Wikipedia csbwiki https://csb.wikipedia.org/wiki/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter Media Specjalnô Diskùsëjô Brëkòwnik Diskùsëjô brëkòwnika Wiki Diskùsëjô Wiki Òbrôzk Diskùsëjô òbrôzków MediaWiki Diskùsëjô MediaWiki Szablóna Diskùsëjô Szablónë Pòmòc Diskùsëjô Pòmòcë Kategòrëjô Diskùsëjô Kategòrëji TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 0 67 199153 183624 2026-05-16T02:06:56Z Iketsi 3254 +sloworz.org 199153 wikitext text/x-wiki '''Lësta [[Eùropa|eùropejsczich]] państw''' [[Òbrôzk:Europejsko Unijo CBS ubt2.png|frame|right|[[Eùropa]] ë Eùropejskô Ùnijô]] {| class="wikitable" |+ ! !Artikel !sloworz.org |- | align="right" |1 |[[Albańskô]] |Albaniô<ref>{{sloworz.org|18433|20909}}</ref> |- | align="right" |2 |[[Andorra]] | |- | align="right" |3 |[[Aùstrëjackô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') | |- | align="right" |4 |[[Belgijskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') | |- | align="right" |5 |[[Biôłorëskô]] | |- | align="right" |6 |[[Bòsnijô ë Hercegòwina]] | |- | align="right" |7 |[[Bùlgarskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') | |- | align="right" |8 |[[Cyper]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') | |- | align="right" |9 |[[Chòrwackô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') | |- | align="right" |10 |[[Czeskô Repùblika]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') | |- | align="right" |11 |[[Czôrnogóra]] | |- | align="right" |12 |[[Dëńskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') | |- | align="right" |13 |[[Estóńskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') | |- | align="right" |14 |[[Farersczé Òstrowë]] | |- | align="right" |15 |[[Fińskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |Finlandiô<ref>{{sloworz.org|26158|30313}}</ref> |- | align="right" |16 |[[Francëjô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') | |- | align="right" |17 |[[Greckô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') | |- | align="right" |18 |[[Grëzóńskô]] | |- | align="right" |19 |[[Irlandëjô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') | |- | align="right" |20 |[[Islandëjô]] | |- | align="right" |21 |[[Italskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') | |- | align="right" |22 |[[Liechtenstein]] | |- | align="right" |23 |[[Lëtewskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') | |- | align="right" |24 |[[Luksembùrskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') | |- | align="right" |25 |[[Łotewskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') | |- | align="right" |26 |[[Madżarskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') | |- | align="right" |27 |[[Malta]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') | |- | align="right" |28 |[[Miemieckô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') | |- | align="right" |29 |[[Mònakò]] | |- | align="right" |30 |[[Néderlandzkô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') | |- | align="right" |31 |[[Nordowô Macedoniô]] | |- | align="right" |32 |[[Norweskô]] | |- | align="right" |33 |[[Pòlskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') | |- | align="right" |34 |[[Pòrtugalskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') | |- | align="right" |35 |[[Rumùńskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') | |- | align="right" |36 |[[Ruskô]] | |- | align="right" |37 |[[San Marino]] | |- | align="right" |38 |[[Serbskô]] | |- | align="right" |39 |[[Słowackô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') | |- | align="right" |40 |[[Sloweńskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') | |- | align="right" |41 |[[Watikan]] | |- | align="right" |42 |[[Szpańskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') | |- | align="right" |43 |[[Szwajcarskô]] | |- | align="right" |44 |[[Szwedzkô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') | |- | align="right" |45 |[[Ùkrajina]] | |- | align="right" |46 |[[Wiôlgô Britanijô]] |Wiôlgô Britaniô<ref>{{sloworz.org|19866|22486}}</ref> |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa|*]] [[Kategòrëjô:Lëstë]] irg1lrsab6lkklf4zmzjxqevnxmj7nt 199154 199153 2026-05-16T02:24:25Z Iketsi 3254 Kategòrëjô 199154 wikitext text/x-wiki '''Lësta [[Eùropa|eùropejsczich]] państw''' [[Òbrôzk:Europejsko Unijo CBS ubt2.png|frame|right|[[Eùropa]] ë Eùropejskô Ùnijô]] {| class="wikitable" |+ ! !Artikel !Kategòrëjô !sloworz.org |- | align="right" |1 |[[Albańskô]] |{{#categorytree:Albańskô|mode=all|depth=0}} |Albaniô<ref>{{sloworz.org|18433|20909}}</ref> |- | align="right" |2 |[[Andorra]] |{{#categorytree:Andorra|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |3 |[[Aùstrëjackô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Aùstriô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |4 |[[Belgijskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Belgijskô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |5 |[[Biôłorëskô]] |{{#categorytree:Biôłorëskô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |6 |[[Bòsniô i Hercegòwina]] |{{#categorytree:Bòsniô i Hercegòwina|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |7 |[[Bùłgariô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Bùłgariô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |8 |[[Cyper]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Cyper|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |9 |[[Chòrwackô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Chòrwackô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |10 |[[Czeskô Repùblika]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Czeskô Repùblika|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |11 |[[Czôrnogóra]] |{{#categorytree:Czôrnogóra|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |12 |[[Dëńskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Dëńskô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |13 |[[Estoniô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Estoniô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |14 |[[Farersczé Òstrowë]] |{{#categorytree:Farersczé Òstrowë|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |15 |[[Fińskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Fińskô|mode=all|depth=0}} |Finlandiô<ref>{{sloworz.org|26158|30313}}</ref> |- | align="right" |16 |[[Francëjô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Francëjô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |17 |[[Greckô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Greckô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |18 |[[Grëzóńskô]] |{{#categorytree:Grëzóńskô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |19 |[[Irlandiô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Irlandiô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |20 |[[Islandëjô]] |{{#categorytree:Islandëjô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |21 |[[Italskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Fińskô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |22 |[[Liechtenstein]] |{{#categorytree:Lichtenstein|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |23 |[[Lëtwa]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Lëtwa|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |24 |[[Luksembùrg]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Luksembùrg|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |25 |[[Łotwa]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Łotwa|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |26 |[[Madżarskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Madżarskô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |27 |[[Malta]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Malta|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |28 |[[Miemieckô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Miemieckô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |29 |[[Mònakò]] |{{#categorytree:Mònakò|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |30 |[[Néderlandzkô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Néderlandzkô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |31 |[[Nordowô Macedoniô]] |{{#categorytree:Nordowô Macedoniô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |32 |[[Norweskô]] |{{#categorytree:Norweskô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |33 |[[Pòlskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Pòlskô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |34 |[[Pòrtugalskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Pòrtugalskô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |35 |[[Rumùńskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Rumùńskô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |36 |[[Ruskô]] |{{#categorytree:Ruskô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |37 |[[San Marino]] |{{#categorytree:San Marino|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |38 |[[Serbskô]] |{{#categorytree:Serbskô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |39 |[[Słowackô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Słowackô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |40 |[[Sloweńskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Sloweńskô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |41 |[[Watikan]] |{{#categorytree:Watikan|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |42 |[[Szpańskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Szpańskô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |43 |[[Szwajcarskô]] |{{#categorytree:Szwajcarskô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |44 |[[Szwedzkô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Szwedzkô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |45 |[[Ùkrajina]] |{{#categorytree:Ùkrajina|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |46 |[[Wiôlgô Britanijô]] |{{#categorytree:Wiôlgô Britanijô|mode=all|depth=0}} |Wiôlgô Britaniô<ref>{{sloworz.org|19866|22486}}</ref> |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa|*]] [[Kategòrëjô:Lëstë]] 77pr8znhwjvwqex4kynvcrpszb09xkv 199155 199154 2026-05-16T02:25:35Z Iketsi 3254 Italskô 199155 wikitext text/x-wiki '''Lësta [[Eùropa|eùropejsczich]] państw''' [[Òbrôzk:Europejsko Unijo CBS ubt2.png|frame|right|[[Eùropa]] ë Eùropejskô Ùnijô]] {| class="wikitable" |+ ! !Artikel !Kategòrëjô !sloworz.org |- | align="right" |1 |[[Albańskô]] |{{#categorytree:Albańskô|mode=all|depth=0}} |Albaniô<ref>{{sloworz.org|18433|20909}}</ref> |- | align="right" |2 |[[Andorra]] |{{#categorytree:Andorra|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |3 |[[Aùstrëjackô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Aùstriô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |4 |[[Belgijskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Belgijskô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |5 |[[Biôłorëskô]] |{{#categorytree:Biôłorëskô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |6 |[[Bòsniô i Hercegòwina]] |{{#categorytree:Bòsniô i Hercegòwina|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |7 |[[Bùłgariô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Bùłgariô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |8 |[[Cyper]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Cyper|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |9 |[[Chòrwackô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Chòrwackô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |10 |[[Czeskô Repùblika]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Czeskô Repùblika|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |11 |[[Czôrnogóra]] |{{#categorytree:Czôrnogóra|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |12 |[[Dëńskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Dëńskô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |13 |[[Estoniô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Estoniô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |14 |[[Farersczé Òstrowë]] |{{#categorytree:Farersczé Òstrowë|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |15 |[[Fińskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Fińskô|mode=all|depth=0}} |Finlandiô<ref>{{sloworz.org|26158|30313}}</ref> |- | align="right" |16 |[[Francëjô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Francëjô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |17 |[[Greckô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Greckô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |18 |[[Grëzóńskô]] |{{#categorytree:Grëzóńskô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |19 |[[Irlandiô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Irlandiô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |20 |[[Islandëjô]] |{{#categorytree:Islandëjô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |21 |[[Italskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Italskô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |22 |[[Liechtenstein]] |{{#categorytree:Lichtenstein|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |23 |[[Lëtwa]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Lëtwa|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |24 |[[Luksembùrg]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Luksembùrg|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |25 |[[Łotwa]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Łotwa|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |26 |[[Madżarskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Madżarskô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |27 |[[Malta]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Malta|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |28 |[[Miemieckô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Miemieckô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |29 |[[Mònakò]] |{{#categorytree:Mònakò|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |30 |[[Néderlandzkô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Néderlandzkô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |31 |[[Nordowô Macedoniô]] |{{#categorytree:Nordowô Macedoniô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |32 |[[Norweskô]] |{{#categorytree:Norweskô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |33 |[[Pòlskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Pòlskô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |34 |[[Pòrtugalskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Pòrtugalskô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |35 |[[Rumùńskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Rumùńskô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |36 |[[Ruskô]] |{{#categorytree:Ruskô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |37 |[[San Marino]] |{{#categorytree:San Marino|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |38 |[[Serbskô]] |{{#categorytree:Serbskô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |39 |[[Słowackô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Słowackô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |40 |[[Sloweńskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Sloweńskô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |41 |[[Watikan]] |{{#categorytree:Watikan|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |42 |[[Szpańskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Szpańskô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |43 |[[Szwajcarskô]] |{{#categorytree:Szwajcarskô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |44 |[[Szwedzkô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Szwedzkô|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |45 |[[Ùkrajina]] |{{#categorytree:Ùkrajina|mode=all|depth=0}} | |- | align="right" |46 |[[Wiôlgô Britanijô]] |{{#categorytree:Wiôlgô Britanijô|mode=all|depth=0}} |Wiôlgô Britaniô<ref>{{sloworz.org|19866|22486}}</ref> |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa|*]] [[Kategòrëjô:Lëstë]] 9n18jqwgfk2znjn9umiluled0qpkzk9 199156 199155 2026-05-16T02:39:25Z Iketsi 3254 + 199156 wikitext text/x-wiki '''Lësta [[Eùropa|eùropejsczich]] państw''' [[Òbrôzk:Europejsko Unijo CBS ubt2.png|frame|right|[[Eùropa]] ë Eùropejskô Ùnijô]] {| class="wikitable" |+ ! !Artikel !Kategòrëjô !Też !sloworz.org |- | align="right" |1 |[[Albańskô]] |{{#categorytree:Albańskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Albańskô →]: [[Albańskô]] |Albaniô<ref>{{sloworz.org|18433|20909}}</ref> |- | align="right" |2 |[[Andorra]] |{{#categorytree:Andorra|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Andorra →] |– |- | align="right" |3 |[[Aùstriô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Aùstriô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Aùstriô →]: [[Aùstrëjackô]] | |- | align="right" |4 |[[Belgijskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Belgijskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Belgijskô →] | |- | align="right" |5 |[[Biôłorus]] |{{#categorytree:Biôłorus|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Biôłorus →]: [[Biôłorëskô]]; [[Biôłorusjô]] | |- | align="right" |6 |[[Bòsniô i Hercegòwina]] |{{#categorytree:Bòsniô i Hercegòwina|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Bòsniô i Hercegòwina →] | |- | align="right" |7 |[[Bùłgariô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Bùłgariô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Bùłgariô →] | |- | align="right" |8 |[[Cyper]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Cyper|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Cyper →] | |- | align="right" |9 |[[Chòrwackô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Chòrwackô|mode=all|depth=0}} | | |- | align="right" |10 |[[Czeskô Repùblika]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Czeskô Repùblika|mode=all|depth=0}} | | |- | align="right" |11 |[[Czôrnogóra]] |{{#categorytree:Czôrnogóra|mode=all|depth=0}} | | |- | align="right" |12 |[[Dëńskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Dëńskô|mode=all|depth=0}} | | |- | align="right" |13 |[[Estoniô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Estoniô|mode=all|depth=0}} | | |- | align="right" |14 |[[Farersczé Òstrowë]] |{{#categorytree:Farersczé Òstrowë|mode=all|depth=0}} | | |- | align="right" |15 |[[Fińskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Fińskô|mode=all|depth=0}} | |Finlandiô<ref>{{sloworz.org|26158|30313}}</ref> |- | align="right" |16 |[[Francëjô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Francëjô|mode=all|depth=0}} | | |- | align="right" |17 |[[Greckô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Greckô|mode=all|depth=0}} | | |- | align="right" |18 |[[Grëzóńskô]] |{{#categorytree:Grëzóńskô|mode=all|depth=0}} | | |- | align="right" |19 |[[Irlandiô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Irlandiô|mode=all|depth=0}} | | |- | align="right" |20 |[[Islandëjô]] |{{#categorytree:Islandëjô|mode=all|depth=0}} | | |- | align="right" |21 |[[Italskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Italskô|mode=all|depth=0}} | | |- | align="right" |22 |[[Liechtenstein]] |{{#categorytree:Lichtenstein|mode=all|depth=0}} | | |- | align="right" |23 |[[Lëtwa]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Lëtwa|mode=all|depth=0}} | | |- | align="right" |24 |[[Luksembùrg]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Luksembùrg|mode=all|depth=0}} | | |- | align="right" |25 |[[Łotwa]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Łotwa|mode=all|depth=0}} | | |- | align="right" |26 |[[Madżarskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Madżarskô|mode=all|depth=0}} | | |- | align="right" |27 |[[Malta]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Malta|mode=all|depth=0}} | | |- | align="right" |28 |[[Niemieckô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Miemieckô|mode=all|depth=0}} | | |- | align="right" |29 |[[Mònakò]] |{{#categorytree:Mònakò|mode=all|depth=0}} | | |- | align="right" |30 |[[Néderlandzkô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Néderlandzkô|mode=all|depth=0}} | | |- | align="right" |31 |[[Nordowô Macedoniô]] |{{#categorytree:Nordowô Macedoniô|mode=all|depth=0}} | | |- | align="right" |32 |[[Norweskô]] |{{#categorytree:Norweskô|mode=all|depth=0}} | | |- | align="right" |33 |[[Pòlskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Pòlskô|mode=all|depth=0}} | | |- | align="right" |34 |[[Pòrtugalskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Pòrtugalskô|mode=all|depth=0}} | | |- | align="right" |35 |[[Rumùńskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Rumùńskô|mode=all|depth=0}} | | |- | align="right" |36 |[[Ruskô]] |{{#categorytree:Ruskô|mode=all|depth=0}} | | |- | align="right" |37 |[[San Marino]] |{{#categorytree:San Marino|mode=all|depth=0}} | | |- | align="right" |38 |[[Serbiô]] |{{#categorytree:Serbskô|mode=all|depth=0}} | | |- | align="right" |39 |[[Słowackô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Słowackô|mode=all|depth=0}} | | |- | align="right" |40 |[[Słoweniô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Słoweniô|mode=all|depth=0}} | | |- | align="right" |41 |[[Watikan]] |{{#categorytree:Watikan|mode=all|depth=0}} | | |- | align="right" |42 |[[Szpańskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Szpańskô|mode=all|depth=0}} | | |- | align="right" |43 |[[Szwajcariô]] |{{#categorytree:Szwajcarskô|mode=all|depth=0}} | | |- | align="right" |44 |[[Szwedzkô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Szwedzkô|mode=all|depth=0}} | | |- | align="right" |45 |[[Ùkrajina]] |{{#categorytree:Ùkrajina|mode=all|depth=0}} | | |- | align="right" |46 |[[Wiôlgô Britanijô]] |{{#categorytree:Wiôlgô Britanijô|mode=all|depth=0}} | |Wiôlgô Britaniô<ref>{{sloworz.org|19866|22486}}</ref> |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa|*]] [[Kategòrëjô:Lëstë]] 2yuwz8m5sdokxsk5ziq5h3js8bzo7ti 199157 199156 2026-05-16T02:46:51Z Iketsi 3254 + 199157 wikitext text/x-wiki '''Lësta [[Eùropa|eùropejsczich]] państw''' [[Òbrôzk:Europejsko Unijo CBS ubt2.png|frame|right|[[Eùropa]] ë Eùropejskô Ùnijô]] {| class="wikitable" |+ ! !Artikel !Kategòrëjô !Też !sloworz.org |- | align="right" |1 |[[Albańskô]] |{{#categorytree:Albańskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Albańskô →]: [[Albańskô]] |Albaniô<ref>{{sloworz.org|18433|20909}}</ref> |- | align="right" |2 |[[Andorra]] |{{#categorytree:Andorra|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Andorra →]: – |– |- | align="right" |3 |[[Aùstriô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Aùstriô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Aùstriô →]: [[Aùstrëjackô]] | |- | align="right" |4 |[[Belgijskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Belgijskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Belgijskô →]: – | |- | align="right" |5 |[[Biôłorus]] |{{#categorytree:Biôłorus|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Biôłorus →]: [[Biôłorëskô]]; [[Biôłorusjô]] | |- | align="right" |6 |[[Bòsniô i Hercegòwina]] |{{#categorytree:Bòsniô i Hercegòwina|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Bòsniô_i_Hercegòwina →]: [[Bòsnijô ë Hercegòwina]] | |- | align="right" |7 |[[Bùłgariô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Bùłgariô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Bùłgariô →]: [[Bùlgarskô]] | |- | align="right" |8 |[[Cyper]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Cyper|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Cyper →]: – | |- | align="right" |9 |[[Chòrwackô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Chòrwackô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Chòrwackô →] | |- | align="right" |10 |[[Czeskô Repùblika]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Czeskô Repùblika|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Czeskô_Repùblika →] | |- | align="right" |11 |[[Czôrnogóra]] |{{#categorytree:Czôrnogóra|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Czôrnogóra →] | |- | align="right" |12 |[[Dëńskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Dëńskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Dëńskô →] | |- | align="right" |13 |[[Estoniô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Estoniô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Estoniô →] | |- | align="right" |14 |[[Farersczé Òstrowë]] |{{#categorytree:Farersczé Òstrowë|mode=all|depth=0}} |– | |- | align="right" |15 |[[Fińskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Fińskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Fińskô →] |Finlandiô<ref>{{sloworz.org|26158|30313}}</ref> |- | align="right" |16 |[[Francëjô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Francëjô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Francëjô →] | |- | align="right" |17 |[[Greckô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Greckô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Greckô →]: | |- | align="right" |18 |[[Grëzóńskô]] |{{#categorytree:Grëzóńskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Grëzóńskô →]: | |- | align="right" |19 |[[Irlandiô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Irlandiô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Irlandiô →]: | |- | align="right" |20 |[[Islandëjô]] |{{#categorytree:Islandëjô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Islandëjô →]: | |- | align="right" |21 |[[Italskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Italskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Italskô →]: | |- | align="right" |22 |[[Liechtenstein]] |{{#categorytree:Lichtenstein|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Liechtenstein →]: | |- | align="right" |23 |[[Lëtwa]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Lëtwa|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Lëtwa →]: | |- | align="right" |24 |[[Luksembùrg]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Luksembùrg|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Luksembùrg →]: | |- | align="right" |25 |[[Łotwa]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Łotwa|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Łotwa →]: | |- | align="right" |26 |[[Madżarskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Madżarskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Madżarskô →]: | |- | align="right" |27 |[[Malta]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Malta|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Malta →]: | |- | align="right" |28 |[[Niemieckô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Miemieckô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Niemieckô →]: | |- | align="right" |29 |[[Mònakò]] |{{#categorytree:Mònakò|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Mònakò →]: | |- | align="right" |30 |[[Néderlandzkô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Néderlandzkô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Néderlandzkô →]: | |- | align="right" |31 |[[Nordowô Macedoniô]] |{{#categorytree:Nordowô Macedoniô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Nordowô_Macedoniô →]: | |- | align="right" |32 |[[Norweskô]] |{{#categorytree:Norweskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Norweskô →]: | |- | align="right" |33 |[[Pòlskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Pòlskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Pòlskô →]: | |- | align="right" |34 |[[Pòrtugalskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Pòrtugalskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Pòrtugalskô →]: | |- | align="right" |35 |[[Rumùńskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Rumùńskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Rumùńskô →]: | |- | align="right" |36 |[[Ruskô]] |{{#categorytree:Ruskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Ruskô →]: | |- | align="right" |37 |[[San Marino]] |{{#categorytree:San Marino|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=San_Marino →]: | |- | align="right" |38 |[[Serbiô]] |{{#categorytree:Serbskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Serbiô →]: | |- | align="right" |39 |[[Słowackô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Słowackô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Słowackô →]: | |- | align="right" |40 |[[Słoweniô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Słoweniô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Słoweniô →]: | |- | align="right" |41 |[[Watikan]] |{{#categorytree:Watikan|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Watikan →]: | |- | align="right" |42 |[[Szpańskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Szpańskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Szpańskô →]: | |- | align="right" |43 |[[Szwajcariô]] |{{#categorytree:Szwajcarskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Szwajcariô →]: | |- | align="right" |44 |[[Szwedzkô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Szwedzkô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Szwedzkô →]: | |- | align="right" |45 |[[Ùkrajina]] |{{#categorytree:Ùkrajina|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Ùkrajina →]: | |- | align="right" |46 |[[Wiôlgô Britanijô]] |{{#categorytree:Wiôlgô Britanijô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Wiôlgô_Britaniô →]: |Wiôlgô Britaniô<ref>{{sloworz.org|19866|22486}}</ref> |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa|*]] [[Kategòrëjô:Lëstë]] kbgq594dt8nfqr29tluacap6qjlgq6s 199158 199157 2026-05-16T03:27:52Z Iketsi 3254 + 199158 wikitext text/x-wiki '''Lësta [[Eùropa|eùropejsczich]] państw''' [[Òbrôzk:Europejsko Unijo CBS ubt2.png|frame|right|[[Eùropa]] ë Eùropejskô Ùnijô]] {| class="wikitable" |+ ! !Artikel !Kategòrëjô !Też !sloworz.org |- | align="right" |1 |[[Albańskô]] |{{#categorytree:Albańskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Albańskô →]: [[Albańskô]] |Albaniô<ref>{{sloworz.org|18433|20909}}</ref> |- | align="right" |2 |[[Andorra]] |{{#categorytree:Andorra|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Andorra →]: – |– |- | align="right" |3 |[[Aùstriô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Aùstriô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Aùstriô →]: [[Aùstrëjackô]] |Óstrëjô<ref>https://sloworz.org/word/9215/meaning/10520</ref>; Óstrëjackô<ref>https://sloworz.org/word/9214/meaning/10519</ref>; Aùstriô<ref>https://sloworz.org/word/19158/meaning/21683</ref>; |- | align="right" |4 |[[Belgijskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Belgijskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Belgijskô →]: – |Belgiô<ref>https://sloworz.org/word/19593/meaning/22180</ref> |- | align="right" |5 |[[Biôłorus]] |{{#categorytree:Biôłorus|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Biôłorus →]: [[Biôłorëskô]]; [[Biôłorusjô]] |Biôłorusjô<ref>https://sloworz.org/word/19534/meaning/22109</ref> |- | align="right" |6 |[[Bòsniô i Hercegòwina]] |{{#categorytree:Bòsniô i Hercegòwina|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Bòsniô_i_Hercegòwina →]: [[Bòsnijô ë Hercegòwina]] |– |- | align="right" |7 |[[Bùłgariô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Bùłgariô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Bùłgariô →]: [[Bùlgarskô]] |Bùłgariô<ref>https://sloworz.org/word/21053/meaning/23824</ref> |- | align="right" |8 |[[Cyper]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Cyper|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Cyper →]: – |Cyper<ref>https://sloworz.org/word/22463/meaning/25437</ref> |- | align="right" |9 |[[Chòrwackô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Chòrwackô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Chòrwackô →]: [[Chòrwacjô]] |Chòrwacjô<ref>https://sloworz.org/word/21850/meaning/24722</ref> |- | align="right" |10 |[[Czeskô Repùblika]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Czeskô Repùblika|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Czeskô_Repùblika →]: [[Czeskô]] |Czeskô<ref>https://sloworz.org/word/16592/meaning/18963</ref> |- | align="right" |11 |[[Czôrnogóra]] |{{#categorytree:Czôrnogóra|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Czôrnogóra →]: [[Czôrnô Góra]] |Czôrnogóra<ref>https://sloworz.org/word/22515/meaning/25494</ref> |- | align="right" |12 |[[Dëńskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Dëńskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Dëńskô →]: – |Duńskô<ref>https://sloworz.org/word/19811/meaning/22430</ref> |- | align="right" |13 |[[Estoniô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Estoniô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Estoniô →]: [[Estónskô]]; [[Estóńskô]] |Estoniô<ref>https://sloworz.org/word/25726/meaning/29718</ref> |- | align="right" |14 |[[Farersczé Òstrowë]] |{{#categorytree:Farersczé Òstrowë|mode=all|depth=0}} |– |– |- | align="right" |15 |[[Fińskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Fińskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Fińskô →]: – |Finlandiô<ref>{{sloworz.org|26158|30313}}</ref> |- | align="right" |16 |[[Francëjô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Francëjô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Francëjô →]: [[Frańcëskô]] |Francjô<ref>https://sloworz.org/word/26389/meaning/30647</ref>; Francëskô<ref>https://sloworz.org/word/26389/meaning/30647</ref> |- | align="right" |17 |[[Greckô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Greckô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Greckô →]: [[Grecjô]] |Grecjô<ref>https://sloworz.org/word/27032/meaning/31520</ref> |- | align="right" |18 |[[Grëzóńskô]] |{{#categorytree:Grëzóńskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Grëzóńskô →]: – |Gruzjô<ref name=":0">https://sloworz.org/word/27113/meaning/31612</ref>; Grëzjô<ref name=":0" />, Grëzóńskô<ref name=":0" /> |- | align="right" |19 |[[Irlandiô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Irlandiô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Irlandiô →]: [[Irlandëjô]] | |- | align="right" |20 |[[Islandëjô]] |{{#categorytree:Islandëjô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Islandëjô →]: – | |- | align="right" |21 |[[Italskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Italskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Italskô →]: – | |- | align="right" |22 |[[Liechtenstein]] |{{#categorytree:Lichtenstein|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Liechtenstein →]: [[Lichtenstein]] | |- | align="right" |23 |[[Lëtwa]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Lëtwa|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Lëtwa →]: [[Lëtewskô]] | |- | align="right" |24 |[[Luksembùrg]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Luksembùrg|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Luksembùrg →]: [[Luksembùrskô]] | |- | align="right" |25 |[[Łotwa]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Łotwa|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Łotwa →]: [[Łotewskô]] | |- | align="right" |26 |[[Madżarskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Madżarskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Madżarskô →]: – | |- | align="right" |27 |[[Malta]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Malta|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Malta →]: – | |- | align="right" |28 |[[Niemieckô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Miemieckô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Niemieckô →]: [[Miemieckô]] | |- | align="right" |29 |[[Mònakò]] |{{#categorytree:Mònakò|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Mònakò →]: – | |- | align="right" |30 |[[Néderlandzkô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Néderlandzkô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Néderlandzkô →]: – | |- | align="right" |31 |[[Nordowô Macedoniô]] |{{#categorytree:Nordowô Macedoniô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Nordowô_Macedoniô →]: [[Macedońskô]]; [[Macedoniô]] | |- | align="right" |32 |[[Norweskô]] |{{#categorytree:Norweskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Norweskô →]: [[Norge]]; [[Noreg]]; [[Kongeriket Norge]]; [[Kongeriket Noreg]] | |- | align="right" |33 |[[Pòlskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Pòlskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Pòlskô →]: – | |- | align="right" |34 |[[Pòrtugalskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Pòrtugalskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Pòrtugalskô →]: – | |- | align="right" |35 |[[Rumùńskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Rumùńskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Rumùńskô →]: [[Rumùniô]] | |- | align="right" |36 |[[Ruskô]] |{{#categorytree:Ruskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Ruskô →]: [[Ruskô Federacëjô]] | |- | align="right" |37 |[[San Marino]] |{{#categorytree:San Marino|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=San_Marino →]: – | |- | align="right" |38 |[[Serbiô]] |{{#categorytree:Serbskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Serbiô →]: [[Serbskô]] | |- | align="right" |39 |[[Słowackô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Słowackô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Słowackô →]: – | |- | align="right" |40 |[[Słoweniô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Słoweniô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Słoweniô →]: [[Sloweńskô]] | |- | align="right" |41 |[[Watikan]] |{{#categorytree:Watikan|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Watikan →]: – | |- | align="right" |42 |[[Szpańskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Szpańskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Szpańskô →]: – | |- | align="right" |43 |[[Szwajcariô]] |{{#categorytree:Szwajcarskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Szwajcariô →]: [[Szwajcarskô]] | |- | align="right" |44 |[[Szwedzkô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Szwedzkô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Szwedzkô →]: – | |- | align="right" |45 |[[Ùkrajina]] |{{#categorytree:Ùkrajina|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Ùkrajina →]: – | |- | align="right" |46 |[[Wiôlgô Britanijô]] |{{#categorytree:Wiôlgô Britanijô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Wiôlgô_Britanijô →]: [[Wiôlgô Britanijô]] |Wiôlgô Britaniô<ref>{{sloworz.org|19866|22486}}</ref> |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa|*]] [[Kategòrëjô:Lëstë]] 8wpb23ii9i1lcnuxfhjhdu3haiql09s 199159 199158 2026-05-16T03:29:46Z Iketsi 3254 {{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-05-15|Nastãpnô=+1 rok}} 199159 wikitext text/x-wiki '''Lësta [[Eùropa|eùropejsczich]] państw''' [[Òbrôzk:Europejsko Unijo CBS ubt2.png|frame|right|[[Eùropa]] ë Eùropejskô Ùnijô]] {| class="wikitable" |+ ! !Artikel !Kategòrëjô !Też !sloworz.org |- | align="right" |1 |[[Albańskô]] |{{#categorytree:Albańskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Albańskô →]: [[Albańskô]] |Albaniô<ref>{{sloworz.org|18433|20909}}</ref> |- | align="right" |2 |[[Andorra]] |{{#categorytree:Andorra|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Andorra →]: – |– |- | align="right" |3 |[[Aùstriô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Aùstriô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Aùstriô →]: [[Aùstrëjackô]] |Óstrëjô<ref>https://sloworz.org/word/9215/meaning/10520</ref>; Óstrëjackô<ref>https://sloworz.org/word/9214/meaning/10519</ref>; Aùstriô<ref>https://sloworz.org/word/19158/meaning/21683</ref>; |- | align="right" |4 |[[Belgijskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Belgijskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Belgijskô →]: – |Belgiô<ref>https://sloworz.org/word/19593/meaning/22180</ref> |- | align="right" |5 |[[Biôłorus]] |{{#categorytree:Biôłorus|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Biôłorus →]: [[Biôłorëskô]]; [[Biôłorusjô]] |Biôłorusjô<ref>https://sloworz.org/word/19534/meaning/22109</ref> |- | align="right" |6 |[[Bòsniô i Hercegòwina]] |{{#categorytree:Bòsniô i Hercegòwina|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Bòsniô_i_Hercegòwina →]: [[Bòsnijô ë Hercegòwina]] |– |- | align="right" |7 |[[Bùłgariô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Bùłgariô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Bùłgariô →]: [[Bùlgarskô]] |Bùłgariô<ref>https://sloworz.org/word/21053/meaning/23824</ref> |- | align="right" |8 |[[Cyper]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Cyper|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Cyper →]: – |Cyper<ref>https://sloworz.org/word/22463/meaning/25437</ref> |- | align="right" |9 |[[Chòrwackô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Chòrwackô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Chòrwackô →]: [[Chòrwacjô]] |Chòrwacjô<ref>https://sloworz.org/word/21850/meaning/24722</ref> |- | align="right" |10 |[[Czeskô Repùblika]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Czeskô Repùblika|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Czeskô_Repùblika →]: [[Czeskô]] |Czeskô<ref>https://sloworz.org/word/16592/meaning/18963</ref> |- | align="right" |11 |[[Czôrnogóra]] |{{#categorytree:Czôrnogóra|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Czôrnogóra →]: [[Czôrnô Góra]] |Czôrnogóra<ref>https://sloworz.org/word/22515/meaning/25494</ref> |- | align="right" |12 |[[Dëńskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Dëńskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Dëńskô →]: – |Duńskô<ref>https://sloworz.org/word/19811/meaning/22430</ref> |- | align="right" |13 |[[Estoniô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Estoniô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Estoniô →]: [[Estónskô]]; [[Estóńskô]] |Estoniô<ref>https://sloworz.org/word/25726/meaning/29718</ref> |- | align="right" |14 |[[Farersczé Òstrowë]] |{{#categorytree:Farersczé Òstrowë|mode=all|depth=0}} |– |– |- | align="right" |15 |[[Fińskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Fińskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Fińskô →]: – |Finlandiô<ref>{{sloworz.org|26158|30313}}</ref> |- | align="right" |16 |[[Francëjô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Francëjô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Francëjô →]: [[Frańcëskô]] |Francjô<ref>https://sloworz.org/word/26389/meaning/30647</ref>; Francëskô<ref>https://sloworz.org/word/26389/meaning/30647</ref> |- | align="right" |17 |[[Greckô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Greckô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Greckô →]: [[Grecjô]] |Grecjô<ref>https://sloworz.org/word/27032/meaning/31520</ref> |- | align="right" |18 |[[Grëzóńskô]] |{{#categorytree:Grëzóńskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Grëzóńskô →]: – |Gruzjô<ref name=":0">https://sloworz.org/word/27113/meaning/31612</ref>; Grëzjô<ref name=":0" />, Grëzóńskô<ref name=":0" /> |- | align="right" |19 |[[Irlandiô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Irlandiô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Irlandiô →]: [[Irlandëjô]] | |- | align="right" |20 |[[Islandëjô]] |{{#categorytree:Islandëjô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Islandëjô →]: – | |- | align="right" |21 |[[Italskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Italskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Italskô →]: – | |- | align="right" |22 |[[Liechtenstein]] |{{#categorytree:Lichtenstein|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Liechtenstein →]: [[Lichtenstein]] | |- | align="right" |23 |[[Lëtwa]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Lëtwa|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Lëtwa →]: [[Lëtewskô]] | |- | align="right" |24 |[[Luksembùrg]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Luksembùrg|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Luksembùrg →]: [[Luksembùrskô]] | |- | align="right" |25 |[[Łotwa]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Łotwa|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Łotwa →]: [[Łotewskô]] | |- | align="right" |26 |[[Madżarskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Madżarskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Madżarskô →]: – | |- | align="right" |27 |[[Malta]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Malta|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Malta →]: – | |- | align="right" |28 |[[Niemieckô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Miemieckô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Niemieckô →]: [[Miemieckô]] | |- | align="right" |29 |[[Mònakò]] |{{#categorytree:Mònakò|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Mònakò →]: – | |- | align="right" |30 |[[Néderlandzkô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Néderlandzkô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Néderlandzkô →]: – | |- | align="right" |31 |[[Nordowô Macedoniô]] |{{#categorytree:Nordowô Macedoniô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Nordowô_Macedoniô →]: [[Macedońskô]]; [[Macedoniô]] | |- | align="right" |32 |[[Norweskô]] |{{#categorytree:Norweskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Norweskô →]: [[Norge]]; [[Noreg]]; [[Kongeriket Norge]]; [[Kongeriket Noreg]] | |- | align="right" |33 |[[Pòlskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Pòlskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Pòlskô →]: – | |- | align="right" |34 |[[Pòrtugalskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Pòrtugalskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Pòrtugalskô →]: – | |- | align="right" |35 |[[Rumùńskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Rumùńskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Rumùńskô →]: [[Rumùniô]] | |- | align="right" |36 |[[Ruskô]] |{{#categorytree:Ruskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Ruskô →]: [[Ruskô Federacëjô]] | |- | align="right" |37 |[[San Marino]] |{{#categorytree:San Marino|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=San_Marino →]: – | |- | align="right" |38 |[[Serbiô]] |{{#categorytree:Serbskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Serbiô →]: [[Serbskô]] | |- | align="right" |39 |[[Słowackô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Słowackô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Słowackô →]: – | |- | align="right" |40 |[[Słoweniô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Słoweniô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Słoweniô →]: [[Sloweńskô]] | |- | align="right" |41 |[[Watikan]] |{{#categorytree:Watikan|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Watikan →]: – | |- | align="right" |42 |[[Szpańskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Szpańskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Szpańskô →]: – | |- | align="right" |43 |[[Szwajcariô]] |{{#categorytree:Szwajcarskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Szwajcariô →]: [[Szwajcarskô]] | |- | align="right" |44 |[[Szwedzkô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Szwedzkô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Szwedzkô →]: – | |- | align="right" |45 |[[Ùkrajina]] |{{#categorytree:Ùkrajina|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Ùkrajina →]: – | |- | align="right" |46 |[[Wiôlgô Britanijô]] |{{#categorytree:Wiôlgô Britanijô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Wiôlgô_Britanijô →]: [[Wiôlgô Britanijô]] |Wiôlgô Britaniô<ref>{{sloworz.org|19866|22486}}</ref> |} {{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-05-15|Nastãpnô=+1 rok}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa|*]] [[Kategòrëjô:Lëstë]] i9kfrckglgjv2lptodp4af91ass43p3 199194 199159 2026-05-16T07:50:12Z Orbitminis 18250 Dofùlowanié òd pòlsczi Wikipedie (Hewòtny artikel terô je dofùlowóny) 199194 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Europejsko Unijo CBS ubt2.png|frame|right|Kôrta [[Eùropa|Eùropë]] ë Eùropejsczi Ùnije pò kaszëbskù (nieaktualny)]]'''Lësta [[Eùropa|eùropejsczich]] państw''' – lësta [[Państwò|państw]] ë zawiôzłëch teritoriów [[Eùropa|Eùropë]]. Na òbrëmienié Eùropë w całoscë abò dzélowô najdiwô sã 46 ùznônëch państw na midzënôrodny arenie. Knéż do Eùropë zalëczô sã sétmë [[Zawiôzłé teritorium|zawiôzłëch]] [[Zawiôzłé teritorium|teritoriów]] [[Dëńskô|Dëńsczi]], [[Norweskô|Norwesczi]] ë [[Wiôlgô Britanijô|Wiôldżi Britanije]]. W Eùropie fónkcjonëje téż jedno dzélowô ùznôwóné państwò ([[Kòsowò]]) a téż jedno [[nieùznôwóné państwò]] ([[Pòdniéstrze]]). Nôwiãkszim eùropejsczim państwã je [[Ruskô]] (17 098 242 km²), równak nôwiãkszim państwã najdiwëjącym sã w całoscë na teritorium Eùropë je [[Ùkrajina]] (603 550 km²). Nôlëdniészim państwã na eùropejsczim kòntinence równak je Ruskô (142 021 981 mieszkańców), a nôlëdniészim państwã pòłóżonym w całoscë w Eùropie są [[Niemieckô|Niemcë]] (84 316 622 mieszkańców). Nômniészim tak samò wedle wiôlgòscë wiéchrzëznë, jak ë lëczbë lëdztwa je [[Watikan]] (0,44 km²; 825 mieszkańców). {| class="wikitable" |+ ! !Artikel !Kategòrëjô !Też !sloworz.org |- | align="right" |1 |[[Albańskô]] |{{#categorytree:Albańskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Albańskô →]: [[Albańskô]] |Albaniô<ref>{{sloworz.org|18433|20909}}</ref> |- | align="right" |2 |[[Andorra]] |{{#categorytree:Andorra|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Andorra →]: – |– |- | align="right" |3 |[[Aùstriô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Aùstriô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Aùstriô →]: [[Aùstrëjackô]] |Óstrëjô<ref>https://sloworz.org/word/9215/meaning/10520</ref>; Óstrëjackô<ref>https://sloworz.org/word/9214/meaning/10519</ref>; Aùstriô<ref>https://sloworz.org/word/19158/meaning/21683</ref>; |- | align="right" |4 |[[Belgijskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Belgijskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Belgijskô →]: – |Belgiô<ref>https://sloworz.org/word/19593/meaning/22180</ref> |- | align="right" |5 |[[Biôłorus]] |{{#categorytree:Biôłorus|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Biôłorus →]: [[Biôłorëskô]]; [[Biôłorusjô]] |Biôłorusjô<ref>https://sloworz.org/word/19534/meaning/22109</ref> |- | align="right" |6 |[[Bòsniô i Hercegòwina]] |{{#categorytree:Bòsniô i Hercegòwina|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Bòsniô_i_Hercegòwina →]: [[Bòsnijô ë Hercegòwina]] |– |- | align="right" |7 |[[Bùłgariô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Bùłgariô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Bùłgariô →]: [[Bùlgarskô]] |Bùłgariô<ref>https://sloworz.org/word/21053/meaning/23824</ref> |- | align="right" |8 |[[Cyper]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Cyper|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Cyper →]: – |Cyper<ref>https://sloworz.org/word/22463/meaning/25437</ref> |- | align="right" |9 |[[Chòrwackô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Chòrwackô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Chòrwackô →]: [[Chòrwacjô]] |Chòrwacjô<ref>https://sloworz.org/word/21850/meaning/24722</ref> |- | align="right" |10 |[[Czeskô Repùblika]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Czeskô Repùblika|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Czeskô_Repùblika →]: [[Czeskô]] |Czeskô<ref>https://sloworz.org/word/16592/meaning/18963</ref> |- | align="right" |11 |[[Czôrnogóra]] |{{#categorytree:Czôrnogóra|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Czôrnogóra →]: [[Czôrnô Góra]] |Czôrnogóra<ref>https://sloworz.org/word/22515/meaning/25494</ref> |- | align="right" |12 |[[Dëńskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Dëńskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Dëńskô →]: – |Duńskô<ref>https://sloworz.org/word/19811/meaning/22430</ref> |- | align="right" |13 |[[Estoniô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Estoniô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Estoniô →]: [[Estónskô]]; [[Estóńskô]] |Estoniô<ref>https://sloworz.org/word/25726/meaning/29718</ref> |- | align="right" |14 |[[Farersczé Òstrowë]] |{{#categorytree:Farersczé Òstrowë|mode=all|depth=0}} |– |– |- | align="right" |15 |[[Fińskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Fińskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Fińskô →]: – |Finlandiô<ref>{{sloworz.org|26158|30313}}</ref> |- | align="right" |16 |[[Francëjô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Francëjô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Francëjô →]: [[Frańcëskô]] |Francjô<ref>https://sloworz.org/word/26389/meaning/30647</ref>; Francëskô<ref>https://sloworz.org/word/26389/meaning/30647</ref> |- | align="right" |17 |[[Greckô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Greckô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Greckô →]: [[Grecjô]] |Grecjô<ref>https://sloworz.org/word/27032/meaning/31520</ref> |- | align="right" |18 |[[Grëzóńskô]] |{{#categorytree:Grëzóńskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Grëzóńskô →]: – |Gruzjô<ref name=":0">https://sloworz.org/word/27113/meaning/31612</ref>; Grëzjô<ref name=":0" />, Grëzóńskô<ref name=":0" /> |- | align="right" |19 |[[Irlandiô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Irlandiô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Irlandiô →]: [[Irlandëjô]] | |- | align="right" |20 |[[Islandëjô]] |{{#categorytree:Islandëjô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Islandëjô →]: – | |- | align="right" |21 |[[Italskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Italskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Italskô →]: – | |- | align="right" |22 |[[Liechtenstein]] |{{#categorytree:Lichtenstein|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Liechtenstein →]: [[Lichtenstein]] | |- | align="right" |23 |[[Lëtwa]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Lëtwa|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Lëtwa →]: [[Lëtewskô]] | |- | align="right" |24 |[[Luksembùrg]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Luksembùrg|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Luksembùrg →]: [[Luksembùrskô]] | |- | align="right" |25 |[[Łotwa]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Łotwa|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Łotwa →]: [[Łotewskô]] | |- | align="right" |26 |[[Madżarskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Madżarskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Madżarskô →]: – | |- | align="right" |27 |[[Malta]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Malta|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Malta →]: – | |- | align="right" |28 |[[Niemieckô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Miemieckô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Niemieckô →]: [[Miemieckô]] | |- | align="right" |29 |[[Mònakò]] |{{#categorytree:Mònakò|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Mònakò →]: – | |- | align="right" |30 |[[Néderlandzkô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Néderlandzkô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Néderlandzkô →]: – | |- | align="right" |31 |[[Nordowô Macedoniô]] |{{#categorytree:Nordowô Macedoniô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Nordowô_Macedoniô →]: [[Macedońskô]]; [[Macedoniô]] | |- | align="right" |32 |[[Norweskô]] |{{#categorytree:Norweskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Norweskô →]: [[Norge]]; [[Noreg]]; [[Kongeriket Norge]]; [[Kongeriket Noreg]] | |- | align="right" |33 |[[Pòlskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Pòlskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Pòlskô →]: – | |- | align="right" |34 |[[Pòrtugalskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Pòrtugalskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Pòrtugalskô →]: – | |- | align="right" |35 |[[Rumùńskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Rumùńskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Rumùńskô →]: [[Rumùniô]] | |- | align="right" |36 |[[Ruskô]] |{{#categorytree:Ruskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Ruskô →]: [[Ruskô Federacëjô]] | |- | align="right" |37 |[[San Marino]] |{{#categorytree:San Marino|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=San_Marino →]: – | |- | align="right" |38 |[[Serbiô]] |{{#categorytree:Serbskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Serbiô →]: [[Serbskô]] | |- | align="right" |39 |[[Słowackô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Słowackô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Słowackô →]: – | |- | align="right" |40 |[[Słoweniô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Słoweniô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Słoweniô →]: [[Sloweńskô]] | |- | align="right" |41 |[[Watikan]] |{{#categorytree:Watikan|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Watikan →]: – | |- | align="right" |42 |[[Szpańskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Szpańskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Szpańskô →]: – | |- | align="right" |43 |[[Szwajcariô]] |{{#categorytree:Szwajcarskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Szwajcariô →]: [[Szwajcarskô]] | |- | align="right" |44 |[[Szwedzkô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Szwedzkô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Szwedzkô →]: – | |- | align="right" |45 |[[Ùkrajina]] |{{#categorytree:Ùkrajina|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Ùkrajina →]: – | |- | align="right" |46 |[[Wiôlgô Britanijô]] |{{#categorytree:Wiôlgô Britanijô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Wiôlgô_Britanijô →]: [[Wiôlgô Britanijô]] |Wiôlgô Britaniô<ref>{{sloworz.org|19866|22486}}</ref> |} {{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-05-15|Nastãpnô=+1 rok}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa|*]] [[Kategòrëjô:Lëstë]] 19v4sjx5g21l3aode81de5nf9rvmgqg 0 1091 199041 198459 2026-05-15T16:57:56Z Iketsi 3254 /* Bùtnowé lënczi */ +1 199041 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Villa di castello, biblioteca dell'accademia della crusca, dizionario petrocchi 02 crusca.jpg|mały|{{PAGENAME}}]] [[Òbrôzk:Stefan Ramult-Pomeranian Dictionary.png|mały|Dzélëk słowôrza Ramułta]] '''Słowôrz''' je lëstą słów ë jich definicëji, abò jich równoznaczënów w jińszi mòwie (mòwach). Niechtërné słowôrze pòdôwają téż infòrmacëje ò wëmòwie, pòchòdzenim słowa ôs przëmiarë jegò brëkòwóniô w zdaniach. Jistnieją téż słowôrze ilustrowóné (òbrôzkòwé). == Pòsobica słów == == Tëlkòsc słowiznë == Z pòzdrzatkù na tëlkòsc słowiznë zamkłi we słowôrzu mòżemë wëapartnic dwa ôrtë słowôrzów: 1. tzw. ''maksymalizacëjné słowôrze'', chtërnëch zgrôwã je zaprezentérowónié całégò dostónkù słowiznë brëkòwóny przez gwësną jãzëkòwą spòlëznã. Taczé słowôrze mògą zamëkac w se rozmajité fòrmë ë wariantë negò sómégò słowa we wszëtczich dialektach, ôs słowa znóné blós z runitwë, czë téż pòdóné przez infòrmatorów. Przez swòją nôtërã maksymalizacëjny słowôrz ni mòże bëc słowôrzã normatiwnym (preskriptiwnym), równak mòże baro pòmòc przë twòrzenim taczégò słowôrza. Przëmiarã maksymalizacëjnégò słowôrza je ''[[Pomoranisches Wörterbuch]]'' ''(Słowôrz pòmòrsczi)'' [[Friedrich Lorentz|Friedricha Lorentza]]. 2. tzw. ''minimalizacëjné słowôrze'', chtërnëch autora pòdôwô blós dzél słowiznë jaczégò jãzëka (np. czile tësąców nôczãstszëch słów). Minimalizacëjnym słowôrzã je np. ''[[Słowniczek kaszubski]]'' ''(Słowôrzk kaszëbsczi)'' [[Aleksander Labùda|Aleksandra Labùdë]] czë ''Słowniczek polsko-kaszubski'' R. Drzeżdżona i G. J. Schramke, Gdynia 2006, a téż ''Pòlskò-anielskò-kaszëbsczi słowôrz'' Mariana Jelińskiego i [[David Shulist|Davida Shulista]], Żukowo 2010 i ''Môłi kaszëbskò-czeskò-pòlsczi słowôrz'', [[Żukòwò]] 2014[http://alpha.bn.org.pl/search~S5*pol?/aJeli{u0144}ski%2C+Marian/ajelin~aski+marian/1%2C1%2C9%2CB/frameset&FF=ajelin~aski+marian&1%2C%2C9]. == Specjalné słowôrze == * Stefan Ramułt: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego, [[Krakòwò]] 1893 * Stefan Ramułt: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego. Scalił i znormalizował Jerzy Treder, [[Gduńsk]] 2003 * [[Jan Trepczik]]: Słownik polsko-kaszubski, t. I-II, [[Gduńsk]] 1994. == Preskriptiwné a deskriptiwné słowôrze == == Òbaczë téż == * [[Słowôrz Wikipediji]] * [[Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{YouTube|6ir6fMiRuTo|Słowniki kaszubskie - 2013}} ({{Jãz.|csb}}) * [https://csb.wiktionary.org/wiki/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna Wikisłowôrz pò kaszëbskù] * [https://web.archive.org/web/20160909110356/http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb16242429g.public Dictionnaires kachoubes] * [https://web.archive.org/web/20150707045807/http://scholaris.pl/zasob/106924 scholaris.pl — Mój słowôrz - książka pomocnicza do nauki języka kaszubskiego] * [https://web.archive.org/web/20260413003104/https://www.zawszepomorze.pl/artykul/12759,slowniczek-polsko-kaszubski-czyli-kaszubszczyzna-bez-tajemnic Słowniczek polsko-kaszubski, czyli kaszubszczyzna bez tajemnic] * Słownik polsko-kaszubski — szkola.interklasa.pl: [https://web.archive.org/web/20200130224752/http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/pol_ac.html A–C], [https://web.archive.org/web/20200117115121/http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/pol_df.html D–F], [https://web.archive.org/web/20200128153948/http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/pol_jl.html J–L], [https://web.archive.org/web/20200218085625/http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/pol_mo.html M–O], [https://web.archive.org/web/20200117021913/http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/pol_pr.html P–R], [https://web.archive.org/web/20200121051226/http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/pol_su.html S–U] i [https://web.archive.org/web/20200130225216/http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/pol_wz.html W–Z] * https://kaszebi.rastko.net/?p=17#Słowniczek * https://muzeumpuck.pl/wp-content/uploads/2025/06/SLOWNIK-RYBACKI-WERSJA-UPROSZCZONA-1.pdf * https://www.wladyslawowo.com/atrakcje/slownik-kaszubski-dla-poczatkujacych-najwazniejsze-slowa-i-zwroty-1965 * [https://web.archive.org/web/20170223192011/http://www.zk-p.org/files/1704Trepczyk_slownik.pdf 1704Trepczyk_slownik.pdf] * https://web.archive.org/web/20210228185456/http://www.kaszubi.pl/images/dodatkowe/aktualnosci/2014/NU_05_14_.pdf [[Kategòrëjô:Słowôrze| ]] 4t4k4n0i4f6pa9hkeqlqkg2e03k4acc 199043 199041 2026-05-15T16:59:17Z Iketsi 3254 /* Bùtnowé lënczi */ * [https://web.archive.org/web/20210228185456/http://www.kaszubi.pl/images/dodatkowe/aktualnosci/2014/NU_05_14_.pdf NAJÔ ÙCZBA, NUMER 5 (77), DODÔWK DO „PÒMERANII” – Pòdrãczny słowôrzk welownikaa] 199043 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Villa di castello, biblioteca dell'accademia della crusca, dizionario petrocchi 02 crusca.jpg|mały|{{PAGENAME}}]] [[Òbrôzk:Stefan Ramult-Pomeranian Dictionary.png|mały|Dzélëk słowôrza Ramułta]] '''Słowôrz''' je lëstą słów ë jich definicëji, abò jich równoznaczënów w jińszi mòwie (mòwach). Niechtërné słowôrze pòdôwają téż infòrmacëje ò wëmòwie, pòchòdzenim słowa ôs przëmiarë jegò brëkòwóniô w zdaniach. Jistnieją téż słowôrze ilustrowóné (òbrôzkòwé). == Pòsobica słów == == Tëlkòsc słowiznë == Z pòzdrzatkù na tëlkòsc słowiznë zamkłi we słowôrzu mòżemë wëapartnic dwa ôrtë słowôrzów: 1. tzw. ''maksymalizacëjné słowôrze'', chtërnëch zgrôwã je zaprezentérowónié całégò dostónkù słowiznë brëkòwóny przez gwësną jãzëkòwą spòlëznã. Taczé słowôrze mògą zamëkac w se rozmajité fòrmë ë wariantë negò sómégò słowa we wszëtczich dialektach, ôs słowa znóné blós z runitwë, czë téż pòdóné przez infòrmatorów. Przez swòją nôtërã maksymalizacëjny słowôrz ni mòże bëc słowôrzã normatiwnym (preskriptiwnym), równak mòże baro pòmòc przë twòrzenim taczégò słowôrza. Przëmiarã maksymalizacëjnégò słowôrza je ''[[Pomoranisches Wörterbuch]]'' ''(Słowôrz pòmòrsczi)'' [[Friedrich Lorentz|Friedricha Lorentza]]. 2. tzw. ''minimalizacëjné słowôrze'', chtërnëch autora pòdôwô blós dzél słowiznë jaczégò jãzëka (np. czile tësąców nôczãstszëch słów). Minimalizacëjnym słowôrzã je np. ''[[Słowniczek kaszubski]]'' ''(Słowôrzk kaszëbsczi)'' [[Aleksander Labùda|Aleksandra Labùdë]] czë ''Słowniczek polsko-kaszubski'' R. Drzeżdżona i G. J. Schramke, Gdynia 2006, a téż ''Pòlskò-anielskò-kaszëbsczi słowôrz'' Mariana Jelińskiego i [[David Shulist|Davida Shulista]], Żukowo 2010 i ''Môłi kaszëbskò-czeskò-pòlsczi słowôrz'', [[Żukòwò]] 2014[http://alpha.bn.org.pl/search~S5*pol?/aJeli{u0144}ski%2C+Marian/ajelin~aski+marian/1%2C1%2C9%2CB/frameset&FF=ajelin~aski+marian&1%2C%2C9]. == Specjalné słowôrze == * Stefan Ramułt: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego, [[Krakòwò]] 1893 * Stefan Ramułt: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego. Scalił i znormalizował Jerzy Treder, [[Gduńsk]] 2003 * [[Jan Trepczik]]: Słownik polsko-kaszubski, t. I-II, [[Gduńsk]] 1994. == Preskriptiwné a deskriptiwné słowôrze == == Òbaczë téż == * [[Słowôrz Wikipediji]] * [[Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{YouTube|6ir6fMiRuTo|Słowniki kaszubskie - 2013}} ({{Jãz.