Şablon:Location map Iraq

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="crh">
  <siteinfo>
    <sitename>Vikipediya</sitename>
    <dbname>crhwiki</dbname>
    <base>https://crh.wikipedia.org/wiki/Ba%C5%9F_Saife</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.23</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Mahsus</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Muzakere</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Qullanıcı</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Qullanıcı muzakeresi</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Vikipediya</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Vikipediya muzakeresi</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Fayl</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Fayl muzakeresi</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaViki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaViki muzakeresi</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Şablon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Şablon muzakeresi</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Yardım</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Yardım muzakeresi</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoriya</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategoriya muzakeresi</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">R</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">R talk</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modul</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Modul muzakeresi</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Şablon:Location map Iraq</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3368</id>
    <revision>
      <id>246026</id>
      <parentid>110107</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T08:41:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NordNordWest</username>
        <id>423</id>
      </contributor>
      <comment>updated map</comment>
      <origin>246026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="176" sha1="7cr9oprbmedk4zewdecjgc35xky1a8h" xml:space="preserve">{{#switch:{{{1}}}
|name = Iraq
|top = 37.7
|bottom = 28.4
|left = 38.4
|right = 48.9
|image = Iraq adm location map.svg
}}&lt;noinclude&gt;{{Location map/Malümat|Iraq}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7cr9oprbmedk4zewdecjgc35xky1a8h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler</title>
    <ns>4</ns>
    <id>8756</id>
    <revision>
      <id>245976</id>
      <parentid>231803</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T16:08:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2137" sha1="8r9dngma9trf9222gn5imeskopyg5v9" xml:space="preserve">Bu cedvel Metadaki [[:meta:List of articles all languages should have]] ile aynı içerige saip olmağa mecbur. Eñ müim maqaleler qalın ariflernen yazılğan.

* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Adamlar 1]] 
** Felsefeci ve cemiyetşınaslar 
** Din erbapları ve ilâhiyatçılar
** Siyaset erbapları
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Adamlar 2]] 
** İcatçı, alim ve riyaziyatçılar
** Ressam ve mimarlar
** Bestekâr ve çalğıcılar
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Adamlar 3]] 
** Rejissör, stsenarist ve aktörlar
** Yazıcı ve şairler
** Keşfiyatçı ve seyaatçılar
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Felsefe ve ruhiyat|Felsefe ve ruhiyat]]
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Din|Din]]
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/İçtimaiy ilimler|İçtimaiy ilimler]]
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Til ve edebiyat|Til ve edebiyat]]
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/İlim|İlim 1]] 
**İlim 
**Ayatiyat)
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/İlim 2|İlim 2]] 
**İklim ve geologiya 
**Fizika 
**Aşayt 
**Riyaziyat)
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Himiya|Himiya]]
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Tehnologiya|Tehnologiya]]
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Sanat ve eglence|Sanat ve eglence]]
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Tarih|Tarih]]
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Coğrafiya|Coğrafiya]]

&lt;hr/&gt;
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Qırımtatar ve ukrain mevzularına 100 maqale|Qırımtatar ve ukrain mevzularına 100 maqale]]
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Qırımtatar ve ukrain mevzularına 250 maqale|Qırımtatar ve ukrain mevzularına 250 maqale]]

[[Kategoriya:Vikipediya:Maqale talapları]]</text>
      <sha1>8r9dngma9trf9222gn5imeskopyg5v9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245996</id>
      <parentid>245976</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T16:45:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2499" sha1="paeoolf6aitk1vb41fj5o16gm4qreht" xml:space="preserve">Bu cedvel Metadaki [[:meta:List of articles all languages should have]] ile aynı içerige saip olmağa mecbur. Eñ müim maqaleler qalın ariflernen yazılğan.

* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Adamlar 1]] 
** Felsefeci ve cemiyetşınaslar 
** Din erbapları ve ilâhiyatçılar
** Siyaset erbapları
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Adamlar 2]] 
** İcatçı, alim ve riyaziyatçılar
** Ressam ve mimarlar
** Bestekâr ve çalğıcılar
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Adamlar 3]] 
** Rejissör, stsenarist ve aktörlar
** Yazıcı ve şairler
** Keşfiyatçı ve seyaatçılar
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Felsefe ve din|Felsefe ve din]]
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/İçtimaiy ilimler|İçtimaiy ilimler]]
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Til ve edebiyat|Til ve edebiyat]]
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/İlim 1|İlim 1: Fizika ve astronomiya]] 
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/İlim 2|İlim 2: Ayatiyat (biologiya) ve tibbiyet]] 
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/İlim 3|İlim 3: Himiya, tabiatşınaslıq ve riyaziyat (matematika)]]
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Tehnologiya|Tehnologiya]]
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Sanat ve eglence|Sanat ve eglence]]
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Tarih|Tarih]]
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Coğrafiya 1|Coğrafiya 1]]
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Coğrafiya 2|Coğrafiya 2]]
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Coğrafiya 3|Coğrafiya 3]]
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Coğrafiya 4|Coğrafiya 4]]
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Aşayt ve köy hocalığı|Aşayt ve köy hocalığı]] 

&lt;hr/&gt;
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Qırımtatar ve ukrain mevzularına 100 maqale|Qırımtatar ve ukrain mevzularına 100 maqale]]
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Qırımtatar ve ukrain mevzularına 250 maqale|Qırımtatar ve ukrain mevzularına 250 maqale]]

[[Kategoriya:Vikipediya:Maqale talapları]]</text>
      <sha1>paeoolf6aitk1vb41fj5o16gm4qreht</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>246001</id>
      <parentid>245996</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T16:50:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>246001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2593" sha1="hx1fs8hfc5g4rp65olnsuq8efyw2ree" xml:space="preserve">Bu cedvel Metadaki [[:meta:List of articles all languages should have]] ile aynı içerige saip olmağa mecbur. Eñ müim maqaleler qalın ariflernen yazılğan.

* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Adamlar 1]] 
** Felsefeci ve cemiyetşınaslar 
** Din erbapları ve ilâhiyatçılar
** Siyaset erbapları
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Adamlar 2]] 
** İcatçı, alim ve riyaziyatçılar
** Ressam ve mimarlar
** Bestekâr ve çalğıcılar
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Adamlar 3]] 
** Rejissör, stsenarist ve aktörlar
** Yazıcı ve şairler
** Keşfiyatçı ve seyaatçılar
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Felsefe ve din|Felsefe ve din]]
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/İçtimaiy ilimler|İçtimaiy ilimler]]
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Til ve edebiyat|Til ve edebiyat]]
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/İlim 1|İlim 1: Fizika ve astronomiya]] 
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/İlim 2|İlim 2: Ayatiyat (biologiya) ve tibbiyet]] 
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/İlim 3|İlim 3: Himiya, tabiatşınaslıq ve riyaziyat (matematika)]]
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Tehnologiya|Tehnologiya]]
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Sanat ve eglence|Sanat ve eglence]]
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Tarih|Tarih]]
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Coğrafiya 1|Coğrafiya 1]]
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Coğrafiya 2|Coğrafiya 2]]
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Coğrafiya 3|Coğrafiya 3]]
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Coğrafiya 4|Coğrafiya 4]]
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Coğrafiya 5|Coğrafiya 5]]
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Aşayt ve köy hocalığı|Aşayt ve köy hocalığı]] 

&lt;hr/&gt;
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Qırımtatar ve ukrain mevzularına 100 maqale|Qırımtatar ve ukrain mevzularına 100 maqale]]
* [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Qırımtatar ve ukrain mevzularına 250 maqale|Qırımtatar ve ukrain mevzularına 250 maqale]]

[[Kategoriya:Vikipediya:Maqale talapları]]</text>
      <sha1>hx1fs8hfc5g4rp65olnsuq8efyw2ree</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Felsefe ve din</title>
    <ns>4</ns>
    <id>29703</id>
    <revision>
      <id>245977</id>
      <parentid>232587</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T16:10:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Don Alessandro adlı qullanıcı [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Felsefe ve ruhiyat]] saifesiniñ adını yönetme qaldırmayıp [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Felsefe ve din]] dep deñiştirdi</comment>
      <origin>232587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="244" sha1="tbtdkpbo76kyjf02igakjvpdmepf399" xml:space="preserve">'''[[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]''' —&gt; Felsefe ve ruhiyat

== Felsefe ==
{{#invoke:1|table|Q9453|Q9471|Q9081|Q5891|Q9492|Q7949}}

[[Kategoriya:Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]</text>
      <sha1>tbtdkpbo76kyjf02igakjvpdmepf399</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245978</id>
      <parentid>245977</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T16:11:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="456" sha1="dic717g6o9yg0byx6gdxx4dkv97s7bv" xml:space="preserve">'''[[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]''' —&gt; Felsefe ve din

=== Felsefe === 
{{#invoke:1|table|Q7066|Q7242|Q9581|Q9453|Q9465|Q9471|Q9476|Q9081|Q8078|Q7081|Q5891|Q9510|Q7949}}

===  Din === 
{{#invoke:1|table|Q9149|Q190|Q9159|Q9163|Q9134|Q128593|Q9174|Q9165|Q748|Q5043|Q9592|Q23540|Q9089|Q432|Q9585|Q483654|Q9232|Q9268|Q812767|Q9316|Q9598|Q9601}}

[[Kategoriya:Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]</text>
      <sha1>dic717g6o9yg0byx6gdxx4dkv97s7bv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/İçtimaiy ilimler</title>
    <ns>4</ns>
    <id>29705</id>
    <revision>
      <id>245979</id>
      <parentid>232589</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T16:13:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1060" sha1="98e6j16seck05smrj0abk9uamhy00vm" xml:space="preserve">'''[[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]''' —&gt; İçtimaiy ilimler

__TOC__

== İçtimaiy fenler ==
{{#invoke:1|table|Q8425|Q8432|Q8434}}

=== Ruhiyat ===
{{#invoke:1|table|Q9332|Q9415|Q316|Q450|Q9418|Q9420}}

=== Qoranta ve adamlararası munasebetler ===
{{#invoke:1|table|Q8436|Q7569|Q8441|Q8445|Q467}}

=== Siyaset ===
{{#invoke:1|table|Q7163|Q7167|Q1889|Q7188|Q7174|Q317|Q7269|Q7270|Q7257|Q6199|Q6206|Q6186|Q7169|Q6223|Q6216|Q7264|Q6235|Q7272|Q7260|Q7275|Q7278|Q7281}}

=== Biznes ve iqtisadiyat ===
{{#invoke:1|table|Q8134|Q8137|Q8142|Q4916|Q4917|Q8148|Q1368|Q8161|Q601401}}

=== Uquq ===
{{#invoke:1|table|Q7748|Q7755}}

=== Halqara teşkilâtlar ===
{{#invoke:1|table|Q7159|Q7172|Q7768|Q7785|Q458|Q7178|Q7184|Q7191|Q7795|Q1065|Q7801|Q7804|Q7809|Q7817|Q7164|Q7825}}

=== Cenk ve askerlik ===
{{#invoke:1|table|Q8473|Q454|Q7283|Q198|Q8465}}

=== İçtimaiy meseleler ===
{{#invoke:1|table|Q8452|Q8454|Q169207|Q8461|Q7252|Q7181|Q8458|Q10294|Q8463}}

[[Kategoriya:Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]</text>
      <sha1>98e6j16seck05smrj0abk9uamhy00vm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Til ve edebiyat</title>
    <ns>4</ns>
    <id>29706</id>
    <revision>
      <id>245980</id>
      <parentid>232590</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T16:14:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="467" sha1="kavel1uanf9a88qysy2wvvujhkdficv" xml:space="preserve">'''[[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]''' —&gt; Til ve edebiyat


{{#invoke:1|table|Q315|Q13955|Q9610|Q7850|Q1860|Q150|Q188|Q9129|Q9288|Q11051|Q9176|Q5287|Q397|Q9168|Q5146|Q7737|Q11059|Q1321|Q7838|Q256|Q8162|Q8091|Q8171|Q8183|Q8188|Q8192|Q1828555|Q8201|Q8209|Q8216|Q8229|Q8236|Q7553|Q8242|Q676|Q8251|Q8253|Q8258|Q8261|Q8269|Q482|Q8272|Q8275|Q8279|Q1845|Q8276}}

[[Kategoriya:Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]</text>
      <sha1>kavel1uanf9a88qysy2wvvujhkdficv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/İlim 1</title>
    <ns>4</ns>
    <id>29707</id>
    <revision>
      <id>245981</id>
      <parentid>232591</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T16:18:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Don Alessandro adlı qullanıcı [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/İlim]] saifesiniñ adını yönetme qaldırmayıp [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/İlim 1]] dep deñiştirdi</comment>
      <origin>232591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1100" sha1="c04hclxq0k0tkbka7bmocty9iwmtdfw" xml:space="preserve">'''[[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]''' —&gt; İlim 1

__TOC__
== İlim ==
{{#invoke:1|table|Q7860|Q333|Q3863|Q323|Q589|Q3559|Q318|Q5916|Q523|Q1}}

== Ayatiyat ==
{{#invoke:1|table|Q7430|Q8047|Q8054|Q4|Q10737|Q7150|Q11394|Q11395|Q3|Q11398|Q7432|Q1057|Q11978|Q11982|Q9530|Q1063|Q11990|Q11995|Q290}}

=== Anatomiya ===
{{#invoke:1|table|Q514|Q7868|Q11068|Q7873|Q1072|Q11078|Q9649|Q11083|Q11090|Q9368|Q483213|Q9103|Q1074|Q7365|Q9404|Q1073|Q11101|Q7362|Q7363|Q7364|Q7895|Q7891|Q7886|Q7881}}

=== Sağlıq ve tibbiyet ===
{{#invoke:1|table|Q11190|Q12029|Q11081|Q12078|Q12090|Q12125|Q12128|Q12131|Q10874|Q12133|Q12135|Q12136|Q12140|Q153|Q28086552|Q12163122|Q12147|Q86|Q18558122|Q12156|Q12167|Q12171|Q12174|Q12184|Q12187|Q258450|Q12192|Q12195|Q12198|Q12199|Q12202|Q12204|Q12206|Q808|Q2840|Q12214}}

=== Uzviyetler ===
{{#invoke:1|table|Q7239|Q729|Q1360|Q1390|Q7386|Q7367|Q1357|Q10915|Q10908|Q53636|Q5113|Q780|Q10856|Q7372|Q830|Q726|Q10850|Q787|Q7380|Q5|Q160|Q10811|Q2102|Q10872|Q10876|Q756|Q10892}}

[[Kategoriya:Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]</text>
      <sha1>c04hclxq0k0tkbka7bmocty9iwmtdfw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245982</id>
      <parentid>245981</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T16:20:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="918" sha1="5y4ipmch1ojzkmfkp7xwf0sk7q69pja" xml:space="preserve">'''[[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]''' —&gt; İlim 1

__TOC__


== İlim == 
{{#invoke:1|table|Q336|Q7860}}

=== Fizika ===
{{#invoke:1|table|Q413|Q11376|Q9121|Q11379|Q11382|Q12969754|Q11388|Q11391|Q9128|Q1075|Q11397|Q11402|Q849919|Q11408|Q11412|Q11415|Q11418|Q11421|Q11423|Q11426|Q11427|Q11429|Q11430|Q11432|Q11435|Q10251|Q11438|Q944|Q11448|Q11452|Q11455|Q11456|Q11461|Q11465|Q2111|Q11466|Q11471|Q11473|Q11475}}

==== Ölçü birlemleri ====
{{#invoke:1|table|Q12453|Q12457}}

====  Ağırlıq, kölem ve mesafe ölçüleri ==== 
{{#invoke:1|table|Q11570|Q11582|Q11573}}

====  Vaqıt ==== 
{{#invoke:1|table|Q12132|Q12138|Q376|Q11574|Q573|Q577|Q12143}}

====  Astronomiya ==== 
{{#invoke:1|table|Q333|Q3863|Q323|Q589|Q3559|Q318|Q321|Q405|Q634|Q308|Q313|Q2|Q111|Q319|Q193|Q324|Q332|Q544|Q5916|Q523|Q525|Q1}}

[[Kategoriya:Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]</text>
      <sha1>5y4ipmch1ojzkmfkp7xwf0sk7q69pja</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Tehnologiya</title>
    <ns>4</ns>
    <id>29708</id>
    <revision>
      <id>245987</id>
      <parentid>232595</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T16:29:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="965" sha1="tr805v0ivujh1vhh5nt517nb1pet79q" xml:space="preserve">'''[[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]''' —&gt; Tehnologiya

__TOC__

== Tehnologiyalar ==
{{#invoke:1|table|Q11016|Q7108|Q11460|Q11457|Q11023|Q11019|Q11012|Q11022|Q446|Q11467|Q11468}}

=== Bağ ve kommunikatsiyalar ===
{{#invoke:1|table|Q11024|Q11028|Q5292|Q11030|Q11032|Q7075|Q571|Q11034|Q11035}}

=== Elektronika ===
{{#invoke:1|table|Q11650|Q11651|Q11652|Q5322|Q5325|Q5339|Q11656|Q5321|Q11658}}

=== İnformatika ve internet ===
{{#invoke:1|table|Q68|Q4439|Q5300|Q11660|Q11661|Q8366|Q75|Q9158|Q466|Q9135|Q9143|Q7397}}

=== Energiya ve yaqıt ===
{{#invoke:1|table|Q12705|Q12725|Q12739|Q12748|Q12757|Q12760|Q3196}}

=== Materiallar ===
{{#invoke:1|table|Q11469|Q11472|Q11474|Q287}}

=== Naqliyat ===
{{#invoke:1|table|Q7590|Q11436|Q11442|Q1420|Q2811|Q11446|Q870}}

=== Silâlar ===
{{#invoke:1|table|Q728|Q12791|Q12796|Q12800|Q12802|Q12876|Q12870|Q12861}}

[[Kategoriya:Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]</text>
      <sha1>tr805v0ivujh1vhh5nt517nb1pet79q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Sanat ve eglence</title>
    <ns>4</ns>
    <id>29709</id>
    <revision>
      <id>245988</id>
      <parentid>232596</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T16:31:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="881" sha1="m9si5to5y2zxkom45htyqq7b31ndny6" xml:space="preserve">'''[[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]''' —&gt; Sanat ve eglence

__TOC__
=== Sanat ===
{{#invoke:1|table|Q11042|Q735|Q1004|Q11629|Q11633|Q11634|Q11642|Q11639|Q12684|Q11635|Q12681}}

=== Mimarlıq ve qurucılıq ===
{{#invoke:1|table|Q12271|Q12277|Q12280|Q12284|Q12323|Q12493|Q3947|Q43473|Q10285|Q12501|Q243|Q9188|Q12506|Q10288|Q13217298|Q12512|Q9202|Q9141|Q12514|Q12516|Q12518}}

=== Kino, radio ve televizion ===
{{#invoke:1|table|Q11424|Q11425|Q872|Q289}}

=== Muzıka ===
{{#invoke:1|table|Q638|Q7366|Q9759|Q9730|Q1344|Q9734|Q9778|Q9764|Q11401|Q8341|Q9794|Q11399|Q11403|Q11404|Q11405|Q6607|Q5994|Q8338|Q8355}}

=== Eglence ===
{{#invoke:1|table|Q11410|Q11411|Q718|Q11413|Q7889|Q11416|Q11417|Q11420|Q5389|Q349|Q542|Q5369|Q5372|Q5375|Q2736|Q5377|Q5378|Q847|Q6388|Q11422}}


[[Kategoriya:Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]</text>
      <sha1>m9si5to5y2zxkom45htyqq7b31ndny6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Tarih</title>
    <ns>4</ns>
    <id>29710</id>
    <revision>
      <id>245989</id>
      <parentid>232597</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T16:32:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="678" sha1="8ap1uk5qdodvf18ou7p7gzcja3tqtb3" xml:space="preserve">'''[[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]''' —&gt; Tarih
__TOC__

== Tarih ==
{{#invoke:1|table|Q309}}

=== Tarihten evelki devir ve Antik devir ===
{{#invoke:1|table|Q11768|Q11772|Q11761|Q11774|Q7209|Q11764|Q28567|Q11767|Q11756|Q2277|Q35355|Q11759|Q9683}}

=== Orta asırlar ve Renessans ===
{{#invoke:1|table|Q12536|Q12542|Q12544|Q12546|Q12548|Q28573|Q184536|Q12554|Q9903|Q12557|Q12560|Q4692|Q12567}}

=== Yañı ve eñ yañı devir ===
{{#invoke:1|table|Q12539|Q8676|Q8669|Q11409|Q8680|Q8683|Q6534|Q8698|Q2763|Q2269|Q7318|Q8707|Q12562|Q8729|Q8733|Q15180|Q8740|Q361|Q362}}

[[Kategoriya:Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]</text>
      <sha1>8ap1uk5qdodvf18ou7p7gzcja3tqtb3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/İlim 2</title>
    <ns>4</ns>
    <id>29805</id>
    <revision>
      <id>245983</id>
      <parentid>232593</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T16:23:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1216" sha1="8pg24kasurks8e39az45geoi1aoc6ao" xml:space="preserve">'''[[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]''' —&gt; İlim 2

__TOC__

== Ayatiyat ==
{{#invoke:1|table|Q420|Q7430|Q8047|Q11364|Q8054|Q441|Q4|Q10737|Q7150|Q11394|Q3|Q11398|Q7432}}

=== Biologik süreçler ===
{{#invoke:1|table|Q1057|Q11978|Q11982|Q472287|Q1063|Q11990|Q11995|Q290}}

=== Canlı organizmler ===
{{#invoke:1|table|Q7239|Q729|Q5185|Q25326|Q1360|Q1390|Q7386|Q7391|Q7367|Q1357|Q10908|Q5113|Q780|Q10856|Q152|Q7372|Q7377|Q7375|Q146|Q830|Q160|Q144|Q726|Q7368|Q10850|Q787|Q7380|Q5|Q10811|Q430|Q2102|Q37868|Q10872|Q10876|Q764|Q756|Q506|Q1364|Q10884|Q10892}}

=== Anatomiya ===
{{#invoke:1|table|Q514|Q7868|Q11068|Q7873|Q1072|Q11078|Q9649|Q11083|Q11090|Q9368|Q7365|Q9404|Q1073|Q9620|Q11101|Q7362|Q7363|Q7364|Q124794|Q7895|Q7891|Q7881|Q1074}}

== Sağlıq ve tibbiyet ==
{{#invoke:1|table|Q11190|Q12128|Q12136|Q12140|Q12187|Q12147|Q1059|Q12171|Q12184|Q134808|Q808}}

=== Hastalıqlar ve bozğunlıqlar ===
{{#invoke:1|table|Q12029|Q153|Q1566|Q11081|Q12078|Q199804|Q12125|Q12131|Q10874|Q12133|Q12135|Q41571|Q156103|Q86|Q12152|Q2840|Q12156|Q12167|Q12174|Q12192|Q12195|Q12198|Q12199|Q12214|Q12202|Q12204|Q12206}}


[[Kategoriya:Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]</text>
      <sha1>8pg24kasurks8e39az45geoi1aoc6ao</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oyun (sanat)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29911</id>
    <revision>
      <id>245955</id>
      <parentid>160199</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T13:23:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1609" sha1="hsc5yva12bw8ialj1nfdrpbjdw9723t" xml:space="preserve">[[Fayl:Танец_крымских_татар,_1790-е_годы.jpg|thumb|right|[[Qaytarma]] — qırımtatar halq oyunı]]
'''Oyun''' — ritmli beden areketlerine esaslanğan bir sanattır. Oyun oynağan kişi duyğu ve fikirlerini areketlernen ifade ete, bazıda ise bir ikâye añlata. Oyunlarnıñ çoqusı [[muzıka]]nen oynala, amma muzıkasız oyunlar da bar.

Oyun qadimiy zamanlardan berli bir çoq halqnıñ medeniyetinde bar. Adamlar toy, bayram ve başqa merasimlerde oynaylar. Oyunlar teatr ve kontsert sanalarında da kösterile. Olar zaman keçken sayın deñişken, amma bir çoq halq ananeviy oyunlarını bugünge qadar saqlap kelgen.

== Oyun çeşitleri ==

Halq oyunları bir halqnıñ ananelerini, yaşayışını ve muzıkasını köstere. Olar nesilden nesilge keçip kele. [[Qaytarma]] qırımtatarlarnıñ eñ belli halq oyunlarından biridir.

Klassik oyun baletniñ temelidir. Onı icra etkenler uzun yıllar azırlıq köreler.

Sana ve estrada oyunları seyirciler içün azırlana. Bu oyunlar ayrı bir çıqış ola ya da yırcılarnıñ ve muzıkacılarnıñ çıqışlarınen beraber kösterile.

Oyunlar iştirakçilerniñ sayısına köre bir kişilik, çift ve taqım oyunlarına ayrıla. Maqsadına köre merasim oyunları, sana oyunları ve eglence içün oynalğan oyunlar bar.

== İnsan yaşayışında ==
İnsanlar oyun oynap, beraber vaqıt keçireler, tanışalar ve qonuşalar. Toy, bayram ve başqa cıyınlarda oyun oynamaq ananesi bugün de devam ete.

Qadimiy yunan mifologiyasında [[Terpsihora]] oyunnıñ ilham perisi sayılğan.

[[Kategoriya:Oyunlar| ]]</text>
      <sha1>hsc5yva12bw8ialj1nfdrpbjdw9723t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245956</id>
      <parentid>245955</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T13:24:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Don Alessandro adlı qulanıcı [[Oyun]] saifesiniñ adını [[Oyun (sanat)]] dep deñiştirildi.</comment>
      <origin>245955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1609" sha1="hsc5yva12bw8ialj1nfdrpbjdw9723t" xml:space="preserve">[[Fayl:Танец_крымских_татар,_1790-е_годы.jpg|thumb|right|[[Qaytarma]] — qırımtatar halq oyunı]]
'''Oyun''' — ritmli beden areketlerine esaslanğan bir sanattır. Oyun oynağan kişi duyğu ve fikirlerini areketlernen ifade ete, bazıda ise bir ikâye añlata. Oyunlarnıñ çoqusı [[muzıka]]nen oynala, amma muzıkasız oyunlar da bar.

Oyun qadimiy zamanlardan berli bir çoq halqnıñ medeniyetinde bar. Adamlar toy, bayram ve başqa merasimlerde oynaylar. Oyunlar teatr ve kontsert sanalarında da kösterile. Olar zaman keçken sayın deñişken, amma bir çoq halq ananeviy oyunlarını bugünge qadar saqlap kelgen.

== Oyun çeşitleri ==

Halq oyunları bir halqnıñ ananelerini, yaşayışını ve muzıkasını köstere. Olar nesilden nesilge keçip kele. [[Qaytarma]] qırımtatarlarnıñ eñ belli halq oyunlarından biridir.

Klassik oyun baletniñ temelidir. Onı icra etkenler uzun yıllar azırlıq köreler.

Sana ve estrada oyunları seyirciler içün azırlana. Bu oyunlar ayrı bir çıqış ola ya da yırcılarnıñ ve muzıkacılarnıñ çıqışlarınen beraber kösterile.

Oyunlar iştirakçilerniñ sayısına köre bir kişilik, çift ve taqım oyunlarına ayrıla. Maqsadına köre merasim oyunları, sana oyunları ve eglence içün oynalğan oyunlar bar.

== İnsan yaşayışında ==
İnsanlar oyun oynap, beraber vaqıt keçireler, tanışalar ve qonuşalar. Toy, bayram ve başqa cıyınlarda oyun oynamaq ananesi bugün de devam ete.

Qadimiy yunan mifologiyasında [[Terpsihora]] oyunnıñ ilham perisi sayılğan.

[[Kategoriya:Oyunlar| ]]</text>
      <sha1>hsc5yva12bw8ialj1nfdrpbjdw9723t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gabriel Garsia Markes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29913</id>
    <revision>
      <id>245961</id>
      <parentid>160057</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T13:33:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2198" sha1="bu4d4qf4b3rlm6oq1gqksgcxm2kds38" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Gabriel Hose de la Konkordia Garsia Markes''' ({{lang-es|-{Gabriel José de la Concordia García Márquez}-}}; 1927 s. mart 6, [[Arakataka]], [[Kolombiya]] — 2014 s. aprel 17, [[Mehiko]], [[Meksika]]), '''Gabo''' lağabınen de belli — [[Kolombiya]]lı yazıcı, jurnalist ve stsenariycidir. XX asır [[Latin Amerikası]] edebiyatınıñ eñ belli yazıcılarından biridir. Neyştadt halqara edebiyat mukâfatınıñ (1972 s.) ve Nobel edebiyat mukâfatınıñ (1982 s.) laureatıdır.

Onıñ eserlerinde kerçek yaşayış fantastik vaqialarnen qarışa. Edebiyattaki bu usulğa siirli realizm deyler. Garsia Markes bu usulnıñ eñ belli ustalarından biri sayıla.

== Ayatı ve yaratıcılığı ==
Garsia Markes balalığını [[Arakataka]]da, öz qartana ve qartbabası yanında keçirdi. Olardan eşitken efsaneler ve keçmiş aqqındaki ikâyeler soñra onıñ eserlerine tesir etti.

Universitette uquq ögrendi, amma oquvını bitirmedi. 1940-lı senelerniñ soñunda jurnalist olıp çalışmağa başladı. 1955 senesi ilk romanı -{La hojarasca}- basılıp çıqtı.

1961 senesi «Polkovnikke kimse yazmay» (-{El coronel no tiene quien le escriba}-) povesti, 1962 senesi ise «Şer saati» (-{La mala hora}-) romanı neşir etildi.

1967 senesi «Yüzyıllıq yalıñızlıq» (-{Cien años de soledad}-) romanı basılıp çıqtı. Bu romandan soñ Garsia Markes bütün dünyada tanıldı. 1972 senesi eser Romulo Galyegos mukâfatını qazandı.

1985 senesi «Holera zamanında sevgi» (-{El amor en los tiempos del cólera}-) romanı basılıp çıqtı. Bu eser de yazıcınıñ eñ belli romanlarından biri oldı.

1999 senesi Garsia Markesniñ limfoması tapıldı. Tedavi olıp, yazmağa devam etti. 2002 senesi öz hatıralarını añlatqan «Ayatnı añlatmaq içün yaşamaq» (-{Vivir para contarla}-) kitabı basılıp çıqtı.

Gabriel Garsia Markes 2014 senesi aprelniñ 17-sinde Mehiko şeerinde 87 yaşında vefat etti.

{{DEFAULTSORT:Garsia Markes, Gabriel}}
[[Kategoriya:Yazıcılar]]
[[Kategoriya:Kolombiya adamları]]
[[Kategoriya:1927 senesinde doğğanlar]]
[[Kategoriya:Aprel 17 künü ölgenler]]
[[Kategoriya:Mart 6 künü doğğanlar]]</text>
      <sha1>bu4d4qf4b3rlm6oq1gqksgcxm2kds38</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245962</id>
      <parentid>245961</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T13:33:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2228" sha1="aqd5fn81zoe5l0z4ex27i3q6ajoiv02" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Gabriel Hose de la Konkordia Garsia Markes''' ({{lang-es|-{Gabriel José de la Concordia García Márquez}-}}; 1927 s. mart 6, [[Arakataka]], [[Kolombiya]] — 2014 s. aprel 17, [[Mehiko]], [[Meksika]]), '''Gabo''' lağabınen de belli — [[Kolombiya]]lı yazıcı, jurnalist ve stsenariycidir. XX asır [[Latin Amerikası]] edebiyatınıñ eñ belli yazıcılarından biridir. Neyştadt halqara edebiyat mukâfatınıñ (1972 s.) ve Nobel edebiyat mukâfatınıñ (1982 s.) laureatıdır.

Onıñ eserlerinde kerçek yaşayış fantastik vaqialarnen qarışa. Edebiyattaki bu usulğa siirli realizm deyler. Garsia Markes bu usulnıñ eñ belli ustalarından biri sayıla.

== Ayatı ve yaratıcılığı ==
Garsia Markes balalığını [[Arakataka]]da, öz qartana ve qartbabası yanında keçirdi. Olardan eşitken efsaneler ve keçmiş aqqındaki ikâyeler soñra onıñ eserlerine tesir etti.

Universitette uquq ögrendi, amma oquvını bitirmedi. 1940-lı senelerniñ soñunda jurnalist olıp çalışmağa başladı. 1955 senesi ilk romanı -{La hojarasca}- basılıp çıqtı.

1961 senesi «Polkovnikke kimse yazmay» (-{El coronel no tiene quien le escriba}-) povesti, 1962 senesi ise «Şer saati» (-{La mala hora}-) romanı neşir etildi.

1967 senesi «Yüzyıllıq yalıñızlıq» (-{Cien años de soledad}-) romanı basılıp çıqtı. Bu romandan soñ Garsia Markes bütün dünyada tanıldı. 1972 senesi eser Romulo Galyegos mukâfatını qazandı.

1985 senesi «Holera zamanında sevgi» (-{El amor en los tiempos del cólera}-) romanı basılıp çıqtı. Bu eser de yazıcınıñ eñ belli romanlarından biri oldı.

1999 senesi Garsia Markesniñ limfoması tapıldı. Tedavi olıp, yazmağa devam etti. 2002 senesi öz hatıralarını añlatqan «Ayatnı añlatmaq içün yaşamaq» (-{Vivir para contarla}-) kitabı basılıp çıqtı.

Gabriel Garsia Markes 2014 senesi aprelniñ 17-sinde Mehiko şeerinde 87 yaşında vefat etti.

== Atıflar ==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Garsia Markes, Gabriel}}
[[Kategoriya:Yazıcılar]]
[[Kategoriya:Kolombiya adamları]]
[[Kategoriya:1927 senesinde doğğanlar]]
[[Kategoriya:Aprel 17 künü ölgenler]]
[[Kategoriya:Mart 6 künü doğğanlar]]</text>
      <sha1>aqd5fn81zoe5l0z4ex27i3q6ajoiv02</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mantıq</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29920</id>
    <revision>
      <id>245963</id>
      <parentid>230027</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T13:37:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1628" sha1="4jk6b6m27fs2d2qbr92a0zwqe2naz3h" xml:space="preserve">[[Fayl:Gregor_Reisch,_Margarita_Philosophica,_Typus_Logice.jpg|thumb|389x389px]]
'''Mantıq''' ({{lang-ar|مَنْطِق|manṭiq}}; Ğarp tillerinde ''logika'') — doğru fikir yürsetüv ve netice çıqaruv qaidelerini ögrengen ilimdir. «Mantıq» sözü arap tilinden kelgen ve ilk olaraq «söz aytuv» manasında qullanılğan. «Logika» sözü ise qadimiy yunancadan kelgen ({{lang-el|λογική}}).

Mantıqta bir ya da bir qaç fikirge esaslanıp netice çıqarıla. Meselâ, «Bütün insanlar ölümlidir» ve «Sokrat insandır» fikirlerinden «Demek, Sokrat da ölümlidir» neticesi çıqa. Mantıq bu neticeniñ evelki fikirlerden doğru çıqarılğanını tekşere.

Kündelik tilde «mantıq» sözü fikirlerniñ bir-birine uyğun olğanını da bildire. Meselâ, añlaşıqlı ve esaslı bir fikir aqqında «Bu sözde mantıq bar» deyler.

Şekliy mantıq (formal logika) fikirlerniñ ne aqqında olğanına degil, olarnıñ nasıl qurulğanına baqa. Mantıq qaidelerini belgi ve formulalarnen köstergen saağa riyaziy mantıqiyat (matematik logika) deyler. Bu usullar riyaziyatta ve informatikada qullanıla.

Mantıq felsefeniñ eski saalarından biridir. Qadimiy Yunanistanda [[Aristotel]] mantıqnı ayrı bir ilim kibi tetqiq etken ilk mütefekkirlerden biri edi. Bugün mantıq felsefede, riyaziyatta ve informatikada ögrenile.

Mantıq fikir yürsetkende yapılğan yañlışlarnı ve paradokslarnı da tetqiq ete.

Belâğat sözni tesirli ve qandırıcı etip aytuv yollarını ögrene. Mantıq ise delillernen neticelerniñ bir-birine uyğun olğanını tekşere.

[[Kategoriya:Felsefe]]</text>
      <sha1>4jk6b6m27fs2d2qbr92a0zwqe2naz3h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Qoranta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29957</id>
    <revision>
      <id>245965</id>
      <parentid>160316</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T13:51:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1562" sha1="452a53kfupe6avbg34h09aziz09d9sc" xml:space="preserve">'''Qoranta''' ya da '''aile''' — evlilik, aqrabalıq ya da evlâtlıqqa aluv ile bir-birine bağlı insanlar toplulığıdır. Qoranta azaları bazıda bir evde, bazıda ise ayrı evlerde yaşaylar. Olar bir-birine yardım eteler, balalarnı östürip terbiyeleyler.

Qoranta cemiyetniñ esas toplulıqlarından biridir. O, balalarğa tilni, adetlerni, ananelerni ve cemiyette yaşayış qaidelerini ögrete. Qorantanıñ şekli zamanğa ve cemiyetke köre deñişe.

== Qoranta çeşitleri ==
İnsan ana-babasınıñ qorantasında büyüy, yetişken soñ ise özü de yañı qoranta qura bile.

Qurulışına köre qorantalarnıñ bir qaç çeşiti bar:
* '''Özek qoranta''' — ana-baba ve olarnıñ balalarından ibaret kiçik qorantadır.
* '''Keniş qoranta''' — ana-baba ve balalardan ğayrı qartana, qartbaba ve başqa aqrabaları da olğan qorantadır. Böyle qorantada bir qaç nesil beraber ya da bir-birine yaqın yaşay.
* Bazı qorantalarda balalarnı ana-babadan tek biri östüre.
* '''Yañıdan qurulğan qoranta''' — er ya da qadınnıñ evelki evlilikten balaları da olğan qorantadır.

Qorantada doğma ya da evlâtlıqqa alınğan balalar ola bile. Qorantanıñ bütün azalarınıñ bir evde yaşaması şart degil.

== İslâmda qoranta ==
[[İslâm]]da nikâh ve qoranta quruv müim sayılır. Qoranta quruv [[peyğamber]]lerniñ ananesi olaraq qabul etile. Qoranta azalarınıñ bir-birine qarşı aq ve vazifeleri bar. Ana-baba balalarını baqıp terbiyelemeli, balalar ise ana-babasına ürmet etmeli.

[[Kategoriya:Cemiyet]]</text>
      <sha1>452a53kfupe6avbg34h09aziz09d9sc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Medeniyet</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29962</id>
    <revision>
      <id>245964</id>
      <parentid>228444</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T13:43:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1477" sha1="eta9hke5d3m7zs3ziiedaet6b7y9uno" xml:space="preserve">'''Medeniyet''' — bir halq ya da cemiyetniñ tarih boyunca yaratqan maddiy ve maneviy zenginlikleri, bilgisi, adetleri ve ananeleridir. Medeniyet insanlarnıñ yaşayış tarzını ve dünyabaqışını da şekillendire.

Maddiy medeniyetke binalar, aletler ve türlü eşyalar aittir. Maneviy medeniyetniñ içinde til, din, ilim, tasil, sanat, ahlâq, adetler ve ananeler bar.

Medeniyetniñ tek bir tarifi yoq. Alimler bu añlamnı türlü şekilde tarif eteler. Medeniyet zaman keçken sayın deñişe. Halqlar bir-birinen qonuşqanda, olarnıñ medeniyetleri de bir-birine tesir ete.

Medeniyetni [[medeniyetşınaslıq]], [[içtimaiyat]], [[qavmiyat]], [[beşeriyat]], [[ruhiyat]] ve [[tarih]] kibi ilimler ögrene.

== Medeniyetniñ vazifeleri ==
Medeniyetniñ cemiyette bir qaç müim vazifesi bar:
* '''Bilgi ve tecribeni saqlay.''' Er bir nesil bilgi ve tecribesini soñraki nesillerge yetkize.
* '''Qonuşuvğa yardım ete.''' Ortaq til, adet ve ananeler insanlarğa bir-birini añlamağa yardım ete.
* '''Cemiyet yaşayışını tertip ete.''' Ahlâq qaideleri, adetler ve ananeler insanlarğa cemiyette özlerini nasıl tutmaq kerekligini köstere.
* '''Dünyabaqışnı şekillendire.''' Medeniyet insanğa dünyanı añlamağa ve neniñ doğru, güzel ya da qıymetli olğanını tayin etmege yardım ete.
* '''Yaratıcılıqqa imkân bere.''' Sanat, edebiyat ve muzıka insanğa öz duyğu ve fikirlerini ifade etmege yardım ete.

[[Kategoriya:Medeniyet| ]]</text>
      <sha1>eta9hke5d3m7zs3ziiedaet6b7y9uno</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vinsent van Gog</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30022</id>
    <revision>
      <id>245966</id>
      <parentid>160280</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T14:03:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4417" sha1="a6rwif8vdadr7yq3rp9ajbpt9lugsj8" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Vinsent Villem van Gog''' ({{lang-nl|Vincent Willem van Gogh}}, -{[ˈvɪnsənt ˈʋɪləm vɑŋ ˈɣɔx]}-; 1853 s. mart 30, [[Grot Zündert]], [[Felemenk]] — 1890 s. iyül 29, [[Over sür Uaz]], [[Frenkistan]]) — XX asır resim sanatına büyük tesir etken Felemenkli postimpressionist ressamdır.

