region1 haritasınıñ büyükligi = 300
|region2 haritasınıñ büyükligi =
|region1 türü = Cumhuriyet
|region1 = Başqırtistan
|cedvelde region1 adı =
|içki bölünüv = 
|baş türü = 
|baş = 
|temeli qoyulğan tarihı = 
|ilki añıluv = 
|evelki adları = 
|bu seneden berli statuslı = 
|meydanlıq = 
|yükseklik = 
|iklim = 
|resmiy til = 
|resmiy til-ref = 
|eali = 411
|cedvelge aluv senesi =
|eali sıqlığı = 
|aglomeratsiya = 
|milliy terkip = 
|diniy terkip = 
|saat quşağı = 
|DST = 
|telefon kodu = 
|poçta indeksi = 
|poçta indeksleri = 
|avtomobil kodu = 
|identifikator türü = 
|raqamlı identifikator = 
|Commons = 
|sayt = 
|sayt tili =
}}
'''Aznay''' ({{lang-ru|Азнаево}}) - [[Rusiye]]de, [[Başqırtistan]] Cumhuriyetiniñ [[Beşbülek rayonı]]nda bir [[köy]]. Ealisiniñ sayısı 411 kişi.

[[Kategoriya:Başqırtistandaki meskün yerler]]</text>
      <sha1>qrbpyldy261fhoemfc33xwi00poz4py</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245907</id>
      <parentid>245906</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T08:38:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Neuvillette adlı qulanıcı [[Aznayevo (Beşbülek rayonı)]] saifesiniñ adını [[Aznay (Beşbölek rayonı)]] dep deñiştirildi.</comment>
      <origin>245906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1202" sha1="qrbpyldy261fhoemfc33xwi00poz4py" xml:space="preserve">{{MY
|tip = köy
|qırımtatar adı = Aznayevo
|original adı = ''rus.'' Азнаево
|memleket = Rusiye
|tuğra = 
|bayraq = 
|tuğra eni = 
|bayraq eni = 
|lat_deg =53 |lat_min =29 |lat_sec =23
|lon_deg =54 |lon_min =24 |lon_sec =09
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|memleket haritasınıñ büyükligi = 300
|region1 haritasınıñ büyükligi = 300
|region2 haritasınıñ büyükligi =
|region1 türü = Cumhuriyet
|region1 = Başqırtistan
|cedvelde region1 adı =
|içki bölünüv = 
|baş türü = 
|baş = 
|temeli qoyulğan tarihı = 
|ilki añıluv = 
|evelki adları = 
|bu seneden berli statuslı = 
|meydanlıq = 
|yükseklik = 
|iklim = 
|resmiy til = 
|resmiy til-ref = 
|eali = 411
|cedvelge aluv senesi =
|eali sıqlığı = 
|aglomeratsiya = 
|milliy terkip = 
|diniy terkip = 
|saat quşağı = 
|DST = 
|telefon kodu = 
|poçta indeksi = 
|poçta indeksleri = 
|avtomobil kodu = 
|identifikator türü = 
|raqamlı identifikator = 
|Commons = 
|sayt = 
|sayt tili =
}}
'''Aznay''' ({{lang-ru|Азнаево}}) - [[Rusiye]]de, [[Başqırtistan]] Cumhuriyetiniñ [[Beşbülek rayonı]]nda bir [[köy]]. Ealisiniñ sayısı 411 kişi.

[[Kategoriya:Başqırtistandaki meskün yerler]]</text>
      <sha1>qrbpyldy261fhoemfc33xwi00poz4py</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245909</id>
      <parentid>245907</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T08:38:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>245909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1221" sha1="2xrr7mh4bzfce24mkf8udboqfnyitua" xml:space="preserve">{{MY
|tip = köy
|qırımtatar adı = Aznayevo
|original adı = ''rus.'' Азнаево
|memleket = Rusiye
|tuğra = 
|bayraq = 
|tuğra eni = 
|bayraq eni = 
|lat_deg =53 |lat_min =29 |lat_sec =23
|lon_deg =54 |lon_min =24 |lon_sec =09
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|memleket haritasınıñ büyükligi = 300
|region1 haritasınıñ büyükligi = 300
|region2 haritasınıñ büyükligi =
|region1 türü = Cumhuriyet
|region1 = Başqırtistan
|cedvelde region1 adı =
|içki bölünüv = 
|baş türü = 
|baş = 
|temeli qoyulğan tarihı = 
|ilki añıluv = 
|evelki adları = 
|bu seneden berli statuslı = 
|meydanlıq = 
|yükseklik = 
|iklim = 
|resmiy til = 
|resmiy til-ref = 
|eali = 411
|cedvelge aluv senesi =
|eali sıqlığı = 
|aglomeratsiya = 
|milliy terkip = 
|diniy terkip = 
|saat quşağı = 
|DST = 
|telefon kodu = 
|poçta indeksi = 
|poçta indeksleri = 
|avtomobil kodu = 
|identifikator türü = 
|raqamlı identifikator = 
|Commons = 
|sayt = 
|sayt tili =
}}
'''Aznay''' ({{lang-ru|Азнаево}}) - [[Rusiye]]de, [[Başqırtistan]] Cumhuriyetiniñ [[Beşbölek rayonı|Beşbölek rayonında]] bir [[köy]]. Ealisiniñ sayısı 411 kişi.

[[Kategoriya:Başqırtistandaki meskün yerler]]</text>
      <sha1>2xrr7mh4bzfce24mkf8udboqfnyitua</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bözdek rayonı</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35830</id>
    <revision>
      <id>245910</id>
      <parentid>234079</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T08:39:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Neuvillette adlı qulanıcı [[Büzdek rayonı]] saifesiniñ adını [[Bözdek rayonı]] dep deñiştirildi.</comment>
      <origin>234079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4630" sha1="cdtgivg7tsifrbsn0j3vkedpd7iiqc2" xml:space="preserve">{{Memuriy birlem
|Renk                             = {{Renk|Rusiye}}
|Qırımtatar adı                   = Büzdek rayonı
|Original adı                     = Бүздәк районы&lt;br&gt;Буздякский район
|Tuğra                            = 
|Bayraq                           = 
|Memleket                         = [[Rusiye]]
|Gimn                             = 
|Status                           = rayon 
|İçinde olğan memuriy birlem      =
|İçki bölünüv                     = 
|Merkez                           = [[Büzdek]]
|Eñ balaban şeerler               = 
|Peyda olğan tarihı               = 
|Reber                            = 
  |Название главы                 = 
|Reber2                           = 
  |Название главы2                = 
|ĞSİK                             = 
  |ĞSİK senesi                    = 
  |ĞSİK sırası                    = 
  |Can başına ĞSİK                = 
  |Can başına ĞSİK sırası         = 
|Til                              =
|Tiller                           = 
|Eali                             = 
  |Cedvelge aluv senesi           = 
  |Eali sıqlığı                   = 
  |Milliy terkip                  = 
  |Diniy terkip                   = 
|Meydanlıq                        = 1632,80
  |Процент от площади             = 
  |Meydanlıq sırası               = 
|Harita                           = Location of Buzdyakskiy rayon (Bashkortostan).svg
|Saat quşağı                      = 
|Qısqartma                        = 
|ISO                              = 
|FIPS                             = 
|Telefon kodu                     = 
|Poçta indeksleri                 = 
|İnternet domeni                  = 
|Avtomiobil nomerası kodu         = 
|Sayt                             = https://buzdyak.bashkortostan.ru/
|İzaat                            = 
}}
'''Büzdek rayonı''' ({{lang-ba|Бүздәк районы}}, {{lang-ru|Буздякский район}}) - [[Rusiye]]niñ [[Başqırtistan]]de bir rayondır.
== Meskün yerleri ==
* [[Emir (Büzdek rayonı)|Emir]]
* [[Annovka (Büzdek rayonı)|Annovka]]
* [[Arslanovo (Büzdek rayonı)|Arslanovo]]
* [[Ahun (köy)|Ahun]]
* [[Bayraş]]
* [[Bakça]]
* [[Batırşa-Kubovo]]
* [[Biyek]]
* [[Bolşaya Ustüba]]
* [[Büzdek]]
* [[Vladimirovka (Büzdek rayonı)|Vladimirovka]]
* [[Voznesenka (Büzdek rayonı)|Voznesenka]]
* [[Volodarskoye (Başqırtistan)|Volodarskoye]]
* [[Vostoçnoye (Büzdek rayonı)|Vostoçnoye]]
* [[Ğafuriy (Büzdek rayonı)|Ğafuriy]]
* [[Derevnâ Hozâystva Zagotskota (Büzdek rayonı)|Derevnâ Hozâystva Zagotskota]]
* [[İdâşbaş]]
* [[İşmenevo (Başqırtistan)|İşmenevo]]
* [[İştirâk (Başqırtistan)|İştirâk]]
* [[Kazaklar-Kubovo]]
* [[Kanlı-Turkeyevo]]
* [[Karazirek]]
* [[Qaran (Büzdek rayonı)|Qaran]]
* [[Qaranay]]
* [[Qaranbaş (Büzdek rayonı)|Qaranbaş]]
* [[Qartamaq]]
* [[Kilimovo]]
* [[Kiska-Yelga (Büzdek rayonı)|Kiska-Yelga]]
* [[Kiskakulbaş]]
* [[Kiyazibaş]]
* [[Klâtayak]]
* [[Komsomol (Büzdek rayonı)|Komsomol]]
* [[Kopey-Kubovo]]
* [[Kubâk (Başqırtistan)|Kubâk]]
* [[Kuzeyevo (Büzdek rayonı)|Kuzeyevo]]
* [[Kuzminka (Büzdek rayonı)|Kuzminka]]
* [[Kızıl-Yelga]]
* [[Kızil-Yar (Büzdek rayonı)|Kızil-Yar]]
* [[Mihaylovka (Büzdek rayonı)|Mihaylovka]]
* [[Nijnâya Çatra]]
* [[Nikolskoye (Büzdek rayonı)|Nikolskoye]]
* [[Novoaktau]]
* [[Novokilimovo]]
* [[Novotavlarovo (Büzdek rayonı)|Novotavlarovo]]
* [[Novıy Şigay]]
* [[Pismântamak]]
* [[Rassvet (Büzdek rayonı)|Rassvet]]
* [[Sabayevo (Büzdek rayonı)|Sabayevo]]
* [[Sabanayevo (Büzdek rayonı)|Sabanayno]]
* [[Sevadıbaşevo]]
* [[Selo Saraygirovskogo otdeleniya Urtakulskogo sovhoza]]
* [[Sergeyevka (Büzdek rayonı)|Sergeyevka]]
* [[Staroaktau]]
* [[Starotavlarovo]]
* [[Starıye Bogadı]]
* [[Eski Büzdek]]
* [[Eski Qarbaş]]
* [[Starıy Şigay]]
* [[Sırtlanovo (Büzdek rayonı)|Sırtlanovo]]
* [[Tallıkulevo]]
* [[Taşlıkul (Büzdek rayonı)|Taşlıkul]]
* [[Telâkey-Kubovo]]
* [[Toğay (Büzdek rayonı)|Toğay]]
* [[Tuktarkul]]
* [[Türüşevo]]
* [[Ural (Büzdek rayonı)|Ural]]
* [[Uranovo]]
* [[Urzaybaş]]
* [[Urtakul]]
* [[Usmanovskiy]]
* [[Haziman]]
* [[Çişme (Büzdek rayonı)|Çişme]]
* [[Çulpan (Büzdek rayonı)|Çulpan]]
* [[Şarbaş (köy)|Şarbaş]]
* [[Şigaykulbaş]]
* [[Şlanlıkulevo]]
* [[Yıldızlı]]
* [[Yuraktau (Büzdek rayonı)|Yuraktau]]
* [[Yakupovo (Büzdek rayonı)|Yakupovo]]
* [[Yaltırkulbaş]]
* [[Yardam (Başqırtistan)|Yardam]]

== İhtar ==
{{reflist}}
{{Büzdek rayonı}}
{{Başqırtistan}}

[[Kategoriya:Büzdek rayonı]]</text>
      <sha1>cdtgivg7tsifrbsn0j3vkedpd7iiqc2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245912</id>
      <parentid>245910</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T08:39:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>245912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4630" sha1="cfwo05rpnr5ftbjtbwph6okjric7axy" xml:space="preserve">{{Memuriy birlem
|Renk                             = {{Renk|Rusiye}}
|Qırımtatar adı                   = Bözdek rayonı
|Original adı                     = Бүздәк районы&lt;br&gt;Буздякский район
|Tuğra                            = 
|Bayraq                           = 
|Memleket                         = [[Rusiye]]
|Gimn                             = 
|Status                           = rayon 
|İçinde olğan memuriy birlem      =
|İçki bölünüv                     = 
|Merkez                           = [[Büzdek]]
|Eñ balaban şeerler               = 
|Peyda olğan tarihı               = 
|Reber                            = 
  |Название главы                 = 
|Reber2                           = 
  |Название главы2                = 
|ĞSİK                             = 
  |ĞSİK senesi                    = 
  |ĞSİK sırası                    = 
  |Can başına ĞSİK                = 
  |Can başına ĞSİK sırası         = 
|Til                              =
|Tiller                           = 
|Eali                             = 
  |Cedvelge aluv senesi           = 
  |Eali sıqlığı                   = 
  |Milliy terkip                  = 
  |Diniy terkip                   = 
|Meydanlıq                        = 1632,80
  |Процент от площади             = 
  |Meydanlıq sırası               = 
|Harita                           = Location of Buzdyakskiy rayon (Bashkortostan).svg
|Saat quşağı                      = 
|Qısqartma                        = 
|ISO                              = 
|FIPS                             = 
|Telefon kodu                     = 
|Poçta indeksleri                 = 
|İnternet domeni                  = 
|Avtomiobil nomerası kodu         = 
|Sayt                             = https://buzdyak.bashkortostan.ru/
|İzaat                            = 
}}
'''Bözdek rayonı''' ({{lang-ba|Бүздәк районы}}, {{lang-ru|Буздякский район}}) - [[Rusiye]]niñ [[Başqırtistan]]de bir rayondır.
== Meskün yerleri ==
* [[Emir (Büzdek rayonı)|Emir]]
* [[Annovka (Büzdek rayonı)|Annovka]]
* [[Arslanovo (Büzdek rayonı)|Arslanovo]]
* [[Ahun (köy)|Ahun]]
* [[Bayraş]]
* [[Bakça]]
* [[Batırşa-Kubovo]]
* [[Biyek]]
* [[Bolşaya Ustüba]]
* [[Büzdek]]
* [[Vladimirovka (Büzdek rayonı)|Vladimirovka]]
* [[Voznesenka (Büzdek rayonı)|Voznesenka]]
* [[Volodarskoye (Başqırtistan)|Volodarskoye]]
* [[Vostoçnoye (Büzdek rayonı)|Vostoçnoye]]
* [[Ğafuriy (Büzdek rayonı)|Ğafuriy]]
* [[Derevnâ Hozâystva Zagotskota (Büzdek rayonı)|Derevnâ Hozâystva Zagotskota]]
* [[İdâşbaş]]
* [[İşmenevo (Başqırtistan)|İşmenevo]]
* [[İştirâk (Başqırtistan)|İştirâk]]
* [[Kazaklar-Kubovo]]
* [[Kanlı-Turkeyevo]]
* [[Karazirek]]
* [[Qaran (Büzdek rayonı)|Qaran]]
* [[Qaranay]]
* [[Qaranbaş (Büzdek rayonı)|Qaranbaş]]
* [[Qartamaq]]
* [[Kilimovo]]
* [[Kiska-Yelga (Büzdek rayonı)|Kiska-Yelga]]
* [[Kiskakulbaş]]
* [[Kiyazibaş]]
* [[Klâtayak]]
* [[Komsomol (Büzdek rayonı)|Komsomol]]
* [[Kopey-Kubovo]]
* [[Kubâk (Başqırtistan)|Kubâk]]
* [[Kuzeyevo (Büzdek rayonı)|Kuzeyevo]]
* [[Kuzminka (Büzdek rayonı)|Kuzminka]]
* [[Kızıl-Yelga]]
* [[Kızil-Yar (Büzdek rayonı)|Kızil-Yar]]
* [[Mihaylovka (Büzdek rayonı)|Mihaylovka]]
* [[Nijnâya Çatra]]
* [[Nikolskoye (Büzdek rayonı)|Nikolskoye]]
* [[Novoaktau]]
* [[Novokilimovo]]
* [[Novotavlarovo (Büzdek rayonı)|Novotavlarovo]]
* [[Novıy Şigay]]
* [[Pismântamak]]
* [[Rassvet (Büzdek rayonı)|Rassvet]]
* [[Sabayevo (Büzdek rayonı)|Sabayevo]]
* [[Sabanayevo (Büzdek rayonı)|Sabanayno]]
* [[Sevadıbaşevo]]
* [[Selo Saraygirovskogo otdeleniya Urtakulskogo sovhoza]]
* [[Sergeyevka (Büzdek rayonı)|Sergeyevka]]
* [[Staroaktau]]
* [[Starotavlarovo]]
* [[Starıye Bogadı]]
* [[Eski Büzdek]]
* [[Eski Qarbaş]]
* [[Starıy Şigay]]
* [[Sırtlanovo (Büzdek rayonı)|Sırtlanovo]]
* [[Tallıkulevo]]
* [[Taşlıkul (Büzdek rayonı)|Taşlıkul]]
* [[Telâkey-Kubovo]]
* [[Toğay (Büzdek rayonı)|Toğay]]
* [[Tuktarkul]]
* [[Türüşevo]]
* [[Ural (Büzdek rayonı)|Ural]]
* [[Uranovo]]
* [[Urzaybaş]]
* [[Urtakul]]
* [[Usmanovskiy]]
* [[Haziman]]
* [[Çişme (Büzdek rayonı)|Çişme]]
* [[Çulpan (Büzdek rayonı)|Çulpan]]
* [[Şarbaş (köy)|Şarbaş]]
* [[Şigaykulbaş]]
* [[Şlanlıkulevo]]
* [[Yıldızlı]]
* [[Yuraktau (Büzdek rayonı)|Yuraktau]]
* [[Yakupovo (Büzdek rayonı)|Yakupovo]]
* [[Yaltırkulbaş]]
* [[Yardam (Başqırtistan)|Yardam]]

== İhtar ==
{{reflist}}
{{Büzdek rayonı}}
{{Başqırtistan}}

[[Kategoriya:Büzdek rayonı]]</text>
      <sha1>cfwo05rpnr5ftbjtbwph6okjric7axy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bözdek</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35831</id>
    <revision>
      <id>245913</id>
      <parentid>190482</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T08:40:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Neuvillette adlı qulanıcı [[Büzdek]] saifesiniñ adını [[Bözdek]] dep deñiştirildi.</comment>
      <origin>190482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1214" sha1="2iuqb37luqaxd6b5ajs8ks3mf028tlh" xml:space="preserve">{{MY
|tip = köy
|qırımtatar adı = Büzdek
|original adı = ''rus.'' Буздяк
|memleket = Rusiye
|tuğra = 
|bayraq = 
|tuğra eni = 
|bayraq eni = 
|lat_deg =54 |lat_min =34 |lat_sec =16
|lon_deg =54 |lon_min =31 |lon_sec =51
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|memleket haritasınıñ büyükligi = 300
|region1 haritasınıñ büyükligi = 300
|region2 haritasınıñ büyükligi =
|region1 türü = Cumhuriyet
|region1 = Başqırtistan
|cedvelde region1 adı =
|içki bölünüv = 
|baş türü = 
|baş = 
|temeli qoyulğan tarihı = 
|ilki añıluv = 
|evelki adları = 
|bu seneden berli statuslı = 
|meydanlıq = 
|yükseklik = 
|iklim = 
|resmiy til = 
|resmiy til-ref = 
|eali = 10 323
|cedvelge aluv senesi = 
|eali sıqlığı = 
|aglomeratsiya = 
|milliy terkip = 
|diniy terkip = 
|saat quşağı = 
|DST = 
|telefon kodu = 
|poçta indeksi = 
|poçta indeksleri = 
|avtomobil kodu = 
|identifikator türü = 
|raqamlı identifikator = 
|Commons = 
|sayt = 
|sayt tili =
}}
'''Büzdek''' ({{lang-ru|Буздяк}}) - [[Rusiye]]de, [[Başqırtistan]] Cumhuriyetiniñ bir [[köy]]. [[Büzdek rayonı]]nıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 10 323 kişi.

[[Kategoriya:Başqırtistandaki meskün yerler]]</text>
      <sha1>2iuqb37luqaxd6b5ajs8ks3mf028tlh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245915</id>
      <parentid>245913</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T08:40:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>245915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1214" sha1="rb0h9q823av0c9x0eq3sof2e0kqne70" xml:space="preserve">{{MY
|tip = köy
|qırımtatar adı = Bözdek
|original adı = ''rus.'' Буздяк
|memleket = Rusiye
|tuğra = 
|bayraq = 
|tuğra eni = 
|bayraq eni = 
|lat_deg =54 |lat_min =34 |lat_sec =16
|lon_deg =54 |lon_min =31 |lon_sec =51
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|memleket haritasınıñ büyükligi = 300
|region1 haritasınıñ büyükligi = 300
|region2 haritasınıñ büyükligi =
|region1 türü = Cumhuriyet
|region1 = Başqırtistan
|cedvelde region1 adı =
|içki bölünüv = 
|baş türü = 
|baş = 
|temeli qoyulğan tarihı = 
|ilki añıluv = 
|evelki adları = 
|bu seneden berli statuslı = 
|meydanlıq = 
|yükseklik = 
|iklim = 
|resmiy til = 
|resmiy til-ref = 
|eali = 10 323
|cedvelge aluv senesi = 
|eali sıqlığı = 
|aglomeratsiya = 
|milliy terkip = 
|diniy terkip = 
|saat quşağı = 
|DST = 
|telefon kodu = 
|poçta indeksi = 
|poçta indeksleri = 
|avtomobil kodu = 
|identifikator türü = 
|raqamlı identifikator = 
|Commons = 
|sayt = 
|sayt tili =
}}
'''Bözdek''' ({{lang-ru|Буздяк}}) - [[Rusiye]]de, [[Başqırtistan]] Cumhuriyetiniñ bir [[köy]]. [[Büzdek rayonı]]nıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 10 323 kişi.