|csb}}) * [https://csb.wiktionary.org/wiki/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna Wikisłowôrz pò kaszëbskù] * [https://web.archive.org/web/20160909110356/http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb16242429g.public Dictionnaires kachoubes] * [https://web.archive.org/web/20150707045807/http://scholaris.pl/zasob/106924 scholaris.pl — Mój słowôrz - książka pomocnicza do nauki języka kaszubskiego] * [https://web.archive.org/web/20260413003104/https://www.zawszepomorze.pl/artykul/12759,slowniczek-polsko-kaszubski-czyli-kaszubszczyzna-bez-tajemnic Słowniczek polsko-kaszubski, czyli kaszubszczyzna bez tajemnic] * Słownik polsko-kaszubski — szkola.interklasa.pl: [https://web.archive.org/web/20200130224752/http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/pol_ac.html A–C], [https://web.archive.org/web/20200117115121/http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/pol_df.html D–F], [https://web.archive.org/web/20200128153948/http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/pol_jl.html J–L], [https://web.archive.org/web/20200218085625/http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/pol_mo.html M–O], [https://web.archive.org/web/20200117021913/http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/pol_pr.html P–R], [https://web.archive.org/web/20200121051226/http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/pol_su.html S–U] i [https://web.archive.org/web/20200130225216/http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/pol_wz.html W–Z] * https://kaszebi.rastko.net/?p=17#Słowniczek * https://muzeumpuck.pl/wp-content/uploads/2025/06/SLOWNIK-RYBACKI-WERSJA-UPROSZCZONA-1.pdf * https://www.wladyslawowo.com/atrakcje/slownik-kaszubski-dla-poczatkujacych-najwazniejsze-slowa-i-zwroty-1965 * [https://web.archive.org/web/20170223192011/http://www.zk-p.org/files/1704Trepczyk_slownik.pdf 1704Trepczyk_slownik.pdf] * [https://web.archive.org/web/20210228185456/http://www.kaszubi.pl/images/dodatkowe/aktualnosci/2014/NU_05_14_.pdf NAJÔ ÙCZBA, NUMER 5 (77), DODÔWK DO „PÒMERANII” – Pòdrãczny słowôrzk welownikaa] [[Kategòrëjô:Słowôrze| ]] a9833g2j1h8plsngfcni9y5qbiphl4x 0 1419 198955 195489 2026-05-15T13:42:19Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 198955 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Céwice | rodzôcz_wsë= | céch_wsë=Image:POL gmina Cewice COA.svg | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=lãbòrsczi | gmina=Céwice | szôłtëstwò=Céwice | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=26 | sekùndëN=11 | gradëE=17 | minutëE=44 | sekùndëE=07 | wiżô= | rok=2006 | lëdztwò=1687 | gãscëzna= | nr_czér=59 | pòcztowi_kòd=84-312 | reg_tôfla=GLE | SIMC= | szôłtës= | www=http://www.cewice.pl/ | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Cewice - kościół Wniebowzięcia NMP (2).jpg|mały|Kòscół]] '''Céwice''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Cewice'') – to gminnô wies w [[Lãbòrsczi kréz|lãbòrsczim krézu]] w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]. Tu je kòscół i szkòła. Òficjalnô [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskô]] pòzwa wsë w fòrmie „Céwice” òsta wprowadzónô 9 łżëkwiata 2019<ref>[https://web.archive.org/web/20190624093236/http://mniejszosci.narodowe.mswia.gov.pl/download/86/13576/stan09042019ost.pdf ''Lista gmin wpisanych do Rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości'']</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://www.cewice.pl/ {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Céwice]] khqzqq333d4aknddi6vwvyr9lo73rx7 0 1896 199138 192192 2026-05-15T21:21:01Z InternetArchiveBot 14136 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 199138 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=भारत<br />(Bhārat)|miono=Indie|fana=Flag of India.svg|miono-genitiw=Indii|herb=Emblem of India.svg|mòtto=सत्यमेव जयते<br>(Jeno prôwda zwëcãża)|na karce=India_(orthographic_projection).svg|jãzëk=Hindi|stolëca=Nowé Delhi|fòrma państwa=repùblika|wiéchrzëzna=3.287.590|procent-wòdë=9,56|rok=2025|lëdztwò=1 463 865 525|dëtk=rupia|kòd dëtka=INR|czasowô cona=5:30|swiãto=15 zélnika|himn=Jana Gana Mana <center>[[File:Jana Gana Mana instrumental.ogg]]</center>|kòd=IN|Internet=.in|telefón=91|Prezydeńt=Draupadi Murmu|Premiéra=Narendra Modi|aùtowi kòd=IND}} '''Indie''' (hindi: ''भारत, Bhārat, pò [[Anielsczi jãzëk|anielskù]]: India'') to państwò w pôłniowi [[Azëjô|Azëji]], na Indijsczim półostrówie. * Stolëca: [[Nowé Delhi]] - kòl 0,312 mln lëdztwa * Inne wiôldżé garde: [[Mumbaj]] (przódë jakno Bómbôj) - 12,6 mln lëdztwa, [[Delhi]] (dôwnô stolëca.) - 10,4 mln, [[Kòlkôta]] (przódë jakno Kalkuta), [[Chennai]] (przódë jakno: Madras), [[Bangalore]], [[Hajdarabad]], [[Ahmadabad]], [[Kanpur]]. * wiéchrzëzna: 3.287.590 km² == Historiô == Indie to barzo stôrô cywilizacëjô. Pòwstała ok. 3300 p.n.e. w dolënie Indusu<ref>[https://www.ebsco.com/research-starters/history/indus-valley-civilization-begins-south-asia Indus Valley Civilization Begins in South Asia] EBSCO</ref>. Jej wôżnymi zwënégami sã kanalizacëjô, systema miar i wôg czy kòłowi transpòrt. Jãzëkã bëł Sanskrit Bëło też tam wiele religijów, nôstarszô je wedizm (pòtemù braminizm i hinduizm), Indie sã także tatczëznã [[Bùddizm|bùddizmu]], chtërën narodzëł sã w VI stalata p.n.e.<ref>[https://www.national-geographic.pl/historia/starozytne-indie-zycie-kultura-i-osiagniecia-w-starozytnych-indiach/#osiagniecia-starozytnych-indii Starożytne Indie – życie, kultura i osiągnięcia w starożytnych Indiach]</ref> W 320 p.n.e. indijscze garde-państwa òstały zjednóne pòd wòdzã Czandragupti z dinastëji Maurjów, chtërna stwòrzëła stolemne jimperium, zmòcnione pòtemù przez Aśokę. Rozkwit Indji miał mol za rzãdów dinastëji Gùptów (ok. 320–ok. 540) w jich czasach bëło rozszérzenié greńc państwa<ref>[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Guptowie;3908926.html Guptowie] Encyklopedia PWN</ref>. Jimperium ùstało jistniec z przëczëne nôjôzdu Hunów. VII-XII st miały mol nôjôzdi [[Islam|mùzułmónów]]. W 1526 pòwstało państwo wiôldżich Mogołów, chtërne w XIX stalata stało sã [[Wiôlgô Britanijô|britijskô]] kòloniã (Britijsczi Indie)<ref>[https://encyklopedia.interia.pl/geografia-nauki-pokrewne/panstwa/news-indie,nId,2018149 INDIE] Encyklopedia Interia</ref>. 15 zélnika 1947 Indie zwëskały samòstójnotã<ref>[https://web.archive.org/web/20240525052556/https://education.nationalgeographic.org/resource/indias-independence/ India's Independence] National Geographic Education</ref>. 26 stëcznika Indie stały sã repùblikã<ref>[https://knowindia.india.gov.in/republic-day-celebration/republic-of-india.php Republic of India] Know India</ref> (do 1950 [[Przédnik kraju|przédnikã kraju]] bëł król britijsczi). == Demografiô == W 2025 Indie bëłë nôbarzi zalëdzônym krajem swiata. Lëdztwo je 1 463 865 525<ref>[https://www.worldometers.info/world-population/india-population/ India Population] Worldometer</ref> mieszkańców, w tim: : 39% to Hindusë, 8% Telugòwie, 8% Bengalczëcë, 7% Marathowie, 7% Tamilowie, 5% Gùdzaratowie, 4% Kannadowie, 4% Keralczëcë (18% jinsze miészëznë). Nôwikszô religijô to [[hinduizm]], chtërnego w 2011 wëznawało 79.8%, na drëdzim molu [[islam]], zaòstałë [[chrzescëjanizna]] 2.3%, sikhizm 1.7% a jinsze niesprecyzowône 2%<ref>[https://web.archive.org/web/20210318202107/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/india#people-and-society India] The World Factbook</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}}{{stub}} {{Azëjô}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] sse1ogtaebngzxgx3ldtl1x8kinzzxq 14 2400 198985 162695 2026-05-15T15:36:35Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Mùzyczné karna]] 198985 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Mùzyczné karna]] [[Kategòrëjô:Rock]] bywr1u9edoiq1nyzy9zobf8x5flpj3w 0 2424 199148 198647 2026-05-16T01:42:23Z Iketsi 3254 '''Finlandiô'''<ref>{{sloworz.org|26158|30313}}</ref> 199148 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Suomen tasavalta (fin)<br />Republiken Finland (szw) | miono = Fińskô Repùblika| miono-genitiw = Fińsczi | fana = Flag of Finland.svg| herb = Coat of arms of Finland.svg | na karce = Finland_in_European_Union.svg| jãzëk = [[fińsczi jãzëk|fińsczi]], szwedzczi | stolëca = Helsinki | fòrma państwa = repùblika | wiéchrzëzna = 337.030 | procent-wòdë = 10 | lëdztwò = 5 621 739 | rok = 2026 | dëtk = [[Eùro]] | kòd dëtka = EUR | czasowô cona = +2 | swiãto = [[6 gòdnika]] | himn = Maamme | kòd = FI | Internet = .fi | telefón = 358 |Prezydeńt=Alexander Stubb|Premiéra=Petteri Orpo }} [[Òbrôzk:Koli National Park in Northern Karelia.jpg|mały|Pielinen]] '''Fińskô, Fińskô Repùblika''' abò '''Finlandiô'''<ref>{{sloworz.org|26158|30313}}</ref> ([[Finsczi jãzëk|fin.]] ''Suomi, Suomen tasavalta;'' [[Szwedzczi jãzëk|szw]]. ''Finland, Republiken Finland'') je państwã w Nordowi [[Eùropa|Eùropie]], krôj [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]] ë NATO. Stolëcznym gardã są [[Helsinki]]. Samòstójnotã mô òd 1917 òd [[Ruskô|Rusczi]]. Greńczë òd zôpadù ze [[Szwedzkô|Szwedzką]], òd nordy z [[Norweskô|Norweską]] ë òd pòrënkù z [[Ruskô|Ruską]]. == Geografiô == Wikszi dzél kraju to niżëznë. Naturalné zôpodné ë pôłniowé grańce robią [[Bòtnickô Hôwinga]] ë [[Fińskô Hôwinga]], midzë chtërymi roztacza sã Fińsczé Pòjezerzé składającé sã z 55 tës. jezor. Na nordã òd pòlarnégò kòła je [[Lapòniô]]. Linia sztrądù szczérowégò mô baro wiele òstrowów. === Wiéchrzëzna === * ląd: 304 473 km² * wòda: 33 672 km² * całkòwita: 338 145 km² * % Lasów: 69% === Wësokòsc terenu === * Nôwëższi punky: [[Haltiatunturi]] – 1328 m n.n.m. * Nônëższi punkt: [[Wiôldżé Mòrze]] - 0 m n. n.n.m. === Wòdë === * Nôdłëgszô rzéka: [[Kemijoki]] – 550 km * Nôwiãkszi jezoro: [[Saimaa]] – 1377 km² === Nôwiãkszi gardë === * [[Helsinki]]: 634 940 * [[Espoo]]: 273 627 * [[Tampere]]: 228 125 * [[Vantaa]]: 218 663 * [[Oulu]]: 200 232 * [[Turkù|Turku]]: 187 433 * [[Jyväskylä]]: 138 800 * [[Lahti]]: 119 341 * [[Kuopio]]: 113 028 == Demografiô == === Jãzëczi === Fińsczi ë szwedzczi są tu ùrzãdowima. Pò fińskô gôdô 92% lëdzë, 5,6% gôdô pò szwedzkù. Na jãzëk fińsczi bëłë tołmaczoné kaszëbsczi wiérztë, jak téż bôjczi. Tu ùrzãdnicë pierszégò zortu (pò wëższi szkòle) mùszą rozmiec jãzëk wikszoscë w òkòlim w chtërnym robią. W dwajãzëkòwëch òbéńdach kòżdi ùrzãdnik mùszi rozmiec gadac ë pisac téż drëdżim jãzëkã. Sãdza mùszi rozmiec wësłowic sã w dwùch jãzëkach (mòwno ë na pismie). Òd 1992 [[rok]]ù tu w trzech nôbarżi nordowëch gminach lapònsczi jãzëk je ùrzãdowi. W gminach mùszą bëc szkòłë dlô nôleżników miészëznë, jeżlë jich je wicy jak 13 lëdzy. Ùczbë są téż pò lapònskù. === Lëdztwò === 5 621 739 w 2026<ref>[https://www.worldometers.info/world-population/finland-population/ Finland Population <small>(LIVE)</small>] Worldometer</ref>. === Religiô === 66,6% ewangelicczi [[Lëterstwò|lëtersczi]] kòscół Fińsczi, 1,1% fińsczi [[Prawòsławié|prawòsławny]] kòscół, 0,4% [[islam]], 30,5 bezbòżnicë, mni niż 5% zaòstałe (2022)<ref>[https://www.state.gov/reports/2022-report-on-international-religious-freedom/finland 2022 Report on International Religious Freedom: Finland] US Department of State</ref>. == Pòliticzny system == Je nôleżnikã [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczéj Ùnji]] òd 1 stëcznika 1995<ref>[https://commission.europa.eu/topics/enlargement/30-years-together/finland_en 30 years of Finland in the EU] European Comission</ref> ë [[NATO]] òd 4 łżëkwiata 2023<ref>[https://um.fi/finlands-membership-in-nato Finland’s membership in NATO] Ministry of Foreign Affairs of Finland</ref>. === Wëkònôwczô władza === * prezydent Alexander Stubb (òd 1 strëmiannika 2023)<ref>[https://www.presidentti.fi/en/curriculum-vitae/cai-goran-alexander-stubb/ Alexander Stubb] Presidentti.fi</ref> * premiér Petteri Orpo (òd 20 czerwińca 2023)<ref>[https://www.eduskunta.fi/EN/tiedotteet/Pages/Parliament-elected-Petteri-Orpo-as-Prime-Minister.aspx Parliament elected Petteri Orpo as Prime Minister] Eduskunta Riksdagen</ref> === Ùstawòdôwczô władza === Jednojizbowi parlament, (''Eduskunta Riksdagen'', 200 nôleżników na sztërëlatną kadencjã<ref>[https://www.eduskunta.fi/EN/Pages/default.aspx Parliament of Finland - Start Page] Eduskunta Riksdagen</ref>). == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Eùro}}{{NATO}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] [[Kategòrëjô:Fińskô| ]] 5kragtmsd8760oz7irec2fqnfht7cma 0 2610 198961 159565 2026-05-15T13:45:57Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 198961 wikitext text/x-wiki '''MxPx''' ('''Magnified Plaid''') je [[Punk|punk rockòwé]] karno z [[Bremerton]], kòl [[Washington|Waszingtónu]] w [[Nordowô Amerika|Nordowi Americe]]. Pòwstało òno w 1992 rokù w z jinicjatiwë Mike'a Herrera (spiôw/basowô gitara), Toma Wisniewsczégò (gitara) ë Andy'égò Husted'a (perkùsëjô). == Nôleżnicë == * Mike Herrera: basowó gitara, spiôw * Tom Wisniewski: gitara * Yuri Ruley: perkùsëjô == Diskògrafijô == === Sztudijné platë === * [[1994]]: ''Pokinatcha'' (Tooth & Nail) * [[1995]]: ''Teenage Politics'' (Tooth & Nail) * [[1996]]: ''Life in General'' (Tooth & Nail) * [[1998]]: ''Slowly Going the Way of the Buffalo'' (A&M) * [[2000]]: ''The Ever Passing Moment'' (A&M) * [[2003]]: ''Before Everything and After'' (A&M) * [[2005]]: ''Panic'' (Side One Dummy) === EP === * [[1995]]: ''On the Cover'' (Tooth & Nail) * [[1996]]: ''Move to Bremerton'' (Tooth & Nail) * [[2001]]: ''The Renaissance'' (Fat Wreck Chords) * [[2004]]: ''AC/EP'' === Platë live, zestôwczi, znowienia === * [[1998]]: ''Let It Happen'' (Tooth & Nail) * [[1999]]: ''At the Show'' (Live) (Tooth & Nail) * [[2002]]: ''Ten Years and Running'' * [[2002]]: ''Lost in Japan'' (Live) === Filmë === * [[2000]]: ''It Came from Bremerton'' (Polygram Video) * [[2004]]: ''B-Movie'' (Side One Dummy) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.mxpx.com/ MxPx - domôcô starna] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Punkòwé karna]] bso5z5axhimx5ttrvf3mltt6355u9rg 0 2659 198970 191774 2026-05-15T13:51:21Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 198970 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Busta Alzbeta Pomoranska.jpg|mały|]] '''Elżbiéta Pòmòrskô''' ([[czesczi jãzëk|czes.]] ''Alžběta (Eliška) Pomořanská'') ([[1347]]-[[14 gromicznika]] [[1392]]) bëła córką [[Pòmòrskô|pòmòrsczégò]] ksyżeca [[Bògùsłôw V|Bògùsłôwa V]] ë [[Pòlskô|pòlsczi]] princesë Elżbiétë. Na zdënkù [[21 maja]] [[1363]] w [[Krakòwò|Krakòwie]] òsta białką rzimsczégò césôrza ë czesczégò króla [[Karol IV|Karola IV Luksembùrsczégò]]. [[18 czerwińca]] [[1363]] òsta w [[Praga|Pradze]] krónowónô na czeską królewą, a [[1 lëstopadnika]] [[1368]] bëła krónowónô w [[Rzim]]ie przez [[papież]]a [[Ùrban V|Ùrbana V]] na césôrzową rzimską. Bëła nënką m.jn. [[Zigmùnd Luksembùrsczi|Zigmùnda Luksembùrsczégò]] - czesczégò ë madżarsczégò króla ë rzimsczégò césôrza. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20051023222736/http://zivotopisyonline.cz/alzbeta-pomoranska.php Biògrafijô Elżbiétë Pòmòrsczi (pò czeskù)] * [https://web.archive.org/web/20160304103154/http://odroda.kaszubia.com/02-04/vknoll_mojadarga.htm] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyżëce Zôpadny Pòmòrsczi]] [[Kategòrëjô:Historëjô Czechów]] jmj339979ehyw7vvnyh0ik54bl72sxg 14 2924 198986 11474 2026-05-15T15:37:03Z Iketsi 3254 {{Commons}} 198986 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Mùzyka|Ôrtë]] 06z48b62o4gr04hzf2q9klk1n83c4fc 0 3006 199188 162760 2026-05-16T04:49:37Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 199188 wikitext text/x-wiki '''Môl''' – kożderny, równo czej òpisóny dzél lądowi wiéchrzëznë. Je to taczé samò rzeczenié jak [[akwen]] w tikanim do wòdny wiéchrzëznë<ref>https://sloworz.org/word/430</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Geògrafijô]] pte5af5cgn7b2e6x9vwj8nrbd20ln1y 0 3076 199184 191939 2026-05-16T04:29:58Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199184 wikitext text/x-wiki '''Òbéndowi jãzëk''' je definiowóny bez eùropejską kartã òbéndowëch czë miészëznianëch jakò jãzëk brëkòwany zwëkòwò w państwie òb lëczbòwò miésze òd resztë karno mieszkańców, jinaczącë sã òd ùrzãdniégò jãzëka. W [[Pòlskô|Pòlsce]] za òbéndowi jãzëk ùznôwôny je [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]], wedle ùstawë z [[6 stëcznika]] [[2005]] rokù ò nôrodnëch ë etnicznëch miésziznach ôs òbéndowich jãzëkach.<blockquote>ÙSTÔW z dnia 6 stëcznika 2005 r. ò nôrodnëch i etnicznëch miészëznach a regionalnym jãzëkù (wëjimczi) (...) Art. 8. Òsobë nôleżącé do miészëznë mają w òsoblëwòscë prawò do: 1) wòlnégò pòsłëgòwaniô sã jãzëkã miészëznë w priwatnym i pùblicznym żëcym; 2) rozkòscérzaniô i wëmianë infòrmacëjów w jãzëkù miészëznë; 3) dôwaniô w jãzëkù miészëznë infòrmacëjów ò priwatny przirodze; 4) ùczbë jãzëka miészëznë abò w jãzëkù miészëznë. (...) Art. 16. Minister przënôléżny do sprawów religijnëch wëznaniów a nôrodnëch i etnicznëch miészëznów zarządzô dolmaczënk hewòtnégò ùstôwù na jãzëczi miészëznów. Rozdzél 3 Pòùczëna i kùltura Art. 17. Realizacëjô prawa òsobów nôleżącëch do miészëznów do ùczbë jãzëka miészëznë abò w jãzëkù miészëznë, a téż prawò nëch òsobów do ùczbë historëje i kùlturë miészëznë òdbëwô sã wedle prawidłów i wedle szlachù naznaczonégò w ùstôwie z dnia 7 séwnika 1991 r. ò systemie pòùczënë (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, pòz. 2572, Nr 273, pòz. 2703 i Nr 281, pòz. 2781). Art. 18. 1. Òrganë pùbliczny rządzënë są òbòwiązóné pòdjimac pasowné strzódczi w célu wspiéraniô dzejaniô zgrôwającégò do chrónië, ùtrzimaniô i rozwiju kùlturowi juwernotë miészëznów. 2. Strzódkama, ò chtërnëch je mòwa w ùst. 1, mògą bëc w òsoblëwòscë célowé abò subiektowé dotacëje na: 1) dzejanié kùlturowëch institucëjów, artisticzny rësznotë i ùrobiznë miészëznów a artisticznëch rozgracëjôw mającëch jawerną wôżnotã dlô kùlturë miészëznów; 2) inwesticëje mającé na célu ùtrzimanié kùlturowi juwernotë miészëznów; 3) wëdôwanié ksążków, cządników, perijodików i lecënkòwëch drëków w jãzëkach miészëznów abò w pòlsczim jãzëkù, w drëkòwóny pòstacëje a w jinëch technikach zôpisu òbrazu i zwãkù; 4) wspiéranié telewzérnikòwëch programów i rediowëch aùdicëjów realizowónëch przez miészëznë; 5) chróniã môlów sparłãczonëch z kùlturą miészëznów; 6) paradnicowé dzejanié; 7) prowadzenié bibliotéków a dokùmeńtacëje kùlturowégò i artisticznégò żëcô miészëznów; 8) edukacëjã dzeców i młodzëznë realizowóną w rozmajitëch fòrmach; 9) propagòwanié wiédzë ò miészëznach; 10) jiné programë realizëjącé céle, ò chtërnëch je mòwa w ùst. 1, a wspiérającé naszińską integracëjã miészëznów. 3. Dotacëje, ò chtërnëch je mòwa w ùst. 2, przëznôwóné są z dzélu bùdżetu państwa, chtërnégò disponeńtã je minister przënôléżny do sprawów religijnëch wëznaniów a nôrodnëch i etnicznëch miészëznów, mògą bëc dôwóné z òminiãcym òtemkłégò kònkùrsu bédënków. Minister przënôléżny do sprawów religijnëch wëznaniów a nôrodnëch i etnicznëch miészëznów kòżdégò rokù ògłôszô prawidła pòstãpòwaniô w sprawach tikającëch dôwaniô dotacëjów, ò chtërnëch je mòwa w ùst. 2. Przepisë art. 14-18 ùstôwù z dnia 24 łżëkwiata 2003 r. ò dzejanim pùblicznégò pòżëtkù i ò wòlońtérnoce (Dz.U. Nr 96, pòz. 873 a z 2004 r. Nr 64, pòz. 593, Nr 116, pòz. 1203 i Nr 210, pòz. 2135) ùżiwô sã pasowno. (...) 5. Subiektowé dotacëje, ò chtërnëch je mòwa w ùst. 2, mògą dostawac òrganizacëje miészëznë abò mającé jawerną wôżnotã dlô kùlturë miészëznë kùlturowé institucëje. Przepis art. 73 ùst. 4 ùstôwù z dnia 26 lëstopadnika 1998 r. ò pùblicznëch finansach (Dz. U. z 2003 r. Nr 15, pòz. 148, z pòzdzészima zjinakama) ùżiwô sã pasowno. Rozdzél 4 Regionalny jãzëk Art. 19. 1. Za regionalny jãzëk w rozmienim ùstôwù, zgódno z Eùropejską Kôrtą Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków, ùznôwô sã jãzëk, chtëren: 1) je tradicëjno brëkòwóny na òbéńdze gwësnégò państwa przez jegò naszińców, chtërny są karnã wielënowò mniészim jak pòòstałé lëdztwò negò państwa; 2) je jiny jak òficjalny jãzëk negò państwa; nie objimô to ani dialektów òficjalnégò jãzëka państwa, ani jãzëków migrańtów. 2. Regionalnym jãzëkã w rozmienim ùstôwù je kaszëbsczi jãzëk. Przepisë art. 7-15 ùżiwô sã pasowno, leno przez wielënã mieszkańców gminë, ò chtërny je mòwa w art. 14, nót je rozmiec wielënã òsobów pòsłëgòwającëch sã regionalnym jãzëkã, urzãdowò ùgòdzoną jakno skùtk slédnégò òglowégò spisënkù. Art. 20. 1. Realizacëjô prawa òsobów pòsłëgòwającëch sã jãzëkã, ò chtërnym je mòwa w art. 19, do ùczbë negò jãzëka abò w nym jãzëkù òdbiwô sã wedle prawidłów i wedle szlachù naznaczonëch w ùstôwie wëmienionym w art. 17. 2. Òrganë pùbliczny rządzënë są òbòwiązóné pòdjimac pasowné strzódczi w célu wspiéraniô dzejaniô zgrôwającégò do ùtrzimaniô i rozwiju jãzëka, ò chtërnym je mòwa w art. 19. Przepisë art. 18 ùst. 2 i 3 a ùst. 5 ùżiwô sã pasowno. 3. Strzódkama, ò chtërnëch je mòwa w ùst. 2, mògą bëc téż strzódczi przekazowóné z bùdżetu jednostczi òbéńdowi samòrządzënë òrganizacëjóm abò institucëjóm, realizëjącym wëznôczoné robòtë mającé na célu ùtrzimanié i rozwij jãzëka, ò chtërnym je mòwa w art. 19. (...)</blockquote> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20170001627/O/D20171627.pdf Dz.U. 2017 poz. 1627] * [https://web.archive.org/web/20191028061846/http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20170000823/O/D20170823.pdf Dz.U. 2017 poz. 823] * [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20170000356 Dz.U. 2017 poz. 356, s.50 JĘZYK KASZUBSKI] * [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20050170141 Dz.U. 2005 nr 17 poz. 141] * [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20140000263 Dz.U. 2014 poz. 263] * [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20140000803 Dz.U. 2014 poz. 803, s.54 JĘZYK KASZUBSKI] * [https://web.archive.org/web/20130914205434/http://jows.pl/node/382 Dwamòwné dzece] (pòlsczi) * [http://www.coe.int/t/dg4/education/minlang/report/PeriodicalReports/PolandPR2_en.pdf (en)] * [https://web.archive.org/web/20200205064559/https://www.npld.eu/our-languages/kashubian/ Kaszëbsczi] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi jãzëk]] [[Kategòrëjô:Lingwistika]] [[Kategòrëjô:Prawò]] j55frp93lp5n25gnhpc89n9lsan7but 0 3086 198963 161980 2026-05-15T13:47:36Z Iketsi 3254 {{Do werifikacëji}} 198963 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} '''Słowiańsczé plemiona''' - karno wczasnostrzédnowiekòwich namôlnëch wnożnëch zrzesznic jistniejącëch na òbéńdze zamieszkiwanej òb [[Słowiónie|Słowiónów]]. === Lësta słowiańsczich plemion w alfabétowim ùkłôdze === Miona wëmienionëch niżi plemion ùchòwałë sã w historëcznëch zdrojach. Króm nich archeòlodzë wëapartniają téż jinsze plemiona, chtërnëch miona sã nié ùchòwałë. * [[Bëtyńcë]] * [[Bieżuńczanie]] * [[Bòbrzanie]] * [[Brzeżanie]] * [[Bùdënowie]] * [[Bulgarzë]] * [[Wòłynianie|Bùżanie]] * [[Chòrwacë]] * [[Chùdzycë]] * [[Chùtycë]] * [[Chyżanie]] * [[Czesi]] * [[Czrezpenianie]] * [[Deczanie]] * [[Derewlanie]] * [[Doleńcë]] * [[Doszanie]] * [[Dragòwicë]] * [[Drzewiónie]] * [[Dulebòwie]] * [[Dziadoszanie]] * [[Gadczanie]] * [[Glënianie]] * [[Glinianie]] * [[Głomacze]] * [[Głubczëce (plemiã)|Głubczëce]] * [[Gòlãszëcë]] * [[Gòplanie]] * [[Hawòlanie]] * [[Hobòlanie]] * [[Jezercë]] * [[Kaszëbi]] * [[Kòledzice]] * [[Krëwicze]] * [[Kùjawianie]] * [[Lãdzanie]] * [[Lemùzi]] * [[Lesicë]] * [[Welecë|Lëcice]] * [[Lëpianie]] * [[Licicaviki]] * [[Litomierzëcë (plemiã)|Litomierzëcë]] * [[Lubùszanie]] * [[Lupiglaa]] * [[Łãczëcanie]] * [[Łuczanie]] * [[Serbołużëczanie|Łużëczanie]] * [[Mazowszanie]] * [[Milczanie]] * [[Milingòwie]] * [[Moinvinidi]] * [[Mòrawianie]] * [[Mòrzëcë]] * [[Mòrzëczanie]] <!-- jesz nót dolmaczenkù: * [[Narentanie]] * [[Nice (plemię słowiańskie)|Nice]] * [[Nieletycy]] * [[Nieletycy|Nielecice]] * [[Niżanie|Niszanie]] * [[Nitrzanie]] * [[Nizice]] * [[Niżanie]] * [[Nizice|Niżyce]] * [[Nizice|Niżycy]] * [[Nudzice]] * [[Nudzice|Nudycy]] * [[Hawelanie|Oblanie]] * [[Obodryci|Obodrzyce]] * [[Opolanie]] * [[Polanie]] * [[Połabianie]] * [[Połoczanie]] * [[Pomorzanie]] * [[Pszowianie]] * [[Pyrzyczanie]] * [[Radanzwinidi]] * [[Radymicze]] * [[Ranowie]] * [[Redarowie|Ratarowie]] * [[Redarowie]] * [[Rzeczanie]] * [[Scytycy]] * [[Siedliczanie|Sedliczanie]] * [[Serbowie]] * [[Serbiszcze]] * [[Siedliczanie]] * [[Ziemczycy|Siemczyce]] * [[Sieradzanie]] * [[Siewierzanie]] * [[Sitice]] * [[Sklawinowie]] * [[Słowacy]] * [[Słowińcy]] * [[Słupianie|Słubianie]] * [[Słupianie]] * [[Smoleńcy]] * [[Smolińcy]] * [[Serbołużyczanie|Sorabowie]] * [[Sporei]] * [[Sprewianie]] * [[Stodoranie|Stodaranie]] * [[Strumińcy|Strumieńcy]] * [[Strupienice]] * [[Susłowie]] * [[Ślężanie]] * [[Trzebowianie]] * [[Tywerycy|Tywercy]] * [[Ulicze]] * [[Wagrowie]] * [[Warnowie]] * [[Welegezyci|Welegezeci]] * [[Wenedowie]] * [[Wiatycze]] * [[Wieleci]] * [[Wiślanie]] * [[Wolinianie]] * [[Wkrzanie]] * [[Wprzanie]] * [[Zahumljanie]] * [[Zara]] * [[Zeriuani]] * [[Ziemczycy]] * [[Zliczanie]] * [[Żarowie]] * [[Żary (plemię słowiańskie)|Żary]] * [[Żyrmunty|Żermunty]] * [[Żyrmunty]] * [[Żytyce|Żytyczanie]] --> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Słowiónie]] 4veq5h2cyszjbmxkca4di1i7mzeaqi5 0 3680 198994 187940 2026-05-15T15:48:30Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 198994 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:PinkSpurs160624 (33 of 156) (cropped).jpg|mały|P!nk]] '''P!nk''' (Alicia Beth Moore), (ùr. [[8 séwnika]] [[1979]]) je amerikańską spiéwôrką. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] [[Kategòrëjô:Zjednóné Kraje Americzi]] be7l8gf3qfk9mujfqpljl1r6crhkcl6 0 3914 198950 190726 2026-05-15T13:40:24Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 198950 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Swiónowò, Sjónowò | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Kartuzë | szôłtëstwò=Sjónowò | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=23 | sekùndëN=17 | gradëE=18 | minutëE=05 | sekùndëE=20 | wiżô= | rok= | lëdztwò=349 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-328 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës=Aleksandra Sypion | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Sjónowò - kòscół.JPG|mały|180px|left|Kòscół - Sanktuarium Kaszëbsczi Królewi]] [[Òbrôzk:Msza.sian.tif|mały|left|Odpùst kòl Kaszëbsczi Królewi]] [[Òbrôzk:KrolowaKaszub.jpg|mały|Matka Bòskô Sjónowskô - Kaszëbskô Królewô]] [[Òbrôzk:Sianowo 1.jpg|mały|left|]] [[Òbrôzk:Swiónowsczé Jezoro.JPG|mały|180px|left|[[Sjónowsczé Jezoro]]]] '''Swiónowò''' abò '''Sjónowò''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Sianowo'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Kartuzë|gminie Kartuzë]]. Swiónowò je pòłożoné nad [[Sjónowsczé Jezoro|Swiónowsczim J.]], kòl 10km òd krézowégò gardu [[Kartuzë]]. Swiónowò je [[turistika|turistnym]] òstrzódkã z wiele wczasowima chëczama ë [[agrokwatéra|agrokwatérama]]. M. jin. tądkã jidze [[stegna sw. Jakùba]], a téż turistny, [[Kaszëbsczi Szlach]]. W ti wsë są przë drogach dwamòwny tôfle pòlskò-kaszëbsczé. Ze Swiónowam je starszi ju kaszëbsczi ùsôdzca mùzyczi [[Wacłôw Kirkòwsczi]]. == Sanktuarium Kaszëbsczi Królewi == W kòscele w Swiónowie mô swój trón Matka Bòskô Swiónowskô - Kaszëbskô Królewô. Tuwò tej sej w niedzelã òdprôwianô je Mszô Sw. w [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]]. Kòscół je zbùdowóné w 1816 rokù, ale przed nim béł jiny. Figùra [[Madonna|Madonnë]] je z XV stalata. W 1856 rokù bëło tu bractwò trzézwòscë. Tu w 1931 rokù béł biskùp sufragan chełmińsczi diecezëji [[Kònstantin Dominik]] - dzysô Słëga Bòżi. Figùra Madonnë bëła ùkorónowónô w òprzenim ò [[dekret]] papiéża [[Paweł VI|Pawła VI]] 1966 rokù na "Kaszëbską Królewą". Ksądz [[Francyszk Grucza]] - dzéjôrz kaszëbsczi baro sã ò to starôł. Òn béł w miemiecczim lagrze [[Stutthof]] i zaczął w kaszëbsczim jãzëkù òdprawiac Msze sw. w kòscele katolëcczim. Co rokù na dwa òdpùstë do sanktuarium, ò chtërnym gôdôł papież [[Jan Paweł II]], jidze wiele pielgrzimów. Nôdali mają ti, chtërny kòl [[16 lëpinca]] ([[Matczi Bòsczi Szkaplérzny]]) jidą z [[Miastkò|Miastka]]. Kòl [[8 séwnika]] ([[Matczi Bòsczi Séwny]]) je drëdżi òdpùst dóny przez papiéża [[Pius VII|Piusa VII]] w 1803 rokù. Niechtërny pielgrzymi przejażdżają téż aùtobùsama. Tu kòscele je tôblëca z [[Magnificat]] pò kaszëbskù. Dosc nowi są tu zéńdzenia Kaszëbów na pòspólné mòdletwë przë stacjach Kaszëbsczé [[Droga Krziżewô|Krziżewi Drodżi]] w Wiôldżim Pòsce. [[Jón Szlaga]] jakno biskùp biwôł w tim Sanktuarium ë tu je tôblëca jemù na wdôr. Apòstolsczi nuncjusz w [[Pòlskô|Pòlsce]] [[Celestino Migliore]] [[17 lëpinca]] [[2016]] rokù przëwitôł tu [[Kaszëbi|Kaszëbów]] pò [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskù]]. === Lëteratura === * Czajkowski M. (red.): Kaszuby, tu spełniają się marzenia. Tekst. Bydgoszcz 2001. * Czajkowski M. (red.): Powiat Kartuski : Szwajcaria Kaszubska / Kaszëbskô Szwajcarëjô. Bydgoszcz 2003, str. 11, ISBN 8372081247 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/473 Sianowo] * [http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id=1664&tab=1 1880 Fankidejski J. s. 97 -] * [https://web.archive.org/web/20191112170527/http://krolowakaszub.pl/ Sanktuarium] * [http://www.youtube.com/watch?v=fejZbMrAfRc Kaszëbskô Królewô] * [https://www.kaszubi.pl/o/reda/artykulmenu?id=343 Piosenka VI "Kaszëbskô Królewô" (Jan Trepczik)] * [https://web.archive.org/web/20160310215435/http://szwajcaria-kaszubska.pl/item/567-kaszubski-chor-z-kanady-w-tatczeznie „Lëdowô Nóta" z Kanadë] * [http://powiatkartuski.wkraj.pl/#/49755/359] * [https://web.archive.org/web/20140831024114/http://thepolandtimes.com/kanada-kaszebscze-grife-kaszubska-druzyna-hokejowa/ Królowa Kaszub] * [http://katalogznaczkow.net/index.php?pokaz=znaczki/szczegoly&id=1205 ''Matka Boża Sianowska''] * [https://web.archive.org/web/20160308002615/http://www.gazetakaszubska.pl/437/sianowo-najpiekniejsze Snôżé Swiónowò] * [http://www.pelplin.home.pl/seminarium/aktualnosci/397-wyjazd-formacyjny-3004-2052015-r Pelplin] * [http://www.parafia-gniewino.pl/z-zycia-parafii/3/news/49/magnificat-kaszubow-w-sianowie.html Magnificat] * [https://web.archive.org/web/20201229071441/https://colloquium.elsite.eu/images/numery/XIX/MM.pdf ROLA PIELGRZYMEK W KSZTAŁTOWANIU TOŻSAMOŚCI KASZUBSKIEJ] * [https://web.archive.org/web/20070312044042/http://www.mapy.blink.pl/wig/kartuzy.jpg Wòjskòwô kôrta z 1937 - 1:100 000 m.jin. ''Sianowo''] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Kartësczi kréz]] [[Kategòrëjô:Gmina Kartuzë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] 21x7xk0lnizvhwfic32ho0udhb6nxq5 0 4003 198953 166279 2026-05-15T13:41:50Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 198953 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Łãczëce | rodzôcz_wsë= | céch_wsë=Image:POL gmina Łęczyce COA.png | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=wejrowsczi | gmina=Łãczëce | szôłtëstwò=Łãczëce | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=35 | sekùndëN=21 | gradëE=17 | minutëE=51 | sekùndëE=39 | wiżô= | rok= | lëdztwò=1407 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=84-218 | reg_tôfla=GWE | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} '''Łãczëce''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Łęczyce'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] gminnô [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]], w [[gmina Łãczëce|gminie Łãczëce]]. Wies je pòłożona nad rzéką Łebą. Tu je môl smiercé 110 lagrowëch z lagru [[Stutthof]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Łãczëce]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] d1m2jwa30jr1w05b1prrwqah7u0mq2c 0 4024 198951 183996 2026-05-15T13:41:02Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 198951 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kożyczkowo - krzyż.jpg|mały|left|Kòżëczkòwò]] {{Wies infobox | Wies=Kòżëczkòwò | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Chmielno | szôłtëstwò=Kòżëczkòwò | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=21 | sekùndëN=09 | gradëE=18 | minutëE=05 | sekùndëE=08 | wiżô= | rok= | lëdztwò=451 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-333 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Kòżëczkòwò (2).JPG|mały|520px|left|Kòżëczkòwò]] '''Kòżëczkòwò''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Kożyczkowo'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Chmielno|gminie Chmielno]]. Òno je w òbéńdze [[Kaszëbsczi Krôjòbrazny Park|Kaszëbsczégò Krôjòbrazowégò Parkù]]. Ta wies je na na szlachù zaniechóny terô banowi sécë [[Kartuzë]]-[[Srôkòjce]]-[[Lãbòrg]]. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] sã miészé kòlonie:<br>[[Dólny Młin]], [[Górny Młin]], [[Rzim]], [[Stanowiskò]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV/545 Koziczkowo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [https://web.archive.org/web/20160304194158/http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/download/86/15330/ListagminwpisanychdoRejestrugminnaktorychobszarzeuzywanesanazwywjezykumniejszosc.pdf Lista gmin wpisanych na podstawie art. 12 ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym (Dz. U. z 2015 r. poz. 573) do Rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Chmielno]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 1te3r1lit9rrhiefmyfo4s0q65e6vzj 198952 198951 2026-05-15T13:41:37Z Iketsi 3254 500px 198952 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kożyczkowo - krzyż.jpg|mały|left|Kòżëczkòwò]] {{Wies infobox | Wies=Kòżëczkòwò | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Chmielno | szôłtëstwò=Kòżëczkòwò | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=21 | sekùndëN=09 | gradëE=18 | minutëE=05 | sekùndëE=08 | wiżô= | rok= | lëdztwò=451 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-333 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Kòżëczkòwò (2).JPG|mały|500px|left|Kòżëczkòwò]] '''Kòżëczkòwò''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Kożyczkowo'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Chmielno|gminie Chmielno]]. Òno je w òbéńdze [[Kaszëbsczi Krôjòbrazny Park|Kaszëbsczégò Krôjòbrazowégò Parkù]]. Ta wies je na na szlachù zaniechóny terô banowi sécë [[Kartuzë]]-[[Srôkòjce]]-[[Lãbòrg]]. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] sã miészé kòlonie:<br>[[Dólny Młin]], [[Górny Młin]], [[Rzim]], [[Stanowiskò]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV/545 Koziczkowo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [https://web.archive.org/web/20160304194158/http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/download/86/15330/ListagminwpisanychdoRejestrugminnaktorychobszarzeuzywanesanazwywjezykumniejszosc.pdf Lista gmin wpisanych na podstawie art. 12 ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym (Dz. U. z 2015 r. poz. 573) do Rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Chmielno]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] p9jfcbd6uw3jfha954ti9aa0g0sobb9 0 4055 198971 187262 2026-05-15T13:53:33Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 198971 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Przedkòwò | rodzôcz_wsë=Przedkòwa | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Przedkòwò | szôłtëstwò=Przedkòwò | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=22 | sekùndëN=47 | gradëE=18 | minutëE=17 | sekùndëE=15 | wiżô= | rok= | lëdztwò=1286 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-304 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Przedkòwò - kòscół.JPG|mały|left|170px|Kòscół]] [[Òbrôzk:Przodkowo, cmentarz przykościelny - panoramio - t.przechlewski (2).jpg|mały|left|170px|Smãtôrz kòl kòscoła w Przedkòwie]] [[Òbrôzk:Przedkòwò - fontanna.JPG|mały|left|170px|Fontana w Przedkòwie]] '''Przedkòwò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Przodkowo'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] gminnô [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé |Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Przedkòwò|gminie Przedkòwò]] niedalek [[Gduńsk]]a. Wies je na szlachù wòjewódzczi dardżi [[òbrôzk:Tabliczka DW224.svg|25px]]. Tu je kòscół ë szkòła, a w ni dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IX/192 Przodkowo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [https://web.archive.org/web/20160619113719/http://zsprzodkowo.cba.pl/?page_id=95 Szkòła] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Przedkòwò]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] o9lh2beddqa7arsf4gi3w2z1y6s5zkv 198972 198971 2026-05-15T13:53:48Z Iketsi 3254 120px 198972 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Przedkòwò | rodzôcz_wsë=Przedkòwa | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Przedkòwò | szôłtëstwò=Przedkòwò | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=22 | sekùndëN=47 | gradëE=18 | minutëE=17 | sekùndëE=15 | wiżô= | rok= | lëdztwò=1286 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-304 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Przedkòwò - kòscół.JPG|mały|left|120px|Kòscół]] [[Òbrôzk:Przodkowo, cmentarz przykościelny - panoramio - t.przechlewski (2).jpg|mały|left|120px|Smãtôrz kòl kòscoła w Przedkòwie]] [[Òbrôzk:Przedkòwò - fontanna.JPG|mały|left|120px|Fontana w Przedkòwie]] '''Przedkòwò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Przodkowo'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] gminnô [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé |Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Przedkòwò|gminie Przedkòwò]] niedalek [[Gduńsk]]a. Wies je na szlachù wòjewódzczi dardżi [[òbrôzk:Tabliczka DW224.svg|25px]]. Tu je kòscół ë szkòła, a w ni dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IX/192 Przodkowo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [https://web.archive.org/web/20160619113719/http://zsprzodkowo.cba.pl/?page_id=95 Szkòła] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Przedkòwò]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] n3lf37qgp6uul93lsf5kq6z1wc2ssq8 198973 198972 2026-05-15T13:54:32Z Iketsi 3254 Galeriô 198973 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Przedkòwò | rodzôcz_wsë=Przedkòwa | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Przedkòwò | szôłtëstwò=Przedkòwò | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=22 | sekùndëN=47 | gradëE=18 | minutëE=17 | sekùndëE=15 | wiżô= | rok= | lëdztwò=1286 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-304 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} '''Przedkòwò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Przodkowo'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] gminnô [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé |Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Przedkòwò|gminie Przedkòwò]] niedalek [[Gduńsk]]a. Wies je na szlachù wòjewódzczi dardżi [[òbrôzk:Tabliczka DW224.svg|25px]]. Tu je kòscół ë szkòła, a w ni dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Przedkòwò - kòscół.JPG|Kòscół Òbrôzk:Przodkowo, cmentarz przykościelny - panoramio - t.przechlewski (2).jpg|Smãtôrz kòl kòscoła w Przedkòwie Òbrôzk:Przedkòwò - fontanna.JPG|Fontana w Przedkòwie </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IX/192 Przodkowo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [https://web.archive.org/web/20160619113719/http://zsprzodkowo.cba.pl/?page_id=95 Szkòła] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Przedkòwò]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] hdrr1x71fj5tj2tpjunq3ydkd987pfp 0 4169 198957 160260 2026-05-15T13:43:08Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 198957 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Anna Nicole Smith MTVMA 2005.jpg|mały|Anna Nicole Smith, MTV Music Awards, 2005]] '''Anna Nicole Smith''', (ùr. [[28 lëstopadnika]] [[1967]], zm. [[8 gromicznika]] [[2007]]) bëła amerikańską teatrownicą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Smith, Anna Nicole}} [[Kategòrëjô:Film]] h9kzp5zojv9bcksgcgzzaq4adf328w0 0 4311 198995 188429 2026-05-15T15:49:11Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 198995 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:CeCe Peniston 2011.JPG|mały|CeCe Peniston (2011)]] '''CeCe Peniston''' (English: Cecelia Peniston) (ùr. [[6 séwnika]] [[1969]]) je amerikańską spiéwôrką. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Peniston, CeCe}} [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] 959fb0vf8yjr6ddb8dqy0xodap2qasa 0 4340 199160 197883 2026-05-16T03:30:53Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199160 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} {{Infobox-państwò| gwôsné miono = United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland | miono = Wiôlgô Britanijô | miono-genitiw = Wiôldżi Britanji | fana = Flag of the United Kingdom.svg| herb = Royal coat of arms of the United Kingdom (St. Edward's Crown).svg | na karce = Europe-UK.svg| mòtto = Dieu et mon droit<br>(Bóg i mòje prawò)| jãzëk = [[Anielsczi jãzëk|anielsczi]] | stolëca = [[Londin]] | fòrma państwa = [[mònarchia]] | wiéchrzëzna = 244.820 | lëdztwò = 67 791 400 | rok = 2021 | dëtk = Anielsczi funt szterling ₤ | kòd dëtka = GBP | czasowô cona = +0 | himn = God Save the King<br>(Bòże chroń Króla) <center>[[Òbrôzk:United States Navy Band - God Save the Queen.oga]]</center> | kòd = GB | Internet = .uk | telefón = 44 |Mònarcha=Karól III|Premiéra=Keir Starmer|aùtowi kòd=UK|data ùsôdzenia=1 stëcznika 1801}} [[Òbrôzk:Map of the countries of the United Kingdom.svg|mały|Krôje Wiôldżi Britanji:<br>niebiesczi - [[Szkòckô]]<br> czerwòny - [[Anielskô]]<br> zelony - [[Walijô]]<br>żôłti - [[Nordowô Irlandëjô]]]] '''Wiôlgô Britanijô''' ([[anielsczi jãzëk|anielsczi]]: ''Great Britain, United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland'') je państwã w [[Eùropa|Eùropie]], a do [[31 stëcznika]] 2020 rokù òna bëła dzélã [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]]. Dzysdniowò, wedle kònstitucëji Wiôldżi Britaniji w ji skłôd wchôdają 4 krôje: [[Walijô]], [[Szkòckô]], [[Anielskô]], [[Nordowô Irlandëjô]]. Wiôlgô Britanijô mô kòl cesnôscë zależnëch teritoriów, chtërne nie są fòrmalno partã państwa, ale są z nim kònstitucjonalno pòwiązóné ë administracyjno pòdległé. Należą do nich dependencje Britijsczi Kòrónë ([[Guernsey]], [[Jersey]] ë [[Man|Òstrów Man]]) ë britijsczé zamòrzsczé teritoria: Akrotiri, Anguilla, Bermuda, Britijsczé Antarkticczé Teritorium, Britijsczé Teritorium Indiancczégo Òceanu, Britijsczé Dzewicczé Òstrowë, Dhekelia, Kajmane, Falklandë, Pôłniowô Georgia ë Pôłniowi Sandwich, Gibraltar, Montserrat, Pitcairn, Turks ë Caicos ë Òstrów Swiãti Heleny, Òstrów Wniebowstąpienia ë Tristan da Cunha. Wiôlgô Britanijô je załóżcą [[Wspólnotô Nôrodów|Wspólnotë Nôrodów]], chtërna zrzesziwô bëłé kòlonie, dominia ë jinszé britijsczé włôsnoscë. Òd 1 stëcznika 1973 do 31 stëcznika 2020 rokù bëła człónkã nôprzód Eùropejsczi Wspólnotë, a pòzni [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]] (EÙ). Je stałim człónkã Radzë Bezpieczeństwa ÒNZ òd czasu ji pierszi sesji w 1946 rokù, mô prawo weta. Wchôdô téż w skłôd Radzë Eùropë, G7, G20, NATO, OECD ë WTO. Wiôlgô Britanijô je krôjã rozwiniãtym, stanowi szóstą gòspòdarkã swiata pòdle PKB nòminalnégò ë osmą gòspòdarkã swiata pòdle paritetu sëłë nabëwczi. Bëło to pierszé na swiece w pełni zindustrializowóné państwò ë nôwikszé mocarstwo swiatowé w XIX ë na pòczątkù XX wiekù. Wiôlgô Britanijô òstôwô dali mocarstwã ze znacznyma wpływami ekònomicznyma, kulturalnyma, militarnëma, naùkòwima ë pòliticznëma na midzënarodowi arenie. Britijsczé zbrojné sëłë stacjonują w 80 krôjach swiata (nôwikszé stałé garnizony są w [[Miemieckô|Miemczech]], na [[Cyper|Cyperze]], na Falklandach, w Gibraltarze ë w [[Kanada|Kanadze]]). Wësoczoscë wëdatków na wòjskòwòsc dają Wiôldżi Britaniji ósme plac na swiece (2019). Posiadô równak kòl 200 głowiców atómowëch. Wiôlgo Britanijô je kònstitucyjną mònarchią. Głową państwa je mònarcha (òd 8 séwnika 2022 na trónie zasôdô król Karól III). * stoleczny gard: [[Londin]] * lëdztwò: 67 791 400 mieszkańców ([[2021]]) * wiéchrzëzna: 244.820 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wiôlgô Britanijô| ]] 5z2kzbtg8wyvaedr8ku1geyjqineebu 199161 199160 2026-05-16T03:38:30Z Iketsi 3254 Galeriô 199161 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} {{Infobox-państwò| gwôsné miono = United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland | miono = Wiôlgô Britanijô | miono-genitiw = Wiôldżi Britanji | fana = Flag of the United Kingdom.svg| herb = Royal coat of arms of the United Kingdom (St. Edward's Crown).svg | na karce = Europe-UK.svg| mòtto = Dieu et mon droit<br>(Bóg i mòje prawò)| jãzëk = [[Anielsczi jãzëk|anielsczi]] | stolëca = [[Londin]] | fòrma państwa = [[mònarchia]] | wiéchrzëzna = 244.820 | lëdztwò = 67 791 400 | rok = 2021 | dëtk = Anielsczi funt szterling ₤ | kòd dëtka = GBP | czasowô cona = +0 | himn = God Save the King<br>(Bòże chroń Króla) <center>[[Òbrôzk:United States Navy Band - God Save the Queen.oga]]</center> | kòd = GB | Internet = .uk | telefón = 44 |Mònarcha=Karól III|Premiéra=Keir Starmer|aùtowi kòd=UK|data ùsôdzenia=1 stëcznika 1801}} Òbrôzk:Map of the countries of the United Kingdom.svg|mały|Krôje Wiôldżi Britanji:<br>niebiesczi - [[Szkòckô]]<br> czerwòny - [[Anielskô]]<br>zelony - [[Walijô]]<br>żôłti - [[Nordowô Irlandëjô]] '''Wiôlgô Britanijô''' ([[anielsczi jãzëk|anielsczi]]: ''Great Britain, United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland'') je państwã w [[Eùropa|Eùropie]], a do [[31 stëcznika]] 2020 rokù òna bëła dzélã [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]]. Dzysdniowò, wedle kònstitucëji Wiôldżi Britaniji w ji skłôd wchôdają 4 krôje: [[Walijô]], [[Szkòckô]], [[Anielskô]], [[Nordowô Irlandëjô]]. Wiôlgô Britanijô mô kòl cesnôscë zależnëch teritoriów, chtërne nie są fòrmalno partã państwa, ale są z nim kònstitucjonalno pòwiązóné ë administracyjno pòdległé. Należą do nich dependencje Britijsczi Kòrónë ([[Guernsey]], [[Jersey]] ë [[Man|Òstrów Man]]) ë britijsczé zamòrzsczé teritoria: Akrotiri, Anguilla, Bermuda, Britijsczé Antarkticczé Teritorium, Britijsczé Teritorium Indiancczégo Òceanu, Britijsczé Dzewicczé Òstrowë, Dhekelia, Kajmane, Falklandë, Pôłniowô Georgia ë Pôłniowi Sandwich, Gibraltar, Montserrat, Pitcairn, Turks ë Caicos ë Òstrów Swiãti Heleny, Òstrów Wniebowstąpienia ë Tristan da Cunha. Wiôlgô Britanijô je załóżcą [[Wspólnotô Nôrodów|Wspólnotë Nôrodów]], chtërna zrzesziwô bëłé kòlonie, dominia ë jinszé britijsczé włôsnoscë. Òd 1 stëcznika 1973 do 31 stëcznika 2020 rokù bëła człónkã nôprzód Eùropejsczi Wspólnotë, a pòzni [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]] (EÙ). Je stałim człónkã Radzë Bezpieczeństwa ÒNZ òd czasu ji pierszi sesji w 1946 rokù, mô prawo weta. Wchôdô téż w skłôd Radzë Eùropë, G7, G20, NATO, OECD ë WTO. Wiôlgô Britanijô je krôjã rozwiniãtym, stanowi szóstą gòspòdarkã swiata pòdle PKB nòminalnégò ë osmą gòspòdarkã swiata pòdle paritetu sëłë nabëwczi. Bëło to pierszé na swiece w pełni zindustrializowóné państwò ë nôwikszé mocarstwo swiatowé w XIX ë na pòczątkù XX wiekù. Wiôlgô Britanijô òstôwô dali mocarstwã ze znacznyma wpływami ekònomicznyma, kulturalnyma, militarnëma, naùkòwima ë pòliticznëma na midzënarodowi arenie. Britijsczé zbrojné sëłë stacjonują w 80 krôjach swiata (nôwikszé stałé garnizony są w [[Miemieckô|Miemczech]], na [[Cyper|Cyperze]], na Falklandach, w Gibraltarze ë w [[Kanada|Kanadze]]). Wësoczoscë wëdatków na wòjskòwòsc dają Wiôldżi Britaniji ósme plac na swiece (2019). Posiadô równak kòl 200 głowiców atómowëch. Wiôlgo Britanijô je kònstitucyjną mònarchią. Głową państwa je mònarcha (òd 8 séwnika 2022 na trónie zasôdô król Karól III). * stoleczny gard: [[Londin]] * lëdztwò: 67 791 400 mieszkańców ([[2021]]) * wiéchrzëzna: 244.820 km² == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Silbury_1.jpg| Òbrôzk:The_Shard_London_(32330527315).jpg| Òbrôzk:Sutton_Hoo_helmet_2016.png| Òbrôzk:Yalta_summit_1945_with_Churchill,_Roosevelt,_Stalin.jpg Òbrôzk:GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wiôlgô Britanijô| ]] i8kpx7x35voa8ruj6s9mmpd6s1q5gy7 199162 199161 2026-05-16T03:39:19Z Iketsi 3254 Òbrôzk 199162 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} {{Infobox-państwò| gwôsné miono = United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland | miono = Wiôlgô Britanijô | miono-genitiw = Wiôldżi Britanji | fana = Flag of the United Kingdom.svg| herb = Royal coat of arms of the United Kingdom (St. Edward's Crown).svg | na karce = Europe-UK.svg| mòtto = Dieu et mon droit<br>(Bóg i mòje prawò)| jãzëk = [[Anielsczi jãzëk|anielsczi]] | stolëca = [[Londin]] | fòrma państwa = [[mònarchia]] | wiéchrzëzna = 244.820 | lëdztwò = 67 791 400 | rok = 2021 | dëtk = Anielsczi funt szterling ₤ | kòd dëtka = GBP | czasowô cona = +0 | himn = God Save the King<br>(Bòże chroń Króla) <center>[[Òbrôzk:United States Navy Band - God Save the Queen.oga]]</center> | kòd = GB | Internet = .uk | telefón = 44 |Mònarcha=Karól III|Premiéra=Keir Starmer|aùtowi kòd=UK|data ùsôdzenia=1 stëcznika 1801}} [[Òbrôzk:Map of the countries of the United Kingdom.svg|mały|lewo|Krôje Wiôldżi Britanji:<br>niebiesczi - [[Szkòckô]]<br> czerwòny - [[Anielskô]]<br>zelony - [[Walijô]]<br>żôłti - [[Nordowô Irlandëjô]]]] '''Wiôlgô Britanijô''' ([[anielsczi jãzëk|anielsczi]]: ''Great Britain, United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland'') je państwã w [[Eùropa|Eùropie]], a do [[31 stëcznika]] 2020 rokù òna bëła dzélã [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]]. Dzysdniowò, wedle kònstitucëji Wiôldżi Britaniji w ji skłôd wchôdają 4 krôje: [[Walijô]], [[Szkòckô]], [[Anielskô]], [[Nordowô Irlandëjô]]. Wiôlgô Britanijô mô kòl cesnôscë zależnëch teritoriów, chtërne nie są fòrmalno partã państwa, ale są z nim kònstitucjonalno pòwiązóné ë administracyjno pòdległé. Należą do nich dependencje Britijsczi Kòrónë ([[Guernsey]], [[Jersey]] ë [[Man|Òstrów Man]]) ë britijsczé zamòrzsczé teritoria: Akrotiri, Anguilla, Bermuda, Britijsczé Antarkticczé Teritorium, Britijsczé Teritorium Indiancczégo Òceanu, Britijsczé Dzewicczé Òstrowë, Dhekelia, Kajmane, Falklandë, Pôłniowô Georgia ë Pôłniowi Sandwich, Gibraltar, Montserrat, Pitcairn, Turks ë Caicos ë Òstrów Swiãti Heleny, Òstrów Wniebowstąpienia ë Tristan da Cunha. Wiôlgô Britanijô je załóżcą [[Wspólnotô Nôrodów|Wspólnotë Nôrodów]], chtërna zrzesziwô bëłé kòlonie, dominia ë jinszé britijsczé włôsnoscë. Òd 1 stëcznika 1973 do 31 stëcznika 2020 rokù bëła człónkã nôprzód Eùropejsczi Wspólnotë, a pòzni [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]] (EÙ). Je stałim człónkã Radzë Bezpieczeństwa ÒNZ òd czasu ji pierszi sesji w 1946 rokù, mô prawo weta. Wchôdô téż w skłôd Radzë Eùropë, G7, G20, NATO, OECD ë WTO. Wiôlgô Britanijô je krôjã rozwiniãtym, stanowi szóstą gòspòdarkã swiata pòdle PKB nòminalnégò ë osmą gòspòdarkã swiata pòdle paritetu sëłë nabëwczi. Bëło to pierszé na swiece w pełni zindustrializowóné państwò ë nôwikszé mocarstwo swiatowé w XIX ë na pòczątkù XX wiekù. Wiôlgô Britanijô òstôwô dali mocarstwã ze znacznyma wpływami ekònomicznyma, kulturalnyma, militarnëma, naùkòwima ë pòliticznëma na midzënarodowi arenie. Britijsczé zbrojné sëłë stacjonują w 80 krôjach swiata (nôwikszé stałé garnizony są w [[Miemieckô|Miemczech]], na [[Cyper|Cyperze]], na Falklandach, w Gibraltarze ë w [[Kanada|Kanadze]]). Wësoczoscë wëdatków na wòjskòwòsc dają Wiôldżi Britaniji ósme plac na swiece (2019). Posiadô równak kòl 200 głowiców atómowëch. Wiôlgo Britanijô je kònstitucyjną mònarchią. Głową państwa je mònarcha (òd 8 séwnika 2022 na trónie zasôdô król Karól III). * stoleczny gard: [[Londin]] * lëdztwò: 67 791 400 mieszkańców ([[2021]]) * wiéchrzëzna: 244.820 km² == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Silbury_1.jpg| Òbrôzk:The_Shard_London_(32330527315).jpg| Òbrôzk:Sutton_Hoo_helmet_2016.png| Òbrôzk:Yalta_summit_1945_with_Churchill,_Roosevelt,_Stalin.jpg Òbrôzk:GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wiôlgô Britanijô| ]] 4ipmftk1d12pzmlvgwaf3rft8lz9cy3 199212 199162 2026-05-16T10:29:10Z Orbitminis 18250 199212 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} {{Infobox-państwò| gwôsné miono = United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland | miono = Wiôlgô Britanijô | miono-genitiw = Wiôldżi Britanji | fana = Flag of the United Kingdom.svg| herb = Royal coat of arms of the United Kingdom (St. Edward's Crown).svg | na karce = Europe-UK.svg| mòtto = Dieu et mon droit<br>(Bóg i mòje prawò)| jãzëk = [[Anielsczi jãzëk|anielsczi]] | stolëca = [[Londin]] | fòrma państwa = [[mònarchia]] | wiéchrzëzna = 244.820 | lëdztwò = 67 791 400 | rok = 2021 | dëtk = Anielsczi funt szterling ₤ | kòd dëtka = GBP | czasowô cona = +0 | himn = God Save the King<br>(Bòże chroń Króla) <center>[[Òbrôzk:United States Navy Band - God Save the Queen.oga]]</center> | kòd = GB | Internet = .uk | telefón = 44 |Mònarcha=Karól III|Premiéra=Keir Starmer|aùtowi kòd=UK|data ùsôdzenia=1 stëcznika 1801}} [[Òbrôzk:Map of the countries of the United Kingdom.svg|mały|lewo|Krôje Wiôldżi Britanji:<br>niebiesczi - [[Szkòckô]]<br> czerwòny - [[Anielskô]]<br>zelony - [[Walijô]]<br>żôłti - [[Nordowô Irlandëjô]]]] '''Wiôlgô Britanijô''' ([[anielsczi jãzëk|anielsczi]]: ''Great Britain, United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland'') je państwã w [[Eùropa|Eùropie]], a do [[31 stëcznika]] 2020 rokù òna bëła dzélã [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]]. Dzysdniowò, wedle kònstitucëji Wiôldżi Britaniji w ji skłôd wchôdają 4 krôje: [[Walijô]], [[Szkòckô]], [[Anielskô]], [[Nordowô Irlandëjô]]. Wiôlgô Britanijô mô kòl cesnôscë zależnëch teritoriów, chtërne nie są fòrmalno partã państwa, ale są z nim kònstitucjonalno pòwiązóné ë administracyjno pòdległé. Należą do nich dependencje Britijsczi Kòrónë ([[Guernsey]], [[Jersey]] ë [[Man|Òstrów Man]]) ë britijsczé zamòrzsczé teritoria: Akrotiri, Anguilla, Bermuda, Britijsczé Antarkticczé Teritorium, Britijsczé Teritorium Indiancczégo Òceanu, Britijsczé Dzewicczé Òstrowë, Dhekelia, Kajmane, Falklandë, Pôłniowô Georgia ë Pôłniowi Sandwich, Gibraltar, Montserrat, Pitcairn, Turks ë Caicos ë Òstrów Swiãti Heleny, Òstrów Wniebowstąpienia ë Tristan da Cunha. Wiôlgô Britanijô je załóżcą [[Wspólnotô Nôrodów|Wspólnotë Nôrodów]], chtërna zrzesziwô bëłé kòlonie, dominia ë jinszé britijsczé włôsnoscë. Òd 1 stëcznika 1973 do 31 stëcznika 2020 rokù bëła człónkã nôprzód Eùropejsczi Wspólnotë, a pòzni [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]] (EÙ). Je stałim człónkã Radzë Bezpieczeństwa ÒNZ òd czasu ji pierszi sesji w 1946 rokù, mô prawo weta. Wchôdô téż w skłôd Radzë Eùropë, G7, G20, NATO, OECD ë WTO. Wiôlgô Britanijô je krôjã rozwiniãtym, stanowi szóstą gòspòdarkã swiata pòdle PKB nòminalnégò ë osmą gòspòdarkã swiata pòdle paritetu sëłë nabëwczi. Bëło to pierszé na swiece w pełni zindustrializowóné państwò ë nôwikszé mocarstwo swiatowé w XIX ë na pòczątkù XX wiekù. Wiôlgô Britanijô òstôwô dali mocarstwã ze znacznyma wpływami ekònomicznyma, kulturalnyma, militarnëma, naùkòwima ë pòliticznëma na midzënarodowi arenie. Britijsczé zbrojné sëłë stacjonują w 80 krôjach swiata (nôwikszé stałé garnizony są w [[Miemieckô|Miemczech]], na [[Cyper|Cyperze]], na Falklandach, w Gibraltarze ë w [[Kanada|Kanadze]]). Wësoczoscë wëdatków na wòjskòwòsc dają Wiôldżi Britaniji ósme plac na swiece (2019). Posiadô równak kòl 200 głowiców atómowëch. Wiôlgo Britanijô je kònstitucyjną mònarchią. Głową państwa je mònarcha (òd 8 séwnika 2022 na trónie zasôdô król Karól III). * stoleczny gard: [[Londin]] * lëdztwò: 67 791 400 mieszkańców ([[2021]]) * wiéchrzëzna: 244.820 km² == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Silbury_1.jpg| Òbrôzk:The_Shard_London_(32330527315).jpg| Òbrôzk:Sutton_Hoo_helmet_2016.png| Òbrôzk:Yalta_summit_1945_with_Churchill,_Roosevelt,_Stalin.jpg Òbrôzk:GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wiôlgô Britanijô| ]] 981794yumb396v4w2uosppn2fkzbb7g 0 4368 198956 184784 2026-05-15T13:42:51Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 198956 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Przasnysz COA.svg|mały|Przasnysz]] '''Przasnysz''' – gard w [[mazowiecczé_wòjewództwò|mazowiecczim wòjewództwie]]. === Pòdôwczi === * Lëdztwò gardu: 17 110 mieszkańców ([[2004]]) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.przasnysz.um.gov.pl Òficjalnô starna] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mazowiecczé wòjewództwò]] 14kvgxgoe2nx3msnl15mgoelawl49pw 0 5109 199062 164379 2026-05-15T18:17:35Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 199062 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Klëczi | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=stôłpsczi | gmina=Smôłdzëno | szôłtëstwò= | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=40 | sekùndëN=56 | gradëE=17 | minutëE=20 | sekùndëE=09 | wiżô= | rok= | lëdztwò=90 | gãscëzna= | nr_czér=59 | pòcztowi_kòd=76-214 | reg_tôfla=GSL | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk=PL-Kluki05.JPG | galerëjô_commons=Category:Kluki (województwo pomorskie) |}} '''Klëczi''' to wies w [[Gmina Smôłdzëno|gminie Smôłdzëno]], w chtërny cziedës mieszkalë [[Słowińcë]]. Terô je tu skansen – [[Mùzeum Słowińsczi Wsë]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Smôłdzëno]] qjaob1bjsbli8xi97f5lpx70xtm3au6 0 5146 198948 177879 2026-05-15T13:39:28Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 198948 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Strzépcz | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=wejrowsczi | gmina=Lëniô | szôłtëstwò=Strzépcz | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=27 | sekùndëN=14 | gradëE=18 | minutëE=01 | sekùndëE=48 | wiżô= | rok=2006 | lëdztwò=776 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=84-223 | reg_tôfla=GWE | SIMC= | szôłtës=Bruno Pòznańsczi | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Strzépcz - kòscół.JPG|mały|right|Kòscół pw. Marie Magdalenë w Strzépczu]] '''Strzépcz''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Strzepcz'') – wies szôłtëskô szôłtëstwa Strzépcz, do chternégò wchôdô jesz [[Dargòlewò]], [[Głodnica]] ë [[Zelony Dwórk]]. Drëgô żle jidze ò wiôlgòsc wies w [[gmina Lëniô|gminie Lëniô]], jakô je kòle skrziżowaniô drogów do [[Wejrowò|Wejrowa]], [[Lãbòrg]]a ë [[Kartuzë|Kartuz]]. Przed wòjną wies, jakô bëła sedzbą wójtostwa (do 1975 rokù) mia charakter môłégò gardu. Pòzwa wsë, pierwòszno brzëmiącô "Trzebsk", pòchôdô òd czasnika ''trzebic''. == Historëjô == Pierszé wiadło ò Strzépczu bëło zapisané w 1314 rokù, ale parafia na gwës pòwsta tu rëchli - na przełómaniu 12. ë 13. stalatégò. Wies ne czasu słëcha do chmielińsczi kasztelanii. Òd 1318 rokù Strzépcz béł w wójtostwie, a pózni w [[Mirochòwsczé starostwò|mirochòwsczim starostwie]]. W 18. stalatim bëło tu 10 gbùrów i karczma, a wies znónô téż bëła z produkcji grónków a téż òdbiwającëch sã tuwò sejmików szlachtë mirochòwsczégò starostwa. Ò znaczenim Strzépcza mòże swiôdczëc to, że starą familie Przebendowsczich tu kòle kòscoła w 1757 rokù béł wëbùdowóny szpëtôl dlô biédnëch. Rozwij Strzépcza béł na przełómaniu 19. ë 20. stalatégò, czej wies bëła sedzbą wëszëznów gminë. W kùńcu 19. stalatégò w Strzépczu mieszkało wicy jak 500 lëdzy, a do òbéńdë wsë rëchòwóné bëłë téż pùstczi z òkòlégò - m. jin. [[Głodnica]] ë [[Zelony Dwórk]]. Pò [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnie]] w môlu stôrégò, w dzélu ùszkòdzonégò w 1945 rokù kòscoła, béł wëbùdowóny mùrowóny, jistniejący do dzysô kòscół sw. Marii Magdalenë. W latach 80. i 90. XX w. nastôł dalszi rozwij Strzépcza. Òd 2000 rokù dzejô tuwò jedurnô w gminie strzédnô szkòła - Kaszëbsczé Òglowòsztôłcącé Liceum. Tu młodzëzna ùczi sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. == Czekawinczi == Na smãtôrzu w Strzépczu je môl smiercé 80 lagrowëch z lagru [[Stutthof]] - z 1945 rokù, chtërni szlë bez Strzépcz w [[Marsz Smierce|Marszu Smierce]], ë spale w môlowim kòscele. Na nym samym smãtôrzu je grób [[Aleksander Labùda|Aleksandra Labùdë]], kaszëbsczégò spolëznowégò dzejôrza ë ùtwórcë. Nad rozległim [[Strzepsczi Jezoro|Strzepsczim Jezorã]] òd 2009 rokù je zelonô plaża i rekreacyjnô jinfrastrunturô. We wsë wôrt zazdrzec do kòscoła, jaczégò òbstrój pòchôdô w dzélu z rëchlészi póznobarokòwi swiątnicë, jakô sta tuwò do 1946 rokù. Malowniczoscą czarzą leżącé na zôpôd òd wsë wëbùdowaniô Zelonégò Dwòrkù, nad [[rzéka Łeba|Łebą]] kòle drodżi do [[Tłuczewò|Tłuczewa]], z tradicyjną szachùlcową bùdacëją a téż leżącé na grzëpach na pôłnié òd Zelonégò Dwòrkù pùstczi Głodnica, dze òd 1991 rokù fùnkcjonëje piérszô Kaszëbskô Spòdlëcznô Szkòła na Kaszëbach. We strzépsczim kòscele je figùrenka Matczi Bòsczi Strzépsczi, chtërna mòże bëc stôrszô òd figùrenczi [[Sjónowò|Matczi Bòsczi Swiónowsczi]], Królëwi Kaszëb. Stôrodôwnotą są téż figùrenczi sw. Piotra ë Pawła. We Strzépczu, kòl Kaszëbsczégò Òglowòsztôłcącégò Liceum stoji szlachòta Grzenié - Dëcha ze szlachù "[[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]]" w gminie Lëniô. == Strzépcz w lëteraturze == Ò Strzépczù pisôł w swòjim pòémace "''Ò Panu Czôrlińsczim co do Pùcka pò sécë jachôł''" [[Hieronim Derdowsczi|Heronim Derdowsczi]]: ''(...)Mòże żesta ò ni dotąd wiele jesz nie czulë/A to wies je nôznoczniészô z całi zemsczi kùlë(...)'' ë téż ''(...)Òna zawdë dlô całégò kréjsu bãdze wzorã/Bò szôłtësów syn ze Strzépcza òstôł profesorã(...)''. W Strzépczu rok kòle rokù zatrzimôwô sã pielgrzimka z [[Kòscérzëna|Kòscérznë]] do [[Wejrowò|Wejrowa]]. Pisôł ò tim [[Aleksander Majkòwsczi]] w swòjim dokazu "[[Żecé ë przigòdë Remùsa]]". To tuwò téż nocowôł [[Remùs]] òb czas ti [[pielgrzimka|pielgrzimczi]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XI/477 Strzepcz w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [http://polona.pl/item/804950/14/ 1880] {{Gmina Lëniô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Lëniô]] l8soxcdomsc9otm36uanogwnwnd1eqa 0 5147 199178 178255 2026-05-16T04:25:11Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199178 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Sambor I.JPG|mały|Sambòr I]] [[Òbrôzk:Oliwa Cathedral in Gdańsk067.JPG|mały|left|Wiadło ò klôsztorze w [[Òlëwa|Òlëwie]]]] '''Sambór I (Gduńsczi)''' (ùr. kòle 1150 - ùm. przed 1205) dôł cystersóm w darënku sédmë wsów przë kùńcu XII w. i założił jich klôsztór w [[Òlëwa|Òlëwie]], jaknò pierszi w ksyżëstwie. Stolëcą miôł w [[Gduńsk]]ù, a rządzòł kòle 1178 do 1205. Do swòjégò państwa przëłącził lubiszewskò-swiecczi ksãżstwò. Jegò òjcem béł [[Subisław I Rozkòscérzélc]]. Pò nim rządził jégò brat [[Mscëwòj I]]. == Sambór w kaszëbsczi lëteraturze == O pòstacëje Sambòra [[Jan Trepczik]] mô nadczidnioné w drëdżi zwrotce swòjégò kaszëbsczégò himnu „[[Zemia Rodnô]]”, we fragmeńce: ''Sambòrów miecz i Swiãtopôłka biôtczi. W spòsobie ce dlô nas ùchòwałë...'', co pòkazywô, że je òn w kùlturowi spôdkòwiznie [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. == Lëteratura == * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 70 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://fmg.ac/Projects/MedLands/POMERANIA.htm#_Toc360004184 Genealogiô Sambòra I na starnie indeksu Medieval Lands] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] cifu6wd84ed9dr23p0llvog176ccwdp 0 5162 199173 196610 2026-05-16T04:18:58Z Iketsi 3254 VIAF→{{Kòntrola}} 199173 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Jón Mòrdawsczi''' (''Jan Mordawski'') – doktor geògraficznëch nôùków. Mieszkô w Gdini. Wiele lat robił na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]]. Napisôł wicy jak 170 dokôzów pòswiãconëch geògrafie m.jin. "Geografia Kaszub = Geògrafia Kaszëb" (2008) [http://lccn.loc.gov/2009357619]. Wiele jezdzëł pò swiece. == Lëteratura == * [[Jerzi Tréder]]: Spòdlowô wiédzô ò kaszëbiznie – [[Gduńsk]] 2014, ss. 220–221 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.rastko.net/rastko-ka/content/view/53/33/ Geògrafia dzysészëch Kaszëbów] {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Mòrdawsczi Jan}} [[Kategòrëjô:Geògrafijô]] jsnxmd89b6g54mhyxd3pf6p3yt9w84k 0 5174 199186 194697 2026-05-16T04:38:12Z Iketsi 3254 VIAF→{{Kòntrola}} 199186 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Hewelt Henryk.jpg|mały|Henrik Héwelt, 1980 r.]] '''Henrik Héwelt''' (1936–1995) – beł znónym kùmkôrzem i gôdëszem. Aùtor wiérztów zebrónëch w tomikù pn. ''Nie òdindã bez pòżegnaniô''. Tak mòże rzec, że to béł wielestarnowi artista. Òn wiele żłobił. Jegò dokôzë mòże nalezc w rozmajitëch mùzeach na Kaszëbach, a téż za greńcama. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Héwelt Henrik}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] riwyy36rqgc2kixnjtohawc26oiqw7t 0 5240 199107 189260 2026-05-15T20:09:10Z Iketsi 3254 {{Commons}} 199107 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Carolus Linnaeus by Hendrik Hollander 1853.jpg|mały|Karol Linneùsz]] [[Òbrôzk:Species plantarum 001.jpg|mały|''Species plantarum'' (1753)]] '''Karól Linneùsz''' (ùr. 1707 rokù - ùm. 1778 rokù) słôwny szwédzczi bòtanik. Òn pierszi dôł dëbeltną pòzwã chòcbë [[kaszëbsczi jastrownik|kaszëbsczimù jastrownikòwi]] (''Ranunculus cassubicus'' L.) czë [[kaszëbskô wika|kaszëbsczi wice]] (''Vicia cassubica'' L.). Òn napisôł m. jin. ''Species plantarum''. Òn jinaczi dzelił òrganizmë – jegò klasyfikacjô òrganizmów bëła jinô jak dzysô je. Jegò dëbeltné pòzwë nie są równak do dzysô zmienioné i kòżdi nowòòdkrëti òrganizm taką dostôwô. W 1732 rokù òn béł dłëgszi czas w [[Lapòniô|Lapònii]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.biodiversitylibrary.org/page/358570 ''Ranunculus cassubicus'' (pò łacëznie)] * [http://www.biodiversitylibrary.org/page/358756#page/177/mode/1up ''Vicia cassubica'' (pò łacëznie)] == Zdrzë téż == * [[Jakùb Breyne]] [[Kategòrëjô:Bòtanika]] [[Kategòrëjô:Lëdzë]] erihb9kv2o28pb016dhv8i89on8jgid 199108 199107 2026-05-15T20:09:32Z Iketsi 3254 Òbaczë téż 199108 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Carolus Linnaeus by Hendrik Hollander 1853.jpg|mały|Karol Linneùsz]] [[Òbrôzk:Species plantarum 001.jpg|mały|''Species plantarum'' (1753)]] '''Karól Linneùsz''' (ùr. 1707 rokù - ùm. 1778 rokù) słôwny szwédzczi bòtanik. Òn pierszi dôł dëbeltną pòzwã chòcbë [[kaszëbsczi jastrownik|kaszëbsczimù jastrownikòwi]] (''Ranunculus cassubicus'' L.) czë [[kaszëbskô wika|kaszëbsczi wice]] (''Vicia cassubica'' L.). Òn napisôł m. jin. ''Species plantarum''. Òn jinaczi dzelił òrganizmë – jegò klasyfikacjô òrganizmów bëła jinô jak dzysô je. Jegò dëbeltné pòzwë nie są równak do dzysô zmienioné i kòżdi nowòòdkrëti òrganizm taką dostôwô. W 1732 rokù òn béł dłëgszi czas w [[Lapòniô|Lapònii]]. == Òbaczë téż == * [[Jakùb Breyne]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.biodiversitylibrary.org/page/358570 ''Ranunculus cassubicus'' (pò łacëznie)] * [http://www.biodiversitylibrary.org/page/358756#page/177/mode/1up ''Vicia cassubica'' (pò łacëznie)] [[Kategòrëjô:Bòtanika]] [[Kategòrëjô:Lëdzë]] 60scp4xovkdvs3qe3s2zfns4jzc7bm7 0 5490 198954 183974 2026-05-15T13:41:59Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 198954 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Bòrzëszkòwë | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=bëtowsczi | gmina=Lëpnica | szôłtëstwò=Bòrzëszkòwë | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=01 | sekùndëN=56.2 | gradëE=17 | minutëE=22 | sekùndëE=30.6 | wiżô= | rok=2008 | lëdztwò=245 | gãscëzna= | nr_czér=59 | pòcztowi_kòd=77-136 | reg_tôfla=GBY | SIMC= | szôłtës=Ireneusz Kuik Studziński | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Bòrzëszkòwë - kòscół (1).jpg|mały|240px|left|Kòscół]] '''Bòrzëszkòwë''' (''Bòrëszkòwë'', ''Bòrëszczi'', [[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Borzyszkowy'') to [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Charzëkòwskô Rówizna|Charzëkòwsczi Rówiznë]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]], w [[Gmina Lëpnica|gminie Lëpnica]]. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożoné sã mniészé kòlonie: Biedòlewò, [[Brzósk]], Głodowò, Hòlandzkô. Tu je znóny kòscół. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/341 ''Borzyszkowo'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Lëpińce]] pbtcxt375khjt4megte53aceve7ahic 0 5580 198949 184355 2026-05-15T13:40:08Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 198949 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Smażëno | rodzôcz_wsë=Smażëna | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=wejrowsczi | gmina=Lëniô | szôłtëstwò=Smażëno | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=29 | sekùndëN=03.6 | gradëE=18 | minutëE=06 | sekùndëE=33.1 | wiżô= | rok=2006 | lëdztwò=224 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=84-217 | reg_tôfla=GWE | SIMC= | szôłtës=Czesłôw Hinc | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Smażëno - kòscół.JPG|mały|Kòscół]] [[Òbrôzk:Smażyno - krzyż 2.jpg|mały|]] '''Smażëno''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Smażyno'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], we [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]], w [[gmina Lëniô|gminie Lëniô]]. Smażëno je pòłożoné kòl 19 km òd krézowégò gardu [[Wejrowò]]. '''Smażëno''' leżi na nordowò-wschòdnym zberkù [[gmina Lëniô|gminë Lëniô]], kòle drodżi do Wejrowa. Pòzwa wsë pòchôdô òd słowa "''smaga''", co òznôczô pragniączkã. == Historiô == Pierszé wiadło ò Smażënie pòchôdô z 1348 rokù. W czasach 1. Pòlsczi Repùbliczi Smażëno bëło królewizną, do jaczich słëchałë 2 fòlwarczi - [[Głodowò]] i [[Nowô Wies]]. W 1701 rokù na 49 sztëk mieszkeńców Smażëna bëło 39 katolëków a 10 lëtrów. Òd 1778 rokù smażińsczi majątk słëchôł do pòmòrsczi familie Wòbeserów. Pòd kùńc 19. stalatégò wikszosc mieszkeńców wsë bëła ju lëtrama. W 1862 rokù lëtersczi miéwcowie majątków z òkòlégò zarzeszëlë kòmitet bùdacje kòscoła, jaczi stanął tu w 1865 rokù. Pò [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnie]] swiątnica òstała wëswiãconô jakno katolëcczi kòscół. Dzysô Smażëno je tipiczno gbùrską wsą. == Czekawinczi == W ceńtrum '''Smażëna''' zaòstôł sã ''19-stalatny dwór'' (dzysô je tuwò Òstrzódk Rehabilitacje dlô Ùzależnionëch Lëdzy). Stôrodôwnotą je tu ''19-stalatny młin'' na [[Bólszewka|Bólszewce]]. Tu mòże téż òbezdrzec neogòticczi parafialny ''kòscół''. ---- W '''Smażënie''' stoji szlachòta '''[[Bòrowô Cotka|Bòrowi Cotczi]]''' - Dëcha ze szlachù "[[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha|Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]]" w gminie Lëniô. {{Gmina Lëniô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Lëniô]] elxzlisudljyaqmtbqbcw029x0lk5mo 0 5581 199176 187331 2026-05-16T04:23:33Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199176 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Entrance to High Castle in Malbork.jpg|mały|Efoj]] '''Efoj''' abò '''wspinôcz''' (''Hedera helix'' L.) – to je pnącô roscëna, chtërna téż òb zëmã mô zeloné lëstë. Òn rosce midzë jinyma na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Efoj mô téż jiné kòrzenie - chwôtné kòrzenie. Òne wërôstają nad rëdã i chwôtają sã rozmajitëch pòdpiarów. Przez taczé kòrzenie ta roscëna mòże sã pnąc na przëmiôr na drzéwiãta. == Rozmajitoscë == * [[Alojzy Bùdzysz]] napisôł, że nim mòże farbòwac wełnã na bruno == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.kp.org.pl/pdf/pp/pdf2/PP_WILGA.pdf ''Hedera helix''] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] 160na16w972cawt2sklccz18skdwseg 0 5601 198979 187043 2026-05-15T14:00:02Z Iketsi 3254 == Przëpisczi→== Przëpisë 198979 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Łësniewò Serakòwsczé | rodzôcz_wsë=Łësniéwa | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Srôkòjce | szôłtëstwò=Łësniewò | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=21 | sekùndëN=18.2 | gradëE=17 | minutëE=50 | sekùndëE=14.8 | wiżô= | rok= | lëdztwò=513 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-340 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës=Kazimierz Koszałka | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Łësniéwò - kòscół.JPG|mały|left|Kòscół]] '''Łësniewò Serakòwsczé''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Łyśniewo Sierakowickie'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Srôkòjce|gminie Srôkòjce]]. Łësniewò je pòłożoné kòl 26 km òd krézowégò gardu [[Kartuzë]]. Tu je kòscół ë szkòła. Òficjalnô kaszëbskô pòzwa wsë w pòstacje „Łësniewò Serakòwsczé” òsta wprowadzónô 1 gòdnika 2009<ref>[https://web.archive.org/web/20160427004859/http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/download/86/19883/ListagminwpisanychdoRejestrugmin-stanna5IV16.pdf ''Lista gmin wpisanych do Rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości'']</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Srôkòjce]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 05q8rdw1tzdsbcjfwhq6wqv2hrnv2dr 10 5618 199196 186672 2026-05-16T08:28:57Z Orbitminis 18250 przeczena 199196 wikitext text/x-wiki {| align=center border=0 cellpadding=4 cellspacing=4 style="border: 2px solid #FF0000; background-color: #FFFFCC" align="center" width="80%" |[[Òbrôzk:Vista-trashcan empty-alt.png|75px|Kòsz]] Nen artikel òstôł òznôczony do '''rëmniãcô'''. Abë pòznac pòwòdë ë pòdiskùtowac ò nich biéj na starnã jegò diskùsëji. Przëczëna rëmniãcô: {{{1}}} |- |}<includeonly>{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategòrëjô:Artikle do rëmniãcô|{{PAGENAME}}]]}}</includeonly><noinclude> </noinclude> q3eid11dkl50adcfgucqdc089qv6tfo 199198 199196 2026-05-16T08:30:58Z Orbitminis 18250 199198 wikitext text/x-wiki {| align=center border=0 cellpadding=4 cellspacing=4 style="border: 2px solid #FF0000; background-color: #FFFFCC" align="center" width="80%" |[[Òbrôzk:Vista-trashcan empty-alt.png|75px|Kòsz]] Nen artikel òstôł òznôczony do '''rëmniãcô'''. Abë pòznac pòwòdë ë pòdiskùtowac ò nich biéj na starnã jegò diskùsëji. '''Przëczëna rëmniãcô''': {{{1}}} |- |}<includeonly>{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategòrëjô:Artikle do rëmniãcô|{{PAGENAME}}]]}}</includeonly><noinclude> </noinclude> rjzn0507wuaqfg9iseoy0ky4vj22ls3 0 5801 199171 187360 2026-05-16T04:16:32Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199171 wikitext text/x-wiki '''Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków''' - dlô [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] w Pòlsce òna je wôżnô òd 1 czerwińca 2009 rokù. Artikel 8, ùst. 1e (ii) ti kôrtë tikô sã m. jin. kaszëbsczégò jãzëka, a jidze w nim ò zagwesnieniô mòżlëwòtë sztudérowaniô nëch jãzëków jakno ùniwersytecczich przedmiotów abò jinëch na wëższi rówiznie. Państwa, chtërne ratifikòwałë tã Kôrtã co trzë lata zdôwają sprawã z tegò co mają wprowôdzoné w żëcé z zôpisów, do jaczich sã òbrzeszëłë. Ta Kôrta to je midzënôrodnô kònwencjô i temù òna je zarô za Kònstitucją, a nad zwëczajnyma ùstawama. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.coe.int/t/dg4/education/minlang/report/PeriodicalReports/PolandPR1_en.pdf Kashubian] * [http://www.coe.int/en/web/conventions/full-list/-/conventions/treaty/148/signatures Lësta] * [https://rm.coe.int/0900001680a58f6a Poland, Kashub] * [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu20091371121 (Dz.U. 2009 nr 137 poz. 1121)] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropa]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi jãzëk]] [[Kategòrëjô:Prawò]] pbv1gr2uls3mts31anmb8p864rwhr6h 0 5857 199170 192271 2026-05-16T04:16:23Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199170 wikitext text/x-wiki '''Léón Roppel''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] Leon Roppel) (1912–1978). Ùrodzył sã [[19 séwnika]] [[1912]] rokù w [[Wejrowò|Wejrowie]]. Sztudérowôł germanistikã. Òd 1961 rokù béł lektorã miemiecczégò jãzëka w Wëższi Pedagògiczny Szkòle (dzys [[Gduńsczi Ùniwersytet]]). Kaszëbsczi ùtwórca. Pisôł téż biografie i wëdôwôł antologie np. ''Ma jesma od morza : poezja i proza kaszubska o morzu'' (1961). Ùmarł [[12 maja]] [[1978]] rokù w [[Gdiniô|Gdyni]]. == Ùsôdztwò (wëjimczi) == * ''Pieśni z Kaszub'' Gdańsk 1958 (wespółautor W. Kirstein). * ''Literatura i język / [aut. Leon Roppel et al.], Seria Popularno-naukowa "Pomorze Gdańskie" nr 4, Gdańsk : Gdańskie Tow. Nauk.,'' 1967. * ''Dykteryjki i historyjki z Kaszub'' (1977) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.worldcat.org/wcidentities/lccn-n2007012652 Worldcat] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Roppel Léón}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] eynlqx4q5ojkn6p7anay5vyeiueqvm9 199172 199170 2026-05-16T04:17:01Z Iketsi 3254 worldcat.org→{{Kòntrola}} 199172 wikitext text/x-wiki '''Léón Roppel''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] Leon Roppel) (1912–1978). Ùrodzył sã [[19 séwnika]] [[1912]] rokù w [[Wejrowò|Wejrowie]]. Sztudérowôł germanistikã. Òd 1961 rokù béł lektorã miemiecczégò jãzëka w Wëższi Pedagògiczny Szkòle (dzys [[Gduńsczi Ùniwersytet]]). Kaszëbsczi ùtwórca. Pisôł téż biografie i wëdôwôł antologie np. ''Ma jesma od morza : poezja i proza kaszubska o morzu'' (1961). Ùmarł [[12 maja]] [[1978]] rokù w [[Gdiniô|Gdyni]]. == Ùsôdztwò (wëjimczi) == * ''Pieśni z Kaszub'' Gdańsk 1958 (wespółautor W. Kirstein). * ''Literatura i język / [aut. Leon Roppel et al.], Seria Popularno-naukowa "Pomorze Gdańskie" nr 4, Gdańsk : Gdańskie Tow. Nauk.,'' 1967. * ''Dykteryjki i historyjki z Kaszub'' (1977) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Roppel Léón}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] ieletcywd9bcft3qxdh18raqcf92t5u 0 5972 199169 190375 2026-05-16T04:16:06Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199169 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Forstarbeiten im Harz.jpg|mały|Gòspòdarzënk w lasu]] [[Òbrôzk:Holzschlag im Oberallgäu bei Wertach.jpg|mały|Spùszczóné drzéwiã]] [[Òbrôzk:Marselisborg Forests 11.jpg|mały|Drëfta (lasowô darga)]] '''Lesyństwò''' to je produkcjô drewna w lasu i jiny gòspòdarzënk w nim. Czedës na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] bëłë niewielné i môłé miasta, a wikszi dzél lëdztwa żił w lasach. Jesz dzysô np. [[Gmina Brusë|Gminie Brusë]] je wiele lasów, bò rëda je tu dosc lëchô. == Lëteratura == * Dzieje Brus i okolicy : praca zbiorowa / pod red. Józefa Borzyszkowskiego ; [aut. Krzysztof Walenta et al.]. Chojnice ; Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, 1984, ss. 450 - 453 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/HTML/?uri=CELEX:02012R0555-20130701&from=PL EÙ 2.10.3.2.b] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lesyństwò]] 55kci3mspxcvs1xynjlf8n2c3gcpka8 0 6005 199168 190764 2026-05-16T04:15:43Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199168 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Syrenie Stawy.jpg|mały|Syrenie Stawy]] '''Syrenie Stawy''' ([[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] dolmaczënk: ''Mòrzëcné Stawë'', czedës: ''Park Arendta''<ref>http://www.szczecin.pl/strategia/_pl/05_informacje/html/zagospodarowanie/dsd03.htm</ref>) to [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczé miono]] dlô karna [[jezoro|jezorów]] pòłożonych w [[Lasny Arkòńsczi Park|Lasnim Arkòńsczim Parkù]] [[Szczecëno‎|Szczecëna]], kòl 3 km òd westrzódkù<ref>http://www.nadwode.pl/Syrenie-Stawy-stawy-zachodniopomorskie-6279.html</ref>. Dodowô jim wòdë [[strëga]] [[Òsówka]]<ref>https://web.archive.org/web/20070801060308/http://ros.pttk.pl/strona_rajd_teczy_1.htm</ref>. Syrenie Stawy légają blëze òd kąpielëcë Arkònka. Badérowanié [[zarwinczi|zarwinkòwi florë]] z jezora pòkôzëje jegò wiôlgą równiã nieczëstoscë sprawióną wlewaniém do jezora òdcéków<ref>http://www.pjoes.com/index.php?s=abs_id&id=2009180319</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://maps.google.pl/maps?f=q&source=s_q&hl=pl&geocode=&q=syrenie+stawy&sll=52.025459,19.204102&sspn=5.815202,14.128418&ie=UTF8&ll=53.457534,14.511759&spn=0.005494,0.013797&z=16 Geografnô karta jezor na starnie maps.google.pl] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szczecëno‎]] cpj9h6tzrpyc00z7rwf78yqer7i1uqs 0 6081 198964 190438 2026-05-15T13:48:03Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Słowiańsczé plemiona]] 198964 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Billung March around 1000 (134037775).jpg|mały|Pòłabsczi Słowiónie kòl 1000 rokù]] '''Drzewióna''' to béł [[Pòłabsczi Słowiónie|Pòlabsczi Słowión]]. Ti Pòlabsczi Słowióni bële z plemienia Òbòdritów. Òni gôdale jesz w XVIII w. [[Pòlabsczi jãzëk|pòlabsczim jãzëkiem]]. == Òbaczë téż == * [[Słowiańsczé plemiona]] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Słowiónie]] 6niy2f5dlnbmrc4650jg0aydh8iwwai 198965 198964 2026-05-15T13:48:12Z Iketsi 3254 {{Commons}} 198965 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Billung March around 1000 (134037775).jpg|mały|Pòłabsczi Słowiónie kòl 1000 rokù]] '''Drzewióna''' to béł [[Pòłabsczi Słowiónie|Pòlabsczi Słowión]]. Ti Pòlabsczi Słowióni bële z plemienia Òbòdritów. Òni gôdale jesz w XVIII w. [[Pòlabsczi jãzëk|pòlabsczim jãzëkiem]]. == Òbaczë téż == * [[Słowiańsczé plemiona]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Słowiónie]] 5p0u2b5zqgxhotz5405agc7yh3l1s0w 0 6150 199147 192893 2026-05-16T01:33:52Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199147 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Pletara_sa_pčelama.jpg‎|mały|Plecónka]] [[Òbrôzk:Monumenta Paderbornensia - Niendorp2.jpg|mały|4 plecónczi w miemiecczim pszczelnikù kòl 1670 rokù]] '''Plecónka''' – bëła plotłô z kòrzeni [[Sosna|chójczi]] pò sczechlaniù kóré ë [[Żëto|rżanô]] słomë. To béł [[Miodnô pszczoła|pszczeli]] domik pòdobné do zwònu. [[Friedrich Lorentz]] (1934) pisôł, że [[Kaszëbi]] je miele ùstawioné w ògrodach. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.inkubatorbytow.com.pl/upload/bytow/PSZCZELARSTWO-W-POWIECIE-BYTOWSKIM.pdf Plecónka pòd kapą w Parchòwie s. 67] * [https://books.google.pl/books?id=WVh3AAAAQBAJ&pg=PA230&lpg=PA230&dq=forest+beekeeping+poland&source=bl&ots=-IDN1jn6k0&sig=lwgMofV836aePjPvwoROmGmdZ0E&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwj2qcm-_sfPAhXFCywKHX2LC4IQ6AEIYTAJ#v=snippet&q=kashubia&f=false Kashubia] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gòspòdarzënk]] 7aquc1y2pq9x78o60aapzz7wur4ah3u 0 6190 199167 172819 2026-05-16T04:14:48Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199167 wikitext text/x-wiki '''ORP Kaszub (1921)''' – to béł pòlsczi torpedówc w latach 1921–1925. Òn zatonął w òkrãtowni w [[Gduńsk]]ù. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://audiovis.nac.gov.pl/obraz/79258/f78ec6da3 {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gduńsk]] n5x2wwkm978bxio5tbedott5djly5o8 0 6262 199137 192277 2026-05-15T21:08:33Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199137 wikitext text/x-wiki '''Róbert Żmùda-Trzebiatowsczi''' (ùr. [[14 rujana]] 1976 rokù) – je [[Kaszëbi|kaszëbsczi]] lëterat. Òn ùsadzył wiele wiérzt w zbiérkù "Òdłómczi" (1997). Jegò wierztë céchùje wielgô dozdrzeniałosc pòetickô jak chòcbë ten "Ò kamieniach" z tegò zbiérkù. Tołmacził Aleksandra Puszkina. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20131207030511/http://zmuda.strefa.pl/trene/default.html trenë - trënë] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Żmùda-Trzebiatowsczi, Róbert}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] t0yv38cp9uxz6wtx64mphvxhfuyih31 0 6374 199100 189922 2026-05-15T19:29:00Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199100 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:AnimalHospitalOneWeek2.jpg|mały|Lékarzenié chòroscë zwierza]] '''Weterinarnô medicyna''' – je ùczbą jakô òbjimô całosc wiédzë ò zdrowim ë chòroscach zwierzów, jich lékarzenim ë zascyganiém. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20151003003331/http://www.ecolab-sklep.pl/pdf/Program_higieny_dla_praktyk_weterynaryjnych_05.2008.pdf (pl)] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Medicyna]] awdmseou9xka7jv0e9ydq4pcv1i4ox5 0 6388 199141 171758 2026-05-16T01:30:57Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199141 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Brosen mikolaj.jpg|mały|Krótkò tegò stôrégò kòscoła je pomnik [[Swiãtopôłk II|Swiãtopôłka II]]]] '''Parafijô p.w. Swiãtégò Miklosza w Gduńskù''' - mô swój zaczątk w kòscele, chtëren pòstawic dôł w 1227 r. ksyzëc [[Swiãtopôłk II]] dlô klôsztoru dominikónów w [[Gduńsk]]ù. Òd 1840 rokù je to parafialny kòscół. W nim mòdlą są téż [[Kaszëbi]]. Krótkò tegò stôrégò kòscoła je nowi pomnik ksyzëca [[Swiãtopôłk II|Swiãtopôłka II]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://polona.pl/item/274007/86/ 1886 (pl)] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gduńsk]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] krixl08z7hz0l2yf1x5pbzg32jb2kzs 0 6390 199142 182561 2026-05-16T01:31:21Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199142 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL_Polanow_COA.svg|mały|Pòlanowsczi herb]] '''Pòlanowò''' (pl.: ''Polanów'', miem.: ''Pollnow'') – garc w [[Kòszalińsczi kréz|kòszalińsczim krézu]] w [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|Zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]], mô jeden ùrząd dlô gardu ë wiesczi gminë. Krótkò Pòlanowa na górze w lasu je czasã kaszëbsczi òdpùst. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VIII/598 ''Pollnow'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] 0zl4aqtmeclsy9z0d8nq7runyjddpzb 0 6439 199151 196422 2026-05-16T01:44:21Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Gardë w Finlandie]] 199151 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:TE-Collage Helsinki.png|mały]] [[Òbrôzk:Helsinki dot.png|mały]] '''Helsinki''' ([[Szwedzczi jãzëk|szwedzczi]] ''Helsingfors'') je nôwikszim gardã [[Fińskô|Fińsczi]] ë od [[1812]] ji stolëcą. * wiéchrzëzna: 715.55 km² * lëdztwò: 584 420 mieszkańców ([[2010]]) == Òbaczë téż == * [[Turkù]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20120927052026/http://www.hel.fi/wps/portal/Helsinki?WCM_GLOBAL_CONTEXT=%2FHelsinki%2Ffi%2FEtusivu www.hel.fi] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gardë w Finlandie]] 7lruae3za3oypa9etdcj0575bpkdvev 199191 199151 2026-05-16T04:54:59Z Iketsi 3254 {{#categorytree:Gardë w Finlandie|hideroot=on|mode=pages}} 199191 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:TE-Collage Helsinki.png|mały]] [[Òbrôzk:Helsinki dot.png|mały]] '''Helsinki''' ([[Szwedzczi jãzëk|szwedzczi]] ''Helsingfors'') je nôwikszim gardã [[Fińskô|Fińsczi]] ë od [[1812]] ji stolëcą. * wiéchrzëzna: 715.55 km² * lëdztwò: 584 420 mieszkańców ([[2010]]) == Òbaczë téż == {{#categorytree:Gardë w Finlandie|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20120927052026/http://www.hel.fi/wps/portal/Helsinki?WCM_GLOBAL_CONTEXT=%2FHelsinki%2Ffi%2FEtusivu www.hel.fi] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gardë w Finlandie]] 38o1ky4km1st7qqh0x9b3uu1voipmra 0 6475 198992 196584 2026-05-15T15:46:40Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] 198992 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Noemi-25.jpg|mały|Noemi]] '''Noemi''' (''Veronica Scopelliti''), (ùr. [[25 stëcznika]] [[1982]] w [[Rzim]]ie) je [[Italskô|italską]] spiéwôrką. == Diskògrafijô == === Albùmë === * 2009 - ''Sulla mia pelle'' (#3 [[Italskô]] - #44 [[Eùropa]]) * 2010 - ''Sulla mia pelle (Deluxe Edition)'' (#3 [[Italskô]] - #42 [[Eùropa]]) * 2011 - ''RossoNoemi'' (#6 [[Italskô]]) === EP === * 2009 - ''Noemi'' (#8 [[Italskô]] - #97 [[Eùropa]]) === Single === [[Òbrôzk:Noemimannoia.jpg|mały|Noemi ë Fiorella Mannoia]] * 2009 - ''Briciole'' (#2 [[Italskô]] - #51 [[Eùropa]]) * 2009 - ''L'amore si odia'' (Noemi ë Fiorella Mannoia) (#1 [[Italskô]] - #34 [[Eùropa]]) * 2010 - ''Per tutta la vita'' (#1 [[Italskô]] - #42 [[Eùropa]]) * 2010 - ''Vertigini'' * 2011 - ''Vuoto a perdere'' (#6 [[Italskô]] - #47 [[Eùropa]]) * 2011 - ''Odio tutti i cantanti'' * 2011 - ''Poi inventi il modo'' == Sanremo Fetsival == * 2010 - ''Per tutta la vita'' <small>(Diego Calvetti, Marco Ciappelli)</small> - 3:14 == Tour == * 2009 - ''Noemi tour'': [[Òbrôzk:Flag of Italy.svg|20px]] [[Italskô]] * 2009/2010 - ''Sulla mia pelle tour I'': [[Òbrôzk:Flag of Italy.svg|20px]] [[Italskô]] * 2010 - ''Sulla mia pelle tour II'': [[Òbrôzk:Flag of Italy.svg|20px]] [[Italskô]], [[Òbrôzk:Flag of Slovenia.svg|20px]] [[Sloweńskô]] * 2011 - ''RossoNoemi tour'': [[Òbrôzk:Flag of Italy.svg|20px]] [[Italskô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.noemiofficial.it/ Noemiofficial.it] * [http://www.youtube.com/noemiofficial Oficial Youtube] * [https://web.archive.org/web/20100724051735/http://www.arcadinoemi.it/ Arcadinoemi.it] * [http://www.youtube.com/arcadinoemi1 Arca di Noemi Youtube] * [https://archive.is/20121212172432/www.facebook.com/arcadinoemi%23!/noemiofficial?ref=ts Facebook noemiofficial] * [https://archive.is/20121212172256/www.facebook.com/arcadinoemi Facebook arcadinoemi] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] [[Kategòrëjô:Italskô]] ey7dnht84disxxl0j48lphuc3n15o5h 0 6500 199143 187066 2026-05-16T01:31:38Z Iketsi 3254 |*]]→| ]] 199143 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kotkansaari1.jpg|mały|Kotka]] '''Kotka''' je [[Fińskô|fińszczim]] gardã. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20090614172833/http://www.kotka.fi/in_english (pò anielskù)] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Fińskô| ]] gi5zf7xalbgeufvtef1qnblenpiza31 199152 199143 2026-05-16T01:44:32Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Gardë w Finlandie]] 199152 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kotkansaari1.jpg|mały|Kotka]] '''Kotka''' je [[Fińskô|fińszczim]] gardã. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20090614172833/http://www.kotka.fi/in_english (pò anielskù)] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gardë w Finlandie]] ta5v3zb8u26gwg9rtbskd04lq191pmn 199190 199152 2026-05-16T04:54:52Z Iketsi 3254 {{#categorytree:Gardë w Finlandie|hideroot=on|mode=pages}} 199190 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kotkansaari1.jpg|mały|Kotka]] '''Kotka''' je [[Fińskô|fińszczim]] gardã. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Gardë w Finlandie|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20090614172833/http://www.kotka.fi/in_english (pò anielskù)] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gardë w Finlandie]] 3jmzmrvh7spblaurfgl556i60q0186j 0 6512 199136 196420 2026-05-15T21:06:52Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199136 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Autumn in Turku.jpg|mały|Widzënk kòl katédrë w Turkù òb jeséń]] '''Turkù''' – to je [[Fińskô|fińsczi]] gard. To je partnersczi gard [[Gduńsk]]a. == Òbaczë téż == * [[Fińskô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20080915032057/http://www.turku.fi/Public/default.aspx?culture=en-US&contentlan=2&nodeid=23 Ò Turkù (pò anielskù)] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Fińskô| ]] 9lgq6hhxxee4lek19peoo0vr00vjeqo 199149 199136 2026-05-16T01:43:14Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Gardë w Finlandie]] 199149 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Autumn in Turku.jpg|mały|Widzënk kòl katédrë w Turkù òb jeséń]] '''Turkù''' – to je [[Fińskô|fińsczi]] gard. To je partnersczi gard [[Gduńsk]]a. == Òbaczë téż == * [[Fińskô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20080915032057/http://www.turku.fi/Public/default.aspx?culture=en-US&contentlan=2&nodeid=23 Ò Turkù (pò anielskù)] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gardë w Finlandie]] luvhy6b00yyz3iik1wwfywa1cj5ug0s 199189 199149 2026-05-16T04:54:39Z Iketsi 3254 {{#categorytree:Gardë w Finlandie|hideroot=on|mode=pages}} 199189 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Autumn in Turku.jpg|mały|Widzënk kòl katédrë w Turkù òb jeséń]] '''Turkù''' – to je [[Fińskô|fińsczi]] gard. To je partnersczi gard [[Gduńsk]]a. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Gardë w Finlandie|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20080915032057/http://www.turku.fi/Public/default.aspx?culture=en-US&contentlan=2&nodeid=23 Ò Turkù (pò anielskù)] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gardë w Finlandie]] mll0qr6yav7rmg6j4hzabhw5434e4zw 0 6522 199135 189194 2026-05-15T20:19:57Z Iketsi 3254 {{Commons}} 199135 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Burczybas z kolekcji Muzeum Kaszubskiego w Kartuzach.jpg|mały]] '''Bùrczibas''' – jinstrument zrobiony z bùsczi pò bómkach (abò môłi beczczi) i kóńsczich włosów. Do graniô na nim je trzeba trzech lëdzy (jeden mòcno trzimô pód pôchą bùskã, drëdżi pòléwô włosë, a trzecé za nie pòcygô). Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] rôz czedës [[Trzej królowie]] mielë bùrczibas, bò "Trzej królowie bez bùrczibasa, to nie są żódné królowie". == Lëteratura == [[Bernard Zëchta|Sychta B]].: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk, t.VII(1976), s. 28 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://cyfrowearchiwum.amu.edu.pl/archive?main=kartuzy&page=2 1971 rok] * [https://archive.org/details/aporee_27935_32196 archive.org] * [http://www.youtube.com/watch?v=R2S1EZL1hx0&list=PL4ACDE28835FBFCA1] * [http://www.europeana.eu/portal/record/09404/AA09B2990ED5E3A1521A768B213540AAEF51659F.html] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] b1hexhcwrhmyadkli3x3fr8fb674vic 0 6525 199134 184646 2026-05-15T20:19:42Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199134 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Mölndals Kvarnby, den 11 sept 2006, bild 4.JPG|mały|]] '''Mölndal''' – je gardã w [[Szwedzkô|Szwedzce]]. * wiéchrzëzna: 34,52 km² * lëdztwò: 38 608 mieszkańców ([[2009]]) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.molndal.se/ Domôcô starna Gardu] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szwedzkô]] bzvqcaop1ozynbum9ye049rgzujsx6j 0 6527 199133 186902 2026-05-15T20:19:23Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199133 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Borås Pinocchio Jim Dine.jpg|mały]] '''Borås''' je gardã w [[Szwedzkô|Szwedzce]]. * wiéchrzëzna: 29.61 km² * lëdztwò: 63 441 mieszkańców ([[2005]]) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20070822220104/http://www.boras.se/inenglish.4.633e5e10039748abd7fff44463.html Domôcô starna Gardu] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szwedzkô]] jnb6qqf0863vxlff0s1nmagcej66d55 0 6529 199131 178694 2026-05-15T20:18:47Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199131 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Malmö collage.PNG|right|250px]] '''Malmö''' je gardã w [[Szwedzkô|Szwedzce]]. * wiéchrzëzna: 77 km² * lëdztwò: 301 706 mieszkańców ([[2015]]) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.malmo.se/ Domôcô starna Gardu] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szwedzkô]] paweyje11w019iu4f8nwbv9kfjk3066 199132 199131 2026-05-15T20:18:59Z Iketsi 3254 Òbrôzk 199132 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Malmö collage.PNG|mały|]] '''Malmö''' je gardã w [[Szwedzkô|Szwedzce]]. * wiéchrzëzna: 77 km² * lëdztwò: 301 706 mieszkańców ([[2015]]) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.malmo.se/ Domôcô starna Gardu] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szwedzkô]] sq3suhyv414nfgd9scpo6vcnb9xyfce 0 6546 199130 182512 2026-05-15T20:18:41Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199130 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Dvinsk 1912.jpg|mały|Daugavpils (Dwinsk) kòl 1912 rokù]] [[Òbrôzk:Latvia-Daugavpils city.png|mały|]] '''Daugavpils''' je drëdżim nôwikszim gardã [[Łotwa|Łotwë]]. * wiéchrzëzna: 72.48 km² * lëdztwò: 95 467 mieszkańców ([[2016]]) Tu mieszkô wiele Pòlôchów i Rusków ([[pòlsczi jãzëk|pòlskô]] pòzwa gardu: ''Dyneburg'', [[rusczi jãzëk|ruskô]]: Даугавпилс). == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.daugavpils.lv/en Domôcô starna gardu] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Łotwa]] 39knhuxdj9lfj1nvt0o8t2ipmdwt1vz 0 6547 199146 187177 2026-05-16T01:33:29Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199146 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Oldtown square Jekabpils.JPG|mały|Plac Stôri Gard]] [[Òbrôzk:Latvia city Jēkabpils.png|mały|]] '''Jēkabpils''' je [[Łotwa|łotewsczim]] gardã. * wiéchrzëzna: 23 km² * lëdztwò: 24 146 mieszkańców ([[2016]]) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20110618062500/http://jekabpils.lv/JKP/Default.aspx Domôcô starna gardu] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Łotwa]] baeseknu6aja3pecets7akelakwbbav 0 6593 198958 188095 2026-05-15T13:44:30Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 198958 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Chimney sweep.JPG|mały|Kòminôrz]] '''Kòminôrz''' - rzemiãsnik, chteren zajimô sã czëszczeniém kòminowëch dargów. == Rozmajitoscë == Kòminôrz mòże lëdzóm pùcowac piécczi doma. Ju w IV wiekù lëdze zaczãlë bùdowac kòminë. Czedës na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] bëłë bùdowóné szeroczi kòminë - na dwa métrë w kwadrace ù pòdstawë. Wark kòminôrza pòwstôł razã z technologicznym pòkrokã w swiece. Czedës lëdze zmerkalë, że òdżin mòże przeniesc baro wiôldżi stratë tam, gdze nie achtnie sã robòtë kòminôrza. Tedë òni ùznalë, że kòminë mùszą bëc wëmiôtóné przez kòminôrza. To nastało midzë Kaszëbama pôrã lat pò I swiatowi wòjnie. Za tą robòtã przë kòminach wszëtczich bùdinków trzeba bëło płacëc i gbùrzë nie chcelë słëchac tegò nôkazu. Patrónã kòminôrzów je swiãté Florian chtërnégò wspòminô liturgio w katolëcczim kòscele [[4 maja]]. Przòde lat sã stronama gòdało, że jak widzisz kòminôrza te mùsisz sã chùtkò złapic za knãpka, te òn mòże przëniesc szczãscé. Stronama biwało tak, że kòżdô gòspòdëni chca, żebë ji chëcze kòminôrz òdwiedzôł nôprzód, bò jegò ruchna bëłë tedë jesz czesté - niéòsmòloné sôdzą. Ta gòspòdëni do chtërni òn przëszedł piérszi, ta bëła sczãslewô. == Lëteratura == [[Augùstin Chrabkòwsczi]]: Jak jô béł bògati, [[Banino]] (2007), s. 59 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Warczi]] 4wolbyxmthvgeafvdvtn4md8cliovhl 198959 198958 2026-05-15T13:44:43Z Iketsi 3254 -' ' 198959 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Chimney sweep.JPG|mały|Kòminôrz]] '''Kòminôrz''' - rzemiãsnik, chteren zajimô sã czëszczeniém kòminowëch dargów. == Rozmajitoscë == Kòminôrz mòże lëdzóm pùcowac piécczi doma. Ju w IV wiekù lëdze zaczãlë bùdowac kòminë. Czedës na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] bëłë bùdowóné szeroczi kòminë - na dwa métrë w kwadrace ù pòdstawë. Wark kòminôrza pòwstôł razã z technologicznym pòkrokã w swiece. Czedës lëdze zmerkalë, że òdżin mòże przeniesc baro wiôldżi stratë tam, gdze nie achtnie sã robòtë kòminôrza. Tedë òni ùznalë, że kòminë mùszą bëc wëmiôtóné przez kòminôrza. To nastało midzë Kaszëbama pôrã lat pò I swiatowi wòjnie. Za tą robòtã przë kòminach wszëtczich bùdinków trzeba bëło płacëc i gbùrzë nie chcelë słëchac tegò nôkazu. Patrónã kòminôrzów je swiãté Florian chtërnégò wspòminô liturgio w katolëcczim kòscele [[4 maja]]. Przòde lat sã stronama gòdało, że jak widzisz kòminôrza te mùsisz sã chùtkò złapic za knãpka, te òn mòże przëniesc szczãscé. Stronama biwało tak, że kòżdô gòspòdëni chca, żebë ji chëcze kòminôrz òdwiedzôł nôprzód, bò jegò ruchna bëłë tedë jesz czesté - niéòsmòloné sôdzą. Ta gòspòdëni do chtërni òn przëszedł piérszi, ta bëła sczãslewô. == Lëteratura == [[Augùstin Chrabkòwsczi]]: Jak jô béł bògati, [[Banino]] (2007), s. 59 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Warczi]] qilw1fi0zp0gy9rdavix8hvrndz645l 0 6596 199210 197554 2026-05-16T09:17:45Z ~2026-29076-50 19612 /* Òbaczë téż */ 199210 