Van Gog ressam olaraq qararnen on yıl çalıştı. Bu vaqıt içinde 2000-den ziyade eser yarattı. Bularnıñ 900-ge yaqını resim, 1100-den ziyadesi ise kâğıtta yapılğan eserlerdir.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.metmuseum.org/toah/hd/gogh/hd_gogh.htm
 |title=-{Vincent van Gogh (1853–1890)}-
 |website=-{The Metropolitan Museum of Art}-
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt; Van Gog portretler, öz portretleri, manzara resimleri ve natürmortlar yaptı. Eserleri parlaq renkler ve areketli fırçı izlerinen tanıla.

== Ayatı ve yaratıcılığı ==
Van Gog ressam olmazdan evel resim satqan bir şirkette, muallim ve missioner olaraq çalıştı. 1880 senesi, 27 yaşında, ressam olmağa qarar berdi. [[Brüksel]]deki Qıral Güzel Sanatlar Akademiyasınıñ derslerine qısqa vaqıt qatnadı. Resim yapuvnı ise esasen mustaqil ögrendi.

İlk eserlerinde köylülerni, işçilerni ve olarnıñ ağır yaşayışını tasvir etti. Bu resimlerde qoyu renkler qullandı. 1885 senesi «Qartop aşağanlar» (-{De Aardappeleters}-) adlı belli resmini yaptı.

1886 senesi qardaşı Teonıñ yanına, [[Paris]]ke köçti. Teo resim satıcısı edi. Ol Vinsentke para ve resim malzemeleri yollap, çalışmağa imkân berdi. Pariste Van Gog [[impressionist]] ressamlarnen ve yapon oyma resimlerinen tanıştı. Bu vaqıttan soñ resimlerinde parlaq renklerni qullanmağa başladı.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.vangoghmuseum.nl/en/art-and-stories/art/vincent-van-gogh
 |title=-{Vincent van Gogh}-
 |website=-{Van Gogh Museum}-
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

1888 senesi Frenkistannıñ cenübindeki [[Arl]] şeerine köçti. Cenüpniñ küneşi ve tabiatı onı ilhamlandırdı. Anda «Künaylanlar» (-{Sunflowers}-), «Yataq odası» (-{The Bedroom}-) ve başqa belli resimlerini yaptı.

O yıl ressam [[Pol Gogen]] onıñ yanına keldi. Dekabrde olar qavğa etti. Bu vaqiadan soñ Van Gog ağır bir ruhiy buhran keçirdi ve özü sol qulağınıñ bir qısmını kesti.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.vangoghmuseum.nl/en/art-and-stories/vincents-life-1853-1890/south-of-france
 |title=-{Vincent van Gogh in the South of France}-
 |website=-{Van Gogh Museum}-
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

1889 senesi Sen Remideki psihiatriya hastahanesine yattı. Anda olğan vaqıtta da çalıştı ve 150-ge yaqın resim yaptı. «Yıldızlı gece» (-{The Starry Night}-) o devirde yaratılğan eñ belli eserlerinden biridir. Van Gognıñ qaysı bir ruhiy hastalığı olğanı bugün de tam olaraq belli degil.

1890 senesi mayısta [[Over sür Uaz]]ğa köçti. İki ay içinde 70-ten ziyade resim yaptı. İyülniñ 27-sinde özüni revolvernen atıp ağır yaraladı. Eki künden soñ, iyülniñ 29-ında, qardaşı Teo yanında olğanda vefat etti. 37 yaşında edi.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.vangoghmuseum.nl/en/visit/whats-on/exhibitions/overview-past-exhibitions/van-gogh-in-auvers-sur-oise
 |title=-{Van Gogh in Auvers}-
 |website=-{Van Gogh Museum}-
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

== Mirası ==

Van Gog ayatında büyük ticariy muvafaqiyet qazanmadı. Resimlerini satmaqta zorlandı ve Vinsent Teonıñ yardımına muhtac edi.

Teo Vinsentten altı ay soñ vefat etti. Teonıñ qadını [[Yo van Gog-Bonger]] Vinsentniñ eserlerini saqladı, sergiler teşkil etti ve mektüplerini neşir etti. Bu işler Van Gognıñ bütün dünyada tanılmasına yardım etti.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.vangoghmuseum.nl/en/about/news-and-press/press-releases/20221122-van-gogh-museum-anniversary-year-kicks-off-with-tribute-van-gogh-family
 |title=-{Van Gogh Museum Anniversary Year Kicks off with Tribute Van Gogh Family}-
 |website=-{Van Gogh Museum}-
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

Bugün Van Gog XIX asırnıñ eñ belli ressamlarından biri sayılır. Onıñ renk ve fırçı qullanuvı XX asır resim sanatına büyük tesir etti.

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Van Gog, Vinsent}}
[[Kategoriya:Ressamlar]]
[[Kategoriya:Felemenk adamları]]
[[Kategoriya:Frenkistan adamları]]</text>
      <sha1>a6rwif8vdadr7yq3rp9ajbpt9lugsj8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pötr Çaykovskiy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30027</id>
    <revision>
      <id>245967</id>
      <parentid>209932</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T14:14:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4697" sha1="5za6cttjfm1hh50opuf9gnzy1m8fhlb" xml:space="preserve">-{T|crh-latn:Pötr Çaykovskiy; crh-cyrl:Пётр Чайковский}-
{{Kişi
 |ad = -{crh-latn:Pötr Çaykovskiy; crh-cyrl:Пётр Чайковский}-
}}
'''-{crh-latn:Pötr; crh-cyrl:Пётр}- İlyiç Çaykovskiy''' ({{lang-ru|-{Пётр Ильич Чайковский}-}}; 1840 s. aprel 25 [mayıs 7], [[Votkinsk]], [[Vâtka guberniyası]] — 1893 s. oktâbr 25 [noyabr 6], [[Sankt-Peterburg]]) — rus bestekârı, pedagog, dirijor ve muzıka tenqitçisidir. XIX asır klassik muzıkasınıñ eñ belli bestekârlarından biri sayılır.

Çaykovskiy 11 opera, 3 balet ve 7 simfoniya tamamladı.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://en.tchaikovsky-research.net/pages/Operas
 |title=-{Operas}-
 |website=-{Tchaikovsky Research}-
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://en.tchaikovsky-research.net/pages/Ballets
 |title=-{Ballets}-
 |website=-{Tchaikovsky Research}-
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://en.tchaikovsky-research.net/pages/Symphonies
 |title=-{Symphonies}-
 |website=-{Tchaikovsky Research}-
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt; Bundan ğayrı, kontsertler, uvertüralar, romanslar, hor, oda ansamblleri ve fortepiano içün eserler yazdı.

== Ayatı ==
Çaykovskiy balalıq çağından muzıkanen meraqlandı. 1859 senesi Sankt-Peterburgdaki Uquq mektebini bitirdi ve Adliye Nazirliginde memur olaraq çalışmağa başladı.

1862 senesi [[Sankt-Peterburg Konservatoriyası]]na kirdi. Anda muzıka nazariyesini ve bestekârlıqnı ögrendi. 1865 senesi oquvını bitirdi.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://en.tchaikovsky-research.net/pages/Saint_Petersburg
 |title=-{Saint Petersburg}-
 |website=-{Tchaikovsky Research}-
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

1866 senesi Moskvağa köçti. Yañı açılğan [[Moskva Konservatoriyası]]nda muzıka nazariyesi derslerini berdi. 1878 senesine qadar anda ocalıq etti.

1877 senesinden başlap Nadejda fon Mekk Çaykovskiyge muntazam para yardımı yaptı. Olar on üç yıldan ziyade mektüpleştiler, amma qarşı-qarşığa körüşmediler. Bu yardım sayesinde Çaykovskiy konservatoriyadaki işinden ketip, bütün vaqtını muzıka yazmağa ayırıp oldı.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://en.tchaikovsky-research.net/pages/Nadezhda_Filaretovna
 |title=-{Nadezhda von Meck}-
 |website=-{Tchaikovsky Research}-
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

1880-li yıllardan başlap Çaykovskiy Avropa ve AQŞda kontsertlerge dirijorlıq etti. 1893 senesi İngilteredeki [[Kembric Universiteti]] oña fahriy doktor unvanını berdi. O vaqıtqa qadar o, Rusiyede ve başqa memleketlerde belli bestekâr edi.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://en.tchaikovsky-research.net/pages/Tchaikovsky:_A_Life
 |title=-{Tchaikovsky: A Life}-
 |website=-{Tchaikovsky Research}-
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

== Yaratıcılığı ==
Çaykovskiyniñ muzıkasında rus halq nağmeleri ve Ğarp Avrupa klassik muzıkasınıñ usulları birleşe. Eserleri tesirli melodiyaları ve teren duyğularınen tanına. Çaykovskiy orkestr aletlerini de ustalıqnen qullandı.

Eñ belli operaları arasında «Yevgeniy Onegin» (-{Евгений Онегин}-), «Maça qızı» (-{Пиковая дама}-) ve «İolanta» (-{Иоланта}-) bar.

Çaykovskiyniñ üç baleti — «Aqquş gölü» (-{Лебединое озеро}-), «Yuqlağan dülber qız» (-{Спящая красавица}-) ve «Fındıq Sındırğıç» (-{Щелкунчик}-) — bugün de dünyanıñ bir çoq teatrlerinde kösterile.

Birinci fortepiano kontserti, kemane kontserti, «1812 senesi» uvertürası ve Altıncı («Patetik») simfoniyası da eñ belli eserlerinden sayılır.

Çaykovskiy yedi simfoniya tamamladı. Olarnıñ altısı nomeralıdır. «Manfred» ise nomerasız simfoniyadır.

== Soñki yılları ve vefatı ==

1892 senesi Çaykovskiy Klin şeerindeki evine köçti. Bu ev şimdi memorial müzeydir.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://en.tchaikovsky-research.net/pages/Klin
 |title=-{Klin}-
 |website=-{Tchaikovsky Research}-
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

1893 senesi oktâbrniñ 16-sında [28-inde] Sankt-Peterburgda Altıncı simfoniyasınıñ ilk icrasına dirijorlıq etti. Doquz künden soñ holera hastalığından vefat etti.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://en.tchaikovsky-research.net/pages/Chronology
 |title=-{Chronology}-
 |website=-{Tchaikovsky Research}-
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Çaykovskiy, Pötr}}
[[Kategoriya:Bestekârlar]]
[[Kategoriya:Rusiye adamları]]
[[Kategoriya:Noyabr 6 künü ölgenler]]
[[Kategoriya:Mayıs 7 künü doğğanlar]]</text>
      <sha1>5za6cttjfm1hh50opuf9gnzy1m8fhlb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pablo Pikasso</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30035</id>
    <revision>
      <id>246006</id>
      <parentid>160222</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T17:30:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>246006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6019" sha1="qn7bz5ohw8gz7z5g1v0iv3cnrfcrj2x" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Pablo Ruis Pikasso''' (tolu adı — ''Pablo Diyego Hose Fransisko de Paula Huan Nepomuseno Mariya de los Remedios Sipriano de la Santisima Trinidad Klito Ruis i Pikasso'', {{lang-es|Pablo Diego José Francisco de Paula Juan Nepomuceno María de los Remedios Cipriano de la Santísima Trinidad Clito Ruiz y Picasso}}; 1881 oktâbr 25, [[Malaga]], [[İspaniya]] — 1973 aprel 8, [[Mujen]], [[Frenkistan]]) — ispan ressamı ve eykelcisi, gravüra, grafika ve keramika ustasıdır. Ömrüniñ büyük qısmında Frenkistanda yaşadı ve çalıştı. [[Jorj Brak]]nen beraber [[kubizm]]niñ temelini qoydı. XX asır sanatınıñ eñ belli ve tesirli ustalarından biri sayıla.&lt;ref&gt;[https://www.nga.gov/artists/1783-pablo-picasso Pablo Picasso] — National Gallery of Art.&lt;/ref&gt;

== Ayatı ==
Babası Hose Ruis Blasko ressam ve resim muallimi edi; anasınıñ adı Mariya Pikasso Lopes edi. Bala çağından resim yapmağa başladı ve ilk derslerini babasından aldı. [[Barselona]]da ve [[Madrid]]de sanat tasilini aldı. Soñradan sanatçı adı olaraq anasınıñ «Pikasso» soyadını qullandı.&lt;ref&gt;[https://www.museepicassoparis.fr/en/picasso-biography/picasso-childhood/ Picasso’s Childhood] — Musée national Picasso-Paris.&lt;/ref&gt;

1900 senesi ilk kere Pariske bardı, 1904 senesi ise anda temelli yerleşti. Bundan soñ ayatınıñ büyük qısmını Frenkistanda keçirdi.&lt;ref&gt;[https://cep.museepicassoparis.fr/en/plan-archivage/3180 Fonds Pablo Picasso] — Centre d’Études Picasso.&lt;/ref&gt;

[[II cian cenki]]nden soñ Cenübiy Frenkistanda yaşadı. Soñki yıllarını [[Mujen]]deki evinde keçirdi. 1973 aprel 8-de, 91 yaşında, öpke ödemi sebebinden vefat etti.&lt;ref&gt;[https://www.bellasartes.gob.ar/exhibiciones/picasso/ Picasso en el patrimonio del Museo] — Museo Nacional de Bellas Artes.&lt;/ref&gt; Eki kün soñ Vovenarg qalesiniñ parkında defin etildi.&lt;ref&gt;[https://www.museepicassoparis.fr/en/picasso-biography/final-years/ Picasso’s Final Years] — Musée national Picasso-Paris.&lt;/ref&gt;

== Yaratıcılığı ==

Yaratıcılığınıñ Mavı devrinde (1901—1904) qaranlıq mavı renklerni qullanıp, faqır, hasta ve yalñız adamlarnı tasvir etti. Pempe devrinde (1904—1906) sıcaq pempe ve portaqal tüslü renklerni qullandı; tsirk artistleri ve arlekinler esas mevzular oldı. «Top üstündeki qız» (1905) bu devrniñ eñ belli eserlerinden biridir.&lt;ref&gt;[https://www.museepicassoparis.fr/en/picasso-biography/blue-and-pink-periods/ The Blue and Pink Periods] — Musée national Picasso-Paris.&lt;/ref&gt;

1907 senesi -{Les Demoiselles d’Avignon}- («Avinyon qızları») resmini yarattı. Bu eser kubizmge keçişte müim bir adım oldı. 1908 senesinden 1914 senesine qadar Braknen beraber kubizmni inkişaf ettirdi. Olar eşyalarnı geometrik şekillerge bölip, bir vaqıtta bir qaç taraftan köstermege tırıştılar. 1912 senesinden resimlerge gazeta, divar kâğıtı ve diger materiallarnı yapıştırıp, kollaj usulını inkişaf ettirdiler. Bu usul sintetik kubizmniñ müim hususiyetlerinden biri oldı.&lt;ref&gt;[https://www.museepicassoparis.fr/en/picasso-biography/picasso-cubism/ Cubism] — Musée national Picasso-Paris.&lt;/ref&gt;

1917 senesinden başlap neoklassitsizm üslübinde eserler yaratmağa başladı, amma kubizmden vazgeçmedi. 1920-li senelerniñ ortasında [[sürrealist]]lerge yaqınlaştı ve eserlerini olarnıñ sergilerinde kösterdi. Lâkin bu areketke resmen qoşulmadı ve sürrealizmniñ lideri olmadı. Bu devirde şekli bozulğan insan endamlarını, qorqu ve şiddet kibi duyğularnı sıqça tasvir etti.&lt;ref&gt;[https://www.museepicassoparis.fr/en/picasso-biography/surrealism/ Picasso and Surrealism] — Musée national Picasso-Paris.&lt;/ref&gt;

1937 senesi [[İspaniya Cumhuriyeti]] ukümeti Pikassoğa Paris [[Dünya sergisi]]ndeki İspaniya pavilyonı içün büyük bir resim sımarladı. [[İspaniya içki cenki]] vaqtında, 1937 aprel 26-da, Bask bölgesindeki Gernika şeeri alman ve italyan arbiy ava quvetleri tarafından bombardıman etildi. Bu adise Pikassonı «Gernika» resmini yaratmağa sevq etti. Qara, beyaz ve kül renklernen yapılğan eser cenk deşetlerini ve tsivil adamlarnıñ azabını kösterip, cenkke qarşı sanatnıñ dünyaca belli timsallerinden biri oldı.&lt;ref&gt;[https://guernica.museoreinasofia.es/en Rethinking Guernica] — Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía.&lt;/ref&gt;

1944 senesi [[Frenkistan Kommunist fırqası]]na aza oldı. 1949 senesi Pikassonıñ gögercin litografiyası [[Paris Tınçlıq kongressi]]niñ afişası içün saylandı. Bu resim tınçlıq areketiniñ dünyaca belli timsallerinden biri oldı.&lt;ref&gt;[https://museupicassobcn.cat/en/whats-on/exhibition/picasso-war-and-peace Picasso, War and Peace] — Museu Picasso de Barcelona.&lt;/ref&gt;

Pikasso tek yağlı boyalı resimler degil, eykel, gravüra, litografiya, kollaj, keramika eserleri, kitaplar içün resimler, teatr dekoratsiya ve kostümleri de yarattı. 1940-lı senelerniñ soñunda Valloriste keramikanen faal oğraştı. 1950-li senelerde Velaskes, Delakrua ve Maneniñ belli eserlerini yañıdan yorumladı. Ayatınıñ soñuna qadar çalışmaqta devam etti.

== Mirası ==

Pikassonıñ kubizm, kollaj, eykelcilik ve keramikağa ketirgen yañılıqları XX asır sanatınıñ inkişafına büyük tesir etti.

2015 mayıs 11-de -{Christie's}- mezatında 1955 senesi yapılğan -{Les Femmes d’Alger (Version “O”)}- resmi 179365000 AQŞ dollarına satıldı. Bu, o vaqıt mezatta bir sanat eseri içün berilgen eñ yüksek fiyat edi.&lt;ref&gt;[https://press.christies.com/post-sale-looking-forward-to-the-past-christies-curated-evening-sale-of-impressionist-modern-and-contemporary-art-achieves-us705858000 Christie’s: Post-Sale Results, 11 May 2015].&lt;/ref&gt;

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Pikasso, Pablo}}
[[Kategoriya:Ressamlar]]
[[Kategoriya:İspaniya adamları]]
[[Kategoriya:Frenkistan adamları]]
[[Kategoriya:1881 senesinde doğğanlar]]
[[Kategoriya:Oktâbr 25 künü doğğanlar]]</text>
      <sha1>qn7bz5ohw8gz7z5g1v0iv3cnrfcrj2x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Salvador Dali</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30039</id>
    <revision>
      <id>246005</id>
      <parentid>160338</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T17:17:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>246005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5964" sha1="4pkt4dlkmgws2uub40fe29ploxa16uk" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Salvador Dali''' (tolu adı — ''Salvador Felip Jasint Dali i Domenek'', {{lang-ca|Salvador Felip Jacint Dalí i Domènech}}, {{lang-es|Salvador Felipe Jacinto Dalí i Domènech}}; 1904 s. mayıs 11, [[Figeras]], [[Kataloniya]], [[İspaniya]] — 1989 s. yanvar 23, Figeras) — katalon ressamı, eykelcisi, grafik ustası ve yazıcısıdır. Kinoda, teatrde, fotografiyada ve dizayn saasında da çalıştı. XX asır sürrealizminiñ eñ belli vekillerinden biridir.

== Ayatı ==
Salvador Daliniñ babası notarius edi. Dali balalıq çağından resim yapmağa meraq kösterdi. 1919 senesi resimleri ilk kere Figeras belediye teatrinde bir sergide kösterildi.&lt;ref&gt;[https://www.salvador-dali.org/en/dali-and-gala/dali-the-total-artist/painting/ Painting] — Fundació Gala-Salvador Dalí.&lt;/ref&gt;

1922 senesi [[Madrid]]deki San Fernando Güzel Sanatlar Akademiyasında tasil almağa başladı. Talebeler yurtunda şair [[Federiko Garsiya Lorka]] ve kino rejissörı [[Luis Bunyuel]]nen tanıştı. Akademiya idaresinen bir qaç kere añlaşamayıp, 1926 senesi oquvdan çıqarıldı. Aynı sene [[Paris]]ke barıp, [[Pablo Pikasso]]nen tanıştı.&lt;ref&gt;[https://www.fundacionmapfre.org/en/art-and-culture/collections/salvador-dali/ Salvador Dalí] — Fundación MAPFRE.&lt;/ref&gt;

1929 senesi Bunyuelnen beraber «-{Un chien andalou}-» («Andalusiya köpegi») filmini yaptılar. Aynı yıl Dali Paristeki [[sürrealist]]ler gruppasına qoşuldı ve Gala adınen tanılğan [[Yelena Dyakonova]]nen tanıştı. Gala onıñ modeli, iş ortağı ve eñ yaqın yardımcısı oldı. 1934 senesi evlendiler.

Sürrealist gruppa ile añlaşmamazlıqları artıp, 1939 senesinde Dali gruppadan büs-bütün ayırıldı.

1940 senesi Dali ve Gala [[Amerika Qoşma Ştatları]]na ketti ve 1948 senesine qadar anda yaşadılar. Bu devirde Dali resimler yaptı, kitaplar yazdı, reklama, modağa, teatrge ve kinoğa ait leyhalarda çalıştı. 1942 senesi «Salvador Daliniñ gizli ayatı» adlı tercimeial kitabını neşir etti. 1948 senesi İspaniyağa qaytıp, [[Port Lligat]]ta yerleşti.&lt;ref&gt;[https://www.guggenheim.org/artwork/artist/salvador-dali Salvador Dalí] — Guggenheim Museum.&lt;/ref&gt;

1974 senesi Figerasta [[Dali Teatr-Müzeyi]] açıldı. Müzey eski belediye teatriniñ yerinde quruldı. Binasınıñ içini ve sergisini Dali özü planlaştırdı. Bu müzey onıñ soñki büyük eserlerinden biri sayılır.&lt;ref&gt;[https://www.salvador-dali.org/en/dali-foundation/get-to-know-the-foundation/who-we-are/ Origin and history of the Foundation] — Fundació Gala-Salvador Dalí.&lt;/ref&gt;

1982 senesi İspaniya qıralı [[I Huan Karlos]] oña Dali de Pubol markizi unvanını berdi.&lt;ref&gt;[https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-1982-18888 Real Decreto 1676/1982] — Boletín Oficial del Estado.&lt;/ref&gt; Aynı sene Gala vefat etti. Bundan soñ Dali Pubol şeerinde yaşadı.

1980 senesinden Daliniñ sağlığı fenalaştı, sağ eli titrey başladı ve resim yapması qıyınlaştı. Bu alâmetler [[Parkinson hastalığı]]na beñzey edi, lâkin diagnoz kesin tasdıqlanmadı.&lt;ref&gt;[https://karger.com/ene/article/doi/10.1159/000552485/949250/The-Parkinsonism-of-Salvador-Dali The Parkinsonism of Salvador Dalí] — European Neurology.&lt;/ref&gt;

1984 senesi Pubol şeerindeki yanğında ağır yandı. Bundan soñ Figerastaki Galatea qullesine köçti. Dali 1989 senesi yanvar 23 künü yürek yetmemezliginden vefat etti.&lt;ref&gt;[https://thedali.org/about-the-museum/timeline/ Salvador Dalí: Timeline] — Salvador Dalí Museum.&lt;/ref&gt; Dali Teatr-Müzeyiniñ kubbesi astında defin etildi.&lt;ref&gt;[https://www.salvador-dali.org/en/dali-foundation/news/information-about-the-exhumation-of-salvador-dali-s-remains/ Information about the exhumation of Salvador Dalí’s remains] — Fundació Gala-Salvador Dalí.&lt;/ref&gt;

== Yaratıcılığı ==
1920-li senelerde Dali [[kubizm]], [[futurizm]] ve başqa avangard aqımlarında resimler yaptı. Soñ şahsiy üslübini yarattı. Resimlerini ince ve doğru tehnikanen yapar, lâkin kerçekte bir arada olamaycaq şeylerni birleştirir edi. Tüşler, añastı ve beklenmegen suretler eserlerinde müim yer tuta edi.

1930-lı senelerniñ başında Dali paranoya-tenqit usulını işlep çıqardı. Bu usulnen bir resimde eki ya da bir qaç türlü körüne bilgen suretler yarata edi.&lt;ref&gt;[https://www.salvador-dali.org/en/dali-and-gala/dali-the-total-artist/painting/ Painting] — Fundació Gala-Salvador Dalí.&lt;/ref&gt;

1931 senesi eñ belli eserlerinden biri olğan «Afızanıñ daimiyligi» resmini yaptı. İrigen saatlar tasvir etilgen bu resim sürrealizmniñ eñ belli eserlerinden biri oldı.

1935 senesi «İrratsionalnıñ fethi» eserinde paranoya-tenqit usulını añlattı. 1937 senesi «Nartsissniñ metamorfozası» resmini ve aynı adlı şiirni yarattı. Daliniñ aytqanına köre, bu resim ve şiir paranoya-tenqit usulınen tamamen yaratılğan ilk eserler edi.&lt;ref&gt;[https://www.salvador-dali.org/en/dali-foundation/news/last-days-of-metamorphosis-of-narcissus-in-figueres/ Metamorphosis of Narcissus] — Fundació Gala-Salvador Dalí.&lt;/ref&gt;

1930-lı senelerniñ soñunda [[İtaliya]]ğa barıp, [[Renessans]] ve [[Barokko]] ustalarınıñ eserlerini ögrendi. Bundan soñ resimlerinde doğru nisbetler ve klassik ressamlıq tehnikası daa çoq körüne başladı. Lâkin sürrealistik suretler de saqlandı.

1948 senesinden soñ Dali katolik dinine, matematikağa ve atom fizikasına meraq kösterdi. Diniy ve ilmiy fikirlerni klassik ressamlıq usullarınen birleştirdi.

Dali yağlı boya resimler, grafik eserler, eykeller, teatr dekoratsiyaları, kostümler ve zinet eşyaları yarattı. Kitaplar yazdı, film, reklamalar ve fotografiya leyhaları üstünde çalıştı.

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Dali, Salvador}}
[[Kategoriya:Ressamlar]]
[[Kategoriya:İspaniya adamları]]
[[Kategoriya:1989 senesinde ölgenler]]
[[Kategoriya:1904 senesinde doğğanlar]]</text>
      <sha1>4pkt4dlkmgws2uub40fe29ploxa16uk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rembrandt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30090</id>
    <revision>
      <id>245968</id>
      <parentid>225872</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T14:27:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5408" sha1="2z8o69v83v13bkflzww6c6zl8vmxp9i" xml:space="preserve">{{kişi}}
'''Rembrandt Garmenszon van Reyn''' ({{lang-nl|Rembrandt Harmenszoon van Rijn}}, -{[ˈrɛmbrɑnt ˈɦɑrmənsoːn vɑn ˈrɛin]}-; 1606 s. iyül 15, [[Leyden]], [[Felemenk]] — 1669 s. oktâbr 4, [[Amsterdam]], Felemenk) — felemenk ressamı ve [[ofort]]çısıdır. Felemenk resim sanatınıñ Altın Devriniñ eñ belli ustalarından biri sayılır.

O, portretleri, öz portretleri, [[İncil]] ve [[Tevrat]] vaqialarını tasvir etken resimleri ve ofortlarınen bellidir. Eserlerinde ziya ve kölge qarşılığını ustalıqnen qullandı, insan duyğularını canlı ve inandırıcı tarzda kösterdi.&lt;ref&gt;[https://www.rijksmuseum.nl/en/collection/node/Rembrandt-van-Rijn--ba2dc062acd137ffeac364321b7b10df Rembrandt van Rijn] — Rijksmuseum.&lt;/ref&gt;

== Ayatı ==
Rembrandtnıñ babası degirmenci edi. Rembrandt 1620 senesinde Leyden universitetine kirdi, amma tezden oquvını taşladı ve ressam olmağa qarar berdi. 1621–1623 senelerinde [[Yakob van Svanenburg]]nıñ talebesi oldı. Soñ Amsterdamda [[Piter Lastman]]dan altı ay ders aldı.

1624 senesi civarında Leydenge qayttı ve [[Yan Livens]]nen beraber çalıştı. Şair ve saray kâtibi [[Konstantin Güygens]] yaş ressamnıñ resimlerini begenip istidadını maqtadı.&lt;ref&gt;[https://www.nationalgallery.org.uk/artists/rembrandt Rembrandt (1606–1669)] — National Gallery.&lt;/ref&gt;

[[Fayl:Musicerend gezelschap Rijksmuseum SK-A-4674.jpeg|thumb|277x277px|«Muzıka taqımı» (1626). Bu eserde Piter Lastmannıñ tesiri körüne.]]

1631 senesi Rembrandt Amsterdamğa köçti. Anda qısqa vaqıtta belli portret ressamı oldı. «Doktor Tülpniñ anatomiya dersi» (1632) oña büyük şüret ketirdi.

1634 senesi Saskiya van Üylenburgğa evlendi. Olarnıñ dört balası oldı, lâkin tek Titus balalıq çağından sağ qaldı. Saskiya 1642 senesi vefat etti. Aynı sene Rembrandt eñ belli eserlerinden biri olğan «Gece nevbeti»ni bitirdi.&lt;ref&gt;[https://www.rembrandthuis.nl/en/rembrandt-van-rijn/ The Life of Rembrandt van Rijn] — Museum Rembrandthuis.&lt;/ref&gt;

[[Fayl:Rembrandt_-_Rembrandt_and_Saskia_in_the_Scene_of_the_Prodigal_Son_-_Google_Art_Project.jpg|thumb|253x253px|Saskiyanen öz portreti («İsrafçı oğul» süjetinde, 1636), Drezden Qart ustalar galereyası.]]
[[Fayl:The_Nightwatch_by_Rembrandt_-_Rijksmuseum.jpg|thumb|200x200px|«Gece nevbeti» (1642).]]

Daa soñ Rembrandt [[Endrikye Stoffels]]nen beraber yaşadı. 1654 senesinde qızı Korneliya doğdı.

Rembrandt paalı bir ev aldı, sanat eserleri ve eski eşyalar topladı. Borcları artıp, 1656 senesi bankrotlıqqa oğradı. Mal-mülkü ve kollektsiyası satıldı, 1658 senesi ise evini de satmağa mecbur oldı. Buña baqmadan, ölgenine qadar çalıştı.

Soñki yıllarında «Bez tüccarları loncasınıñ başçıları» (1662), «Yeudi kelin» ve «İsrafçı oğulnıñ qaytuvı» kibi müim eserler yarattı. Oğlu Titus 1668 senesinde vefat etti.

[[Fayl:Rembrandt_Harmensz._van_Rijn_-_The_Return_of_the_Prodigal_Son.jpg|thumb|256x256px|«İsrafçı oğulnıñ qaytuvı» (tahminen 1668), Ermitaj.]]
[[Fayl:Rembrandt_Harmensz_van_Rijn_-_Ahasuerus,_Haman_and_Esther_-_Google_Art_Project.jpg|thumb|200x200px|«Artakserks, Aman ve Esfir» (1660).]]

Rembrandt 1669 senesi oktâbrniñ 4-ünde [[Amsterdam]]da vefat etti. Oktâbrniñ 8-inde Vesterkerk kilsesinde defin etildi. Mezarınıñ tam yeri bugün belli degil. Kilsede onıñ hatırasına bir levha bar.&lt;ref&gt;[https://westerkerk.nl/tourist-information-westerkerk-amsterdam/ Tourist Information: Rembrandt] — Westerkerk.&lt;/ref&gt;

== Rembrandtnıñ yaratıcılığı ==
Rembrandt portretler, gruppa portretleri, manzaralar, tarihiy ve diniy resimler yaptı. Kündelik ayattan sanalarnı da tasvir etti. Resimden ğayrı, ofort ve grafik eserler yarattı.

O, ziya ve kölge qarşılığını ustalıqnen qullandı. Böyle qarşılıq sananıñ tesirini küçlendirdi ve seyirciniñ diqqatını müim yerlerge çekti. Portretlerde adamnıñ yüzüne, közlerine ve ellerine diqqat etip, insan duyğularını kösterdi.

Erte eserlerinde detaller ince ve doğru yapılğandır. Keç eserlerinde fırçı izleri daa serbest, boya ise daa qalındır. «Gece nevbeti» gruppa portreti olsa da, resimdeki adamlar sabit turmay, areket ete. Bu sebepten eser canlı körüne.

Rembrandt bütün ömrü boyunca öz portretlerini yaptı. Resim, ofort ve grafik eserler beraber sayılğanda, onıñ 80-den ziyade öz portreti bellidir.&lt;ref&gt;[https://www.rijksmuseum.nl/en/stories/dutch-masters/story/rembrandt-rijn-10 Rembrandt van Rijn] — Rijksmuseum.&lt;/ref&gt;

1627–1665 seneleri arasında 314 [[ofort]] yaptı.&lt;ref&gt;[https://www.rijksmuseum.nl/en/stories/10-things/story/rembrandts-etchings 10 things to know about Rembrandt’s etchings] — Rijksmuseum.&lt;/ref&gt;

Rembrandtqa ait yağlı boya resimleriniñ tam sayısı belli degil. Bazı eserlerniñ Rembrandt ya da ustahanesindeki talebeler tarafından yapılğanı aqqında alimlerniñ fikirleri farqlıdır. Bu sebepten eski menbalarda rastkelgen «600 resim» raqamı bugün doğru sayılmay.&lt;ref&gt;[https://rembrandtdatabase.org/rembrandt-database-in-focus/attribution/oeuvre-catalogues.html Oeuvre Catalogues] — The Rembrandt Database.&lt;/ref&gt;

[[Fayl:Rembrandt_van_Rijn_-_The_Windmill.jpg|thumb|200x200px|«Yel degirmeni» ofortı (1641).]]

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;

[[Kategoriya:Ressamlar]]
[[Kategoriya:Felemenk adamları]]</text>
      <sha1>2z8o69v83v13bkflzww6c6zl8vmxp9i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Piter Paul Rubens</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30092</id>
    <revision>
      <id>246009</id>
      <parentid>227268</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T20:20:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>246009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3915" sha1="0cc4h413su9wtpvzn17kndu3wx6e6st" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Piter Paul Rubens''' ({{lang-nl|Peter Paul Rubens}}; 1577 iyün 28, [[Zigen]] — 1640 mayıs 30, [[Antverpen]]) — flamand ressamı, diplomat ve kollektsiyacı, [[Barokko]] devriniñ eñ belli vekillerinden biridir.

Rubensniñ yaratıcılığında Şimaliy Avropa ressamlığınıñ kerçekçilik ananeleri ile İtaliya [[Uyanuv devri]]niñ ve Barokkonıñ muvafaqiyetleri birleşti. Diniy, mifologik ve tarihiy mevzularda resimler, portretler, manzaralar ve bezek eserleri yarattı.&lt;ref name=&quot;ng&quot;&gt;[https://www.nationalgallery.org.uk/artists/peter-paul-rubens Peter Paul Rubens]. The National Gallery.&lt;/ref&gt;

== Ayatı ve yaratıcılığı ==
Rubens, [[Antverpen]]den [[Almaniya]]ğa köçken [[flamand]] [[protestant]] qorantasında doğdı. 1589 senesi ailesinen beraber Antverpenge qayttı. [[Tobias Verhaht]], [[Adam van Nort]] ve [[Otto van Veen]] yanında ressamlıq tasilini aldı. 1598 senesi Antverpendeki Aziz Luka loncasına usta olaraq qabul etildi.

1600 senesi [[İtaliya]]ğa ketti ve [[Mantua]] [[duka]]sı [[I Vinçentso Gonzaga]]nıñ saray ressamı oldı. Mantua, [[Venedik]], [[Roma]], [[Cenova]] ve [[Madrid]]de çalıştı. Antik ve Renessans sanatnı, ayrıca [[Titsian]], [[Tintoretto]], [[Veroneze]], [[Mikelancelo]] ve [[Karavacco]]nıñ eserlerini tetqiq etti. Cenovada portretler, Roma ve Fermo içün sunaq resimleri yarattı.&lt;ref name=&quot;met&quot;&gt;[https://www.metmuseum.org/exhibitions/listings/2005/rubens-drawings Peter Paul Rubens: The Drawings]. The Metropolitan Museum of Art.&lt;/ref&gt;

1608 senesi Antverpenge qayttı. 1609 senesi [[arhiduka]] Albert ve infanta İzabellanıñ saray ressamı tayin etildi ve İzabella Brantnen evlendi. Antverpende büyük bir ustahane qurıp, çoq şegirt ve yardımcılarnen çalıştı. Rubens esas taslaqlarnı özü yarata, yardımcıları bazı qısımlarnı işler, ressam ise eñ müim tafsilâtlarnı tamamlay edi.

Antverpen devriniñ başlıca eserleri arasında «Haçnıñ köterilüvi» (1610-1611 seneleri) ve «Haçtan endirilüv» (1612-1614 seneleri) sunaq resimleri bardır. Bundan başqa «Samson ve Dalila», «Prometeyniñ zincirlenüvi», «Levkipp qızlarınıñ qaçırılması» ve «Üç lütuf» kibi eserlerni yarattı.

1622-1625 seneleri Rubens, [[Frenkistan]] qıraliçesi [[Mariya Mediçi]]niñ ayatına bağışlanğan 24 büyük resimden ibaret silsile yarattı. 1628-1630 seneleri [[İspaniya]] ve [[İngiltere]] arasında barış muzakerelerinde diplomat olaraq iştirak etti. Diplomatik hizmetleri içün İspaniya qıralı [[IV Felipe]] ve İngiltere qıralı [[I Çarlz]] tarafından rıtsar unvanına lâyıq körüldi.