[[Kategoriya:Başqırtistandaki meskün yerler]]</text>
      <sha1>rb0h9q823av0c9x0eq3sof2e0kqne70</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245916</id>
      <parentid>245915</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T08:40:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>245916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1230" sha1="lg3b0jinapkfbzs5a32b7n63lfznon5" xml:space="preserve">{{MY
|tip = köy
|qırımtatar adı = Bözdek
|original adı = ''rus.'' Буздяк
|memleket = Rusiye
|tuğra = 
|bayraq = 
|tuğra eni = 
|bayraq eni = 
|lat_deg =54 |lat_min =34 |lat_sec =16
|lon_deg =54 |lon_min =31 |lon_sec =51
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|memleket haritasınıñ büyükligi = 300
|region1 haritasınıñ büyükligi = 300
|region2 haritasınıñ büyükligi =
|region1 türü = Cumhuriyet
|region1 = Başqırtistan
|cedvelde region1 adı =
|içki bölünüv = 
|baş türü = 
|baş = 
|temeli qoyulğan tarihı = 
|ilki añıluv = 
|evelki adları = 
|bu seneden berli statuslı = 
|meydanlıq = 
|yükseklik = 
|iklim = 
|resmiy til = 
|resmiy til-ref = 
|eali = 10 323
|cedvelge aluv senesi = 
|eali sıqlığı = 
|aglomeratsiya = 
|milliy terkip = 
|diniy terkip = 
|saat quşağı = 
|DST = 
|telefon kodu = 
|poçta indeksi = 
|poçta indeksleri = 
|avtomobil kodu = 
|identifikator türü = 
|raqamlı identifikator = 
|Commons = 
|sayt = 
|sayt tili =
}}
'''Bözdek''' ({{lang-ru|Буздяк}}) - [[Rusiye]]de, [[Başqırtistan]] Cumhuriyetiniñ bir [[köy]]. [[Bözdek rayonı|Bözdek rayonınıñ]] merkezi. Ealisiniñ sayısı 10 323 kişi.

[[Kategoriya:Başqırtistandaki meskün yerler]]</text>
      <sha1>lg3b0jinapkfbzs5a32b7n63lfznon5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ciyençora rayonı</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36556</id>
    <revision>
      <id>245917</id>
      <parentid>234088</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T08:42:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>245917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4587" sha1="95vh6lhn6nsgocup9aysrxcciy6ck6i" xml:space="preserve">{{Memuriy birlem
|Renk                             = {{Renk|Rusiye}}
|Qırımtatar adı                   = Ciyençora rayonı
|Original adı                     = Ейәнсура районы&lt;br&gt;Зианчуринский район
|Tuğra                            = 
|Bayraq                           = 
|Memleket                         = [[Rusiye]]
|Gimn                             = 
|Status                           = rayon 
|İçinde olğan memuriy birlem      =
|İçki bölünüv                     = 
|Merkez                           = [[İsângulovo]]
|Eñ balaban şeerler               = 
|Peyda olğan tarihı               = 
|Reber                            = 
  |Название главы                 = 
|Reber2                           = 
  |Название главы2                = 
|ĞSİK                             = 
  |ĞSİK senesi                    = 
  |ĞSİK sırası                    = 
  |Can başına ĞSİK                = 
  |Can başına ĞSİK sırası         = 
|Til                              =
|Tiller                           = 
|Eali                             = 
  |Cedvelge aluv senesi           = 
  |Eali sıqlığı                   = 
  |Milliy terkip                  = 
  |Diniy terkip                   = 
|Meydanlıq                        = 3342,35
  |Процент от площади             = 
  |Meydanlıq sırası               = 
|Harita                           = Location of Zianchurinskiy rayon (Bashkortostan).svg
|Saat quşağı                      = 
|Qısqartma                        = 
|ISO                              = 
|FIPS                             = 
|Telefon kodu                     = 
|Poçta indeksleri                 = 
|İnternet domeni                  = 
|Avtomiobil nomerası kodu         = 
|Sayt                             = https://zianchura.bashkortostan.ru/
|İzaat                            = 
}}
'''Ciyençora rayonı''' ({{lang-ba|Ейәнсура районы}}, {{lang-ru|Зианчуринский район}}) - [[Rusiye]]niñ [[Başqırtistan]]de bir rayondır.
== Meskün yerleri ==
* [[Abzan (Ciyençura rayonı)|Abzan]]
* [[Abüleyis]]
* [[Ağurda]]
* [[Aqdevlet]]
* [[Alibay]]
* [[Arsönovo (Başqırtistan)|Arsönovo]]
* [[Ayuv (Ciyençura rayonı)|Ayuv]]
* [[Bayış (Ciyençura rayonı)|Bayış]]
* [[Baydavletovo]]
* [[Başqırt Örkeni]]
* [[Başqırt Çamalısı]]
* [[Başqırt Barmağı]]
* [[Bekbav]]
* [[Bekqoca]]
* [[Biştirâk]]
* [[Bogdanovka (Ciyençura rayonı)|Bogdanovka]]
* [[Bujan]]
* [[Yuqarı Mambetşa]]
* [[Yuqarı Moynaq]]
* [[Yuqarı Sarıbel]]
* [[Yuqarı Bekberdi]]
* [[Gabbasovo]]
* [[Georgiyevskiy (Başqırtistan)|Georgiyevskiy]]
* [[Saqmar sovhozı №3 ferması]]
* [[İbray (Ciyençura rayonı)|İbray]]
* [[İvanovka (Ciyençura rayonı)|İvanovka]]
* [[Edilbek]]
* [[İdâş (köy)|İdâş]]
* [[İlmalâ]]
* [[Esenğul]]
* [[İtkulovo (Ciyençura rayonı)|İtkulovo]]
* [[İşemgul]]
* [[Kazanka (Ciyençura rayonı)|Kazanka]]
* [[Kalimullino]]
* [[Kalininskiy (Ciyençura rayonı)|Kalininskiy]]
* [[Qaradegen]]
* [[Kargala (Başqırtistan)|Kargala]]
* [[Kinzâbulatovo]]
* [[Kögerçin (Ciyençura rayonı)|Kögerçin]]
* [[Qocanaq]]
* [[Kuzebekovo]]
* [[Qızılyar (Ciyençura rayonı)|Qızılyar]]
* [[Lukyanovskiy (Başqırtistan)|Lukyanovskiy]]
* [[Luç (Ciyençura rayonı)|Luç]]
* [[Mazitovo]]
* [[Malinovka (Ciyençura rayonı)|Malinovka]]
* [[Kiçik Baydevlet]]
* [[Kiçik Moynaq]]
* [[Muhamedyanovo]]
* [[Nazarovo (Ciyençura rayonı)|Nazarovo]]
* [[Aşağı Mambetşa]]
* [[Aşağı Moynaq]]
* [[Aşağı Sarıbel]]
* [[Aşağı Aqberdi]]
* [[Aşağı Bekberdi]]
* [[Niyazgulovo (Ciyençura rayonı)|Niyazgulovo]]
* [[Yañı Qasmart]]
* [[Yañı Mihaylovka (Ciyençura rayonı)|Yañı Mihaylovka]]
* [[Yañı Nikolayevka (Ciyençura rayonı)|Yañı Nikolayevka]]
* [[Yañı Pavlovka (Ciyençura rayonı)|Yañı Pavlovka]]
* [[Novopetrovskoye (Ciyençura rayonı)|Novopetrovskoye]]
* [[Yañı Çibinli]]
* [[Urus Örkeni]]
* [[Sagitovo (Ciyençura rayonı)|Sagitovo]]
* [[Sazalı]]
* [[Çireğul]]
* [[Orta Moynaq]]
* [[Suleyman (Ciyençura rayonı)|Suleyman]]
* [[Tazlar (Ciyençura rayonı)|Tazlar]]
* [[Tirâkle (Ciyençura rayonı)|Tirâkle]]
* [[Truşino (Başqırtistan)|Truşino]]
* [[Umbetovo]]
* [[Öteğul]]
* [[Hudabende]]
* [[Yoldıbay (Ciyençura rayonı)|Yoldıbay]]
* [[Yunayevo]]
* [[Yañı Yol (Ciyençura rayonı)|Yañı Yol]]
* [[Yañıbay (Ciyençura rayonı)|Yañıbay]]

== İhtar ==
{{reflist}}
{{Ciyençura rayonı}}
{{Başqırtistan}}

[[Kategoriya:Ciyençura rayonı]]</text>
      <sha1>95vh6lhn6nsgocup9aysrxcciy6ck6i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245918</id>
      <parentid>245917</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T08:42:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Neuvillette adlı qulanıcı [[Ciyençura rayonı]] saifesiniñ adını [[Ciyençora rayonı]] dep deñiştirildi.</comment>
      <origin>245917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4587" sha1="95vh6lhn6nsgocup9aysrxcciy6ck6i" xml:space="preserve">{{Memuriy birlem
|Renk                             = {{Renk|Rusiye}}
|Qırımtatar adı                   = Ciyençora rayonı
|Original adı                     = Ейәнсура районы&lt;br&gt;Зианчуринский район
|Tuğra                            = 
|Bayraq                           = 
|Memleket                         = [[Rusiye]]
|Gimn                             = 
|Status                           = rayon 
|İçinde olğan memuriy birlem      =
|İçki bölünüv                     = 
|Merkez                           = [[İsângulovo]]
|Eñ balaban şeerler               = 
|Peyda olğan tarihı               = 
|Reber                            = 
  |Название главы                 = 
|Reber2                           = 
  |Название главы2                = 
|ĞSİK                             = 
  |ĞSİK senesi                    = 
  |ĞSİK sırası                    = 
  |Can başına ĞSİK                = 
  |Can başına ĞSİK sırası         = 
|Til                              =
|Tiller                           = 
|Eali                             = 
  |Cedvelge aluv senesi           = 
  |Eali sıqlığı                   = 
  |Milliy terkip                  = 
  |Diniy terkip                   = 
|Meydanlıq                        = 3342,35
  |Процент от площади             = 
  |Meydanlıq sırası               = 
|Harita                           = Location of Zianchurinskiy rayon (Bashkortostan).svg
|Saat quşağı                      = 
|Qısqartma                        = 
|ISO                              = 
|FIPS                             = 
|Telefon kodu                     = 
|Poçta indeksleri                 = 
|İnternet domeni                  = 
|Avtomiobil nomerası kodu         = 
|Sayt                             = https://zianchura.bashkortostan.ru/
|İzaat                            = 
}}
'''Ciyençora rayonı''' ({{lang-ba|Ейәнсура районы}}, {{lang-ru|Зианчуринский район}}) - [[Rusiye]]niñ [[Başqırtistan]]de bir rayondır.
== Meskün yerleri ==
* [[Abzan (Ciyençura rayonı)|Abzan]]
* [[Abüleyis]]
* [[Ağurda]]
* [[Aqdevlet]]
* [[Alibay]]
* [[Arsönovo (Başqırtistan)|Arsönovo]]
* [[Ayuv (Ciyençura rayonı)|Ayuv]]
* [[Bayış (Ciyençura rayonı)|Bayış]]
* [[Baydavletovo]]
* [[Başqırt Örkeni]]
* [[Başqırt Çamalısı]]
* [[Başqırt Barmağı]]
* [[Bekbav]]
* [[Bekqoca]]
* [[Biştirâk]]
* [[Bogdanovka (Ciyençura rayonı)|Bogdanovka]]
* [[Bujan]]
* [[Yuqarı Mambetşa]]
* [[Yuqarı Moynaq]]
* [[Yuqarı Sarıbel]]
* [[Yuqarı Bekberdi]]
* [[Gabbasovo]]
* [[Georgiyevskiy (Başqırtistan)|Georgiyevskiy]]
* [[Saqmar sovhozı №3 ferması]]
* [[İbray (Ciyençura rayonı)|İbray]]
* [[İvanovka (Ciyençura rayonı)|İvanovka]]
* [[Edilbek]]
* [[İdâş (köy)|İdâş]]
* [[İlmalâ]]
* [[Esenğul]]
* [[İtkulovo (Ciyençura rayonı)|İtkulovo]]
* [[İşemgul]]
* [[Kazanka (Ciyençura rayonı)|Kazanka]]
* [[Kalimullino]]
* [[Kalininskiy (Ciyençura rayonı)|Kalininskiy]]
* [[Qaradegen]]
* [[Kargala (Başqırtistan)|Kargala]]
* [[Kinzâbulatovo]]
* [[Kögerçin (Ciyençura rayonı)|Kögerçin]]
* [[Qocanaq]]
* [[Kuzebekovo]]
* [[Qızılyar (Ciyençura rayonı)|Qızılyar]]
* [[Lukyanovskiy (Başqırtistan)|Lukyanovskiy]]
* [[Luç (Ciyençura rayonı)|Luç]]
* [[Mazitovo]]
* [[Malinovka (Ciyençura rayonı)|Malinovka]]
* [[Kiçik Baydevlet]]
* [[Kiçik Moynaq]]
* [[Muhamedyanovo]]
* [[Nazarovo (Ciyençura rayonı)|Nazarovo]]
* [[Aşağı Mambetşa]]
* [[Aşağı Moynaq]]
* [[Aşağı Sarıbel]]
* [[Aşağı Aqberdi]]
* [[Aşağı Bekberdi]]
* [[Niyazgulovo (Ciyençura rayonı)|Niyazgulovo]]
* [[Yañı Qasmart]]
* [[Yañı Mihaylovka (Ciyençura rayonı)|Yañı Mihaylovka]]
* [[Yañı Nikolayevka (Ciyençura rayonı)|Yañı Nikolayevka]]
* [[Yañı Pavlovka (Ciyençura rayonı)|Yañı Pavlovka]]
* [[Novopetrovskoye (Ciyençura rayonı)|Novopetrovskoye]]
* [[Yañı Çibinli]]
* [[Urus Örkeni]]
* [[Sagitovo (Ciyençura rayonı)|Sagitovo]]
* [[Sazalı]]
* [[Çireğul]]
* [[Orta Moynaq]]
* [[Suleyman (Ciyençura rayonı)|Suleyman]]
* [[Tazlar (Ciyençura rayonı)|Tazlar]]
* [[Tirâkle (Ciyençura rayonı)|Tirâkle]]
* [[Truşino (Başqırtistan)|Truşino]]
* [[Umbetovo]]
* [[Öteğul]]
* [[Hudabende]]
* [[Yoldıbay (Ciyençura rayonı)|Yoldıbay]]
* [[Yunayevo]]
* [[Yañı Yol (Ciyençura rayonı)|Yañı Yol]]
* [[Yañıbay (Ciyençura rayonı)|Yañıbay]]

== İhtar ==
{{reflist}}
{{Ciyençura rayonı}}
{{Başqırtistan}}

[[Kategoriya:Ciyençura rayonı]]</text>
      <sha1>95vh6lhn6nsgocup9aysrxcciy6ck6i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245920</id>
      <parentid>245918</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T08:42:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>245920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4583" sha1="fk8ljh66o2pduy0vh2n46ttd0mxl9mr" xml:space="preserve">{{Memuriy birlem
|Renk                             = {{Renk|Rusiye}}
|Qırımtatar adı                   = Ciyençora rayonı
|Original adı                     = Ейәнсура районы&lt;br&gt;Зианчуринский район
|Tuğra                            = 
|Bayraq                           = 
|Memleket                         = [[Rusiye]]
|Gimn                             = 
|Status                           = rayon 
|İçinde olğan memuriy birlem      =
|İçki bölünüv                     = 
|Merkez                           = [[Esenğul]]
|Eñ balaban şeerler               = 
|Peyda olğan tarihı               = 
|Reber                            = 
  |Название главы                 = 
|Reber2                           = 
  |Название главы2                = 
|ĞSİK                             = 
  |ĞSİK senesi                    = 
  |ĞSİK sırası                    = 
  |Can başına ĞSİK                = 
  |Can başına ĞSİK sırası         = 
|Til                              =
|Tiller                           = 
|Eali                             = 
  |Cedvelge aluv senesi           = 
  |Eali sıqlığı                   = 
  |Milliy terkip                  = 
  |Diniy terkip                   = 
|Meydanlıq                        = 3342,35
  |Процент от площади             = 
  |Meydanlıq sırası               = 
|Harita                           = Location of Zianchurinskiy rayon (Bashkortostan).svg
|Saat quşağı                      = 
|Qısqartma                        = 
|ISO                              = 
|FIPS                             = 
|Telefon kodu                     = 
|Poçta indeksleri                 = 
|İnternet domeni                  = 
|Avtomiobil nomerası kodu         = 
|Sayt                             = https://zianchura.bashkortostan.ru/
|İzaat                            = 
}}
'''Ciyençora rayonı''' ({{lang-ba|Ейәнсура районы}}, {{lang-ru|Зианчуринский район}}) - [[Rusiye]]niñ [[Başqırtistan]]de bir rayondır.
== Meskün yerleri ==
* [[Abzan (Ciyençura rayonı)|Abzan]]
* [[Abüleyis]]
* [[Ağurda]]
* [[Aqdevlet]]
* [[Alibay]]
* [[Arsönovo (Başqırtistan)|Arsönovo]]
* [[Ayuv (Ciyençura rayonı)|Ayuv]]
* [[Bayış (Ciyençura rayonı)|Bayış]]
* [[Baydavletovo]]
* [[Başqırt Örkeni]]
* [[Başqırt Çamalısı]]
* [[Başqırt Barmağı]]
* [[Bekbav]]
* [[Bekqoca]]
* [[Biştirâk]]
* [[Bogdanovka (Ciyençura rayonı)|Bogdanovka]]
* [[Bujan]]
* [[Yuqarı Mambetşa]]
* [[Yuqarı Moynaq]]
* [[Yuqarı Sarıbel]]
* [[Yuqarı Bekberdi]]
* [[Gabbasovo]]
* [[Georgiyevskiy (Başqırtistan)|Georgiyevskiy]]
* [[Saqmar sovhozı №3 ferması]]
* [[İbray (Ciyençura rayonı)|İbray]]
* [[İvanovka (Ciyençura rayonı)|İvanovka]]
* [[Edilbek]]
* [[İdâş (köy)|İdâş]]
* [[İlmalâ]]
* [[Esenğul]]
* [[İtkulovo (Ciyençura rayonı)|İtkulovo]]
* [[İşemgul]]
* [[Kazanka (Ciyençura rayonı)|Kazanka]]
* [[Kalimullino]]
* [[Kalininskiy (Ciyençura rayonı)|Kalininskiy]]
* [[Qaradegen]]
* [[Kargala (Başqırtistan)|Kargala]]
* [[Kinzâbulatovo]]
* [[Kögerçin (Ciyençura rayonı)|Kögerçin]]
* [[Qocanaq]]
* [[Kuzebekovo]]
* [[Qızılyar (Ciyençura rayonı)|Qızılyar]]
* [[Lukyanovskiy (Başqırtistan)|Lukyanovskiy]]
* [[Luç (Ciyençura rayonı)|Luç]]
* [[Mazitovo]]
* [[Malinovka (Ciyençura rayonı)|Malinovka]]
* [[Kiçik Baydevlet]]
* [[Kiçik Moynaq]]
* [[Muhamedyanovo]]
* [[Nazarovo (Ciyençura rayonı)|Nazarovo]]
* [[Aşağı Mambetşa]]
* [[Aşağı Moynaq]]
* [[Aşağı Sarıbel]]
* [[Aşağı Aqberdi]]
* [[Aşağı Bekberdi]]
* [[Niyazgulovo (Ciyençura rayonı)|Niyazgulovo]]
* [[Yañı Qasmart]]
* [[Yañı Mihaylovka (Ciyençura rayonı)|Yañı Mihaylovka]]
* [[Yañı Nikolayevka (Ciyençura rayonı)|Yañı Nikolayevka]]
* [[Yañı Pavlovka (Ciyençura rayonı)|Yañı Pavlovka]]
* [[Novopetrovskoye (Ciyençura rayonı)|Novopetrovskoye]]
* [[Yañı Çibinli]]
* [[Urus Örkeni]]
* [[Sagitovo (Ciyençura rayonı)|Sagitovo]]
* [[Sazalı]]
* [[Çireğul]]
* [[Orta Moynaq]]
* [[Suleyman (Ciyençura rayonı)|Suleyman]]
* [[Tazlar (Ciyençura rayonı)|Tazlar]]
* [[Tirâkle (Ciyençura rayonı)|Tirâkle]]
* [[Truşino (Başqırtistan)|Truşino]]
* [[Umbetovo]]
* [[Öteğul]]
* [[Hudabende]]
* [[Yoldıbay (Ciyençura rayonı)|Yoldıbay]]
* [[Yunayevo]]
* [[Yañı Yol (Ciyençura rayonı)|Yañı Yol]]
* [[Yañıbay (Ciyençura rayonı)|Yañıbay]]