1626 senesi birinci apayı İzabella Brant vefat etti. 1630 senesi Rubens Elena Furmannen evlendi. 1635 senesi [[Mehelen]] yanındaki «Het Steen» malikânesini satın aldı. Soñki yıllarında ailesiniñ portretlerini ve flamand köy manzaralarını sıq-sıq tasvir etti.&lt;ref&gt;[https://www.nationalgallery.org.uk/paintings/peter-paul-rubens-a-view-of-het-steen-in-the-early-morning A View of Het Steen in the Early Morning]. The National Gallery.&lt;/ref&gt;

Rubens 1640 mayıs 30 Antverpende podagra hastalığınıñ neticesinde vefat etti. Antverpendeki Aziz Yakov kilisesinde defin etildi.&lt;ref&gt;[https://www.rubenshuis.be/en/stories/biography-rubens Biography of Rubens]. Rubenshuis.&lt;/ref&gt;

[[Fayl:Hero_and_Leander_by_Peter_Paul_Rubens.jpeg|thumb|250x250px|«Gero ve Leandr», tahminen 1605 senesi]]
[[Fayl:Peter Paul Rubens - Self-Portrait in a Circle of Friends at Mantua.jpg|thumb|250x250px|«Mantuadaki arqadaşları arasında özsureti», tahminen 1602-1605 seneleri]]
[[Fayl:Rubens_Four_Philosophers1611.jpg|right|thumb|232x232px|«Dört felsefeci», 1611-1612 seneleri]]
[[Fayl:Rubenshaus.JPG|left|thumb|267x267px|Antverpendeki Rubensniñ evi]]

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Rubens, Piter Paul}}
[[Kategoriya:Belçika adamları]]
[[Kategoriya:Ressamlar]]</text>
      <sha1>0cc4h413su9wtpvzn17kndu3wx6e6st</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Adamlar 1</title>
    <ns>4</ns>
    <id>30093</id>
    <revision>
      <id>245971</id>
      <parentid>232584</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T16:02:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="782" sha1="jury3j9ld847lb32ca1gtya6i90nxsu" xml:space="preserve">'''[[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]''' —&gt; Adamlar 1/3

=== Felsefeciler ve cemiyetşınaslar ===
{{#invoke:1|table|Q868|Q7197|Q9045|Q4604|Q9191|Q9215|Q9235|Q48301|Q9294|Q9312|Q9317|Q9333|Q9353|Q1399|Q9061|Q9358|Q859|Q6527|Q9364|Q9372|Q9381|Q913|Q9068|Q9387|Q9391|Q9397}}

=== Din erbapları ve ilâhiyatçılar ===
{{#invoke:1|table|Q9181|Q9438|Q8018|Q9441|Q9546|Q302|Q9554|Q9077|Q9458|Q171195}}

=== Siyaset erbapları ===
{{#invoke:1|table|Q8597|Q8409|Q8589|Q5152|Q1405|Q8442|Q8605|Q1048|Q3044|Q8016|Q8413|Q8423|Q2042|Q7207|Q1001|Q720|Q5809|Q352|Q7226|Q8027|Q1394|Q91|Q7742|Q7231|Q517|Q8023|Q5816|Q1047|Q8620|Q8479|Q7192|Q8007|Q8581|Q855|Q8474|Q8573|Q8462|Q8467|Q23}}

[[Kategoriya:Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]</text>
      <sha1>jury3j9ld847lb32ca1gtya6i90nxsu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245974</id>
      <parentid>245971</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T16:07:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="779" sha1="101o5fkvyaus25gqtqxcm2hcg6faond" xml:space="preserve">'''[[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]''' —&gt; Adamlar 1/3

=== Felsefeci ve cemiyetşınaslar ===
{{#invoke:1|table|Q868|Q7197|Q9045|Q4604|Q9191|Q9215|Q9235|Q48301|Q9294|Q9312|Q9317|Q9333|Q9353|Q1399|Q9061|Q9358|Q859|Q6527|Q9364|Q9372|Q9381|Q913|Q9068|Q9387|Q9391|Q9397}}

=== Din erbapları ve ilâhiyatçılar ===
{{#invoke:1|table|Q9181|Q9438|Q8018|Q9441|Q9546|Q302|Q9554|Q9077|Q9458|Q171195}}

=== Siyaset erbapları ===
{{#invoke:1|table|Q8597|Q8409|Q8589|Q5152|Q1405|Q8442|Q8605|Q1048|Q3044|Q8016|Q8413|Q8423|Q2042|Q7207|Q1001|Q720|Q5809|Q352|Q7226|Q8027|Q1394|Q91|Q7742|Q7231|Q517|Q8023|Q5816|Q1047|Q8620|Q8479|Q7192|Q8007|Q8581|Q855|Q8474|Q8573|Q8462|Q8467|Q23}}

[[Kategoriya:Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]</text>
      <sha1>101o5fkvyaus25gqtqxcm2hcg6faond</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Adamlar 2</title>
    <ns>4</ns>
    <id>30094</id>
    <revision>
      <id>245972</id>
      <parentid>232585</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T16:04:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="792" sha1="9vxihneuewdt8uext6k1wyhrrxwu6rf" xml:space="preserve">'''[[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]''' —&gt; Adamlar 2/3

__TOC__

=== İcatçılar, alimler ve riyaziyatçılar ===
{{#invoke:1|table|Q8739|Q8011|Q80|Q202943|Q619|Q7186|Q1035|Q8743|Q937|Q8747|Q7604|Q8750|Q8753|Q8768|Q8778|Q307|Q6722|Q8958|Q41585|Q8962|Q8963|Q9038|Q9047|Q1043|Q9095|Q9106|Q935|Q529|Q9021|Q9123|Q9130|Q9036|Q7251|Q9041}}

=== Ressamlar ve mimarlar ===
{{#invoke:1|table|Q4724|Q5577|Q5580|Q5582|Q5432|Q5586|Q5588|Q762|Q5589|Q5592|Q5593|Q5597|Q5598|Q5599|Q5600|Q297|Q5603|Q5604}}

=== Bestekârlar ve çalğıcılar ===
{{#invoke:1|table|Q1779|Q1339|Q1299|Q255|Q7294|Q1268|Q7298|Q7302|Q7349|Q2831|Q1110560|Q7304|Q254|Q179277|Q7311|Q7312|Q7314|Q7315|Q7317|Q1340|Q1511}}

[[Kategoriya:Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]</text>
      <sha1>9vxihneuewdt8uext6k1wyhrrxwu6rf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245975</id>
      <parentid>245972</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T16:08:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="780" sha1="ppabpg7sz3jbiwtagzwicogjm21k624" xml:space="preserve">'''[[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]''' —&gt; Adamlar 2/3

__TOC__

=== İcatçı, alim ve riyaziyatçılar ===
{{#invoke:1|table|Q8739|Q8011|Q80|Q202943|Q619|Q7186|Q1035|Q8743|Q937|Q8747|Q7604|Q8750|Q8753|Q8768|Q8778|Q307|Q6722|Q8958|Q41585|Q8962|Q8963|Q9038|Q9047|Q1043|Q9095|Q9106|Q935|Q529|Q9021|Q9123|Q9130|Q9036|Q7251|Q9041}}

=== Ressam ve mimarlar ===
{{#invoke:1|table|Q4724|Q5577|Q5580|Q5582|Q5432|Q5586|Q5588|Q762|Q5589|Q5592|Q5593|Q5597|Q5598|Q5599|Q5600|Q297|Q5603|Q5604}}

=== Bestekâr ve çalğıcılar ===
{{#invoke:1|table|Q1779|Q1339|Q1299|Q255|Q7294|Q1268|Q7298|Q7302|Q7349|Q2831|Q1110560|Q7304|Q254|Q179277|Q7311|Q7312|Q7314|Q7315|Q7317|Q1340|Q1511}}

[[Kategoriya:Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]</text>
      <sha1>ppabpg7sz3jbiwtagzwicogjm21k624</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fransisko Goya</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30106</id>
    <revision>
      <id>246008</id>
      <parentid>160003</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T20:13:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>246008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5771" sha1="evodqsukmp60y653rqyh9tk6037w33b" xml:space="preserve">{{kişi}}
'''Fransisko Hose de Goya i Lusyentes''' ({{lang-es|Francisco José de Goya y Lucientes}}; 1746 mart 30, [[Saragosa]] yaqınındaki Fuendetodos köyü, [[İspaniya]] — 1828 aprel 16, [[Bordo]], [[Frenkistan]]) — ispan ressamı ve gravüracısıdır. XVIII asırnıñ soñu ve XIX asırnıñ başındaki [[romantizm]]niñ eñ müim ustalarından biri ve zemaneviy resim sanatınıñ seleflerinden biri sayılır.

== Ayatı ve yaratıcılığı ==
Goya 1760-1764 seneleri Saragosada ressam [[Hose Lusan]] yanında tasil aldı. 1769-1771 seneleri [[İtaliya]]da sanat tasilini devam ettirdi. 1771 senesi İspaniyağa qaytqan soñ Saragosadaki [[El Pilar bazilikası]] ve [[Aula Dei manastırı]] içün freskalar yaptı.&lt;ref&gt;[https://www.museodelprado.es/en/whats-on/exhibition/goya-and-the-enlightened-court/9434e4b9-1863-434a-93fc-e81c8c6474b2 Goya and the Enlightened Court]. Museo Nacional del Prado.&lt;/ref&gt;

1773 s. iyül 25 Goya ressam [[Fransisko Bayeu]]nıñ qız qardaşı Hosefa Bayeunen ({{lang-es|Josefa Bayeu}}) evlendi. Goya oña «Pepa» dep ayta edi. 1775 senesi Fransisko Bayeunıñ tavsiyesinen Madriddeki Santa Barbara Qıral Gobelen Fabrikasında çalışmağa başladı. 1775-1792 seneleri [[El Eskorial]] ve [[El Prado]] sarayları içün yedi gobelen seriyasına tam ölçüdeki resim nümüneleri — kartonlar — azırladı. Bu eserlerde Madrid halqınıñ kündelik yaşayışını, oyunlarını, eglencelerini ve bayramlarını tasvir etti.&lt;ref&gt;[https://www.museodelprado.es/aprende/enciclopedia/voz/cartones-para-tapices-goya/3057199f-4c46-491b-b0fe-c854679685c7 Cartones para tapices]. Museo Nacional del Prado.&lt;/ref&gt;

1780 senesi «Çarmıqqa mıhlanğan Mesih» resmini taqdim etip, San Fernando Qıral Sanat Akademiyasınıñ azası saylandı.&lt;ref&gt;[https://www.realacademiabellasartessanfernando.com/goya/la-academia-y-goya/ La Academia y Goya]. Real Academia de Bellas Artes de San Fernando.&lt;/ref&gt; 1783 senesi [[III Karlos]]nıñ birinci devlet kâtibi graf Floridablanka Goyağa portretini sımarladı. Ressam qıral sarayında ve ispan zadekânları arasında büyük itibar qazanmağa başladı.

Goyanıñ sımarışçıları arasında 9-ıncı Osuna [[duka]]sı Pedro Telles-Hiron ve qadını Mariya Hosefa Pimentel, 13-ünci Alba dukessası Kayetana de Silva ve Pontehos markizası Mariya Ana de Pontehos bar edi. 1786 senesi qıral ressamı, 1789 senesi saray ressamı tayin etildi.&lt;ref&gt;[https://www.museodelprado.es/en/whats-on/exhibition/goya-and-the-enlightened-court/9434e4b9-1863-434a-93fc-e81c8c6474b2 Goya and the Enlightened Court]. Museo Nacional del Prado.&lt;/ref&gt;

1792 senesi soñunda Goya ağır hastalıqqa oğradı ve 1793 senesi bütünley sağırlaştı. Hastalığınıñ sebebi belli degil. Qurşunlı boyalardan zeerlenüv farazlardan biri olsa da, tibbiyetçiler başqa hastalıqlarnı da mümkün olğanını sayalar.&lt;ref&gt;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30711190/ Goya’s Lost Hearing: A Twenty-First Century Perspective on Its Cause, Effects and Possible Treatment]. PubMed.&lt;/ref&gt; Sağırlıq yaratıcılığını toqtatmadı.

1799 senesi 80 ofort ve akvatintadan ibaret ''-{Los Caprichos}-'' («Kaprizler») seriyasını neşir etti. Bu seriyada toplumdaki cealetni, hurafelerni, ruyakârlıqnı ve insan davranışındaki aqılsızlıqlarnı icviy tarzda tasvir etti.&lt;ref&gt;[https://www.museodelprado.es/en/the-collection/art-work/here-comes-the-bogeyman/b405fe71-0a95-401d-8e01-530a9fef7285 Here comes the bogey-man]. Museo Nacional del Prado.&lt;/ref&gt; Aynı yıl [[IV Karlos]]nıñ birinci saray ressamı tayin etildi. Bu devirniñ belli eserleri arasında «IV Karlos ailesi», «Çıplaq Maha» ve «Kiydirilgen Maha» resimleri bardır.

1808-1814 seneleri [[Frenkistan ordusınıñ İspaniyağa istilâsı]] ve İspaniya Müstaqillik cenki Goyanıñ yaratıcılığında teren iz qaldırdı. 1810-1815 seneleri 82 gravüradan ibaret ''-{Los desastres de la guerra}-'' («Cenk faciaları») seriyasını yaratıp, cenkniñ deşetini, açlıqnı, zorbalıqnı ve ölümni kösterdi. Bu seri ilk kere 1863 senesi neşir etildi. 1814 senesi Madriddeki aytav ve ondan soñ olıp keçken qırğının faciasını tasvir etken «1808 mayıs 2, Madrid» ve «1808 mayıs 3, Madrid» resimlerini yaptı.&lt;ref&gt;[https://www.museodelprado.es/recurso/2-y-3-de-mayo-de-1808/37deee43-09d5-4570-9769-b2148f0549aa 2 y 3 de mayo de 1808]. Museo Nacional del Prado.&lt;/ref&gt;

1819 senesi Madrid yanındaki ''-{Quinta del Sordo}-'' çiftlik evini satın aldı. 1819-1823 seneleri evniñ divarlarına doğrudan 14 resim yaptı. Qorqu, qartlıq, delilik, zorbalıq ve ölüm mevzularını tasvir etken bu eserler soñradan «Qara resimler» adınen tanıldı. Olarnıñ keskin ifadesi ve serbest icra tarzı [[ekspressionizm]]niñ habercisi sayılır.&lt;ref&gt;[https://www.museodelprado.es/aprende/enciclopedia/voz/pinturas-negras-goya/3ac8fe0b-3dd9-4dcd-b1e1-a21877cc8163 Pinturas negras]. Museo Nacional del Prado.&lt;/ref&gt;

1824 senesi Frenkistanğa ketmek içün qıraldan izin aldı ve Bordo şeerine yerleşti. Anda portretler, miniatüralar ve litografiyalar yaratmağa devam etti. Soñki belli eserleri arasında «Bordo boğaları» litografiya seriyası bardır.

Fransisko Goya 1828 senesi aprelniñ 16-sında, 82 yaşında, Bordo şeerinde vefat etti. İlk olaraq Bordodaki Şartrez mezarlığında defin etildi. Soñradan qalantıları Madriddeki San Antonio de la Florida kilseçigine köçürildi.&lt;ref&gt;[https://www.museodelprado.es/en/the-collection/artist/francisco-de-goya-y-lucientes/39568a17-81b5-4d6f-84fa-12db60780812 Francisco de Goya y Lucientes]. Museo Nacional del Prado.&lt;/ref&gt;

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Goya, Fransisko}}
[[Kategoriya:Ressamlar]]
[[Kategoriya:İspaniya adamları]]</text>
      <sha1>evodqsukmp60y653rqyh9tk6037w33b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Le Korbüzye</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30107</id>
    <revision>
      <id>246007</id>
      <parentid>160171</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T17:46:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>246007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6339" sha1="jn7rtf4tlthtid58w6c40kl8k3v50ki" xml:space="preserve">{{kişi}}
'''Le Korbüzye''' ({{lang-fr|Le Corbusier}}; kerçek adı — ''Şarl-Eduar Jennere-Gri'' ({{lang-fr|Charles-Édouard Jeanneret-Gris}}); 1887 oktâbr 6, [[Şo de Fon]], [[İsviçre]] — 1965 avgust 27, [[Rokbrün Kap Marten]], [[Frenkistan]]) — İsviçrede doğğan frenk mimarı, urbanisti, ressamı, dizayncısı ve mimarlıq nazariyecisidir. XX asırdaki zemaneviy mimarlıqnıñ eñ tesirli vekillerinden biri sayılır.

== Ayatı ==
Şarl-Eduar Jennere-Gri 1900 senesi Şo de Fondaki Sanat mektebine kirdi ve anda oyma, resim ve dekorativ sanatlarnı ögrendi. Oqutıcısı Şarl Leplatenye qabiliyetini körip, onı mimarlıqnen oğraşmağa teşviq etti. 1905 senesi, 18 yaşına tolmadan evel, mimar Rene Şapallaznıñ yardımınen Sanat mektebi şurasınıñ azası olğan gravüracı Lui Falle içün ilk mimariy leyhasını — Falle villasını — azırladı.&lt;ref&gt;[https://www.fondationlecorbusier.fr/en/biography/1887-1906/ «1887–1906»]. Fondation Le Corbusier.&lt;/ref&gt;

Le Korbüzye mimarlıq diplomı almadı; bu sanatnı seyaat etip ve belli mimarlarnıñ bürolarında çalışıp ögrendi. 1907 senesi İtaliyada seyaat etken soñ [[Viyana]]ğa bardı; anda [[Viyana setsessionı]] mimarlığını ögrendi ve Şo de Fon içün eki mesken eviniñ leyhaları üstünde çalıştı. 1908-1909 seneleri Pariste Ogüst Perreniñ, 1910-1911 seneleri ise Berlinde Peter Berensniñ bürolarında çalıştı. 1911 senesi [[Balqanlar]], [[İstanbul]], [[Yunanistan]] ve [[İtaliya]] üzerinden «Şarq seyaatı»nı yaptı.&lt;ref&gt;[https://www.fondationlecorbusier.fr/en/biography/1907-1911/ «1907–1911»]. Fondation Le Corbusier.&lt;/ref&gt;

1917 senesi [[Paris]]ke köçip, anda daimiy olaraq yaşamağa başladı. 1918 senesi ressam Amede Ozanfannen beraber purizm aqımını esaslandırdı ve «Kubizmden soñ» kitabını neşir etti. 1920 senesi Ozanfan ve Pol Dermenen beraber -{''L'Esprit Nouveau''}- mecmuasını tesis etti; mimarlıq maqalelerini onda Le Korbüzye taqma adınen imzalay başladı. 1922 senesi mimar Pyer Jennere ile beraber mimarlıq bürosını açtı.&lt;ref&gt;[https://www.fondationlecorbusier.fr/en/biography/1917-1922/ «1917–1922»]. Fondation Le Corbusier.&lt;/ref&gt; 1930 senesi Frenkistan grajdanlığını aldı.&lt;ref&gt;[https://www.fondationlecorbusier.fr/en/biography/1929-1938/ «1929–1938»]. Fondation Le Corbusier.&lt;/ref&gt;

== Nazariyesi ve yaratıcılığı ==

Le Korbüzye 1923 senesi ''Vers une architecture'' («Mimarlıqqa doğru») kitabını neşir etti. 1925 senesi Paris merkezini yüksek binalarnen yañıdan quruvnı közde tutqan «Vuazen planı»nı takdim etti. Bu leyha amelge keçirilmedi, lâkin Le Korbüzye urbanizminiñ eñ belli numünelerinden biri oldı.&lt;ref&gt;[https://www.fondationlecorbusier.fr/en/biography/1923-1925/ «1923–1925»]. Fondation Le Corbusier.&lt;/ref&gt;

1927 senesi Le Korbüzye ve Pyer Jennere zemaneviy mimarlıqnıñ beş esasını tarif ettiler: [[demirbeton]] sutunlar üstünde köterilgen bina, serbest içki plan, serbest fasad, uzun yatıq pencereler ve tüz dam üstündeki bağça. Puassideki Savua villası (1928-1931 seneleri) bu esaslarnıñ eñ belli tatbiqlerinden biri oldı.&lt;ref&gt;[https://www.moma.org/collection/artists/3426 Le Corbusier]. The Museum of Modern Art.&lt;/ref&gt;

1928 senesi Le Korbüzye Zemaneviy Mimarlıq Halqara Kongressleriniñ (-{CIAM}-) teşkil eticilerinden biri oldı. Aynı yıl Pyer Jennere ve Şarlotta Perrian ile beraber mebel leyhaları üstünde çalışmağa başladı.&lt;ref&gt;[https://www.fondationlecorbusier.fr/en/le-corbusier/works/furniture-and-lighting-fixtures/ Furniture and lighting fixtures]. Fondation Le Corbusier.&lt;/ref&gt;

1943-1950 seneleri insan bedeniniñ ölçü ve mütenasipliklerine esaslanğan «Modulor» sistemasını işlep çıqtı. Bu sistemanı bina unsurlarınıñ ölçülerini standartlaştırmaq içün qullandı.&lt;ref&gt;[https://www.fondationlecorbusier.fr/en/thematic-folder/corbusean-vocabulary/ Corbusean vocabulary]. Fondation Le Corbusier.&lt;/ref&gt;

== Esas mimariy eserleri ==
[[Ekinci cian cenki]]nden soñ Le Korbüzye işlenmegen betonnı ve iri geometrik şekillerni qullanğan binalar yarattı. Bu devirdeki yaratıcılığı [[brutalizm]]niñ inkişafına büyük tesir etti.

Marseldeki «Yaşayış birligi» ({{lang-fr|Unité d'habitation}}, 1945-1952 seneleri) meskenler, tükânlarnı ve umumiy qullanış yerlerini bir binada birleştirdi.&lt;ref&gt;[https://www.fondationlecorbusier.fr/en/work-architecture/achievements-unite-dhabitation-marseille-france-1945-1952/ Unité d’habitation, Marseille]. Fondation Le Corbusier.&lt;/ref&gt; 1950 senesi İndistandaki [[Çandigarh]] şeeriniñ yañı planını ve Kapitol kompleksini yaratqan mimarlar taqımına reberlik etti.&lt;ref&gt;[https://www.fondationlecorbusier.fr/en/work-architecture/projects-capitol-chandigarh-india-1950-1965/ Capitol, Chandigarh]. Fondation Le Corbusier.&lt;/ref&gt;

Başqa müim eserleri arasında [[Ronşan]]daki [[Notr Dam dü O kapellası]] (1950-1955 seneleri), [[Lion]] yanındaki [[Sen Mari de la Turett manastırı]] (1953-1960 seneleri), [[Tokio]]daki [[Ğarbiy Sanat Milliy Müzeyi]] (1955-1959 seneleri) ve [[Harvard universiteti]]ndeki [[Karpenter Tasviriy Sanatlar Merkezi]] (1961-1963 seneleri) bardır. Karpenter merkezi Le Korbüzye leyhasına köre Şimaliy Amerikada qurulğan yekâne binadır.&lt;ref&gt;[https://carpenter.center/building The building]. Carpenter Center for the Visual Arts.&lt;/ref&gt;

== Vefatı ve mirası ==

Le Korbüzye 1965 avgust 27-de [[Rokbrün Kap Marten]] yanında [[Aq deñiz]]de yaldap turğanda infarktqa oğrap vefat etti. Rokbrün-Kap-Marten mezarlığında defin etildi.&lt;ref&gt;[https://www.fondationlecorbusier.fr/en/biography/1961-1965/ «1961–1965»]. Fondation Le Corbusier.&lt;/ref&gt;

2016 senesi Le Korbüzye yaratqan ve yedi memlekette bulunğan 17 mimariy obyekt «Le Korbüzye mimariy eserleri — Zemaneviy areketke emsalsiz isse» adınen [[UNESCO Dünya mirası cedveli|-{UNESCO}- Dünya mirası cedveline]] kirsetildi.&lt;ref&gt;[https://whc.unesco.org/en/list/1321 The Architectural Work of Le Corbusier, an Outstanding Contribution to the Modern Movement]. UNESCO World Heritage Centre.&lt;/ref&gt;

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;

[[Kategoriya:Mimarlar]]
[[Kategoriya:Frenkistan adamları]]
[[Kategoriya:İsviçre adamları]]
[[Kategoriya:1965 senesinde ölgenler]]</text>
      <sha1>jn7rtf4tlthtid58w6c40kl8k3v50ki</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Albreht Dürer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30108</id>
    <revision>
      <id>246014</id>
      <parentid>159622</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T21:13:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>246014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4144" sha1="grsri6oz3o8rshu3jj0pldxf8n64hz6" xml:space="preserve">{{Kişi}}
[[Fayl:Albrecht_Dürer_-_Coat_of_Arms_of_the_House_of_Dürer_-_WGA07258.jpg|thumb|270x270px|Dürerniñ, öz tuğrasınıñ tasvirinen gravürası]]
'''Albreht Dürer''' ({{lang-de|Albrecht Dürer}}; 1471 mayıs 21, [[Nürnberg]] — 1528 aprel 6, Nürnberg) — [[Uyanuv devri]]niñ alman ressamı, gravüracısı ve sanat nazariyecisidir. [[Portret]]ler, [[özsuret]]ler, [[sunaq]] resimleri, tahta ve mis [[gravüra]]lar, kitap resimleri ve [[ekslibris]]ler yarattı.

Dürer tahta gravüranı ve mis levhada oyma usulını yüksek sanat seviyesine köterdi. İtaliya Uyanuv devriniñ perspektiva ve mütenasiplik bilgilerini Şimaliy Avropanıñ tafsilâtlı tasvir ananelerinen birleştirdi.&lt;ref name=&quot;met&quot;&gt;[https://www.metmuseum.org/es/essays/albrecht-durer-1471-1528 Albrecht Dürer]. The Metropolitan Museum of Art.&lt;/ref&gt;

== Ayatı ve yaratıcılığı ==
Albreht Dürer [[Macaristan]] asıllı quyumcı Albreht Dürer Qartnıñ ailesinde doğdı. Mektepten soñ babasınıñ ustahanesinde [[quyumcılıq]]nı ve kümüş üzerinde çalışma usullarını ögrendi. 1486-1489 seneleri ressam ve kitap resimcisi [[Mihael Volgemut]]nıñ ustahanesinde şegirt oldı.

1490-1494 seneleri Dürer Yuqarı [[Reyn]] boyundaki şeerlerge ilk maarif seyaatını yaptı. [[Kolmar]], [[Bazel]] ve [[Strasburg]]da oldı, kitap neşirleri içün tahta gravüralar yarattı. Kolmarda meşur gravüracı [[Martin Şongauer]]ni körmege istedi, lâkin şeerge kelgenine qadar Şongauer vefat etken edi.&lt;ref&gt;[https://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG24299 Albrecht Dürer]. The British Museum.&lt;/ref&gt;

1494 senesi iyül 7 künü Dürer Agnes Freynen evlendi. 1494-1495 seneleri [[İtaliya]]ğa birinci seyaatını yaptı. [[Venedik]] ve Şimaliy İtaliya sanatını ögrenip, 1495 senesi [[Nürnberg]]ge qayttı ve öz ustahanesini açtı.

1498 senesi alman ve latin tillerinde «Apokalipsis» silsilesini neşir etti. Aziz Yoannıñ Vahiysine esaslanğan neşir 15 büyük tahta gravüradan ve serleva saifesinden ibaret edi. Dürer resimlerni yaratmaqnen beraber neşirni özü azırladı ve sattı. Eser oña Avropada şan qazandırıp, tek bir metsenatqa bağlı olmadan çalışmağa imkân berdi.&lt;ref&gt;[https://www.nga.gov/artworks/141215-apocalypse-saint-john The Apocalypse of Saint John]. National Gallery of Art.&lt;/ref&gt;

1505-1507 seneleri Dürer İtaliyağa ekinci sefer ketti ve esasen Venedikte çalıştı. «Gül çelenkleri bayramı» adlı sunaq resmini 1506 senesi yarattı. İtaliya ressamlığınıñ insan vucudı mütenasipligi ve perspektiva usulları onıñ soñraki yaratıcılığına büyük tesir etti.

Dürerniñ eñ belli eserleri arasında «Adem ve Ava» (1504 senesi), «Rıtsar, ölüm ve şeytan» (1513 senesi), «Ücresindeki Aziz Yeronim» (1514 senesi), «Melanholiya I» (1514 senesi) gravüraları ve «Dört apostol» (1526 senesi) resmi bardır. Ressamnıñ 1500 senesi yaratqan özsureti Uyanuv devri özsuret sanatınıñ eñ belli nümünelerinden biridir.

1512 senesinden başlap Dürer [[Muqaddes Roma imperiyası|Muqaddes Roma imperatorı]] [[I Maksimilian]]nıñ sımarışlarını yerine ketirdi. 1520-1521 seneleri Felemenk memleketlerine seyaat etti ve yañı imperator [[V Karl]]dan saray ödemesiniñ devam ettirilmesini teminledi.

Dürer resim ve gravüranen beraber geometriya, perspektiva, qalelerni pekitüv ve insan vucudınıñ mütenasipligi meselelerini tetqiq etti. «Ölçev aqqında reberlik» 1525 senesi, «Qalelerni, saraylarnı ve qasabalarnı pekitüv aqqında reberlik» 1527 senesi, «İnsan mütenasipligi aqqında dört kitap» ise 1528 senesi neşir olundı.

Albreht Dürer 1528 senesi aprelniñ 6-ѕında Nürnbergde, 56 yaşında vefat etti ve Aziz Yoann mezarlığında defin etildi. Vefatınıñ sebebi tam belli degildir; sıtma aqqındaki eski faraziye isbatlanmağandır.&lt;ref&gt;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20924705/ Did Albrecht Dürer die from chronic malaria?]. PubMed.&lt;/ref&gt;

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Dürer, Albreht}}
[[Kategoriya:Ressamlar]]
[[Kategoriya:Almaniya adamları]]
[[Kategoriya:Elifbe sırasına köre adamlar]]</text>
      <sha1>grsri6oz3o8rshu3jj0pldxf8n64hz6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Katsusika Hokusay</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30112</id>
    <revision>
      <id>246012</id>
      <parentid>176376</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T20:52:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>246012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3996" sha1="emtdhpfdyxa6cst1wwqo0s5e7uarlkx" xml:space="preserve">{{Kişi}}
[[Fayl:Katsushika Hokusai - Fine Wind, Clear Morning (Gaifū kaisei) - Google Art Project.jpg|right|thumb|250x250px|«Aşağıdaki yel, acayip ava» — küz aylarındaki qırmızı Fuci dağınıñ resmi («Fuciniñ 36 manzarası» cıyıntığı)]]
[[Fayl:Hokusai_Pair_of_sissors_and_sparrow.jpg|right|thumb|250x250px|«Maqas ve torğay»]]
[[Fayl:The_Great_Wave_off_Kanagawa.jpg|right|thumb|250x250px|«Kanagavadaki büyük dalğa»]]
'''Katsusika Hokusay''' ({{lang-ja|葛飾 北斎}}, ''-{Katsushika Hokusai}-''; 1760 oktâbr 31, [[Edo]] — 1849 mayıs 10, Edo) — [[yapon]] ressamı, renkli tahta oyma basqı ustası ve kitap resimcisi, [[ukiyo-e]] sanatınıñ eñ belli vekillerinden biridir.

Hokusay, Edo devriniñ eñ tesirli sanatkârlarından biri oldı. Ayatı boyunca otuzdan ziyade [[tahallüs]] qullandı. Bu adlar yaratıcılığınıñ ayrı devirlerini belgilemek içün sıq-sıq qullanıla.&lt;ref name=&quot;bm&quot;&gt;[https://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG1820 Katsushika Hokusai]. The British Museum.&lt;/ref&gt;

== Ayatı ve yaratıcılığı ==
Hokusay [[Edo]] şeerinde doğdı. Genç yaşında resim yapmaqnen meraqlandı ve tahminen 14 yaşında tahta oyma ustasına şegirt oldı. 1778 senesi [[ukiyo-e]] ressamı [[Katsukava Şunşo]]nıñ ustahanesine kirdi ve «Şunro» tahallüsini aldı. İlk eserleri esasen [[kabuki]] aktörlarınıñ portretleri edi.&lt;ref&gt;[https://www.britishmuseum.org/exhibitions/hokusai-great-picture-book-everything/timeline-japanese-artist-katsushika-hokusai A timeline of Katsushika Hokusai]. The British Museum.&lt;/ref&gt;

Soñraki yıllarda başqa yapon sanat mektepleriniñ usullarını ve ğarp perspektivasını ögrendi. «Sori», «Hokusay», «Taito», «İitsu» ve «Gakyo Rodzin Manji» onıñ belli tahallüsleri arasındadır. «Hokusay» adını XVIII asırnıñ soñunda qullanmağa başladı.

1790-lı senelerden başlap Hokusay şiir cıyıntıları içün resimler ve hususiy sımarışnen basılğan «surimono»lar yarattı. Ayrıca «kibyosi» degen sarı cıltlı ucuz resimli ikâyelerni ve «yomihon» degen uzun nesir eserlerini resimledi. [[Kyokutey Bakin]] ve [[Ryutey Tanehiko]] kibi müelliflerniñ kitapları içün çalıştı.

1814 senesi «Hokusay manga» cıyıntısınıñ birinci cıltı neşir olundı. İnsanlarnı, ayvanlarnı, ösümliklerni, manzaralarnı, mimariy yapılarnı ve areketlerni köstergen biñlerce eskizden ibaret cıyıntı toplam 15 cılt oldı; soñki cıltları ressamnıñ ölüminden soñ neşir etildi. Bu yerde «manga» sözü çeşit eskizler manasında qullanılğan edi ve zemaneviy süjetli yapon komikslerini doğrudan-doğru ifade etmey.

1831-1833 seneleri Hokusay «Fudzi dağına otuz altı manzara» adlı eñ meşur silsilesini yarattı. Başta 36 resimden ibaret olğan silsilege soñradan daa 10 resim qoşuldı. «Kanagav açığında büyük dalğa» ve «Saf yel, aydın saba» («Qırmızı Fudzi») bu silsileniñ eñ belli eserleridir.&lt;ref&gt;[https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_2008-3008-1 Under the Wave off Kanagawa]. The British Museum.&lt;/ref&gt; Hokusay bu eserlerde prus mavısını, yapon tertip usullarını ve ğarp perspektivasını birleştirdi.

1834-1835 seneleri «Fudzi dağına yüz manzara» adlı kitap silsilesini neşir etti. 1839 senesi çıqqan yanğın Hokusaynıñ evini, ustahanesini ve çoq eserini yoq etti. Buna baqmadan, ressam çalışmasını devam ettirdi. Soñki yıllarında ressam qızı Katsusika Oi onıñnen beraber yaşadı ve çalıştı.

Hokusay 1849 senesi mayıs 10 künü Edo şeerinde vefat etti. Tokiodaki Seykodzi manastırında defin etildi. Aytqanlarına köre, ölüminden evel: «Daa beş yılım olğan olsa, aqiqiy ressam olur edim», — dedi.

Hokusaynıñ eserleri XIX asırnıñ soñunda Avropada yaponizmniñ inkişafına, impressionistlerge ve soñraki grafik sanatına büyük tesir etti.

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;

[[Kategoriya:Ressamlar]]
[[Kategoriya:Yaponiya adamları]]</text>
      <sha1>emtdhpfdyxa6cst1wwqo0s5e7uarlkx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Frida Kalo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30114</id>
    <revision>
      <id>246011</id>
      <parentid>160008</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T20:45:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>246011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3946" sha1="a3qefha06je7t006cgyife8m44d5xwz" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Frida Kalo de Rivera''' ({{lang-es|Frida Kahlo de Rivera}}; doğum adı — ''Magdalena Karmen Frida Kalo i Kalderon'' ({{lang-es|Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón}}); 1907 iyül 6, [[Koyoakan]], [[Meksika]] — 1954 iyül 13, Koyoakan) — meksikalı ressamdır. Özsuretleri, Meksika halq sanatı ve tamır halqlarnıñ medeniyetinden ilhamlanğan eserleri ile bellidir.

Kalonıñ resimlerinde [[kerçekçilik]], [[timsalcilik]] ve [[sürrealizm]]ge has usullar körülse de, özü sürrealist olğanını qabul etmey edi. Eserlerinde öz ayatını, vucudını, ağrını, cınsiyetni, milliy kimlikni, sınfiy ve ırqiy teñsizlikni tasvir etti.&lt;ref name=&quot;museo&quot;&gt;[https://www.museofridakahlo.org.mx/frida/?lang=en Frida Kahlo Timeline]. Museo Frida Kahlo.&lt;/ref&gt;

== Ayatı ==
Frida Kalo altı yaşında [[poliomiyelit]] hastalığını keçirdi. Hastalıqtan soñ sağ ayağı zayıf qaldı. Gençliginde ekim olmağa azırlana edi.

1925 s. sentâbr 17-sinde Kalo bingen avtobusı tramvaynen çarpıştı. Qazada [[omurğa]] sutunı, [[çanaq]] kemigi ve ayağı ağır yaralandı. Ayatı boyunca çoq operatsiyağa oğradı ve devamlı ağrılardan azap çekti. Uzun müddet yataqta qalğan vaqıtta resim yapmağa başladı. Yatağınıñ üstünde qurulğan küzgüden faydalanıp, ilk özsuretlerini yarattı.

1927 senesi [[Meksika Kommunist Fırqası]]na kirdi. 1928 senesi ressam [[Diyego Rivera]]nen tanıştı ve 1929 s. avgust 21 onıñnen evlendi. 1930-1933 seneleri AQŞnıñ [[San Fransisko]], [[Detroyt]] ve [[Nyu York]] şeerlerinde yaşadılar. Olar 1939 noyabr 6 künü ayırıldı, lâkin 1940 dekabr 8 künü tekrar evlendiler.

1937 senesi [[Lev Trotskiy]] ve apayı Natalya Sedova Meksikada siyasiy sığınacaq alıp, bir müddet Kalo ailesiniñ Koyoakandaki Mavı Evinde yaşadılar. Bu devirde Kalo ile Trotskiy arasında qısqa müddetli hususiy munasebet oldı.

1938 senesi Nyu Yorktaki Jülyen Levi galereyasında Kalonıñ birinci şahsiy sergisi açıldı. 1939 senesi eserleri Pariste sergilendi. 1943 senesinden başlap «La Esmeralda» sanat mektebinde ders berdi.

== Yaratıcılığı ==
Kalonıñ eserleriniñ büyük qısmı özsuretlerdir. Ressam, öz vucudını ve şahsiy tecribelerini Meksika halq sanatı, katolik timsalleri, tamır halqlarnıñ kiyimleri, ösümlikler ve ayvanlarnen birleştirdi.

[[Sürrealizm]] nazariyecisi [[Andre Breton]] onı sürrealist ressam dep adlandırdı. Kalo ise hayallarnı degil, öz kerçekligini tasvir etkenini aytıp, bu iddianı qabul etmedi.&lt;ref&gt;[https://www.moma.org/artists/2963-frida-kahlo Frida Kahlo]. Museum of Modern Art.&lt;/ref&gt;

Onıñ eserlerinde müstemlekecilikten qalğan tesirler, Meksika milliy kimligi, analıq, bala tüşürme, fizikiy ağrı ve qadınlarnıñ cemiyetteki yeri kibi mevzular işlenir. Soñki devirlerde Kalo feminist sanatınıñ ve Çikano medeniy areketiniñ müim timsallerinden biri oldı.

1953 senesi Meksikada ressamnıñ ayatı devamında memleketteki birinci şahsiy sergisi açıldı. Sağlığı pek ağır olğanına baqmadan, Kalo sergige yatağında ketirildi. Aynı yıl sağ ayağınıñ tizden aşağı qısmı kesildi.

Frida Kalo 1954 senesi iyül 13 künü Koyoakandaki Mavı Evde, 47 yaşında vefat etti. Resmiy neticege köre, ölüm sebebi aqciger emboliyası edi.&lt;ref&gt;[https://www.museofridakahlo.org.mx/wp/wp-content/uploads/2022/08/Biografias-Frida-Kahlo-ingles.pdf Frida Kahlo Biography]. Museo Frida Kahlo.&lt;/ref&gt; Mavı Ev 1958 senesi Frida Kalo müzeyi olaraq açıldı.

== Esas eserleri ==
* «Qadife kiyimli özsuret», 1926 senesi
* «Genri Ford hastahanesi», 1932 senesi
* «Eki Frida», 1939 senesi
* «Tikenli boyunbağ ve kolibrinen özsuret», 1940 senesi
* «Sınıq sutun», 1944 senesi
* «Ümütsiz», 1945 senesi
* «Yaşa, ayat!», 1954 senesi

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Kalo, Frida}}
[[Kategoriya:Ressamlar]]
[[Kategoriya:Meksika adamları]]</text>
      <sha1>a3qefha06je7t006cgyife8m44d5xwz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Anri Matiss</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30163</id>
    <revision>
      <id>246010</id>
      <parentid>159731</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T20:26:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>246010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3706" sha1="a5m9thjxhx5guywz775bbq95s53cm2a" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Anri Emil Benua Matiss''' ({{lang-fr|Henri Émile Benoît Matisse}}; 1869 dekabr 31, [[Le Kato Kambrezi]] — 1954 noyabr 3, [[Nis]]) — frenk ressamı, eykelci, grafik ve ameliy sanat ustası, [[fovizm]]niñ esas vekillerinden ve XX asır tasviriy sanatınıñ eñ özgün sanatkârlarından biridir.

Matiss portretler, janr resimleri, natürmortlar ve manzaralar yarattı, ayrıca eykelcilik, gravüra, litografiya, kitap resimlevi, vitraj ve gobelen kartonlarınen oğraştı.&lt;ref name=&quot;moma&quot;&gt;[https://www.moma.org/interactives/exhibitions/2014/matisse/about-matisse.html About Matisse]. Museum of Modern Art.&lt;/ref&gt;

== Ayatı ve yaratıcılığı ==
1887-1890 seneleri Matiss uquq tasilini aldı. 1890 senesi ağır hastalıqtan sağalğan vaqıtta resim yapmağa başladı. 1891 senesi [[Paris]]ke ketip, Akademi Jülianda, soñra [[Güstav Moro]] reberliginde Güzel Sanatlar Mektebinde tasil aldı.

1896 senesi Bretan yalısındaki [[Bel İl]] adasında [[Emil Veri]] ile yaznı keçirdi. Anda avstraliyalı ressam [[Con Piter Rassel]]nen tanıştı. Rassel Matissni [[impressionist]] ressamlarnıñ ve [[Vinsent van Gog]]nıñ eserleri ile tanıştırdı. Bu tecribe Matissniñ renkke olğan munasebetine büyük tesir etti.

Aynı yıl Matiss bir qaç eserini Tasviriy Sanatlar Milliy Cemiyetiniñ salonında kösterdi. Frenkistan devleti onıñ «Oquğan qadın» resmini satın alıp, Rambuyedeki prezident rezidentsiyasına yerleştirdi.&lt;ref&gt;[https://www.centrepompidou.fr/en/ressources/oeuvre/cG7Rgq Woman Reading]. Centre Pompidou.&lt;/ref&gt;

1904 senesi Matiss [[Sen Trope]]de [[Pol Sinyak]]nen, 1905 senesi [[Kolür]]de [[Andre Deren]]nen beraber çalıştı. Bu devirde saf ve parlaq renklerni tabiatta körüngeninden daa serbest qullanmağa başladı. 1905 senesi Parisniñ Küz salonında sergilengen eserler sebebinden Matiss ve fikirdeşleri «fov»lar adını aldılar. Matiss fovizmniñ başlıca vekili oldı.

1909-1910 seneleri rus kollektsiyacı [[Sergey Şçukin]] içün «Oyun» ve «Muzıka» adlı büyük bezek resimlerini yarattı. 1917 senesinden başlap vaqıtınıñ büyük qısmını [[Nis]]te keçirdi. Bu devirde iç mekânlarnı, pencerelerden körüngen manzaralarnı, qadın suretlerini ve natürmortlarnı tasvir etti.

1941 senesi ağır operatsiyadan soñ Matissniñ areket etüv imkânı sıñırlandı. Buna baqmadan, yaratıcılığını devam ettirdi ve boyalğan kâğıttan şekillerni kesip yapıştırmağa esaslanğan yañı bir usul inkişaf ettirdi. «Caz» (1947 senesi) kitabı ve soñki büyük eserleriniñ çoqusı bu usulnen yaratıldı.&lt;ref&gt;[https://www.moma.org/artists/3832 Henri Matisse]. Museum of Modern Art.&lt;/ref&gt;

1948-1951 seneleri Vans şeerindeki Rozariy kapellasınıñ mimariy tertibini, vitrajlarını, divar resimlerini ve ayin kiyimlerini azırladı. Matiss bu kapellanı yaratıcılığınıñ eñ müim neticelerinden biri dep saya edi.

Anri Matiss 1954 senesi noyabrnıñ 3-ünde Niste, 84 yaşında vefat etti.&lt;ref&gt;[https://www.musee-matisse-nice.org/en/lartiste/biographie/ Biography]. Musée Matisse Nice.&lt;/ref&gt;

== Esas eserleri ==
* «Oquğan qadın», 1894 senesi
* «Şlâpalı qadın», 1905 senesi
* «Açıq pencere», 1905 senesi
* «Matiss hanımnıñ portreti. Yeşil sızıq», 1905 senesi
* «Ayat quvançı», 1905-1906 seneleri
* «Oyun I», 1909 senesi
* «Oyun II», 1910 senesi
* «Muzıka», 1910 senesi
* «Qırmızı ustahane», 1911 senesi
* «Altın balıqlar», 1912 senesi
* «Fortepiano dersi», 1916 senesi
* «Caz», 1947 senesi
* «Salyangoz», 1953 senesi

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;


{{DEFAULTSORT:Matiss, Anri}}
[[Kategoriya:Ressamlar]]
[[Kategoriya:Frenkistan adamları]]</text>
      <sha1>a5m9thjxhx5guywz775bbq95s53cm2a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Endi Vorhol</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30190</id>
    <revision>
      <id>246013</id>
      <parentid>159979</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T21:13:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>246013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5742" sha1="802qb7luvcgsxpm364qnlilrq4ntl9t" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Endi Vorhol''' ({{lang-en|Andy Warhol}}; doğum adı — ''Endrü Varhola'' ({{lang-en|Andrew Warhola}}); 1928 avgust 6, [[Pittsburg]], [[Pensilvaniya]], [[AQŞ]] — 1987 fevral 22, [[Nyu York]], AQŞ) — [[rusin]] ([[lemko]]), asıllı amerikalı ressam, grafikacı, fotograf, eykelci, kino rejissörı, prodüser, naşir ve kollektsiyacı. [[Pop-art]]nıñ eñ belli vekillerinden ve XX asır kütleviy medeniyetiniñ eñ tesirli sanatkârlarından biridir.&lt;ref name=&quot;bio&quot;&gt;[https://www.warhol.org/andy-warhols-life/ Biography]. The Andy Warhol Museum.&lt;/ref&gt;

== Ayatı ve yaratıcılığı ==
Vorhol, AQŞge Avropanıñ şimdi [[Slovakiya]]ğa ait bölgesinden köçken [[rusinler]] Andrey Varhola ve Yuliya Zavatskanıñ ailesinde doğdı. Sekiz yaşında Sidenhem horeyası degen siñir hastalığına tutuldı ve uzun müddet evde qalmağa mecbur oldı. Bu devirde resim yapa, fotografiyalar toplay ve kino yıldızlarınen meraqlana başladı. Resim yapqan anası Yuliya oğlunıñ bediiy inkişafına büyük tesir etti.&lt;ref&gt;[https://www.warhol.org/just-american/ Just American]. The Andy Warhol Museum.&lt;/ref&gt;

1945-1949 seneleri [[Pittsburg]]daki [[Karnegi Tehnologiya İnstitutı]]nda resim tasarımı tasilini aldı. 1949 senesi [[Nyu York]]qa köçip, reklama ve jurnal resimcisi olaraq çalıştı. -{Tiffany &amp; Co.}-, ''-{The New York Times}-'', -{I. Miller Shoes}- ve -{Columbia Records}- kibi şirketler içün resimler yarattı. Bu devirde soyadınıñ soñundaki «a» arifini tüşürip, «Andy Warhol» adını qullanmağa başladı.

1952 senesi anası Nyu Yorkqa köçip, oğlunıñ yanında yaşadı. Vorholnıñ «-{25 Cats Name Sam and One Blue Pussy}-» (1954 senesi) kitabındaki resimlerni Endi, yazılarnı ise anası azırladı. «-{Holy Cats by Andy Warhol’s Mother}-» kitabı 1960 senesi neşir olundı.&lt;ref&gt;[https://www.warhol.org/happy-mothers-day-julia-warhola/ Happy Mother’s Day, Julia Warhola]. The Andy Warhol Museum.&lt;/ref&gt;

1960-lı senelerniñ başında Vorhol reklama, gazeta fotografiyalarına ve kütleviy istisal mahsulatlarına esaslanğan resimler yapmağa başladı. 1962 senesi Kampbell şirketiniñ 32 çeşit şorbasını köstergen «Kampbell şorbası qutuları» silsilesini sergiledi. [[Koka Kola]] şişeleri, [[Brillo]] qutuları, [[dollar]] işaretleri, [[Merilin Monro]], [[Elvis Presli]] ve [[Elizabet Teylor]]nıñ suretleri de onıñ esas mevzuları oldı.

Vorhol ipek elek basması, yani serigrafiya usulını qullanıp, aynı suretni çoq kere tekrarladı. Bu tekrarlav yardımınen reklama, tüketim medeniyetine, meşurlıqqa ve kütleviy haber vastalarına diqqat çekti. «Ölüm ve felâketler» silsilesinde avtomobil qaza­larını, elektrik stullarını ve diger facia suretlerini tasvir etti.&lt;ref&gt;[https://www.moma.org/artists/6246-andy-warhol Andy Warhol]. Museum of Modern Art.&lt;/ref&gt;

1963 senesinden başlap eksperimental filmler yarattı. «Yuqu» (1963 senesi), «İmperiya» (1964 senesi), «Öpüş» (1963-1964 seneleri), «Çelsi qızları» (1966 senesi) ve yüzlerce qısqa «Ekran sınavı» onıñ belli kino eserleridir. Nyu Yorktaki ustahanesi «Fabrika» adınen belli edi ve ressam, aktör, muzıkacı ve yazıcılar içün toplaşuv yerine çevrildi.

Vorhol ''-{The Velvet Underground}-'' rok gruppasınıñ idareci ve prodüseri oldı, gruppanıñ birinci albomınıñ meşur bananlı qabını yarattı. 1969 senesi kino, moda ve kütleviy medeniyetke bağışlanğan ''-{Interview}-'' jurnalınıñ qurucılarından biri oldı.

1968 senesi iyün 3 künü yazıcı [[Valeri Solanas]] «Fabrika»da Vorholnı tabancanen ağır yaraladı. Beş saat devam etken operatsiyadan soñ ressamnıñ ayatı qurtarıldı. Yaralanuv ve soñraki operatsiyalar sağlığına ömürlik tesir etti.&lt;ref&gt;[https://www.warhol.org/timecapsule/andy-warhols-time-capsule-21/time-capsule-21-factory-shooting/ Factory Shooting]. The Andy Warhol Museum.&lt;/ref&gt;

1970-li ve 1980-li senelerde Vorhol sımarışnen portretler yaratmağa, fotografya, kino, televizion ve neşriyatnen oğraşmağa devam etti. 1980-li senelerde [[Jan-Mişel Baskiya]] ve [[Kit Hering]]nen beraber eserler yarattı. Soñki büyük silsilelerinden biri [[Leonardo]]nıñ «Gizli aqşam aşaması» freskasına esaslandı.

[[Fayl:Andy_Warhol_and_Tennessee_Williams_NYWTS.jpg|right|thumb|250x250px|Endi Vorhol ve yazıcı Tennessi Vilyams «SS France» gemisinde; arqa tarafta kino rejissörı Pol Morrisey, 1967 senesi]]
[[Fayl:Campbells.jpg|left|thumb|200x200px|«Campbell şorbası qutuları», Vorholnıñ eñ meşur eserlerinden biri]]

=== Cınsiyligi ===
Vorhol [[gomoseksual]] olğanını gizlemey, [[kvir]] kimligini ayatında ve sanatında ifade etti. 1950-li senelerde yaratqan erkek suretlerinden başlap, filmlerinde, fotografiyalarında, «Torsolar» ve «Cınsiy uzuvlar» silsilelerinde bu mevzuğa muracaat etti. O devirde AQŞde gomoseksuallik taqip ve tsenzurağa oğrağanına baqmadan, erkek vucudını ve bir cınstaki insanlar arasındaki istegini tasvir etti. Ressamnıñ cınsiyligi yaratıcılığınıñ müim qısmı olaraq tetqiq etile.&lt;ref&gt;[https://www.warhol.org/lgbtq/ LGBTQ+]. The Andy Warhol Museum.&lt;/ref&gt;

== Vefatı ==
Endi Vorhol 1987 senesi fevralniñ 22-sinde Nyu Yorkta, öt qavığını aldırmaq operatsiyasından soñ kelip çıqqan asoratlar neticesinde, 58 yaşında vefat etti.&lt;ref name=&quot;bio&quot;/&gt; Pensilvaniyanıñ [[Betel Park]] şeeri yanındaki Aziz Yoann Krestitel Vizantiya katolik mezarlığında, anası ve babasınıñ yanında defin etildi.

[[Fayl:Warhol_grave.jpg|left|thumb|150x150px|Endi Vorholnıñ mezarı]]

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Vorhol, Endi}}
[[Kategoriya:Ressamlar]]
[[Kategoriya:ABD adamları]]</text>
      <sha1>802qb7luvcgsxpm364qnlilrq4ntl9t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Frenk Lloyd Rayt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30191</id>
    <revision>
      <id>246020</id>
      <parentid>210025</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T22:20:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>246020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5882" sha1="8afnisf9lqcu1dua9ehyzrpbuk5cpzc" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Frenk Lloyd Rayt''' ({{lang-en|Frank Lloyd Wright}}; 1867 iyün 8, [[Riçlend Senter]], [[Viskonsin]], [[ABD]] — 1959 aprel 9, [[Finiks]], [[Arizona]], ABD) — amerikalı mimar, dizayncı, yazıcı ve pedagog, XX asır mimarlığınıñ eñ tesirli ustalarından biridir.

Rayt «organik mimarlıq»nıñ esas yaratıcısı ve nazariyecisi, [[Preriya mektebi]]niñ baş vekili ve açıq planlı iç mekânnıñ inkişaf ettiricilerinden biridir. Bina, interyer, mebel ve etraftaki tabiatnı bir bütün olaraq tasarlamağa tırıştı.&lt;ref name=&quot;foundation&quot;&gt;[https://franklloydwright.org/frank-lloyd-wright/ About Frank Lloyd Wright]. Frank Lloyd Wright Foundation.&lt;/ref&gt;

== Ayatı ve yaratıcılığı ==
Rayt 1886 senesi Viskonsin universitetinde qurucılıq müendisligini ögrenmege başladı, lâkin diplom almadan universitetten çıqtı. 1887 senesi [[Çikago]]ğa köçti. Başta Cozef Layman Silsbiniñ, soñra «Adler ve Salliven» mimarlıq bürosında çalıştı. Luis Salliven Raytnıñ esas ustazlarından biri oldı.

1893 senesi Rayt mustaqil mimarlıq bürosını açtı. [[Ouk Park]]taki evi ve ustahanesi etrafında yañı amerika mesken mimarlığını inkişaf ettirdi.

1899-1910 seneleri yaratqan «Preriya evleri» Raytqa bellilik ketirdi. Bu evlerniñ esas hususiyetleri - alçaq ve yatıq şekilleri, keñ saçaqları, uzun pencere sıraları, merkezi ocaqları ve açıq planlı iç mekânlarıdır. Divarlar azaldılıp, odalar bir-birine serbest keçken umumiy mekânğa birleştirile edi. Bina manzaranıñ üstüne qoyulğan ayrı bir cisim degil, etraftaki tabiatnıñ devamı olaraq tasarlana edi.

[[Fayl:Robie_House.jpg|thumb|Robi evi, Şikago, 1908-1910 seneleri]]

Robi evi Preriya üslübiniñ eñ belli nümünelerinden biridir. Evniñ uzun yatıq hatları, konsol damı, vitraj pencereleri ve merkezi ocaq etrafında qurulğan açıq planı Amerika mesken mimarlığına büyük tesir etti.&lt;ref&gt;[https://franklloydwright.org/site/robie-house/ Robie House]. Frank Lloyd Wright Foundation.&lt;/ref&gt;

1909 senesi Rayt Avropağa ketti. 1910-1911 seneleri Almaniyada resimleri ve leyhaları kirsetilgen eki cıltlı «Vazmut portfoliosı» neşir olundı. Bu neşir Raytnıñ eserlerini Avropada belli etti ve Avropa modern mimarlığınıñ inkişafına tesir kösterdi.

1911 senesi Viskonsindeki [[Spring Grin]] yanında evi ve ustahanesi olğan [[Taliesin]]ni qura başladı. Taliesin 1914 ve 1925 seneleri yanğınlarda büyük zarar kördi ve er seferinde qayta quruldı.

[[Fayl:Looking_at_Taliesin_from_Hill_Crown.jpg|left|thumb|Taliesin, Viskonsin]]
[[Fayl:Sign_at_Taliesin.JPG|right|thumb|Taliesinge kirişni köstergen levha]]

1916 senesi [[Tokio]]daki İmperial otelniñ sımarışını aldı. Otel 1923 senesi tamamlandı. Yapon mimarlığı ve sanatı Raytnıñ tertip usullarına ve iç mekân añlayışına büyük tesir etti.

1932 senesi Rayt «-{Taliesin Fellowship}-» adlı mimarlıq mektebi ve ustahanesini teşkil etti. 1937 senesi Arizona çölünde qışlıq ikâmetgâhı ve mektebi olğan Taliesin Vestni qura başladı.

1930-lı senelerniñ ortasında Raytnıñ yaratıcılığında yañı köteriliş başladı. «-{Fallingwater}-» («Şelâle üstündeki ev», 1935-1939 seneleri), Conson Vaks şirketiniñ idare binası ve ilk «Usoniya evleri» bu devirde yaratıldı.&lt;ref&gt;[https://franklloydwright.org/site/fallingwater/ Fallingwater]. Frank Lloyd Wright Foundation.&lt;/ref&gt;

[[Fayl:FallingwaterWright.jpg|thumb|«Fallingwater» («Şelâle üstündeki ev»)]]
[[Fayl:Fallingwater_sitting_area.jpg|left|thumb|«Fallingwater» eviniñ iç mekânı]]

1943 senesi Rayt [[Nyu York]]taki [[Solomon Gugenhaym müzeyi]]niñ leyhası üzerinde çalışmağa başladı. Daireviy şekilli ve içindeki devamlı egri rampa etrafında qurulğan müzey 1959 senesi, mimarnıñ vefatından altı ay soñ açıldı.

Rayt yetmiş yıllıq karyerası boyunca 1114 mimariy eser leyhasını azırladı; olardan 532-si inşa etildi. Mesken evlerinden başqa kilse, mektep, ofis, otel, müzey ve kökteşkenler tasarladı.&lt;ref name=&quot;foundation&quot;/&gt;

Frenk Lloyd Rayt 1959 senesi aprelniñ 9-ında [[Finiks]]te, 91 yaşında vefat etti.

2019 senesi Raytnıñ sekiz binasından ibaret «Frenk Lloyd Raytnıñ XX asır mimarlığı» adlı toplam [[UNESCO Dünya mirası cedveline|-{UNESCO}- Dünya mirası cedveline]] kirsetildi. Toplamda -{Unity Temple}-, Robi evi, Taliesin, -{Hollyhock House}-, -{Fallingwater}-, Herbert Ceykobs evi, Taliesin Vest ve Solomon Gugenhaym müzeyi bar.&lt;ref&gt;[https://whc.unesco.org/en/list/1496/ The 20th-Century Architecture of Frank Lloyd Wright]. UNESCO.&lt;/ref&gt;

== Galereya ==
&lt;gallery widths=&quot;200&quot;&gt;
Price tower.jpg|Prays Tauer, Bartlsvill, Oklahoma, 1952-1956 seneleri
FLW Gammage Auditorium ASU Tempe AZ 20154.JPG|Gammec memorial auditoriyası, Arizona, 1957-1964 seneleri
Taliesin600.jpg|Hillsayd Ev mektebi, Viskonsin, 1902 senesi
Taliesinpan.jpg|Taliesin Vest panoraması, Arizona
2010-04-10 3000x2000 oakpark nathan g moore house.jpg|Neytan G. Mur evi, İllinoys, 1895 senesi; 1923 senesi qayta quruldı
ImperialHotelFacade.jpg|İmperial otel, Tokio, 1916-1923 seneleri
Ennis House front view 2005.jpg|Ennis evi, Los-Anceles, 1924 senesi
Rosenbaum House Rear Pano.jpg|Rozenbaum evi, Alabama, 1939 senesi
TaliesinWest03 gobeirne.jpg|Taliesin Vest, 1937 senesinden başlap
Frank Lloyd Wright - Robie House 2.JPG|Robi evi, Şikago, 1908-1910 seneleri
Frank Lloyd Wright - Beth Sholom Synagogue 1.JPG|Bet-Şolom sinagogası, Pensilvaniya, 1954-1959 seneleri
Jiyu gakuen myonichikan.JPG|Ciyu Gakuen mektebi, Tokio, 1921 senesi
Yamamura house07n4272.jpg|Yamamura evi, Yaponiya, 1918-1924 seneleri
The Westcott House 2005.jpg|Vestkot evi, Ogayo, 1908 senesi
&lt;/gallery&gt;

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Rayt, Frenk Lloyd}}
[[Kategoriya:Mimarlar]]
[[Kategoriya:ABD adamları]]</text>
      <sha1>8afnisf9lqcu1dua9ehyzrpbuk5cpzc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mimar Sinan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30192</id>
    <revision>
      <id>246019</id>
      <parentid>160188</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T22:10:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>246019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4207" sha1="0vve5jatfms3q91r7thzfod7ti2mtpa" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Mimar Sinan''' (menbalarda '''Abdülmennan oğlu Sinan''' ve '''Sinaneddin Yusuf''' adlarınen añıla; qararnen 1490 s., [[Ağırnas]], [[Osmanlı Devleti]] — 1588 iyül 17, [[İstanbul]], Osmanlı Devleti) — osmanlı baş [[mimar]]ı ve [[müendis]], Osmanlı klassik mimarlığınıñ eñ büyük ustasıdır.

Sinan 1538 senesinden ölümine qadar, qararnen 50 yıl devamında, padişah [[I Suleyman]], [[II Selim]] ve [[III Murad]] devirlerinde Hassa mimarlarınıñ başında oldı. Osmanlı Devletindeki saray, cami, köpür, suv yolu ve başqa devlet qurucılıq işlerini idare etti.&lt;ref name=&quot;tdv&quot;&gt;[https://islamansiklopedisi.org.tr/sinan Sinan]. TDV İslâm Ansiklopedisi.&lt;/ref&gt;

== Ayatı ==
Sinan [[Kayseri]] yanındaki [[Ağırnas]] köyünde hristian qorantasında doğdı. Etnik aslı tam belli degildir ve bu mesele aqqında çeşit fikirler bar. Menbalarda babası «Abdülmennan» adınen añıla; Osmanlı devrinde bu ad musulman olmağan babanı köstermek içün de qullanıla edi.

22 yaşlarında olıp devşirme sisteması vastasınen [[Acemi Oğlanlar ocağı]]na alındı. Qurucılıq, dülgerlik ve müendislik bilgilerini ögrendi. Soñra [[Yeniçeri]] ocağına keçirildi. [[İran]], [[Mısır]], [[Belgrad]], [[Rodos]], [[Mohaç]], [[Viyana]], [[Iraq]] ve [[Boğdan]] seferlerinde iştirak etti.

Arbiy seferler vaqtında yol, pekitme ve köpür qurucılığında tecribe qazandı. Boğdan seferinde [[Prut]] özeni üzerinde qısqa müddet içinde köpür qurğanı içün [[sadrazam]] Lütfi Paşanıñ diqqatını çekti. 1538 senesi Osmanlı sarayınıñ baş mimarı tayin etildi.&lt;ref&gt;[https://turkmaarifansiklopedisi.org.tr/mimar-sinan Mimar Sinan]. Türk Maarif Ansiklopedisi.&lt;/ref&gt;

== Yaratıcılığı ==
Sinanğa ait sayılğan yapılarnıñ sayısı menbalarğa köre farqlıdır. Çeşit tezkere ve araştırmalarda 350-den 450-ge qadar yapı qayd etile. Bu binalarnıñ er birini Sinan şahsen qurmağan; baş mimar olaraq leyhalarnı azırlay, tasdıqlay ve yardımcıları vastasınen qurucılıqqa nezaret ete edi.

Onıñ eserleri arasında camiler, mescitler, medreseler, mektepler, imaretler, hastahaneler, saraylar, kervansaraylar, amamlar, dürbeler, suv kemerleri, köpürler ve çeşmeler bar.

Sinan yaratıcılıq inkişafını üç caminen añlata edi:
* [[Şehzade camisi]] — «şegirtlik eseri», 1543-1548 seneleri;
* [[Süleymaniye camisi]] — «qalfalıq eseri», 1550-1557 seneleri;
* [[Selimiye camisi]] — «ustalıq eseri», 1568-1575 seneleri.

Şehzade camisi padişah [[I Suleyman]]nıñ vefat etken oğlu Şehzade Mehmed içün quruldı. Suleymaniye camisi ve etrafındaki büyük külliye İstanbul siluetiniñ esas qısımlarından biri oldı. Edirnedeki Selimiye camisini Sinan özü eñ müim eseri olaraq qabul ete edi. Selimiye camisi ve külliyesi [[UNESCO Dünya mirası cedveline|-{UNESCO}- Dünya mirası cedveline]] kirsetilgen.&lt;ref&gt;[https://whc.unesco.org/en/list/1366/ Selimiye Mosque and its Social Complex]. UNESCO.&lt;/ref&gt;

[[Fayl:SehzadeMosqueExterior.jpg|thumb|200x200px|Şehzade camisi]]
[[Fayl:Cour_mosquee_Suleymaniye_Istanbul.jpg|thumb|200x200px|Süleymaniye camisi]]
[[Fayl:Salimiye_Masjid.jpg|thumb|267x267px|Selimiye camisi]]

Sinannıñ başqa belli eserleri arasında Haseki Sultan külliyesi, Hürrem Sultan amamı, Rustem Paşa camisi, Mihrimah Sultan camileri, Mağlova suv kemeri ve Büyükçekmece köpürleri bardır.

Sinan, saray mimarlarını yetiştirgen bir mektep yarattı. Talebesi Sedefkâr Mehmed Ağa soñradan İstanbuldaki [[Sultanahmet camisi]]ni qurdu. Diger talebesi Mimar Hayreddin ise [[Mostar]]daki Eski Köpürni 1566 senesi tamamladı.&lt;ref&gt;[https://whc.unesco.org/en/activities/349/ Stari Most, Old Bridge of Mostar]. UNESCO.&lt;/ref&gt;

== Vefatı ==
Mimar Sinan 1588 senesi iyülniñ 17-sinde İstanbulda vefat etti. Suleymaniye külliyesiniñ yanında özü içün leyhalandırğan sade açıq dürbede defin etildi.&lt;ref&gt;[https://kvmgm.ktb.gov.tr/TR-44099/istanbul-turbeler-muze-mudurlugu.html Mimar Sinan Türbesi]. Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı.&lt;/ref&gt;

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;

[[Kategoriya:Mimarlar]]
[[Kategoriya:Türkiye adamları]]</text>
      <sha1>0vve5jatfms3q91r7thzfod7ti2mtpa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diyego Velaskes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30193</id>
    <revision>
      <id>246018</id>
      <parentid>233900</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T22:02:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>246018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4864" sha1="aoop0gijbh0478spkbtmic03hkrhcxc" xml:space="preserve">{{kişi}}
'''Diyego Velaskes''' ({{lang-es|Diego Rodríguez de Silva y Velázquez}}, -{[ˈdjeɣo beˈlaθkeθ]}-; 1599 iyün 6 — vaftiz etilgen künü, [[Sevilya]], [[İspaniya]] — 1660 avgust 6, [[Madrid]], İspaniya) — ispan ressamı, İspaniya ressamlığınıñ Altın devrindeki Madrid mektebiniñ eñ belli vekili ve qıral [[IV Felipe]]niñ saray ressamıdır.

Velaskes XVII asır İspaniya ressamlığınıñ esas ustası sayıla. Portretler, tarihiy, diniy ve mifologik resimler, ayrıca künlük yaşayış sanalarını yarattı. Yarıqnı, avanı ve mekân terenligini tasvir etüv usulı XIX asır realist ve impressionist ressamlarına büyük tesir etti.&lt;ref name=&quot;prado&quot;&gt;[https://www.museodelprado.es/en/the-collection/artist/velazquez-diego-rodriguez-de-silva-y/434337e9-77e4-4597-a962-ef47304d930d Diego Rodríguez de Silva y Velázquez]. Museo Nacional del Prado.&lt;/ref&gt;

== Ayatı ve yaratıcılığı ==
Antonio Palominonıñ yazğanına köre, Velaskes ilk evelâ qısqa müddet Fransisko de Errera Qartnıñ ustahanesinde çalıştı. 1611 senesi, 11 yaşında olğanda, ressam ve sanat nazariyecisi Fransisko Paçekonıñ yanına şegirt olaraq kirdi. 1617 senesi tasilini bitirip, mustaqil ustahane açmaq aqqını aldı. 1618 senesi Paçekonıñ qızı Huananen evlendi.&lt;ref&gt;[https://www.nationalgallery.org.uk/artists/diego-velazquez Diego Velázquez]. The National Gallery.&lt;/ref&gt;

Sevilya devrinde Velaskes diniy eserler ve «bodegon» degen künlük yaşayış resimlerini yarattı. «Yımırta qızartqan qart qadın» ve «Sevilyalı suv satıcısı» bu devriniñ belli eserleridir. Bu resimlerde [[Karavacco]] sanatına has keskin yarıq-kölge qarşılığını ve tabiatçılıqnı qullandı.

1623 senesi Madridde qıral [[IV Felipe]]niñ portretini yaptı ve qıralnıñ saray ressamı tayin etildi. Bundan soñ ayatınıñ soñuna qadar qıral ailesine hızmet etti. Qıral, qıraliçe, infantlarnıñ, saray hizmetkâr ve soytarılarnıñ çoq sayıda portretini yarattı.

1629-1631 seneleri [[İtaliya]]ğa birinci seyaatını yaptı. [[Venedik]] ve [[Roma]] ressamlarınıñ eserlerini ögrenip, «Vulkannıñ demirhanesi» ve «Yosefniñ qanlı kölmegi» resimlerini yarattı. 1630-lı seneler Velaskes yaratıcılığınıñ eñ semereli devirlerinden biri oldı. Buen Retiro sarayı içün «Bredanıñ teslim oluvı» ve qıral ailesiniñ büyük portretlerini yaptı.

1643 senesi sarayda yüksek vazifeler aldı ve qıral odasınıñ hızmetkârı, ayrıca saray qurucılıq işleriniñ nezaretçisi oldı. Bu vazifeler ressamlıq içün qalğan vaqtını sıñırlay edi.

1649-1651 seneleri İtaliyağa ekinci sefer ketti. Qıral kollektsiyası içün sanat eserleri satın aldı ve Romada «Huan de Parehanıñ portreti» ile «Papa X İnnokentiyniñ portreti»ni yarattı. Papa portreti Romada büyük rağbet qazandı ve çoq kere kopiyalandı.&lt;ref&gt;[https://www.metmuseum.org/es/essays/velazquez-1599-1660 Velázquez]. The Metropolitan Museum of Art.&lt;/ref&gt;

[[Fayl:Diego Velázquez - Venus del espejo.jpg|right|thumb|200x200px|«Küzgü qarşısındaki Venera», tahminen 1647-1651 seneleri, London Milliy galereyası]]
[[Fayl:Retrato_del_Papa_Inocencio_X._Roma,_by_Diego_Velázquez.jpg|left|thumb|255x255px|«Papa X İnnokentiyniñ portreti», 1650 senesi, Doria-Pamfili galereyası, Roma]]

Velaskesniñ soñki devrine «Meninalar» (1656 senesi) ve «İplikçiler» (tahminen 1657 senesi) kibi eserler aittir. «Meninalar»da infanta Margarita, saray hizmetkârları, ressamnıñ özü ve küzgüde akis etken qıral ile qıraliçe tasvir etildi.&lt;ref&gt;[https://www.museodelprado.es/en/the-collection/art-work/meninas/9fdc7800-9ade-48b0-ab8b-edee94ea877f Las Meninas]. Museo Nacional del Prado.&lt;/ref&gt;

[[Fayl:Las_Meninas,_by_Diego_Velázquez,_from_Prado_in_Google_Earth.jpg|right|thumb|230x230px|«Meninalar» («IV Felipe ailesi»), 1656 senesi, Prado, Madrid]]

1659 senesi Velaskes Santyaqo ordeniniñ kavaleri oldı. Ordenniñ qırmızı haçı soñradan «Meninalar» resmindeki özsureti üzerine qoşuldı.

1660 senesi qıral ailesinen beraber [[Frenkistan]] sıñırındaki Sülünler adasına bardı. İnfanta Mariya Tereza ile Frenkistan qıralı [[XIV Lui]]niñ evlenüv merasimi içün ispan köşküniñ bezetilmesine nezaret etti. Madridge qaytqanından soñ hastalanıp, 1660 senesi avgustnıñ 6-sında vefat etti.

Ertesi künü Madriddeki Vaftizci Aziz Yoann kilsesinde rıtsar itiramlarınen defin etildi. Kilse XIX asırnıñ başında yıqılğanından, ressamnıñ mezarınıñ tam yeri belli degildir.

[[Fayl:El_aguador_de_Sevilla,_por_Diego_Velázquez.jpg|thumb|270x270px|«Sevilyalı suv satıcısı», tahminen 1620 senesi, Vellington müzeyi, London]]

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Velaskes, Diyego}}
[[Kategoriya:Ressamlar]]
[[Kategoriya:İspaniya adamları]]</text>
      <sha1>aoop0gijbh0478spkbtmic03hkrhcxc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rafael Santi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30203</id>
    <revision>
      <id>246016</id>
      <parentid>160324</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T21:54:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>246016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4699" sha1="a5xg3b0vvi7tbb5033bu548a8kz4kyb" xml:space="preserve">{{kişi}}
'''Rafael Santi''' ({{lang-it|Raffaello Santi, Raffaello Sanzio}}; 1483 mart 28 ya da aprel 6, [[Urbino]] — 1520 aprel 6, [[Roma]], [[İtaliya]]) — italyan ressamı, grafikacı ve mimar, [[Yüksek Uyanuv devri]]niñ eñ büyük ustalarından biridir.

Rafael, [[Leonardo da Vinçi]] ve [[Mikelancelo]]nen beraber İtaliya Uyanuv devriniñ esas sanatkârlarından biri sayıla. Eserlerinde mütenasiplik, terkibiy denge, sade güzellik ve Renessans insaniyetliginiñ idealları birleşti.&lt;ref name=&quot;ng&quot;&gt;[https://www.nationalgallery.org.uk/artists/raphael Raphael]. The National Gallery.&lt;/ref&gt;

== Ayatı ve yaratıcılığı ==
Rafaelniñ babası Covanni Santi [[Urbino]] [[duka]]sınıñ sarayında ressam ve şair edi. Rafael ilk sanat tasilini babasından aldı. Anası 1491 senesi, babası ise 1494 senesi vefat etti.

1500 senesi Rafael mustaqil usta olaraq qayd etildi. İlk eserlerinde umbriyalı ressam [[Pyetro Perucino]]nıñ büyük tesiri körüle. Erte devriniñ belli eserleri arasında «Madonna Konestabile», «Rıtsarnıñ tüşü» ve «Mariyanıñ nişanlanması» bardır.

1504 senesi Rafael o devirde İtaliya sanatınıñ esas merkezlerinden biri olğan [[Florentsiya]]ğa ketti. Anda Leonardo da Vinçi ve Mikelancelonıñ eserlerini tetqiq etti. Florentsiya devrinde çoq sayıda Madonna suretini, portretlerni ve diniy resimlerni yarattı.&lt;ref name=&quot;nga&quot;&gt;[https://www.nga.gov/artists/1818-raphael Raphael]. National Gallery of Art.&lt;/ref&gt;

&lt;gallery&gt;
Fayl:Madona del gran duque, por Rafael.jpg|«Büyük gertsognıñ Madonnası», tahminen 1505 senesi
Fayl:Tempi Madonna by Raffaello Sanzio - Alte Pinakothek - Munich - Germany 2017.jpg|«Tempi Madonnası», tahminen 1508 senesi
Fayl:Raphael Madonna of the Pinks.jpg|«Qaranfilli Madonna», tahminen 1506-1507 seneleri
&lt;/gallery&gt;

1508 senesi [[Roma papası]] [[II Yulius]] Rafaelni Romağa davet etti. Ressam ayatınıñ soñki 12 yılını bu şeerde keçirdi. [[Vatikan]] sarayındaki papa odalarını [[freska]]larnen bezedi. «Atina mektebi», «Disputa», «Parnas» ve «Erdemler» freskaları bu toplamnıñ eñ belli qısımlarıdır.

«Atina mektebi» freskasında [[Platon]], [[Aristotel]], [[Sokrat]], [[Pifagor]], [[Diogen]] ve diger qadim yunan mütefekkirleri tasvir etildi. Rafael bu eserinde Uyanuv devriniñ bilgi, aqıl ve insan qabiliyetine olğan inamını ifadeledi.

&lt;gallery&gt;
Fayl:Raffael 061.jpg|Aristotel
Fayl:Raffael 062.jpg|Diogen
Fayl:Sanzio 01 Raphael.jpg|Rafaelniñ özsureti
Fayl:Raffael 063.jpg|Epikur
Fayl:Raffael 066.jpg|Geraklit
Fayl:Raffael 068.jpg|Pifagor
&lt;/gallery&gt;

1514 senesi [[Donato Bramante]] vefat etken soñ Rafael [[Aziz Petr bazilikası]]nıñ baş mimarı tayin etildi. Villa Madama ve Kici kapellasınıñ leyhaları üzerinde çalıştı. Ayrıca qadim Roma abidelerini tetqiq etüv ve qoruv işlerine reberlik etti.

Papa [[X Leo]]nıñ sımarışınen [[Sikstin kapellası]] içün [[gobelen]] kartonlarını azırladı. Büyük ustahanesinde [[Culio Romano]], [[Covanni da Udine]] ve diger ressamlar çalışa edi. Rafaelniñ resimleri ve grafikaları gravüralar vastasınen bütün Avropağa cayıldı.

Soñki büyük eseri «İsa Mesihniñ suret deñişüvi» oldı. Ressam vefat etken vaqıtta eser tamamlanmağan edi ve bazı qısımları şegirtleri tarafından bitirildi.

&lt;gallery&gt;
Fayl:Raffaello, studio per la trasfigurazione 03.jpg|«Suret deñiştirüv» içün eskiz
Fayl:Raffaello, studio per la cupola della cappella chigi 02.jpg|Kici kapellasınıñ qubbesi içün eskiz
Fayl:Raffaello, uomini con alabarda.jpg|Alebaradalı adamlarnıñ eskizi
Fayl:Raffaello, studio per san tommaso, pala degli oddi.jpg|Aziz Foma içün eskiz
Fayl:Raffaello, studio per una delle sibille.jpg|Sibillalardan biri içün eskiz
Fayl:Raffaello, studio per la trasfigurazione 02.jpg|«Suret deñiştirüv» içün eskiz
Fayl:Brogi, Giacomo (1822-1881) - n. 6306a - Milano (Ambrosiana) - Cartone della Scuola, di Atene (particolare) - Raffaello Sanzio.jpg|«Atina mektebi» içün kartonnıñ bir qısmı
&lt;/gallery&gt;

== Vefatı ==
Rafael 1520 senesi aprelniñ 6-sında Roma şeerinde, 37 yaşında vefat etti. Ölüm sebebi belli degil. Papa ve ressamnıñ çoq sayıda şegirdi iştirak etken tantanalı cenaze merasiminden soñ, vasiyetine binaen Roma [[Panteon]]ında defin etildi.&lt;ref&gt;[https://www.nationalgallery.org.uk/paintings/catalogues/plazzotta-and-henry-2022/raphael Raphael: Catalogue]. The National Gallery.&lt;/ref&gt;

Mezarınıñ üstünde Rafaelniñ talebesi Lorentsetto yaratqan «Taş Madonna» mermer eykeli yerleştirilgen.

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Santi, Rafael}}
[[Kategoriya:Ressamlar]]
[[Kategoriya:İtaliya adamları]]</text>
      <sha1>a5xg3b0vvi7tbb5033bu548a8kz4kyb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>246017</id>
      <parentid>246016</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T21:55:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>246017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4708" sha1="5c6shpzuxegpo4bi11ip4s2ohvt0w7o" xml:space="preserve">{{kişi}}
'''Rafael Santi''' ({{lang-it|Raffaello Santi, Raffaello Sanzio}}; 1483 mart 28 ya da aprel 6, [[Urbino]] — 1520 aprel 6, [[Roma]], [[İtaliya]]) — italyan ressamı, grafikacı ve mimar, [[Yüksek Uyanuv devri]]niñ eñ büyük ustalarından biridir.

Rafael, [[Leonardo da Vinçi]] ve [[Mikelancelo]]nen beraber İtaliya Uyanuv devriniñ esas sanatkârlarından biri sayıla. Eserlerinde mütenasiplik, kompozitsiya muvazeneti, sade güzellik ve Renessans insaniyetliginiñ idealları birleşti.&lt;ref name=&quot;ng&quot;&gt;[https://www.nationalgallery.org.uk/artists/raphael Raphael]. The National Gallery.&lt;/ref&gt;

== Ayatı ve yaratıcılığı ==
Rafaelniñ babası Covanni Santi [[Urbino]] [[duka]]sınıñ sarayında ressam ve şair edi. Rafael ilk sanat tasilini babasından aldı. Anası 1491 senesi, babası ise 1494 senesi vefat etti.

1500 senesi Rafael mustaqil usta olaraq qayd etildi. İlk eserlerinde umbriyalı ressam [[Pyetro Perucino]]nıñ büyük tesiri körüle. Erte devriniñ belli eserleri arasında «Madonna Konestabile», «Rıtsarnıñ tüşü» ve «Mariyanıñ nişanlanması» bardır.

1504 senesi Rafael o devirde İtaliya sanatınıñ esas merkezlerinden biri olğan [[Florentsiya]]ğa ketti. Anda Leonardo da Vinçi ve Mikelancelonıñ eserlerini tetqiq etti. Florentsiya devrinde çoq sayıda Madonna suretini, portretlerni ve diniy resimlerni yarattı.&lt;ref name=&quot;nga&quot;&gt;[https://www.nga.gov/artists/1818-raphael Raphael]. National Gallery of Art.&lt;/ref&gt;

&lt;gallery&gt;
Fayl:Madona del gran duque, por Rafael.jpg|«Büyük gertsognıñ Madonnası», tahminen 1505 senesi
Fayl:Tempi Madonna by Raffaello Sanzio - Alte Pinakothek - Munich - Germany 2017.jpg|«Tempi Madonnası», tahminen 1508 senesi
Fayl:Raphael Madonna of the Pinks.jpg|«Qaranfilli Madonna», tahminen 1506-1507 seneleri
&lt;/gallery&gt;

1508 senesi [[Roma papası]] [[II Yulius]] Rafaelni Romağa davet etti. Ressam ayatınıñ soñki 12 yılını bu şeerde keçirdi. [[Vatikan]] sarayındaki papa odalarını [[freska]]larnen bezedi. «Atina mektebi», «Disputa», «Parnas» ve «Erdemler» freskaları bu toplamnıñ eñ belli qısımlarıdır.

«Atina mektebi» freskasında [[Platon]], [[Aristotel]], [[Sokrat]], [[Pifagor]], [[Diogen]] ve diger qadim yunan mütefekkirleri tasvir etildi. Rafael bu eserinde Uyanuv devriniñ bilgi, aqıl ve insan qabiliyetine olğan inamını ifadeledi.

&lt;gallery&gt;
Fayl:Raffael 061.jpg|Aristotel
Fayl:Raffael 062.jpg|Diogen
Fayl:Sanzio 01 Raphael.jpg|Rafaelniñ özsureti
Fayl:Raffael 063.jpg|Epikur
Fayl:Raffael 066.jpg|Geraklit
Fayl:Raffael 068.jpg|Pifagor
&lt;/gallery&gt;

1514 senesi [[Donato Bramante]] vefat etken soñ Rafael [[Aziz Petr bazilikası]]nıñ baş mimarı tayin etildi. Villa Madama ve Kici kapellasınıñ leyhaları üzerinde çalıştı. Ayrıca qadim Roma abidelerini tetqiq etüv ve qoruv işlerine reberlik etti.

Papa [[X Leo]]nıñ sımarışınen [[Sikstin kapellası]] içün [[gobelen]] kartonlarını azırladı. Büyük ustahanesinde [[Culio Romano]], [[Covanni da Udine]] ve diger ressamlar çalışa edi. Rafaelniñ resimleri ve grafikaları gravüralar vastasınen bütün Avropağa cayıldı.

Soñki büyük eseri «İsa Mesihniñ suret deñişüvi» oldı. Ressam vefat etken vaqıtta eser tamamlanmağan edi ve bazı qısımları şegirtleri tarafından bitirildi.