== İhtar ==
{{reflist}}
{{Ciyençura rayonı}}
{{Başqırtistan}}

[[Kategoriya:Ciyençura rayonı]]</text>
      <sha1>fk8ljh66o2pduy0vh2n46ttd0mxl9mr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eliş rayonı</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36893</id>
    <revision>
      <id>245921</id>
      <parentid>234091</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T08:43:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Neuvillette adlı qulanıcı [[İliş rayonı]] saifesiniñ adını [[Eliş rayonı]] dep deñiştirildi.</comment>
      <origin>234091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4417" sha1="t4zqs3663uock1vapx790k0pej45huu" xml:space="preserve">{{Memuriy birlem
|Renk                             = {{Renk|Rusiye}}
|Qırımtatar adı                   = İliş rayonı
|Original adı                     = Илеш районы&lt;br&gt;Илишевский район
|Tuğra                            = 
|Bayraq                           = 
|Memleket                         = [[Rusiye]]
|Gimn                             = 
|Status                           = rayon 
|İçinde olğan memuriy birlem      =
|İçki bölünüv                     = 
|Merkez                           = [[Verhneyarkeyevo]]
|Eñ balaban şeerler               = 
|Peyda olğan tarihı               = 
|Reber                            = 
  |Название главы                 = 
|Reber2                           = 
  |Название главы2                = 
|ĞSİK                             = 
  |ĞSİK senesi                    = 
  |ĞSİK sırası                    = 
  |Can başına ĞSİK                = 
  |Can başına ĞSİK sırası         = 
|Til                              =
|Tiller                           = 
|Eali                             = 
  |Cedvelge aluv senesi           = 
  |Eali sıqlığı                   = 
  |Milliy terkip                  = 
  |Diniy terkip                   = 
|Meydanlıq                        = 1973
  |Процент от площади             = 
  |Meydanlıq sırası               = 
|Harita                           = Location of Ilishevskiy rayon (Bashkortostan).svg
|Saat quşağı                      = 
|Qısqartma                        = 
|ISO                              = 
|FIPS                             = 
|Telefon kodu                     = 
|Poçta indeksleri                 = 
|İnternet domeni                  = 
|Avtomiobil nomerası kodu         = 
|Sayt                             = http://www.ilesh.ru/
|İzaat                            = 
}}
'''İliş rayonı''' ({{lang-ba|Илеш районы}}, {{lang-ru|Илишевский район}}) - [[Rusiye]]niñ [[Başqırtistan]]de bir rayondır.
== Meskün yerleri ==
* [[Abdulla (İliş rayonı)|Abdulla]]
* [[Aqköz (İliş rayonı)|Aqköz]]
* [[Anaçevo]]
* [[Andreyevka (İliş rayonı)|Andreyevka]]
* [[Aşman]]
* [[Baza-Kuyanovo]]
* [[Bazitamak]]
* [[Bişkurayevo (İliş rayonı)|Bişkurayevo]]
* [[Bulâk (Bazitamakskiy)]]
* [[Bulâk (İgmetovskiy)]]
* [[Buralı (İliş rayonı)|Buralı]]
* [[Verhneye Yuldaşevo]]
* [[Verhnemançarovo]]
* [[Verhneçerekulevo]]
* [[Verhneyarkeyevo]]
* [[Vostok (İliş rayonı)|Vostok]]
* [[Votskiy Meneuz]]
* [[Gremuçiy Klüç (Andreyevskiy)]]
* [[Gremuçiy Klüç (Kujbahtinskiy)]]
* [[Gruzdevka (Başqırtistan)|Gruzdevka]]
* [[Dümeyevo]]
* [[Zâylevo]]
* [[İbragim (İliş rayonı)|İbragim]]
* [[İgmetovo]]
* [[İliş]]
* [[İlâkşide]]
* [[İrmaşevo]]
* [[İsametovo (İliş rayonı)|İsametovo]]
* [[Esenbay (İliş rayonı)|Esenbay]]
* [[İteyevo]]
* [[İşkarovo]]
* [[İşterâkovo (Başqırtistan)|İşterâkovo]]
* [[Kadırovo (İliş rayonı)|Kadırovo]]
* [[Kayenlık (Başqırtistan)|Kayenlık]]
* [[Kalinino (İliş rayonı)|Kalinino]]
* [[Qarabaş (Başqırtistan)|Qarabaş]]
* [[Kipçakovo (Başqırtistan)|Kipçakovo]]
* [[Knâz-Yelga]]
* [[Krasnoyarovo (İliş rayonı)|Krasnoyarovo]]
* [[Krasnıy Oktâbr (İliş rayonı)|Krasnıy Oktâbr]]
* [[Kujbahtı]]
* [[Kızıl-Bayrak]]
* [[Kızıl-Kuç]]
* [[Kızıl-Yulduz (İliş rayonı)|Kızıl-Yulduz]]
* [[Layaştı]]
* [[Lena (İliş rayonı)|Lena]]
* [[Malo-Bişkurayevo]]
* [[Malotazeyevo]]
* [[Mari-Meneuz]]
* [[Marino (İliş rayonı)|Marino]]
* [[Nijneçerekulevo]]
* [[Nijneyarkeyevo]]
* [[Yañı Ataş]]
* [[Novokuktovo]]
* [[Novomedvedevo]]
* [[Novonadırovo]]
* [[Rsayevo]]
* [[Saitkulovo (İliş rayonı)|Saitkulovo]]
* [[Starobiktovo]]
* [[Starokirgizovo]]
* [[Starokuktovo]]
* [[Staromedvedevo]]
* [[Staronadırovo]]
* [[Eski Tatış]]
* [[Sıngrânovo]]
* [[Sültino]]
* [[Tazeyevo]]
* [[Tatarskiy Meneuz]]
* [[Taşkeçüv (İliş rayonı)|Taşkeçüv]]
* [[Taşçişma]]
* [[Telekeyevo]]
* [[Telepanovo]]
* [[Tukay-Tamak]]
* [[Tupeyevo]]
* [[Turaçi]]
* [[Tüliganovo]]
* [[Ulu-Yalan]]
* [[Urmetovo]]
* [[Urnâkovo]]
* [[Uyandıkovo]]
* [[Çuy-Atasevo]]
* [[Şammetovo]]
* [[Şidali]]
* [[Yunnı]]
* [[Yabalakovo]]
* [[Yañı Turmuş (İliş rayonı)|Yañı Turmuş]]
* [[Yantuganovo]]

== İhtar ==
{{reflist}}
{{İliş rayonı}}
{{Başqırtistan}}

[[Kategoriya:İliş rayonı]]</text>
      <sha1>t4zqs3663uock1vapx790k0pej45huu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245923</id>
      <parentid>245921</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T08:43:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <origin>245923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4415" sha1="cpl1tkzl3elce7emn4flabb23euo2tn" xml:space="preserve">{{Memuriy birlem
|Renk                             = {{Renk|Rusiye}}
|Qırımtatar adı                   = Eliş rayonı
|Original adı                     = Илеш районы&lt;br&gt;Илишевский район
|Tuğra                            = 
|Bayraq                           = 
|Memleket                         = [[Rusiye]]
|Gimn                             = 
|Status                           = rayon 
|İçinde olğan memuriy birlem      =
|İçki bölünüv                     = 
|Merkez                           = [[Verhneyarkeyevo]]
|Eñ balaban şeerler               = 
|Peyda olğan tarihı               = 
|Reber                            = 
  |Название главы                 = 
|Reber2                           = 
  |Название главы2                = 
|ĞSİK                             = 
  |ĞSİK senesi                    = 
  |ĞSİK sırası                    = 
  |Can başına ĞSİK                = 
  |Can başına ĞSİK sırası         = 
|Til                              =
|Tiller                           = 
|Eali                             = 
  |Cedvelge aluv senesi           = 
  |Eali sıqlığı                   = 
  |Milliy terkip                  = 
  |Diniy terkip                   = 
|Meydanlıq                        = 1973
  |Процент от площади             = 
  |Meydanlıq sırası               = 
|Harita                           = Location of Ilishevskiy rayon (Bashkortostan).svg
|Saat quşağı                      = 
|Qısqartma                        = 
|ISO                              = 
|FIPS                             = 
|Telefon kodu                     = 
|Poçta indeksleri                 = 
|İnternet domeni                  = 
|Avtomiobil nomerası kodu         = 
|Sayt                             = http://www.ilesh.ru/
|İzaat                            = 
}}
'''Eliş rayonı''' ({{lang-ba|Илеш районы}}, {{lang-ru|Илишевский район}}) - [[Rusiye]]niñ [[Başqırtistan]]de bir rayondır.
== Meskün yerleri ==
* [[Abdulla (İliş rayonı)|Abdulla]]
* [[Aqköz (İliş rayonı)|Aqköz]]
* [[Anaçevo]]
* [[Andreyevka (İliş rayonı)|Andreyevka]]
* [[Aşman]]
* [[Baza-Kuyanovo]]
* [[Bazitamak]]
* [[Bişkurayevo (İliş rayonı)|Bişkurayevo]]
* [[Bulâk (Bazitamakskiy)]]
* [[Bulâk (İgmetovskiy)]]
* [[Buralı (İliş rayonı)|Buralı]]
* [[Verhneye Yuldaşevo]]
* [[Verhnemançarovo]]
* [[Verhneçerekulevo]]
* [[Verhneyarkeyevo]]
* [[Vostok (İliş rayonı)|Vostok]]
* [[Votskiy Meneuz]]
* [[Gremuçiy Klüç (Andreyevskiy)]]
* [[Gremuçiy Klüç (Kujbahtinskiy)]]
* [[Gruzdevka (Başqırtistan)|Gruzdevka]]
* [[Dümeyevo]]
* [[Zâylevo]]
* [[İbragim (İliş rayonı)|İbragim]]
* [[İgmetovo]]
* [[İliş]]
* [[İlâkşide]]
* [[İrmaşevo]]
* [[İsametovo (İliş rayonı)|İsametovo]]
* [[Esenbay (İliş rayonı)|Esenbay]]
* [[İteyevo]]
* [[İşkarovo]]
* [[İşterâkovo (Başqırtistan)|İşterâkovo]]
* [[Kadırovo (İliş rayonı)|Kadırovo]]
* [[Kayenlık (Başqırtistan)|Kayenlık]]
* [[Kalinino (İliş rayonı)|Kalinino]]
* [[Qarabaş (Başqırtistan)|Qarabaş]]
* [[Kipçakovo (Başqırtistan)|Kipçakovo]]
* [[Knâz-Yelga]]
* [[Krasnoyarovo (İliş rayonı)|Krasnoyarovo]]
* [[Krasnıy Oktâbr (İliş rayonı)|Krasnıy Oktâbr]]
* [[Kujbahtı]]
* [[Kızıl-Bayrak]]
* [[Kızıl-Kuç]]
* [[Kızıl-Yulduz (İliş rayonı)|Kızıl-Yulduz]]
* [[Layaştı]]
* [[Lena (İliş rayonı)|Lena]]
* [[Malo-Bişkurayevo]]
* [[Malotazeyevo]]
* [[Mari-Meneuz]]
* [[Marino (İliş rayonı)|Marino]]
* [[Nijneçerekulevo]]
* [[Nijneyarkeyevo]]
* [[Yañı Ataş]]
* [[Novokuktovo]]
* [[Novomedvedevo]]
* [[Novonadırovo]]
* [[Rsayevo]]
* [[Saitkulovo (İliş rayonı)|Saitkulovo]]
* [[Starobiktovo]]
* [[Starokirgizovo]]
* [[Starokuktovo]]
* [[Staromedvedevo]]
* [[Staronadırovo]]
* [[Eski Tatış]]
* [[Sıngrânovo]]
* [[Sültino]]
* [[Tazeyevo]]
* [[Tatarskiy Meneuz]]
* [[Taşkeçüv (İliş rayonı)|Taşkeçüv]]
* [[Taşçişma]]
* [[Telekeyevo]]
* [[Telepanovo]]
* [[Tukay-Tamak]]
* [[Tupeyevo]]
* [[Turaçi]]
* [[Tüliganovo]]
* [[Ulu-Yalan]]
* [[Urmetovo]]
* [[Urnâkovo]]
* [[Uyandıkovo]]
* [[Çuy-Atasevo]]
* [[Şammetovo]]
* [[Şidali]]
* [[Yunnı]]
* [[Yabalakovo]]
* [[Yañı Turmuş (İliş rayonı)|Yañı Turmuş]]
* [[Yantuganovo]]

== İhtar ==
{{reflist}}
{{İliş rayonı}}
{{Başqırtistan}}

[[Kategoriya:İliş rayonı]]</text>
      <sha1>cpl1tkzl3elce7emn4flabb23euo2tn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bazı-Qoyan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36911</id>
    <revision>
      <id>245925</id>
      <parentid>190243</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T08:44:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Neuvillette adlı qulanıcı [[Baza-Kuyanovo]] saifesiniñ adını [[Bazı-Qoyan]] dep deñiştirildi.</comment>
      <origin>190243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1232" sha1="c98iuv56ahp1794o84npnpmbr5fy4f6" xml:space="preserve">{{MY
|tip = köy
|qırımtatar adı = Baza-Kuyanovo
|original adı = ''rus.'' База-Куяново
|memleket = Rusiye
|tuğra = 
|bayraq = 
|tuğra eni = 
|bayraq eni = 
|lat_deg =55 |lat_min =16 |lat_sec =42
|lon_deg =54 |lon_min =18 |lon_sec =36
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|memleket haritasınıñ büyükligi = 300
|region1 haritasınıñ büyükligi = 300
|region2 haritasınıñ büyükligi =
|region1 türü = Cumhuriyet
|region1 = Başqırtistan
|cedvelde region1 adı =
|içki bölünüv = 
|baş türü = 
|baş = 
|temeli qoyulğan tarihı = 
|ilki añıluv = 
|evelki adları = 
|bu seneden berli statuslı = 
|meydanlıq = 
|yükseklik = 
|iklim = 
|resmiy til = 
|resmiy til-ref = 
|eali = 122
|cedvelge aluv senesi =
|eali sıqlığı = 
|aglomeratsiya = 
|milliy terkip = 
|diniy terkip = 
|saat quşağı = 
|DST = 
|telefon kodu = 
|poçta indeksi = 
|poçta indeksleri = 
|avtomobil kodu = 
|identifikator türü = 
|raqamlı identifikator = 
|Commons = 
|sayt = 
|sayt tili =
}}
'''Baza-Kuyanovo''' ({{lang-ru|База-Куяново}}) - [[Rusiye]]de, [[Başqırtistan]] Cumhuriyetiniñ [[İliş rayonı]]nda bir [[köy]]dir. Ealisiniñ sayısı 122 kişi.

[[Kategoriya:Başqırtistandaki meskün yerler]]</text>
      <sha1>c98iuv56ahp1794o84npnpmbr5fy4f6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245927</id>
      <parentid>245925</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T08:44:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <origin>245927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1228" sha1="eyqc27vh8fj132mlsuu1tpe9vvrf22h" xml:space="preserve">{{MY
|tip = köy
|qırımtatar adı = Bazı-Qoyan
|original adı = ''rus.'' База-Куяново
|memleket = Rusiye
|tuğra = 
|bayraq = 
|tuğra eni = 
|bayraq eni = 
|lat_deg =55 |lat_min =16 |lat_sec =42
|lon_deg =54 |lon_min =18 |lon_sec =36
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|memleket haritasınıñ büyükligi = 300
|region1 haritasınıñ büyükligi = 300
|region2 haritasınıñ büyükligi =
|region1 türü = Cumhuriyet
|region1 = Başqırtistan
|cedvelde region1 adı =
|içki bölünüv = 
|baş türü = 
|baş = 
|temeli qoyulğan tarihı = 
|ilki añıluv = 
|evelki adları = 
|bu seneden berli statuslı = 
|meydanlıq = 
|yükseklik = 
|iklim = 
|resmiy til = 
|resmiy til-ref = 
|eali = 122
|cedvelge aluv senesi =
|eali sıqlığı = 
|aglomeratsiya = 
|milliy terkip = 
|diniy terkip = 
|saat quşağı = 
|DST = 
|telefon kodu = 
|poçta indeksi = 
|poçta indeksleri = 
|avtomobil kodu = 
|identifikator türü = 
|raqamlı identifikator = 
|Commons = 
|sayt = 
|sayt tili =
}}
'''Bazı-Qoyan''' ({{lang-ru|База-Куяново}}) - [[Rusiye]]de, [[Başqırtistan]] Cumhuriyetiniñ [[İliş rayonı]]nda bir [[köy]]dir. Ealisiniñ sayısı 122 kişi.

[[Kategoriya:Başqırtistandaki meskün yerler]]</text>
      <sha1>eyqc27vh8fj132mlsuu1tpe9vvrf22h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245928</id>
      <parentid>245927</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T08:45:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>245928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1241" sha1="7y8uq61phctymtg4cre7g6o1qulpep0" xml:space="preserve">{{MY
|tip = köy
|qırımtatar adı = Bazı-Qoyan
|original adı = ''rus.'' База-Куяново
|memleket = Rusiye
|tuğra = 
|bayraq = 
|tuğra eni = 
|bayraq eni = 
|lat_deg =55 |lat_min =16 |lat_sec =42
|lon_deg =54 |lon_min =18 |lon_sec =36
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|memleket haritasınıñ büyükligi = 300
|region1 haritasınıñ büyükligi = 300
|region2 haritasınıñ büyükligi =
|region1 türü = Cumhuriyet
|region1 = Başqırtistan
|cedvelde region1 adı =
|içki bölünüv = 
|baş türü = 
|baş = 
|temeli qoyulğan tarihı = 
|ilki añıluv = 
|evelki adları = 
|bu seneden berli statuslı = 
|meydanlıq = 
|yükseklik = 
|iklim = 
|resmiy til = 
|resmiy til-ref = 
|eali = 122
|cedvelge aluv senesi =
|eali sıqlığı = 
|aglomeratsiya = 
|milliy terkip = 
|diniy terkip = 
|saat quşağı = 
|DST = 
|telefon kodu = 
|poçta indeksi = 
|poçta indeksleri = 
|avtomobil kodu = 
|identifikator türü = 
|raqamlı identifikator = 
|Commons = 
|sayt = 
|sayt tili =
}}
'''Bazı-Qoyan''' ({{lang-ru|База-Куяново}}) - [[Rusiye]]de, [[Başqırtistan]] Cumhuriyetiniñ [[Eliş rayonı|Eliş rayonında]] bir [[köy]]dir. Ealisiniñ sayısı 122 kişi.

[[Kategoriya:Başqırtistandaki meskün yerler]]</text>
      <sha1>7y8uq61phctymtg4cre7g6o1qulpep0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eşimbay rayonı</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36993</id>
    <revision>
      <id>245929</id>
      <parentid>234092</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T08:45:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Neuvillette adlı qulanıcı [[İşimbay rayonı]] saifesiniñ adını [[Eşimbay rayonı]] dep deñiştirildi.</comment>
      <origin>234092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5170" sha1="iiq10oauprmyo7m1aksggfrvfnelsyv" xml:space="preserve">{{Memuriy birlem
|Renk                             = {{Renk|Rusiye}}
|Qırımtatar adı                   = İşimbay rayonı
|Original adı                     = Ишембай районы&lt;br&gt;Ишимбайский район
|Tuğra                            = 
|Bayraq                           = 
|Memleket                         = [[Rusiye]]
|Gimn                             = 
|Status                           = rayon 
|İçinde olğan memuriy birlem      =
|İçki bölünüv                     = 
|Merkez                           = [[İşimbay]]
|Eñ balaban şeerler               = 
|Peyda olğan tarihı               = 
|Reber                            = 
  |Название главы                 = 
|Reber2                           = 
  |Название главы2                = 
|ĞSİK                             = 
  |ĞSİK senesi                    = 
  |ĞSİK sırası                    = 
  |Can başına ĞSİK                = 
  |Can başına ĞSİK sırası         = 
|Til                              =
|Tiller                           = 
|Eali                             = 
  |Cedvelge aluv senesi           = 
  |Eali sıqlığı                   = 
  |Milliy terkip                  = 
  |Diniy terkip                   = 
|Meydanlıq                        = 4106,06
  |Процент от площади             = 
  |Meydanlıq sırası               = 
|Harita                           = Location of Ishimbayskiy rayon (Bashkortostan).svg
|Saat quşağı                      = 
|Qısqartma                        = 
|ISO                              = 
|FIPS                             = 
|Telefon kodu                     = 
|Poçta indeksleri                 = 
|İnternet domeni                  = 
|Avtomiobil nomerası kodu         = 
|Sayt                             = http://www.ishimbaimr.ru/
|İzaat                            = 
}}
'''İşimbay rayonı''' ({{lang-ba|Ишембай районы}}, {{lang-ru|Ишимбайский район}}) - [[Rusiye]]niñ [[Başqırtistan]]de bir rayondır.
== Meskün yerleri ==
* [[Avangard (İşimbay rayonı)|Avangard]]
* [[Aznayevo (İşimbay rayonı)|Aznayevo]]
* [[Alakayevo]]
* [[Almalı (Başqırtistan)|Almalı]]
* [[Anikeyevskiy (İşimbay rayonı)|Anikeyevskiy]]
* [[Aptikovo]]
* [[Arlarovo]]
* [[Armetrahimovo]]
* [[Asiyalan]]
* [[Ahmer (İşimbay rayonı)|Ahmer]]
* [[Bayguzino (İşimbay rayonı)|Bayguzino]]
* [[Berdışla]]
* [[Biksânovo]]
* [[Bogdanovka (İşimbay rayonı)|Bogdanovka]]
* [[Bolşebaikovo]]
* [[Vasilyevka (İşimbay rayonı)|Vasilyevka]]
* [[Verhnearmetovo]]
* [[Verhneitkulovo]]
* [[Verhotor]]
* [[Vostok (İşimbay rayonı)|Vostok]]
* [[Ümer (İşimbay rayonı)|Ümer]]
* [[Yekaterinovka (İşimbay rayonı)|Yekaterinovka]]
* [[Ziganovka (İşimbay rayonı)|Ziganovka]]
* [[İbrayevo (İşimbay rayonı)|İbrayevo]]
* [[İskisâkovo]]
* [[İsâkayevo (İşimbay rayonı)|Isâkayevo]]
* [[İşeyevo (Başqırtistan)|İşeyevo]]
* [[İşimovo (İşimbay rayonı)|İşimovo]]
* [[İşimbay]]
* [[Kabâsovo]]
* [[Kalmakovo (İşimbay rayonı)|Kalmakovo]]
* [[Qaluvayırı]]
* [[Kanakayevo]]
* [[Karayganovo]]
* [[Karasövka (Başqırtistan)|Karasövka]]
* [[Kaşalakbaş]]
* [[Kinzebulatovo]]
* [[Kinzekeyevo]]
* [[Kiyaukovo]]
* [[Kozlovskiy (Başqırtistan)|Kozlovskiy]]
* [[Kuznetsovskiy (İşimbay rayonı)|Kuznetsovskiy]]
* [[Kuzânovo]]
* [[Kulgunino]]
* [[Qızıl Oktâbr (Başqırtistan)|Qızıl Oktâbr]]
* [[Kızıl-Yulduz (İşimbay rayonı)|Kızıl-Yulduz]]
* [[Lesnoye (Başqırtistan)|Lesnoye]]
* [[Makarovo (İşimbay rayonı)|Makarovo]]
* [[Malobaikovo]]
* [[Malomaksütovo]]
* [[Mihaylovka (Skvorçihinskiy)]]
* [[Mihaylovka (Yanurusovskiy)]]
* [[Nijnearmetovo]]
* [[Novoaptikovo]]
* [[Novogeorgiyevka (İşimbay rayonı)|Novogeorgiyevka]]
* [[Yañı İvanovka (İşimbay rayonı)|Yañı İvanovka]]
* [[Yañı Nikolayevka (İşimbay rayonı)|Yañı Nikolayevka]]
* [[Novosaitovo]]
* [[Oktâbr (İşimbay rayonı)|Oktâbr]]
* [[Osipovka (İşimbay rayonı)|Osipovka]]
* [[Pavlovka (İşimbay rayonı)|Pavlovka]]
* [[Petrovskoye (İşimbay rayonı)|Petrovskoye]]
* [[Podgornıy (Başqırtistan)|Podgornıy]]
* [[Podlesnıy (Başqırtistan)|Podlesnıy]]
* [[Romadanovka (İşimbay rayonı)|Romadanovka]]
* [[Roslavka (İşimbay rayonı)|Roslavka]]
* [[Sayranovo (İşimbay rayonı)|Sayranovo]]
* [[Salihovo (İşimbay rayonı)|Salihovo]]
* [[Sargayevo]]
* [[Skvorçiha (İşimbay rayonı)|Skvorçiha]]
* [[Slobodka (Başqırtistan)|Slobodka]]
* [[Solönıy (Başqırtistan)|Solönıy]]
* [[Starosaitovo]]
* [[Tatyanovka (İşimbay rayonı)|Tatyanovka]]
* [[Timaşevka (Başqırtistan)|Timaşevka]]
* [[Torgaska (hutor)|Torgaska]]
* [[Urazbayevo (İşimbay rayonı)|Urazbayevo]]
* [[Orman-Beşqazah]]
* [[Örnek (İşimbay rayonı)|Örnek]]
* [[Hazinovo]]
* [[Şihan (Başqırtistan)|Şihan]]
* [[Yuldaşevo (İşimbay rayonı)|Yuldaşevo]]
* [[Yaltaran]]
* [[Yañı Avul (İşimbay rayonı)|Yañı Avul]]
* [[Yañı Yurt]]
* [[Yanurusovo (Başqırtistan)|Yanurusovo]]
* [[Yar-Beşqazah]]
* [[Yeşiltav]]