&lt;gallery&gt;
Fayl:Raffaello, studio per la trasfigurazione 03.jpg|«Suret deñiştirüv» içün eskiz
Fayl:Raffaello, studio per la cupola della cappella chigi 02.jpg|Kici kapellasınıñ qubbesi içün eskiz
Fayl:Raffaello, uomini con alabarda.jpg|Alebaradalı adamlarnıñ eskizi
Fayl:Raffaello, studio per san tommaso, pala degli oddi.jpg|Aziz Foma içün eskiz
Fayl:Raffaello, studio per una delle sibille.jpg|Sibillalardan biri içün eskiz
Fayl:Raffaello, studio per la trasfigurazione 02.jpg|«Suret deñiştirüv» içün eskiz
Fayl:Brogi, Giacomo (1822-1881) - n. 6306a - Milano (Ambrosiana) - Cartone della Scuola, di Atene (particolare) - Raffaello Sanzio.jpg|«Atina mektebi» içün kartonnıñ bir qısmı
&lt;/gallery&gt;

== Vefatı ==
Rafael 1520 senesi aprelniñ 6-sında Roma şeerinde, 37 yaşında vefat etti. Ölüm sebebi belli degil. Papa ve ressamnıñ çoq sayıda şegirdi iştirak etken tantanalı cenaze merasiminden soñ, vasiyetine binaen Roma [[Panteon]]ında defin etildi.&lt;ref&gt;[https://www.nationalgallery.org.uk/paintings/catalogues/plazzotta-and-henry-2022/raphael Raphael: Catalogue]. The National Gallery.&lt;/ref&gt;

Mezarınıñ üstünde Rafaelniñ talebesi Lorentsetto yaratqan «Taş Madonna» mermer eykeli yerleştirilgen.

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Santi, Rafael}}
[[Kategoriya:Ressamlar]]
[[Kategoriya:İtaliya adamları]]</text>
      <sha1>5c6shpzuxegpo4bi11ip4s2ohvt0w7o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Muzakere:Oyun (sanat)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>30207</id>
    <revision>
      <id>245958</id>
      <parentid>157935</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T13:24:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Don Alessandro adlı qulanıcı [[Muzakere:Oyun]] saifesiniñ adını [[Muzakere:Oyun (sanat)]] dep deñiştirildi.</comment>
      <origin>157935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17" sha1="0exd3cdcfd1lcxll8ehi6s8s4zc1iqj" xml:space="preserve">{{olması kerek}}</text>
      <sha1>0exd3cdcfd1lcxll8ehi6s8s4zc1iqj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Marlen Ditrih</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30233</id>
    <revision>
      <id>246015</id>
      <parentid>160224</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T21:46:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>246015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4690" sha1="15hmrypmjim1e9nwar12d5fyemed5aj" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Marlen Ditrih''' ({{lang-de|Marlene Dietrich}}, -{[maɐˈleːnə ˈdiːtʁɪç]}-; doğum adı — ''Mari Magdalene Ditrih'' ({{lang-de|Marie Magdalene Dietrich}}); 1901 dekabr 27, [[Berlin]], [[Almaniya]] — 1992 mayıs 6, [[Paris]], [[Frenkistan]]) — alman ve amerikalı aktrisa ve yırcı, XX asır kinosınıñ eñ belli yıldızlarından biridir.

Ditrihniñ sanat karyerası sessiz kino, teatr, [[Hollivud]] filmleri, radio, estrada ve kabare çıqışlarını qapsay. Ekrandaki suretini ve sana üslübini devamlı yañılaştırıp, yetmiş yılğa yaqın devam etken karyerası boyunca meşurlığını saqladı.&lt;ref name=&quot;pbs&quot;&gt;[https://www.pbs.org/wnet/cinemasexiles/biographies/the-actors/biography-marlene-dietrich/104/ Biography: Marlene Dietrich]. PBS.&lt;/ref&gt;

== Ayatı ve karyerası ==
Ditrih [[Berlin]]de doğdı. Yaşlığında kemane çalmaqnı ögrendi, lâkin soñra teatr ve kino sanatını sayladı. [[Maks Reynhardt]]nen bağlı teatr mektebinde tasil aldı, 1920-li senelerde Berlin sanalarında ve sessiz filmlerde oynadı.

1930 senesi [[Yozef fon Şternberg]]niñ «[[Mavı melek]]» filminde kabare yırcısı Lola-Lolanı oynadı. Bu rol Ditrihke halqara şan ketirdi. Filmniñ muvafaqiyetinden soñ -{''[[Paramount Pictures]]''}- şirketinen yedi yıllıq kontrakt imzalap, [[ABD]]ge köçti.&lt;ref&gt;[https://www.dhm.de/lemo/biografie/marlene-dietrich Marlene Dietrich]. Deutsches Historisches Museum.&lt;/ref&gt;

Fon Şternberg ile beraber «Mağrip» (1930 senesi), «Şerefsiz» (1931 senesi), «Şanhay ekspressi» (1932 senesi), «Sarışın Venera» (1932 senesi), «Qırmızı imperatriçe» (1934 senesi) ve «Şeytan — qadındır» (1935 senesi) filmlerini yarattı. «Mağrip» filmindeki rolü içün «Oskar» mukâfatına namzet kösterildi. 1930-lı senelerniñ ortasında Hollivudnıñ eñ yüksek ücret alğan aktrisalarından biri oldı.

[[Fayl:Bundesarchiv_Bild_102-14627,_Marlene_Dietrich.jpg|right|thumb|Marlen Ditrih Almaniyada, 1933 senesi]]
[[Fayl:Marlene_Dietrich_in_Morocco_trailer_2.jpg|left|thumb|«Mağrip» filminden bir levha, 1930 senesi]]
[[Fayl:Shanghai_Express.jpg|right|thumb|Anna Mey Vong ve Marlen Ditrih «Şanhay ekspressi» filminde, 1932 senesi]]

Ditrih [[natsizm]]ge açıq qarşı çıqtı ve Almaniyağa qaytıp, propaganda filmlerinde oynamaq tekliflerini red etti. 1937 senesi ABD grajdanlığını almaq içün muracaat etti, 1939 senesi iyün 9 künü ise ABD grajdanlığını aldı.&lt;ref name=&quot;kinematek&quot;&gt;[https://www.deutsche-kinemathek.de/en/online/digital-collection/marlene-dietrich-collection-berlin Marlene Dietrich Collection Berlin]. Deutsche Kinemathek.&lt;/ref&gt;

[[Ekinci cian cenki]] vaqtında müttefiq devletlerni destekledi. 1944-1945 seneleri Şimaliy Afrika, İtaliya, Frenkistan ve Almaniyadaki cenk bölgelerinde ABD askerleri içün yüzlerce kontsert berdi. Nemse tilinde natsizmge qarşı radio yayınlarında iştirak etti. Cenk devrindeki hızmetleri içün 1947 senesi ABDniñ [[Azatlıq medali]]nen taqdirlendi.&lt;ref&gt;[https://www.uso.org/stories/2414-marlene-dietrich-most-patriotic-women-in-world-war-ii Marlene Dietrich and the Second World War]. USO.&lt;/ref&gt;

Cenkten soñ «Ecnebiy roman» (1948 senesi), «Sana qorquvı» (1950 senesi), «İtham şahidi» (1957 senesi), «Yamanlıq tamğası» (1958 senesi) ve «Nürnberg makemesi» (1961 senesi) kibi filmlerde oynadı.

[[Fayl:Marlene_Dietrich_in_A_Foreign_Affair_trailer.JPG|left|thumb|«Ecnebiy roman» filminden bir levha, 1948 senesi]]

1950-li senelerniñ başından 1970-li senelerniñ ortasına qadar esasen kabare ve kontsert yırcısı olaraq çalıştı. Avropa, Şimaliy Amerika, Avstraliya, İsrail ve diger memleketlerniñ büyük şeerlerinde sanağa çıqtı.

1975 s. sentâbrniñ 29-ında [[Sidney]]de olğan qaza neticesinde uyluq kemigini sındırdı ve bundan soñ büyük sanalarda çıqış yapmadı. Soñki film rolüni «Güzel jigolo, faqır jigolo» filminde 1978 senesi oynadı. Maksimilian Şellniñ «Marlen» adlı 1984 senesi çekilgen dokumental filmine sesli mülâqat berdi, lâkin kamerada körünmekten vazgeçti.

Marlen Ditrih 1992 senesi mayısnıñ 6-sında [[Paris]]teki evinde, 90 yaşında vefat etti. Vasiyetine köre Berlinde, anasınıñ yanında defin etildi.

1999 senesi Amerika Kino Sanatı İnstitutı Ditrihni Amerika kinosı tarihınıñ eñ büyük qadın yıldızları arasında 9-ıncı yerge qoydı.&lt;ref&gt;[https://www.afi.com/afis-100-years-100-stars/ AFI’s 100 Years…100 Stars]. American Film Institute.&lt;/ref&gt;

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Ditrih, Marlen}}
[[Kategoriya:Aktörlar]]
[[Kategoriya:Almaniya adamları]]
[[Kategoriya:ABD adamları]]</text>
      <sha1>15hmrypmjim1e9nwar12d5fyemed5aj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dante Aligyeri</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30235</id>
    <revision>
      <id>246021</id>
      <parentid>159914</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T22:24:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>246021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3672" sha1="laujyg0xnvus5b75klnuea2w682apms" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Dante Aligyeri''' ({{lang-it|Dante Alighieri}}; 1265 mayıs–iyün, [[Florentsiya]] — 1321 sentâbr 14, [[Ravenna]]) — orta asırlar italyan şairi, nesircisi, edebiyat nazariyecisi ve siyasetçisidir. Dünya edebiyatınıñ eñ müim şahsiyetlerinden biri sayılır. Yaratıcılığı soñraki [[Uyanuv devri]] edebiyatına büyük tesir etti.

Dante eserlerini em latin, em de italyan halq tilinde yazdı. Toskana şivesinde yazılğan eserleri italyan edebiy tiliniñ şekillenüvine büyük tesir etti. Bu sebepten Dantege sıq-sıq «italyan tiliniñ atası» deyler.

[[Fayl:Dante_alighieri,_Palazzo_dei_Giudici.jpg|left|thumb|232x232px|Florentsiyadaki -{Palazzo dei Giudici}- binasında bulunğan freskada Danteniñ portreti]]
[[Fayl:Dantes_tomb_01.jpg|left|thumb|227x227px|Danteniñ Ravennadaki mezarı]]
[[Fayl:De_vulgari_eloquentia.tif|thumb|''-{De vulgari eloquentia}-'', 1577 senesi neşiri]]

== Ayatı ve yaratıcılığı ==
Dante genç yaşında şiir yazmağa başladı. 1290 senesi Beatriçe Portinari vefat etken soñ, oña bağışlanğan şiir ve nesir parçalarını ''-{Vita nuova}-'' («Yañı ayat») eserinde topladı.

Dante Florentsiyanıñ siyasiy ayatında faal iştirak etti. Florentsiyadaki siyasiy küreş neticesinde 1302 senesi şeerden sürgün etildi. Bir daa doğğan şeerine qaytmadı ve ayatınıñ qalğan qısmını [[İtaliya]]nıñ başqa şeerlerinde keçirdi.

Danteniñ eñ belli eseri — «İlâhiy komediya»dır. Dante bu eserni XIV asırnıñ başında yazmağa başladı ve ayatınıñ soñuna doğru tamamladı. Eser Toskana şivesinde yazıldı ve «Ceennem», «Araf» ve «Cennet» adlı üç qısımdan ibarettir. Şiirde Dante, evelâ [[Vergiliy]]niñ, soñra Beatriçeniñ qılavuzlığında Ceennem, Araf ve Cennetni keçerek Tañrığa doğru hayaliy bir seyaat ete.

Dante eserini «Komediya» dep adlandırdı. «İlâhiy» sözü soñradan qoşuldı ve 1555 senesi çıqqan neşirniñ başlığında ilk kere qullanıldı.

Ayatınıñ soñki yıllarını [[Ravenna]]da, [[Gvido Novello da Polenta]]nıñ imayesinde keçirdi. 1321 senesi [[Venedik]]ke elçi olaraq bardı. Qaytış yolunda hastalandı ve 1321 senesi sentâbr 13–14 gecesi Ravennada vefat etti. Ölümine sıtma sebep olğanı tahmin etile. San Françesko bazilikasında defin etildi; mezarı bugün de bazilikanıñ yanında buluna.

== Eserleri ==
* ''-{Vita nuova}-'' («Yañı ayat»), tahminen 1292–1294 seneleri — italyan tilinde yazılğan, şiir ve nesirni birleştirgen eser;
* ''-{Convivio}-'' («Ziyafet»), tahminen 1304–1308 seneleri — italyan tilinde yazılğan, tamamlanmağan felsefiy eser;
* ''-{De vulgari eloquentia}-'' («Halq tilinde belâğat aqqında»), tahminen 1303–1305 seneleri — latin tilinde yazılğan, tamamlanmağan traktat;
* ''-{Commedia}-'' («Komediya», soñradan «İlâhiy komediya»), tahminen 1306–1321 seneleri — italyan halq tilinde yazılğan poema;
* ''-{Monarchia}-'' («Monarhiya»), tahminen 1312–1313 seneleri — latin tilinde yazılğan siyasiy-felsefiy traktat;
* ''-{Epistolae}-'' («Mektüpler») — latin tilinde;
* ''-{Eclogae}-'' («Eklogalar») — latin tilinde;
* ''-{Quaestio de aqua et terra}-'' («Suv ve topraq aqqında mesele»), 1320 senesi — latin tilinde yazılğan traktat;
* ''-{Rime}-'' («Şiirler») — italyan tilinde yazılğan lirik şiirler cıyıntığı;
* ''-{Il Fiore}-'' («Çeçek», 232 sonet) ve ''-{Detto d'amore}-'' — Dante tarafından yazılğanı şübeli olğan italyan tilindeki eserler.

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;

[[Kategoriya:Yazıcılar]]
[[Kategoriya:Şairler]]
[[Kategoriya:İtaliya adamları]]</text>
      <sha1>laujyg0xnvus5b75klnuea2w682apms</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Çarlz Dikens</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30239</id>
    <revision>
      <id>246023</id>
      <parentid>159853</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T22:43:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>246023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5819" sha1="g33tp27iycjxhq6q02hkk4nh02n7dxm" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Çarlz Con Haffem Dikens''' ({{lang-en|Charles John Huffam Dickens}}; 1812 fevral 7, [[Lendport]], [[Portsmut]], [[İngiltere]] — 1870 iyün 9, -{Gad's Hill Place}-, [[Hayem]], [[Kent]], [[İngiltere]]) — ingliz yazıcısı, jurnalisti, naşiri ve içtimaiy tenqitçisidir. [[Viktoriya devri]]niñ eñ meşur ve rağbetli romancılarından biridir.&lt;ref name=&quot;museum&quot;&gt;[https://dickensmuseum.com/en-de/pages/about-us -{Charles Dickens Museum: Who is Charles Dickens?}-]&lt;/ref&gt;

Dikens eserlerinde yoqsullıqnı, bala emegini, ağır iş şartlarını ve içtimaiy teñsizlikni kösterip, bu adaletsizliklerni tenqit etti.&lt;ref name=&quot;museum&quot;/&gt;

Bazı edebiyat tenqitçileri Dikensni nesirdeki ustalığı, unutılmaz obrazları, mizahı ve Viktoriya devrindeki cemiyetni canlı tasvir etüvi içün maqtaylar; başqaları ise eserlerindeki artqaç hassasiyet, inandırıcı olmağan vaqialar ve grotesk obrazlar içün tenqit eteler.

[[Fayl:Francis_Alexander_-_Charles_Dickens_1842.jpeg|thumb|267x267px|Çarlz Dikens, 1842 senesi]]

== Ayatı ve yaratıcılığı ==

1824 senesi Dikensniñ babası borclarını ödep olamağanı içün borclular apishanesine qapatıldı. O vaqıt on eki yaşında olğan Çarlz mektepten ayırılıp, ayaqqap boyası fabrikasında çalışmağa mecbur oldı. Bu ağır tecribe soñraları onıñ yaratıcılığına büyük tesir etti.&lt;ref name=&quot;life&quot;&gt;[https://www.dickensfellowship.org/index.php/read/life-of-dickens/life-of-charles-dickens -{The Dickens Fellowship: Life of Charles Dickens}-]&lt;/ref&gt;

Dikens evelâ bir advokat yanında kâtip, soñra stenograf ve gazeta mühbiri olaraq çalıştı. Parlament munaqaşaları aqqında reportajlar yazdı. 1833 senesi onıñ ilk ikâyesi neşir etildi. 1836 senesinden 1837 senesine qadar qısım-qısım neşir etilgen «Pikvik klubunıñ yazıları» oña büyük şan ketirdi.

Dikensniñ romanlarınıñ çoqusı evelâ mecmua ve gazetlerde parça-parça neşir etildi. 1850 senesi ''-{Household Words}-'' adlı aftalıq mecmuanıñ muarriri oldı. 1859 senesi ise ''-{All the Year Round}-'' adlı yañı aftalıq mecmuanı çıqarmağa başladı.&lt;ref name=&quot;chronology&quot;&gt;[https://dickens.ucsc.edu/resources/dickens-chronology/ -{The Dickens Project: Dickens Chronology}-]&lt;/ref&gt;

[[Fayl:Charles_Dickens_by_Ary_Scheffer_1855.jpg|thumb|Eri Şefferniñ yapqan Dikens portreti, 1855 senesi]]
[[Fayl:Dickens_photo_1852.jpg|left|thumb|Dikensniñ fotoresimi, 1852 senesi]]
[[Fayl:Dickens_by_Watkins_detail.jpg|left|thumb|Dikens yazuv masası başında, 1858 senesi]]

1858 senesinden başlap Dikens İngiltere, İrlandiya ve ABDde eserlerini halq ögünde oqumağa başladı. Bu oquvlar büyük rağbet qazandı, lâkin uzun seyaatlar ve ağır iş sebebinden sağlığı bozulmağa başladı.&lt;ref name=&quot;life&quot;/&gt;

1865 iyün 9 künü Dikens Steyplherst yanındaki demiryol qazasında sağ qaldı. Qaza onı pek sarsıttı; bundan soñ demiryolnen seyaat etkende raatsızlana edi.&lt;ref name=&quot;crash&quot;&gt;[https://collection.sciencemuseumgroup.org.uk/people/ap15279/dickens-charles-john-huffam -{Science Museum Group: Charles John Huffam Dickens}-]&lt;/ref&gt;

[[Fayl:Staplehurst_rail_crash.jpg|thumb|Steyplherst demiryol qazası, 1865 senesi]]

Dikens hayaletler aqqındaki ikâyelernen meraqlana ve özü de böyle ikâyeler yaza edi. 1862 senesi Londonda qurulğan «Hayalet klubu»nıñ (-{The Ghost Club}-) ilk azalarından biri edi. Bunıñnen beraber, [[spiritizm]]ge ve tabiattan tış adiseler aqqındaki iddialarğa şübe ile baqa edi.&lt;ref name=&quot;ghosts&quot;&gt;[https://dickensmuseum.com/en-de/blogs/explore/did-charles-dickens-believe-in-ghosts-the-evidence -{Charles Dickens Museum: Did Charles Dickens Believe in Ghosts?}-]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://ghostclub.org.uk/history.html -{The Ghost Club: History}-]&lt;/ref&gt;

[[Fayl:Charles_Dickens_circa_1860.jpg|left|thumb|-{Jeremiah Gurney}- çekken Dikens fotoresimi, [[Nyu York]], 1867 senesi]]
[[Fayl:Dickensposter_nottingham1869.jpg|thumb|Nottingemde Dikensniñ halq ögünde eserlerini oquvına ait afişa, 1869 senesi]]

== Esas eserleri ==
Dikens on dört romanını tamamladı. Onıñ soñki romanı olğan «Edvin Drudnıñ sırı» ise ölümi sebebinden bitirilmey qaldı.

* «Pikvik klubunıñ yazıları» (-{The Pickwick Papers}-), 1836–1837 seneleri;
* «Oliver Tvist» (-{Oliver Twist}-), 1837–1839 seneleri;
* «Nikolas Niklbi» (-{Nicholas Nickleby}-), 1838–1839 seneleri;
* «Milât yırı» (-{A Christmas Carol}-), 1843 senesi;
* «Dombi ve oğlu» (-{Dombey and Son}-), 1846–1848 seneleri;
* «Devid Kopperfild» (-{David Copperfield}-), 1849–1850 seneleri;
* «Suvuq ev» (-{Bleak House}-), 1852–1853 seneleri;
* «Qıyın zamanlar» (-{Hard Times}-), 1854 senesi;
* «Kiçik Dorrit» (-{Little Dorrit}-), 1855–1857 seneleri;
* «Eki şeerniñ ikâyesi» (-{A Tale of Two Cities}-), 1859 senesi;
* «Büyük ümütler» (-{Great Expectations}-), 1860–1861 seneleri;
* «Ortaq dostumız» (-{Our Mutual Friend}-), 1864–1865 seneleri;
* «Edvin Drudnıñ sırı» (-{The Mystery of Edwin Drood}-), 1870 senesi, bitirilmegen.

== Ölümi ==

1870 senesi iyünniñ 8-inde Dikens -{Gad's Hill Place}- adlı evinde insultqa oğradı. Ertesi künü, 1870 senesi iyünniñ 9-ında, 58 yaşında vefat etti.

Dikens sade ve tek yaqınları qatnaşqan cenaze merasimini istegen edi. Başta onı Kentte defin etmek közde tutuldı, lâkin matbuat ve cemaatnıñ istegine köre, 1870 senesi iyün 14 künü Londondaki [[Vestminster abbatlığı]]nıñ Şairler köşesinde defin etildi.&lt;ref name=&quot;death&quot;&gt;[https://www.westminster-abbey.org/abbey-commemorations/commemorations/charles-dickens -{Westminster Abbey: Charles Dickens}-]&lt;/ref&gt;

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Dikens, Çarlz}}
[[Kategoriya:Yazıcılar]]
[[Kategoriya:Büyük Britaniya adamları]]</text>
      <sha1>g33tp27iycjxhq6q02hkk4nh02n7dxm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Antonin Dvorjak</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30240</id>
    <revision>
      <id>246022</id>
      <parentid>210910</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T22:34:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>246022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5580" sha1="pqg0mxflhky9mz607yc50fkzuhmpqg9" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Antonin Leopold Dvorjak''' ({{lang-cs|Antonín Leopold Dvořák}}, -{[ˈantoɲiːn ˈlɛopolt ˈdvor̝aːk]}-; 1841 sentâbr 8, [[Nelagozeves]], [[Bogemiya]], [[Avstriya imperiyası]] — 1904 mayıs 1, [[Praga]], [[Avstriya-Macarıstan]]) — romantizm devriniñ çeh bestekârı, dirijorı ve pedagogıdır. [[Bedrjih Smetana]]nen beraber çeh milliy muzıka mektebiniñ eñ müim vekillerinden biri sayıla.&lt;ref name=&quot;bio&quot;&gt;[https://www.antonin-dvorak.cz/en/life/biography/ -{Antonín Dvořák: Biography}-]&lt;/ref&gt;

[[Fayl:Nelahozeves,_Dvořákův_dům_-_celek.jpg|left|thumb|200x200px|Bestekârnıñ doğğan evi, Nelagozeves, Çehiya]]

Dvorjaknıñ muzıkasında [[Çehiya]] halq muzıkasınıñ ritm ve nağmeleri duyula. Onıñ eserleri zengin nağmeleri, çeşitli ritmleri, parlaq orkestrlemesi ve tüzgün qurulışınen farq ete. Bestekâr doquz [[simfoniya]], on [[opera]], çoq oda muzıkası eseri, kontsert, yır ve diniy eser yarattı.&lt;ref name=&quot;works&quot;&gt;[https://www.antonin-dvorak.cz/en/work/ -{List of works by Antonín Dvořák}-]&lt;/ref&gt;

Dvorjaknıñ eñ belli eserleri arasında ''-{Stabat Mater}-'' (1876–1877 seneleri), «Slavân oyunları» (1878 ve 1886 seneleri), ''-{Requiem}-'' (1890 senesi), 9-ıncı simfoniya «Yañı dünyadan» (1893 senesi), 12-nci telli kvartet «Amerika» (1893 senesi), violonçel ve orkestr içün si minor kontsert (1894–1895 seneleri) ve «Suv anası» (-{Rusalka}-) operası (1900 senesi) bar.

== Ayatı ve yaratıcılığı ==
Dvorjak 1857 senesi [[Praga]]ğa köçip, Organ mektebinde oqudı. 1859 senesi oquvını bitirgen soñ orkestrlerde altçı olaraq çalıştı. 1862 senesinden 1871 senesine qadar Pragadaki Vaqtınca teatrniñ orkestrinde çaldı. Bu yıllarda Bedrjih Smetana dirijorlıq etken spektakllerde de iştirak etti.

1878 senesi neşir etilgen «Slavân oyunları» onı bütün Avropada meşur etti. 1891 senesi [[Praga konservatoriyası]]nda bestekârlıq derslerini berip başladı. 1891 iyün 16 [[Kembric universiteti]] oña fahriy muzıka doktorı derecesini berdi.

1892 senesinden 1895 senesine qadar [[Amerika Birleşken Devletleri|ABD]]de yaşap, [[Nyu York]]taki Amerika Milliy muzıka konservatoriyasını idare etti ve anda bestekârlıq derslerini berdi. Bu devirde 9-ıncı simfoniyasını, «Amerika» adlı 12-nci telli kvartetini, ayrıca violonçel ve orkestr içün si minor kontsertini yazdı.

Bestekâr afroamerikalılarnıñ diniy halq yırlarını ve Amerikanıñ yerli halqlarınıñ muzıkasını ögrendi. 9-ıncı simfoniyanıñ nağmelerini bu muzıkadan doğrudan-doğru almadı; olarnıñ hususiyetlerinden ilham alıp, öz nağmelerini yarattı.&lt;ref&gt;[https://www.loc.gov/radioconcerts/programs/2009/program12.html -{Library of Congress: St. Petersburg String Quartet}-]&lt;/ref&gt;

1895 senesi Pragağa qaytıp, konservatoriyadaki işini devam etti. 1901 senesi Praga konservatoriyasınıñ müdiri oldı. Ayatınıñ soñki yıllarında esasen simfonik poemalar ve operalar yazdı.

[[Fayl:Ilona_Stepanova_Dvorak.jpg|right|thumb|249x249px|İlona Ştepanovanıñ Çeh filarmoniyasınen beraber bergen kontsertiniñ programması, 1919 senesi]]

== Vefatı ==

Dvorjak 1904 senesi mayısnıñ 1-inde Praga şeerindeki evinde, 62 yaşında vefat etti. Resmiy malümatqa köre, ölüm sebebi insult edi. [[Vişegrad mezarlığı]]nda defin etildi.&lt;ref&gt;[https://www.antonin-dvorak.cz/en/life/death-and-burial/ -{Antonín Dvořák: Death and funeral}-]&lt;/ref&gt;

[[Fayl:Dvorak_estatua.jpg|right|thumb|382x382px|Pragadaki Antonin Dvorjak eykeli]]
[[Fayl:DvorakGrave.jpg|left|thumb|160x160px|Vışegrad mezarlığındaki Antonin Dvorjaknıñ mezarı]]

== Eserleri ==

=== Operalar ===
* ''-{Alfred}-'' — 1870 senesi;
* «Qıral ve kömürci» (-{Král a uhlíř}-) — birinci versiyası 1871 senesi, ekinci versiyası 1874 senesi;
* «İnatlar» (-{Tvrdé palice}-) — 1874 senesi;
* ''-{Vanda}-'' — 1875 senesi;
* «Qurnaz köylü» (-{Šelma sedlák}-) — 1877 senesi;
* «Dimitriy» (-{Dimitrij}-) — 1881–1882 seneleri;
* «Yakobin» (-{Jakobín}-) — 1887–1888 seneleri;
* «Şeytan ve Kaça» (-{Čert a Káča}-) — 1898–1899 seneleri;
* «Suv anası» (-{Rusalka}-) — 1900 senesi;
* ''-{Armida}-'' — 1902–1903 seneleri.

=== Simfoniyalar ve orkestr içün diger eserler ===
* 1-inci simfoniya «Zlonitse çañları» (-{Zlonické zvony}-) — 1865 senesi;
* 2-nci simfoniya — 1865 senesi;
* 3-ünci simfoniya — 1873 senesi;
* 4-ünci simfoniya — 1874 senesi;
* 5-inci simfoniya — 1875 senesi;
* 6-ncı simfoniya — 1880 senesi;
* 7-nci simfoniya — 1885 senesi;
* 8-inci simfoniya — 1889 senesi;
* 9-ıncı simfoniya «Yañı dünyadan» — 1893 senesi;
* La minor rapsodiyası, op. 14 — 1874 senesi;
* «Simfonik variasiyalar», op. 78 — 1877 senesi;
* «Slavân rapsodiyaları», op. 45 — 1878 senesi;
* «Slavân oyunları», op. 46 ve op. 72 — 1878 ve 1886 seneleri;
* «Çeh süitası», op. 39 — 1879 senesi;
* «Efsaneler», op. 59 — 1881 senesi;
* ''-{Scherzo capriccioso}-'', op. 66 — 1883 senesi;
* Violonçel ve orkestr içün si minor kontsert, op. 104 — 1894–1895 seneleri;
* ''-{Vodník}-'', simfonik poema — 1896 senesi;
* ''-{Polednice}-'', simfonik poema — 1896 senesi;
* ''-{Zlatý kolovrat}-'', simfonik poema — 1896 senesi;
* ''-{Holoubek}-'', simfonik poema — 1896 senesi;
* «Batır yırı» (-{Píseň bohatýrská}-), simfonik poema — 1897 senesi.

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Dvorjak, Antonin}}
[[Kategoriya:Bestekârlar]]
[[Kategoriya:Çehiya adamları]]</text>
      <sha1>pqg0mxflhky9mz607yc50fkzuhmpqg9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Antonio Vivaldi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30241</id>
    <revision>
      <id>245951</id>
      <parentid>234952</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:18:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6447" sha1="e8q8ul6njiyg8ev6c5o4y9bj6ilsx9l" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Antonio Luço Vivaldi''' ({{lang-it|Antonio Lucio Vivaldi}}; 1678 s. mart 4, [[Venedik]], [[Venedik Cumhuriyeti]] — 1741 s. iyül 28, [[Viyana]], [[Habsburg monarhiyası]]) — italyan bestekârı, kemanecisi ve katolik papazı, [[barokko]] devriniñ eñ belli muzıkacılarından biridir.

Vivaldi 500-den ziyade [[kontsert]], onlarca [[opera]], ayrıca [[sonata]]lar, [[kantata]]lar ve ruhaniy eserler yazdı. O, solo alet ve [[orkestr]] içün yazılğan kontsert janrınıñ inkişafına büyük tesir etti. Eserleri onıñ yaşayışında bütün Avropada meşur edi.&lt;ref name=&quot;Britannica&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://www.britannica.com/biography/Antonio-Vivaldi
 |title=Antonio Vivaldi
 |website=Encyclopædia Britannica
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

Vivaldiniñ eñ belli eseri — kemane ve orkestr içün yazılğan «[[Yılnıñ dört mevsimi]]» kontsertler silsilesidir. Bu silsile 1725 senesi neşir etilgen ve 12 kemane kontsertinden ibaret olğan -{''Il cimento dell’armonia e dell’inventione''}- cıyıntığınıñ ilk dört kontsertidir.&lt;ref name=&quot;Oxford&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://academic.oup.com/reference/62400/reference-article-abstract/555398242
 |title=Antonio Vivaldi
 |website=Oxford Bibliographies in Music
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

== Tercimeialı ==

Antonio Vivaldi [[Venedik]]te doğdı. Onıñ babası Covanni Battista Vivaldi kemaneci edi ve [[San-Marko bazilikası]]nıñ orkestrinde çala edi. Antonioğa kemane çalmaqnı ilk olaraq babası ögretti.

Vivaldi [[katolik]] [[papaz]]ı olmağa azırlandı ve 1703 senesi papaz mertebesini aldı. Saçları qızıl renkli olğanı içün oña italyanca ''-{Il Prete Rosso}-'' — «Qızıl saçlı papaz» deyler edi.

Aynı 1703 senesi Vivaldi Venedikteki ''-{Ospedale della Pietà}-''da kemane ocası olaraq çalışıp başladı. Adında ''-{ospedale}-'' sözü olsa da, bu yer zemaneviy hastahane degil edi. Anda ana-babasız ve baqımsız qalğan qızlar yaşay ve tasil ala edi. Qızlarnıñ eñ istidatlıları orkestrde çala ve horda yırlay edi.&lt;ref name=&quot;Staatsoper&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://www.staatsoper.de/en/biographies/vivaldi-antonio
 |title=Vivaldi, Antonio
 |website=Bayerische Staatsoper
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

[[Fayl:Ospedale_della_Pietà.jpg|right|thumb|305x305px|Venedikteki ''-{Ospedale della Pietà}-'' binası]]

Vivaldi, arada başqa yerlerde çalışsa da, otuz yıldan ziyade bu müessisene bağlı oldı. O, qızlar orkestri ve horu içün çoq sayıda kontsert, kantata ve ruhaniy eser yazdı. ''-{Ospedale della Pietà}-''nıñ kontsertleri Venedikliler ve şeerge kelgen musafirler arasında meşur edi.

1713 senesi Vivaldiniñ ilk operası — ''-{Ottone in villa}-'' — sanada kösterildi. Bundan soñ o, Venedik ve başqa İtaliya şeerlerinde bestekâr ve opera teatriniñ idarecisi olaraq çalıştı. 1718–1720 seneleri [[Mantuya]]da yaşadı. Onıñ operaları Venedik, Mantuya, [[Roma]] ve başqa şeerlerde sanalaştırıldı.

[[Fayl:Pier Leone Ghezzi - Caricature of Vivaldi.jpg|right|thumb|277x277px|Antonio Vivaldiniñ karikaturası. Pyer Leone Getstsi, 1723 s.]]

Vivaldi imperator [[VI Karl]]nen tanış edi ve oña bazı eserlerini bağışladı. Ömrüniñ soñunda bestekâr Viyanada yañı iş tapmaq ümüdinen Venedikten ketti. Amma bu devirde imperator vefat etti ve Vivaldiniñ ümütleri yerine kelmedi.

Antonio Vivaldi 1741 senesi iyülniñ 28-inde, 63 yaşında Viyanada vefat etti. Onı sade bir mezarda defin ettiler. Ölüminden soñ eserleriniñ çoqusı siyrek icra etildi. XX asırda onıñ elyazmaları tapılıp neşir etilgennen soñ, Vivaldiniñ muzıkası yañıdan keñ tarqaldı.&lt;ref name=&quot;Staatsoper&quot;/&gt;

== Yaratıcılığı ==

Vivaldi solo kontsert janrını yaratqan ilk bestekâr degil edi. Ondan evel de böyle eserler yazılğan edi. Amma Vivaldi bu janrnı inkişaf ettirdi ve bütün Avropada meşur etti.&lt;ref name=&quot;Concerto&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://www.bso.org/works/piano-concerto-in-a-bwv-1055
 |title=Keyboard Concerto in A, BWV 1055
 |website=Boston Symphony Orchestra
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

Onıñ kontsertleri ekseriyette üç qısımdan ibarettir: tez, yavaş ve tekrar tez. Solo çalğıcı ile orkestr nevbet-nevbet çala. Solo qısımlar çalğıcıdan yüksek ustalıq talap ete.

Vivaldi bir [[kemane]] içün yazılğan kontsertlerden ğayrı, eki ya da bir qaç solo çalğıcı içün de eserler yazdı. O, [[violonçel]], [[fagot]], [[goboy]], [[fleyta]], [[mandolina]] ve başqa aletler içün de kontsertler yarattı.

«Yılnıñ dört mevsimi» programmalı muzıkanıñ belli misallerinden biridir. Er kontsert bir mevsimni tasvir ete. Muzıkada quşlarnıñ sesini, yağmurnı, yıldırımnı, avnı, suvıq yelni ve başqa tabiat seslerini eşitmek mümkün.

Vivaldiniñ kontsertleri [[Yohann Sebastyan Bah]]qa büyük tesir etti. Bah onıñ bir qaç kontsertini klavesin ve organ içün yañıdan işledi.&lt;ref name=&quot;Staatsoper&quot;/&gt;

Vivaldiniñ eserleri ekseriyette '''-{RV}-''' arifleri ve raqamnen kösterile. Bu raqamlar muzıkaşınas Peter Ryom azırlаğan eserler katalogından alınğan. Meselâ, «Gloriya»nıñ katalog raqamı -{RV}- 589-dır.

== Saylama eserler ==

=== Aletli eserler ===

* ''-{L’estro armonico}-'', op. 3 — 12 kontsertten ibaret cıyıntıq (1711 s.)
* ''-{La stravaganza}-'', op. 4 — 12 kemane kontsertinden ibaret cıyıntıq (tahminen 1714 s.)
* ''-{Il cimento dell’armonia e dell’inventione}-'', op. 8 — 12 kemane kontsertinden ibaret cıyıntıq (1725 s.)
** «Yılnıñ dört mevsimi» — cıyıntıqnıñ ilk dört kontserti:
*** «Baar», RV 269
*** «Yaz», RV 315
*** «Küz», RV 293
*** «Qış», RV 297

=== Operalar ===

* ''-{Ottone in villa}-'' (1713 s.)
* ''-{Orlando finto pazzo}-'' (1714 s.)
* ''-{L’incoronazione di Dario}-'' (1717 s.)
* ''-{Farnace}-'' (1727 s.)
* ''-{L’Olimpiade}-'' (1734 s.)
* ''-{Griselda}-'' (1735 s.)

Vivaldiniñ bazı operaları tamamen, bazıları ise tek qısmen saqlandı. Bir çoq operasınıñ muzıkası yoq oldı.

=== Ruhaniy eserler ===

* ''-{Juditha triumphans}-'', RV 644 — oratoriya (1716 s.)
* ''-{Gloria}-'', RV 589
* ''-{Stabat Mater}-'', RV 621
* ''-{Nisi Dominus}-'', RV 608
* ''-{Magnificat}-'', RV 610

== Menbalar ==

&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Vivaldi, Antonio}}
[[Kategoriya:Bestekârlar]]
[[Kategoriya:İtaliya adamları]]</text>
      <sha1>e8q8ul6njiyg8ev6c5o4y9bj6ilsx9l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ceyms Coys</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30250</id>
    <revision>
      <id>245950</id>
      <parentid>159874</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:07:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4855" sha1="a9j6yg2bi7169q7p4y0vpl0k4u0wfne" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Ceyms Ogastin Aloişes Coys''' ({{lang-en|James Augustine Aloysius Joyce}}, {{lang-ga|Séamas Seoighe}}; 1882 s. fevral 2, [[Dublin]] — 1941 s. yanvar 13, [[Tsürih]]) — irland yazıcısı ve şairi, [[modernizm]]niñ eñ belli vekillerinden biridir. XX asır edebiyatına, hususan [[roman]] janrına, büyük tesir etti.

Coysnıñ eñ belli eseri — «[[Uliss (roman)|Uliss]]» romanıdır (1922). Onıñ başqa müim eserleri arasında «Dublinliler» ikâyeler cıyıntığı (1914), «Gençlik çağındaki sanatçınıñ portreti» romanı (1916) ve «Finnegannı añuv merasimi» romanı (1939) bar.&lt;ref name=&quot;JoyceCentre&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://jamesjoyce.ie/james-joyce/
 |title=James Joyce
 |website=The James Joyce Centre
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

[[Fayl:James_Joyce_age_six,_1888.jpg|thumb|262x262px|Ceyms Coys, altı yaşında (1888 s.)]]

== Tercimeialı ==

Ceyms Coys [[Dublin]]de büyük bir qorantada doğdı. O, qorantanıñ on balasından eñ büyügi edi. Dublin universitet kollecinde zemaneviy tillerni ögrendi.

1904 senesi Coys [[Nora Barnakl]]nen beraber İrlandiyadan ketti. Evelâ [[Pula]] ve [[Triyest]]te (o zaman [[Avstriya-Macaristan]] imperiyasında), soñra [[Tsürih]] ve [[Paris]]te yaşadı. İlk yıllarda ingliz tili ögretip para qazandı. Coys İrlandiyağa tek bir qaç kere qaytıp yetişken ömrüniñ çoqusını vatandan uzaqta keçirdi&lt;ref name=&quot;JoyceCentre&quot;/&gt;. Bunıñnen beraber, eserleriniñ çoqusı Dublin ve İrlandiya aqqındadır. O, Dublinlileriniñ yaşayışı, şeer soqaqları, qoranta munasebetlerini, din ve siyasetten doğğan ihtilâflarnı tasvir etti. Eserlerindeki bazı şahıslar onıñ qorantası, dostları ve mektep arqadaşlarından ilham alıp yaratılğan edi.

Ekinci cian cenki vaqtında Coys qorantasınen [[Tsürih]]ke köçti. O, 1941 senesi yanvarnıñ 13-ünde, ameliyattan soñ vefat etti ve Tsürihte defin etildi.&lt;ref name=&quot;Poets&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://poets.org/poet/james-joyce
 |title=About James Joyce
 |website=Academy of American Poets
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

[[Fayl:JamesJoyce1904.jpg|right|thumb|Ceyms Coys, 1904 s. Fotoresimni onıñ arqadaşı Konstantin P. Kerren çekti]]

== Yaratıcılığı ==

Coys eserlerinde qaramanlarnıñ fikirlerini ve duyğularını içki monolog vastasınen kösterdi. O, sözlernen oynay, çeşit anlatma usullarını qullana ve eserlerindeki vaqialarnı qadimiy miflernen bağlay edi. Onıñ soñki eserlerinde til ile yapılğan tecribeler daa çoqtır.

«Uliss» romanındaki vaqialar 1904 senesi iyünnıñ 16-sında, bir kün içinde Dublinde olıp keçe. Roman [[Gomer]]niñ «[[Odisseya]]»sınen bağlı olsa da, onıñ qaramanları adiy dublinlilerdir. Baş qaraman Leopold Blum saba evinden çıqa ve bütün kün şeerni dolaşa. Coys bu sade vaqialar vastasınen qaramanlarınıñ fikirlerini, hatıralarını ve duyğularını köstere. Şimdi iyünnıñ 16-sına «[[Blumsdey]]» deyler ve bu kün Dublin ve başqa şeerlerde qutlana.&lt;ref name=&quot;JoyceCentre&quot;/&gt;

«Finnegannı añuv merasimi» Coys eserleriniñ eñ zor añlaşılğanıdır. Yazıcı bu romanda çeşit tillerden sözlerni birleştirdi, yañı sözler yarattı ve aynı ifadelerni bir qaç manada qullandı.

== Esas eserler ==

[[Fayl:Joyce_-_Dubliners,_1914_-_3690390_F.jpg|thumb|«Dublinliler» kitabınıñ 1914 senesi neşri]]

=== İkâyeler ve romanlar ===

* «Dublinliler» ({{lang-en|Dubliners}}) — 15 ikâyeden ibaret cıyıntıq (1914 s.)
* «Gençlik çağındaki sanatçınıñ portreti» ({{lang-en|A Portrait of the Artist as a Young Man}}) — yarım avtobiografik roman (1916 s.)
* «Uliss» ({{lang-en|Ulysses}}) — roman (1922 s.)
* «Finnegannı añuv merasimi» ({{lang-en|Finnegans Wake}}) — roman (1939 s.)
* «Qaraman Stiven» ({{lang-en|Stephen Hero}}) — tamamlanmağan roman; 1904–1906 ss. yazıldı, 1944 senesi yazıcınıñ ölüminden soñ neşir etildi
* «Cakomo Coys» ({{lang-en|Giacomo Joyce}}) — qısqa nesir eseri; 1911–1914 ss. yazıldı, 1968 senesi neşir etildi
* «Epifaniyalar» ({{lang-en|Epiphanies}}) — qısqa nesir parçaları

=== Pyesa ===

* «Sürgünler» ({{lang-en|Exiles}}) — pyesa (1918 s.)

=== Şiirler ===

* «Kamera muzıkası» ({{lang-en|Chamber Music}}) — şiirler cıyıntığı (1907 s.)
* «Muqaddes idare» ({{lang-en|The Holy Office}}) — satirik şiir (1904 s.)
* «Yanğıçtan gaz» ({{lang-en|Gas from a Burner}}) — satirik şiir (1912 s.)
* «Pomes Penyeach» — şiirler cıyıntığı (1927 s.)
* «Ecce Puer» — şiir (1932 s.)

== Menbalar ==

&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Coys, Ceyms}}
[[Kategoriya:Yazıcılar]]
[[Kategoriya:İrlandiya adamları]]
[[Kategoriya:1941 senesinde ölgenler]]
[[Kategoriya:Yanvar 13 künü ölgenler]]
[[Kategoriya:Fevral 2 künü doğğanlar]]</text>
      <sha1>a9j6yg2bi7169q7p4y0vpl0k4u0wfne</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>İngmar Bergman</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30251</id>
    <revision>
      <id>245953</id>
      <parentid>228354</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:37:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8414" sha1="r38zdb8xergpwkywj92vkcznwk2qgzu" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Ernst İngmar Bergman''' ({{lang-sv|Ernst Ingmar Bergman}}; 1918 s. iyül 14, [[Uppsala]] — 2007 s. iyül 30, [[Fore]]) — [[İsveç|isveç]] [[kino]] ve [[teatr]] [[rejissör]]ı, stsenariyci ve yazıcı. O, XX asır dünya kinosınıñ eñ belli rejissörlarından biri edi ve başqa kino yaratıcılarına büyük tesir etti. Bergman kino ve televizion içün 60-tan ziyade film çekti, 170-ten ziyade spektakl sanağa qoydı, 100-den ziyade kitap ve maqale yazdı.&lt;ref name=&quot;IBF&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://www.ingmarbergman.se/en/about-bergman
 |title=About Bergman
 |website=Ingmar Bergman Foundation
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

Onıñ eñ belli filmleri arasında «[[Yedinci müür]]» (1957), «[[Dağ cilegi alançığı]]» (1957), «[[Şahıs (film)|Şahıs]]» (1966), «Fısıltılar ve qıçırışlar» (1972) ve «[[Fanni ve Aleksandr]]» (1982) bar.

== Tercimeiyalı ==
İngmar Bergman 1918 s. iyül 14 [[Uppsala]] şeerinde doğdı. Babası Erik Bergman [[lüteran]] [[papaz]]ı, anası Karin ise emşire edi. Qorantada din ve sert terbiye müim yer tuta edi. Balalıq hatıraları soñradan onıñ filmlerine de tesir etti.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.ingmarbergman.se/en/universe/myth-man
 |title=The myth, the man
 |website=Ingmar Bergman Foundation
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

[[Fayl:Ingmar_86135a.jpg|left|thumb|247x247px|İngmar Bergman yaşlığında]]

[[Stokgolm]] universitetinde edebiyat tarihını ögrendi. 1943 senesi universitetteki oquvını taşladı ve bütün vaqtını teatrge ayırdı. Bir qaç teatrde çalışqan soñ, kinoda da çalışmağa başladı.

1946 senesi «Buhran» ({{lang-sv|Kris}}) adlı ilk filmini çekti.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.ingmarbergman.se/en/production/crisis
 |title=Crisis
 |website=Ingmar Bergman Foundation
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt; 1950-li senelerde onıñ filmleri İsveçten tışarıda da belli oldı. 1957 senesi çıqqan «Yedinci müür» ve «Dağ cilegi alançığı» Bergmannı bütün dünyada tanıttı.

[[Fayl:Ingmar_Bergman_during_production_of_Crisis_1946.jpg|left|thumb|313x313px|«Buhran» filmi çekilgen vaqıt İngmar Bergman (sağda)]]
[[Fayl:Bergman_Sjostrom_1957.jpg|right|thumb|221x221px|«Dağ cilegi alançığı» filmi çekilgen vaqıt Bergman (solda) ve Viktor Şestrem]]

1961 senesi Bergman «Küzgüde kibi» filmini çekmek içün Fore adasına bardı. O, adanı pek sevdi. Soñradan anda ev qurdurdı, uzun yıllar yaşadı ve bir çoq filmini çekti.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.ingmarbergman.se/en/places/faro
 |title=Fårö
 |website=Ingmar Bergman Foundation
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

[[Fayl:Ingmar_Bergman_&amp;_Sven_Nykvist.jpg|left|thumb|220x220px|«Küzgüde kibi» filmi çekilgen vaqıt Bergman (oñda) ve Sven Nükvist]]
[[Fayl:Ingmar_Bergman_and_Ingrid_Thulin_-Tystnaden.jpg|right|thumb|240x240px|«Süküt» filmi çekilgen vaqıt İngmar Bergman ve İngrid Tulin]]

1963–1966 seneleri İsveç Qıral Drama teatrini idare etti. Anda Şekspir, Molyer, İbsen, Strindberg ve başqa yazıcılarnıñ pyesalarını sanağa qoydı. Bergman ömrüniñ soñuna qadar teatrde çalışmağa devam etti.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.ingmarbergman.se/en/node/24847
 |title=Bergman the theatre man
 |website=Ingmar Bergman Foundation
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

1976 senesi salğı meselesi sebebinden polis onı sorğuğa aldı. Bergman İsveçten ketip, Münhende yaşamağa başladı. Soñradan onıñ qabaatı olmağanı belli oldı. 1982 senesi İsveçke qayttı.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.ingmarbergman.se/en/places/munich
 |title=Munich
 |website=Ingmar Bergman Foundation
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

1982 senesi «Fanni ve Aleksandr» filmini çekti. Bu, onıñ kinoteatrler içün çekken soñki filmi oldı. Lâkin Bergman teatr ve televizionda çalışmağa devam etti.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.ingmarbergman.se/en/production/fanny-and-alexander-0
 |title=Fanny and Alexander
 |website=Ingmar Bergman Foundation
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt; 2003 senesi televiziya içün «Sarabanda» adlı soñki filmini çekti.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.ingmarbergman.se/en/production/saraband
 |title=Saraband
 |website=Ingmar Bergman Foundation
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

[[Fayl:Fårö_Hammars_Skrivstugan.JPG|left|thumb|220x220px|Fore adasındaki İngmar Bergmannıñ evi]]

Bergman 2007 s. iyül 30 Foredeki evinde, 89 yaşında vefat etti. Fore kilsesiniñ mezarlığında defin etildi.

[[Fayl:Fårö_church_with_graveyard.JPG|right|thumb|240x240px|Fore adasındaki mezarlıq]]
[[Fayl:Grave_of_Ingmar_Bergman,_may_2008.jpg|right|thumb|240x240px|İngmar Bergman ve İngrid fon Rozenniñ mezarı]]

== Yaratıcılığı ==

Bergmannıñ filmlerinde insanlarnıñ bir-birinen munasebetleri başlıca yer tuta. Onı sevgi, qoranta içindeki kelişmemezlikler, yalıñızlıq, ölüm, iman ve şübe qızıqtıra edi. İnsanlarnıñ bir-birini añlap olmaması da onıñ filmlerinde sıq körüle.&lt;ref name=&quot;IBF&quot;/&gt;

Bergman qaramanlarınıñ duyğularını köstermek içün olarnıñ yüzlerini yaqın planda çeke edi. Sessizlikni, sade dekoratsiyalarnı, yarıq ve kölgeni de ustalıqnen qullana edi. Operator [[Sven Nükvist]]nen uzun yıllar çalıştı. Onıñ filmlerinde [[Garriyet Andersson]], [[Bibi Andersson]], [[İngrid Tulin]], [[Liv Ulman]], [[Gunnar Byornstrand]] ve [[Maks fon Südov]] çoq kere oynadılar.

1987 senesi Bergmannıñ ''-{Laterna magica}-'' («Sihirli fener») adlı hatıra kitabı çıqtı. Bu kitapta o, balalığı ve yaratıcı ömrü aqqında yazdı.

== Saylama filmleri ==

* «Buhran» ({{lang-sv|Kris}}, 1946)
* «[[Yedinci müür]]» ({{lang-sv|Det sjunde inseglet}}, 1957)
* «[[Dağ cilegi alançığı]]» ({{lang-sv|Smultronstället}}, 1957)
* «Qız çeşmesi» ({{lang-sv|Jungfrukällan}}, 1960)
* «Küzgüde kibi» ({{lang-sv|Såsom i en spegel}}, 1961)
* «Süküt» ({{lang-sv|Tystnaden}}, 1963)
* «[[Şahıs (film)|Şahıs]]» ({{lang-sv|Persona}}, 1966)
* «Fısıltılar ve qıçırışlar» ({{lang-sv|Viskningar och rop}}, 1972)
* «Qoranta yaşayışından levhalar» ({{lang-sv|Scener ur ett äktenskap}}, 1973; televiziya serialı)
* «Küz sonatası» ({{lang-sv|Höstsonaten}}, 1978)
* «[[Fanni ve Aleksandr]]» ({{lang-sv|Fanny och Alexander}}, 1982)
* «Sarabanda» ({{lang-sv|Saraband}}, 2003)

== Mukâfatları ==

Bergman ve onıñ filmleri bir çoq milletlerara mukâfat aldı. «Qız çeşmesi» ve «Küzgüde kibi» filmlerine ecnebiy tilde çekilgen eñ yahşı film içün «Oskar» berildi.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1961/F--J?qt-honorees=1
 |title=1961 Academy Awards
 |website=Academy of Motion Picture Arts and Sciences
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1962
 |title=1962 Academy Awards
 |website=Academy of Motion Picture Arts and Sciences
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt; «Fanni ve Aleksandr» ise dört «Oskar» aldı.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1984/H
 |title=1984 Academy Awards
 |website=Academy of Motion Picture Arts and Sciences
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

1971 senesi Bergmannıñ özüne İrving G. Talberg hatıra mukâfatı berildi.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.oscars.org/governors/thalberg
 |title=Irving G. Thalberg Memorial Award
 |website=Academy of Motion Picture Arts and Sciences
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

1957 senesi «Yedinci müür» Kann kino festivaliniñ hususiy jüri mukâfatını aldı. 1958 senesi Bergmanga eñ yahşı rejissör mukâfatı berildi.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.festival-cannes.com/en/p/ingmar-bergman/
 |title=Ingmar Bergman
 |website=Festival de Cannes
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

1988 senesi Bergmanga BAFTA Fellowship fahriy mukâfatı berildi.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.bafta.org/awards/film/?award-year=1988
 |title=Film Awards 1988
 |website=BAFTA
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

== Menbalar ==

&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Bergman, İngmar}}
[[Kategoriya:Kino rejissörları]]
[[Kategoriya:İsveçiya adamları]]
[[Kategoriya:2007 senesinde ölgenler]]
[[Kategoriya:1918 senesinde doğğanlar]]</text>
      <sha1>r38zdb8xergpwkywj92vkcznwk2qgzu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ceñ He</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30253</id>
    <revision>
      <id>245954</id>
      <parentid>227941</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:48:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5161" sha1="m7pwog2x34p9ol5dthj6k9mqpktqicd" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Ceñ He''' ({{lang-zh|鄭和/郑和; Zhèng Hé}}; 1371–1433) — [[Miñ sülâlesi]] devrinde yaşağan [[çin]] deñiz seyaatçısı, [[admiral]] ve diplomat. 1405–1433 seneleri o, büyük bir flotqa başçılıq etip, [[İnd okeanı]] boyunca yedi deñiz seyaatı yaptı.&lt;ref name=&quot;HKM&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://hk.history.museum/en/web/mh/exhibition/2006_past_07.html
 |title=-{Sailing West: Admiral Zheng He's Voyages}-
 |website=-{Hong Kong Museum of History}-
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt; Ceñ Heniñ gemileri Cenübiy-Şarqiy Asiya, İndistan, Arap yarımadası ve Şarqiy Afrika limanlarına bardı.

[[Fayl:Ideogrammes_pour_Zheng_He.jpg|thumb|249x249px|Ceñ He adınıñ çince yazılışı]]

== İlk yılları ==

Ceñ He 1371 senesi [[Yunnan vilâyeti|Yunnanda]] musulman qorantasında doğdı. İlk adı Ma He ({{lang-zh|馬和/马和; Mǎ Hé}}) edi. Sanbao adınen de belli edi.

1381 senesi Miñ ordusı Yunnannı zapt etken soñ, on yaşındaki Ma He esir alındı. Onı kastrastiya ettiler ve şahzade Cu Diniñ sarayına yolladılar. Ma He şahzadege sadıq hızmet etti. Cu Di imperator olğan soñ, Ma Hege Ceñ He adını berdi. Ceñ He sarayda yüksek vazifelerge tayinlendi ve flot başı oldı.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://doi.org/10.65959/eaa.1272
 |title=-{Admiral Zheng He's Voyages to the “West Oceans”}-
 |website=-{Education About Asia}-
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

== Deñiz seyaatları ==

Birinci seyaat 1405 senesi başladı, yedinci ve soñki seyaat ise 1433 senesi tamamlandı. Seyaatlarğa on biñlerce adam qatnaşa edi. Birinci seyaatta 27 biñden ziyade adam ve yüzlerce gemi bar edi.

Ceñ Heniñ flotu [[Yava]], [[Sumatra]], [[Malakka]], [[Şri Lanka]], [[İndistan]], [[Hürmüz]], [[Aden]] ve Şarqiy Afrika limanlarına bardı. Bazı gemiler [[Qızıl deñiz]]ge qadar yetti.&lt;ref name=&quot;HKM&quot;/&gt;

Bu seyaatlarnıñ baş maqsadı yañı yerler keşf etmek degil edi. Gemiler çin elçilerini, imperatornıñ mektüplerini ve ediyelerini alıp bara edi. Seyaatlar başqa devletlernen diplomatik munasebetler qurmaq, alış-veriş etmek ve Miñ imperiyasınıñ qudretini köstermek içün teşkil etildi.

Ceñ Heniñ flotundaki eñ büyük gemilerge «hazine gemileri» deyler. Eski çin tarih kitaplarında olarnıñ uzunlığı 120–150 metr olğan dep yazıla. Lâkin alimler bu raqamlar doğru olğanına şübe eteler. Gemilerniñ aqiqiy ölçüleri bugün de belli degil.&lt;ref&gt;{{cite journal
 |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/084387140401600105
 |title=-{The Myth of Zheng He's Great Treasure Ships}-
 |last=-{Wake}-
 |first=-{Christopher}-
 |journal=-{International Journal of Maritime History}-
 |year=2004
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== Ölümi ==

Ceñ Heniñ ölümi aqqında tam malümat yoq. Çoq tarihçığa köre, o 1433 senesi yedinci seyaatından qaytqan vaqıtta, Kalikut limanında ya da İnd okeanında vefat etti. Ananege köre, cesedi deñizde defin etildi.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://afe.easia.columbia.edu/special/china_1000ce_mingvoyages.htm
 |title=-{The Ming Voyages}-
 |website=-{Asia for Educators, Columbia University}-
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

[[Fayl:Zheng_He's_tomb,_Nanjing.jpg|thumb|Nankin yanındaki Nüşou bayırında Ceñ He içün qurulğan dürbe]]

[[Nankiñ]] yanındaki Nüşou bayırında Ceñ He içün qurulğan dürbe bar. Çoq tarihçi onı kenotaf saya, yani admiralnıñ cesedi anda defin etilmegen.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://dag.nanjing.gov.cn/dawh/dags/201902/t20190203_1400133.html
 |title=南京海丝之路——郑和墓
 |website=南京市档案馆
 |language=zh
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

== Hatırası ==

Ceñ He başçılıq etken seyaatlar Çin tarihındaki eñ büyük deñiz ekspeditsiyalarından sayılır. Soñki seyaattan soñ Miñ ükümeti uzaq deñiz seyaatlarını azayttı.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://asia-archive.si.edu/learn/for-educators/teaching-china-with-the-smithsonian/interactives/timelines/timeline-of-chinese-history-art-and-culture/
 |title=-{Timeline of Chinese History, Art, and Culture}-
 |website=-{Smithsonian's National Museum of Asian Art}-
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

Cenübiy-Şarqiy Asiyada yaşağan bazı çinliler Ceñ Heni Sanbao adınen hatırlaylar. Bir qaç şeerde onıñ şerefine ibadethaneler ve eykeller qurulğan.

== Qorantası ve soyundan olğanlar ==

Ceñ He hadım (yevnuh) olğanı içün öz balaları yoq edi. O, büyük ağasınıñ oğlunı evlâtlıqqa aldı. Bugün bazı musulman qorantaları özlerini Ceñ Heniñ soyundan dep sayalar. Olar aslında onıñ ağasınıñ soyundandır.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.chinaheritagequarterly.org/articles.php?issue=002&amp;searchterm=002_zhenghe.inc
 |title=-{Zheng He and his family genealogy}-
 |website=-{China Heritage Quarterly}-
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

[[Fayl:Statue_of_Zheng_He_with_great_great_grandnephew.jpg|thumb|Ceñ Heniñ ağasınıñ soyundan olğan -{Peter Pan}-, admiralnıñ eykeli yanında]]

== Menbalar ==

&lt;references/&gt;

[[Kategoriya:Seyaatçılar]]
[[Kategoriya:Çin adamları]]</text>
      <sha1>m7pwog2x34p9ol5dthj6k9mqpktqicd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245969</id>
      <parentid>245954</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T15:37:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5144" sha1="tn9z31gntbsuutcz6886qi4m1jq31hh" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Ceñ He''' ({{lang-zh|鄭和/郑和; Zhèng Hé}}; 1371–1433) — [[Miñ sülâlesi]] devrinde yaşağan [[çin]] deñiz seyaatçısı, [[admiral]] ve diplomat. 1405–1433 seneleri o, büyük bir flotqa başçılıq etip, [[İnd okeanı]] boyunca yedi deñiz seyaatı yaptı.&lt;ref name=&quot;HKM&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://hk.history.museum/en/web/mh/exhibition/2006_past_07.html
 |title=-{Sailing West: Admiral Zheng He's Voyages}-
 |website=-{Hong Kong Museum of History}-
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt; Ceñ Heniñ gemileri Cenübiy-Şarqiy Asiya, İndistan, Arap yarımadası ve Şarqiy Afrika limanlarına bardı.

[[Fayl:Ideogrammes_pour_Zheng_He.jpg|thumb|249x249px|Ceñ He adınıñ çince yazılışı]]

== İlk yılları ==

Ceñ He 1371 senesi [[Yunnan]]da musulman qorantasında doğdı. İlk adı Ma He ({{lang-zh|馬和/马和; Mǎ Hé}}) edi. Sanbao adınen de belli edi.

1381 senesi Miñ ordusı Yunnannı zapt etken soñ, on yaşındaki Ma He esir alındı. Onı kastrastiya ettiler ve şahzade Cu Diniñ sarayına yolladılar. Ma He şahzadege sadıq hızmet etti. Cu Di imperator olğan soñ, Ma Hege Ceñ He adını berdi. Ceñ He sarayda yüksek vazifelerge tayinlendi ve flot başı oldı.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://doi.org/10.65959/eaa.1272
 |title=-{Admiral Zheng He's Voyages to the “West Oceans”}-
 |website=-{Education About Asia}-
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

== Deñiz seyaatları ==

Birinci seyaat 1405 senesi başladı, yedinci ve soñki seyaat ise 1433 senesi tamamlandı. Seyaatlarğa on biñlerce adam qatnaşa edi. Birinci seyaatta 27 biñden ziyade adam ve yüzlerce gemi bar edi.

Ceñ Heniñ flotu [[Yava]], [[Sumatra]], [[Malakka]], [[Şri Lanka]], [[İndistan]], [[Hürmüz]], [[Aden]] ve Şarqiy Afrika limanlarına bardı. Bazı gemiler [[Qızıl deñiz]]ge qadar yetti.&lt;ref name=&quot;HKM&quot;/&gt;

Bu seyaatlarnıñ baş maqsadı yañı yerler keşf etmek degil edi. Gemiler çin elçilerini, imperatornıñ mektüplerini ve ediyelerini alıp bara edi. Seyaatlar başqa devletlernen diplomatik munasebetler qurmaq, alış-veriş etmek ve Miñ imperiyasınıñ qudretini köstermek içün teşkil etildi.

Ceñ Heniñ flotundaki eñ büyük gemilerge «hazine gemileri» deyler. Eski çin tarih kitaplarında olarnıñ uzunlığı 120–150 metr olğan dep yazıla. Lâkin alimler bu raqamlar doğru olğanına şübe eteler. Gemilerniñ aqiqiy ölçüleri bugün de belli degil.&lt;ref&gt;{{cite journal
 |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/084387140401600105
 |title=-{The Myth of Zheng He's Great Treasure Ships}-
 |last=-{Wake}-
 |first=-{Christopher}-
 |journal=-{International Journal of Maritime History}-
 |year=2004
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== Ölümi ==

Ceñ Heniñ ölümi aqqında tam malümat yoq. Çoq tarihçığa köre, o 1433 senesi yedinci seyaatından qaytqan vaqıtta, Kalikut limanında ya da İnd okeanında vefat etti. Ananege köre, cesedi deñizde defin etildi.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://afe.easia.columbia.edu/special/china_1000ce_mingvoyages.htm
 |title=-{The Ming Voyages}-
 |website=-{Asia for Educators, Columbia University}-
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

[[Fayl:Zheng_He's_tomb,_Nanjing.jpg|thumb|Nankin yanındaki Nüşou bayırında Ceñ He içün qurulğan dürbe]]

[[Nankiñ]] yanındaki Nüşou bayırında Ceñ He içün qurulğan dürbe bar. Çoq tarihçi onı kenotaf saya, yani admiralnıñ cesedi anda defin etilmegen.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://dag.nanjing.gov.cn/dawh/dags/201902/t20190203_1400133.html
 |title=南京海丝之路——郑和墓
 |website=南京市档案馆
 |language=zh
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

== Hatırası ==

Ceñ He başçılıq etken seyaatlar Çin tarihındaki eñ büyük deñiz ekspeditsiyalarından sayılır. Soñki seyaattan soñ Miñ ükümeti uzaq deñiz seyaatlarını azayttı.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://asia-archive.si.edu/learn/for-educators/teaching-china-with-the-smithsonian/interactives/timelines/timeline-of-chinese-history-art-and-culture/
 |title=-{Timeline of Chinese History, Art, and Culture}-
 |website=-{Smithsonian's National Museum of Asian Art}-
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

Cenübiy-Şarqiy Asiyada yaşağan bazı çinliler Ceñ Heni Sanbao adınen hatırlaylar. Bir qaç şeerde onıñ şerefine ibadethaneler ve eykeller qurulğan.

== Qorantası ve soyundan olğanlar ==

Ceñ He hadım (yevnuh) olğanı içün öz balaları yoq edi. O, büyük ağasınıñ oğlunı evlâtlıqqa aldı. Bugün bazı musulman qorantaları özlerini Ceñ Heniñ soyundan dep sayalar. Olar aslında onıñ ağasınıñ soyundandır.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.chinaheritagequarterly.org/articles.php?issue=002&amp;searchterm=002_zhenghe.inc
 |title=-{Zheng He and his family genealogy}-
 |website=-{China Heritage Quarterly}-
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

[[Fayl:Statue_of_Zheng_He_with_great_great_grandnephew.jpg|thumb|Ceñ Heniñ ağasınıñ soyundan olğan -{Peter Pan}-, admiralnıñ eykeli yanında]]

== Menbalar ==

&lt;references/&gt;

[[Kategoriya:Seyaatçılar]]
[[Kategoriya:Çin adamları]]</text>
      <sha1>tn9z31gntbsuutcz6886qi4m1jq31hh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Covanni Pyerluici da Palestrina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30257</id>
    <revision>
      <id>245952</id>
      <parentid>159909</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:27:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6775" sha1="ikqh9i9bw96dt85j0ov6e4dfkk98j08" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Covanni Pyerluici da Palestrina''' ({{lang-it|Giovanni Pierluigi da Palestrina}}; {{lang-la|Ioannes Petrus Aloysius Praenestinus}}; qararnen 1525 s., [[Palestrina]], [[Papalıq Devleti]] — 1594 s. fevral 2, [[Roma]], Papalıq Devleti) — [[Uyanuv devri]] italyan bestekârı, Roma bestekârlıq mektebiniñ eñ belli vekillerinden biridir.

Onıñ adı Covanni Pyerluici edi. «Da Palestrina» sözleri onıñ doğğan şeerini köstere. Bestekârnıñ doğğan künü ve yılı tam belli degil; o, tahminen 1525 ya da 1526 senesi doğdı.&lt;ref name=&quot;Treccani&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/giovanni-pierluigi-da-palestrina/
 |title=Palestrina, Giovanni Pierluigi da
 |website=Enciclopedia Treccani
 |language=it
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

Palestrina esasen kilse içün yazılğan çoq sesli eserleri ile bellidir. Onıñ muzıkası Renessans kilse polifoniyasınıñ eñ yüksek numunelerinden sayıla. Palestrinanıñ usulı Avropa kilse muzıkasına büyük tesir etti ve soñraki asırlarda kontrapunkt ögretmek içün numune olaraq qullanıldı.

[[Fayl:Giovanni_Palestrina_and_Pope_Julius_III.jpg|left|thumb|223x223px|Palestrina Papa III Yüliyge oña bağışlanğan ilk messa kitabını taqdim ete]]

== Tercimeialı ==

Palestrina bala yaşında Romağa keldi ve [[Santa Mariya Maccore bazilikası]]nıñ horunda yırladı. Mında muzıka tasili aldı.

1544 senesi o, doğğan Palestrina şeeriniñ katedral kilsesinde organcı ve hor başı oldı. 1547 senesi Lukretsiya Gori ile evlendi.

1551 senesi Papa [[III Yulius]] onı [[Aziz Petr bazilikası]]ndaki Yulius horunıñ başı etip tayin etti. Palestrina 1554 senesi ilk messa kitabını neşir etti ve onı III Yuliusqa bağışladı.&lt;ref name=&quot;Treccani&quot;/&gt;

1555 senesi Palestrina [[Sikstin kapellası]]nıñ papalıq horuna qabul etildi. Amma birazdan Papa [[IV Paulus]] evli adamlar bu horda çalışmamalı dep qarar berdi ve Palestrina işten çıqarıldı. Bundan soñ o, [[San Covanni in Laterano]] ve [[Santa Mariya Maccore]] bazilikalarında hor başı olaraq çalıştı.

1571 senesi Palestrina Aziz Petr bazilikasınıñ Yulius horuna qayttı. Ömrüniñ soñunace anda çalıştı. O, başqa Roma kilseleri ve zengin qorantalar içün de muzıka yazdı.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.basilicasanpietro.va/en/san-pietro/cappella-musicale-giulia
 |title=The Cappella Musicale Giulia of St Peter’s Basilica
 |website=St Peter’s Basilica
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

[[Fayl:Palestrina_et_ses_élèves,_Pinelli_Augute.jpg|left|thumb|232x232px|Palestrina talebeleri ile. Ogüst de Pinelli, yağlı boya. Şamberi Güzel sanatlar müzeyi]]

Palestrinanıñ qoranta yaşayışında ağır yıllar oldı. Veba hastalığı sebebinden o, eki oğlunı ve birinci apayı Lukretsiyanı coydı. Bir vaqıt papaz olmaqnı tüşündi, amma 1581 senesi zengin tul qadın Virciniya Dormoli ile evlendi. Bundan soñ onıñ maddiy vaziyeti yahşılaştı ve eserlerini daa serbest neşir etip oldı.

Palestrina 1594 senesi fevralnıñ 2-sinde Romada plevritten vefat etti. Onı aynı künü Aziz Petr bazilikasınıñ Yañı kapellasında defin ettiler. Cenazesinde ''-{Libera me, Domine}-'' adlı dua yırlandı.

Keçki bir menbada onıñ tabutındaki qurşun levhada ''-{Ioannes Petrus Aloysius Praenestinus, musicae princeps}-'' — «Covanni Pyerluici Palestrinalı, muzıkanıñ baş ustası» — sözleri yazılğanı aytıla. Yañı Aziz Petr bazilikasını quruv işleri vaqtında mezarnıñ tam yeri coyuldı.&lt;ref name=&quot;TreccaniBio&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/pierluigi-da-palestrina-giovanni-detto-anche-il-palestrina_%28Dizionario-Biografico%29/
 |title=Pierluigi da Palestrina, Giovanni
 |website=Dizionario Biografico degli Italiani
 |language=it
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

[[Fayl:Giovanni_Pierluigi_da_Palestrina.png|thumb|Covanni Pyerluici da Palestrina. Genri-Cozef Gesseniñ litografiyası]]

== Yaratıcılığı ==

Palestrina esasen insan sesi içün muzıka yazdı. Onıñ eserlerinde bir çoq mustaqil ses aynı zamanda yırlay, amma sözlerni añlamaq mümkün olaraq qala. Sesler bir-birinen yımşaq şekilde birleşe; muzıkada keskin deñişmeler azdır.

Bestekârnıñ 100-den ziyade messası, 300-den ziyade moteti, ayrıca ilâhiyleri, magnifikatları, offertoriyaları ve madrigalları bar. Eserleriniñ tam sayısı çeşit kataloglarda farqlı kösterile, çünki bazı eserlerniñ kim tarafından yazılğanı aqqında şübeler bar.

Palestrinanıñ eñ belli eseri — altı ses içün yazılğan ''-{Missa Papae Marcelli}-'' («Papa Marçello messası»). Eser 1567 senesi neşir etildi.&lt;ref name=&quot;Fondazione&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://www.fondazionepierluigipalestrina.it/il-palestrina/opere/
 |title=Le opere
 |website=Fondazione Giovanni Pierluigi da Palestrina
 |language=it
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

XVI asırda Katolik kilisesi çoq sesli muzıkada dua sözlerini añlamaq zor olğanından şikâyet ete edi. [[Trident şurası]] kilse muzıkasında sözlerniñ açıq eşitilmesini istedi. ''-{Missa Papae Marcelli}-''de çoq sesliliknen beraber sözler de añlaşıla.

Soñradan Palestrina bu messanen kilse polifoniyasını yasaqtan «qurtarğan» degen ikâye cayıldı. Amma bu ikâyeni tasdıqlağan yeterli tarihiy delil yoq. Messa bir künde alınğan qararnıñ sebebi degil, Palestrinanıñ açıq ve muvazenetli usulını köstergen belli bir nümünedir.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.loc.gov/static/programs/national-recording-preservation-board/documents/Palestrina_Di-Grazia-and-Owens.pdf
 |title=Palestrina: Pope Marcellus Mass
 |website=Library of Congress
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

Onıñ başqa belli eserleri arasında ''-{Missa brevis}-'', ''-{Missa L’homme armé}-'', ''-{Sicut cervus}-'', ''-{Stabat Mater}-'', ''-{Tu es Petrus}-'' ve ''-{Canticum Canticorum}-'' motetler silsilesi bar.

1862–1907 ss. Palestrina eserleriniñ ilk tolu neşri 33 cılt olaraq çıqtı. XX asırda ise onıñ eserleriniñ yañı ilmiy neşirleri azırlanıp başladı.&lt;ref name=&quot;TreccaniBio&quot;/&gt;

== Tesiri ==
Palestrina yaşağan vaqıtta meşur bestekâr edi. Ölüminden soñ da onıñ muzıkası kilselerde icra etildi.

XVIII ve XIX asırlarda Palestrinanıñ usulı kontrapunkt ögrenmek içün esas nümünelerden biri oldı. Bugün de muzıka tasilinde bir-birinden mustaqil seslerni uyğun şekilde birleştirmekni onıñ eserleri misalinde ögreneler.

[[Fayl:Img_047.jpg|thumb|333x333px|Palestrina şeerinde Covanni Pyerluici da Palestrina şerefine qurulğan abide]]

== Menbalar ==

&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Palestrina, Covanni Pyerluyici da}}
[[Kategoriya:Bestekârlar]]
[[Kategoriya:İtaliya adamları]]</text>
      <sha1>ikqh9i9bw96dt85j0ov6e4dfkk98j08</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cuzeppe Verdi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30264</id>
    <revision>
      <id>245960</id>
      <parentid>228357</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T13:27:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7163" sha1="48yf6wpqb67g8jx11mk9zr7hsrm3bct" xml:space="preserve">{{Kişi}}
&lt;!--[[Fayl:Giuseppe_Verdi_signature.jpg|thumb|230x230px|Avtograf]]--&gt;
'''Cuzeppe Fortunino Françesko Verdi''' ({{lang-it|-{Giuseppe Fortunino Francesco Verdi}-}}; 1813 s. oktâbr 10, [[Ronkole]] — 1901 s. yanvar 27, [[Milan]]) — italyan bestekârı ve dirijorı. XIX asır opera sanatınıñ eñ müim bestekârlarından biridir.

Verdiniñ eñ belli eserleri arasında «[[Rigoletto]]», «[[Trubadur]]», «[[Traviata]]», «[[Bal-maskarad]]», «[[Aida]]», «[[Otello]]» ve «[[Falstaf]]» operaları bar. Bu eserler bugün de bütün dünyada sanağa qoyula.

== Tercimeialı ==
Verdi 1813 s. oktâbr 10 künü [[Ronkole]] köyünde, [[Busseto]] şeeri yanında doğdı. Balalıqtan muzıkağa büyük istidat kösterdi. Bussetodaki tuccar ve muzıka aveslisi Antonio Barettsi onıñ istidadını körip, oquşına yardım etti.

1823 senesi Verdi Bussetodaki mektepte oqumağa başladı. Organist ve bestekâr Ferdinando Proveziden muzıka dersleri aldı. 1832 senesi Milan konservatoriyasında oqumaq istedi, amma yaşı büyük olğanı içün qabul etilmedi. Bundan soñ üç yıl boyu Vinçentso Lavinyadan hususiy dersler aldı. Milandaki teatrlerge sıq barıp, o vaqıttaki operalarnı ögrendi.&lt;ref name=&quot;CasaVerdiBio&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://www.casaverdi.it/en/history/giuseppe-verdis-biography/
 |title=-{Giuseppe Verdi's Biography}-
 |website=-{Casa Verdi – Fondazione Giuseppe Verdi}-
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

[[Fayl:Giuseppe_Verdi_casa_natale.jpg|left|thumb|Le Ronkolede Verdiniñ doğğan evi]]

1836 senesi Verdi Antonio Baretstsiniñ qızı Margeritanı evlendi. 1838 ve 1839 seneleri olarnıñ eki balası doğdı, 1840 senesi ise Margerita vefat etti. Aynı zamanda Verdiniñ ekinci operası ''-{Un giorno di regno}-'' («Bir künlük qıral») muvafaqiyet qazanmadı. Bu facialardan soñ Verdi muzıka yazmaqnı bıraqmağa istedi.

Lâkin 1842 senesi «Nabukko» (''-{Nabucco}-'') operası Milan şeerindeki La Skalada sanağa qoyuldı ve büyük muvafaqiyet qazandı. Bu opera Verdini bütün Avropada tanıttı.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.operadeparis.fr/en/artists/giuseppe-verdi
 |title=-{Giuseppe Verdi}-
 |website=-{Opéra national de Paris}-
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

1851–1853 seneleri Verdi «Rigoletto», «Trubadur» ve «Traviata» operalarını yazdı. Bu üç opera onıñ eñ belli eserlerinden oldı. «Nabukko»daki ''-{Va, pensiero}-'' horu ise soñraları İtaliyanıñ milliy birlik areketinen bağlandı.

Verdi 1861 senesi yañı qurulğan İtaliya parlamentine saylandı. 1874 senesi senator tayinlendi.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.senato.it/relazioni-con-i-cittadini/biblioteca/pubblicazioni-testi/minervaweb/giuseppe-verdi-e-limpegno
 |title=-{Giuseppe Verdi e l'impegno politico}-
 |website=-{Senato della Repubblica}-
 |language=it
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

1871 senesi «Aida» operası [[Qaire]]de ilk kere sanağa qoyuldı. 1874 senesi Verdi yazıcı Alessandro Manzoni hatırasına «Rekviyem» yazdı. Uzun fasiladan soñ «Otello» (1887) ve «Falstaf» (1893) operalarını yarattı. Bu eki operanıñ librettolarını Arrigo Boyto yazdı. «Falstaf» Verdiniñ soñki operası oldı.&lt;ref name=&quot;CasaVerdiBio&quot;/&gt;

[[Fayl:Lire_1000_(Giuseppe_Verdi).JPG|right|thumb|159x159px|1000 liralıq italyan banknotında Cuzeppe Verdi]]

1899 senesi Verdi Milanda para sıqıntısı çekken qart muzıkacılar içün raatlıq evi qurdurdı. Özü bu evni eñ güzel eseri saya edi.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.casaverdi.it/index.php?L=1&amp;id=38
 |title=-{Institution}-
 |website=-{Casa Verdi – Fondazione Giuseppe Verdi}-
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

Verdi 1901 s. yanvar 27 Milan şeerinde insulttan vefat etti. Bir ay soñ cesedi özü qurdurğan raatlıq eviniñ kapellasına köçürildi. Apayı Cuzepina Strepponi de anda defin etilgen.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://casaverdi.it/en/visiting-casa-verdi/photo-collection/
 |title=-{Verdi's Funeral}-
 |website=-{Casa Verdi – Fondazione Giuseppe Verdi}-
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

== Yaratıcılığı ==
Verdi ömrü boyunca esasen opera yazdı. Onıñ muzıkası qaramanlarnıñ duyğularını ve sanadeki vaqialarnı açıq köstere. Küçlü melodiyalar ve horlar onıñ üslübinde müim yer tuta.