== İhtar ==
{{reflist}}
{{İşimbay rayonı}}
{{Başqırtistan}}

[[Kategoriya:İşimbay rayonı]]</text>
      <sha1>iiq10oauprmyo7m1aksggfrvfnelsyv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245931</id>
      <parentid>245929</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T08:46:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <origin>245931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5168" sha1="sjedmnxfndn35ntxlxfakhoa24sfk9i" xml:space="preserve">{{Memuriy birlem
|Renk                             = {{Renk|Rusiye}}
|Qırımtatar adı                   = Eşimbay rayonı
|Original adı                     = Ишембай районы&lt;br&gt;Ишимбайский район
|Tuğra                            = 
|Bayraq                           = 
|Memleket                         = [[Rusiye]]
|Gimn                             = 
|Status                           = rayon 
|İçinde olğan memuriy birlem      =
|İçki bölünüv                     = 
|Merkez                           = [[İşimbay]]
|Eñ balaban şeerler               = 
|Peyda olğan tarihı               = 
|Reber                            = 
  |Название главы                 = 
|Reber2                           = 
  |Название главы2                = 
|ĞSİK                             = 
  |ĞSİK senesi                    = 
  |ĞSİK sırası                    = 
  |Can başına ĞSİK                = 
  |Can başına ĞSİK sırası         = 
|Til                              =
|Tiller                           = 
|Eali                             = 
  |Cedvelge aluv senesi           = 
  |Eali sıqlığı                   = 
  |Milliy terkip                  = 
  |Diniy terkip                   = 
|Meydanlıq                        = 4106,06
  |Процент от площади             = 
  |Meydanlıq sırası               = 
|Harita                           = Location of Ishimbayskiy rayon (Bashkortostan).svg
|Saat quşağı                      = 
|Qısqartma                        = 
|ISO                              = 
|FIPS                             = 
|Telefon kodu                     = 
|Poçta indeksleri                 = 
|İnternet domeni                  = 
|Avtomiobil nomerası kodu         = 
|Sayt                             = http://www.ishimbaimr.ru/
|İzaat                            = 
}}
'''Eşimbay rayonı''' ({{lang-ba|Ишембай районы}}, {{lang-ru|Ишимбайский район}}) - [[Rusiye]]niñ [[Başqırtistan]]de bir rayondır.
== Meskün yerleri ==
* [[Avangard (İşimbay rayonı)|Avangard]]
* [[Aznayevo (İşimbay rayonı)|Aznayevo]]
* [[Alakayevo]]
* [[Almalı (Başqırtistan)|Almalı]]
* [[Anikeyevskiy (İşimbay rayonı)|Anikeyevskiy]]
* [[Aptikovo]]
* [[Arlarovo]]
* [[Armetrahimovo]]
* [[Asiyalan]]
* [[Ahmer (İşimbay rayonı)|Ahmer]]
* [[Bayguzino (İşimbay rayonı)|Bayguzino]]
* [[Berdışla]]
* [[Biksânovo]]
* [[Bogdanovka (İşimbay rayonı)|Bogdanovka]]
* [[Bolşebaikovo]]
* [[Vasilyevka (İşimbay rayonı)|Vasilyevka]]
* [[Verhnearmetovo]]
* [[Verhneitkulovo]]
* [[Verhotor]]
* [[Vostok (İşimbay rayonı)|Vostok]]
* [[Ümer (İşimbay rayonı)|Ümer]]
* [[Yekaterinovka (İşimbay rayonı)|Yekaterinovka]]
* [[Ziganovka (İşimbay rayonı)|Ziganovka]]
* [[İbrayevo (İşimbay rayonı)|İbrayevo]]
* [[İskisâkovo]]
* [[İsâkayevo (İşimbay rayonı)|Isâkayevo]]
* [[İşeyevo (Başqırtistan)|İşeyevo]]
* [[İşimovo (İşimbay rayonı)|İşimovo]]
* [[İşimbay]]
* [[Kabâsovo]]
* [[Kalmakovo (İşimbay rayonı)|Kalmakovo]]
* [[Qaluvayırı]]
* [[Kanakayevo]]
* [[Karayganovo]]
* [[Karasövka (Başqırtistan)|Karasövka]]
* [[Kaşalakbaş]]
* [[Kinzebulatovo]]
* [[Kinzekeyevo]]
* [[Kiyaukovo]]
* [[Kozlovskiy (Başqırtistan)|Kozlovskiy]]
* [[Kuznetsovskiy (İşimbay rayonı)|Kuznetsovskiy]]
* [[Kuzânovo]]
* [[Kulgunino]]
* [[Qızıl Oktâbr (Başqırtistan)|Qızıl Oktâbr]]
* [[Kızıl-Yulduz (İşimbay rayonı)|Kızıl-Yulduz]]
* [[Lesnoye (Başqırtistan)|Lesnoye]]
* [[Makarovo (İşimbay rayonı)|Makarovo]]
* [[Malobaikovo]]
* [[Malomaksütovo]]
* [[Mihaylovka (Skvorçihinskiy)]]
* [[Mihaylovka (Yanurusovskiy)]]
* [[Nijnearmetovo]]
* [[Novoaptikovo]]
* [[Novogeorgiyevka (İşimbay rayonı)|Novogeorgiyevka]]
* [[Yañı İvanovka (İşimbay rayonı)|Yañı İvanovka]]
* [[Yañı Nikolayevka (İşimbay rayonı)|Yañı Nikolayevka]]
* [[Novosaitovo]]
* [[Oktâbr (İşimbay rayonı)|Oktâbr]]
* [[Osipovka (İşimbay rayonı)|Osipovka]]
* [[Pavlovka (İşimbay rayonı)|Pavlovka]]
* [[Petrovskoye (İşimbay rayonı)|Petrovskoye]]
* [[Podgornıy (Başqırtistan)|Podgornıy]]
* [[Podlesnıy (Başqırtistan)|Podlesnıy]]
* [[Romadanovka (İşimbay rayonı)|Romadanovka]]
* [[Roslavka (İşimbay rayonı)|Roslavka]]
* [[Sayranovo (İşimbay rayonı)|Sayranovo]]
* [[Salihovo (İşimbay rayonı)|Salihovo]]
* [[Sargayevo]]
* [[Skvorçiha (İşimbay rayonı)|Skvorçiha]]
* [[Slobodka (Başqırtistan)|Slobodka]]
* [[Solönıy (Başqırtistan)|Solönıy]]
* [[Starosaitovo]]
* [[Tatyanovka (İşimbay rayonı)|Tatyanovka]]
* [[Timaşevka (Başqırtistan)|Timaşevka]]
* [[Torgaska (hutor)|Torgaska]]
* [[Urazbayevo (İşimbay rayonı)|Urazbayevo]]
* [[Orman-Beşqazah]]
* [[Örnek (İşimbay rayonı)|Örnek]]
* [[Hazinovo]]
* [[Şihan (Başqırtistan)|Şihan]]
* [[Yuldaşevo (İşimbay rayonı)|Yuldaşevo]]
* [[Yaltaran]]
* [[Yañı Avul (İşimbay rayonı)|Yañı Avul]]
* [[Yañı Yurt]]
* [[Yanurusovo (Başqırtistan)|Yanurusovo]]
* [[Yar-Beşqazah]]
* [[Yeşiltav]]

== İhtar ==
{{reflist}}
{{İşimbay rayonı}}
{{Başqırtistan}}

[[Kategoriya:İşimbay rayonı]]</text>
      <sha1>sjedmnxfndn35ntxlxfakhoa24sfk9i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aznay (Eşimbay rayonı)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37024</id>
    <revision>
      <id>245932</id>
      <parentid>190119</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T08:46:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Neuvillette adlı qulanıcı [[Aznayevo (İşimbay rayonı)]] saifesiniñ adını [[Aznay (Eşimbay rayonı)]] dep deñiştirildi.</comment>
      <origin>190119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1207" sha1="6kfnll1c63enet79s82v4dwkx1o275v" xml:space="preserve">{{MY
|tip = köy
|qırımtatar adı = Aznayevo
|original adı = ''rus.'' Азнаево
|memleket = Rusiye
|tuğra = 
|bayraq = 
|tuğra eni = 
|bayraq eni = 
|lat_deg =53 |lat_min =24 |lat_sec =21
|lon_deg =56 |lon_min =21 |lon_sec =49
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|memleket haritasınıñ büyükligi = 300
|region1 haritasınıñ büyükligi = 300
|region2 haritasınıñ büyükligi =
|region1 türü = Cumhuriyet
|region1 = Başqırtistan
|cedvelde region1 adı =
|içki bölünüv = 
|baş türü = 
|baş = 
|temeli qoyulğan tarihı = 
|ilki añıluv = 
|evelki adları = 
|bu seneden berli statuslı = 
|meydanlıq = 
|yükseklik = 
|iklim = 
|resmiy til = 
|resmiy til-ref = 
|eali = 278
|cedvelge aluv senesi =
|eali sıqlığı = 
|aglomeratsiya = 
|milliy terkip = 
|diniy terkip = 
|saat quşağı = 
|DST = 
|telefon kodu = 
|poçta indeksi = 
|poçta indeksleri = 
|avtomobil kodu = 
|identifikator türü = 
|raqamlı identifikator = 
|Commons = 
|sayt = 
|sayt tili =
}}
'''Aznayevo''' ({{lang-ru|Азнаево}}) - [[Rusiye]]de, [[Başqırtistan]] Cumhuriyetiniñ [[İşimbay rayonı]]nda bir [[köy]]dir. Ealisiniñ sayısı 278 kişi.

[[Kategoriya:Başqırtistandaki meskün yerler]]</text>
      <sha1>6kfnll1c63enet79s82v4dwkx1o275v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245934</id>
      <parentid>245932</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T08:46:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <origin>245934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1220" sha1="bc3yvu3py5pli65q47b8i1ququgumx4" xml:space="preserve">{{MY
|tip = köy
|qırımtatar adı = Aznayevo
|original adı = ''rus.'' Азнаево
|memleket = Rusiye
|tuğra = 
|bayraq = 
|tuğra eni = 
|bayraq eni = 
|lat_deg =53 |lat_min =24 |lat_sec =21
|lon_deg =56 |lon_min =21 |lon_sec =49
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|memleket haritasınıñ büyükligi = 300
|region1 haritasınıñ büyükligi = 300
|region2 haritasınıñ büyükligi =
|region1 türü = Cumhuriyet
|region1 = Başqırtistan
|cedvelde region1 adı =
|içki bölünüv = 
|baş türü = 
|baş = 
|temeli qoyulğan tarihı = 
|ilki añıluv = 
|evelki adları = 
|bu seneden berli statuslı = 
|meydanlıq = 
|yükseklik = 
|iklim = 
|resmiy til = 
|resmiy til-ref = 
|eali = 278
|cedvelge aluv senesi =
|eali sıqlığı = 
|aglomeratsiya = 
|milliy terkip = 
|diniy terkip = 
|saat quşağı = 
|DST = 
|telefon kodu = 
|poçta indeksi = 
|poçta indeksleri = 
|avtomobil kodu = 
|identifikator türü = 
|raqamlı identifikator = 
|Commons = 
|sayt = 
|sayt tili =
}}
'''Aznay''' ({{lang-ru|Азнаево}}) - [[Rusiye]]de, [[Başqırtistan]] Cumhuriyetiniñ [[Eşimbay rayonı|Eşimbay rayonında]] bir [[köy]]dir. Ealisiniñ sayısı 278 kişi.

[[Kategoriya:Başqırtistandaki meskün yerler]]</text>
      <sha1>bc3yvu3py5pli65q47b8i1ququgumx4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yar-Beşqadaq</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37107</id>
    <revision>
      <id>245935</id>
      <parentid>223753</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T08:47:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Neuvillette adlı qulanıcı [[Yar-Beşqazah]] saifesiniñ adını [[Yar-Beşqadaq]] dep deñiştirildi.</comment>
      <origin>223753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1231" sha1="b6n7bwxrd1xgv6t12abuy5w0teomb7q" xml:space="preserve">{{MY
|tip = köy
|qırımtatar adı = Yar-Beşqazah
|original adı = ''rus.'' Яр-Бишкадак
|memleket = Rusiye
|tuğra = 
|bayraq = 
|tuğra eni = 
|bayraq eni = 
|lat_deg =53 |lat_min =30 |lat_sec =17
|lon_deg =56 |lon_min =01 |lon_sec =44
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|memleket haritasınıñ büyükligi = 300
|region1 haritasınıñ büyükligi = 300
|region2 haritasınıñ büyükligi =
|region1 türü = Cumhuriyet
|region1 = Başqırtistan
|cedvelde region1 adı =
|içki bölünüv = 
|baş türü = 
|baş = 
|temeli qoyulğan tarihı = 
|ilki añıluv = 
|evelki adları = 
|bu seneden berli statuslı = 
|meydanlıq = 
|yükseklik = 
|iklim = 
|resmiy til = 
|resmiy til-ref = 
|eali = 539
|cedvelge aluv senesi =
|eali sıqlığı = 
|aglomeratsiya = 
|milliy terkip = 
|diniy terkip = 
|saat quşağı = 
|DST = 
|telefon kodu = 
|poçta indeksi = 
|poçta indeksleri = 
|avtomobil kodu = 
|identifikator türü = 
|raqamlı identifikator = 
|Commons = 
|sayt = 
|sayt tili =
}}
'''Yar-Beşqazah''' ({{lang-ru|Яр-Бишкадак}}) - [[Rusiye]]de, [[Başqırtistan]] Cumhuriyetiniñ [[İşimbay rayonı]]nda bir [[köy]]dir. Ealisiniñ sayısı 539 kişi.

[[Kategoriya:Başqırtistandaki meskün yerler]]</text>
      <sha1>b6n7bwxrd1xgv6t12abuy5w0teomb7q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245937</id>
      <parentid>245935</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T08:47:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <origin>245937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1231" sha1="6h5tdje5u68463feemd0s35vdla90is" xml:space="preserve">{{MY
|tip = köy
|qırımtatar adı = Yar-Beşqadaq
|original adı = ''rus.'' Яр-Бишкадак
|memleket = Rusiye
|tuğra = 
|bayraq = 
|tuğra eni = 
|bayraq eni = 
|lat_deg =53 |lat_min =30 |lat_sec =17
|lon_deg =56 |lon_min =01 |lon_sec =44
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|memleket haritasınıñ büyükligi = 300
|region1 haritasınıñ büyükligi = 300
|region2 haritasınıñ büyükligi =
|region1 türü = Cumhuriyet
|region1 = Başqırtistan
|cedvelde region1 adı =
|içki bölünüv = 
|baş türü = 
|baş = 
|temeli qoyulğan tarihı = 
|ilki añıluv = 
|evelki adları = 
|bu seneden berli statuslı = 
|meydanlıq = 
|yükseklik = 
|iklim = 
|resmiy til = 
|resmiy til-ref = 
|eali = 539
|cedvelge aluv senesi =
|eali sıqlığı = 
|aglomeratsiya = 
|milliy terkip = 
|diniy terkip = 
|saat quşağı = 
|DST = 
|telefon kodu = 
|poçta indeksi = 
|poçta indeksleri = 
|avtomobil kodu = 
|identifikator türü = 
|raqamlı identifikator = 
|Commons = 
|sayt = 
|sayt tili =
}}
'''Yar-Beşqadaq''' ({{lang-ru|Яр-Бишкадак}}) - [[Rusiye]]de, [[Başqırtistan]] Cumhuriyetiniñ [[İşimbay rayonı]]nda bir [[köy]]dir. Ealisiniñ sayısı 539 kişi.

[[Kategoriya:Başqırtistandaki meskün yerler]]</text>
      <sha1>6h5tdje5u68463feemd0s35vdla90is</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Qırğız-Miyeke</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38214</id>
    <revision>
      <id>245899</id>
      <parentid>190997</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T08:33:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Neuvillette adlı qulanıcı [[Kirgiz-Miyaki]] saifesiniñ adını [[Qırğız-Miyeke]] dep deñiştirildi.</comment>
      <origin>190997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1280" sha1="ckjadsdh23cmaeq5sovj344cfzr3eg0" xml:space="preserve">{{MY
|tip = köy
|qırımtatar adı = Kirgiz-Miyaki
|original adı = ''rus.'' Киргиз-Мияки
|memleket = Rusiye
|tuğra = 
|bayraq = 
|tuğra eni = 
|bayraq eni = 
|lat_deg =53 |lat_min =38 |lat_sec =04
|lon_deg =54 |lon_min =48 |lon_sec =03
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|memleket haritasınıñ büyükligi = 300
|region1 haritasınıñ büyükligi = 300
|region2 haritasınıñ büyükligi =
|region1 türü = Cumhuriyet
|region1 = Başqırtistan
|cedvelde region1 adı =
|içki bölünüv = 
|baş türü = 
|baş = 
|temeli qoyulğan tarihı = 
|ilki añıluv = 
|evelki adları = 
|bu seneden berli statuslı = 
|meydanlıq = 
|yükseklik = 
|iklim = 
|resmiy til = 
|resmiy til-ref = 
|eali = 7473
|cedvelge aluv senesi = 
|eali sıqlığı = 
|aglomeratsiya = 
|milliy terkip = 
|diniy terkip = 
|saat quşağı = 
|DST = 
|telefon kodu = 
|poçta indeksi = 
|poçta indeksleri = 
|avtomobil kodu = 
|identifikator türü = 
|raqamlı identifikator = 
|Commons = 
|sayt = 
|sayt tili =
}}
'''Kirgiz-Miyaki''' ( {{lang-ba|Ҡырғыҙ-Миәкә}} {{lang-ru|Киргиз-Мияки}}) - [[Rusiye]]de, [[Başqırtistan]] Cumhuriyetiniñ bir [[köy]]. [[Miyeke rayonı]]nıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 7473 kişi.

[[Kategoriya:Başqırtistandaki meskün yerler]]</text>
      <sha1>ckjadsdh23cmaeq5sovj344cfzr3eg0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245901</id>
      <parentid>245899</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T08:36:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>245901</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1285" sha1="r1ljia3v4hqskv58udvezzw9yu3olze" xml:space="preserve">{{MY
|tip = köy
|qırımtatar adı = Qırğız-Miyeke
|original adı = ''rus.'' Киргиз-Мияки
|memleket = Rusiye
|tuğra = 
|bayraq = 
|tuğra eni = 
|bayraq eni = 
|lat_deg =53 |lat_min =38 |lat_sec =04
|lon_deg =54 |lon_min =48 |lon_sec =03
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|memleket haritasınıñ büyükligi = 300
|region1 haritasınıñ büyükligi = 300
|region2 haritasınıñ büyükligi =
|region1 türü = Cumhuriyet
|region1 = Başqırtistan
|cedvelde region1 adı =
|içki bölünüv = 
|baş türü = 
|baş = 
|temeli qoyulğan tarihı = 
|ilki añıluv = 
|evelki adları = 
|bu seneden berli statuslı = 
|meydanlıq = 
|yükseklik = 
|iklim = 
|resmiy til = 
|resmiy til-ref = 
|eali = 7473
|cedvelge aluv senesi = 
|eali sıqlığı = 
|aglomeratsiya = 
|milliy terkip = 
|diniy terkip = 
|saat quşağı = 
|DST = 
|telefon kodu = 
|poçta indeksi = 
|poçta indeksleri = 
|avtomobil kodu = 
|identifikator türü = 
|raqamlı identifikator = 
|Commons = 
|sayt = 
|sayt tili =
}}
'''Qırğız-Miyeke''' ({{lang-ba|Ҡырғыҙ-Миәкә}} {{lang-ru|Киргиз-Мияки}}) - [[Rusiye]]de, [[Başqırtistan]] Cumhuriyetiniñ bir [[köy]]. [[Miyeke rayonı]]nıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 7473 kişi.

[[Kategoriya:Başqırtistandaki meskün yerler]]</text>
      <sha1>r1ljia3v4hqskv58udvezzw9yu3olze</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ağedil</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39675</id>
    <revision>
      <id>245938</id>
      <parentid>220779</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T08:48:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Neuvillette adlı qulanıcı [[Ağidil]] saifesiniñ adını [[Ağedil]] dep deñiştirildi.</comment>
      <origin>220779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1293" sha1="979lj219b09s8j7pis9t4typ3lpj454" xml:space="preserve">{{MY
|tip = şeer
|qırımtatar adı = Ağidil
|original adı = ''rus.'' Агидель
|memleket = Rusiye
|tuğra = 
|bayraq = 
|tuğra eni = 
|bayraq eni = 
|lat_deg =55 |lat_min =54 |lat_sec =00
|lon_deg =53 |lon_min =56 |lon_sec =00
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|memleket haritasınıñ büyükligi = 300
|region1 haritasınıñ büyükligi = 300
|region2 haritasınıñ büyükligi =
|region1 türü = Cumhuriyet
|region1 = Başqırtistan
|cedvelde region1 adı =
|içki bölünüv = 
|baş türü = 
|baş = 
|temeli qoyulğan tarihı = 
|ilki añıluv = 
|evelki adları = 
|bu seneden berli statuslı = 
|meydanlıq = 
|yükseklik = 
|iklim = 
|resmiy til = 
|resmiy til-ref = 
|eali = 14 219
|cedvelge aluv senesi = 
|eali sıqlığı = 
|aglomeratsiya = 
|milliy terkip = 
|diniy terkip = 
|saat quşağı = 
|DST = 
|telefon kodu = 
|poçta indeksi = 
|poçta indeksleri = 
|avtomobil kodu = 
|identifikator türü = 
|raqamlı identifikator = 
|Commons = 
|sayt = 
|sayt tili =
}}
'''Ağidil''' ({{lang-ba|Ағиҙел}}, {{lang-tt|Агыйдел}}, {{lang-ru|Агидель}}) - [[Rusiye]]de, [[Başqırtistan]] Cumhuriyetinde bir [[şeer]]. [[Ağidil şeer bölgesi]]nıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 14 219 kişi.
{{Başqırtistan}}

[[Kategoriya:Başqırtistandaki şeerler]]</text>
      <sha1>979lj219b09s8j7pis9t4typ3lpj454</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245940</id>
      <parentid>245938</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T08:49:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <origin>245940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1288" sha1="mj20rjifur3kl796ynb2ax6a190bsjo" xml:space="preserve">{{MY
|tip = şeer
|qırımtatar adı = Ağedil
|original adı = ''rus.'' Агидель
|memleket = Rusiye
|tuğra = 
|bayraq = 
|tuğra eni = 
|bayraq eni = 
|lat_deg =55 |lat_min =54 |lat_sec =00
|lon_deg =53 |lon_min =56 |lon_sec =00
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|memleket haritasınıñ büyükligi = 300
|region1 haritasınıñ büyükligi = 300
|region2 haritasınıñ büyükligi =
|region1 türü = Cumhuriyet
|region1 = Başqırtistan
|cedvelde region1 adı =
|içki bölünüv = 
|baş türü = 
|baş = 
|temeli qoyulğan tarihı = 
|ilki añıluv = 
|evelki adları = 
|bu seneden berli statuslı = 
|meydanlıq = 
|yükseklik = 
|iklim = 
|resmiy til = 
|resmiy til-ref = 
|eali = 14 219
|cedvelge aluv senesi = 
|eali sıqlığı = 
|aglomeratsiya = 
|milliy terkip = 
|diniy terkip = 
|saat quşağı = 
|DST = 
|telefon kodu = 
|poçta indeksi = 
|poçta indeksleri = 
|avtomobil kodu = 
|identifikator türü = 
|raqamlı identifikator = 
|Commons = 
|sayt = 
|sayt tili =
}}
'''Ağedil''' ({{lang-ba|Ағиҙел}}, {{lang-ru|Агидель}}) - [[Rusiye]]de, [[Başqırtistan]] Cumhuriyetinde bir [[şeer]]. [[Ağidil şeer bölgesi|Ağedil şeer bölgesi]]nıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 14 219 kişi.
{{Başqırtistan}}

[[Kategoriya:Başqırtistandaki şeerler]]</text>
      <sha1>mj20rjifur3kl796ynb2ax6a190bsjo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zoologiya (film)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48524</id>
    <revision>
      <id>245898</id>
      <parentid>204375</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T08:30:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Don Alessandro adlı qullanıcı [[Zoologiya]] saifesiniñ adını yönetme qaldırmayıp [[Zoologiya (film)]] dep deñiştirdi</comment>
      <origin>204375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="297" sha1="6qfgcn4mlzwqa6633blf91pvxwjl93w" xml:space="preserve">{{Film}}
'''Zoologiya''' ({{lang-ru|Зоология}}) — 2016 s. çıqqan Rusiyenıñ filmi, rejissör – [[İvan Tverdovskiy]].
== Roller ==
* Natalya Pavlenkova
== Atıflar ==
&lt;references/&gt;
== Tış Bağlantılar ==
* {{IMDB title|5133392|name=Zoologiya}}
[[Kategoriya:Rusiyenıñ filmleri]]</text>
      <sha1>6qfgcn4mlzwqa6633blf91pvxwjl93w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Holokost</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57444</id>
    <revision>
      <id>245889</id>
      <parentid>244428</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T07:52:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19871" sha1="2aa9wxoe839b7ynm4lr4i9ex4wte3fy" xml:space="preserve">[[Fayl:WW2-Holocaust-Europe.png|thumb|Gettolarnıñ ve «olüm lagerleriniñ» haritası.]]
'''Holokost''' — [[natsist]] [[Almaniya]] ve onıñ müttefiqleri ile işbirlikçileri tarafından Avropa yeudilerine qarşı yapılğan genotsid. 1933–1945 senelerindeki taqip ve yoq etüv siyaseti neticesinde tahminen altı million yeudi öldürildi.&lt;ref&gt;{{Cite book
|title=The Final Solution: A Genocide
|last=Bloxham
|first=Donald
|year=2009
|publisher=Oxford University Press
|isbn=978-0-19-955034-0
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USHMM&quot;&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/introduction-to-the-holocaust Introduction to the Holocaust] — United States Holocaust Memorial Museum.&lt;/ref&gt;

Holokost '''Şoa''' ({{lang-he|שואה}} — «felâket») adınen de bellidir. «Holokost» sözü qadimiy yunancada «tamamen yaqılğan qurban» manasını bildirgen sözden kelip çıqqan.&lt;ref&gt;[https://wwv.yadvashem.org/yv/de/resources/names/faq.asp Häufig gestellte Fragen (FAQ)] — Yad Vashem.&lt;/ref&gt;

Bu siyasetniñ esası [[natsist]]lerniñ [[ırqçılıq|ırqçılığı]] ve [[antisemitizm]]i edi. Antisemitizm — yeudilerge qarşı nefret ve duşmanlıq. Başta natsistler yeudilerniñ aqlarını sıñırlandırdı, mal-mülkünü zorlap aldı ve olarnı cemiyetten ayırdı.

[[Ekinci cian cenki]] vaqtında yeudilerni gettolarğa ve lagerlerge zorlap yolladılar. Getto — yeudiler başqa adamlardan ayırılıp yaşamağa mecbur etilgen şeer qısmı. 1941–1945 senelerinde yeudiler sistematik ve kütleviy şekilde öldürildi. Qurbanlar qurşunlandı ya da ölüm lagerlerinde zeerli gaznen öldürildi. Bir çoq adam açlıqtan, hastalıqlardan ve ağır mecburiy işlerden öldi.&lt;ref name=&quot;USHMM&quot;/&gt;

Natsistler başqa toplulıqlarnı da taqip etti. [[Çingeneler]], saqat adamlar, sovet arbiy esirleri, siyasiy muhalifler ve gomoseksual erkekler de natsist zulmüniñ qurbanları oldı. Bu toplulıqlarnıñ bir çoq azası öldürildi.&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/what-groups-of-people-did-the-nazis-target What Groups of People did the Nazis Target?] — United States Holocaust Memorial Museum.&lt;/ref&gt; Bazı menbalarda «Holokost» sözü bu qurbanlarnı da içine alğan keñ manada qullanıla.&lt;ref&gt;{{Cite book
|last=Niewyk
|first=Donald L.
|last2=Nicosia
|first2=Francis R.
|title=The Columbia Guide to the Holocaust
|publisher=Columbia University Press
|year=2000
|pages=45–52
|isbn=978-0-231-11200-0
}}&lt;/ref&gt;


== Edebiyat ==
* Энциклопедия судеб : [воспоминания детей войны, переживших Холокост / под ред. С. И. Вайнблата]. — Одесса : Бондаренко М. А., 2017. — 352 с. : ил., портр. ; 21 см. — 200 экз. — ISBN 978-617-7424-37-5
* Перекажіть це дітям вашим... Книга про Голокост в Європі 1933-1945 / С. Брухфельд, П. Левін. – 2-е вид., допов. та розшир. – Дніпро : Ткума, 2018. – 132 с. – (Українська б-ка Голокосту). – ISBN 966-981-064-9.
* Існує дуже великий масив наукових та документальних публікацій про Голокост. Серед останніх, які вийшли, відома праця Саула Фрідлендера «Нацистська Німеччина і євреї» (2 томи), де проаналізовано передумови та перебіг Голокосту із залученням численних німецьких документів, а, головне, свідчень з щоденників очевидців катастрофи. Книжка Фрідлендера була негайно перекладена німецькою, французькою та багатьма іншими мовами й визнана науковою спільнотою й громадськістю, як одне з найфундаментальніших досліджень на згадану тему. &amp;nbsp;Див.: 
** Saul Friedländer, Nazi Germany and the Jews, v.1: The Years of Persecution 1933—1939, New York: HarperCollins, 1997.
** Saul Friedländer, Nazi Germany and the Jews, v.2: The Years of Extermination, 1939—1945, HarperCollins, 2007

=== İngliz tilinde edebiyat ===

* Hilberg, Raul. The Destruction of the European Jews, vol. 1-3 (2003, c1961)
* Hilberg, Raul. Perpetrators, Victims, Bystanders: The Jewish Catastrophe 1933—1945, (1992)
* Davidowicz, Lucy, The War Against the Jews : 1933—1945 (1975).
* Browning, Christopher R. The Origins of the Final Solution: The Evolution of Nazi Jewish Policy, September 1939-March 1942 (2004)
* Davies, Norman and Lukas, Richard C. Forgotten Holocaust: The Poles Under German Occupation 1939—1944, (2001, c1996)
*   Dean, Martin: ''Robbing the Jews&amp;nbsp;— The Confiscation of Jewish Property in the''

=== Rus tilinde edebiyat ===

* Арад И. Катастрофа евреев на оккупированных территориях Советского Союза (1941—1945).&amp;nbsp;— Т.1,2.&amp;nbsp;— Днепропетровск: Центр «Ткума»; ЧП «Лира ЛТД»; М.: Центр «Холокост», 2007.&amp;nbsp;— 816 с.
* Возрождение памяти: воспоминания свидетелей и жертв Холокоста.&amp;nbsp;— Выпуски №&amp;nbsp;1-6.&amp;nbsp;— Днепропетровск: Центр «Ткума»; ЧП «Лира», 2008—2014.
* Михман Д. Историография Катастрофы. Еврейский взгляд: Концептуализация, терминология, подходы и фундаментальные вопросы.&amp;nbsp;— Днепропетровск: Центр «Ткума», 2005.&amp;nbsp;— 448 с.
* Я. Хонигсман, Катастрофа Львовского еврейства.&amp;nbsp;— Львів, 1993
* Круглов А.&amp;nbsp;И.&amp;nbsp;Потери евреев Украины в 1941—1944 гг.&amp;nbsp;— Харьков: Тарбут Лаам, 2005.&amp;nbsp;— 376 c.
* Круглов А. Трагедия Бабьего Яра в немецких документах.&amp;nbsp;— Днепропетровск: Центр «Ткума»; ЧП «Лира», 2011.&amp;nbsp;— 140 с.
* Щупак И. Евреи в Украине: вопросы истории и религии с древнейших времен до Холокоста.&amp;nbsp;— Учеб. пособие для учащихся старших классов сред. общеобразоваучеб. заведений.&amp;nbsp;— Днепропетровск: Центр «Ткума», 2009.&amp;nbsp;— 148 с.

=== Ukrain tilinde edebiyat ===

* Нацистський «новий порядок» в містах України: Збірка фотографій та документів з фондів Музею «Пам'ять єврейського народу та Голокост в Україні».&amp;nbsp;— Дніпропетровськ: Інститут «Ткума», 2015.&amp;nbsp;— 336&amp;nbsp;с. [http://tkuma.dp.ua/index.php/ua/publikacy-tkuma/nauchnie-izdaniya/124-natsistskij-novij-poryadok-v-mistakh-ukrajini-zbirka-fotografij-ta-dokumentiv-z-fondiv-muzeyu-pam-yat-evrejskogo-narodu-ta-golokost-v-ukrajini]
* Давлєтов О. Підготовка «покоління вовків»: вишкіл майбутніх виконавців Голокосту (Нариси молодіжної політики НСДАП у 1922—1939&amp;nbsp;р.).&amp;nbsp;— Дніпропетровськ: Інститут «Ткума», 2015.&amp;nbsp;— 280&amp;nbsp;с.
* Є.Наконечний. Голокост у Львові // Віче.&amp;nbsp;— 1992.&amp;nbsp;— No 14. [http://tkuma.dp.ua/index.php/ua/publikacy-tkuma/nauchnie-izdaniya/123-pidgotovka-pokolinnya-vovkiv-vishkil-majbutnikh-vikonavtsiv-golokostu]
* Праведники світу та інші рятівники під час Голокосту: приклад України у порівняльному контексті: збірка наукових статей.&amp;nbsp;— Дніпропетровськ: Інститут «Ткума», 2015.&amp;nbsp;— 200&amp;nbsp;с.
* М. Коваль, Нацистський геноцид щодо євреїв та українське населення. // Український історичний журнал&amp;nbsp;— 1992&amp;nbsp;— №&amp;nbsp;2.
* М. Попович, Єврейський геноцид в Україні історія та уроки. // Філософська та соціологічна думка.&amp;nbsp;— 1994&amp;nbsp;— №&amp;nbsp;5-6
* А. Подольський, Нацистський геноцид щодо єврейського народу України. 1941—1944. Дисертація кандидата історичних наук&amp;nbsp;— Київ, 1997
* Ж. Ковба, Людяність у безодні пекла, Поведінка місцевого населення Східної Галичини в роки «остаточного розв'язання єврейського питання», Київ: Інститут юдаїки, 1998&amp;nbsp;— 268 с.
* Єлисаветський С. Я., Катастрофа і опір українського еврейства (1941—1944): нариси з історії Голокосту і опору в Україні, Інститут політичних i етнонаціональних досліджень НАН України, 1999&amp;nbsp;— 423 с.
* Х. Аронов, Катастрофа європейського єврейства під час другої світової війни, Київ: Інститут юдаїки, 2000&amp;nbsp;— 364 с.
* Довідник про табори, тюрми та гетто на окупованій території України (1941—1944) / Упоряд. М.&amp;nbsp;Г.&amp;nbsp;Дубик.&amp;nbsp;— К., 2000.&amp;nbsp;— 320 с.
* Гон М., Голокост на Рівненщині (документи і матеріали), Запоріжжя: Прем'єр, 2004.&amp;nbsp;— 119 с. ISBN 966-685-138-5
* Мирський Р. Я., Голокост в Україні у регіональному і загальнолюдському вимірі, Львів: Видавництво університету «Львівська політехніка», 2005.&amp;nbsp;— 199 с.
* О.&amp;nbsp;М.&amp;nbsp;Гончаренко, Голокост на території Київщини: загальні тенденції та регіональні особливості (1941&amp;nbsp;— 1944&amp;nbsp;рр.): Автореф. дис… канд. іст. наук: 07.00.01 /; Черкас. нац. ун-т ім. Б.Хмельницького.&amp;nbsp;— Черкаси, 2005.&amp;nbsp;— 20 с. [http://www.nbuv.gov.ua/ard/2005/05gomror.zip Онлайн]
* Голокост і сучасність: науково-педагогічний бюлетень українського центру вивчення історії голокосту, Інститут політичних і етнонаціональних досліджень НАН України, Український центр вивчення історії Голокосту. Випуски 1, 2, 3, 2005—2008.
* Круглов А.&amp;nbsp;И.&amp;nbsp;Потери евреев Украины в 1941—1944 гг.&amp;nbsp;— Харьков: Тарбут Лаам, 2005.&amp;nbsp;— 376 c.
* Адам А., Зейкан Ю., Навроцька Е. Білий камінь з чорної катівні: Голокост ромів Закарпаття.&amp;nbsp;— Ужгород: Видавництво Олександри Гаркуши, 2006.&amp;nbsp;— 146 с.: іл.
* Сугацька Н.&amp;nbsp;В.&amp;nbsp;Геноцид проти єврейського населення Півдня України в роки німецько-румунської окупації (1941—1944&amp;nbsp;рр.). Дис. на здоб. наук. ступ. канд. істор. наук за спец. 07.00.01 (Історія України).&amp;nbsp;— Миколаїв: Миколаївський державний університет, 2006.&amp;nbsp;— 189 с. [http://www.nbuv.gov.ua/portal/Soc_Gum/Gis/2008_1/Solonari_Sugatska.pdf Рецензія онлайн]
* О.&amp;nbsp;В.&amp;nbsp;Гісем, О.&amp;nbsp;О.&amp;nbsp;Мартинюк, Голокост в Україні (1941—1944): словник-довідник, Український центр дослідження Голокосту, Видавництво Сфера, 2007&amp;nbsp;— 92 с. ISBN 966-8782-40-2
* Н. Попадюк, Голокост: трагедія XX століття, Ужгород: Гражда, 2007.
* Подольський А.&amp;nbsp;Ю.&amp;nbsp;Уроки минулого: Історія Голокосту в Україні. Навч. посібник / Музей «Будинок Анни Франк», Укр. центр вивчення історії Голокосту.&amp;nbsp;— К.: «Сфера», 2007.&amp;nbsp;— 100 с.: іл.&amp;nbsp;— (Серія «Українська бібліотека Голокосту»)&amp;nbsp;— ISBN 966-8782-41-0.
* Шитюк М. М., Геноцид проти євреїв Південної України в роки німецько-румунської окупації (1941—1944), Миколаїв, 2008.&amp;nbsp;— 153 с. ISBN 978-966-8592-53-9
* Гон М. Геноциди першої половини XX століття: порівняльний аналіз. Навчальний посібник для студентів історичних спеціальностей вищих навчальних закладів.&amp;nbsp;— Івано-Франківськ: Лілея-НВ, 2009.&amp;nbsp;— 180 с. [http://www.nbuv.gov.ua/portal/Soc_Gum/Gis/2009_2/PORTNOV_GON.pdf Рецензія онлайн]
* Зонтгаймер К. Як нацизм прийшов до влади / Пер. з нім.&amp;nbsp;— Київ: Дух і літера, 2009.&amp;nbsp;— 320 с.
* Бартов О. Стерті. Зникаючі сліди євреїв Галичини в сучасній Україні / Переклад з англійської Сергія Коломійця.&amp;nbsp;— Київ: Українській центр вивчення історії Голокосту; «Зовнішторгвидав України», 2010.&amp;nbsp;— 300 с.
* Козицький Андрій. Геноцид та політика масового винищення цивільного населення у XX столітті (причини, особливості, наслідки). Посібник для студентів вишів рекомендований МОН, молоді та спорту України.&amp;nbsp;— Львів, «Літопис».&amp;nbsp;— 2012.
* Шоа в Україні: історія, свідчення, увічнення.&amp;nbsp;— Київ: Дух і Літера,&amp;nbsp;— 2015.&amp;nbsp;— 520 c. з іл.