Operadan ğayrı, Verdi «Rekviyem», bir telli kvartet, nağmeler ve ''-{Quattro pezzi sacri}-'' adlı dört diniy hor eseri yazdı.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.eno.org/people/giuseppe-verdi/
 |title=-{The Life of Giuseppe Verdi: Operas, Music and More}-
 |website=-{English National Opera}-
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

Verdi 26 esas opera yazdı. ''-{Jérusalem}-'' ve ''-{Aroldo}-'' evelki operalarınıñ qayta işlenmiş variantlarıdır. Olar ayrı opera olaraq sayılsa, umumiy sayı 28 ola.&lt;ref&gt;{{cite journal
 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/nineteenth-century-music-review/article/giuseppe-verdis-jerusalem-between-adaptation-and-selfborrowing/46239FD769935269933E7C355400E826
 |title=-{Giuseppe Verdi's Jérusalem between Adaptation and Self-Borrowing}-
 |journal=-{Nineteenth-Century Music Review}-
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== Operaları ==

Aşağıda operalar ilk premyera yıllarına köre berilgen.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.durand-salabert-eschig.com/-/media/Files/PDF/Ricordi/Critical-Editions/Critical-Editions_Catalogue_Verdi.pdf
 |title=-{Giuseppe Verdi: Critical Editions Catalogue}-
 |website=-{Casa Ricordi}-
 |language=en
 |accessdate=10.10.2026
}}&lt;/ref&gt;

* ''-{Oberto, conte di San Bonifacio}-'' — 1839 s.
* ''-{Un giorno di regno}-'' — 1840 s.
* [[Nabukko|''-{Nabucco}-'']] — 1842 s.
* ''-{I Lombardi alla prima crociata}-'' — 1843 s.
* ''-{Ernani}-'' — 1844 s.
* ''-{I due Foscari}-'' — 1844 s.
* ''-{Giovanna d'Arco}-'' — 1845 s.
* ''-{Alzira}-'' — 1845 s.
* ''-{Attila}-'' — 1846 s.
* ''-{Macbeth}-'' — 1847 s.
* ''-{I masnadieri}-'' — 1847 s.
* ''-{Jérusalem}-'' — 1847 s.; ''-{I Lombardi alla prima crociata}-'' operasınıñ qayta işlenmiş variantı
* ''-{Il corsaro}-'' — 1848 s.
* ''-{La battaglia di Legnano}-'' — 1849 s.
* ''-{Luisa Miller}-'' — 1849 s.
* ''-{Stiffelio}-'' — 1850 s.
* [[Rigoletto|''-{Rigoletto}-'']] — 1851 s.
* [[Trubadur|''-{Il trovatore}-'']] — 1853 s.
* [[Traviata|''-{La traviata}-'']] — 1853 s.
* ''-{Les vêpres siciliennes}-'' — 1855 s.
* ''-{Simon Boccanegra}-'' — 1857 s.
* ''-{Aroldo}-'' — 1857 s.; ''-{Stiffelio}-'' operasınıñ qayta işlenmiş variantı
* [[Bal-maskarad|''-{Un ballo in maschera}-'']] — 1859 s.
* ''-{La forza del destino}-'' — 1862 s.
* [[Don Karlos|''-{Don Carlos}-'']] — 1867 s.
* [[Aida|''-{Aida}-'']] — 1871 s.
* [[Otello|''-{Otello}-'']] — 1887 s.
* [[Falstaf|''-{Falstaff}-'']] — 1893 s.

[[Fayl:Traviata.jpg|right|thumb|200x200px|«Traviata» operasınıñ 1853 senesi premyerası içün afişa]]
[[Fayl:Don_Carlo_poster.jpg|right|thumb|329x329px|«Don Karlos» operası partiturasınıñ cıltı (1869)]]

== Menbalar ==

&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Verdi, Cuzeppe}}
[[Kategoriya:Bestekârlar]]
[[Kategoriya:İtaliya adamları]]</text>
      <sha1>48yf6wpqb67g8jx11mk9zr7hsrm3bct</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Edit Piaf</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30265</id>
    <revision>
      <id>246025</id>
      <parentid>166160</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T07:22:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>246025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5631" sha1="it91kksa30jt4opaexf97lffybjhdho" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Edit Piaf''' ({{lang-fr|Édith Piaf}}, -{[edit pjaf]}-; kerçek adı — '''Edit Covanna Gasyon''' ({{lang-fr|Édith Giovanna Gassion}}); 1915 dekabr 19, [[Paris]], [[Frenkistan]] — 1963 oktâbr 10, Plaskasye, [[Gras]], Frenkistan) — frenk yırcısı, yır sözleri müellifi, bestekâr ve aktrisasıdır. XX asırnıñ eñ meşur frenk yırcılarından biri sayıla.&lt;ref name=&quot;bnf&quot;&gt;[https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb13898453f -{Bibliothèque nationale de France: Piaf, Édith (1915–1963)}-]&lt;/ref&gt;

«-{La Vie en rose}-», «-{Hymne à l'amour}-», «-{Padam… Padam…}-», «-{La Foule}-», «-{Milord}-» ve «-{Non, je ne regrette rien}-» onıñ eñ meşur yırlarıdır.

[[Fayl:Edith_Piaf_enfant.jpg|left|thumb|269x269px|Edit Piaf balalıq çağında]]
[[Fayl:Plaque_naissance_Edith_Piaf.jpg|thumb|Edit Piafqa bağışlanğan hatıra tahtası, Parisniñ 20-nci rayonındaki Bellevil caddesiniñ 72-numaralı evi]]

== İlk yılları ==
Edit Piaf [[Paris]]teki Tenon hastahanesinde doğdı. Bellevil caddesiniñ 72 nomeralı evindeki hatıra tahtasında onıñ bu evniñ merdivenlerinde doğğanı yazılğan. Lâkin resmiy doğuv qaydına köre, o Tenon hastahanesinde doğdı.&lt;ref name=&quot;paris&quot;&gt;[https://www.paris.fr/pages/une-balade-sur-les-pas-d-edith-piaf-18776 -{Ville de Paris: Une balade sur les pas d'Édith Piaf}-]&lt;/ref&gt;

Anası Anetta Covanna Mayar (-{Annetta Giovanna Maillard}-) yırcı, babası Lui Alfons Gasyon (-{Louis Alphonse Gassion}-) ise akrobat edi. Piaf faqırlıq içinde büyüdi. On beş yaşında Paris soqalarında yırlap para qazanmağa başladı.&lt;ref name=&quot;bio&quot;&gt;[https://www.universalmusic.fr/artistes/20000091849 -{Universal Music France: Édith Piaf}-]&lt;/ref&gt;

== Yaratıcılığı ==

1935 senesi oktâbr ayında [[Şanz Elize]] yaqınında yırlap turğan Piafnı «-{Le Gerny's}-» kabaresiniñ saibi Lui Leple (-{Louis Leplée}-) körip kabaresinde yırlamağa davet etti. Leple oña «-{La Môme Piaf}-» taqma adını berdi: frenkçe argosında -{môme}- «qız bala», -{piaf}- ise «serçe» demektir.&lt;ref name=&quot;sacem&quot;&gt;[https://musee.sacem.fr/index.php/ExhibitionCMS/ExhibitionCMS/View?id=4921 -{Musée SACEM: Édith Piaf}-]&lt;/ref&gt;

1935 dekabr 18 künü Piaf -{Polydor}- şirketinde ilk yırlarını diskke yazdırdı. 1937 senesi Paristeki -{ABC}- muzıka zalında endi «Edit Piaf» adınen çıqışta bulunıp, büyük muvafaqiyet qazandı.&lt;ref name=&quot;looseley&quot;&gt;[https://tile.loc.gov/storage-services/master/gdc/gdcebookspublic/20/19/66/75/57/2019667557/2019667557.pdf -{David Looseley: Édith Piaf: A Cultural History}-]&lt;/ref&gt;

1940 senesi [[Jan Kokto]] (-{Jean Cocteau}-) Piaf içün «-{Le Bel Indifférent}-» adlı bir perdelik pyesanı yazdı; Piaf onda baş rolüni oynadı. 1945 senesi «-{La Vie en rose}-» yırınıñ sözlerini yazdı. Onıñ başqa belli yırları arasında «-{Hymne à l'amour}-» (1949 senesi), «-{Padam… Padam…}-» (1951 senesi), «-{La Foule}-» (1957 senesi), «-{Milord}-» (1959 senesi) ve «-{Non, je ne regrette rien}-» (1960 senesi) bar.&lt;ref name=&quot;bio&quot;/&gt;

1954 senesi [[Saşa Gitri]] (-{Sacha Guitry}-) çekken «Maña Versal aqqında ikâye etseler edi…» (-{Si Versailles m'était conté…}-) tarihiy filminde halqtan bir qadın rolüni oynadı ve «-{Ça ira}-» yırını icra etti.&lt;ref name=&quot;film&quot;&gt;[https://www.cinematheque.fr/film/48922.html -{La Cinémathèque française: Si Versailles m'était conté…}-]&lt;/ref&gt;

1947 senesinden başlap Piaf [[ABD]]de turnelerge çıqtı. 1956 yanvar 4 ve 1957 yanvar 13 künleri [[Nyu York]]taki [[Karnegi Holl]] zalında kontsertler berdi.&lt;ref name=&quot;carnegie&quot;&gt;[https://data.carnegiehall.org/works/13851/about -{Carnegie Hall: Hymne à l'amour — performance history}-]&lt;/ref&gt;

1955 senesi Paristeki «Olimpiya» kontsert zalında ilk kere yırladı. 1958 senesi fevral ayından aprel ayına qadar anda 128 kere sanağa çıqtı; bu kontsertlerni 240 biñ seyirci kördi. 1960 senesiniñ soñunda başlanğan çıqışları ise «Olimpiya»nı iflâstan qurtardı.&lt;ref name=&quot;looseley&quot;/&gt;

1962 senesi sentâbrniñ 25-inde «Eñ uzun kün» (-{The Longest Day}-) filminiñ dünya premyerası munasebetinen [[Eyfel qullesi]]niñ birinci qatından 25 biñ seyirci ögünde yırladı.&lt;ref name=&quot;eiffel&quot;&gt;[https://www.toureiffel.paris/fr/le-monument/art-et-tour-eiffel -{La Tour Eiffel: L'art et la tour Eiffel}-]&lt;/ref&gt; Bu çıqışta «-{Le Droit d'aimer}-» ve «-{Non, je ne regrette rien}-» yırlarını icra etti.&lt;ref name=&quot;looseley&quot;/&gt;

1963 senesi aprelniñ 7-sinde Piaf evinde «-{L'Homme de Berlin}-» yırını seske yazdırdı. Bu onıñ soñki ses yazısı oldı. Yırnıñ muzıkasını [[Fransis Le]] (-{Francis Lai}-), sözlerini ise Mişel Vandom (-{Michèle Vendôme}-) yazdı.&lt;ref name=&quot;recordings&quot;&gt;[https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb378233220 -{Bibliothèque nationale de France: Édith Piaf — l'intégrale de ses enregistrements, 1946–1963}-]&lt;/ref&gt;

== Ölümi ==

[[Fayl:Piaf.grave.600pix.jpg|thumb|273x273px|Edit Piafnıñ Per-Laşez mezarlığındaki mezarı]]

Soñki yıllarında Piafnıñ sağlığı pek bozulğan edi. 1963 senesi oktâbr 10 künü Gras yaqınındaki Plaskasye köyünde 47 yaşında vefat etti. Cenazesi gizlice Pariske ketirildi ve ölüm haberi ertesi künü berildi. Bu sebepten bazı eski menbalarda ölüm tarihi 1963 senesi oktâbr 11 künü olaraq qayd etilgen.&lt;ref name=&quot;looseley&quot;/&gt;

1963 senesi oktâbrniñ 14-ünde Paristeki [[Per-Laşez mezarlığı]]nda defin etildi.&lt;ref name=&quot;bio&quot;/&gt;

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Piaf, Edit}}
[[Kategoriya:Yırcılar]]
[[Kategoriya:Frenkistan adamları]]</text>
      <sha1>it91kksa30jt4opaexf97lffybjhdho</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Elvis Presli</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30267</id>
    <revision>
      <id>246024</id>
      <parentid>159977</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T22:52:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>246024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5451" sha1="hi0x5y2ldaotq05sebcp8bo4wh1tg7v" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Elvis Aaron Presli''' ({{lang-en|Elvis Aaron Presley}}; 1935 yanvar 8, [[Tupelo]], [[Missisipi]], [[ABD]] — 1977 avgust 16, [[Memfis]], [[Tennessi]], [[ABD]]) — amerikalı yırcı ve aktör, XX asırnıñ eñ meşur ve tesirli populâr muzıka icracılarından biridir. [[Rok-n-roll]]nıñ inkişafına büyük tesir etti ve «Rok-n-rollnıñ qıralı» ya da sadece «Qıral» ({{lang-en|The King}}) adınen tanıldı. Muzıka tarihında eñ çoq disk satqan icracılardan biri olaraq qabul etile.&lt;ref name=&quot;biography&quot;&gt;[https://www.graceland.com/biography -{Graceland: Elvis Presley Biography}-]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.loc.gov/collections/songs-of-america/articles-and-essays/musical-styles/popular-songs-of-the-day/rock/ -{Library of Congress: Rock}-]&lt;/ref&gt;

== İlk yılları ==
Elvis faqır bir qorantada doğdı. Balalıqta kilsede [[gospel]] yırlarını, radiodan ise kantri ve o devriniñ pop muzıkasını diñley edi. 1946 senesi yanvarnıñ 8-inde, on bir yaşına tolğan künü, birinci gitarasını aldı.

1948 senesi noyabr ayında Elvisniñ qorantası [[Memfis]]ke köçti. Memfisteki -{Beale Street}- soqağında eşitken Afrika amerikalılarınıñ blüz, gospel ve ritm-n-blüz muzıkası onıñ icra tarzınıñ şekillenmesine büyük tesir etti.&lt;ref name=&quot;childhood&quot;&gt;[https://www.graceland.com/early-childhood -{Graceland: Early Childhood}-]&lt;/ref&gt;

1953 senesi orta mektepni bitirdi. 1954 s. iyül 5 künü Memfisteki -{Sun Studio}-da «-{That's All Right}-» yırını diskke yazdırdı. Bu disk yerli radioda rağbet qazandı ve Presliniñ yırcılıq karyerasını başlattı.&lt;ref name=&quot;sun&quot;&gt;[https://sunrecords.com/artists/elvis-presley/ -{Sun Records: Elvis Presley}-]&lt;/ref&gt;

== Şan qazanması ==
1955 senesi noyabr ayında Presliniñ -{Sun Records}- şirketinen olğan muqavelesi -{RCA Victor}- şirketine satıldı. 1956 senesi yanvar 27 künü çıqqan «-{Heartbreak Hotel}-», onıñ -{RCA Victor}- şirketindeki ilk singli oldı. Yır ABD muzıka cedvellerinde birinci yerge çıqtı ve bir milliondan çoq nushada satıldı.

1956 senesi martnıñ 23-ünde çıqqan ilk ''-{Elvis Presley}-'' albomı, ABDde albomlar cedveliniñ birinci yerine çıqqan ilk rok-n-roll albomı oldı. Albomda «-{Blue Suede Shoes}-» yırı da bar edi.&lt;ref name=&quot;album&quot;&gt;[https://americanhistory.si.edu/collections/object/nmah_1024026 -{National Museum of American History: Elvis Presley}-]&lt;/ref&gt;

Aynı yıl «-{I Want You, I Need You, I Love You}-» ve «-{Hound Dog}- / -{Don't Be Cruel}-» singlleri büyük muvafaqiyet qazandı. 1956 s. oktâbr 19 künü ekinci ''-{Elvis}-'' albomı çıqtı ve o da ABD albomlar cedvelinde birinci yerge çıqtı. Presliniñ televiziondaki çıqışları ve sanadaki areketleri yaşlar arasında büyük rağbet qazandı, bazı büyükler tarafından ise tenqit etildi. 1956 senesi onıñ ilk filmi «-{Love Me Tender}-» ekranğa çıqtı.

[[Fayl:Elvis_Presley_promoting_Jailhouse_Rock.jpg|thumb|258x258px|«-{Jailhouse Rock}-» filminden bir kadr, 1957 senesi. Presli aynı adlı yırnı icra ete.]]

== Kino, askerlik ve sanağa qaytuv ==

1956 senesinden 1969 senesine qadar Presli 31 bediiy filmde oynadı. Bundan ğayrı, onıñ eki kontsert filmi çıqtı.&lt;ref name=&quot;films&quot;&gt;[https://www.graceland.com/film--tv -{Graceland: Elvis Film and TV Appearances}-]&lt;/ref&gt;

1958 s. martnıñ 24-ünde Presli ABD ordusına çağırıldı. 1958 senesinden 1960 senesine qadar orduda hızmet etti; hızmetiniñ büyük bir qısmını [[Ğarbiy Almaniya]]da keçirdi. 1960 senesi ABDge qaytqan soñ muzıka ve kino karyerasını devam ettirdi.&lt;ref name=&quot;army&quot;&gt;[https://www.graceland.com/blog/posts/60th-anniversary-of-elvis-army-induction -{Graceland: 60th Anniversary of Elvis' Army Induction}-]&lt;/ref&gt;

1968 s. dekabrniñ 3-ünde -{NBC}- telekanalında yayınlanğan «-{Elvis}-» yayını, Presliniñ sanağa qaytuvını belgiledi ve karyerasını yañıdan canlandırdı. 1969 senesinden başlap [[Las Vegas]]ta muntazam kontsertler berdi ve ABD boyunca gastrollerge çıqtı.&lt;ref name=&quot;comeback&quot;&gt;[https://www.graceland.com/blog/posts/68-at-50 -{Graceland: '68 at 50}-]&lt;/ref&gt;

1973 yanvar 14 künü Gonoluluda keçirilgen «-{Aloha from Hawaii via Satellite}-» kontserti sputnik vastasınen dünyanıñ bir çoq memleketinde yayınlandı. Presli üç -{Grammy}- mukâfatını qazandı; olarnıñ episi gospel eserleri içün berildi. 1971 senesi o, -{Grammy Lifetime Achievement Award}- mukâfatına lâyıq körüldi.&lt;ref name=&quot;grammy&quot;&gt;[https://www.grammy.com/news/remembering-elvis-presley-5-grammy-facts/ -{GRAMMY: Remembering Elvis Presley}-]&lt;/ref&gt;

[[Fayl:Graceland_front.jpg|right|thumb|300x300px|Memfisteki -{Graceland}- köşkü. Presli onı 1957 senesi satın aldı.]]

== Ölümi ==

1970 seneleriniñ soñki yıllarında Presliniñ sağlığı ciddiy şekilde bozulğan edi. 1977 senesi avgustnıñ 16-sında Memfisteki -{Graceland}- evinde 42 yaşında vefat etti. Resmiy malümatqa köre, ölüm sebebi yürek yetersizligi edi.&lt;ref name=&quot;death&quot;&gt;[https://www.graceland.com/elvis-faq -{Graceland: Elvis FAQ}-]&lt;/ref&gt;

Vucudı evelâ Memfisteki -{Forest Hill}- mezarlığında defin etildi. 1977 oktâbr 2 künü -{Graceland}- bağçasındaki -{Meditation Garden}-ge köçürilip, anda yañıdan defin etildi.&lt;ref&gt;[https://www.graceland.com/1974---1977 -{Graceland: 1974–1977}-]&lt;/ref&gt;

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;

[[Kategoriya:Yırcılar]]
[[Kategoriya:ABD adamları]]</text>
      <sha1>hi0x5y2ldaotq05sebcp8bo4wh1tg7v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Adamlar 3</title>
    <ns>4</ns>
    <id>30268</id>
    <revision>
      <id>245973</id>
      <parentid>232586</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T16:05:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="678" sha1="nmqoljan16xw413ywbc56ggcln60fze" xml:space="preserve">'''[[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]''' —&gt; Adamlar 3/3
__TOC__

=== Rejissör, stsenarist ve aktörlar ===
{{#invoke:1|table|Q7546|Q4605|Q882|Q4612|Q8704|Q8003|Q7371|Q7374|Q2001|Q8006|Q4616|Q8873}}

=== Yazıcı ve şairler ===
{{#invoke:1|table|Q5670|Q5673|Q36322|Q5676|Q909|Q5679|Q5682|Q5683|Q5685|Q1067|Q5686|Q991|Q5878|Q5879|Q6240|Q6691|Q535|Q6882|Q905|Q7011|Q7071|Q7176|Q687|Q7198|Q7199|Q7200|Q692|Q7235|Q7241|Q7243|Q7245|Q1398}}

=== Keşfiyatçı ve seyaatçılar ===
{{#invoke:1|table|Q926|Q1615|Q7321|Q7322|Q7324|Q7326|Q7327|Q7328|Q7331|Q1496|Q6101|Q7333}}


[[Kategoriya:Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]</text>
      <sha1>nmqoljan16xw413ywbc56ggcln60fze</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Coğrafiya 1</title>
    <ns>4</ns>
    <id>30270</id>
    <revision>
      <id>245990</id>
      <parentid>232598</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T16:34:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1781" sha1="761ucg39gtx0urmewtm8kgiv16kuxfu" xml:space="preserve">'''[[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]''' —&gt; Coğrafiya


== Coğrafiya ==
{{#invoke:1|table|Q1071|Q515|Q5107|Q4421|Q8502|Q8514|Q934|Q9430|Q4022|Q165|Q933}}

=== Qıtalar ve mıntaqalar
{{#invoke:1|table|Q15|Q51|Q48|Q46|Q7204|Q49|Q55643|Q18}}

=== Memleketler ===

==== Afrika memleketleri ====
{{#invoke:1|table|Q262|Q974|Q79|Q115|Q1033|Q258|Q1049|Q924}}

==== Asiya memleketleri ====
{{#invoke:1|table|Q889|Q902|Q148|Q668|Q252|Q794|Q796|Q801|Q17|Q843|Q928|Q851|Q884|Q869|Q43|Q881}}

==== Avropa memleketleri ====
{{#invoke:1|table|Q40|Q142|Q183|Q38|Q55|Q36|Q45|Q159|Q29|Q39|Q212|Q145|Q237}}

==== Şimaliy Amerika memleketleri ====
{{#invoke:1|table|Q16|Q241|Q96|Q30}}

==== Cenübiy Amerika memleketleri ====
{{#invoke:1|table|Q414|Q155|Q739}}

==== Okeaniya memleketleri
{{#invoke:1|table|Q408}}

=== Şeerler ===

==== Afrika şeerleri ====
{{#invoke:1|table|Q85|Q5465|Q3838|Q8673|Q3870}}

==== Asiya şeerleri ====
{{#invoke:1|table|Q1530|Q1861|Q956|Q3766|Q1353|Q1354|Q612|Q8646|Q3630|Q1218|Q8660|Q1348|Q5806|Q1156|Q8684|Q8686|Q334|Q3616|Q1490}}

==== Avropa şeerleri ====
{{#invoke:1|table|Q727|Q1524|Q64|Q239|Q406|Q84|Q2807|Q649|Q90|Q220|Q656|Q1741}}

==== Şimaliy Amerika şeerleri ====
{{#invoke:1|table|Q65|Q1489|Q60|Q61}}

==== Cenübiy Amerika şeerleri ====
{{#invoke:1|table|Q2841|Q1486|Q8678|Q174}}

==== Okeaniya şeerleri ====
{{#invoke:1|table|Q3130}}

=== Havuzlar ===
{{#invoke:1|table|Q3783|Q788|Q97|Q545|Q166|Q1247|Q5484|Q3503|Q1653|Q5089|Q7343|Q7347|Q1239|Q7348|Q5513|Q5505|Q4918|Q1497|Q3542|Q3392|Q1693|Q98|Q7350|Q584|Q37660|Q899|Q7354|Q626|Q5413|Q7355}}

=== Dağlar ve sahralar ===
{{#invoke:1|table|Q1286|Q5456|Q5451|Q513|Q7296|Q5463|Q6583}}

[[Kategoriya:Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]</text>
      <sha1>761ucg39gtx0urmewtm8kgiv16kuxfu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245992</id>
      <parentid>245990</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T16:40:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="353" sha1="9dgo6wydlfuh9kdyryycwlfz5pfjcgn" xml:space="preserve">'''[[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]''' —&gt; Coğrafiya


== Coğrafiya ==
{{#invoke:1|table|Q1071|Q515|Q5107|Q4421|Q8502|Q8514|Q934|Q9430|Q4022|Q165|Q933}}

=== Qıta ve mıntaqalar ===
{{#invoke:1|table|Q15|Q51|Q48|Q46|Q7204|Q49|Q55643|Q18}}

[[Kategoriya:Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]</text>
      <sha1>9dgo6wydlfuh9kdyryycwlfz5pfjcgn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245993</id>
      <parentid>245992</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T16:40:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Don Alessandro adlı qullanıcı [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Coğrafiya]] saifesiniñ adını yönetme qaldırmayıp [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Coğrafiya 1]] dep deñiştirdi</comment>
      <origin>245992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="353" sha1="9dgo6wydlfuh9kdyryycwlfz5pfjcgn" xml:space="preserve">'''[[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]''' —&gt; Coğrafiya


== Coğrafiya ==
{{#invoke:1|table|Q1071|Q515|Q5107|Q4421|Q8502|Q8514|Q934|Q9430|Q4022|Q165|Q933}}

=== Qıta ve mıntaqalar ===
{{#invoke:1|table|Q15|Q51|Q48|Q46|Q7204|Q49|Q55643|Q18}}

[[Kategoriya:Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]</text>
      <sha1>9dgo6wydlfuh9kdyryycwlfz5pfjcgn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/İlim 3</title>
    <ns>4</ns>
    <id>30271</id>
    <revision>
      <id>245984</id>
      <parentid>232594</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T16:25:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="727" sha1="2fdaj9ejl7gxe3gat1bldfhnp1tct2w" xml:space="preserve">'''[[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]''' —&gt; Himiya

== Himiya ==
{{#invoke:1|table|Q2329|Q11165|Q7094|Q11173|Q11158|Q11193|Q12370|Q11344|Q10693|Q663|Q623|Q753|Q897|Q556|Q677|Q627|Q629|Q1090|Q1096|Q11351|Q156|Q11358|Q11367|Q11369|Q2346|Q11372}}

== Geologiya ==
{{#invoke:1|table|Q7937|Q81041|Q7939|Q7942|Q7944|Q1069|Q7946|Q5283|Q7950|Q8063|Q8065|Q8068|Q8070|Q8072|Q11663|Q8074|Q7925|Q7561|Q8081|Q8092|Q8094}}

== Riyaziyat ==
{{#invoke:1|table|Q395|Q11205|Q11197|Q11563|Q12479|Q3968|Q11567|Q11345|Q82571|Q8087|Q11352|Q11500|Q11210|Q167|Q11518|Q12485|Q8084|Q7754|Q11214|Q11216|Q9492|Q12483|Q11348|Q205|Q11538|Q12482}}

[[Kategoriya:Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]</text>
      <sha1>2fdaj9ejl7gxe3gat1bldfhnp1tct2w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245985</id>
      <parentid>245984</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T16:26:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="749" sha1="shsqsjytwn27kih4pufdqr3xd1v9w7q" xml:space="preserve">'''[[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]''' —&gt; İlim 3

== Himiya ==
{{#invoke:1|table|Q2329|Q11165|Q7094|Q11173|Q11158|Q11193|Q12370|Q11344|Q10693|Q663|Q623|Q753|Q897|Q556|Q677|Q627|Q629|Q1090|Q1096|Q11351|Q156|Q11358|Q11367|Q11369|Q2346|Q11372}}

== Tabiatşınaslıq ve geologiya ==
{{#invoke:1|table|Q7937|Q81041|Q7939|Q7942|Q7944|Q1069|Q7946|Q5283|Q7950|Q8063|Q8065|Q8068|Q8070|Q8072|Q11663|Q8074|Q7925|Q7561|Q8081|Q8092|Q8094}}

== Riyaziyat ==
{{#invoke:1|table|Q395|Q11205|Q11197|Q11563|Q12479|Q3968|Q11567|Q11345|Q82571|Q8087|Q11352|Q11500|Q11210|Q167|Q11518|Q12485|Q8084|Q7754|Q11214|Q11216|Q9492|Q12483|Q11348|Q205|Q11538|Q12482}}

[[Kategoriya:Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]</text>
      <sha1>shsqsjytwn27kih4pufdqr3xd1v9w7q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245986</id>
      <parentid>245985</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T16:26:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Don Alessandro adlı qullanıcı [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Himiya]] saifesiniñ adını yönetme qaldırmayıp [[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/İlim 3]] dep deñiştirdi</comment>
      <origin>245985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="749" sha1="shsqsjytwn27kih4pufdqr3xd1v9w7q" xml:space="preserve">'''[[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]''' —&gt; İlim 3

== Himiya ==
{{#invoke:1|table|Q2329|Q11165|Q7094|Q11173|Q11158|Q11193|Q12370|Q11344|Q10693|Q663|Q623|Q753|Q897|Q556|Q677|Q627|Q629|Q1090|Q1096|Q11351|Q156|Q11358|Q11367|Q11369|Q2346|Q11372}}

== Tabiatşınaslıq ve geologiya ==
{{#invoke:1|table|Q7937|Q81041|Q7939|Q7942|Q7944|Q1069|Q7946|Q5283|Q7950|Q8063|Q8065|Q8068|Q8070|Q8072|Q11663|Q8074|Q7925|Q7561|Q8081|Q8092|Q8094}}

== Riyaziyat ==
{{#invoke:1|table|Q395|Q11205|Q11197|Q11563|Q12479|Q3968|Q11567|Q11345|Q82571|Q8087|Q11352|Q11500|Q11210|Q167|Q11518|Q12485|Q8084|Q7754|Q11214|Q11216|Q9492|Q12483|Q11348|Q205|Q11538|Q12482}}

[[Kategoriya:Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]</text>
      <sha1>shsqsjytwn27kih4pufdqr3xd1v9w7q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ernan Kortes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30278</id>
    <revision>
      <id>246031</id>
      <parentid>159984</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T11:17:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>246031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4018" sha1="e3aqxpdlfpd464qri508z2k3c25xins" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Ernan Kortes''' ({{lang-es|Hernán Cortés}}; 1485 senesi, [[Medelyin]], [[Kastilya]] — 1547 dekabr 2, Kastilyeha de la Kuesta, [[Kastilya]]) — kastilyalı [[konkistador]], askeriy yetekçi, [[keşfiyatçı]] ve yazıcıdır. [[Büyük coğrafiy açmalar]] devriniñ eñ belli şahıslarından biri olıp, 1519–1521 seneleri [[Meksika]]nıñ istilâsına yolbaşçılıq etti ve [[Atstek devleti]]niñ yıqıluvında esas rol oynadı. 1522 senesi [[Yañı İspaniya]]nıñ valisi ve general-kapitanı olaraq tayinlendi.&lt;ref name=&quot;pares&quot;&gt;[https://pares.cultura.gob.es/ParesBusquedas20/catalogo/autoridad/66252 -{PARES: Cortés, Hernán (1485–1547)}-]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;chronology&quot;&gt;[https://www.cervantesvirtual.com/portales/hernan_cortes/autor_cronologia/ -{Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes: Chronology of Hernán Cortés}-]&lt;/ref&gt;

== İlk yılları ==
Ernan Kortes, [[Estremadura]]daki [[Medelyin]] şeerinde asılzade, amma zengin olmağan bir qorantada doğdı. Babası Martin Kortes de Monroy, anası Katalina Pisarro Altamirano edi. On dört yaşında [[Salamanka]]ğa oqumağa yollandı; anda [[latin tili]]ni ve uquq esaslarını ögrendi, amma tasilini tamamlamadan Medelyinge qayttı. Soñra [[Valyadolid]]de kâtiplik zenaatını ögrendi.&lt;ref name=&quot;chronology&quot;/&gt;

1504 senesi [[Espanyola]] adasına köçip, Azua şeerinde kâtip ve topraq saibi oldı. 1511 senesi [[Diyego Velaskes de Kuelyar]] idaresindeki [[Kuba]] istilâsında iştirak etti; soñra Velaskesniñ kâtibi ve [[Santyago de Kuba]] şeeriniñ başlığı olaraq çalıştı. 1514 ya da 1515 senesi Katalina Suares Markaida ile evlendi. Katalina 1522 senesi vefat etti.&lt;ref name=&quot;chronology&quot;/&gt;

== Meksikanıñ istilâsı ==

1519 senesi fevral ayında Kortes on bir gemi ve qararnen altı yüz kişinen Kubadan Meksikağa yollandı. Velaskes soñki daqqada onı vazifesinden çetleştirmek istedi, lâkin Kortes bu emirge baqmadan yolğa çıqtı. Meksika yalılarında [[Vera Krus]] şeerini qurdurdı. Terciman ve mesleatçısı Marina, yani Malinçe, yerli halqlarnen qonuşuvlarda müim rol oynadı. Kortesnen Marinanıñ Martin adlı oğlu oldı.&lt;ref name=&quot;chronology&quot;/&gt;

Kortes [[Totonaklar]] ve Atstek devletine duşman olğan [[Tlaskala]] kibi yerli halqlarnen ittifaq tizdi. 1519 senesi noyabr ayında atstek paytahtı [[Tenoçtitlan]]ğa kirdi. 1520 senesi ispaniyalılar şeerden quvuldı, amma Kortes ittifaqdaşlarınıñ ve yañı askerleriniñ yardımınen qayttı. Uzun muasara, uruşlar ve çiçek hastalığı qırğınlığı neticesinde Tenoçtitlan 1521 senesi avgust 13 künü teslim oldı. Şeerniñ alınuvı Atstek devletiniñ yıqıluvına ve [[Yañı İspaniya]]nıñ quruluvına yol açtı.&lt;ref name=&quot;chronology&quot;/&gt;

1522 senesi oktâbr 15 künü İspaniya qıralı [[I Karlos]] Kortesni Yañı İspaniyanıñ valisi ve general-kapitanı olaraq tayinledi. 1524–1526 seneleri Kortes [[Honduras]]qa ağır bir ekspeditsiya yaptı. Qaytqan soñ idareden çetleştirildi. 1528 senesi İspaniyağa barıp qıralnen körüşti. 1529 senesi Huana de Suniga ile evlendi ve oña Oahaka vadisiniñ markizi unvanı berildi. 1530 senesi Meksikağa qaytıp, Tınç okean boyunca bir qaç deñiz ekspeditsiyasını teşkil etti.&lt;ref name=&quot;chronology&quot;/&gt;

== Ölümi ==
Kortes 1540 senesi İspaniyağa qayttı. 1547 senesi dekabr 2 künü Kastilyeha de la Kuesta qasabasında vefat etti ve İspaniyada defin etildi. 1566 senesi naaşı Meksikağa köçürildi. Bir qaç kere başqa yerde defin etilgen soñ, qalıntıları Mehikodaki -{Jesús Nazareno}- kilsesine yerleştirildi.&lt;ref name=&quot;inah&quot;&gt;[https://mediateca.inah.gob.mx/repositorio/islandora/object/guia%3A98/datastream/OBJ/view -{Instituto Nacional de Antropología e Historia: Iglesia y Hospital de Jesús}-]&lt;/ref&gt;

[[Fayl:Tumba_de_Cortés.JPG|thumb|250x250px|Mehikodaki Hesus Nazareno kilsesinde Ernan Kortesniñ mezarı]]

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Kortes, Ernan}}
[[Kategoriya:Serdarlar]]
[[Kategoriya:İspaniya adamları]]</text>
      <sha1>e3aqxpdlfpd464qri508z2k3c25xins</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sergey Eyzenşteyn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30281</id>
    <revision>
      <id>246029</id>
      <parentid>210213</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T11:09:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>246029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4182" sha1="oku1hm7lv19mgm0w4fvg6vt0pi5rb2t" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Sergey Mihayloviç Eyzenşteyn''' ({{lang-ru|Сергей Михайлович Эйзенштейн}}; 1898 yanvar 22 (yanvar 10), [[Riga]], [[Rusiye imperiyası]] — 1948 fevral 11, [[Moskva]], [[Şuralar Birligi]]) — sovet kino rejissörı, stsenariycisi, kino nazariyecisi, ressam ve pedagogdır. Kinematografiyada montaj nazariyesi ve ameliyesiniñ eñ tesirli pionerlerinden biri sayıla.&lt;ref name=&quot;cinematheque&quot;&gt;[https://www.cinematheque.fr/sites-documentaires/eisenstein/rubrique/biographie-impression.php -{La Cinémathèque française: Biographie de S. M. Eisenstein}-]&lt;/ref&gt;

== İlk yılları ==
Eyzenşteyn Riganıñ şeer mimarı Mihail Osipoviç Eyzenşteyn ve Yuliya İvanovna Konetskayanıñ qorantasında doğdı. Balalıq çağında resim ve teatrnen meraqlandı, alman, ingliz ve frenk tillerini ögrendi. 1915 senesi Petrograd grajdan müendisleri institutına kirdi ve babası kibi mimar olmağa azırlandı.&lt;ref name=&quot;museum&quot;&gt;[https://collectiononline.gctm.ru/entity/PERSON/13970 -{A. A. Bakhrushin State Central Theatre Museum: Sergei Eisenstein}-]&lt;/ref&gt;

1918 senesi [[Qızıl Ordu]]ğa göñülli olaraq kirdi; askeriy teatr kollektivlerinde dekoratsiyalar azırladı. 1920 senesi Moskvağa köçip Proletkult teatrında çalıştı, soñra [[Vsevolod Meyerhold]]nıñ rejissörlıq ustahanesinde oqudı. 1923 senesi «-{Mudrets}-» spektakli içün «-{Dnevnik Glumova}-» qısqa filmini çekti ve «attraktsionlar montajı» nazariyesini inkişaf ettirdi.&lt;ref name=&quot;museum&quot;/&gt;

== Kino yaratıcılığı ==

Eyzenşteynniñ ilk uzun filmi «Staçka» 1924 senesi çekilip, 1925 senesi ekranğa çıqtı. Aynı yıl çekilgen «Bronenosets Potömkin» onı dünya çapında tanıttı. Filmdeki montaj usulları kino sanatınıñ inkişafına büyük tesir etti.&lt;ref name=&quot;bfi&quot;&gt;[https://www.bfi.org.uk/features/where-begin-sergei-eisenstein -{British Film Institute: Where to begin with Sergei Eisenstein}-]&lt;/ref&gt;

1930 senesi Eyzenşteyn -{Paramount Pictures}- şirketinen muqavele tizdi. [[Teodor Drayzer]]niñ «Amerika faciası» (-{An American Tragedy}-) romanını ekranlaştırmaq içün stsenariy azırladı, amma film çekilmedi. Meksikada başlanğan «-{¡Que viva México!}-» filmi de tamamlanmadı. 1932 senesi Şuralar Birligine qaytıp, kino rejissörlığı derslerini bermege başladı.

1938 senesi Eyzenşteynniñ «Aleksandr Nevskiy» tarihiy filmi ekranğa çıqtı. Film içün o, [[Lenin ordeni]] ve birinci derece [[Stalin mukâfatı]]na lâyıq körüldi. Oña ayrıca dissertatsiya qorçalamadan sanatşınaslıq doktorı ilmiy derecesi berildi.&lt;ref name=&quot;mosfilm&quot;&gt;[https://mosfilm.ru/about/news/sergey-eyzenshteyn-chelovek-prevrativshiy-kino-iz-razvlecheniya-v-iskusstvo/ -{Mosfilm: Sergei Eisenstein}-]&lt;/ref&gt;

1941 senesinden başlap Eyzenşteyn «İvan Groznıy» filmini çekti. Birinci qısım 1944 senesi tamamlandı ve Stalin mukâfatını qazandı. 1946 senesi tamamlanğan ekinci qısım sovet idarecileri tarafından yasaqlanıp, tek 1958 senesi ekranğa çıqtı. Üçünci qısım bitirilmedi.&lt;ref name=&quot;cinematheque&quot;/&gt;

[[Fayl:Mikhail-einsenstein-0713-01.jpg|left|thumb|287x287px|Sergey Eyzenşteyn anası ve babasınen, balalıq çağında]]

== Ölümi ==
Ömrüniñ soñki künlerinde Eyzenşteyn «Renkli kino» maqalesi üstünde çalışa edi. 1948 senesi fevral 11 künü Moskvada infarktqa oğrap, 50 yaşında vefat etti. [[Novodeviçye mezarlığı]]nda defin etildi.&lt;ref name=&quot;cinematheque&quot;/&gt;

== Filmografiya ==
* 1923 senesi — [[Dnevnik Glumova]];
* 1925 senesi — [[Staçka]];
* 1925 senesi — [[Bronenosets «Potömkin»]];
* 1928 senesi — [[Oktâbr (film)]];
* 1929 senesi — [[Staroye i novoye]];
* 1931–1932 seneleri — [[Da zdravstvuyet Meksika!]], bitirilmegen;
* 1935–1937 seneleri — [[Bejin lug]], bitirilmegen;
* 1938 senesi — [[Aleksandr Nevskiy (film)]];
* 1944 senesi — [[İvan Groznıy (film)]], birinci qısım;
* 1958 senesi — [[İvan Groznıy (film)]], ekinci qısım, rejissörniñ ölüminden soñ ekranğa çıqtı.