== Qaydlar ==
{{reflist|2}}

== Bağlantı ==
 
* [http://zakon.rada.gov.ua/cgi-bin/laws/main.cgi?nreg=861%2F2008 УКАЗ ПРЕЗИДЕНТА УКРАЇНИ Про відзначення державними нагородами України За мужність і самопожертву, виявлені у роки Великої Вітчизняної війни у врятуванні осіб єврейської національності від фашистського геноциду, збереження пам'яті жертв Голокосту]
* [http://www.history.org.ua/?l=EHU&amp;verbvar=Golokost&amp;abcvar=4&amp;bbcvar=18 Стаття «Голокост» в Електронній енциклопедії історії України, Інститут історії НАН України]
* [http://www.dipsm.org.ua/files/2008/11/slovnik.pdf Український центр вивчення історії Голокосту: Словник-довідник «Голокост в Україні»]
* [http://www.nbuv.gov.ua/portal/Soc_Gum/Gis/index.html На сайті Національної бібліотеки України імені В.&amp;nbsp;І.&amp;nbsp;Вернадського: «Голокост і сучасність», науковий журнал, Український центр вивчення історії Голокосту&amp;nbsp;— Дослідження, документальні джерела, полеміка, рецензії (щоб мати доступ до всіх статей у електронному вигляді слід клацнути на «архів номерів»)]
* [http://www.nbuv.gov.ua/portal/Soc_Gum/Gis/2010_1/bibliography.pdf Національна бібліотека України імені В.&amp;nbsp;І.&amp;nbsp;Вернадського&amp;nbsp;— Бібліографія: Вибрані останні видання з історії голокосту та геноцидів]
* [http://www.nbuv.gov.ua/portal/Soc_Gum/Gis/2008_1/Kulchytskyi.pdf Станіслав Кульчицький: Голодомор в Україні й український голокост]
* [https://web.archive.org/web/20081016150927/http://exlibris.org.ua/mirczuk/ Петро Мірчук «Зустрічі й розмови в Ізраїлю. (Чи українці „традиційні антисеміти“)»]
* [https://web.archive.org/web/20120702061730/http://provid.org/2009/11/29/golokost-ignorovana-realnist-timoti-snayder Голокост: ігнорована реальність. Тімоті Снайдер, професор Єльського університету (укр.)]
* [http://www.ushmm.org/wlc/ru/article.php?ModuleId=10005143 Стаття «Голокост» на сайті Меморіального музею голокосту в Сполучених Штатах (також інші споріднені статті російською, англійською, німецькою, французькою та ін. мовами)]
* [http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkPath=pages\H\O\Holocaust.htm Стаття «Голокост» в англомовній Інтернетній енциклопедії України (Internet Encyclopedia of Ukraine)]
* [http://hromadskeradio.org/2015/01/25/yakshho-mi-vigrayemo-ideologichnu-viynu-todi-mi-vigrayemo-i-viynu-u-poli-vitaliy-nahmanovich/ 27 січня світ відзначатиме Міжнародний день пам'яті жертв Голокосту. Хто звільнив Аушвіц?&amp;nbsp;// Громадське радіо, 25 січня 2015] {{Arhivlengen|url=https://web.archive.org/web/20150127230622/http://hromadskeradio.org/2015/01/25/yakshho-mi-vigrayemo-ideologichnu-viynu-todi-mi-vigrayemo-i-viynu-u-poli-vitaliy-nahmanovich/ |date=2015-01-27 }}
* [http://www.bbc.co.uk/ukrainian/politics/2015/01/150126_ukraine_auschwitz_victims_vc?ocid=socialflow_gplus Українські жертви і визволителі Аушвіца&amp;nbsp;// «ВВС Україна», 26 січня 2015]
* Стаття «Причина Холокосту» в кн. «Українська політологія або Атдадім Львов Палякам»: [https://drive.google.com/file/d/0B-gWbuz5e6alS2h3NUtha0xHVVE/view PDF], [https://drive.google.com/file/d/0B-gWbuz5e6alT0xMOTJKUFNEMzA/view EPUB], переклад на російську: [https://drive.google.com/file/d/0B-gWbuz5e6alcm9uYUJrQkhvRWs/view PDF], [https://drive.google.com/file/d/0B-gWbuz5e6alMDdqUWRReHRZaGM/view EPUB]


[[Kategoriya:Avropa tarihı]]
[[Kategoriya:Almaniya tarihı]]
[[Kategoriya:Yeudiler]]</text>
      <sha1>2aa9wxoe839b7ynm4lr4i9ex4wte3fy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245891</id>
      <parentid>245889</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T07:54:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19879" sha1="qi3jcw2f9wuf2s2jygxg3fmbeevlls1" xml:space="preserve">[[Fayl:WW2-Holocaust-Europe.png|thumb|Gettolarnıñ ve «olüm lagerleriniñ» haritası.]]
'''Holokost''' — [[natsist]] [[Almaniya]] ve onıñ müttefiqleri ile işbirlikçileri tarafından Avropa [[yeudiler]]ine qarşı yapılğan [[genotsid]]. 1933–1945 senelerindeki taqip ve yoq etüv siyaseti neticesinde tahminen altı million yeudi öldürildi.&lt;ref&gt;{{Cite book
|title=The Final Solution: A Genocide
|last=Bloxham
|first=Donald
|year=2009
|publisher=Oxford University Press
|isbn=978-0-19-955034-0
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USHMM&quot;&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/introduction-to-the-holocaust Introduction to the Holocaust] — United States Holocaust Memorial Museum.&lt;/ref&gt;

Holokost '''Şoa''' ({{lang-he|שואה}} — «felâket») adınen de bellidir. «Holokost» sözü qadimiy yunancada «tamamen yaqılğan qurban» manasını bildirgen sözden kelip çıqqan.&lt;ref&gt;[https://wwv.yadvashem.org/yv/de/resources/names/faq.asp Häufig gestellte Fragen (FAQ)] — Yad Vashem.&lt;/ref&gt;

Bu siyasetniñ esası [[natsist]]lerniñ [[ırqçılıq|ırqçılığı]] ve [[antisemitizm]]i edi. Antisemitizm — yeudilerge qarşı nefret ve duşmanlıq. Başta natsistler yeudilerniñ aqlarını sıñırlandırdı, mal-mülkünü zorlap aldı ve olarnı cemiyetten ayırdı.

[[Ekinci cian cenki]] vaqtında yeudilerni gettolarğa ve lagerlerge zorlap yolladılar. Getto — yeudiler başqa adamlardan ayırılıp yaşamağa mecbur etilgen şeer qısmı. 1941–1945 senelerinde yeudiler sistematik ve kütleviy şekilde öldürildi. Qurbanlar qurşunlandı ya da ölüm lagerlerinde zeerli gaznen öldürildi. Bir çoq adam açlıqtan, hastalıqlardan ve ağır mecburiy işlerden öldi.&lt;ref name=&quot;USHMM&quot;/&gt;

Natsistler başqa toplulıqlarnı da taqip etti. [[Çingeneler]], saqat adamlar, sovet arbiy esirleri, siyasiy muhalifler ve gomoseksual erkekler de natsist zulmüniñ qurbanları oldı. Bu toplulıqlarnıñ bir çoq azası öldürildi.&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/what-groups-of-people-did-the-nazis-target What Groups of People did the Nazis Target?] — United States Holocaust Memorial Museum.&lt;/ref&gt; Bazı menbalarda «Holokost» sözü bu qurbanlarnı da içine alğan keñ manada qullanıla.&lt;ref&gt;{{Cite book
|last=Niewyk
|first=Donald L.
|last2=Nicosia
|first2=Francis R.
|title=The Columbia Guide to the Holocaust
|publisher=Columbia University Press
|year=2000
|pages=45–52
|isbn=978-0-231-11200-0
}}&lt;/ref&gt;


== Edebiyat ==
* Энциклопедия судеб : [воспоминания детей войны, переживших Холокост / под ред. С. И. Вайнблата]. — Одесса : Бондаренко М. А., 2017. — 352 с. : ил., портр. ; 21 см. — 200 экз. — ISBN 978-617-7424-37-5
* Перекажіть це дітям вашим... Книга про Голокост в Європі 1933-1945 / С. Брухфельд, П. Левін. – 2-е вид., допов. та розшир. – Дніпро : Ткума, 2018. – 132 с. – (Українська б-ка Голокосту). – ISBN 966-981-064-9.
* Існує дуже великий масив наукових та документальних публікацій про Голокост. Серед останніх, які вийшли, відома праця Саула Фрідлендера «Нацистська Німеччина і євреї» (2 томи), де проаналізовано передумови та перебіг Голокосту із залученням численних німецьких документів, а, головне, свідчень з щоденників очевидців катастрофи. Книжка Фрідлендера була негайно перекладена німецькою, французькою та багатьма іншими мовами й визнана науковою спільнотою й громадськістю, як одне з найфундаментальніших досліджень на згадану тему. &amp;nbsp;Див.: 
** Saul Friedländer, Nazi Germany and the Jews, v.1: The Years of Persecution 1933—1939, New York: HarperCollins, 1997.
** Saul Friedländer, Nazi Germany and the Jews, v.2: The Years of Extermination, 1939—1945, HarperCollins, 2007

=== İngliz tilinde edebiyat ===

* Hilberg, Raul. The Destruction of the European Jews, vol. 1-3 (2003, c1961)
* Hilberg, Raul. Perpetrators, Victims, Bystanders: The Jewish Catastrophe 1933—1945, (1992)
* Davidowicz, Lucy, The War Against the Jews : 1933—1945 (1975).
* Browning, Christopher R. The Origins of the Final Solution: The Evolution of Nazi Jewish Policy, September 1939-March 1942 (2004)
* Davies, Norman and Lukas, Richard C. Forgotten Holocaust: The Poles Under German Occupation 1939—1944, (2001, c1996)
*   Dean, Martin: ''Robbing the Jews&amp;nbsp;— The Confiscation of Jewish Property in the''

=== Rus tilinde edebiyat ===

* Арад И. Катастрофа евреев на оккупированных территориях Советского Союза (1941—1945).&amp;nbsp;— Т.1,2.&amp;nbsp;— Днепропетровск: Центр «Ткума»; ЧП «Лира ЛТД»; М.: Центр «Холокост», 2007.&amp;nbsp;— 816 с.
* Возрождение памяти: воспоминания свидетелей и жертв Холокоста.&amp;nbsp;— Выпуски №&amp;nbsp;1-6.&amp;nbsp;— Днепропетровск: Центр «Ткума»; ЧП «Лира», 2008—2014.
* Михман Д. Историография Катастрофы. Еврейский взгляд: Концептуализация, терминология, подходы и фундаментальные вопросы.&amp;nbsp;— Днепропетровск: Центр «Ткума», 2005.&amp;nbsp;— 448 с.
* Я. Хонигсман, Катастрофа Львовского еврейства.&amp;nbsp;— Львів, 1993
* Круглов А.&amp;nbsp;И.&amp;nbsp;Потери евреев Украины в 1941—1944 гг.&amp;nbsp;— Харьков: Тарбут Лаам, 2005.&amp;nbsp;— 376 c.
* Круглов А. Трагедия Бабьего Яра в немецких документах.&amp;nbsp;— Днепропетровск: Центр «Ткума»; ЧП «Лира», 2011.&amp;nbsp;— 140 с.
* Щупак И. Евреи в Украине: вопросы истории и религии с древнейших времен до Холокоста.&amp;nbsp;— Учеб. пособие для учащихся старших классов сред. общеобразоваучеб. заведений.&amp;nbsp;— Днепропетровск: Центр «Ткума», 2009.&amp;nbsp;— 148 с.

=== Ukrain tilinde edebiyat ===

* Нацистський «новий порядок» в містах України: Збірка фотографій та документів з фондів Музею «Пам'ять єврейського народу та Голокост в Україні».&amp;nbsp;— Дніпропетровськ: Інститут «Ткума», 2015.&amp;nbsp;— 336&amp;nbsp;с. [http://tkuma.dp.ua/index.php/ua/publikacy-tkuma/nauchnie-izdaniya/124-natsistskij-novij-poryadok-v-mistakh-ukrajini-zbirka-fotografij-ta-dokumentiv-z-fondiv-muzeyu-pam-yat-evrejskogo-narodu-ta-golokost-v-ukrajini]
* Давлєтов О. Підготовка «покоління вовків»: вишкіл майбутніх виконавців Голокосту (Нариси молодіжної політики НСДАП у 1922—1939&amp;nbsp;р.).&amp;nbsp;— Дніпропетровськ: Інститут «Ткума», 2015.&amp;nbsp;— 280&amp;nbsp;с.
* Є.Наконечний. Голокост у Львові // Віче.&amp;nbsp;— 1992.&amp;nbsp;— No 14. [http://tkuma.dp.ua/index.php/ua/publikacy-tkuma/nauchnie-izdaniya/123-pidgotovka-pokolinnya-vovkiv-vishkil-majbutnikh-vikonavtsiv-golokostu]
* Праведники світу та інші рятівники під час Голокосту: приклад України у порівняльному контексті: збірка наукових статей.&amp;nbsp;— Дніпропетровськ: Інститут «Ткума», 2015.&amp;nbsp;— 200&amp;nbsp;с.
* М. Коваль, Нацистський геноцид щодо євреїв та українське населення. // Український історичний журнал&amp;nbsp;— 1992&amp;nbsp;— №&amp;nbsp;2.
* М. Попович, Єврейський геноцид в Україні історія та уроки. // Філософська та соціологічна думка.&amp;nbsp;— 1994&amp;nbsp;— №&amp;nbsp;5-6
* А. Подольський, Нацистський геноцид щодо єврейського народу України. 1941—1944. Дисертація кандидата історичних наук&amp;nbsp;— Київ, 1997
* Ж. Ковба, Людяність у безодні пекла, Поведінка місцевого населення Східної Галичини в роки «остаточного розв'язання єврейського питання», Київ: Інститут юдаїки, 1998&amp;nbsp;— 268 с.
* Єлисаветський С. Я., Катастрофа і опір українського еврейства (1941—1944): нариси з історії Голокосту і опору в Україні, Інститут політичних i етнонаціональних досліджень НАН України, 1999&amp;nbsp;— 423 с.
* Х. Аронов, Катастрофа європейського єврейства під час другої світової війни, Київ: Інститут юдаїки, 2000&amp;nbsp;— 364 с.
* Довідник про табори, тюрми та гетто на окупованій території України (1941—1944) / Упоряд. М.&amp;nbsp;Г.&amp;nbsp;Дубик.&amp;nbsp;— К., 2000.&amp;nbsp;— 320 с.
* Гон М., Голокост на Рівненщині (документи і матеріали), Запоріжжя: Прем'єр, 2004.&amp;nbsp;— 119 с. ISBN 966-685-138-5
* Мирський Р. Я., Голокост в Україні у регіональному і загальнолюдському вимірі, Львів: Видавництво університету «Львівська політехніка», 2005.&amp;nbsp;— 199 с.
* О.&amp;nbsp;М.&amp;nbsp;Гончаренко, Голокост на території Київщини: загальні тенденції та регіональні особливості (1941&amp;nbsp;— 1944&amp;nbsp;рр.): Автореф. дис… канд. іст. наук: 07.00.01 /; Черкас. нац. ун-т ім. Б.Хмельницького.&amp;nbsp;— Черкаси, 2005.&amp;nbsp;— 20 с. [http://www.nbuv.gov.ua/ard/2005/05gomror.zip Онлайн]
* Голокост і сучасність: науково-педагогічний бюлетень українського центру вивчення історії голокосту, Інститут політичних і етнонаціональних досліджень НАН України, Український центр вивчення історії Голокосту. Випуски 1, 2, 3, 2005—2008.
* Круглов А.&amp;nbsp;И.&amp;nbsp;Потери евреев Украины в 1941—1944 гг.&amp;nbsp;— Харьков: Тарбут Лаам, 2005.&amp;nbsp;— 376 c.
* Адам А., Зейкан Ю., Навроцька Е. Білий камінь з чорної катівні: Голокост ромів Закарпаття.&amp;nbsp;— Ужгород: Видавництво Олександри Гаркуши, 2006.&amp;nbsp;— 146 с.: іл.
* Сугацька Н.&amp;nbsp;В.&amp;nbsp;Геноцид проти єврейського населення Півдня України в роки німецько-румунської окупації (1941—1944&amp;nbsp;рр.). Дис. на здоб. наук. ступ. канд. істор. наук за спец. 07.00.01 (Історія України).&amp;nbsp;— Миколаїв: Миколаївський державний університет, 2006.&amp;nbsp;— 189 с. [http://www.nbuv.gov.ua/portal/Soc_Gum/Gis/2008_1/Solonari_Sugatska.pdf Рецензія онлайн]
* О.&amp;nbsp;В.&amp;nbsp;Гісем, О.&amp;nbsp;О.&amp;nbsp;Мартинюк, Голокост в Україні (1941—1944): словник-довідник, Український центр дослідження Голокосту, Видавництво Сфера, 2007&amp;nbsp;— 92 с. ISBN 966-8782-40-2
* Н. Попадюк, Голокост: трагедія XX століття, Ужгород: Гражда, 2007.
* Подольський А.&amp;nbsp;Ю.&amp;nbsp;Уроки минулого: Історія Голокосту в Україні. Навч. посібник / Музей «Будинок Анни Франк», Укр. центр вивчення історії Голокосту.&amp;nbsp;— К.: «Сфера», 2007.&amp;nbsp;— 100 с.: іл.&amp;nbsp;— (Серія «Українська бібліотека Голокосту»)&amp;nbsp;— ISBN 966-8782-41-0.
* Шитюк М. М., Геноцид проти євреїв Південної України в роки німецько-румунської окупації (1941—1944), Миколаїв, 2008.&amp;nbsp;— 153 с. ISBN 978-966-8592-53-9
* Гон М. Геноциди першої половини XX століття: порівняльний аналіз. Навчальний посібник для студентів історичних спеціальностей вищих навчальних закладів.&amp;nbsp;— Івано-Франківськ: Лілея-НВ, 2009.&amp;nbsp;— 180 с. [http://www.nbuv.gov.ua/portal/Soc_Gum/Gis/2009_2/PORTNOV_GON.pdf Рецензія онлайн]
* Зонтгаймер К. Як нацизм прийшов до влади / Пер. з нім.&amp;nbsp;— Київ: Дух і літера, 2009.&amp;nbsp;— 320 с.
* Бартов О. Стерті. Зникаючі сліди євреїв Галичини в сучасній Україні / Переклад з англійської Сергія Коломійця.&amp;nbsp;— Київ: Українській центр вивчення історії Голокосту; «Зовнішторгвидав України», 2010.&amp;nbsp;— 300 с.
* Козицький Андрій. Геноцид та політика масового винищення цивільного населення у XX столітті (причини, особливості, наслідки). Посібник для студентів вишів рекомендований МОН, молоді та спорту України.&amp;nbsp;— Львів, «Літопис».&amp;nbsp;— 2012.
* Шоа в Україні: історія, свідчення, увічнення.&amp;nbsp;— Київ: Дух і Літера,&amp;nbsp;— 2015.&amp;nbsp;— 520 c. з іл.

== Qaydlar ==
{{reflist|2}}

== Bağlantı ==
 
* [http://zakon.rada.gov.ua/cgi-bin/laws/main.cgi?nreg=861%2F2008 УКАЗ ПРЕЗИДЕНТА УКРАЇНИ Про відзначення державними нагородами України За мужність і самопожертву, виявлені у роки Великої Вітчизняної війни у врятуванні осіб єврейської національності від фашистського геноциду, збереження пам'яті жертв Голокосту]
* [http://www.history.org.ua/?l=EHU&amp;verbvar=Golokost&amp;abcvar=4&amp;bbcvar=18 Стаття «Голокост» в Електронній енциклопедії історії України, Інститут історії НАН України]
* [http://www.dipsm.org.ua/files/2008/11/slovnik.pdf Український центр вивчення історії Голокосту: Словник-довідник «Голокост в Україні»]
* [http://www.nbuv.gov.ua/portal/Soc_Gum/Gis/index.html На сайті Національної бібліотеки України імені В.&amp;nbsp;І.&amp;nbsp;Вернадського: «Голокост і сучасність», науковий журнал, Український центр вивчення історії Голокосту&amp;nbsp;— Дослідження, документальні джерела, полеміка, рецензії (щоб мати доступ до всіх статей у електронному вигляді слід клацнути на «архів номерів»)]
* [http://www.nbuv.gov.ua/portal/Soc_Gum/Gis/2010_1/bibliography.pdf Національна бібліотека України імені В.&amp;nbsp;І.&amp;nbsp;Вернадського&amp;nbsp;— Бібліографія: Вибрані останні видання з історії голокосту та геноцидів]
* [http://www.nbuv.gov.ua/portal/Soc_Gum/Gis/2008_1/Kulchytskyi.pdf Станіслав Кульчицький: Голодомор в Україні й український голокост]
* [https://web.archive.org/web/20081016150927/http://exlibris.org.ua/mirczuk/ Петро Мірчук «Зустрічі й розмови в Ізраїлю. (Чи українці „традиційні антисеміти“)»]
* [https://web.archive.org/web/20120702061730/http://provid.org/2009/11/29/golokost-ignorovana-realnist-timoti-snayder Голокост: ігнорована реальність. Тімоті Снайдер, професор Єльського університету (укр.)]
* [http://www.ushmm.org/wlc/ru/article.php?ModuleId=10005143 Стаття «Голокост» на сайті Меморіального музею голокосту в Сполучених Штатах (також інші споріднені статті російською, англійською, німецькою, французькою та ін. мовами)]
* [http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkPath=pages\H\O\Holocaust.htm Стаття «Голокост» в англомовній Інтернетній енциклопедії України (Internet Encyclopedia of Ukraine)]
* [http://hromadskeradio.org/2015/01/25/yakshho-mi-vigrayemo-ideologichnu-viynu-todi-mi-vigrayemo-i-viynu-u-poli-vitaliy-nahmanovich/ 27 січня світ відзначатиме Міжнародний день пам'яті жертв Голокосту. Хто звільнив Аушвіц?&amp;nbsp;// Громадське радіо, 25 січня 2015] {{Arhivlengen|url=https://web.archive.org/web/20150127230622/http://hromadskeradio.org/2015/01/25/yakshho-mi-vigrayemo-ideologichnu-viynu-todi-mi-vigrayemo-i-viynu-u-poli-vitaliy-nahmanovich/ |date=2015-01-27 }}
* [http://www.bbc.co.uk/ukrainian/politics/2015/01/150126_ukraine_auschwitz_victims_vc?ocid=socialflow_gplus Українські жертви і визволителі Аушвіца&amp;nbsp;// «ВВС Україна», 26 січня 2015]
* Стаття «Причина Холокосту» в кн. «Українська політологія або Атдадім Львов Палякам»: [https://drive.google.com/file/d/0B-gWbuz5e6alS2h3NUtha0xHVVE/view PDF], [https://drive.google.com/file/d/0B-gWbuz5e6alT0xMOTJKUFNEMzA/view EPUB], переклад на російську: [https://drive.google.com/file/d/0B-gWbuz5e6alcm9uYUJrQkhvRWs/view PDF], [https://drive.google.com/file/d/0B-gWbuz5e6alMDdqUWRReHRZaGM/view EPUB]


[[Kategoriya:Avropa tarihı]]
[[Kategoriya:Almaniya tarihı]]
[[Kategoriya:Yeudiler]]</text>
      <sha1>qi3jcw2f9wuf2s2jygxg3fmbeevlls1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ayvan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57631</id>
    <revision>
      <id>245896</id>
      <parentid>233456</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T08:29:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2165" sha1="ek7potbgq64lio30d0ibe40g6pwco50" xml:space="preserve">{{Taxobox
|name= Ayvan
|image=
|image_caption=
|regnum=-{Animalia}- ([[Ayvan]]at)
|species_authority=
}}
'''Ayvan''' — ayvanlar alemine ({{lang-la|Animalia}}) kirgen çoq [[üceyre]]li canlı organizm. [[Balıqlar]], [[quşlar]], [[böcekler]], [[mollüskler]] ve [[süt emiciler]] bu alemdendir. [[İnsan]] da biologik ceetten ayvandır. Ayvanlarnıñ beden qurulışını, yaşayışını ve çeşitligini ögrengen ilimge [[ayvaniyat]] ya da [[zoologiya]] deyler.