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Eyzenşteyn, Sergey}}
[[Kategoriya:Kino rejissörları]]
[[Kategoriya:Rusiye adamları]]</text>
      <sha1>oku1hm7lv19mgm0w4fvg6vt0pi5rb2t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Federiko Fellini</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30282</id>
    <revision>
      <id>246028</id>
      <parentid>164226</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T11:03:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>246028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3808" sha1="d5cgw4khf5h1ym3h4i6ck2xk0paseuc" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Federiko Fellini''' ({{lang-it|Federico Fellini}}; 1920 yanvar 20, [[Rimini]], [[İtaliya]] — 1993 oktâbr 31, [[Roma]], [[İtaliya]]) — italyan kino rejissörı ve stsenariycisidir. Filmlerinde hatıralar, fantaziya, mizah ve kündelik ayatnı birleştirgen şahsiy üslübi ile bellidir. Dünya kinosınıñ eñ itibarlı rejissörlarından biri sayıla.&lt;ref name=&quot;bio&quot;&gt;[https://archivio.federicofellini.it/en/biography -{Comune di Rimini: Federico Fellini — Biography}-]&lt;/ref&gt;

== İlk yılları ve qorantası ==
Federiko Fellini Urbano Fellini ve İda Barbianiniñ qorantasında doğdı. Babası ticaretnen oğraşa edi. Fellini mektepte oquğan yıllarından başlap resimler ve karikaturalar yapa edi; Rimini tsirkleri ve tamaşaları da onıñ hayal dünyasına tesir etti.&lt;ref name=&quot;bio&quot;/&gt;

1939 senesi Romağa köçip, universitetniñ uquq fakultetine yazıldı, lâkin derslerge qatnamadı. Tezden satirik ''-{Marc'Aurelio}-'' mecmuasında karikaturacı ve yazıcı olaraq çalışmağa başladı; radio içün metinler ve mizahiy yazılar da azırladı. Radioda aktrisa Culyetta Mazina ile tanışıp, 1943 senesi oktâbr 30 künü onıñnen evlendi. Olarnıñ tek bir oğlu doğğanından az vaqıt soñ vefat etti.&lt;ref name=&quot;bio&quot;/&gt;

== Yaratıcılığı ==

1940-lı senelerniñ ortasında Fellini [[Roberto Rossellini]]niñ «-{Roma città aperta}-» ve «-{Paisà}-» filmleriniñ stsenariyleri üstünde çalıştı. 1950 senesi [[Alberto Lattuada]]nen beraber «-{Luci del varietà}-» filmini çekti. İlk mustaqil filmi «-{Lo sceicco bianco}-» 1952 senesi çıqtı; 1953 senesi «-{I vitelloni}-» filmi oña ilk büyük muvafaqiyetni ketirdi.&lt;ref name=&quot;bfi&quot;&gt;[https://www.bfi.org.uk/features/where-begin-federico-fellini -{British Film Institute: Where to begin with Federico Fellini}-]&lt;/ref&gt;

«-{La strada}-» (1954 senesi), «-{Le notti di Cabiria}-» (1957 senesi), «-{La dolce vita}-» (1960 senesi), «-{8½}-» (1963 senesi) ve «-{Amarcord}-» (1973 senesi) onıñ eñ meşur filmleri arasındadır. Bu eserlerde aqiqatnen hayal, hatıralarnen satira bir-birine qarışa. 1980 senesi baş rolde [[Marçello Mastroyanni]] oynağan «Qadınlar şeeri» (-{La città delle donne}-) filmi çıqtı.

[[Fayl:Federico_Fellini.jpg|thumb|Federiko Fellini, 1950-li seneler]]
[[Fayl:Federico_Fellini_NYWTS.jpg|thumb|Federiko Fellini, 1965 senesi]]
[[Fayl:Federico_Fellini_in_the_Seventies.jpg|thumb|Federiko Fellini, 1970-li seneler]]
[[Fayl:Marcello_Mastroianni_03.jpg|thumb|Marçello Mastroyanni ve Federiko Fellini, 1990 senesi]]

Fellininiñ dört filmi — «-{La strada}-», «-{Le notti di Cabiria}-», «-{8½}-» ve «-{Amarcord}-» — ecnebiy tildeki eñ yahşı film içün «[[Oskar]]» mukâfatını qazandı.&lt;ref name=&quot;bio&quot;/&gt; 1993 senesi Fellinige kino sanatına qoşqan issesi içün fahriy «Oskar» berildi.&lt;ref name=&quot;oscar&quot;&gt;[https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1993 -{Academy of Motion Picture Arts and Sciences: The 65th Academy Awards}-]&lt;/ref&gt; «-{La dolce vita}-» 1960 senesi Kann kino festivalinde «Altın palma pıtağı»nı qazandı.&lt;ref name=&quot;cannes&quot;&gt;[https://www.festival-cannes.com/en/f/la-dolce-vita/ -{Festival de Cannes: La dolce vita}-]&lt;/ref&gt;

== Ölümi ==

1993 senesi avgust ayında Fellini [[insult]]qa oğradı. 1993 senesi oktâbr 31 künü Roma hastahanesinde 73 yaşında vefat etti.&lt;ref name=&quot;bio&quot;/&gt; Rimini şeeriniñ Monumental mezarlığında Culyetta Mazina ve balalıq çağında ölgen oğlu ile aynı mezarda defin etildi.&lt;ref name=&quot;grave&quot;&gt;[https://www.comune.rimini.it/novita/notizie/secondo-tempo-fellinianno-2013-autunno -{Comune di Rimini: Secondo tempo — Fellinianno 2013}-]&lt;/ref&gt;

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Fellini, Federiko}}
[[Kategoriya:Rejissörlar]]
[[Kategoriya:İtaliya adamları]]</text>
      <sha1>d5cgw4khf5h1ym3h4i6ck2xk0paseuc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>246030</id>
      <parentid>246028</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T11:10:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>246030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3815" sha1="6vgss0hzvgbcrw3ubyc227z6faafevp" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Federiko Fellini''' ({{lang-it|Federico Fellini}}; 1920 yanvar 20, [[Rimini]], [[İtaliya]] — 1993 oktâbr 31, [[Roma]], [[İtaliya]]) — italyan kino rejissörı ve stsenariycisidir. Filmlerinde hatıralar, fantaziya, mizah ve kündelik ayatnı birleştirgen şahsiy üslübi ile bellidir. Dünya kinosınıñ eñ itibarlı rejissörlarından biri sayıla.&lt;ref name=&quot;bio&quot;&gt;[https://archivio.federicofellini.it/en/biography -{Comune di Rimini: Federico Fellini — Biography}-]&lt;/ref&gt;

== İlk yılları ve qorantası ==
Federiko Fellini Urbano Fellini ve İda Barbianiniñ qorantasında doğdı. Babası ticaretnen oğraşa edi. Fellini mektepte oquğan yıllarından başlap resimler ve karikaturalar yapa edi; Rimini tsirkleri ve tamaşaları da onıñ hayal dünyasına tesir etti.&lt;ref name=&quot;bio&quot;/&gt;

1939 senesi Romağa köçip, universitetniñ uquq fakultetine yazıldı, lâkin derslerge qatnamadı. Tezden satirik ''-{Marc'Aurelio}-'' mecmuasında karikaturacı ve yazıcı olaraq çalışmağa başladı; radio içün metinler ve mizahiy yazılar da azırladı. Radioda aktrisa Culyetta Mazina ile tanışıp, 1943 senesi oktâbr 30 künü onıñnen evlendi. Olarnıñ tek bir oğlu doğğanından az vaqıt soñ vefat etti.&lt;ref name=&quot;bio&quot;/&gt;

== Yaratıcılığı ==

1940-lı senelerniñ ortasında Fellini [[Roberto Rossellini]]niñ «-{Roma città aperta}-» ve «-{Paisà}-» filmleriniñ stsenariyleri üstünde çalıştı. 1950 senesi [[Alberto Lattuada]]nen beraber «-{Luci del varietà}-» filmini çekti. İlk mustaqil filmi «-{Lo sceicco bianco}-» 1952 senesi çıqtı; 1953 senesi «-{I vitelloni}-» filmi oña ilk büyük muvafaqiyetni ketirdi.&lt;ref name=&quot;bfi&quot;&gt;[https://www.bfi.org.uk/features/where-begin-federico-fellini -{British Film Institute: Where to begin with Federico Fellini}-]&lt;/ref&gt;

«-{La strada}-» (1954 senesi), «-{Le notti di Cabiria}-» (1957 senesi), «-{La dolce vita}-» (1960 senesi), «-{8½}-» (1963 senesi) ve «-{Amarcord}-» (1973 senesi) onıñ eñ meşur filmleri arasındadır. Bu eserlerde aqiqatnen hayal, hatıralarnen satira bir-birine qarışa. 1980 senesi baş rolde [[Marçello Mastroyanni]] oynağan «Qadınlar şeeri» (-{La città delle donne}-) filmi çıqtı.

[[Fayl:Federico_Fellini.jpg|thumb|Federiko Fellini, 1950-li seneler]]
[[Fayl:Federico_Fellini_NYWTS.jpg|thumb|Federiko Fellini, 1965 senesi]]
[[Fayl:Federico_Fellini_in_the_Seventies.jpg|thumb|Federiko Fellini, 1970-li seneler]]
[[Fayl:Marcello_Mastroianni_03.jpg|thumb|Marçello Mastroyanni ve Federiko Fellini, 1990 senesi]]

Fellininiñ dört filmi — «-{La strada}-», «-{Le notti di Cabiria}-», «-{8½}-» ve «-{Amarcord}-» — ecnebiy tildeki eñ yahşı film içün «[[Oskar]]» mukâfatını qazandı.&lt;ref name=&quot;bio&quot;/&gt; 1993 senesi Fellinige kino sanatına qoşqan issesi içün fahriy «Oskar» berildi.&lt;ref name=&quot;oscar&quot;&gt;[https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1993 -{Academy of Motion Picture Arts and Sciences: The 65th Academy Awards}-]&lt;/ref&gt; «-{La dolce vita}-» 1960 senesi Kann kino festivalinde «Altın palma pıtağı»nı qazandı.&lt;ref name=&quot;cannes&quot;&gt;[https://www.festival-cannes.com/en/f/la-dolce-vita/ -{Festival de Cannes: La dolce vita}-]&lt;/ref&gt;

== Ölümi ==

1993 senesi avgust ayında Fellini [[insult]]qa oğradı. 1993 senesi oktâbr 31 künü Roma hastahanesinde 73 yaşında vefat etti.&lt;ref name=&quot;bio&quot;/&gt; Rimini şeeriniñ Monumental mezarlığında Culyetta Mazina ve balalıq çağında ölgen oğlu ile aynı mezarda defin etildi.&lt;ref name=&quot;grave&quot;&gt;[https://www.comune.rimini.it/novita/notizie/secondo-tempo-fellinianno-2013-autunno -{Comune di Rimini: Secondo tempo — Fellinianno 2013}-]&lt;/ref&gt;

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Fellini, Federiko}}
[[Kategoriya:Kino rejissörları]]
[[Kategoriya:İtaliya adamları]]</text>
      <sha1>6vgss0hzvgbcrw3ubyc227z6faafevp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fernan Magellan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30283</id>
    <revision>
      <id>246027</id>
      <parentid>159994</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T10:59:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>246027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4151" sha1="a65e4208r32sf5i2la6lnnafxby4fgg" xml:space="preserve">{{Kişi}}
[[Fayl:Strait_of_Magellan.jpeg|right|thumb|250x250px|Qadimiy haritadaki Magellan boğazı]]
[[Fayl:In_the_Straits_of_Magellan.jpg|right|thumb|250x250px|Magellan boğazda, biraz soñ bu boğaz onıñ adınen adlandırıldı ]]
[[Fayl:Magellans_death.jpg|right|thumb|339x339px|Maktan adasındaki Magellannıñ ölümi]]
[[Fayl:Nao_Victoria.jpg|right|thumb|250x250px|«Viktoriya» gemisiniñ zemaneviy rekonstruktsiyası]]
'''Fernan (Fernando) Magellan''' ({{lang-la|Ferdinandus Magellanus}}, {{lang-pt|Fernão de Magalhães}}, {{lang-es|Fernando de Magallanes}}; tahminen 1480 senesi, [[Portugaliya]] — 1521 aprel 27, Maktan, [[Filippin adaları]]) — portugal deñizcisi ve keşfiyatçısıdır. [[İspaniya]] qıralı [[I Karlos]] hızmetinde Baharat adalarına ğarptan baracaq yolnı tapmaq içün yollanğan ekspeditsiyağa yolbaşçılıq etti. Bu ekspeditsiya Magellan ölgen soñ [[Huan Sebastyan Elkano]] yolbaşçılığında dünya etrafında ilk seyaatnı tamamladı.&lt;ref name=&quot;pares&quot;&gt;[https://pares.cultura.gob.es/ParesBusquedas20/catalogo/autoridad/141099 -{PARES: Magallanes, Fernando de (ca. 1480–1521)}-]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;vuelta&quot;&gt;[https://www.cultura.gob.es/en/cultura/archivos/difusion/registro-memoria-unesco/2023/vuelta-mundo-magallanes-elcano.html -{Ministerio de Cultura: I Vuelta al Mundo de Magallanes y Elcano}-]&lt;/ref&gt;

== İlk yılları ==
Magellannıñ doğğan yeri tam belli degil. Qararnen 1480 senesi [[Portugaliya]]nıñ şimalinde asılzade bir qorantasında doğdı. Yaşlığında Portugal qıralınıñ sarayında hızmet etti. 1505 senesi [[İndistan]]ğa ketken portugal flotuna qoşuldı; [[Goa]] ve [[Malakka]]nıñ alınuvında iştirak etip, deñizcilik tecribesini arttırdı.&lt;ref name=&quot;pares&quot;/&gt;

Portugaliya qıralı [[I Manuel]] Magellannıñ [[Molukka adaları]]na ğarptan yol tapmaq teklifini qabul etmedi. Magellan 1517 senesi İspaniyağa köçip, bu teklifni I Karlosqa da yaptı. [[Sevilya]]da Beatriz Barbosa ile evlendi; olarnıñ eki oğlu da kiçik yaşta öldi.&lt;ref name=&quot;pares&quot;/&gt;

== Deñiz seyaatı ==

1519 senesi sentâbr 20 künü Magellan idaresindeki beş gemi İspaniyadan yolğa çıqtı. Ekspeditsiyanıñ maqsadı [[Atlantik okean]]nı keçip, [[Amerika]] [[qıta]]sınıñ cenübinden [[Tınç okean]]ğa çıqmaq ve [[Molukka adaları]]na yetmek edi. 1520 senesi noyabr ayında gemiler bugün [[Magellan boğazı]] adını taşığan boğazdan keçtiler. Okeanda uzun vaqıt furtuna olmağanı içün Magellan adını «Tınç okean» qoydı.&lt;ref name=&quot;locpacific&quot;&gt;[https://www.loc.gov/item/today-in-history/november-28/ -{Library of Congress: Crossing the Pacific}-]&lt;/ref&gt;

1521 senesi mart 6 künü ekspeditsiya [[Guam]] adasına yetti. Mart 16 künü [[Filippin arhipelagı]]nı körip, ertesi künü [[Homonhon]] adası yanında demir attı. Magellannıñ [[Malay adaları]]ndan olğan Enrike adlı tercimanı yerli adamlarnen añlaşmağa yardım etti. Aprel 7 künü deñizciler [[Sebu]] adasına keldiler.&lt;ref name=&quot;philippines&quot;&gt;[https://www.nqc.gov.ph/en/map/ -{National Quincentennial Committee: Philippine Route of the Magellan–Elcano Expedition}-]&lt;/ref&gt;

Sebu ükümdarı Humabonnen ittifaq tizgen Magellan, Maktan başlığı Lapulapunı İspaniya qıralına boysunmağa mecbur etmek istedi. 1521 senesi aprel 27 künü Maktanda olıp keçken cenk esnasında Magellan ve onıñ bir qaç adamı öldürildi.&lt;ref name=&quot;mactan&quot;&gt;[https://blogs.loc.gov/international-collections/2021/10/negotiating-empire-part-i-from-magellan-to-the-founding-of-manila-16th-18th-centuries/ -{Library of Congress: Negotiating Empire, Part I}-]&lt;/ref&gt;

Ekspeditsiyanı [[Huan Sebastyan Elkano]] devam ettirdi. 1522 senesi sentâbr ayında «-{Victoria}-» gemisi İspaniyağa qaytıp, dünya etrafında ilk seyaatnı tamamladı. Yolğa çıqqan adamlardan tek on sekizi bu geminen keri qayttı.&lt;ref name=&quot;pigafetta&quot;&gt;[https://www.loc.gov/item/2021667606/ -{Library of Congress: Journal of Magellan's Voyage}-]&lt;/ref&gt;

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Magellan, Fernan}}
[[Kategoriya:Seyaatçılar]]
[[Kategoriya:İspaniya adamları]]
[[Kategoriya:Portugaliya adamları]]</text>
      <sha1>a65e4208r32sf5i2la6lnnafxby4fgg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Frants Kafka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30286</id>
    <revision>
      <id>246032</id>
      <parentid>160068</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T11:24:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>246032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4158" sha1="ff8icibtq5nkw1t4of7kngqxi960ni0" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Frants Kafka''' ({{lang-de|Franz Kafka}}; 1883 iyül 3, [[Praga]], [[Avstriya-Macarıstan]] — 1924 iyün 3, Kirling, [[Avstriya]]) — almanca yazğan pragalı [[yeudiy]] yazıcıdır. XX asır dünya edebiyatınıñ eñ müim temsilcilerinden biri sayıla. Eserlerinde adamnıñ yabancılaşuvını, anlaşılmaz akimiyet ve bürokratiya qarşısındaki çaresizligini, qorqu ve absurdnı tasvir etti.&lt;ref name=&quot;bio&quot;&gt;[https://kafkamuseum.cz/en/biography -{Franz Kafka Museum: Biography}-]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;jmb&quot;&gt;[https://www.jmberlin.de/en/topic-franz-kafka -{Jewish Museum Berlin: Franz Kafka}-]&lt;/ref&gt;

[[Fayl:Praha,_Staré_Město,_Náměstí_Franze_Kafky,_Kafkův_dům.jpg|left|thumb|200x200px|Pragada Kafkanıñ doğğan eviniñ yerinde qurulğan bina. Eski ev 1897 senesi yıqıldı.&lt;ref name=&quot;birthhouse&quot;&gt;[https://prague.eu/en/objevujte/kafka-house-kafkuv-dum/ -{Prague City Tourism: Kafka House}-]&lt;/ref&gt;]]
[[Fayl:Kafka5jahre.jpg|right|thumb|315x315px|Frants Kafka, altı yaşında]]
[[Fayl:Grave_of_Kafka.JPG|thumb|347x347px|Pragadaki Yañı yeudiy mezarlığında Frants Kafka ve ana-babasınıñ mezarı]]

== İlk yılları ve qorantası ==
Kafka Praganıñ Eski şeerinde [[almanca]] laf etken [[yeudiy]] qorantasında doğdı. Babası Herman Kafka manufaktura malları ticaretinen oğraşa edi; anası Yuliya, doğma soyadı Lövi, tükânnı idare etmege yardım ete edi. Frants qorantanıñ eñ büyük balası edi; onıñ bala yaşında ölgen eki erkek qardaşı ve üç qız qardaşı bar edi.&lt;ref name=&quot;timeline&quot;&gt;[https://kafkamuseum.cz/en/timeline -{Franz Kafka Museum: Timeline}-]&lt;/ref&gt;

1901–1906 seneleri Pragadaki alman tilinde oqutqan [[Karl-Ferdinand universiteti]]nde uquq oqudı ve uquq doktorı derecesini aldı. 1908 senesinden 1922 senesine qadar Bogemiya Qırallığı işçileriniñ qaza sigortası institutında çalıştı. Kündüzleri memur vazifesini yapıp, esasen geceleri yaza edi.&lt;ref name=&quot;timeline&quot;/&gt;

Kafka iç evlenmedi. Felitse Bauer ile eki kere nişanlandı; Milena Yesenskaya ve Dora Diamant onıñ ayatında müim yer tuttılar. 1923 senesi Dora Diamantnen Berlinge köçip, bütün vaqtını yazıcılıqqa ayırmağa tırıştı.&lt;ref name=&quot;jmb&quot;/&gt;

== Eserleri ==
Kafkanıñ ayatında eserleriniñ küçük bir qısmı neşir etildi. Olar arasında ''-{Betrachtung}-'' cıyıntığı, «Üküm» (-{Das Urteil}-), «Ateşçi» (-{Der Heizer}-), «Başqalaşuv» (-{Die Verwandlung}-), «Ceza koloniyasında» (-{In der Strafkolonie}-) ve ''-{Ein Landarzt}-'' cıyıntığı bar edi. Ölüminden evel ''-{Ein Hungerkünstler}-'' cıyıntığını da neşirge azırladı.&lt;ref name=&quot;works&quot;&gt;[https://www.franzkafka.de/buch/franz-kafka-ein-landarzt-9783596181131 -{Franz Kafka: Ein Landarzt}-]&lt;/ref&gt;

Kafkanıñ üç romanı bitirilmeden qaldı: «Ğayıp olğan adam» (-{Der Verschollene}-, Maks Brod tarafından «Amerika» adınen neşir etildi), «Dava» (-{Der Process}-) ve «Kermen» (-{Das Schloss}-). Kafka dostu Maks Broddan ölüminden soñ elyazmalarını yoq etmesini istedi. Brod bu istegini yerine ketirmeyip, romanlarnı neşir etti: «Dava» 1925 senesi, «Kermen» 1926 senesi, «Amerika» ise 1927 senesi çıqtı.&lt;ref name=&quot;works2&quot;&gt;[https://www.franzkafka.de/werk/einfuehrung -{Franz Kafka: Introduction to the Work}-]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.franzkafka.de/werk/der-process -{Franz Kafka: Der Process}-]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.franzkafka.de/werk/das-schloss -{Franz Kafka: Das Schloss}-]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.franzkafka.de/werk/der-verschollene -{Franz Kafka: Der Verschollene}-]&lt;/ref&gt;

== Hastalığı ve ölümi ==
1917 senesi Kafkada verem hastalığına oğradı. Sağlığı yavaş-yavaş bozuldı ve 1922 senesi hastalığı sebebinden işten ketti. 1924 senesi aprel ayında Dora Diamant ve ekim Robert Klopstoknen Kirlingdeki sanatoriyge bardı. Boğaz veremi ağırlaşqan soñ, 1924 senesi iyün 3 künü Kirlingde 40 yaşında vefat etti. Pragadaki Yañı yeudiy mezarlığında defin etildi.&lt;ref name=&quot;bio&quot;/&gt;

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Kafka, Frants}}
[[Kategoriya:Yazıcılar]]
[[Kategoriya:Avstriya adamları]]
[[Kategoriya:Çehiya adamları]]</text>
      <sha1>ff8icibtq5nkw1t4of7kngqxi960ni0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Frants Şubert</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30288</id>
    <revision>
      <id>246033</id>
      <parentid>160005</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T11:44:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>246033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3492" sha1="lfr10fh7ccyjdnn40h7z19zzwav0of6" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Frants Peter Şubert''' ({{lang-de|Franz Peter Schubert}}; 1797 yanvar 31, -{Himmelpfortgrund}-, [[Viyana]] — 1828 noyabr 19, [[Viyana]]) — avstriyalı bestekâr, muzıkada romantizmniñ ilk büyük temsilcilerinden biridir. Qararnen biñ eser yazdı; olarnıñ arasında 600-den ziyade yır, simfoniyalar, kamera, fortepiano ve diniy muzıka eserleri bar. Şubert alman bediiy yırı — -{Lied}- janrınıñ inkişafına büyük tesir etti.&lt;ref name=&quot;wienmuseum&quot;&gt;[https://www.wienmuseum.at/schubert_geburtshaus -{Wien Museum: Schubert Geburtshaus}-]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hdm&quot;&gt;[https://www.hdm.at/en/museum/composers/franz-schubert/ -{Haus der Musik: Franz Schubert — His Life and Work in Vienna}-]&lt;/ref&gt;

== İlk yılları ==
Şubert Viyananıñ Lihtental civarındaki -{Himmelpfortgrund}- maallesinde doğdı. Babası Frants Teodor Şubert mektep ocası, anası Elizabet ise evelce aşçı ve ev hızmetçisi edi. Qorantada doğğan on dört baladan tek beşi büyük yaşqa yetti. Babası oña kemane çalmaq, ağası İgnats ise fortepiano çalmaqnı ögretti.&lt;ref name=&quot;hdm&quot;/&gt;

1808 senesi on bir yaşında Viyana saray kapellasınıñ horuna qabul etilip, Ştadtkonvikt mektebinde oqumağa başladı. Anda [[Antonio Salyeri]] onıñ bestekârlıq istidadını körip oña ders berdi. Şubert 1814 senesi babasınıñ mektebinde muallim yardımcısı olaraq çalışmağa başladı, amma boş vaqtınıñ episini muzıka yazıp keçirdi.

== Yaratıcılığı ==
Şubert «Orman qıralı» (-{Erlkönig}-) ve «Forel» (-{Die Forelle}-) yırları, «Güzel degirmenci qız» (-{Die schöne Müllerin}-) ve «Qış yolculığı» (-{Winterreise}-) yır tsiklleri ile meşur oldı. Bundan ğayrı, «Bitirilmegen simfoniya», «Büyük do-major simfoniyası», «Forel» kvinteti, fortepiano sonataları, kvartetler ve diniy eserler yazdı.

Şubertniñ eserleriniñ bir qısmı ayatında neşir etilse de, o keniş şan-şüret qazanıp olamadı ve maddiy qıyınlıqlarda yaşadı. Dostları onıñ muzıkasını ev toplaşuvlarında çaldı; bu toplaşuvlar soñradan «şubertiadalar» dep adlandırıldı. 1828 senesi mart 26 künü Viyanada Şubertniñ eserlerinden ibaret ilk ve tek bir büyük halq kontserti muvafaqiyetli keçti.&lt;ref name=&quot;hdm&quot;/&gt;

Şubert iç evlenmedi. Qısqa ömrüne baqmadan, onıñ eserleri ölüminden soñ keñ cayıldı ve klassik muzıkanıñ eñ çoq icra etilgen eserleri arasına kirdi.

== Ölümi ==

[[Fayl:Zentralfriedhof_Vienna_-_Franz_Schubert.jpg|thumb|Viyananıñ Merkeziy mezarlığında Şubertniñ mezarı]]

[[Sifilis]] hastalığı ve onıñ tedavisi Şubertniñ sağlığını zayıflatqan edi. Soñunda tif hastalığına oğrap, 1828 senesi noyabr 19 künü ağası Ferdinandnıñ Viyanadaki evinde 31 yaşında vefat etti.&lt;ref name=&quot;death&quot;&gt;[https://magazin.wienmuseum.at/historische-persoenlichkeiten-im-krankenbett-zweiter-teil -{Wien Museum Magazin: Historical Figures on Their Sickbeds}-]&lt;/ref&gt;

İstegine köre Şubert Vering mezarlığında, 1827 senesi vefat etken [[Lüdvig van Bethoven]]niñ mezarı yanında defin etildi. 1888 senesi eki bestekârnıñ qalıntıları Viyananıñ Merkeziy mezarlığına köçürilip, anda yañıdan defin etildi.&lt;ref name=&quot;burial&quot;&gt;[https://magazin.wienmuseum.at/die-graeberhaine-in-wiener-parks -{Wien Museum Magazin: Graves in Vienna's Parks}-]&lt;/ref&gt;

== Menbalar ==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Şubert, Frants}}
[[Kategoriya:Bestekârlar]]
[[Kategoriya:Avstriya adamları]]</text>
      <sha1>lfr10fh7ccyjdnn40h7z19zzwav0of6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Buzavlık (derevnâ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50208</id>
    <redirect title="Buzavlıq (Haybulla rayonı)" />
    <revision>
      <id>245970</id>
      <parentid>208513</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T15:55:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>2504</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Виправлення подвійного перенаправлення з [[Buzavlık (köy)]] на [[Buzavlıq (Haybulla rayonı)]]</comment>
      <origin>245970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="thcckidice40ftvbty6r9ocdqt46pf4" xml:space="preserve">#YÖNLENDİRME [[Buzavlıq (Haybulla rayonı)]]</text>
      <sha1>thcckidice40ftvbty6r9ocdqt46pf4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Franklin Ruzevelt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53205</id>
    <revision>
      <id>246002</id>
      <parentid>226491</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T17:01:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Don Alessandro adlı qulanıcı [[Franklin Ruzvelt]] saifesiniñ adını [[Franklin Ruzevelt]] dep deñiştirildi.</comment>
      <origin>226491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="423" sha1="5wr54ry8a7i20prwccqzf3po8lgjtpd" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Franklin Ruzvelt''' ({{lang-en|Franklin Delano Roosevelt}}; [[1882]] s. [[yanvar 30]], [[Hayd Park]], [[Amerika Qoşma Devletleri]] — [[aprel 12]] s. [[Vaşington]], [[Amerika Qoşma Devletleri]]) — amerikalı siyasetçi, AQŞnıñ 32-nci prezidenti (1933-1945).

== İhtar ==
&lt;references/&gt;
{{AQŞ prezidentleri}}

{{DEFAULTSORT:Ruzvelt, Franklin}}
[[Kategoriya:Siyasetçiler]]
[[Kategoriya:ABD adamları]]</text>
      <sha1>5wr54ry8a7i20prwccqzf3po8lgjtpd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>246004</id>
      <parentid>246002</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T17:02:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>246004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="425" sha1="krp73a2o7o2oilwo5vrbr9thwje25v3" xml:space="preserve">{{Kişi}}
'''Franklin Ruzevelt''' ({{lang-en|Franklin Delano Roosevelt}}; [[1882]] s. [[yanvar 30]], [[Hayd Park]], [[Amerika Qoşma Devletleri]] — [[aprel 12]] s. [[Vaşington]], [[Amerika Qoşma Devletleri]]) — amerikalı siyasetçi, AQŞnıñ 32-nci prezidenti (1933-1945).

== İhtar ==
&lt;references/&gt;
{{AQŞ prezidentleri}}

{{DEFAULTSORT:Ruzevelt, Franklin}}
[[Kategoriya:Siyasetçiler]]
[[Kategoriya:ABD adamları]]</text>
      <sha1>krp73a2o7o2oilwo5vrbr9thwje25v3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oyun</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60760</id>
    <redirect title="Oyun (sanat)" />
    <revision>
      <id>245957</id>
      <timestamp>2026-10-10T13:24:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <comment>Don Alessandro adlı qulanıcı [[Oyun]] saifesiniñ adını [[Oyun (sanat)]] dep deñiştirildi.</comment>
      <origin>245957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="li1nu9lbd1p6oavoj2cuir4thj6duye" xml:space="preserve">#YÖNLENDİRME [[Oyun (sanat)]]</text>
      <sha1>li1nu9lbd1p6oavoj2cuir4thj6duye</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Muzakere:Oyun</title>
    <ns>1</ns>
    <id>60761</id>
    <redirect title="Muzakere:Oyun (sanat)" />
    <revision>
      <id>245959</id>
      <timestamp>2026-10-10T13:24:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <comment>Don Alessandro adlı qulanıcı [[Muzakere:Oyun]] saifesiniñ adını [[Muzakere:Oyun (sanat)]] dep deñiştirildi.</comment>
      <origin>245959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="qzkk4te54pg7r8i3wsylpjrmrgdcvwn" xml:space="preserve">#YÖNLENDİRME [[Muzakere:Oyun (sanat)]]</text>
      <sha1>qzkk4te54pg7r8i3wsylpjrmrgdcvwn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Aşayt ve köy hocalığı</title>
    <ns>4</ns>
    <id>60762</id>
    <revision>
      <id>245991</id>
      <timestamp>2026-10-10T16:37:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <comment>Yañı saife yaratıldı. Mündericesi: ''''[[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]''' —&gt; Aşayt ve köy hocalığı   === Köy hocalığı === {{#invoke:1|table|Q11451|Q11453|Q11464|Q11395}}  === Aşayt malları === {{#invoke:1|table|Q2095|Q7802|Q12117|Q11577|Q11575|Q5090|Q332062|Q15645384|Q10943|Q195|Q10987|Q89|Q503|Q81513|Q10978|Q11009|Q11006|Q10990|Q11002|Q42527|Q11254|Q11004|Q10998}}  === İçimlikler === {{#invoke:1|table|Q44|Q8486|Q8492|Q8495|Q6097|Q283|Q...'</comment>
      <origin>245991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="536" sha1="g9hickfbtaqwtim5fh1gd0z5g4f8tva" xml:space="preserve">'''[[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]''' —&gt; Aşayt ve köy hocalığı


=== Köy hocalığı ===
{{#invoke:1|table|Q11451|Q11453|Q11464|Q11395}}

=== Aşayt malları ===
{{#invoke:1|table|Q2095|Q7802|Q12117|Q11577|Q11575|Q5090|Q332062|Q15645384|Q10943|Q195|Q10987|Q89|Q503|Q81513|Q10978|Q11009|Q11006|Q10990|Q11002|Q42527|Q11254|Q11004|Q10998}}

=== İçimlikler ===
{{#invoke:1|table|Q44|Q8486|Q8492|Q8495|Q6097|Q283|Q282}}

[[Kategoriya:Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]</text>
      <sha1>g9hickfbtaqwtim5fh1gd0z5g4f8tva</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Coğrafiya 2</title>
    <ns>4</ns>
    <id>60763</id>
    <revision>
      <id>245994</id>
      <timestamp>2026-10-10T16:43:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <comment>Yañı saife yaratıldı. Mündericesi: ''''[[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]''' —&gt; Coğrafiya   ## Afrika memleketleri {{#invoke:1|table|Q262|Q974|Q79|Q115|Q1033|Q258|Q1049|Q924}}    ## Asiya memleketleri {{#invoke:1|table|Q889|Q902|Q148|Q668|Q252|Q794|Q796|Q801|Q17|Q843|Q928|Q851|Q884|Q869|Q43|Q881}}  [[Kategoriya:Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]'</comment>
      <origin>245994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="374" sha1="43szoma7zdb95fu85uc0m2144q1dj9s" xml:space="preserve">'''[[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]''' —&gt; Coğrafiya

 ## Afrika memleketleri
{{#invoke:1|table|Q262|Q974|Q79|Q115|Q1033|Q258|Q1049|Q924}}

  ## Asiya memleketleri
{{#invoke:1|table|Q889|Q902|Q148|Q668|Q252|Q794|Q796|Q801|Q17|Q843|Q928|Q851|Q884|Q869|Q43|Q881}}

[[Kategoriya:Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]</text>
      <sha1>43szoma7zdb95fu85uc0m2144q1dj9s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>245995</id>
      <parentid>245994</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T16:44:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>245995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="381" sha1="dvz9e4z4qq2mcf4dunj5238seybekkz" xml:space="preserve">'''[[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]''' —&gt; Coğrafiya

=== Afrika memleketleri ===
{{#invoke:1|table|Q262|Q974|Q79|Q115|Q1033|Q258|Q1049|Q924}}

=== Asiya memleketleri ===
{{#invoke:1|table|Q889|Q902|Q148|Q668|Q252|Q794|Q796|Q801|Q17|Q843|Q928|Q851|Q884|Q869|Q43|Q881}}

[[Kategoriya:Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]</text>
      <sha1>dvz9e4z4qq2mcf4dunj5238seybekkz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Coğrafiya 4</title>
    <ns>4</ns>
    <id>60764</id>
    <revision>
      <id>245997</id>
      <timestamp>2026-10-10T16:47:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <comment>Yañı saife yaratıldı. Mündericesi: ''''[[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]''' —&gt; Coğrafiya  === Şimaliy Amerika memleketleri === {{#invoke:1|table|Q16|Q241|Q96|Q30}}  === Cenübiy Amerika memleketleri === {{#invoke:1|table|Q414|Q155|Q739}}  === Okeaniya memleketleri === {{#invoke:1|table|Q408}}  [[Kategoriya:Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]'</comment>
      <origin>245997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="371" sha1="1a5s5swg42yac72yimj6nhz4qhkcobz" xml:space="preserve">'''[[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]''' —&gt; Coğrafiya

=== Şimaliy Amerika memleketleri ===
{{#invoke:1|table|Q16|Q241|Q96|Q30}}

=== Cenübiy Amerika memleketleri ===
{{#invoke:1|table|Q414|Q155|Q739}}

=== Okeaniya memleketleri ===
{{#invoke:1|table|Q408}}

[[Kategoriya:Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]</text>
      <sha1>1a5s5swg42yac72yimj6nhz4qhkcobz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Coğrafiya 3</title>
    <ns>4</ns>
    <id>60765</id>
    <revision>
      <id>245998</id>
      <timestamp>2026-10-10T16:47:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <comment>Yañı saife yaratıldı. Mündericesi: ''''[[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]''' —&gt; Coğrafiya  === Avropa memleketleri === {{#invoke:1|table|Q40|Q142|Q183|Q38|Q55|Q36|Q45|Q159|Q29|Q39|Q212|Q145|Q237}}  [[Kategoriya:Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]'</comment>
      <origin>245998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="272" sha1="a013nai85zo5by2vynv5lmo03tsctf1" xml:space="preserve">'''[[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]''' —&gt; Coğrafiya

=== Avropa memleketleri ===
{{#invoke:1|table|Q40|Q142|Q183|Q38|Q55|Q36|Q45|Q159|Q29|Q39|Q212|Q145|Q237}}

[[Kategoriya:Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]</text>
      <sha1>a013nai85zo5by2vynv5lmo03tsctf1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Coğrafiya 5</title>
    <ns>4</ns>
    <id>60766</id>
    <revision>
      <id>245999</id>
      <timestamp>2026-10-10T16:50:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <comment>Yañı saife yaratıldı. Mündericesi: '== Şeerler ==  === Afrika şeerleri === {{#invoke:1|table|Q85|Q5465|Q3838|Q8673|Q3870}}  === Asiya şeerleri === {{#invoke:1|table|Q1530|Q1861|Q956|Q3766|Q1353|Q1354|Q612|Q8646|Q3630|Q1218|Q8660|Q1348|Q5806|Q1156|Q8684|Q8686|Q334|Q3616|Q1490}}  === Avropa şeerleri === {{#invoke:1|table|Q727|Q1524|Q64|Q239|Q406|Q84|Q2807|Q649|Q90|Q220|Q656|Q1741}}  === Şimaliy Amerika şeerleri === {{#invoke:1|table|Q65|Q1489|Q60|Q61}}  === Cenübiy Amerika şeerl...'</comment>
      <origin>245999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="849" sha1="2vvp1jbxzka1zka7hcmp0hzxpusa2xv" xml:space="preserve">== Şeerler ==

=== Afrika şeerleri ===
{{#invoke:1|table|Q85|Q5465|Q3838|Q8673|Q3870}}

=== Asiya şeerleri ===
{{#invoke:1|table|Q1530|Q1861|Q956|Q3766|Q1353|Q1354|Q612|Q8646|Q3630|Q1218|Q8660|Q1348|Q5806|Q1156|Q8684|Q8686|Q334|Q3616|Q1490}}

=== Avropa şeerleri ===
{{#invoke:1|table|Q727|Q1524|Q64|Q239|Q406|Q84|Q2807|Q649|Q90|Q220|Q656|Q1741}}

=== Şimaliy Amerika şeerleri ===
{{#invoke:1|table|Q65|Q1489|Q60|Q61}}

=== Cenübiy Amerika şeerleri ===
{{#invoke:1|table|Q2841|Q1486|Q8678|Q174}}

=== Okeaniya şeerleri ===
{{#invoke:1|table|Q3130}}

== Havuzlar ==
{{#invoke:1|table|Q3783|Q788|Q97|Q545|Q166|Q1247|Q5484|Q3503|Q1653|Q5089|Q7343|Q7347|Q1239|Q7348|Q5513|Q5505|Q4918|Q1497|Q3542|Q3392|Q1693|Q98|Q7350|Q584|Q37660|Q899|Q7354|Q626|Q5413|Q7355}}

== Dağ ve sahralar ==
{{#invoke:1|table|Q1286|Q5456|Q5451|Q513|Q7296|Q5463|Q6583}}</text>
      <sha1>2vvp1jbxzka1zka7hcmp0hzxpusa2xv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>246000</id>
      <parentid>245999</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T16:50:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <origin>246000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1016" sha1="sed8l0vr9q8vaibdje3g2ljplipz2uh" xml:space="preserve">'''[[Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]''' —&gt; Coğrafiya

== Şeerler ==

=== Afrika şeerleri ===
{{#invoke:1|table|Q85|Q5465|Q3838|Q8673|Q3870}}

=== Asiya şeerleri ===
{{#invoke:1|table|Q1530|Q1861|Q956|Q3766|Q1353|Q1354|Q612|Q8646|Q3630|Q1218|Q8660|Q1348|Q5806|Q1156|Q8684|Q8686|Q334|Q3616|Q1490}}

=== Avropa şeerleri ===
{{#invoke:1|table|Q727|Q1524|Q64|Q239|Q406|Q84|Q2807|Q649|Q90|Q220|Q656|Q1741}}

=== Şimaliy Amerika şeerleri ===
{{#invoke:1|table|Q65|Q1489|Q60|Q61}}

=== Cenübiy Amerika şeerleri ===
{{#invoke:1|table|Q2841|Q1486|Q8678|Q174}}

=== Okeaniya şeerleri ===
{{#invoke:1|table|Q3130}}

== Havuzlar ==
{{#invoke:1|table|Q3783|Q788|Q97|Q545|Q166|Q1247|Q5484|Q3503|Q1653|Q5089|Q7343|Q7347|Q1239|Q7348|Q5513|Q5505|Q4918|Q1497|Q3542|Q3392|Q1693|Q98|Q7350|Q584|Q37660|Q899|Q7354|Q626|Q5413|Q7355}}

== Dağ ve sahralar ==
{{#invoke:1|table|Q1286|Q5456|Q5451|Q513|Q7296|Q5463|Q6583}}

[[Kategoriya:Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler]]</text>
      <sha1>sed8l0vr9q8vaibdje3g2ljplipz2uh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Franklin Ruzvelt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60767</id>
    <redirect title="Franklin Ruzevelt" />
    <revision>
      <id>246003</id>
      <timestamp>2026-10-10T17:01:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Alessandro</username>
        <id>1</id>
      </contributor>
      <comment>Don Alessandro adlı qulanıcı [[Franklin Ruzvelt]] saifesiniñ adını [[Franklin Ruzevelt]] dep deñiştirildi.</comment>
      <origin>246003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="297m7kpy2dvmrvvljnte6btm9j64f7e" xml:space="preserve">#YÖNLENDİRME [[Franklin Ruzevelt]]</text>
      <sha1>297m7kpy2dvmrvvljnte6btm9j64f7e</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>