Ayvanlarnıñ bedeni çoq üceyreden ibarettir. [[Ösümlik]]lerniñ çoqusından farqlı olaraq, olar küneş nuru yardımınen öz azığını azırlamay. Ayvanlar ösümlikler, mantarlar, başqa ayvanlar ya da olarnıñ qalıntıları ile ğıdalana. Azıq olarnıñ bedeninde [[azım]] etile.

Ayvanlarnıñ çoqusı öz başına areket etip ola: yüre, yalday, uça ya da süyreklene. Süngerler ve mercanlar kibi bazı suv ayvanları ise bir yerge yapışıp yaşay. Ayvanlarnıñ çoqusı cınsiy yolnen çoğala, amma bazı türler cınsiy üceyreler birleşmeden de çoğalıp ola.

Ayvanlar [[omurğalılar]] ve [[omurğasızlar]] olaraq eki büyük toplulıqqa ayrıla. Omurğalı ayvanlarnıñ bedeninde [[omurğa]] bar. [[Balıqlar]], [[baqalar]], [[süyreklengenler]], [[quşlar]] ve [[süt emiciler]] bu toplulıqtandır. Omurğasızlarnıñ ise omurğası yoq. [[Böcekler]], [[örümçekler]], [[mollüskler]] ve [[süngerler]] — omurğasız ayvanlardır. Ayvan türleriniñ büyük çoqluğı omurğasızlardır.

Ayvanlar deñizlerde, özenlerde, göllerde ve quruda yaşay. Olar ormanlarda, çöllerde, dağlarda, topraq içinde ve başqa yerlerde rastkele. Bazı türler başqa organizmlerniñ bedeninde yaşağan [[parazit]]lerdir. Ayvanlar tabiatta ğıda zıncırlarınıñ müim qısmını teşkil ete: ösümliklernen ğıdalanğan ayvanlar başqa ayvanlarğa azıq ola bile.

İnsanlar bazı ayvanlarnı evcilleştirgen. Olarnı et, süt, yımırta, yün ve başqa mahsulat almaq, yük taşımaq ve çeşit işlerni yapmaq içün asraylar. Bazı ayvanlar ise evde insannıñ yoldaşı olaraq yaşay.

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;


{{stub}}


[[Kategoriya:Ayatiyat]]</text>
      <sha1>ek7potbgq64lio30d0ibe40g6pwco50</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245897</id>
      <parentid>245896</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T08:29:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2167" sha1="k0ywgnpn5xq72sbd3e84nbgijwrv2lw" xml:space="preserve">{{Taxobox
|name= Ayvan
|image=
|image_caption=
|regnum=-{Animalia}- ([[Ayvan]]at)
|species_authority=
}}
'''Ayvan''' — ayvanlar alemine ({{lang-la|Animalia}}) kirgen çoq [[üceyre]]li canlı organizm. [[Balıqlar]], [[quşlar]], [[böcekler]], [[mollüskler]] ve [[süt emiciler]] bu alemdendir. [[İnsan]] da biologik ceetten ayvandır. Ayvanlarnıñ beden qurulışını, yaşayışını ve çeşitligini ögrengen ilimge [[ayvaniyat]] ya da [[zoologiya]] deyler.

Ayvanlarnıñ bedeni çoq üceyreden ibarettir. [[Ösümlik]]lerniñ çoqusından farqlı olaraq, olar küneş nuru yardımınen öz azığını azırlamay. Ayvanlar ösümlikler, mantarlar, başqa ayvanlar ya da olarnıñ qalıntıları ile ğıdalana. Azıq olarnıñ bedeninde [[azım]] etile.

Ayvanlarnıñ çoqusı öz başına areket etip ola: yüre, yalday, uça ya da süyreklene. Süngerler ve mercanlar kibi bazı suv ayvanları ise bir yerge yapışıp yaşay. Ayvanlarnıñ çoqusı cınsiy yolnen çoğala, amma bazı türler cınsiy üceyreler birleşmeden de çoğalıp ola.

Ayvanlar [[omurğalılar]] ve [[omurğasızlar]] olaraq eki büyük toplulıqqa ayrıla. Omurğalı ayvanlarnıñ bedeninde [[omurğa]] bar. [[Balıqlar]], [[baqalar]], [[süyreklengenler]], [[quşlar]] ve [[süt emiciler]] bu toplulıqtandır. Omurğasızlarnıñ ise omurğası yoq. [[Böcekler]], [[örümçekler]], [[mollüskler]] ve [[süngerler]] — omurğasız ayvanlardır. Ayvan türleriniñ büyük çoqluğı omurğasızlardır.

Ayvanlar deñizlerde, özenlerde, göllerde ve quruda yaşay. Olar ormanlarda, çöllerde, dağlarda, topraq içinde ve başqa yerlerde rastkele. Bazı türler başqa organizmlerniñ bedeninde yaşağan [[parazit]]lerdir. Ayvanlar tabiatta ğıda zıncırlarınıñ müim qısmını teşkil ete: ösümliklernen ğıdalanğan ayvanlar başqa ayvanlarğa azıq ola bile.

İnsanlar bazı ayvanlarnı evcilleştirgen. Olarnı et, süt, yımırta, yün ve başqa mahsulat almaq, yük taşımaq ve çeşit işlerni yapmaq içün asraylar. Bazı ayvanlar ise evde insannıñ yoldaşı olaraq yaşay.

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;


{{stub}}


[[Kategoriya:Ayvanlar| ]]</text>
      <sha1>k0ywgnpn5xq72sbd3e84nbgijwrv2lw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yohannes Brams</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59129</id>
    <revision>
      <id>245865</id>
      <parentid>238862</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T21:08:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1929" sha1="oc2lov1him5zxt2xdu3m1tfpaiwbgtv" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Yohannes Brams''' ({{lang-de|Johannes Brahms}}; 1833 s. quralay (mayıs) 7, [[Hamburg]] – 1897 s. çiçek (aprel) 3, [[Viyana]]) – alman bestekârı, pianinocı ve dirijor. O, XIX asırnıñ ekinci yarısında romantik muzıkanıñ eñ müim bestekârlarından biri edi.

Brams Hamburgda [[lüteran]] bir qorantada doğdı. Çalışqan yıllarınıñ büyük qısmı Viyanada keçti. [[Yohann Sebastyan Bah]], [[Lüdvig van Bethoven]] ve Bramsnı muzıkanıñ «Üç B»si dep adlandıralar. XIX asırda dirijor Hans fon Bülov bu üç bestekâr içün «Üç B» adını qullandı.

Brams simfonik orkestr, pianino, organ ve hor içün eserler yazdı. Oda muzıkası ve yırlar da yarattı. O, pianinonı büyük ustalıqnen çala edi. Bir çoq eserini ilk sefer özü icra etti. Brams öz zamanınıñ meşur icracılarınen, şu cümleden pianinocı [[Klara Şumann]] ve kemaneci [[Yozef Yoahim]]nen beraber çalıştı. Brams, Şumann ve Yoahim yaqın dost edi. Onıñ bir çoq eseri bugün de kontsertlerde sıq-sıq icra etile.

Brams em muzıka ananelerini saqlağan, em de yañılıqlar yaratqan bir bestekâr dep sayıla. Muzıkasını yaratqanda klassik devir ustalarınıñ qullanğan piçimlerinden ve usullarından faydalandı. Onıñ eserlerinde romantizmge has qaydeler de bar. Bazı zamandaşları onıñ muzıkasını pek akademik dep belledi. [[Arnold Şönberg]] ve [[Edvard Elgar]] kibi soñraki bestekârlar ise onıñ ustalığına ve muzıkağa qoşqan issesine yüksek qıymet berdi. Bramsnıñ itinanen işlengen eserleri soñraki nesil bestekârları içün örnek oldı ve olarğa ilham berdi.

== Menbalar ==

* Jan Swafford. [https://www.nybooks.com/articles/1999/03/18/aimez-vous-brahms-an-exchange/ «Aimez-Vous Brahms?»: An Exchange]. ''The New York Review of Books'', 18 mart 1999.

[[Kategoriya:Bestekârlar]]
[[Kategoriya:Almaniya adamları]]
[[Kategoriya:Avstriya adamları]]</text>
      <sha1>oc2lov1him5zxt2xdu3m1tfpaiwbgtv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245870</id>
      <parentid>245865</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T21:41:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1962" sha1="bri0zs241m6kn8n71gg0a8tk6etgyl6" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Yohannes Brams''' ({{lang-de|Johannes Brahms}}; 1833 s. quralay (mayıs) 7, [[Hamburg]] – 1897 s. çiçek (aprel) 3, [[Viyana]]) – alman bestekârı, pianinocı ve dirijor. O, XIX asırnıñ ekinci yarısında romantik muzıkanıñ eñ müim bestekârlarından biri edi.

Brams Hamburgda [[lüteran]] bir qorantada doğdı. Çalışqan yıllarınıñ büyük qısmı Viyanada keçti. [[Yohann Sebastyan Bah]], [[Lüdvig van Bethoven]] ve Bramsnı muzıkanıñ «Üç B»si dep adlandıralar. XIX asırda dirijor Hans fon Bülov bu üç bestekâr içün «Üç B» adını qullandı.

Brams simfonik orkestr, pianino, organ ve hor içün eserler yazdı. Oda muzıkası ve yırlar da yarattı. O, pianinonı büyük ustalıqnen çala edi. Bir çoq eserini ilk sefer özü icra etti. Brams öz zamanınıñ meşur icracılarınen, şu cümleden pianinocı [[Klara Şumann]] ve kemaneci [[Yozef Yoahim]]nen beraber çalıştı. Brams, Şumann ve Yoahim yaqın dost edi. Onıñ bir çoq eseri bugün de kontsertlerde sıq-sıq icra etile.

Brams em muzıka ananelerini saqlağan, em de yañılıqlar yaratqan bir bestekâr dep sayıla. Muzıkasını yaratqanda klassik devir ustalarınıñ qullanğan piçimlerinden ve usullarından faydalandı. Onıñ eserlerinde romantizmge has qaydeler de bar. Bazı zamandaşları onıñ muzıkasını pek akademik dep belledi. [[Arnold Şönberg]] ve [[Edvard Elgar]] kibi soñraki bestekârlar ise onıñ ustalığına ve muzıkağa qoşqan issesine yüksek qıymet berdi. Bramsnıñ itinanen işlengen eserleri soñraki nesil bestekârları içün örnek oldı ve olarğa ilham berdi.

== Menbalar ==

* Jan Swafford. [https://www.nybooks.com/articles/1999/03/18/aimez-vous-brahms-an-exchange/ «Aimez-Vous Brahms?»: An Exchange]. ''The New York Review of Books'', 18 mart 1999.


{{DEFAULTSORT:Brams, Yohannes}}
[[Kategoriya:Bestekârlar]]
[[Kategoriya:Almaniya adamları]]
[[Kategoriya:Avstriya adamları]]</text>
      <sha1>bri0zs241m6kn8n71gg0a8tk6etgyl6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>İttifaq</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59423</id>
    <revision>
      <id>245902</id>
      <parentid>240864</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T08:36:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2758" sha1="twf4x7eo1nddiusifaom9tq2bjo2aaz" xml:space="preserve">[[Fayl:Commonwealth of Nations.svg|küçükresim|İttifaqdaşlıqnıñ aza devletleri]]
'''İttifaq''' ya da '''Milletler İttifaqı''' ({{lang-en|Commonwealth, Commonwealth of Nations}}) — mustaqil ve teñ aqlı devletlerniñ göñülli birleşmesi. Azalarınıñ çoqusı [[Britaniya imperiyası]]nıñ evelki [[müstemleke]]leridir. Bu memleketler iqtisadiy inkişaf, demokratiya ve barışıq içün işbirlik ete.&lt;ref name=&quot;About&quot;&gt;[https://thecommonwealth.org/about-us About us] — Milletler İttifaqınıñ resmiy saytı.&lt;/ref&gt;

İttifaq Britaniya imperiyası devrinde şekillene başladı. 1926 senesi [[Büyük Britaniya|Birleşken Qırallıq]], [[Kanada]], [[Avstraliya]], [[Yañı Zelandiya]], [[Cenübiy Afrika]] ve bazı başqa memleketler bir-birini teñ aqlı iştirakçiler olaraq tanıdı.&lt;ref name=&quot;History&quot;&gt;[https://thecommonwealth.org/history Our history] — Milletler İttifaqınıñ resmiy saytı.&lt;/ref&gt;

[[İndistan]] ve [[Pakistan]] 1947 senesi, [[Şri Lanka|Tseylon]] ise 1948 senesi İttifaq azası oldı.&lt;ref&gt;[https://thecommonwealth.org/our-member-countries/pakistan Pakistan] — Milletler İttifaqınıñ resmiy saytı.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://thecommonwealth.org/our-member-countries/sri-lanka Sri Lanka] — Milletler İttifaqınıñ resmiy saytı.&lt;/ref&gt; Zemaneviy İttifaqnıñ esası 1949 senesi London beyannamesi ile qoyuldı. Bu beyanname cumhuriyetlerge de İttifaqta qalmaq imkânını berdi. Azalıq içün Britaniya qıralını öz devlet başı olaraq tanımaq endi şart degil edi.&lt;ref name=&quot;History&quot;/&gt;

Britaniya müstemlekeleri mustaqillik qazanğan soñ, olarnıñ bir çoqusı da İttifaq azası oldı. 1957 senesi [[Ğana]] İttifaqqa qoşuldı. Soñra Britaniya müstemlekesi olmağan memleketler de aza oldı: 1995 senesi [[Mozambik]], 2009 senesi [[Ruanda]], 2022 senesi ise [[Gabon]] ve [[Togo]].&lt;ref name=&quot;History&quot;/&gt;
Bugün dünya halqınıñ aman-aman 30%-i — episi olıp eki milliarddan ziyade adam — İttifaq devletlerinde yaşay.

Şimdi İttifaqnıñ 56 aza devleti bar. Teşkilâtnıñ başı — Britaniya qıralı [[III Çarlz]]. Onıñ bu vazifesi simvoliktir.&lt;ref name=&quot;About&quot;/&gt;

Aza devletlerniñ 15-inde III Çarlz devlet başıdır. Bu memleketlerge &quot;İttifaq qırallıqları&quot; deyler. Olar [[şahsiy birlik]]nen bağlıdır: er biri mustaqildir ve öz ükümeti bar, amma qıralları bir adamdır. Çarlz er birinde o devletniñ qıralı olaraq tanıla. Meselâ, Kanadada o, ''Kanada qıralı'', Avstraliyada ise ''Avstraliya qıralı''dır.&lt;ref&gt;[https://www.royal.uk/the-commonwealth The Commonwealth] — Britaniya qıral qorantasınıñ resmiy saytı.&lt;/ref&gt;

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;

{{CommonsKat|Commonwealth}}

[[Kategoriya:Büyük Britaniya]]
[[Kategoriya:Halqara teşkilâtlar]]</text>
      <sha1>twf4x7eo1nddiusifaom9tq2bjo2aaz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Laodzı</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59718</id>
    <revision>
      <id>245873</id>
      <parentid>242181</parentid>
      <timestamp>2026-10-09T22:23:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2057" sha1="b1cyqrlzqz1p6nvt28d6natt6r44scd" xml:space="preserve">'''Laodzı''' ({{lang-zh|老子}}) — qadimiy [[Çin]] felsefecisi. Ananege köre, [[daosizm]]niñ esasçısı ve «Dao De Dzin» kitabınıñ müellifi dep sayıla. '''Li Er''' ({{lang-zh|李耳}}) adınen de bellidir. «Laodzı» [[Çin tili|çince]] «qart oca» demektir.

Laodzı aqqında tarihiy malümat az. Doğğan ve ölgen seneleri belli degil. Ananege köre, o milâttan evel VI asırda yaşağan. Bazı tetqiqçiler onıñ aqiqattan yaşağanına şübelene. Başqa tetqiqçiler ise onı tarihiy bir şahıs dep sayalar.

== Ömrü aqqında rivayetler ==

Çin tarihçısı Sıma Tsân Laodzı aqqında bir qaç rivayet yazğan. Olarnıñ birine köre, Laodzı Çu devletinde doğğan. Cou sarayında arhivci olaraq hızmet etken ve [[Konfutsiy]]nen körüşken.

Qartayğanda Laodzı ğarpqa ketmege qarar bergen. Sıñır qaraqolınıñ başlığı Yin Si ondan fikirlerini yazıp qaldırmasını rica etken. Laodzı onıñ ricasını yerine ketirip, «Dao De Dzin»ni yazğan. Soñ yolğa çıqqan.

Laodzınıñ doğumı aqqında da efsaneler bar. Olarnıñ birine köre, anası bir qaç on yıl yüklü olğan. Laodzı aq saqallı qart adam olaraq doğğan. Diniy daosizmde o ilâh olaraq da ürmet etile.

== [[Dao De Dzin]] ==

«Dao De Dzin» daosizmniñ esas kitaplarından biridir. Adı «Yol ve fazilet kitabı» dep tercime etile. Kitap 81 qısqa bölükten ibarettir.

Kitapnıñ ne zaman ve kim tarafından yazılğanı belli degil. Bir çoq tetqiqçi onıñ metni milâttan evel IV–III asırlarda yavaş-yavaş şekillengen dep saya. Eserge çeşit devirlerde yañı parçalar qoşulğan ola bile.

Kitapta tabiatnen uyğun yaşamaq ve sadelik fikirleri müim yer tuta. ''Dao'' «yol», ''De'' ise «fazilet» ya da «içki quvet» dep tercime etile. Bular daosizmniñ esas felsefiy añlamlarıdır.

''U-vey'' (無為) añlamı zorlamadan, tabiiy şekilde areket etmekni añlata. Bu, iç bir şey yapmamaq demek degil.


[[Kategoriya:Felsefeciler]]
[[Kategoriya:Çin tarıhi]]
[[Kategoriya:Çin adamları]]
[[Kategoriya:Din]]</text>
      <sha1>b1cyqrlzqz1p6nvt28d6natt6r44scd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Martin Lüter</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60085</id>
    <revision>
      <id>245881</id>
      <parentid>243618</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T07:17:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1734" sha1="be9ed4e7rv90j6g12k2u1j80ch6fzoc" xml:space="preserve">{{kişi}}
'''Martin Lüter''' ({{lang-de|Martin Luther}}; 1483 s. noyabr 10, [[Aysleben]] — 1546 s. fevral 18, Aysleben) — [[Almaniya|alman]] din alimi ve ruhaniy. XVI asırda Avropada başlanğan [[Reformatsiya]] areketiniñ baş reberlerinden biridir. [[Lüteranlıq]] onıñ diniy talimatına esaslana.

Lüter 1505 senesinde keşiş oldı. Soñ [[Katoliklik|Katolik]] kilsesinde papaz olaraq hızmet etti ve [[Vittenberg]] universitetinde din ilmini oquttı.

1517 senesinde Lüter [[indulgentsiya]]larnıñ satıluvını tenqit etken 95 tezis yazdı. Keñ tarqalğan rivayetke köre, 1517 senesi oktâbrniñ 31-inde olarnı Vittenbergdeki qala kilsesiniñ qapısına astı. Bu tezislerniñ yayılması Reformatsiya areketiniñ başlanğıcı dep sayıla.&lt;ref&gt;[https://germanhistorydocs.org/en/from-the-reformations-to-the-thirty-years-war-1500-1648/martin-luther-ninety-five-theses-october-31-1517 Martin Luther, Ninety-Five Theses (October 31, 1517)] — German History in Documents and Images.&lt;/ref&gt;

1521 senesi [[Roma papası]] Lüterni Katolik kilsesinden çıqardı.&lt;ref&gt;[https://museeprotestant.org/en/notice/who-was-martin-luther/ Who was Martin Luther?] — Musée protestant.&lt;/ref&gt;

Lüter [[Bibliya|Muqaddes Kitap]]nı alman tiline tercime etti. Bu işte oña başqa alimler de yardım etti. Muqaddes Kitapnıñ tam tercimesi 1534 senesi neşir etildi. Bu tercime keñ tarqaldı ve alman edebiy tiliniñ inkişafına büyük tesir etti.&lt;ref&gt;[https://museeprotestant.org/en/notice/martin-luther-translator-of-the-bible/ Martin Luther, translator of the Bible] — Musée protestant.&lt;/ref&gt;

== Atıflar ==
&lt;references /&gt;

{{DEFAULTSORT:Lüter, Martin}}
[[Kategoriya:Almaniya adamları]]
[[Kategoriya:Protestantlıq]]</text>
      <sha1>be9ed4e7rv90j6g12k2u1j80ch6fzoc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Selahaddin Eyyubiy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60190</id>
    <revision>
      <id>245879</id>
      <parentid>243792</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T06:52:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Don Alessandro adlı qulanıcı [[Salahaddin]] saifesiniñ adını [[Selahaddin Eyyubiy]] dep deñiştirildi.</comment>
      <origin>243792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="760" sha1="lbb2t6s7bze9fz9b8qn2r51xfqppahf" xml:space="preserve">[[Fayl:Selahaddin Eyyubi El Kurdi.jpg|küçükresim|Salahaddin Eyyubiy portretı]]
[[Eyyubiy]] saltanatınıñ qurucısıdır ve [[Qudus]] şeeri fatihidir. [[Kürtler|Kürt]] milletindendir. 1137 yılı doğmuştır. Yaşlığından [[Nureddin Zengi]] içün [[Mısır]]&lt;nowiki/&gt;da cenk etti. Nureddin Zengiñin ölüminden soñ, [[Mısır]] sultanı oldı. [[Suriye]] ve [[Filistin]] meleketlerini zapt etti. 1187 yılı [[Qudus]] şeerini [[Haçlılar seferleri|Haçlılardan]] teslim aldı. 1189 senesinden 1192 senesine qadar [[Üçünci haçlı sefer|üçünci haçlı seferde]] cenkleşti. Mart 4 1193 senesi [[Dimeşq]] şeerinde öldi.&lt;ref&gt;https://www.britannica.com/biography/Saladin&lt;/ref&gt;
[[Fayl:Flag of Saladin.svg|küçükresim|Eyyubiy bayrağı]]</text>
      <sha1>lbb2t6s7bze9fz9b8qn2r51xfqppahf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245887</id>
      <parentid>245879</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T07:46:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1650" sha1="04gkzt472v26y9iwghvm2uobfof81gc" xml:space="preserve">[[Fayl:Selahaddin Eyyubi El Kurdi.jpg|küçükresim|Salahaddin Eyyubiy portretı]]
'''Selahaddin Eyyubiy''' (1137 ya da 1138, [[Tikrit]] — 1193 s. mart 4, [[Dimeşq]]) — [[Kürtler|kürt]] asıllı serdar, [[Eyyubiyler|Eyyubiy]] devletiniñ esasçısı, [[Mısır]] ve [[Suriye]] sultanı.

1164 senesi [[Nureddin Zengi]]niñ emrinen, emcesi Şirkuhnen beraber Mısırğa askeriy seferge ketti. 1169 senesinde Mısır veziri oldı. 1171 senesi [[Fatimiy halifeligi]]ne soñ berdi ve Mısırda öz akimiyetini sağlamlaştırdı.

Nureddin Zengi 1174 senesi ölgen soñ, Selahaddin [[Dimeşq]]nı aldı. Soñra Suriyeniñ başqa yerlerini de özüne boysundırdı. Böyleliknen, Mısırnı ve Suriyeniñ büyük bir qısmını bir devlette birleştirdi.

1187 senesinde Hattin yanındaki uruşta onıñ ordusı [[Haçlılar seferleri|haçlılarnı]] yeñdi. Bu ğalebeden soñ [[Filistin]]niñ bir çoq şeerini aldı. 1187 senesi oktâbrniñ 2-sinde, qamaçavdan soñ, [[Qudus]] da onıñ ordusına teslim oldı.

1189–1192 seneleri [[Üçünci haçlı sefer|Üçünci haçlı sefer]] vaqtında haçlılarğa qarşı cenk etti. 1192 senesi [[İngiltere]] qıralı [[I Riçard]]nen barışıq añlaşması tizdi. Qudus Selahaddinniñ idaresinde qaldı. Hristianlarğa silâsız olaraq şeerniñ aziz yerlerini ziyaret etmege izin berildi.&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/biography/Saladin Saladin] — Encyclopædia Britannica.&lt;/ref&gt;

[[Fayl:Flag of Saladin.svg|thumb|Selahaddinniñ cenk bayrağı (tahminiy rekonstruktsiya)]]

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;

[[Kategoriya:Mısır adamları]]
[[Kategoriya:Iraq adamları]]
[[Kategoriya:Serdarlar]]</text>
      <sha1>04gkzt472v26y9iwghvm2uobfof81gc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Saddam Üsein</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60727</id>
    <revision>
      <id>245949</id>
      <parentid>245847</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T11:19:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1889" sha1="m0u5zzk82vqay14snppeus23zb3c0b8" xml:space="preserve">{{kişi
|resim=SaddamStatue.jpg
|zenaat=inqilâpçı, hırsız, cinayetçi
}}
'''Saddam Üsein Abdül Mecid et-Tikriti''' ({{lang-ar|صدام حسين عبد المجيد التكريتي}}; 1937 s., [[Iraq]] — 2006 s. Iraq) — Iraqlı ve [[araplar|arap]] inqilâpçısı, [[Baas]]ist Iraqnıñ diktatorı, hırsız, halqara cinayetçi. Iraqlı arap şovinisti&lt;ref&gt;''Merip'' [https://www.merip.org/2006/06/the-whole-range-of-saddam-husseins-war-crimes/ Hussein's Sadisms] – [[Merip]] 2006&lt;/ref&gt;, islâmcı&lt;ref&gt; [https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2001-nov-04-mn-107-story.html Turn to the Faith Campaign] &lt;/ref&gt; ve imperialisti. 

[[Türkmenler]], [[kürtler]], [[yeudiler]] ve başqa halqlarnıñ soyqırımı teşkil etken. 

== Tarih ==
* 1957 - 1963 ss. — Üsein «[[Baas]]» fırqasına qoşula.
* 1968 - 1979 ss. – Ahmed Hasan al-Bekir Üseinni vitse-prezident yaptı.
* 1979 s. - 1993 s. — Saddam resmiy olaraq prezident ola ve Iraqta puska başlay, duşmanlarını cinaiy sindikat kibi temizleyi ve para talap ete.
* 1993 s. - 2003 s. — [[Saddamizmniñ İman aqqında aktsiyası]], İslâmizatsiya, mafiyalarnıñ ve repreasiyalarnıñ devami.
* 2003 s. - 2006 s. – [[Amerika Qoşma Ştatları|AQŞ]] Üseinni akimietten çıqarmaq içün 2003 senesi mart 20-de İraqqa ücüm ettiler. 2003 senesi dekabrʹ ayında Üsein esir alındı, soñra 2004-2006 seneleri sudqa berildi.
* 2006 s. — ölüm.

== Bugün ==
2020 s. İraqta Üseini taqdirlev 9%&lt;ref&gt;[https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/how-iraqis-view-life-after-fall-saddam-twenty-years-ago-and-today Как иракцы оценивают жизнь после падения режима Саддама — двадцать лет назад и сегодня]&lt;/ref&gt;.

== İhtar ==
&lt;references/&gt;

{{İraq liderleri}}
{{DEFAULTSORT:Üsein, Saddam}}
[[Kategoriya:Iraq adamları]]
{{stub}}</text>
      <sha1>m0u5zzk82vqay14snppeus23zb3c0b8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Afğanistan bayrağı</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60737</id>
    <revision>
      <id>245877</id>
      <timestamp>2026-10-10T04:10:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sultantepenn</username>
        <id>70211</id>
      </contributor>
      <comment>Yañı saife yaratıldı. Mündericesi: '[[Fayl:Flag of the Taliban.svg|küçükresim|326x326pik]] 15 Avgust 2021 künü qabul etilgen [[Afğanistan|Afğanistannıñ]] resmiy bayrağıdır. Beyaz fon üstünde qaranen yazılğan şehadet bar.'</comment>
      <origin>245877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="201" sha1="8he8dncepqxtkh4bcen5ry0dikz94um" xml:space="preserve">[[Fayl:Flag of the Taliban.svg|küçükresim|326x326pik]]
15 Avgust 2021 künü qabul etilgen [[Afğanistan|Afğanistannıñ]] resmiy bayrağıdır. Beyaz fon üstünde qaranen yazılğan şehadet bar.</text>
      <sha1>8he8dncepqxtkh4bcen5ry0dikz94um</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Salahaddin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60738</id>
    <redirect title="Selahaddin Eyyubiy" />
    <revision>
      <id>245880</id>
      <timestamp>2026-10-10T06:52:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <comment>Don Alessandro adlı qulanıcı [[Salahaddin]] saifesiniñ adını [[Selahaddin Eyyubiy]] dep deñiştirildi.</comment>
      <origin>245880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="kd6osy9v2vutha50abhtxf9hk7p2y70" xml:space="preserve">#YÖNLENDİRME [[Selahaddin Eyyubiy]]</text>
      <sha1>kd6osy9v2vutha50abhtxf9hk7p2y70</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Protestantlıq</title>
    <ns>14</ns>
    <id>60739</id>
    <revision>
      <id>245882</id>
      <timestamp>2026-10-10T07:18:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <comment>Yañı saife yaratıldı. Mündericesi: '[[Kategoriya:Hristianlıq]]'</comment>
      <origin>245882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27" sha1="dt8662d8lhth8untt0ct2p9gd4j83i2" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Hristianlıq]]</text>
      <sha1>dt8662d8lhth8untt0ct2p9gd4j83i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Mısır adamları</title>
    <ns>14</ns>
    <id>60740</id>
    <revision>
      <id>245884</id>
      <timestamp>2026-10-10T07:41:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <comment>Yañı saife yaratıldı. Mündericesi: '[[Kategoriya:Mısır]] [[Kategoriya:Memleketine köre adamlar]]'</comment>
      <origin>245884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="dbc90q9j9nhehv7jenyob33nx2h2s00" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Mısır]]
[[Kategoriya:Memleketine köre adamlar]]</text>
      <sha1>dbc90q9j9nhehv7jenyob33nx2h2s00</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Iraq adamları</title>
    <ns>14</ns>
    <id>60741</id>
    <revision>
      <id>245885</id>
      <timestamp>2026-10-10T07:42:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <comment>Yañı saife yaratıldı. Mündericesi: '[[Kategoriya:Iraq]] [[Kategoriya:Memleketine köre adamlar]]'</comment>
      <origin>245885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60" sha1="rqqxjv9jpl21iftl3g4v5t5fjj2i95p" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Iraq]]
[[Kategoriya:Memleketine köre adamlar]]</text>
      <sha1>rqqxjv9jpl21iftl3g4v5t5fjj2i95p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Arbiy adamlar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>60742</id>
    <revision>
      <id>245886</id>
      <timestamp>2026-10-10T07:46:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <comment>Yañı saife yaratıldı. Mündericesi: '[[Kategoriya:Zenaatına köre adamlar]]'</comment>
      <origin>245886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="hhdo9tqyxunn1ouple1j1cszs2edgbi" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Zenaatına köre adamlar]]</text>
      <sha1>hhdo9tqyxunn1ouple1j1cszs2edgbi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Serdarlar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>60743</id>
    <revision>
      <id>245888</id>
      <timestamp>2026-10-10T07:46:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <comment>Yañı saife yaratıldı. Mündericesi: '[[Kategoriya:Arbiy adamlar]]'</comment>
      <origin>245888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28" sha1="l3k87wmcslvj8dgkbrm3eknycj3ubgh" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Arbiy adamlar]]</text>
      <sha1>l3k87wmcslvj8dgkbrm3eknycj3ubgh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Avropa tarihı</title>
    <ns>14</ns>
    <id>60744</id>
    <revision>
      <id>245890</id>
      <timestamp>2026-10-10T07:53:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <comment>Yañı saife yaratıldı. Mündericesi: '[[Kategoriya:Regionına köre tarih]]'</comment>
      <origin>245890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="ial4gwhlqtt80fybn97b8lzs6ditxe8" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Regionına köre tarih]]</text>
      <sha1>ial4gwhlqtt80fybn97b8lzs6ditxe8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Yeudiler</title>
    <ns>14</ns>
    <id>60745</id>
    <revision>
      <id>245893</id>
      <timestamp>2026-10-10T07:54:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <comment>Yañı saife yaratıldı. Mündericesi: '[[Kategoriya:Halqlar]]'</comment>
      <origin>245893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="blcisrgfqrn686ma8xclsnieca0ofym" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Halqlar]]</text>
      <sha1>blcisrgfqrn686ma8xclsnieca0ofym</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kirgiz-Miyaki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60746</id>
    <redirect title="Qırğız-Miyeke" />
    <revision>
      <id>245900</id>
      <timestamp>2026-10-10T08:33:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <comment>Neuvillette adlı qulanıcı [[Kirgiz-Miyaki]] saifesiniñ adını [[Qırğız-Miyeke]] dep deñiştirildi.</comment>
      <origin>245900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="a9s1qrz9bx2vos3hsff437h0xpk6rt0" xml:space="preserve">#YÖNLENDİRME [[Qırğız-Miyeke]]</text>
      <sha1>a9s1qrz9bx2vos3hsff437h0xpk6rt0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Beşbülek rayonı</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60747</id>
    <redirect title="Beşbölek rayonı" />
    <revision>
      <id>245904</id>
      <timestamp>2026-10-10T08:36:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <comment>Neuvillette adlı qulanıcı [[Beşbülek rayonı]] saifesiniñ adını [[Beşbölek rayonı]] dep deñiştirildi.</comment>
      <origin>245904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="jqc6mh6h3uhtukw40tbtlnuv0l1guum" xml:space="preserve">#YÖNLENDİRME [[Beşbölek rayonı]]</text>
      <sha1>jqc6mh6h3uhtukw40tbtlnuv0l1guum</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aznayevo (Beşbülek rayonı)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60748</id>
    <redirect title="Aznay (Beşbölek rayonı)" />
    <revision>
      <id>245908</id>
      <timestamp>2026-10-10T08:38:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <comment>Neuvillette adlı qulanıcı [[Aznayevo (Beşbülek rayonı)]] saifesiniñ adını [[Aznay (Beşbölek rayonı)]] dep deñiştirildi.</comment>
      <origin>245908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="b2ghfhj0cenaa48jxbdqanzedkstjx3" xml:space="preserve">#YÖNLENDİRME [[Aznay (Beşbölek rayonı)]]</text>
      <sha1>b2ghfhj0cenaa48jxbdqanzedkstjx3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Büzdek rayonı</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60749</id>
    <redirect title="Bözdek rayonı" />
    <revision>
      <id>245911</id>
      <timestamp>2026-10-10T08:39:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <comment>Neuvillette adlı qulanıcı [[Büzdek rayonı]] saifesiniñ adını [[Bözdek rayonı]] dep deñiştirildi.</comment>
      <origin>245911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="darw1iylgwu7eihkqyc6z1hp1jgicnt" xml:space="preserve">#YÖNLENDİRME [[Bözdek rayonı]]</text>
      <sha1>darw1iylgwu7eihkqyc6z1hp1jgicnt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Büzdek</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60750</id>
    <redirect title="Bözdek" />
    <revision>
      <id>245914</id>
      <timestamp>2026-10-10T08:40:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <comment>Neuvillette adlı qulanıcı [[Büzdek]] saifesiniñ adını [[Bözdek]] dep deñiştirildi.</comment>
      <origin>245914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="itl3xn4tki41vo8uzhafas2j0m09hi0" xml:space="preserve">#YÖNLENDİRME [[Bözdek]]</text>
      <sha1>itl3xn4tki41vo8uzhafas2j0m09hi0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ciyençura rayonı</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60751</id>
    <redirect title="Ciyençora rayonı" />
    <revision>
      <id>245919</id>
      <timestamp>2026-10-10T08:42:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <comment>Neuvillette adlı qulanıcı [[Ciyençura rayonı]] saifesiniñ adını [[Ciyençora rayonı]] dep deñiştirildi.</comment>
      <origin>245919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="etoqyhoi5a5ccooro8hrpfx5xsk69tr" xml:space="preserve">#YÖNLENDİRME [[Ciyençora rayonı]]</text>
      <sha1>etoqyhoi5a5ccooro8hrpfx5xsk69tr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>İliş rayonı</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60752</id>
    <redirect title="Eliş rayonı" />
    <revision>
      <id>245922</id>
      <timestamp>2026-10-10T08:43:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <comment>Neuvillette adlı qulanıcı [[İliş rayonı]] saifesiniñ adını [[Eliş rayonı]] dep deñiştirildi.</comment>
      <origin>245922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="6aq0mq821c1e880jj6vs3hft5y40qin" xml:space="preserve">#YÖNLENDİRME [[Eliş rayonı]]</text>
      <sha1>6aq0mq821c1e880jj6vs3hft5y40qin</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Baza-Kuyanovo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60753</id>
    <redirect title="Bazı-Qoyan" />
    <revision>
      <id>245926</id>
      <timestamp>2026-10-10T08:44:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <comment>Neuvillette adlı qulanıcı [[Baza-Kuyanovo]] saifesiniñ adını [[Bazı-Qoyan]] dep deñiştirildi.</comment>
      <origin>245926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="9z7k9frgewakc1imtprn0w40ctcb6h0" xml:space="preserve">#YÖNLENDİRME [[Bazı-Qoyan]]</text>
      <sha1>9z7k9frgewakc1imtprn0w40ctcb6h0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>İşimbay rayonı</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60754</id>
    <redirect title="Eşimbay rayonı" />
    <revision>
      <id>245930</id>
      <timestamp>2026-10-10T08:45:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <comment>Neuvillette adlı qulanıcı [[İşimbay rayonı]] saifesiniñ adını [[Eşimbay rayonı]] dep deñiştirildi.</comment>
      <origin>245930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="eqxcd3hg3hjf80s3z1z8ecy282v5jmx" xml:space="preserve">#YÖNLENDİRME [[Eşimbay rayonı]]</text>
      <sha1>eqxcd3hg3hjf80s3z1z8ecy282v5jmx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aznayevo (İşimbay rayonı)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60755</id>
    <redirect title="Aznay (Eşimbay rayonı)" />
    <revision>
      <id>245933</id>
      <timestamp>2026-10-10T08:46:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <comment>Neuvillette adlı qulanıcı [[Aznayevo (İşimbay rayonı)]] saifesiniñ adını [[Aznay (Eşimbay rayonı)]] dep deñiştirildi.</comment>
      <origin>245933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="owjbfb1u4p95uamk6aju19yin5fv553" xml:space="preserve">#YÖNLENDİRME [[Aznay (Eşimbay rayonı)]]</text>
      <sha1>owjbfb1u4p95uamk6aju19yin5fv553</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yar-Beşqazah</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60756</id>
    <redirect title="Yar-Beşqadaq" />
    <revision>
      <id>245936</id>
      <timestamp>2026-10-10T08:47:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <comment>Neuvillette adlı qulanıcı [[Yar-Beşqazah]] saifesiniñ adını [[Yar-Beşqadaq]] dep deñiştirildi.</comment>
      <origin>245936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="5ia2xv3jikq9l9rnrdbtsmns46lsb3o" xml:space="preserve">#YÖNLENDİRME [[Yar-Beşqadaq]]</text>
      <sha1>5ia2xv3jikq9l9rnrdbtsmns46lsb3o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ağidil</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60757</id>
    <redirect title="Ağedil" />
    <revision>
      <id>245939</id>
      <timestamp>2026-10-10T08:48:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neuvillette</username>
        <id>26473</id>
      </contributor>
      <comment>Neuvillette adlı qulanıcı [[Ağidil]] saifesiniñ adını [[Ağedil]] dep deñiştirildi.</comment>
      <origin>245939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="cmit3d9n86fqzmcvuxqdgr00rslyq1l" xml:space="preserve">#YÖNLENDİRME [[Ağedil]]</text>
      <sha1>cmit3d9n86fqzmcvuxqdgr00rslyq1l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Programma teminatı</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60758</id>
    <redirect title="Kompyuter programmaları" />
    <revision>
      <id>245944</id>
      <timestamp>2026-10-10T10:12:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <comment>Don Alessandro adlı qulanıcı [[Programma teminatı]] saifesiniñ adını [[Kompyuter programmaları]] dep deñiştirildi.</comment>
      <origin>245944</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="02oyocf8om83zoqhzlqjel2zvgzi7mp" xml:space="preserve">#YÖNLENDİRME [[Kompyuter programmaları]]</text>
      <sha1>02oyocf8om83zoqhzlqjel2zvgzi7mp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Suniy zekâ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>60759</id>
    <revision>
      <id>245947</id>
      <timestamp>2026-10-10T10:47:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <comment>Yañı saife yaratıldı. Mündericesi: '[[Kategoriya:Kompyuterler ve internet]]'</comment>
      <origin>245947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="t15cukmaq74w2mn1rx28ephuplfg9r2" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Kompyuterler ve internet]]</text>
      <sha1>t15cukmaq74w2mn1rx28ephuplfg9r2</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>