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Oliwa Cathedral in Gdańsk - organ 2.JPG|mały|240px|Wiôldzé òrganë w [[Archikatédra gduńskô|Òlëwie]]]] '''Piszczówkòwé òrganë''' – są klawiszowim aerofonicznym ë téż idofonicznym mùzycznym [[jinstrument|jinstrumentã]], chtëren colemało je bùdowóny w kòscołach. Pipówkòwé òrganë są nôwikszim jinstrumentã. Jesz nicht nie wëmëslił wikszégò, rozmiarowò ë ji téż jilosce [[zdroje|zdrojów]] [[zwãk|zwãkòwëch]] wałów, sumariczny mòcë, jakò je emitowóny do òkòla, dinamiczny i baro czãsto rozmajitoscë farwów ë kóloristiczy mòżebnosce. Przebiérają òne nawetka [[simfonicznô òrkiestra|simfoniczną òrkiestrã]], chòc graje na nich blós jeden człowiek. Rozcygłosc [[skala|skale]] zwãków w wiôldżich òrganach wënôszi kòle 10 [[òktawa|òktawów]], co je pòrównywalny z òbrëmienim zwãków jaczi są òdbiróny przez lëdzczi ùchò (òd 16 Hz do kòle 16 kHz). Na swiece są jinstrumentë, chtërne mają jesz wikszą skalã. Ò òrganach mòżemë gadac tej, czej jinstrument mô trzë dërżéniowé znanczi: * zwãk je twòrzony przez lëft, jaczi przepłiwô przez pipówczi, chternë są pògrupòwóny w [[głos|głosë]], * jinstrument mô [[traktura|trakturã]], * jinstrument mô [[miech]]. == Bùdowa òrganów == === Mòdło wspòmôganiô === Sistem zasëlaniégò skłôdô sã w òrganach z [[miech|miechów]], [[elektricznô dmùchawina|elektriczny dmùchawinë]], [[rézerwùar|rézerwùarë]] ë tiż [[kòndukt|kòduktów]], to je [[lëftowi kanał|lëftowëch kanałów]]. === Miech === Miech czerpakòwi je to ùrządzenié scëskający lëft ë wësëlający gò do rézerwùarë, żebë wëzwëskac akùrôtny [[cësnienié]]. Przódë lëft do òrganów béł pómpòwóny przez człowieka, chtëren zwôł sã [[kalikant|kalikantã]] przë ùdzélu nożnëch pedałów, abò rãczno przë pomòcë wrãdżi. Terô do pómpòwaniégò lëftu są stosowóny [[dmùchawa òdbënowô|dmùchawë òdbënowé]], chtërne nëkô elektriczny mòtor. ==== Dmùchawa ==== Dmùchawa (wentilator, mòtór) je to ùrządzenié jaczi je nanëkóny [[elektriczny mòtor|elektricznym mòtorã]]. Jegò zadaniém je tłoczenié leftu do rezerwùaru. Òd cziledzesąt lat dmùchawa zastãpiwô w òrganach czerpakòwi miechë i robòtã [kalikant|kalikańta]]. ==== Rezerwùar ==== Rezerwùar (magazyn, dzysdnia zwóny je téż magazynowim miechã) je to samòstójny elemeńt leftowégò sistemù. Przejimô òn left, jaczi je tłoczony przez czerpakòwi miech, abò przez dmùchawã, magazynëje je i wëtwôrzô cësnienié, jaczi je pòtrzébny do zadãcégò [[piszczówka|piszczówków]], ë téż do dzejanigò jinszich pneùmaticznëch ùrządzeniów. ==== Kònduktë ==== Kònduktë są to kanałë, jaczima left je przekaziwóny pòmiédzë elemeńtama sistemù zasylaniégò, jaż do wiatrownic, abò jinszych ùrządzeniów wëmagającëch pneùmaticzégò napãdu. Mògą tiż wëstãpòwac konduktë miédze wiatrownicą a piszczówką, czej ta nie je ùmieszczonô bezpòstrzédno nad òdpòwiednią dzurą w wiatrownicë. Kònduktë wëkònywóny są z drewna, tekturë, ołowiu, plastikù i jinszëch [[sztëczny twòrziwa|sztëcznëch twòrzëwów]]. Jich przekrój mòże bëc prostonórtowi abò òwalny. Szérzawa kònduktów mòże wigòwac sã òd cziledzesãc do czile milimétrów i je zanôléżnô òd iloscë i cësnieniégò przesëlónégò leftu. === Stół grë === Stołã grë nazéwómë element òrganów, w chtërnym są ùmieszczoné przërządë ([[przestôwnik|przestôwniczi]], klawiaturë – rãcznô i nożnô) jaczi pòzwôlają grac na jinstrumence. Wòlnostojący, nieprzëległi do òrganowi szafë stół grë nazéwóny je [[kòntuar|kòntuarã]]. Czãsto, chòc nie je to prawidłowo, kòntuarã nazéwô sã stół grë przëległi do òrganowi szafë w jinstrumeńtach ò mechaniczny trakturze. ==== Klawiaturë ==== '''Manuał''' (z łac. – ''manus'' – rãka) – rãcznô klawiatura (w nômniészëch òrganach jedna, nôwiãkszi òrganë na swiece mają jich sétmë), chtërnô òbsłëgùje przede wszetczim przëpisóny do se dzél jinstrumentu. Manuałë czãsto mają pòzwë, chtërné są colemało pòzwama sekcjów przez nie òbsługiwónëch, np.: * Główny (Hauptwerk, Great Organ, Grand Orgue) – głównô sekcja, jakô je wëpòsażonô w ful piramidã [[principał|princypałową]] òpiartą na głose 16’ abò 8’. * [[Pòzytiw]] (positiv, Chór) – sekcja głosów towarzëszącëch, czãsto na spòdlim principału sztërostopòwégò. Wersją pòzytiwù je pòzytiw balustradowi, znóny téż jakò pozytiw plecowi (Rückpositiv), bò je òn za plecama sëdzącégò tyłem do wôłtarza òrganistë. Szafa ti sekcjë je wiedno zawieszonô na balustradze chùru i je czësto òdrãbnym architektonicznym elemeńtam brëłë jinstrumentu. Biwô téż, że òrganmésterowie nazéwają pòzytiwem sekcjã jakô je ùmieszczonô bënë główné szafë òrganowi, ale òdpòwiedającą pòzytiwòwi pòd wzglãdem dispòzicjów. * Pòmión (Schwellwerk, Swell) – sekcjô głosów ùmieszczonëch w tzw. ekspresyjny szafie, jakô je zamikóny żaluzją, chtërną sterëje òrganista òdpòwiednim dëmadłem (colemało nożnym), pòzwalającym regùlowac mòc zwãkù. * Brustwerk – sekcjô głosów, jaczi sã znajdëją nad grającym, w szafce zamikóny dwiczkama, abò czasã, w tereczasnych jinstrumentach, żaluzją. Spòdlim ti sekcje je nôczãscy dwastopòwi principał. * [[Solo]] – rzôdkò spòtikóny w [[Pòlskô|Pòlsce]] sekcja gromadzącô solowi głosë, òsoblëwie głosë wësokòcësnieniowé i jãzëkòwi głosë. (IV manuał we [[Wrocławskô Archikatedra|Wrocławsczi Archikatedrze]], IV manuał głównëch òrganów w [[Licheń|Licheniu]]). * Recit – w francësczich òrganach, abò stëlizowónëch na taczi. * Orchestral. * Bombarde. '''Pedał basowi''' (z łac. ''pes'', ''pedis'' – noga) je to nożnô klawiatura. Òbsługiwô òn nôniższé òrganowé głosë (32’, 16’ i 8’ – stopòwé), jaczi pòdkesliwającé i dopełniającé brzmienié jinstrumentu w base. W sekcje nożnika wëstãpiwają téż głosë ò wëższim stopażu (np. Chorałbas 4’, Rauchpfeife 2’), ë téż miksturë i jãzëkòwi głosë. W amerikańsczi òrganowi bùdowiznie spòtikô sã głosë 64’, jaczi generują infrazwãczi. ==== Registrowé włączniczi ==== [[Register|Registrowé]] włącznik (głos, register) włączô òsóbny grupë piszczówków ò jinszim brzmienim ([[flet]], [[fagòt]]) i czãsto ò jinszi wiżawie zwãkù (m.in. 16’-stopòwé, 8’-stopòwé, 4’-stopòwé). Tak zwóny „stopaż” registra òkreslô długòsc nôwiãkszi piszczówczi danégò głosu w stopach i jegò wiżawã w stosunkù do mùziczny notacji. Np. òkreslenié 8’ (głos „òsmëstopòwi”) òznôczô, że nôwiãkszô piszczówka tego głosu, jakô òdpòwiedô zwãkòwi „C” (C „wiôldżi” w pisownie) mô òsmë stopów długòscë i nie je registrã [[transpònowanié|transpònującym]]. Przëcëskając klawisz „C” (C „wiôldżi”) przë włączonym registrze 8’ òstaje ùruchòmionô piszczówka, jakô wëdôwô zwãk „C”. Register 16’ („szesnôscestopòwé”) transpònëje ò òktawã w dół (klawiszowi „C” òdpòwiôdô tej w brzëmieniu zwãk „C1” – C „kòntra”). Register 32’ („trzëdzescedwastopòwé”), spòtikóny w Europie blós w basowim pedale, transpònëje ò dwie òktawë w dół – przëcëskając klawisz „C” òdzéwô sã piszczówka „C2” (C „subkòntra”). Registrë 4’, 2’ 1’ wëdôwają zwãczi ò czãstotlëwòscë wëższi ò jedną, dwie abò trzë òktawë òd tonu zapisónégò w nótach – np.: Klawiszowi „C” (C „wiôldżi”) ódpòwiôdają tej zwãczi „c”, „c1”, „c2”. ==== Dodatkòwé ùrządzenia ==== W òrganach czasã wëstãpùją dodatkòwé ùrządzenia. Są óne pò to, bë ùbògacëc i ùrozmaicëc brzmienié jinstrumentu, ë téż ùłôtwiają grã. Dodatkòwé ùrządzenia to: * [[Tremolo]]- je to ùrządzenié jaczi sprawiô wibracjã zwãkù wëdobiwónégò przez piszczówczi. Fùnksnérëje pòprzez zakłucanié stabilnotë cësnieniégò w rezerwùarze. * Pòmión, Ekspresyjnô szafa – je to ùrządzenié, jaczi zamikô dzél òrganowi szafë z piszczówkama sekcjë Pòmión przë pòmòcë ruchòmëch żaluzji. Daje to òrganisce mòżlëwòtã zwiãkszaniégò abò zmiészaniégò sëłë głosu piszczówków z ti sekcjë. Pòmión je nôczãszczi sterowówny nożnym dëmadłem. Tej sej wëstąpùją rãczné przełączniczi do sterowaniégò żaluzjama ekspresyjny szafë. * [[Crescendo]] – je to ùrządzenié, jaczi pòzwôlô na stopniowé włączanié pòsobnëch registrowëch kombinacjów. Òrganista robi to przë pomòcë nożnégò dëmadła abò wałka, jaczi je ùmieszczony nad nożną klawiaturą. Òrganë wëpòsażony w Crescendo mają colemało pòkôzywôcz jinfòrmùjący, czë w danym sztëkù ùżiwónô je kombinacjô blëższô piano czë tutti. * [[Tutti]] – je to ùrządzenié włączającé wszëtczé głosë w òrganach. Czasã je mòżlëwòsc nadrzãdnégò wëłączaniégò jazëkòwëch głosów. * Pòłączenia, Koppeln, Kòpùlacje – je to ùrządzenié pòzwalającé na łączenié ze sobą manuałów abò manuałów z pedałem. Òbczas grë na jedny z klawiatur mòżna kòrzëstac z głosów, jaczi są przëpòrządkòwóny do jinszi klawiaturë (abò do czilka jinszëch klawiaturów narôz). * Wòlné kombinacje – dają mòżlëwòtã ùstôwianiégò przë pomòcë dodatkòwëch registrowëch przełączników wëbrónëch wedle mëslë kombinacjów głosowëch i pózniszé włączenié/wëłączenié tëch kombinacjów òbczas grë jednym przełącznikã. * Stałé kombinacje – kombinacje „zaprogramòwóny” przez bùdownika jinstrumentu. Colemało są to: p (piano), mf (mezzoforte), f (forte), ff (fortissimo) ë téż tutti. * [[Perkùsyjné jinstrumentë]] – są ùmieszczóny w òrganach òd dôwnëch czasów. Nôpòpùlarniészima są: [[Zwónë]] (Zwónë rérowé) ùmieszczóny colemało w sekcjë pedału jak téż w manuałach; Timpan, Horrible (òdmiana timpanu, wëstãpùje bòdôj w jednym egzemplôrzu w [[Leżajsk|Leżajskù]]); Zwónczi (Zimbelstern) ùmieszczô sã w òdpòwiednim mechanizmie – czãsto w òzdobny gwiôzdze – chtëren krącąc sã pòwòdëje òbijanié sã serc zwónków ò jich bacherë. Òsoblëwie rozbùdowóną „perkùsyjną sekcjã” miałë tzw. kinowé òrganë, bùdowóny colemało w Americe. * Setzer – je to ôrt [[Kòmpùter|kòmpùtra]], jaczi zapamiãtiwô wiôlgą jilosc wòlnëch kòmbinacjów. Wëstãpùje blós w òrganach ò elektriczny abò mechaniczny trakturze registrów ze wspòmôganiém elektricznym. === Traktura === Wedle fùnkcjé trakturë wëróżniwómë w òrganach ji trzë ôrtë: * traktura grë – je to rozwiązanié, jaczi zastosowano przë pòłączeniém klawisz – wentil na wiatrownicë: * registrowô traktura – je to rozwiązanié, jaczi zastosowano do ùruchòmianiégò òsóbnëch głosów (registrów); * traktura kòpùlacji (pòłączeniów) – je to rozwiązanié jaczi zastosowano dprzë łączenim òsóbnëch klawiaturów. Ze wzglãdu na kònstrukcjã trakturã dzelimë na szterë ôrtë: * mechanicznô – czedë klawisz (abò w przëtrofkù registrowi trakturë (cãgło, cygnik, manubrium) ùruchamiô wentil abò zasuwã na wiatrownicë przë pòmòcë mechanicznégò dëmadła; * pneumaticznô – czedë klawisz z wiatrownicą je pòłączony przë pòmòcë òłowianëch rérków (abò czasã z jinszégò materiału), wëpełnionëch leftem, chtërnégò zmianë cësnieniô, wënikający z nacësniącô abò pùszczeniégò klawisza, pòwòdëją òtemkniãcy abò zamkniãcy wentila pòd piszczówkama. Analogiczno je w registrowi trakturze; * elektropneumaticznô – czedë przë klawiszu je stik, jaczi sterëje elektromagnétã, chtëren ùruchòmiô pneumaticzné wentile na wiatrownicë; * elektricznô/elektromagneticznô – czedë przë klawiszu je stik, jaczi sterëje elektromagneticznym wentilã pòd kôżdą piszczówką, a w przëtrofkù registrowi trakturë pòd manubrium je stik sterujący elektromagneticznym sëłownikã òtmikającym i zamikającym dopłiw leftu do kònkretnégò registra. Czãsto zdôrzają sã rozwiązania, jaczi są kombinacjama pòwëższech; w przeszłocë we wiôldżich mechanicznëch jinstrumentach bùdowóno tzw. Dwigniã Barkera. Bëła to pneumaticznô maszina, jaczi miała za zadanié ùrównac wiôlgą òpórnosc trakturë grë, a òsoblëwie przë załączonëch mechanicznëch pòłączeniach klawiaturów. Teroczasno bùdëje sã przede wszëtczim òrganë ò mechaniczny trakturze grë – i taczi są nôbarżi cenioné przez grającëch bez to, że ni ma òpùznieniégò w zadãcym piszczówczi ò nacësniãcym klawisza, ë téż ze wzglãdu na bezpòstrzédny wpłiw grającégò na mòdło wëdobëcégò zwãkù z jinstrumentu. W Pòlsce dominëją jinstrumentë ò pneumaticzny i elektropneumaticzny trakturze, co je rezultatã zapóznieniégò pòlsczégò òrganmésterstwa w XX stalatim. Dopiérze òd kùńca sétmëdzesątëch lat XX stalatégò zaczãto bùdowac w Pòlsce jinstrumente ò trakturze mechaniczny (firmë: Kamińsczi, Truszczyńsczi, Mòllin i òstatno Zëch). === Wiatrownica === Wiatrownica je to element ùkładu zasëlającégò w òrganach, jaczi rozdzelëwô left pòd cësnienim do òdpòwiednëch piszczówków. Òglowò wëróżniwómë dwa spòdleczné ôrtë wiatrowniców: * Registrowô – pòdzelonô „pòdłużno”, tzn. wedle głosów (registrów) stojącëch na wiatrownicë. W sztërkù włączeniégò jaczégos głosu left napełniwô registrowi kanał. Zwãk òdziwô sã tej, czej òrganista przë ùżëcym trakturë grë (klawisza) òtemknie wentil doprowadzający left z registrowégò kanału do piszczówczi. Wiatrownica taczégò tipù mô tëli przegrodów, wiele głosów na taczi wiatrownicë je ùmiejscowionëch. * Tónowô – pòdzelonô „w pòprzék”, tj. wedle zwãków, chtërné òbsługùje. Przegrodë (tzw. kancele) jidą w pòprzék taczi wiatrownicë. Nacësniãcé klawisza òtmikô wentil (w tim przëtrôfkù tzw. klapã), jaczi wpùszczô left do kancelë òbsługùjący jeden zwãk i wszetczi głosë stojącé na wiatrownicë. Zagrają blós piszczówczi tëch głosów, chtërnëch zasówë òstaną òtemkniãté przë pòmòcë registrowi trakturë. Tonowô wiatrownica mô tëli przegrodów („kanceli”) wiele klawiszów („tonów”) òbsługùje. === Piszczówczi i jich menzurë === Fizycznô jinterpretacëjô harmònicznëch zjawiszczów w piszczówce sprowôdzy sã do zwiãkszającëch sã różniców czãstlëwòtë midze czãstlëwòtą akùsticznëch rézonansów òsóbnëch harmònicznëch kòrpùsu piszczówczi a zwëczajnym harmònicznym szerégã generatora (wibrującé blewiązczi leftu midze lëpą dolną a górną) w miarã zwiãkszaniégò strzédnicë kòrpùsu. Tak wëwòłóny tłumienié òddzałiwô jakno filter dolnoprzepùstowi, dze zdrzódłã je wstãga, a filtrã kòrpùs piszczówczi. Różnica ùkôziwô są przez zjawiszcze zwóné z anielsczégò Correction End, jaczi wëstãpiwô niedalek kùńcowëch pùnktów akùsticzny rérë (w piszczówce téż przë lëpach) i związóny je z òbniżaniém amplitudów tonów harmònicznëch kòpònentów przë pòszérzenim piszczówczi – mòcni dlô wëższëch, a mni dlô niższëch. Chòc w wiele nôstarszich dzełach òkreslenié menzura tikô tak samò długòscë jakno széżawë piszczówek, jednak w nowszëch czasach òkreslô wiedno stosunk szérzawë do długòscë piszczówczi. Menzurë w kùńszce bùdowë òrganów òkróm jintonacjë ùchòdzą na nôbarżi artisticzny dzél twòrzeniégò mùziczny warstwë przez òrnanméstera. W nôstarszëch òrganach piszczówczi wszëtczich tonów miałë jednã széżawã. Zwrócono ùwôgã, że zwãk piszczówków na przestrzeni wszëtczich tonów je nierówny. Zmërkòwóno, że ni mòżna òbliczëwac menzurë jakno wiedno tegò samégò dzélu długòscë piszczówków, tj. jakno wiedno tegò samégò procentu długòscë w piszczówkach małich i wiôldzich. Tón béł jesz nie taczi jak trzeba. W kùńcu nôlepi brzmiący głos miôł menzurã zmieniającą sã blós nieznaczno pomału niż sã zmieniała długòsc piszczówków. Jeżlë długòscë piszczówków dëbeltuje sã co 12 tonów, to széżawã co 17. W 1855 rokù miemiecczi profesor wëdôł pierszi wiôldżi dokôz ùjmùjący matematiczné pòstãpë tonowé w pòwierzchniach przekrojów piszczówków. W 1926 rokù kònweńt we Fribùrgù zebrôł òrganmésterów z całi Europë. Zderzëłë sã tam wëbiérczi Topfera jakò matematicznégò ùjimniãcégò i téż wëbiérczi ùjimniącégò, jaczi bazëje na aristicznym òdczuwaniém (np. Walcker). W kùńcu wrócono do wëpróbòwónëch barokòwëch normów, òdrzuconé òstałë wąsczi menzurë romanticzny i wprowadzonô òstała tzw. Menzura Normalnô (MN). MN ókresliwô dla piszczówczi C 155,5 mm széżawë, ë téż sétmënôsti ton jakò ton pòdzélu strzédnicë (w grańcach òktawë stosunk mô sã jak 1:1,68), ùznające, że tak pòprowadzony pòstãpë strzédnic dadzą nôbarżi jednorodné brzëmienié w głose. Pózni w 1936 rokù sztudérowanié nad menzuracją znaczno pògłãbił Marhenholtz, jaczi badôł pòdéndzenié òd srzédnëch wieków do pòłowë XIX st.. Jegò dokôz je òpiarti licznyma matematicznyma wzorama. Dzysô w rozmienim barwë òrganów frybùrsczi òstalenia są fùńdamentã brzedny robòtë òrganméstera. === Òrganowô szafa === Òrganowô szafa je to drewnianô òbùdowanié jinstrumentu. Pòza estaticzny zabùdowë szafa spełniwô akùsticzy fùnkcje. Prospekt je nôbarżi òzdobnym i widzocznym dzélã szafë. == Nôwiãkszi piszczówkòwé òrganë na Kaszëbach == * Archikatedralnô Bazilika, Gduńsk-Òlëwa – 113 głosów * Kòscół Nôswiãtszégò Serca Pana Jezësa, [[Gdiniô]] – 104 głosë * Bałtyckô Filharmonia, Gduńsk – 91 głosów * Kòscół Jezuitów, Jastrzébiô Góra – 76 głosów. == Òbaczë téż == [[Organy piszczałkowé]]{{#categorytree:Mùzyczné instrumentë|hideroot=on|mode=pages}} == Bibliografiô == Tekst je dolmaczeniém starnë http://pl.wikipedia.org/wiki/Organy. * J. Erdman: ''Organy. Poradnik dla użytkowników'', Warszawa 1989 * J. Gołos: ''Organoznawstwo historyczne'', Wydawnictwo Akademii Muzycznej, Warszawa 2004, ISBN 83-89444-18-6 * T. Kmita: ''Skrypt do organoznawstwa'', Wrocław 2006 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Mùzyczné instrumentë]] bkd0iojjld3mgxu4hqsr7i0z5vcfenq 199215 199210 2026-05-16T11:37:28Z Iketsi 3254 Anulowanié wersje [[Special:Diff/199210|199210]] aùtora [[Special:Contributions/~2026-29076-50|~2026-29076-50]] ([[User talk:~2026-29076-50|diskùsjô]]) 199215 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Oliwa Cathedral in Gdańsk - organ 2.JPG|mały|240px|Wiôldzé òrganë w [[Archikatédra gduńskô|Òlëwie]]]] '''Piszczówkòwé òrganë''' – są klawiszowim aerofonicznym ë téż idofonicznym mùzycznym [[jinstrument|jinstrumentã]], chtëren colemało je bùdowóny w kòscołach. Pipówkòwé òrganë są nôwikszim jinstrumentã. Jesz nicht nie wëmëslił wikszégò, rozmiarowò ë ji téż jilosce [[zdroje|zdrojów]] [[zwãk|zwãkòwëch]] wałów, sumariczny mòcë, jakò je emitowóny do òkòla, dinamiczny i baro czãsto rozmajitoscë farwów ë kóloristiczy mòżebnosce. Przebiérają òne nawetka [[simfonicznô òrkiestra|simfoniczną òrkiestrã]], chòc graje na nich blós jeden człowiek. Rozcygłosc [[skala|skale]] zwãków w wiôldżich òrganach wënôszi kòle 10 [[òktawa|òktawów]], co je pòrównywalny z òbrëmienim zwãków jaczi są òdbiróny przez lëdzczi ùchò (òd 16 Hz do kòle 16 kHz). Na swiece są jinstrumentë, chtërne mają jesz wikszą skalã. Ò òrganach mòżemë gadac tej, czej jinstrument mô trzë dërżéniowé znanczi: * zwãk je twòrzony przez lëft, jaczi przepłiwô przez pipówczi, chternë są pògrupòwóny w [[głos|głosë]], * jinstrument mô [[traktura|trakturã]], * jinstrument mô [[miech]]. == Bùdowa òrganów == === Mòdło wspòmôganiô === Sistem zasëlaniégò skłôdô sã w òrganach z [[miech|miechów]], [[elektricznô dmùchawina|elektriczny dmùchawinë]], [[rézerwùar|rézerwùarë]] ë tiż [[kòndukt|kòduktów]], to je [[lëftowi kanał|lëftowëch kanałów]]. === Miech === Miech czerpakòwi je to ùrządzenié scëskający lëft ë wësëlający gò do rézerwùarë, żebë wëzwëskac akùrôtny [[cësnienié]]. Przódë lëft do òrganów béł pómpòwóny przez człowieka, chtëren zwôł sã [[kalikant|kalikantã]] przë ùdzélu nożnëch pedałów, abò rãczno przë pomòcë wrãdżi. Terô do pómpòwaniégò lëftu są stosowóny [[dmùchawa òdbënowô|dmùchawë òdbënowé]], chtërne nëkô elektriczny mòtor. ==== Dmùchawa ==== Dmùchawa (wentilator, mòtór) je to ùrządzenié jaczi je nanëkóny [[elektriczny mòtor|elektricznym mòtorã]]. Jegò zadaniém je tłoczenié leftu do rezerwùaru. Òd cziledzesąt lat dmùchawa zastãpiwô w òrganach czerpakòwi miechë i robòtã [kalikant|kalikańta]]. ==== Rezerwùar ==== Rezerwùar (magazyn, dzysdnia zwóny je téż magazynowim miechã) je to samòstójny elemeńt leftowégò sistemù. Przejimô òn left, jaczi je tłoczony przez czerpakòwi miech, abò przez dmùchawã, magazynëje je i wëtwôrzô cësnienié, jaczi je pòtrzébny do zadãcégò [[piszczówka|piszczówków]], ë téż do dzejanigò jinszich pneùmaticznëch ùrządzeniów. ==== Kònduktë ==== Kònduktë są to kanałë, jaczima left je przekaziwóny pòmiédzë elemeńtama sistemù zasylaniégò, jaż do wiatrownic, abò jinszych ùrządzeniów wëmagającëch pneùmaticzégò napãdu. Mògą tiż wëstãpòwac konduktë miédze wiatrownicą a piszczówką, czej ta nie je ùmieszczonô bezpòstrzédno nad òdpòwiednią dzurą w wiatrownicë. Kònduktë wëkònywóny są z drewna, tekturë, ołowiu, plastikù i jinszëch [[sztëczny twòrziwa|sztëcznëch twòrzëwów]]. Jich przekrój mòże bëc prostonórtowi abò òwalny. Szérzawa kònduktów mòże wigòwac sã òd cziledzesãc do czile milimétrów i je zanôléżnô òd iloscë i cësnieniégò przesëlónégò leftu. === Stół grë === Stołã grë nazéwómë element òrganów, w chtërnym są ùmieszczoné przërządë ([[przestôwnik|przestôwniczi]], klawiaturë – rãcznô i nożnô) jaczi pòzwôlają grac na jinstrumence. Wòlnostojący, nieprzëległi do òrganowi szafë stół grë nazéwóny je [[kòntuar|kòntuarã]]. Czãsto, chòc nie je to prawidłowo, kòntuarã nazéwô sã stół grë przëległi do òrganowi szafë w jinstrumeńtach ò mechaniczny trakturze. ==== Klawiaturë ==== '''Manuał''' (z łac. – ''manus'' – rãka) – rãcznô klawiatura (w nômniészëch òrganach jedna, nôwiãkszi òrganë na swiece mają jich sétmë), chtërnô òbsłëgùje przede wszetczim przëpisóny do se dzél jinstrumentu. Manuałë czãsto mają pòzwë, chtërné są colemało pòzwama sekcjów przez nie òbsługiwónëch, np.: * Główny (Hauptwerk, Great Organ, Grand Orgue) – głównô sekcja, jakô je wëpòsażonô w ful piramidã [[principał|princypałową]] òpiartą na głose 16’ abò 8’. * [[Pòzytiw]] (positiv, Chór) – sekcja głosów towarzëszącëch, czãsto na spòdlim principału sztërostopòwégò. Wersją pòzytiwù je pòzytiw balustradowi, znóny téż jakò pozytiw plecowi (Rückpositiv), bò je òn za plecama sëdzącégò tyłem do wôłtarza òrganistë. Szafa ti sekcjë je wiedno zawieszonô na balustradze chùru i je czësto òdrãbnym architektonicznym elemeńtam brëłë jinstrumentu. Biwô téż, że òrganmésterowie nazéwają pòzytiwem sekcjã jakô je ùmieszczonô bënë główné szafë òrganowi, ale òdpòwiedającą pòzytiwòwi pòd wzglãdem dispòzicjów. * Pòmión (Schwellwerk, Swell) – sekcjô głosów ùmieszczonëch w tzw. ekspresyjny szafie, jakô je zamikóny żaluzją, chtërną sterëje òrganista òdpòwiednim dëmadłem (colemało nożnym), pòzwalającym regùlowac mòc zwãkù. * Brustwerk – sekcjô głosów, jaczi sã znajdëją nad grającym, w szafce zamikóny dwiczkama, abò czasã, w tereczasnych jinstrumentach, żaluzją. Spòdlim ti sekcje je nôczãscy dwastopòwi principał. * [[Solo]] – rzôdkò spòtikóny w [[Pòlskô|Pòlsce]] sekcja gromadzącô solowi głosë, òsoblëwie głosë wësokòcësnieniowé i jãzëkòwi głosë. (IV manuał we [[Wrocławskô Archikatedra|Wrocławsczi Archikatedrze]], IV manuał głównëch òrganów w [[Licheń|Licheniu]]). * Recit – w francësczich òrganach, abò stëlizowónëch na taczi. * Orchestral. * Bombarde. '''Pedał basowi''' (z łac. ''pes'', ''pedis'' – noga) je to nożnô klawiatura. Òbsługiwô òn nôniższé òrganowé głosë (32’, 16’ i 8’ – stopòwé), jaczi pòdkesliwającé i dopełniającé brzmienié jinstrumentu w base. W sekcje nożnika wëstãpiwają téż głosë ò wëższim stopażu (np. Chorałbas 4’, Rauchpfeife 2’), ë téż miksturë i jãzëkòwi głosë. W amerikańsczi òrganowi bùdowiznie spòtikô sã głosë 64’, jaczi generują infrazwãczi. ==== Registrowé włączniczi ==== [[Register|Registrowé]] włącznik (głos, register) włączô òsóbny grupë piszczówków ò jinszim brzmienim ([[flet]], [[fagòt]]) i czãsto ò jinszi wiżawie zwãkù (m.in. 16’-stopòwé, 8’-stopòwé, 4’-stopòwé). Tak zwóny „stopaż” registra òkreslô długòsc nôwiãkszi piszczówczi danégò głosu w stopach i jegò wiżawã w stosunkù do mùziczny notacji. Np. òkreslenié 8’ (głos „òsmëstopòwi”) òznôczô, że nôwiãkszô piszczówka tego głosu, jakô òdpòwiedô zwãkòwi „C” (C „wiôldżi” w pisownie) mô òsmë stopów długòscë i nie je registrã [[transpònowanié|transpònującym]]. Przëcëskając klawisz „C” (C „wiôldżi”) przë włączonym registrze 8’ òstaje ùruchòmionô piszczówka, jakô wëdôwô zwãk „C”. Register 16’ („szesnôscestopòwé”) transpònëje ò òktawã w dół (klawiszowi „C” òdpòwiôdô tej w brzëmieniu zwãk „C1” – C „kòntra”). Register 32’ („trzëdzescedwastopòwé”), spòtikóny w Europie blós w basowim pedale, transpònëje ò dwie òktawë w dół – przëcëskając klawisz „C” òdzéwô sã piszczówka „C2” (C „subkòntra”). Registrë 4’, 2’ 1’ wëdôwają zwãczi ò czãstotlëwòscë wëższi ò jedną, dwie abò trzë òktawë òd tonu zapisónégò w nótach – np.: Klawiszowi „C” (C „wiôldżi”) ódpòwiôdają tej zwãczi „c”, „c1”, „c2”. ==== Dodatkòwé ùrządzenia ==== W òrganach czasã wëstãpùją dodatkòwé ùrządzenia. Są óne pò to, bë ùbògacëc i ùrozmaicëc brzmienié jinstrumentu, ë téż ùłôtwiają grã. Dodatkòwé ùrządzenia to: * [[Tremolo]]- je to ùrządzenié jaczi sprawiô wibracjã zwãkù wëdobiwónégò przez piszczówczi. Fùnksnérëje pòprzez zakłucanié stabilnotë cësnieniégò w rezerwùarze. * Pòmión, Ekspresyjnô szafa – je to ùrządzenié, jaczi zamikô dzél òrganowi szafë z piszczówkama sekcjë Pòmión przë pòmòcë ruchòmëch żaluzji. Daje to òrganisce mòżlëwòtã zwiãkszaniégò abò zmiészaniégò sëłë głosu piszczówków z ti sekcjë. Pòmión je nôczãszczi sterowówny nożnym dëmadłem. Tej sej wëstąpùją rãczné przełączniczi do sterowaniégò żaluzjama ekspresyjny szafë. * [[Crescendo]] – je to ùrządzenié, jaczi pòzwôlô na stopniowé włączanié pòsobnëch registrowëch kombinacjów. Òrganista robi to przë pomòcë nożnégò dëmadła abò wałka, jaczi je ùmieszczony nad nożną klawiaturą. Òrganë wëpòsażony w Crescendo mają colemało pòkôzywôcz jinfòrmùjący, czë w danym sztëkù ùżiwónô je kombinacjô blëższô piano czë tutti. * [[Tutti]] – je to ùrządzenié włączającé wszëtczé głosë w òrganach. Czasã je mòżlëwòsc nadrzãdnégò wëłączaniégò jazëkòwëch głosów. * Pòłączenia, Koppeln, Kòpùlacje – je to ùrządzenié pòzwalającé na łączenié ze sobą manuałów abò manuałów z pedałem. Òbczas grë na jedny z klawiatur mòżna kòrzëstac z głosów, jaczi są przëpòrządkòwóny do jinszi klawiaturë (abò do czilka jinszëch klawiaturów narôz). * Wòlné kombinacje – dają mòżlëwòtã ùstôwianiégò przë pomòcë dodatkòwëch registrowëch przełączników wëbrónëch wedle mëslë kombinacjów głosowëch i pózniszé włączenié/wëłączenié tëch kombinacjów òbczas grë jednym przełącznikã. * Stałé kombinacje – kombinacje „zaprogramòwóny” przez bùdownika jinstrumentu. Colemało są to: p (piano), mf (mezzoforte), f (forte), ff (fortissimo) ë téż tutti. * [[Perkùsyjné jinstrumentë]] – są ùmieszczóny w òrganach òd dôwnëch czasów. Nôpòpùlarniészima są: [[Zwónë]] (Zwónë rérowé) ùmieszczóny colemało w sekcjë pedału jak téż w manuałach; Timpan, Horrible (òdmiana timpanu, wëstãpùje bòdôj w jednym egzemplôrzu w [[Leżajsk|Leżajskù]]); Zwónczi (Zimbelstern) ùmieszczô sã w òdpòwiednim mechanizmie – czãsto w òzdobny gwiôzdze – chtëren krącąc sã pòwòdëje òbijanié sã serc zwónków ò jich bacherë. Òsoblëwie rozbùdowóną „perkùsyjną sekcjã” miałë tzw. kinowé òrganë, bùdowóny colemało w Americe. * Setzer – je to ôrt [[Kòmpùter|kòmpùtra]], jaczi zapamiãtiwô wiôlgą jilosc wòlnëch kòmbinacjów. Wëstãpùje blós w òrganach ò elektriczny abò mechaniczny trakturze registrów ze wspòmôganiém elektricznym. === Traktura === Wedle fùnkcjé trakturë wëróżniwómë w òrganach ji trzë ôrtë: * traktura grë – je to rozwiązanié, jaczi zastosowano przë pòłączeniém klawisz – wentil na wiatrownicë: * registrowô traktura – je to rozwiązanié, jaczi zastosowano do ùruchòmianiégò òsóbnëch głosów (registrów); * traktura kòpùlacji (pòłączeniów) – je to rozwiązanié jaczi zastosowano dprzë łączenim òsóbnëch klawiaturów. Ze wzglãdu na kònstrukcjã trakturã dzelimë na szterë ôrtë: * mechanicznô – czedë klawisz (abò w przëtrofkù registrowi trakturë (cãgło, cygnik, manubrium) ùruchamiô wentil abò zasuwã na wiatrownicë przë pòmòcë mechanicznégò dëmadła; * pneumaticznô – czedë klawisz z wiatrownicą je pòłączony przë pòmòcë òłowianëch rérków (abò czasã z jinszégò materiału), wëpełnionëch leftem, chtërnégò zmianë cësnieniô, wënikający z nacësniącô abò pùszczeniégò klawisza, pòwòdëją òtemkniãcy abò zamkniãcy wentila pòd piszczówkama. Analogiczno je w registrowi trakturze; * elektropneumaticznô – czedë przë klawiszu je stik, jaczi sterëje elektromagnétã, chtëren ùruchòmiô pneumaticzné wentile na wiatrownicë; * elektricznô/elektromagneticznô – czedë przë klawiszu je stik, jaczi sterëje elektromagneticznym wentilã pòd kôżdą piszczówką, a w przëtrofkù registrowi trakturë pòd manubrium je stik sterujący elektromagneticznym sëłownikã òtmikającym i zamikającym dopłiw leftu do kònkretnégò registra. Czãsto zdôrzają sã rozwiązania, jaczi są kombinacjama pòwëższech; w przeszłocë we wiôldżich mechanicznëch jinstrumentach bùdowóno tzw. Dwigniã Barkera. Bëła to pneumaticznô maszina, jaczi miała za zadanié ùrównac wiôlgą òpórnosc trakturë grë, a òsoblëwie przë załączonëch mechanicznëch pòłączeniach klawiaturów. Teroczasno bùdëje sã przede wszëtczim òrganë ò mechaniczny trakturze grë – i taczi są nôbarżi cenioné przez grającëch bez to, że ni ma òpùznieniégò w zadãcym piszczówczi ò nacësniãcym klawisza, ë téż ze wzglãdu na bezpòstrzédny wpłiw grającégò na mòdło wëdobëcégò zwãkù z jinstrumentu. W Pòlsce dominëją jinstrumentë ò pneumaticzny i elektropneumaticzny trakturze, co je rezultatã zapóznieniégò pòlsczégò òrganmésterstwa w XX stalatim. Dopiérze òd kùńca sétmëdzesątëch lat XX stalatégò zaczãto bùdowac w Pòlsce jinstrumente ò trakturze mechaniczny (firmë: Kamińsczi, Truszczyńsczi, Mòllin i òstatno Zëch). === Wiatrownica === Wiatrownica je to element ùkładu zasëlającégò w òrganach, jaczi rozdzelëwô left pòd cësnienim do òdpòwiednëch piszczówków. Òglowò wëróżniwómë dwa spòdleczné ôrtë wiatrowniców: * Registrowô – pòdzelonô „pòdłużno”, tzn. wedle głosów (registrów) stojącëch na wiatrownicë. W sztërkù włączeniégò jaczégos głosu left napełniwô registrowi kanał. Zwãk òdziwô sã tej, czej òrganista przë ùżëcym trakturë grë (klawisza) òtemknie wentil doprowadzający left z registrowégò kanału do piszczówczi. Wiatrownica taczégò tipù mô tëli przegrodów, wiele głosów na taczi wiatrownicë je ùmiejscowionëch. * Tónowô – pòdzelonô „w pòprzék”, tj. wedle zwãków, chtërné òbsługùje. Przegrodë (tzw. kancele) jidą w pòprzék taczi wiatrownicë. Nacësniãcé klawisza òtmikô wentil (w tim przëtrôfkù tzw. klapã), jaczi wpùszczô left do kancelë òbsługùjący jeden zwãk i wszetczi głosë stojącé na wiatrownicë. Zagrają blós piszczówczi tëch głosów, chtërnëch zasówë òstaną òtemkniãté przë pòmòcë registrowi trakturë. Tonowô wiatrownica mô tëli przegrodów („kanceli”) wiele klawiszów („tonów”) òbsługùje. === Piszczówczi i jich menzurë === Fizycznô jinterpretacëjô harmònicznëch zjawiszczów w piszczówce sprowôdzy sã do zwiãkszającëch sã różniców czãstlëwòtë midze czãstlëwòtą akùsticznëch rézonansów òsóbnëch harmònicznëch kòrpùsu piszczówczi a zwëczajnym harmònicznym szerégã generatora (wibrującé blewiązczi leftu midze lëpą dolną a górną) w miarã zwiãkszaniégò strzédnicë kòrpùsu. Tak wëwòłóny tłumienié òddzałiwô jakno filter dolnoprzepùstowi, dze zdrzódłã je wstãga, a filtrã kòrpùs piszczówczi. Różnica ùkôziwô są przez zjawiszcze zwóné z anielsczégò Correction End, jaczi wëstãpiwô niedalek kùńcowëch pùnktów akùsticzny rérë (w piszczówce téż przë lëpach) i związóny je z òbniżaniém amplitudów tonów harmònicznëch kòpònentów przë pòszérzenim piszczówczi – mòcni dlô wëższëch, a mni dlô niższëch. Chòc w wiele nôstarszich dzełach òkreslenié menzura tikô tak samò długòscë jakno széżawë piszczówek, jednak w nowszëch czasach òkreslô wiedno stosunk szérzawë do długòscë piszczówczi. Menzurë w kùńszce bùdowë òrganów òkróm jintonacjë ùchòdzą na nôbarżi artisticzny dzél twòrzeniégò mùziczny warstwë przez òrnanméstera. W nôstarszëch òrganach piszczówczi wszëtczich tonów miałë jednã széżawã. Zwrócono ùwôgã, że zwãk piszczówków na przestrzeni wszëtczich tonów je nierówny. Zmërkòwóno, że ni mòżna òbliczëwac menzurë jakno wiedno tegò samégò dzélu długòscë piszczówków, tj. jakno wiedno tegò samégò procentu długòscë w piszczówkach małich i wiôldzich. Tón béł jesz nie taczi jak trzeba. W kùńcu nôlepi brzmiący głos miôł menzurã zmieniającą sã blós nieznaczno pomału niż sã zmieniała długòsc piszczówków. Jeżlë długòscë piszczówków dëbeltuje sã co 12 tonów, to széżawã co 17. W 1855 rokù miemiecczi profesor wëdôł pierszi wiôldżi dokôz ùjmùjący matematiczné pòstãpë tonowé w pòwierzchniach przekrojów piszczówków. W 1926 rokù kònweńt we Fribùrgù zebrôł òrganmésterów z całi Europë. Zderzëłë sã tam wëbiérczi Topfera jakò matematicznégò ùjimniãcégò i téż wëbiérczi ùjimniącégò, jaczi bazëje na aristicznym òdczuwaniém (np. Walcker). W kùńcu wrócono do wëpróbòwónëch barokòwëch normów, òdrzuconé òstałë wąsczi menzurë romanticzny i wprowadzonô òstała tzw. Menzura Normalnô (MN). MN ókresliwô dla piszczówczi C 155,5 mm széżawë, ë téż sétmënôsti ton jakò ton pòdzélu strzédnicë (w grańcach òktawë stosunk mô sã jak 1:1,68), ùznające, że tak pòprowadzony pòstãpë strzédnic dadzą nôbarżi jednorodné brzëmienié w głose. Pózni w 1936 rokù sztudérowanié nad menzuracją znaczno pògłãbił Marhenholtz, jaczi badôł pòdéndzenié òd srzédnëch wieków do pòłowë XIX st.. Jegò dokôz je òpiarti licznyma matematicznyma wzorama. Dzysô w rozmienim barwë òrganów frybùrsczi òstalenia są fùńdamentã brzedny robòtë òrganméstera. === Òrganowô szafa === Òrganowô szafa je to drewnianô òbùdowanié jinstrumentu. Pòza estaticzny zabùdowë szafa spełniwô akùsticzy fùnkcje. Prospekt je nôbarżi òzdobnym i widzocznym dzélã szafë. == Nôwiãkszi piszczówkòwé òrganë na Kaszëbach == * Archikatedralnô Bazilika, Gduńsk-Òlëwa – 113 głosów * Kòscół Nôswiãtszégò Serca Pana Jezësa, [[Gdiniô]] – 104 głosë * Bałtyckô Filharmonia, Gduńsk – 91 głosów * Kòscół Jezuitów, Jastrzébiô Góra – 76 głosów. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Mùzyczné instrumentë|hideroot=on|mode=pages}} == Bibliografiô == Tekst je dolmaczeniém starnë http://pl.wikipedia.org/wiki/Organy. * J. Erdman: ''Organy. Poradnik dla użytkowników'', Warszawa 1989 * J. Gołos: ''Organoznawstwo historyczne'', Wydawnictwo Akademii Muzycznej, Warszawa 2004, ISBN 83-89444-18-6 * T. Kmita: ''Skrypt do organoznawstwa'', Wrocław 2006 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Mùzyczné instrumentë]] pg0c3frb4vksiijce3uxxmg7in3qpru 0 6611 199128 192307 2026-05-15T20:18:13Z Iketsi 3254 {{Commons}} 199128 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Mink with catch.jpg|mały|Amerikańskô norka z rëbą]] '''Amerikańskô norka''' (''Neovison vison'') – to je rabùszny susk z rodzëznë łasëczkòwatëch. Òna je sprowadzonô zza òceanu i ù nas nikwi swòje môlowé notërné òkrãżé, a do tegò chùtkò sã rozrôdzô. Gdze na [[Kaszëbi|Kaszëbach]] pòjôwiô sã amerikańskô norka, tam òna wnetka je baro wôżnym rabùsznikiem, òsoblëwie w òkòlim rzéków ë wòdnëch zbiérników. Tak je np. w [[Słowińsczi Nôrodny Park|Słowińsczim Nôrodnym Parkù]]. Te norczi w klôtkach zwëskôł lëterackò np. [[Jerzi Łisk]]. == Lëteratura == *Encyklopedia audiowizualna Britannica : zoologia. Cz. 1 / [zespół autorów i tłumaczy Wojciech Bresiński et al.], Poznań : Wydawnictwo Kurpisz, 2006, s. 148. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://magazyn.salamandra.org.pl/m33a11.html] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Susczi]] 6n23s6wkvf24vdc0f9shae4qv7uj1mx 199129 199128 2026-05-15T20:18:20Z Iketsi 3254 -[] 199129 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Mink with catch.jpg|mały|Amerikańskô norka z rëbą]] '''Amerikańskô norka''' (''Neovison vison'') – to je rabùszny susk z rodzëznë łasëczkòwatëch. Òna je sprowadzonô zza òceanu i ù nas nikwi swòje môlowé notërné òkrãżé, a do tegò chùtkò sã rozrôdzô. Gdze na [[Kaszëbi|Kaszëbach]] pòjôwiô sã amerikańskô norka, tam òna wnetka je baro wôżnym rabùsznikiem, òsoblëwie w òkòlim rzéków ë wòdnëch zbiérników. Tak je np. w [[Słowińsczi Nôrodny Park|Słowińsczim Nôrodnym Parkù]]. Te norczi w klôtkach zwëskôł lëterackò np. [[Jerzi Łisk]]. == Lëteratura == *Encyklopedia audiowizualna Britannica : zoologia. Cz. 1 / [zespół autorów i tłumaczy Wojciech Bresiński et al.], Poznań : Wydawnictwo Kurpisz, 2006, s. 148. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://magazyn.salamandra.org.pl/m33a11.html {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Susczi]] 3lhcnz3iuqj3dfwivs0fpcncptp67ve 0 6630 199179 193872 2026-05-16T04:25:40Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199179 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Skarszewë| dopełniacz=Skarszewa| adjektiw_mask=Skarszewsczi| adjektiw_fem=Skarszewskô| céch=POL_Skarszewy_COA.svg| fana=F1_white_flag.svg| karta=Skarszewy_location_map.svg| wòjewództwò=Pòmòrsczé| kréz=Starogardzczi| grodzki=| rodzaj_gminy=gardnô -wieskô| gmina=| miejska=| bùrméster=Jacek Pauli| adres_um=Plac Hallera 18| kod_poczt_um=83-250| tel_um=| fax_um=| mail_um=| wiéchrzëzna=11,96| stopniN=54|minutN=10|stopniE=17|minutE=29| wysokość=107,6 – 136,6| rok=2017| lëdztwò=7103| gęstość=658,3| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+48) 58| pòcztowi kòd=83-250| registracëjné tôfle=GST| TERYT=2213094| SIMC=0934754| www=http://www.skarszewy.pl| |gwôsné miono=Skarszewy}} '''Skarszewë''' (téż: '''Skarszewò'''; pòl. ''Skarszewy'', miem. ''Schöneck'') - gard w [[Pòmòrzczé Wòjewództwò|Pòmòrsczim Wòjewództwie]], w [[Starogardzczi Kréz|Starogardzczim Krézu]], 40 km na pôłnié òd [[Gduńsk]]a. Òbczôs Królewsczich Prësów stolëca Pòmòrzczégò Wòjewództwa. Tã mòże nalezc rujinë joannicczégò zómkù jak téż stôrą cerczew z XIII wiekù. === Miona gardu w zdrojach === Jinsze miona gardu to téż: ''Reueninov'' (?) 1198, ''Rownino'' (?) 1290, ''Rounino'' (?) 1290, ''in Schoneck(e)'' 1305, ''Soneck'' 1326; ''Sonek'' 1334, ''Schonekke'' 1334, ''Schonek'' 1334-1335, ''Schoneck'' 1336, ''Scheneck'' ib. ''Schoneck'' 1341, ''Schönecke'' 1341, ''Schoeneck'' 1341, ''zu Schönecke'' 1346, ''Schonecke'' I pôłwa XV w., ''Schonegke'', ''Schoneck'' ''Schonegk'' ''Schonecke'' 1415, 1418, 1420, 1431, 1438, ''Skarszewo'' <1454, ''Skarschow'' 1471, ''Skarszowa'' 1503, ''Skarszewi'' 1513, 1521, ''Skarszowa'' 1526, ''Skarssewo'' 1534, ''Schöneck'' 1570, ''Skarszewy'' 1583, ''na miasteczku Skarszewie'' 1624, ''na tymże miasteczku Skarszewach'' 1624, ''Schöneck'' 1659, kòl 1790, ''Skarszowy'' 1664, ''Skarszewo'' 1687, ''datum in Karschewy'' 1729, ''Skarszewo'' 1790, 1807, ''Skarszewy'' 1879, 1889, ''Skarszevé'' (Cenôwa), ''Skarszewë'' (Ramułt). == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/652 ''Skarszewy'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrzczé Wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] jqumtlshxu3ey1lgft4wtmquyimazza 0 6711 199145 184031 2026-05-16T01:33:17Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199145 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Sławno COA.svg|mały|Słôwieńsczi herb]] [[Òbrôzk:Sławno,_Willa_Schultza.jpg|mały]] '''Słôwno''' (we zdrojach: ''de Slauna'' 1200, ''Zlawen'' 1273, ''de Slavna'' 1321, ''Schlawe'', ''Słôvno'' (Cenôwa), ''Szlôga'' (Cenôwa), ''Słôwno'' (Ramułt); pòl. ''Sławno'', miem. ''Schlawe'') - krézewi gard w [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|Zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]] nad [[Wieprza|Wieprzą]] ë [[Mòszczenica|Mòszczenicą]]. Jaż do XVII stalata mieszkelë w tich stronach wnetka sami [[Kaszëbi]]. * Lëdztwò gardu: 13.117 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 15,83 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * Czesław Piskorski. Pomorze Zachodnie, mały przewodnik, Wyd. "Sport i Turystyka" Warszawa, 1980, ss. 240 - 241. * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/789 ''Sławno'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] 3vn4iquhx3kxufe8bqqirgbbq7m8gs7 0 6730 199049 195105 2026-05-15T18:06:46Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}}; drobnô 199049 wikitext text/x-wiki '''Skansen''' - pòtocznie pòzwa [[mùzeùm]] na wòlnym lëfcë, chtërnégò célem je zaprezentowanié kùlturë [[ludowô]] dóné òkòlë abò téż ekspozycëjô òbiektów stôrodôwnych (archeologowich, bùdownych, etnografnych). Pòlsczi mùzea skansenowsczi zrzeszają sã w ''Zrzeszeniu Mùzeów na Wòlnym Lëfcë''. Nôstarszim skansenem w Pòlsce je '''''Kaszëbsczi [[Park]] Etnografny we [[Wdzydze Kiszewsczi|Wdzydzach Kiszewsczich]]'''''. Pòzwa tego tipù mùzeów pòchòdzy òd szwedzczi pòzwë własnô, parkù Skansen, ùżëtô dlô òdemkłi w 1891 przez Artura Hazeliusa ekspozycëji 150 przëkłôdów architekturë drewnionô z môlu całégò kraju, na wyspie Djurgården na terenie Sztokhòlmù, gdze pò rôz pierwszi przëgòtowano tego tipù zbiér stôrodôwnotów. Przeniesono tam z rozmajitich môlów kraju apartny dlô nich bùdynczi wiejsczi. == Ôrte skansenów == [[Òbrôzk:Skansen.jpg|mały|Kaszëbsczi Park Etnografny we Wdzydzach]] *'''Skansenë etnografny''': Przenôszi sã do nich tipòwé abò nadzwëkòwé przëkłôdë nôczãscô architekturë ludowô z dóné òkòlë, a wraz z bùdinkama jich wëpòsażenié, statczi, nôrzãdza, wëstrojenié, òbleczënk ludowé i jinszi elementë fòlkloru. *'''Skansenë techniczi''': pòzwë ti terô ùżiwô sã téż dlô zebrónych pòd gòłim niebem stôrodôwnych òbiektów technicznych. *'''Skansen przerobinë''': stôré czerpiskò i przëgòtowóné do zwanożënié fòrtyfikacëji np. Skansen Fòrtyfikacëjny – Oderstellung – Lesnô Góra, Skansen fòrtyfikacëjny w Dobieszowicach. *'''Skansen górowny''': w Zabrzu (ùl. Wòlnoscë) – na môlu założoné w 1791 r. czerpiska kamianégò wãdżiela, w jegò skłôd wchôdają m.jin. dôwné wërobiska Königin Luise Grube (Pò II wòjnie swiatowé i pò zmianie państwowiznë Zabrza pòzwano "Luizã" KWK "Zabrze") *'''Skansen pòdzemny''': Stôrodôwny Czerpiskò Kamianégò Wãdżiela "Guido" zrobionô na terenie Zabrza == Òbaczë téż == * [[Mùzeùm]] == Lëteratura == * Małô Encyklopedia Pòwszechnô PWN == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://www.muzeum-wdzydze.gda.pl/ {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzea]] f90zdhx31eqk4rvwno80qgm751qky22 199050 199049 2026-05-15T18:06:57Z Iketsi 3254 - → – 199050 wikitext text/x-wiki '''Skansen''' – pòtocznie pòzwa [[mùzeùm]] na wòlnym lëfcë, chtërnégò célem je zaprezentowanié kùlturë [[ludowô]] dóné òkòlë abò téż ekspozycëjô òbiektów stôrodôwnych (archeologowich, bùdownych, etnografnych). Pòlsczi mùzea skansenowsczi zrzeszają sã w ''Zrzeszeniu Mùzeów na Wòlnym Lëfcë''. Nôstarszim skansenem w Pòlsce je '''''Kaszëbsczi [[Park]] Etnografny we [[Wdzydze Kiszewsczi|Wdzydzach Kiszewsczich]]'''''. Pòzwa tego tipù mùzeów pòchòdzy òd szwedzczi pòzwë własnô, parkù Skansen, ùżëtô dlô òdemkłi w 1891 przez Artura Hazeliusa ekspozycëji 150 przëkłôdów architekturë drewnionô z môlu całégò kraju, na wyspie Djurgården na terenie Sztokhòlmù, gdze pò rôz pierwszi przëgòtowano tego tipù zbiér stôrodôwnotów. Przeniesono tam z rozmajitich môlów kraju apartny dlô nich bùdynczi wiejsczi. == Ôrte skansenów == [[Òbrôzk:Skansen.jpg|mały|Kaszëbsczi Park Etnografny we Wdzydzach]] *'''Skansenë etnografny''': Przenôszi sã do nich tipòwé abò nadzwëkòwé przëkłôdë nôczãscô architekturë ludowô z dóné òkòlë, a wraz z bùdinkama jich wëpòsażenié, statczi, nôrzãdza, wëstrojenié, òbleczënk ludowé i jinszi elementë fòlkloru. *'''Skansenë techniczi''': pòzwë ti terô ùżiwô sã téż dlô zebrónych pòd gòłim niebem stôrodôwnych òbiektów technicznych. *'''Skansen przerobinë''': stôré czerpiskò i przëgòtowóné do zwanożënié fòrtyfikacëji np. Skansen Fòrtyfikacëjny – Oderstellung – Lesnô Góra, Skansen fòrtyfikacëjny w Dobieszowicach. *'''Skansen górowny''': w Zabrzu (ùl. Wòlnoscë) – na môlu założoné w 1791 r. czerpiska kamianégò wãdżiela, w jegò skłôd wchôdają m.jin. dôwné wërobiska Königin Luise Grube (Pò II wòjnie swiatowé i pò zmianie państwowiznë Zabrza pòzwano "Luizã" KWK "Zabrze") *'''Skansen pòdzemny''': Stôrodôwny Czerpiskò Kamianégò Wãdżiela "Guido" zrobionô na terenie Zabrza == Òbaczë téż == * [[Mùzeùm]] == Lëteratura == * Małô Encyklopedia Pòwszechnô PWN == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://www.muzeum-wdzydze.gda.pl/ {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzea]] 2vzxu3lpi0urp1dtgm5pdmype1atdy2 199058 199050 2026-05-15T18:14:14Z Iketsi 3254 kat. 199058 wikitext text/x-wiki '''Skansen''' – pòtocznie pòzwa [[mùzeùm]] na wòlnym lëfcë, chtërnégò célem je zaprezentowanié kùlturë [[ludowô]] dóné òkòlë abò téż ekspozycëjô òbiektów stôrodôwnych (archeologowich, bùdownych, etnografnych). Pòlsczi mùzea skansenowsczi zrzeszają sã w ''Zrzeszeniu Mùzeów na Wòlnym Lëfcë''. Nôstarszim skansenem w Pòlsce je '''''Kaszëbsczi [[Park]] Etnografny we [[Wdzydze Kiszewsczi|Wdzydzach Kiszewsczich]]'''''. Pòzwa tego tipù mùzeów pòchòdzy òd szwedzczi pòzwë własnô, parkù Skansen, ùżëtô dlô òdemkłi w 1891 przez Artura Hazeliusa ekspozycëji 150 przëkłôdów architekturë drewnionô z môlu całégò kraju, na wyspie Djurgården na terenie Sztokhòlmù, gdze pò rôz pierwszi przëgòtowano tego tipù zbiér stôrodôwnotów. Przeniesono tam z rozmajitich môlów kraju apartny dlô nich bùdynczi wiejsczi. == Ôrte skansenów == [[Òbrôzk:Skansen.jpg|mały|Kaszëbsczi Park Etnografny we Wdzydzach]] *'''Skansenë etnografny''': Przenôszi sã do nich tipòwé abò nadzwëkòwé przëkłôdë nôczãscô architekturë ludowô z dóné òkòlë, a wraz z bùdinkama jich wëpòsażenié, statczi, nôrzãdza, wëstrojenié, òbleczënk ludowé i jinszi elementë fòlkloru. *'''Skansenë techniczi''': pòzwë ti terô ùżiwô sã téż dlô zebrónych pòd gòłim niebem stôrodôwnych òbiektów technicznych. *'''Skansen przerobinë''': stôré czerpiskò i przëgòtowóné do zwanożënié fòrtyfikacëji np. Skansen Fòrtyfikacëjny – Oderstellung – Lesnô Góra, Skansen fòrtyfikacëjny w Dobieszowicach. *'''Skansen górowny''': w Zabrzu (ùl. Wòlnoscë) – na môlu założoné w 1791 r. czerpiska kamianégò wãdżiela, w jegò skłôd wchôdają m.jin. dôwné wërobiska Königin Luise Grube (Pò II wòjnie swiatowé i pò zmianie państwowiznë Zabrza pòzwano "Luizã" KWK "Zabrze") *'''Skansen pòdzemny''': Stôrodôwny Czerpiskò Kamianégò Wãdżiela "Guido" zrobionô na terenie Zabrza == Òbaczë téż == * [[Mùzeùm]] == Lëteratura == * Małô Encyklopedia Pòwszechnô PWN == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://www.muzeum-wdzydze.gda.pl/ {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Skansenë]] eu7269whzr3v67dmc5s7e3fsrigeehv 199059 199058 2026-05-15T18:14:20Z Iketsi 3254 | 199059 wikitext text/x-wiki '''Skansen''' – pòtocznie pòzwa [[mùzeùm]] na wòlnym lëfcë, chtërnégò célem je zaprezentowanié kùlturë [[ludowô]] dóné òkòlë abò téż ekspozycëjô òbiektów stôrodôwnych (archeologowich, bùdownych, etnografnych). Pòlsczi mùzea skansenowsczi zrzeszają sã w ''Zrzeszeniu Mùzeów na Wòlnym Lëfcë''. Nôstarszim skansenem w Pòlsce je '''''Kaszëbsczi [[Park]] Etnografny we [[Wdzydze Kiszewsczi|Wdzydzach Kiszewsczich]]'''''. Pòzwa tego tipù mùzeów pòchòdzy òd szwedzczi pòzwë własnô, parkù Skansen, ùżëtô dlô òdemkłi w 1891 przez Artura Hazeliusa ekspozycëji 150 przëkłôdów architekturë drewnionô z môlu całégò kraju, na wyspie Djurgården na terenie Sztokhòlmù, gdze pò rôz pierwszi przëgòtowano tego tipù zbiér stôrodôwnotów. Przeniesono tam z rozmajitich môlów kraju apartny dlô nich bùdynczi wiejsczi. == Ôrte skansenów == [[Òbrôzk:Skansen.jpg|mały|Kaszëbsczi Park Etnografny we Wdzydzach]] *'''Skansenë etnografny''': Przenôszi sã do nich tipòwé abò nadzwëkòwé przëkłôdë nôczãscô architekturë ludowô z dóné òkòlë, a wraz z bùdinkama jich wëpòsażenié, statczi, nôrzãdza, wëstrojenié, òbleczënk ludowé i jinszi elementë fòlkloru. *'''Skansenë techniczi''': pòzwë ti terô ùżiwô sã téż dlô zebrónych pòd gòłim niebem stôrodôwnych òbiektów technicznych. *'''Skansen przerobinë''': stôré czerpiskò i przëgòtowóné do zwanożënié fòrtyfikacëji np. Skansen Fòrtyfikacëjny – Oderstellung – Lesnô Góra, Skansen fòrtyfikacëjny w Dobieszowicach. *'''Skansen górowny''': w Zabrzu (ùl. Wòlnoscë) – na môlu założoné w 1791 r. czerpiska kamianégò wãdżiela, w jegò skłôd wchôdają m.jin. dôwné wërobiska Königin Luise Grube (Pò II wòjnie swiatowé i pò zmianie państwowiznë Zabrza pòzwano "Luizã" KWK "Zabrze") *'''Skansen pòdzemny''': Stôrodôwny Czerpiskò Kamianégò Wãdżiela "Guido" zrobionô na terenie Zabrza == Òbaczë téż == * [[Mùzeùm]] == Lëteratura == * Małô Encyklopedia Pòwszechnô PWN == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://www.muzeum-wdzydze.gda.pl/ {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Skansenë| ]] aodqvd1yhm9l91xsprp0jk0ha2s0cnz 0 6731 198962 183195 2026-05-15T13:47:03Z Iketsi 3254 Drobnô 198962 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} '''Stołowi tenys'''' (téż '''pingpong''') to je takô jigra, w chterné biorą ùdzél 2 (jigra pòjedincznô) abò 4 òsobë (ijgra dëbëltowô), zanôlégô na òdbijanim môłé bali rakétą tak bë przeleca nad satką na drëgą starnã stołu. Bala muszi dotknąc stół le rôz, blós nié z lëftu. Pùnktë sã dobëwô za ùderzenia, chternëch drëdżi grôcz nie òdebrôł. Òd 2001 rokù, cziedë niechterné zasadë stołowégó tenysa dość istotnie sã zmieniłë, set rozgriwóny je do momeńtu, w chternym jaczis z miónkôrzów dobãdze 11 punktów (wczesné 21). Zwykle grô siã do 3 wygranych setów, lub 4 (na imprezach wëższé randżi np. mistrzowskiej) == Historiô == [[Òbrôzk:Competitive table tennis.jpg|mały|Profesjonalné zawòdë (miónczi)]] Stołowi tenys narodzëł sã w 80 latach [[XIX stalatégò]] w [[Anielskô]]. Z czasã jigra stawała sã corôz barżi pòpùlarnô ( òsoblëwie wëstrzód bògatëch ), pòstanowiono hańdlowac sprzãtã do jigrë (chiżnié ùżiwano rzeczë codniowégò ùżitkù). Pòzwa pingpong pòwsta òd charakteristicznégò dzwiãkù òdbijané bali ,w 1901 rokù pòzwa zosta zastrzegłô przez janielsczégò fabrikanta sprzãtów J. Jaques & Son Ltd. '''Ping pong''' béł ùżiwóny jakno pòzwa òb czas jigrë drodżim sprzãtã Jaquesa, chòć w tim samim czasu jinszi fabrikancë ùżiwalë pòzwë„stołowi tenys”. Pòstãpną zmianã wprowadzëł James Gibb, janielsczi entuzjasta stołowégò tenisa, chterën to pò wanodze do USA w 1901 zaczął ùżiwać bali z [[Celuloidu]]. Wôżna data dlô stołowego tenisa to rok 1903, cziedë to E.C. Goode wprowadzëł òbłożenë przëklejané do desczi. Na zaczątkù [[XX wiekù]] jigra bardzo chùtkò sã rozwija, a w 1902 òdbëłë sã nawetka nieòficjalné mésterzka swiata. W 1921 òstôł założoni janielsczi Part Stołowégò Tenisa(jan. Table Tennis Association), a w 1926 pòwsta [[Miãdzënôrodnô Federacja Stołowégò Tenisa]]([[jan.]] International Table Tennis Federation). W w roku 1926 w [[Londinie]] òdbëłë sã pierszé òficjalné mistrzostwa swiata. W 1988 rokù pò rôz pierszi stołowi tenys béł zapisóny w programie [[Òlimpnëch Jigrach]] w [[Seùl|Seùlu]]. Òd jaczégòs czasu [[ITTF]] stara sã zmienic zasadë jigrë, bë bëłë jak nôbarżi zrozmiałé dlô kòżdégò kibica abò òbzérnika. *Pò pierszi bale ò przemiarze 38 milimetrów òsta zastąpioné balama 40 milimetrowima przez co jigra kąsk sã spòwòlniła. *Pò drëdżi pòmniészono lëczbã pùnktów brëkòwnëch do wëgraniô seta (terô – 11, ùprzedno – 21). To sprôwiô, że miónkôrze nié mògą „òdpuszczać” jigrë, le mùszą bëc baro skòncentrowóni od samégò pòczątkù, bò strata cziles pùnktów przë jigrze na wësoczim pòziomie je baro trudnô do òdrobieniô. *Pò trzëci baro dużą zmianą bëło zaòstrzenié zasadów dotikającëch serwòwaniô (chiżnié serwùjący mòglë łatwo zasłtawiac piłkã), przez co zmniészono przewagã miónkôrza serwùjącégò. Na swiece pòjôwiają sã różné wersje stołowégò tenysa, dze grô sã balą ò przemiarze 44 milimetrów czë tzw. „krótkimi czopami” czëli òbłożenama z krótczima i szeroczimi czopami na zewnątrz. Taczi rozwiązanié znacznie spòwòlniô jigrã, sprawiô, że dlô niechternëch je òna mało cekawô, chòć mimò to ceszy sã spòrą pòpùlarnością. == Nôrzãdza == === Rakétka === [[Òbrôzk:Rakietka do tenisa stołowego.jpg|mały|Rakétka do tenysa]] Rakiétka skłôdô sã z déla i dwùch òsoblëwëch, gùmòwëch (kauczukowych)òbłożeniów. Dopùszczô sã lë czerwiono-czôrné farwë rakiétczi. ==== Dél ==== Dél skłôdô sã z 1–9 sklejek i muszi bëć zrobiony z co nômnié 85% z drzewiané, pozostałe sklejczi mogą bëć zrobioné np. z karbonu, włókna szklanégò czë kevlaru. Zobacz: Deska. ==== Òbłożenë ==== Òbłożenë pò òbù starnach mùszą bëć farwë czerwioné i czarné, inszé są niedopùszczalné. Można je cziles razë wëmieniwac, przëklejając specjalnëm klejã. Niechterné miónkôrze baro czãsto przëklejają gumë, w ten spòsób pòprôwiają jich włascëwòscë (òd rokù 2008 ITTF wprowadzëł zakôz granégò na swiéżim lepiszczu). Czãsté zrëwanié òbłożenów niszczë jich pòdkładë. Dzysdnia wiele firm produkùje baro dużo różnëch o zróżnicowanych stopniach kontrolë, szëbkòścë, rotacjë. [[Òbłożenë]]. === Stół === [[Òbrôzk:Table Tennis the table-pl.png|mały|Tenysowi stół]] Blat stołu do grë mô 9 x 5 stóp (2,74 x 1,525 metra). Jegò wësokòsc wënosi 0,76 m. Stół muszi bëc prostokątny, pòfarwòwany na zelono, mòdro abò czôrno. Białé pasë na kantach mùszą miec szerokòsc 20 mm a pasek dzelący pòla stołu mùszi miec szerokosc 3 mm. [[Kategòrëjô:Szpòrt]] 18t5h98q9xnntxxfwu2fdh0ops7j1lc 0 6734 198960 187366 2026-05-15T13:45:24Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 198960 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Stevenson_screen_exterior.JPG|mały|Klôtka]] '''Wiodro''' to stón atmòsferë w tim sztërkù. == Dzélë wiodra == cepłota, òpôdënczi, zachmùrzenié, wiater, cësnienié. === Cepłota === Mòżeme mierzëc [[Termòméter|termòmétrã]]. === Òpôdënczi === W pògòdze baro wôżné są òpôdënczi. Pòzwë òpôdënków: deszcz, plësk, sniég, dôka, mżëczka, grôd, kùrzatwa, żłódz, rosa. [[Kaszëbi]] rozmajice nazéwają deszcze: mòrsczi, prëczk, mżëczk, krajewi, szlaga, plësk. [[Òbrôzk:Regnbyge.jpg|mały|Deszcz]] === Zachmùrzenié === Blónë to są kapci wòdë, co wiszą w lëfce. Blónë mògą bëc: biôłé, czôrné, sniegòwé, drobné, grzmòtowé, wiatrowé, wełniané. [[Òbrôzk:chmury.jpg|mały|Blónë]] === Wiater === pòwstôwô z rësznotë lëftu. Mòże òn wiôc z wszelejaczich czerënków i zrozmajitą mòcą. Òd ti mòcë téż mòże zanôlegac jegò miono, mòże òn tedë bëc: dzëwi/''niespodziewany''/, głëchi/''zapowiadający burzę''/, krziżewi/''przeciwny''/, niegòdzëwi/''silny''/, prosti, procemny, sësznik, szôlińc, krãcëszk, zerwańc. === Cësnienié === == Znaczenié wiodra w żëcym człowieka == Wiodro je baro wôżné w żëcym człowieka. Òd niégò zanôlégò wiele robòtów i [[wëpòczink]]. Z pògòdą parłãczi sã nasze zdrowié i przëòdzéwk. Òd wiodra zanôlégô téż w wiôldżim dzélu nasze zdrowié. Zmianë pògòdë wpłiwają na to, jak człowiek sã czëje. Òsoblëwie stôri i schòrzałi lëdze baro òstro òdczuwają ji zmianë. Wiele chòrosców, jak to sã gôdô na [[Kaszëbë|Kaszëbach]], pòwstôwô z „lëftu”. Nasze òbleczenié mòcno zanôlégô òd pògòdë abò niepeleczi. == Lëteratura == * Danuta Pioch, Żëcé codniowé na Kaszëbach, ZK-P, Gdańsk 2007 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://pogoda.meteor24.pl/ {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wiodro]] 4xdt83d132mz46ioksyx7yk13uivxof 0 6739 199111 195689 2026-05-15T20:11:32Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199111 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gwiżdże - kolędowanie 024.JPG|mały|Gwiżdże z Dobrzewina]] '''Gwiôzdka''' – je to zwëk òbchòdzony na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] czile dniów przed [[Gòdë|Gòdama]]. Checzë òdwiédzéwô tej karno przezeblôkańców, chtërny z wiôldżim jôchã wchòdzą do chëczi i robią przë tim wiele wërwasu. Wëstrzód przezeblôkańców bëłë zwiérzãta (bòcón, kòzéł, baran), lëdzë (Cëgón z miedwiedzã, [[kòminôrz]], baba ze strëchã) i pòstace nadprzërodzoné (smierc, pùrtk). Towarzi jima mùzykańt (akòrdionista). Bòcón pòdszczepiwô brutczi, wëbiérô jôdã z grôpów, kòminiôrz smarëje szadzą snôżé białczi i dzéwczãta, i wërzucô pòpiół z piécka. Diôbeł zazérô w kòżdi nórt, zjôdô smaczczi, mòże kłoc widłama domôcëch. Mùzykańt graje, chłop z babą tuńcëją i wiele razy baba narzékô na strëcha, a strëch na babã. Za kòlãdowanié przezeblôkańcowie dostôwają smaczczi abò téż dëtczi. Kòlãdnicë, co chòdzą w adwence do Gòdów to są Gwiôzdczi, a prowadzy jich ''[[gwiôzdór]]'' (zwóny téż ''gwiôzdką''). Pò gwiôzdce (25 XII) zwią sã òni [[gwiżdże|gwiżdżama]], bò prowadzy jich gwiżdż. chtërën dzwónkama i gwizdaniém òznajmiwô przińdzenié Gwiżdżów. Mòże jich spòtkac na Kaszëbach do swiãta Trzech Królów. Nôprzód bëło pitanié do gòspòdarzów, czë chcą przëjąc karno kòlãdników słowama: "Chceta wa Panią Gwiôzdkã widzec?". Żele gòspòdarze sã zgòdzą - gwiżdż rôczi do bëna swòjich kòlegów (wëstrzód nich je téż gwiôzdka-gwiôzdór), a ti zaczinają zabawã... Gwiôzdka mô skùńczëc swòje widzawiszcze przed 12 gòdzëną w nocë, bò w tim czasu òna bë mògła pòtkac gwiôzdkã z nieba. == Òbaczë téż == * [[Gwiôzdór]] * [[Trzej królowie]] * [[Słuńce]] == Lëteratura == * F. Grucza: Gwiôzdka, w: E. Pryczkowski, "Kaszubski Kordecki. Życie i twórczość ks. prałata Franciszka Gruczy", Banino 2008, ss. 122-124, ISBN 9788360640159 * Malicki L.: Rok obrzędowy na Kaszubach, Wojewódzki Ośrodek Kultury, Gdańsk 1986 * Sychta B.: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej. Wrocław-Warszawa-Kraków, t.I (1967), s. 391 - 392. * Ostrowska R., Trojanowska I.: Bedeker kaszubski, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1974, s. 145 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20191210202007/http://niematerialne.nid.pl/Dziedzictwo_niematerialne/Krajowa_inwentaryzacja/Krajowa_lista_NDK/ Kaszubska Gwiôzdka] * [http://mng.gda.pl/muzeum/projekty-naukowe/ niematerialnô kùlturowô spôdkòwizna] * [https://web.archive.org/web/20210126175249/https://www.diecezja.gda.pl/artykuly/uroczystosci/kaszubskie-swieta-na-nordzie Paneszka] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] dw8x2jh53s61wv2qtx5qimu65als2q2 199112 199111 2026-05-15T20:11:50Z Iketsi 3254 - → – 199112 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gwiżdże - kolędowanie 024.JPG|mały|Gwiżdże z Dobrzewina]] '''Gwiôzdka''' – je to zwëk òbchòdzony na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] czile dniów przed [[Gòdë|Gòdama]]. Checzë òdwiédzéwô tej karno przezeblôkańców, chtërny z wiôldżim jôchã wchòdzą do chëczi i robią przë tim wiele wërwasu. Wëstrzód przezeblôkańców bëłë zwiérzãta (bòcón, kòzéł, baran), lëdzë (Cëgón z miedwiedzã, [[kòminôrz]], baba ze strëchã) i pòstace nadprzërodzoné (smierc, pùrtk). Towarzi jima mùzykańt (akòrdionista). Bòcón pòdszczepiwô brutczi, wëbiérô jôdã z grôpów, kòminiôrz smarëje szadzą snôżé białczi i dzéwczãta, i wërzucô pòpiół z piécka. Diôbeł zazérô w kòżdi nórt, zjôdô smaczczi, mòże kłoc widłama domôcëch. Mùzykańt graje, chłop z babą tuńcëją i wiele razy baba narzékô na strëcha, a strëch na babã. Za kòlãdowanié przezeblôkańcowie dostôwają smaczczi abò téż dëtczi. Kòlãdnicë, co chòdzą w adwence do Gòdów to są Gwiôzdczi, a prowadzy jich ''[[gwiôzdór]]'' (zwóny téż ''gwiôzdką''). Pò gwiôzdce (25 XII) zwią sã òni [[gwiżdże|gwiżdżama]], bò prowadzy jich gwiżdż. chtërën dzwónkama i gwizdaniém òznajmiwô przińdzenié Gwiżdżów. Mòże jich spòtkac na Kaszëbach do swiãta Trzech Królów. Nôprzód bëło pitanié do gòspòdarzów, czë chcą przëjąc karno kòlãdników słowama: "Chceta wa Panią Gwiôzdkã widzec?". Żele gòspòdarze sã zgòdzą - gwiżdż rôczi do bëna swòjich kòlegów (wëstrzód nich je téż gwiôzdka-gwiôzdór), a ti zaczinają zabawã... Gwiôzdka mô skùńczëc swòje widzawiszcze przed 12 gòdzëną w nocë, bò w tim czasu òna bë mògła pòtkac gwiôzdkã z nieba. == Òbaczë téż == * [[Gwiôzdór]] * [[Trzej królowie]] * [[Słuńce]] == Lëteratura == * F. Grucza: Gwiôzdka, w: E. Pryczkowski, "Kaszubski Kordecki. Życie i twórczość ks. prałata Franciszka Gruczy", Banino 2008, ss. 122-124, ISBN 9788360640159 * Malicki L.: Rok obrzędowy na Kaszubach, Wojewódzki Ośrodek Kultury, Gdańsk 1986 * Sychta B.: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej. Wrocław-Warszawa-Kraków, t.I (1967), s. 391–392. * Ostrowska R., Trojanowska I.: Bedeker kaszubski, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1974, s. 145 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20191210202007/http://niematerialne.nid.pl/Dziedzictwo_niematerialne/Krajowa_inwentaryzacja/Krajowa_lista_NDK/ Kaszubska Gwiôzdka] * [http://mng.gda.pl/muzeum/projekty-naukowe/ niematerialnô kùlturowô spôdkòwizna] * [https://web.archive.org/web/20210126175249/https://www.diecezja.gda.pl/artykuly/uroczystosci/kaszubskie-swieta-na-nordzie Paneszka] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] 1ol9pkfuu3l6lr5hk08hxyv0oh904gv 0 6891 199110 188699 2026-05-15T20:11:10Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199110 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Białogard COA.svg|mały|120px|left|Biôłogardzczi herb]] [[Òbrôzk:Kościół NMP w Białogardzie.jpg|mały|Biôłogardzczi Rzimskòkatolëcczi kòscół]] [[Òbrôzk:Białogard ratusz.JPG|mały|Biôłogarda]] '''Biôłogarda''' (téż: '''Biôłgard'''; we zdrojach: ''Belgrod'' 1124, ''civitas Albam'' (Gall Anonim), ''Belegarde'' 1159, ''Belegarde'' 1176, ''Belegarda'' 1194, ''Belgard'' 1229, ''Bjêłôgarda'' (Cenôwa), ''Biôłogarda'' (Ramułt), ''Biôłgard'' (Ramułt); pòl. ''Białogard'', miem. ''Belgard'') - krézewi gard w [[Zôpadnopòmòrzczé Wòjewództwò|Zôpadnopòmòrzczim Wòjewództwie]] nad [[Pôrsãta|Pôrsãtą]]. * Nadanié gardnëch prôw: 1299 * Wiéchrzëzna: 25,73 km² * Lëdztwò: 24 349 mieszkańców (2009) == Lëteratura == * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, str. 69 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://books.google.pl/books?id=J5JgKpdz1LMC&pg=PA182&dq=cassubia&hl=pl&sa=X&ei=NFJ0VKKTL4P8ygPdqoKwBQ&redir_esc=y#v=onepage&q=cassubia&f=false Cassubia - Belgard] * [https://web.archive.org/web/20070602005223/http://www.bialogard.info/ Domôcô starna gardu] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] 1q77fn6slb9su3kynnm37s54pvz5xsg 0 6965 198974 196311 2026-05-15T13:55:19Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 198974 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:Pipnotxt.jpg|mały|Pipa]] [[Òbrôzk:Fangspipe ubt.jpeg|mały|Òzdobnô pipa]] '''Pipa''' – to je statk do pôleniô (kùrzeniô) [[Tobaka|tobaczi]] abò jinëch substancëji. Na swiece je baro wiele rozmajitych materiałów z chternych robi sã pipë. Sã pipë z kaczanu kukurydzë, z mòrsczi szëmczi, glëniany, porcelanowi, szklane, drewniany (kokos, brzózka,wisznia, klón, heban,òrzech, krëszka). Glëniany i porcelanowi pipë miałë dobri szmaka, ale bëłë krëchi, szëmka wëmôgô wiele robòtë przë òbrôbiôniô. Drewniany pipë np. z wisznié pôlałë sã wespół z tobaką. Pòtrzëbny był materiał, chtëren je cwiardy, wëtrzëmałi na cepłotã, nie reagòwôł z tobakã. Wszëtczi te céchë mô pipa z kòrzénia wrzosu. Na swiece pòjawiła sã na póczątkù XIX w. Wiele pipów nie blus przëdatnyma statkã, ale téż mają artistycznô wôrtnota. Są paradny, szëkòwny i mają fùl fantazejô. Tej sej łebczi pipów są bògato rzeźbiony, a cybchë baro dłudżi i òzdobny. Czasama pipë przëbirają wëzdrzatk lëdzy, zwierzãtów, prziborów. Na niechtërnych są historycznô i ôrtny zdrzadniô. == Muzea == Bògati zbiorë pipów mòżna òbezdrzec w muzeach. * [[Pòlskô]]: [[Muzeum Dzwonów i Fajek w Przemyślu]][[Òbrôzk:Pipe jockey.jpg|mały|Pipë]] * [[Ukraina]]: [[Muzeum Etnografii we Lwowie]] * [[Daniô]]: [[Storm P. Musset]] * [[Francjô]]: [[Museé de la Pipe et du Diamant]]; [[Le museé du Fumeur]] * [[Holandiô]]: [[Pijpenkabinet Foundation & Smokiana Pipeshop]] * [[Norwegiô]]: [[JL Tiedemann's Tobakks Fabrikk]] * [[Szwajcariô]]: [[Museé de la pipe et des Objects du tabac]]; [[Museum of the pipe]] * [[USA]]: [[The Frank P. Burla Antique Pipe and Tobacciana Museum]] * [[Wielkô Brytaniô]]: [[The Sherlock Holmes Museum]] * [[Włochë]]: [[Museo Savinelli]] == Òbaczë téż == * [[Tobaczéra]] == Lëteratura == * Michôł Mòrawsczi: O fajce prawie wszystko, Warszawa 1991 * Jack Schmidt: Fajka - powtórne narodziny, Poznań 2005 * M. J. Olbromsczi, U. Olbromska, A. Sarkady: Najcenniejsze kolekcje fajek, Przemyśl 2006 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://web.archive.org/web/20110719132101/http://www.stormp-museet.dk/index.html * http://www.muzeum.przemysl.pl/madk/index.php?option=com_content&task=view&id=89 * http://www.fajka.org * http://www.pijpenkabinet.nl/ * http://www.savinelli.it/index.php * http://www.sherlock-holmes.co.uk/ {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Hobby]] 7g7vqw7hem3qbx4h6xhjriywok6s1jv 198975 198974 2026-05-15T13:55:45Z Iketsi 3254 ,ò → , ò 198975 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:Pipnotxt.jpg|mały|Pipa]] [[Òbrôzk:Fangspipe ubt.jpeg|mały|Òzdobnô pipa]] '''Pipa''' – to je statk do pôleniô (kùrzeniô) [[Tobaka|tobaczi]] abò jinëch substancëji. Na swiece je baro wiele rozmajitych materiałów z chternych robi sã pipë. Sã pipë z kaczanu kukurydzë, z mòrsczi szëmczi, glëniany, porcelanowi, szklane, drewniany (kokos, brzózka,wisznia, klón, heban, òrzech, krëszka). Glëniany i porcelanowi pipë miałë dobri szmaka, ale bëłë krëchi, szëmka wëmôgô wiele robòtë przë òbrôbiôniô. Drewniany pipë np. z wisznié pôlałë sã wespół z tobaką. Pòtrzëbny był materiał, chtëren je cwiardy, wëtrzëmałi na cepłotã, nie reagòwôł z tobakã. Wszëtczi te céchë mô pipa z kòrzénia wrzosu. Na swiece pòjawiła sã na póczątkù XIX w. Wiele pipów nie blus przëdatnyma statkã, ale téż mają artistycznô wôrtnota. Są paradny, szëkòwny i mają fùl fantazejô. Tej sej łebczi pipów są bògato rzeźbiony, a cybchë baro dłudżi i òzdobny. Czasama pipë przëbirają wëzdrzatk lëdzy, zwierzãtów, prziborów. Na niechtërnych są historycznô i ôrtny zdrzadniô. == Muzea == Bògati zbiorë pipów mòżna òbezdrzec w muzeach. * [[Pòlskô]]: [[Muzeum Dzwonów i Fajek w Przemyślu]][[Òbrôzk:Pipe jockey.jpg|mały|Pipë]] * [[Ukraina]]: [[Muzeum Etnografii we Lwowie]] * [[Daniô]]: [[Storm P. Musset]] * [[Francjô]]: [[Museé de la Pipe et du Diamant]]; [[Le museé du Fumeur]] * [[Holandiô]]: [[Pijpenkabinet Foundation & Smokiana Pipeshop]] * [[Norwegiô]]: [[JL Tiedemann's Tobakks Fabrikk]] * [[Szwajcariô]]: [[Museé de la pipe et des Objects du tabac]]; [[Museum of the pipe]] * [[USA]]: [[The Frank P. Burla Antique Pipe and Tobacciana Museum]] * [[Wielkô Brytaniô]]: [[The Sherlock Holmes Museum]] * [[Włochë]]: [[Museo Savinelli]] == Òbaczë téż == * [[Tobaczéra]] == Lëteratura == * Michôł Mòrawsczi: O fajce prawie wszystko, Warszawa 1991 * Jack Schmidt: Fajka - powtórne narodziny, Poznań 2005 * M. J. Olbromsczi, U. Olbromska, A. Sarkady: Najcenniejsze kolekcje fajek, Przemyśl 2006 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://web.archive.org/web/20110719132101/http://www.stormp-museet.dk/index.html * http://www.muzeum.przemysl.pl/madk/index.php?option=com_content&task=view&id=89 * http://www.fajka.org * http://www.pijpenkabinet.nl/ * http://www.savinelli.it/index.php * http://www.sherlock-holmes.co.uk/ {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Hobby]] jt8pv2r111bxpqrm8mtoonzqoc1flmr 0 6971 199054 194432 2026-05-15T18:11:01Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199054 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} '''Nórt plaskati''' – je to dzél rówiznë naznaczony przez dwie półprosté ò zbiernym pùnkce raza z tima półprostima. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:pełny.jpg|Fulny nórt, je to nórt, chternégò remiona sã ókriwajã. Jégò miara to 360⁰. Òbrôzk:półpełny.jpg|Półfulny nórt mô miara 180⁰ Òbrôzk:prosty.jpg|Prosti nórt- mô 90⁰. Òbrôzk:zerowy.jpg|Zérowi nórt-mô 0⁰. Òbrôzk:kąt ostry.jpg|Òstri nórt- mô 0⁰<'''α'''<90⁰ Òbrôzk:rozwarty.jpg|Rozemkłi nórt mô 90⁰<'''α'''<180⁰ Òbrôzk:wklęsły1.jpg|Wlëgłi nórt mô miara 180⁰<'''α'''<360⁰ Òbrôzk:Wklęsły.jpg|Wësadzony nórt mô miara 0⁰<'''α'''<180⁰ </gallery> == Biografia == * Poradnik matematyczny : praca zbiorow (ISBN 8301041218) * Matematyka : kompendium : wzory i reguły, liczne przykłady z rozwiązaniami, od elementarnych działań do matematyki wyższej (ISBN 8373115218) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Matematika]] tofqqezz8jymddil6gw7etk7br1r6fd 199055 199054 2026-05-15T18:11:56Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Trzënórt]] 199055 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} '''Nórt plaskati''' – je to dzél rówiznë naznaczony przez dwie półprosté ò zbiernym pùnkce raza z tima półprostima. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:pełny.jpg|Fulny nórt, je to nórt, chternégò remiona sã ókriwajã. Jégò miara to 360⁰. Òbrôzk:półpełny.jpg|Półfulny nórt mô miara 180⁰ Òbrôzk:prosty.jpg|Prosti nórt- mô 90⁰. Òbrôzk:zerowy.jpg|Zérowi nórt-mô 0⁰. Òbrôzk:kąt ostry.jpg|Òstri nórt- mô 0⁰<'''α'''<90⁰ Òbrôzk:rozwarty.jpg|Rozemkłi nórt mô 90⁰<'''α'''<180⁰ Òbrôzk:wklęsły1.jpg|Wlëgłi nórt mô miara 180⁰<'''α'''<360⁰ Òbrôzk:Wklęsły.jpg|Wësadzony nórt mô miara 0⁰<'''α'''<180⁰ </gallery> == Òbaczë téż == * [[Trzënórt]] == Biografia == * Poradnik matematyczny : praca zbiorow (ISBN 8301041218) * Matematyka : kompendium : wzory i reguły, liczne przykłady z rozwiązaniami, od elementarnych działań do matematyki wyższej (ISBN 8373115218) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Matematika]] 3kryl0rhi47s3ncre3vqmp1q9feft79 199056 199055 2026-05-15T18:12:06Z Iketsi 3254 -' ' 199056 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} '''Nórt plaskati''' – je to dzél rówiznë naznaczony przez dwie półprosté ò zbiernym pùnkce raza z tima półprostima. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:pełny.jpg|Fulny nórt, je to nórt, chternégò remiona sã ókriwajã. Jégò miara to 360⁰. Òbrôzk:półpełny.jpg|Półfulny nórt mô miara 180⁰ Òbrôzk:prosty.jpg|Prosti nórt- mô 90⁰. Òbrôzk:zerowy.jpg|Zérowi nórt-mô 0⁰. Òbrôzk:kąt ostry.jpg|Òstri nórt- mô 0⁰<'''α'''<90⁰ Òbrôzk:rozwarty.jpg|Rozemkłi nórt mô 90⁰<'''α'''<180⁰ Òbrôzk:wklęsły1.jpg|Wlëgłi nórt mô miara 180⁰<'''α'''<360⁰ Òbrôzk:Wklęsły.jpg|Wësadzony nórt mô miara 0⁰<'''α'''<180⁰ </gallery> == Òbaczë téż == * [[Trzënórt]] == Biografia == * Poradnik matematyczny : praca zbiorow (ISBN 8301041218) * Matematyka : kompendium : wzory i reguły, liczne przykłady z rozwiązaniami, od elementarnych działań do matematyki wyższej (ISBN 8373115218) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Matematika]] 25cdvjk3ip9t1a9pgdw1si2ht2znddi 0 7117 199113 187217 2026-05-15T20:12:19Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199113 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Prunella-parviflora(Bluete).jpg|mały|Zwëczajnô brunelka]] '''Zwëczajnô brunelka''' (''Prunella vulgaris'' L.) – to je wielelatnô roscëna z rodzëznë głëszkòwatëch (''Lamiaceae''). Òna rosce m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 178. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20190701132603/http://www2.abc.biology.ug.edu.pl/wp-content/uploads/2014/05/abc4_02.pdf Przyroda projektowanego rezerwatu „Dolina Mirachowskiej Strugi” na Pojezierzu Kaszubskim s. 53 ''Prunella vulgaris''] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] gsep9qhn6bk83oglsc78u9j5zw8k49e 0 7137 199012 186977 2026-05-15T16:20:04Z Iketsi 3254 == Przëpisczi→== Przëpisë 199012 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:PKP Maszewo Leborskie-080824.jpg|mały|Stôré banowiszcze w Maszewie]] '''Maszewò Lãbòrsczé''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Maszewo<ref>Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 15 marca 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (Monitor Polski 1947, nr 37, poz. 297)</ref> Lęborskie'') – to wies w [[gmina Céwice|gminie Céwice]] w [[Lãbòrsczi kréz|lãbòrsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Tu w szkòle dzecë ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]<ref>http://www.szkolamaszewo.szkolnastrona.pl/index.php?p=m&idg=zt,29</ref>. Òficjalnô [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskô]] pòzwa wsë w fòrmie „Maszewò Lãbòrsczé” òsta wprowadzónô 9 łżëkwiata 2019<ref>[https://web.archive.org/web/20190624093236/http://mniejszosci.narodowe.mswia.gov.pl/download/86/13576/stan09042019ost.pdf ''Lista gmin wpisanych do Rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości'']</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VI/162 ''Masewo'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Céwice]] 84u7aa885d1b933x3a8vjhc8ngsezmz 0 7202 199114 194614 2026-05-15T20:12:47Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199114 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Damroka Kwidzyńskô''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] '''Damroka Kwidzińska'''; ùr. [[27 lëpińca]] [[1982]] w [[Kartuzë|Kartuzach]]<ref>https://web.archive.org/web/20160415185446/http://2005.kolorypolski.pl/wykonawcy.html</ref>) – pòlskô i kaszëbskô wòkalëstka i aùtorka tekstów, dzénnikôrka [[Radio Kaszëbë]] (w latach 2004-2007 w Radio Gduńsk). W latach 2002-2007 wòkalëstka karna [[Wãdzëbôczi]]. [[Òlo Walicczi]] przërôcził jã do wespółrobòtë nad platką „Òlo Walicczi Kaszëbë”, wëdóną w 2007 rokù. Platka zawiérô tekstë leno ji aùtorstwa<ref>[https://web.archive.org/web/20161125141617/http://damroka.com/zespol/212_damroka-kwidzinska.html ''Damroka Kwidzińska'']</ref>. W 2011 rokù dosta sztipendium marszôłka. Stwôrziła w [[2010|2010 rokù]] projekt [[Damroka (mùzyczné karno)|Damroka Kaszëbë Joł]]. == Diskògrafijô == We współrobòce z nią są m. jin. zrobioné: *''Kaszëbi na Gòdë II'' *''Młodi dlô Gduńska'' *''Wãdzëbôczi'' == Òbaczë téż == * [[Edyta Górniak]] * [[Mandaryna]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20161125141617/http://damroka.com/zespol/212_damroka-kwidzinska.html Jinternetowô starna artistczi] {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Kwidzińskô Damroka}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Mùzycë]] oe1v4jdn8zz8thheim2igxte6hebimf 0 7217 199063 195746 2026-05-15T18:18:28Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kùltura]] 199063 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Muzeum Kaszubskie,Kaschubisches Museum Kartuzy.jpg|thumb|[[Kaszëbsczé Mùzeum miona Frãcëszka Trédra|Kaszëbsczé Mùzeum w Kartuzach]]]] '''Mùzeùm''' – institucjô pòwòłónô do zbiéraniô, badérowaniô, a téż òpieczi nad òbiektama, chtërne mają gwësną historiczną abô artisticzną wôrtosc. Pòzwa pòchôdô z [[Łacyńsczi jãzëk|łacëznianégò]] słowa ''musaeum'', chtërné samò pòwstało z grecczégò ''mouseion'' – plac abò swiãtnica, przeznaczony mùzóm (grecczim bòstwóm). Fùnkcje mùzeùm: [[Òbrôzk:Wdzydze zagroda 7.jpg|thumb|[[Mùzeùm - Kaszëbsczi Etnograficzny Park miona Téòdorë i Izydora Gùlgòwsczich we Wdzydzach|Mùzeùm we Wdzydzach]]]] *òchronné *wëchòwné *estetyczné Pierszé mùzeùm w [[Pòlskô|Pòlsczi]] òstało założoné przez Izabelã Czartoryską w 1801 r. w [[Puławy|Puławach]] i gromadzëło nôrodny pamiątczi. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Mùzea|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Mùzea| ]] [[Kategòrëjô:Kùltura]] defbe9qy4cgybaoyswdevp24otlv6b2 0 7373 199185 194972 2026-05-16T04:37:03Z Iketsi 3254 VIAF→{{Kòntrola}} 199185 wikitext text/x-wiki '''Adam Riszard Sykòra''' (ùr. [[2 rujana]] [[1955]]<ref>[https://web.archive.org/web/20110723131804/http://www.franciszkanie.net/artykul/156,291,o_prof_uam_dr_hab_adam_sikora_ofm/ Francyszkanié]</ref>) je òjc – francyszkana, prof. dr z Pòznania. Jegò je przełożënk z greczi na [[kaszëbsczi jãzëk]] sztërzech Ewanieliów. == Ùsôdztwò (wëjimk) == * Biblia podstawą jedności / red. Adam Ryszard Sikora. Lublin : Red. Wydawn. Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1996<ref>https://lccn.loc.gov/97210865</ref> * Ewanielëjô wedle swiatégô Jana. Oficyna Czec, 2007<ref>http://biblioteka.wejherowo.pl/dlibra/Content/2100</ref> * Ewanielëjô wedle swiãtégò Marka. Gdańsk [etc.] : Zarząd Główny Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, 2001. * Ewanieliô wedle swiãtégò Mateùsza. Gdańsk : Czec, 2009. * Wpoczątku bylo Slowo... Najstarsze kaszubskie teksty biblijne, Oficyna Czec, Kartuzy 2009. * Ewanielie na kaszëbsczi tołmaczoné. Z greczi przełożił na kaszëbsczi jãzëk ò. Adam Ryszard Sikora OFM. Gdańsk 2010. * Knéga Zôczątków, 2015<ref>http://www.worldcat.org/oclc/924721673</ref> * Knéga Wińdzeniô, 2016<ref>{{YouTube|OK0PIodcA50|Księga Wyjścia}} ({{Jãz.|csb}})</ref> * Knéga Kapłańskô, 2017 * Knéga Lëczbów, 2018 * Knéga Pòwtórzonégò Prawa, 2019 * Księga Koheleta / z języka hebrajskiego na język polski i kaszubski przetłumaczył i przypisami opatrzył; [grafiki i komentarz do grafik Maciej Tamkun - artysta plastyk, teolog] = Knéga Kòheleta / z hebrajsczégò na pòlsczi i kaszëbsczi jãzëk przełożił i òpatrził przëpiskama; [grafiki i komentarz do grafik Maciej Tamkun - artysta plastyk, teolog]. Poznań: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza Wydział Teologiczny 2020. * ''Przekłady na kaszubski''<ref>http://bibliepolskie.pl/index.php?xid=1374857724&tid=133</ref> == Òbaczë téż == * [[Knéga Zôczątków]] * [[Knéga Wińdzeniô]] * [[Zbigniew Jankowski (aktór)]] * [[Eùgeniusz Gòłąbk]] * [[Frãcëszk Grëcza]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://nauka-polska.pl/dhtml/raporty/ludzieNauki?rtype=opis&lang=pl&objectId=19095 Nauka Polska] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Sykòra Adam Riszard}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Tołmôcze Biblii]] epaq3pyfdfbxtprkpbrvvs592ba8wuj 0 7390 199101 198872 2026-05-15T19:29:38Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Lékarze]] 199101 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gdańsk ulica Świętego Ducha 48 (tablica Florian Ceynowa).JPG|mały|Tôblëca F. Cenôwë w [[Gduńsk]]ù]] [[Òbrôzk:Grob Ceynowa.jpg|mały|Grób F. Cenôwë]] '''Florión Cenôwa''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Florian Ceynowa'') (ùr. [[4 maja]] [[1817]] r. - ùm. [[26 strëmiannika|26 str.]] [[1881]] r.) to béł [[Kaszëbi|kaszëbsczi]] nôrodny dzejôrz, badéra fòlkloru ë [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]], ùsôdzca pierszi kaszëbsczi gramaticzi ë wielu kaszëbskòjãzëkòwich lëteracczich dokôzów. Òn chcôł òbùdzëc kaszëbsczégò dëcha przez rechòwanié wësok kaszëbiznë i ùkôzanié historiczny przeszłotë Kaszëbów. Òsoblëwò szło jemù ò jãzëk, chtëren béł dlô niegò równo wôrtny, jak wszëtczé słowiańsczé jãzëczi. Kaszëbi równak mielë wnenczas swój jãzëk za cos lëchszégò. Òn ùsadzył gwôsny pisënk, a w nim kąsk lëterów jinëch òd pòlsczégò jãzëka. Flóriôn Stanisłôw Wenańti Cénôwa (pò swòjémù: Cenôva) òstawił nama blós jeden rãczno pisóny żëcopis ë dëcht pôrã lëstów, nawetka niewiada czë aùtenticznëch. Òstało pò nim wiele przekazów pòstrzédnëch, czasã procëmnëch, czasã diskùsëjnëch, jak słôwnô mòwa òbskôrżëcelskô na berlińsczim procesu. Cãżczé czasë ë dzeje jegò żëwòta nie zletczają dozéraniégò pamiãcë ò nim. Jak zôs przëznała jegò òtroczka, „wdôrë pò starkù znikłë razã z badérama jegò żëcégò”, co nawpół dolmaczi brak cénôwòwsczégò mùzeùmù. == Żëcopis == === Rodzëzna === Òkrëszënë jegò żëcopisù zebralë skrópùlatny badérowie ë wiémë dzys, że F. Cénôwa ùrodzył sã w niedzelã, 4 maja 1817 r. ò gòdz. 2 pòpôłnim w Słôwòszenie k. Krokòwi w [[Pùcczi kréz|pùcczim krézu]], niedalek òd nôbarżi na nordã wësëniãtégò skrôwka Pòlsczi. Jegò òjc Wòjcech béł pismiannym ë swiãdnym swòji pòlskòscë chłopã (wersjô, że béł kòwôlã, je terô zarzuconô), a mëma Magdaléna z d. Pienczen lubò Pienczyn - bëła domòwą gòspòdënią, dosc młodô wëdóną za chłopa. Cénowie mielë dzewiãc sztëk dzecy, a mòże ë òkróm tegò téż adoptowóną krewniôczkã Wòjcecha. Flóriôn béł przedslédnym z dzecy, z chtërnëch nie wszëtczé dożdelë dozdrzeniałégò wiekù. Dwaji jegò starszi bracynë, Józef ë Môrcën, òstalë ksydzama. Òbadwaji skùńczëlë młodo. Krótkò przed smiercą drëdżégò (1847) ùmarł jich òjc, a mëma w 1850 r. Tédë ju prawie nick nie parłãczëło młodégò Cénôwã z rodnym môlã. === Edukacjô === W Słôwòszënie chòdzył do spòdlëczny szkòłë òd 1824 (lubò 1825) do 1830 r., a téj trafił do Królewsczégò Katolëcczégò Gimnazjum w Chònicach. Dzewiãclatny program robił w roków jedenôscë (1830-41), co biograf „bùdzëcela” Jireneùsz Pieróg przëpisëje nôdmierno òbcãżónémù programòwi. Z trudã wic, le brzadowno, dôbiwôł Cénôwa rëmną wiédzã, m.jin. z òbjimù jãzëków stôro- ë nôwòżëtnëch. Ùczëlë gò òglowò Miemcë, a towarzëstwò ze szkòłowi ławë miôł mieszóné - miemieckò-pòlsczé. Mieszkôł na pôrã stancjach ë mòże téż w tzw. kònwikce. W szkòlë nôleżôł do krëjamnégò kòła filomacczégò „Polonia”. Na zôczątkù zélnika 1841 r. zdôł dwùdniowé egzaminë kùńcowé, a 21 zélnika dostôł swiôdectwò dozdrzałotë. Pò bòkadny miôrcë wiédzë Cénôwa dëcht nôterno rozwôżôł sztudia teòlogiczné ë kariérã ksydza. Miast tegò, 22 gòdnika 1841 r. zôpisôł sã na filozoficzny wëdzél Wrocłôwsczégò Ùniwersytetu. 7 stëcznika 1843 r., przeniósł sã na wëdzél mediczny, gdze sztudérowôł colemało rok. Bëłë to nôwôżniészé lata jegò jintelektualny edukacji. Dostôwôł sztipend Towarzëstwa Nôùkòwi Pòmòcë, dzejającégò w Pòznanim; në miéwôł dëtkòwé drãgòtë. Przënômni dwa razë mieniôł téż w nym gardze stancje. === Pierszô pùblikacjô o germanizacji Kaszëb i "przebùdzene" === We Wrocławiu zetkł sã z słowianofilsczima prądoma, jaczé rozséwalë tam m.jin. fizjologa prof. Jón Ewangelësta Pùrkyně (téż dzekón wëdzélu), ë slôwista Francëszk Ladisłôw Čélôkòwsczi. W môju 1842 r. Cénôwa òstôł nôleżnikã Lëterackò-Słowiańsczégò Towarzëstwa. Brôł ùdzél w jegò zëbranich ë na jednym z nich, 17 czerwińca 1843 r., przedstôwiôł (pò pòlskù) referat „Ò tërôzniészim stónie germanizacji Kaszëb”. W wersëji miemiecczi, jakno „Die Germanisiriung (sic!) der Kaschuben”, stôł sã òn pierszą pùblikacją Cénôwë, a pòdpisôł òn jã prosto: „Kaszëba”. Tekst òpùblikòwałë lipsczé „Jahrbücher für slawische Literatur, Kunst und Wissenschaft” za rok 1843, z chtërnyma wespółrobòtã jesz pòzdze cygnął. Artikel dożdôł sã téż przedrëkù, a jegò ùsôdca - diplomù òd L-ST. Przińdny „bùdzëcél” béł ju tedë zycher „przebùdzony”. Zagrãdzył òn sã w kùlturã swòji rodny zemi ë w 1843 r. òpùblikòwôł w dwajãzëcznym warszawsczim pismie „Jutrzenka-Дънница. Przegląd słowiański” dwie jimpresje na temã kaszëbsczich zwëków: „Wiléjá Noweho Roku” ë „Szczōdráki”. Dóno je pò pòlskù, kaszëbskù ë ruskù, pòprzedzającë wstãpã (ë nôgłówkã) pò pòlskù ë ruskù. Nót je pòdsztrëchnąc no harmònijné jãzëkòwé współbëcé, jaczé zycher òdpòwiôdało tegòczasnym pòzdrzatkóm Flóriana Cénôwë. Ne tekstë téż òstałë pòzdze przedrëkòwóné. === Wòjskòwa służba i pòwstanié === 9 zélnika 1843 r. młodi sztudéra òstawił Ùniwersytet Wrocławsczi, a 31 rujana zapisôł sã na ùniwersytet w Króléwcù, tj. Albertinã. Przeszedł tam wòjskòwą służbã, do chtërny zgłôsył sã òchòtniczo ë chtërną òdbëł jakno chirurg w latach 1843-44, a téż skùńczył 5 semestrów medicynë. Mòżlëwie, ëże òtrzëmiwôł wòjskòwi sztipend, zycher zôs zdobëł kònkretną wiédzą z òbjimù wòjskòwòscë. Związôł sã z krãgama patrioticznëch kònspiratorów królewiecczëch. Bëc mòże zajimało gò to barżi niżlë nôùka, chtërny nie skùńczył. W stëcznikù 1846 r. przeprowadzonô òsta kòl niégò rewizjô ë wezwóno gò na przesłëchanié. W efekce Cénôwa dostôł zakôz wëjazdu z gardu. Nen zakôz wnetka narësził ë 19 gromicznika wëjachôł do Klonówczi k. Stôrogardù Gduńsczégò, cobë rëchtowac napôd na tamtészé prësczé kòszarë, co miało bëc partã pòwstaniégò gen. Lùdwika Mierosłôwsczégò. Zebrôł k. stoòsobòwi pòwstańczy òddzél ë òstôł jegò przédnikã. Napôd, przewidzóny na noc z 21-gò na 22 -gò gromicznika 1843 r., równak nie darził sã, bò sëłë prësczé zòrganizowałë zawczasu òbarnã, a òddzél pòlsczi - pòzbawiony elementu zaskòczeniégò - béł bez szansów. Cénôwa rozpùscył gromadã a sóm żił w krëjamnocë. Wëdóno na niégò lëst gòńbòwi, ë 6 strëmiannika Cénôwa òstôł pòjmóny na drodze ze Swiónowa do Stôjszewa. Sedzôł w Stôrogardze ë Grëdządzu, a òd lëstopadnika 1846 r. - w berlińsczim Mòabice. Pò rokù, òbczas chtërnégò ùmarlë jegò òjc ë brat, òstôł zaliczony do przédnëch prowôdników niédoszłégò pòwstaniô ë 17 lëstopadnika 1847 r., razã z 7 jinyma, òstôł skôzóny na smierc òbez scãcé topòrã. Równak flot, bò 6 strëmiannika 1848 r., karã nã òbmieniono na ògnariô, a 20 strëmiannika òbjãła gò amnestiô, a rzma ùwòlniła sôdzëwëch. === Dochtórat ò kaszëbsczich przesądach w mëdicznëch zachach === W gromicznikù tegò rokù Cénôwa nawiązôł kòrespòndencjã ze szczecëńsczim Towarzëstwã dlô Historie ë Stôrożëtnoscë Pòmòrsczich, chtërnémù przesłôł jinfòrmacje ò Kaszëbach ë jejich jãzëkù. Dostôł titel nôleżnika ë kòrespòndenta ti jinstitucji, chtërny pòzdze dedikòwôł swòjã dochtórską rozprawã. Na wespółrobòta natchnãła gò do czile dolmaczënków ë robòtë przë kaszëbskò-miemiecczim słowôrzu. W zélnikù 1850 r. naczął téż kòrespòndencją z badérama z Petersbùrga. Chòc blós lubòwnik, stôwôł sã znôczącą pòstacą słowiańsczégò nôùkòwégò swiata. Dwa miesące pò ùwòlnienim, Flóriôn Cénôwa dostôł paszpòrt ë wëbrôł sã bez Pùck do Pòznania, cobë wspòmóc tam biotkùjącëch pòwstôńców. Nié dostôł równak zgòdë na dłëgszi pòbët ë sczérowôł sã do Króléwca, żebë załatwic swòje sztudérsczé zachë. Równoczasno mëslôł ò pòwrócenim do wòjska ë krótkò służił jaknô wòjskòwi dochtór we Gduńskù (1850). Niewiada gdze skùńcził sztudia, le 11 gòdnika 1851 r. na Ùniwersytece m. Friderika Wilhelma w Berlinie òbarnił dochtórską robòtã z medicynë pt. „De Terrae Pucensis incolarum superstitione in re medica (Ò przesądach mieszkeńców Zemi Pùcczi w mëdicznëch zachach)”. Zafùlowôł jã wspòmniónym żëcopisã własnym, napisónym równak dosc pò wiérzchù ë placóma enigmaticzno, a do té, w zasadno wieloznacznym jãzëkù, jaczim je łacëzna. === Kaszëbsczé pùblikacje === Tedë ju miôł za sobą pierszé pùblikacje „bùdzëcélsczé”. We czwôrtk 7 strëmiannika 1850 r. w tigòdnikù „Szkòła Nôrodowô”, wëdôwónym w Chełmnie, òpùblikòwôł (z krótczim òdredaktorsczim wstãpã) swój słôwny artikel „Kaszebji do Pólochov”, pòdpisëjącë gò pseùdónimã „Wójkasin”, tj. „sin Wòjcecha”. Chcôł w nim parłãczëc dwa nôrodë: kaszëbsczi ë pòlsczi, w chtërnëch widzôł bracynów. Tekst nen pòtkôł sã flot z sërową pòlemiką, le Cénôwa, niezniechãcóny, jész w timże rokù napisôł ë własnym kòsztã wëdrëkòwôł sztërë kaszëbsczé pùblikacje, dôwszë zôczątk lëteraturë kaszëbsczi. Bëłë to: „Xążeczka dlo Kaszebov”, „Kile słov wó Kaszebach e jich zemi”, „Rozmowa Pólocha s Kaszebą” ë „Trze rosprave”. Dwie pierszé pòdpisôł „Wójkasen”, a òstatną swòjim drëdżim mionã „Stanjisław”. Rok pòzdze ògłosył pôrã etnografnëch szkiców. Przedrëkòwóné òstałë téż jegò tekstë z „Jutrzënczi”. W "Kaszëbi do Pòlôchów" òn m.jin. napisôł: "Wë jesce gwesno na nas përznã złi, że më sã nie jãlë do czëtaniô pòlsczich pism, a jesz mni do tehô pòlsczéhô bractwa, co to Ligą (Pòlską) zowią, bierzemë. Ale wcale ta rzecz sã tak ni mô. Më prôwdzëwi Kaszëbi nie rozmiejemë dobrze pò pòlsku; a wiãc më sã mùszimë przód waszi pëszny mòwë naùczëc. Ale co to za cãżkô rzecz, czej ni ma kòhù, co bë nas naùczëł. Ksäżô naszi są Miemcë, szkólny zôs mają strach przed przełożonemi. A wiãc më tak gôdómë, jak naszi przodkòwie gôdalë, to je pò kaszëbskù. Ale wë, bracô Pòlôsze, ni mùszice mëslëc, że më – wëjąwszë niechtërëch smitonków – sã ti naszi mòwë wstëdzymë. Òj brón Bòże! Czejbë te chto chcôl dzeje naszëch przodków spisac, jak òni z dôwnemi Prësôkami, Dunczekami, Szwedami, Miemcami wòjowalë tej bë to bëła decht pësznô ksążka; abò jaczi to bë béł pëszny krajòbrôzk naszi całi niegdësz zemi òd Wisłë do Òdrë a òd mòrza jaż pò Notecã ë Wartã.(...) më jednak mómë w Bògù nadzejã, że më z czasã naszã mòwã wëkształcymë. Co daj wnet Bòże. Amen. Pisôł jem dnia 20-hò gromnicznika 1850 r. w [[Zôpadné Prësë|Prësach zachòdnëch]] nad grańcą pòmòrską niedalek mòrza." Drãgò rzec jaczi efekt wëwôrłë ksążeczczi Cénôwë na Kaszëbach, jaczi béł jejich nôkłôd ë ôrt distribùcji. Równak, na gwës òne zajinteresowałë ùczałëch z Cysôrsczi Akademie Nôùk w Petersbùrgù, z chtërnyma w pòłowie 1850 r. naj bòjatéra nôwiązôł kòrespòndencją. Zabrzadowa òna dosc pòwôżnyma robòtama ë pùblikacjama, bò np. tekstë kaszëbsczé ju w 1852 r. nalôzłë sã w zbiérkù słowiańsczich przëmiarów jãzëkòwëch. Cénôwa zôs na pôrã lat zarazył sã słowianofilstwã na rusczi zort. === Robòta jakno lékôrz === W lëpińcu 1852 r. dochtór Cénôwa przëjął bédënk Francëszka Czapsczégò ë òstôł lékarzã w jegò miéwstwach w Bùkòwcu, pòłożonym czilkanôsce kilométrów na zôpôd òd Swiecégò, za to dokładno (chòc wiele barżi) na pôłnié òd Słôwòszëna. Chùtkò zdrësził sã ze swòjim principałã, a téj - téż flot - pòsztridowôł. Pòd kùńc 1854 r. Cénôwã, kritikòwónégò za niedbôłé mòdło bëcégò ë niedosztrëchòwanié jãzëkòwé, òbcãżónô w dodôwkù winą za smierc 18-latny córczi Czapsczich, Zofijë. Hrabia cygôł dochtora pò ùrzãdach ë sôdzach ë miôł starã ò òdebranié mù titla ë prawa do lékarsczi prakticzi. Le Cénôwa mùszôł bëc bëlnym lékôrzã, bò ùszpórowôł dëtków na zôkùp 20-hektôrowégò gòspòdarstwa w Bùkòwcu, chtërnégò miéwcą òstôł na zôczątkù 1855 r. Dali robił w warkù, prowadzył aptékã, a téż gòspòdarził. Nié òstawił swòjich kaszëbsczich pasjów ë np. w 1856 r. przëjął w dodomù rusczégò badérã Aleksandra Hilferdinga, z chtërnym òdbéł téż krótką rézã na Pòmòrską. Pisywôł z badérómama ë jinstitutama, chtërne - prakticzno jakno jedurné - jinteresowałë sã jegò robòtama. Zachë nôùkòwé Cénôwa ùwôżôł sobie baro ë m.jin. òd 1853 r. do smiercë béł nôleżnikã Towarzëstwa Nôùkòwé Pòmòcë dlô Młodzëznë Zapôdnëch Prës, płacącë dosc wiôldżé dëtczi na sztipendë dlô biédnëch ùczniów ë sztudérów. === Białka i dzecë === Do pòmòcë w gòspòdarstwie Cénôwa najął Rózalijã Tarnowską, chtërna chùtkò òstała panią dodomù. Mielë sëna Wòjcecha (ùr. 1858) ë trzë córczi, òficjalno panieńsczé dzecë swòji mëmë. Kòl kùńca żëcégò Cénôwa prawno ùznôł je za swòje ë chòcô nié miałë pasownégò „papiórka”, mògłë ùżëwac nôzwëska òjca. Pierwòrodny ùmarł niesteti w dzecyństwie, jakno téż jegò nômłodszô sostra Marta. Latów dozdrzeniałich dożiłë Marija Magdaléna (ùr. 1861) ë Barnisłôwa (ùr. 1869). === Słowiónófil - lubownik Słowión === Mòże przëjąc, że w rokach 60-tëch Cénôwa ùsztabilizowôł swòje żëcé, równo na pòlu familijnym, jakno „kaszëbsczim”. Stôwôł sã téż figùrą w nôùkòwim swiece. W 1861 r. béł w Pradze ë na Łużëcach, a rok pózdni òbjachôł Kaszëbë. Òbczas stëcznikòwégò pòwstaniégò béł pòd nadzorã prësczi pòlicje. Na przełómanim 1865/66 r. zjawił sã w Òlëwie, a pòdobno biwôł téż m.jin. w Wejrowie ë Kartëzach, gdze miôł agitowac młodzëznã pro-ruskò. Parłãczëło sã to z jegò rusofilską fascynacją, ùfùndowóną na spòdlim kòntaktów nôùkòwëch. Zabrzadowałë òne pôra drobnyma pùblikacjoma ë wzmiónkama ò Cénôwie, a téż ksążką A. Hilferdinga „Nédżi Słowión na pôłniowim pòbrzeżim Bôłtu” (1862), w chtërny naj bòjatéra miôł stolemny ùdzél. Finałã zôs - ë niespòdzajnym kùńcã - ny „miełotë” bëło rôczenié Cénôwë na wiôldżi Zjôzd Słôwiańsczi w Mòskwie (môj-czerwińc 1867 r.), sparłãczony z Etnografnym Pòkôzkã, na chtërny „bùdzëcél” pòsłôł swòje materiałë. Òbczas rozegracji zmerkôł równak, że rusczé władze jinaczi widzą tegòczasné „drëszstwò” pòlskò-rusczé niżlë nôùkòwcë, ùtwórcë czë zwëczajny lubòtnicë. Òstałë pò nim ù Cénôwë drobné dolmaczënczi z Pùszkina ë kaszëbsczi przekłôd słowianofilsczé wiérztë Fijodóra Tiutczewa „Vječnje žéc nąm v rozłąčenju?” === Cządnik „Skôrb Kaszébsko-słovjnskjè mòvé" i zarés do gramatiki kaszëbsczej === Wnenczas Cénôwa próbòwôł sóm zakładac jaczés szerszé związczi czë òrganizacje, co równak nie zagrało. Wëdôł pôrã spiéwôrzów, katézmùs ë „Dorade lekarzkje”, wznowił téż niechtërné wczasniészé swòjé tekstë. Wspòmógł rusczé ë czesczé pùblikacje etnograficzné. Na kùńc pòstanowił wëdawac swój cządnik. Mòże bëc, ëże chcôł téż założëc drëkarniô, cobë dopilowac chòcle pisënkù swòjich dokazów.<br> Cządnikã nym béł „Skôrb Kaszébsko-słovjnskjè mòvé”, wëdôwóny w r. 1866-68 w Swiécim, a zafùlowóny trzënôstim numrã w 1879 r., nôpewni w Pòznaniu. Ne dwa roczniczi ùniesmiertniłë nôzwëskò Flóriana Cénôwë jakno ni blós jakno pierszégò pisôrza, pùblicësta czë dzejôrza, le téż wëdôwcã ë redachtora kaszëbsczégò. Zamikają w se bòkadné historiczné, lëteracczé, etnograficzné, a nawetka pòliticzné materiałë, ë są dogłãbno sztudérowóné bez pòkòlenia badérów kaszëbiznë. Równoczasno ze slédnym „Skôrbã” wëszedł w Pòznaniu „Zarés do Grammatikj Kaŝebsko-Słovjnskjé Mòvé”, napisóny pò miemieckù. Bëła to slednô pùblikacjô Cénôwë ë brzôd wielelatnëch robòtów, ceniony bez pôrã dzesãclatów. Tedë ju - chòc naprzék swòjim pierszim ùdbóm ë zgrôwóm - stolemny Flóriôn miôł gwësny plac ë nôzwëskò w swiece ùczonym ë kùlturalnym. W 1875 r. òdwiedzôł gò pòdobno Òskar Kòlberg, pisywôł z nim Sztefan Ramùłt, a pòd sóm kùńc żëcégò miôł leżnosc ùzdrzec gò krótkò Heronim Derdowsczi, chtëren przejął pò nim kaszëbską stanicã. === Kùńc żëcégò i pamiãc === F. Cénôwa ùmarł na zawôł serca pòpôłnim w sobòtã 26 strëmiannika 1881 r. w Bùkòwcu kòl Swieca, a spòczął na smãtôrzu w niedaleczim Przësérskù, gdze ju przed smiercą wëkùpił so plac na grób. Bez to naczãło sã jegò drëdżé żëcé, równo brzadowné jakno pierszé - ë wcyg dérëje. Òstałë pò nim pùblikacje ë deje, colemało òne bëłë niepòpùlarné i kritikòwóné. Równak wierã prawie ta kritika – co zmerkôł [[Jan Karnowsczi|Jón Karnowsczi]] – pòzwòla jima przedërchac. Ks. [[Gùstôw Pòbłocczi]] (1887) pòsobnik F. Cenôwë napisôł ò nim: ''był to dziwak, jakich mało.'' ale téż: ''mąż utalentowany i dobry znawca języków słowiańskich, a jednak cokolwiek napisał, jest do cna niedorzecznym;'' związany: ''z pansalwistami.'' Tu mùszi dodac, że Ks. G. Pòbłocczi kritikòwôł téż [[Aleksander Hilferding|A. Hilferdinga]]. F. Cenôwa trafił m.jin. do pùblikacji zatitlowóny ''Słownik języka pomorskiego, czyli kaszubskiego'' [[Stefan Ramułt|S. Ramùłta]] (1893), do czile encyklopedicznëch wëdôwiznów i do dokazów nôùkòwëch. Òstałë pò nim le dwa òdjimczi ë jeden pòrtrét, namalowóny za żëcégò, na chtërnym równak mało szlachùje za pòstacą z fòtografii. Są jegò pùblikacje, dosc wielné sztaturë, tôfle czë hònorowé patrónatë. Òkrëszënë jegò żëcopisù zebralë skrupùlatny badérowie. Ni ma mùzeùmù Cénôwë, równak są jizbë jegò pamiãcë. Je téj pamiãc. Òsobã ë dzejanié „bùdzëcela” przëpòminają regùlarno pòsobné roczëznë. == Ùsôdztwò == * ''Wiléjá Noveho Roku'', Jutrzenka. Przegląd słowiański, [[Warszawa]], [[1843]] * ''Szczōdráki'', Jutrzenka. Przegląd słowiański, [[Warszawa]], [[1843]] * ''Die Germanisierung der Kaschuben'' (Germanizacëjô Kaszëbów), Jahrbücher für slawische Literatur, Kunst und Wissenschaft. I. Jahrg. [[1843]][https://web.archive.org/web/20070417072720/http://www.kaszubia.com/de/texte/mega/ceynowa_germa.htm] * ''Kaszebji do Pólochov. Njech mdze póchvoloni Jezus Christus'',Szkoła Narodowa, nr 1-11 [[1850]] [[Chełmno]] * ''Kile słov wó Kaszebach e jich zemi przez Wójkasena. Tudzież rzecz o języku kaszubskim ze zdania sprawy Prajsa. ''[[Krakòwò]], [[1850]] * ''Trze rosprave: przez Stanjisława ; wóros Kile słóv wó Kaszebach e jich zemji przez Wójkasena'', Kraków: Nak. Ksi. i Czcion. pod Sową, 1850 [http://ebooks.library.ualberta.ca/local/trzerospravecprz00ceynuoft] * ''Xążeczka dlo Kaszebov przez Wojkasena'', [[1850]] [[Gduńsk]] [https://web.archive.org/web/20140811094302/http://www.polona.pl/item/672376/2/] * ''Mały zbiór wyrazów kaszubskich, mających większe podobieństwo z językiem rosyjskim aniżeli polskim'', [[1850]] * ''Rozmowa Pôlocha z Kaszebą'', [[1850]] [[Gduńsk]] [http://www.gutenberg.org/catalog/world/readfile?fk_files=1202008] * ''Trze rozprave przez Stanjisława, wóras Kile słov wó Kaszebach e jich zemji przez Wojkasena'', [[1851]] [[Krakòwò]] * ''Pjnc głovnech wóddzałov evangjelickjeho katechizmu z njemjeckjeho na kaśebsko-słovjenskj jęzek'' przełożeł Wójkasin ze Sławóšena [pseud.] ... V dodatku: Spóvjedz e nobóżenstwo codzenne. V Svjecu, 1861 [http://books.google.pl/books?id=-Y4_AAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=pl&source=gbs_atb#v=onepage&q&f=false]. * ''Dorade lekarzkje v rożnech chórobach'', [[Swiece]], [[1862]] * ''Sto frantóvek z południovéj częścj Pomorza Kaszubskjego, osoblivje s zemj Śveckjej, Krajni, Koczevja i Boróv. S dodatkjem trzech prosb na vesele'', Swiecie 1865 [http://books.google.pl/books?id=IRlFAAAAYAAJ&hl=pl&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y] * ''Skôrb kaszébskosłovjnskjé mové'', [[1866]]-[[1868]][https://web.archive.org/web/20200529235650/https://polona.pl/item/skorb-kaszebsko-slovjnskje-move-ks-1-z-1,NjczNzQ0/2/][[Swiece]], [[1879]] 1 - 13 numerów pierszegò kaszëbsczegò pismiona[https://books.google.cz/books?vid=NKP:3186219665&printsec=frontcover&hl=cs#v=onepage&q&f=false] * ''Sbjór pjesnj svjatovich, które naród słovjanjskj v krolestvje pruskjm spjevacj lubj'', v Gdanjsku [[1868]] [http://books.google.pl/books?id=hW1UAAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22Florjan+Can%C3%B4va%22&hl=pl&sa=X&ei=k0oDU6CMJ4jpywPn-IKIBw&ved=0CDMQuwUwAA#v=onepage&q&f=false] * ''Zarés do grammatikj kasebsko-slovjnskjé mòvé'', [[1879]] [[Pòznóń]][http://polona.pl/item/669687/2/] * ''Móje spóstrzeżenjo prze przezeranju wuvog Ismaela Sreznjevskjeho nad mówą kaszebską'',w: Gryf IV, [[1912]] * ''Kaszubskie teksty modlitewne'', 1992 Wejherowo == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * Gerald Stone, Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, pp. 233-6. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.czetnica.org/kaszebsko-leteratura/florian-cenowa/ Zbiérk kaszëbskòjãzëkòwich tekstów F. Cenôwë] * [http://www.dialektologia.uw.edu.pl/index.php?l1=leksykon-kaszubski&lid=1152 lëterackô kaszëbizna] * [https://web.archive.org/web/20080607210735/http://www.kaszubia.com/de/texte/mega/ceynowa_germa.htm Die Germanisierung der Kaschuben (Miemieckòjãzëkòwi tekst F. Cenôwë - Germanizacëjô Kaszëbów)] * [http://fbc.pionier.net.pl/owoc/results?action=DistributedSearchAction&QI=6218B33E5D7C1BC05030E5E2BA8972C4-1 Skôrb kaszébskosłovjnskjé mové] * [https://opac.vatlib.it/auth/detail/495_289747 Watikan - Bibloteka] * [http://www.worldcat.org/identities/lccn-n98-50074 Worldcat] {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Cenôwa Florión}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi tołmôcze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Lékarze]] aaiqokwjn0ukoi19uzoaprc5ani4dd1 0 7427 199126 184123 2026-05-15T20:17:09Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to ' 199126 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:RanaRidibundaFemale.jpg|mały|Jezórnô żaba]] '''Jezórnô żaba''' (''Pelophylax ridibundus'') – to je łaza z rodzëznë żabòwatëch (''Ranidae''). Ta żaba żëje m. jin. w [[Kaszëbsczi Krôjòbrazny Park|Kaszëbsczim Krôjòbraznym Parkù]] i je òbjimniãti dzélową òchrónią. Òn w swòjim czasu chrochce. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20160002183 s. 32 (''gatunek, którego dotyczy odstępstwo, o którym mowa w § 9 pkt 6'')] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Łazë]] 4382gogbiu5ty4roeh3q46ejiwy9l1g 199127 199126 2026-05-15T20:17:42Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Żabòwaté|hideroot=on|mode=pages}} 199127 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:RanaRidibundaFemale.jpg|mały|Jezórnô żaba]] '''Jezórnô żaba''' (''Pelophylax ridibundus'') – to je łaza z rodzëznë żabòwatëch (''Ranidae''). Ta żaba żëje m. jin. w [[Kaszëbsczi Krôjòbrazny Park|Kaszëbsczim Krôjòbraznym Parkù]] i je òbjimniãti dzélową òchrónią. Òn w swòjim czasu chrochce. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Żabòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20160002183 s. 32 (''gatunek, którego dotyczy odstępstwo, o którym mowa w § 9 pkt 6'')] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Żabòwaté]] futd1uuyeam2i2989998asffbfe1nkw 0 7437 199187 172076 2026-05-16T04:39:53Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199187 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gdańsk Oliwa – Spichlerz Opacki (wejście).JPG|mały|Klôsztorny Spikrz w Òlëwie – wéńdzenié]] '''Klôsztorny Spikrz w Òlëwie''' je z pòczątków XVIII stalata. Terô w nim je Nôrodné Mùzeum we [[Gduńsk]]ù. Tu w [[Òlëwa|Òlëwie]] są etnografné wëstôwczi, z chtërnëch wiele tikô sã [[Kaszëbi|kaszëbsczi]] kùlturë. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://mng.gda.pl/oddzialy/oddzial-etnografii/ {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gduńsk]] 29r55f2a1kdpg5rds6e7uthgv8h83q6 0 7439 199166 183684 2026-05-16T04:14:24Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to ' 199166 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Oliwa Wzgorze Pacholek March 2010 b.JPG|mały|Grzëpa [[Pëchôłk]] z wieżą, 2010]] [[Òbrôzk:Gdańsk Dolina Radości, Diabelski Kamień (Teufelstein).jpg|mały|[[Diôbli kam]] w Òlëwsczich Lasach]] '''Òlëwsczé Lasë''' – to są znóné lasë kòl [[Gduńsk]]a. Jich wiéchrzëzna je 60 km². Òd 1188 rokù òne słëchałë do klôsztoru w Òlëwie, a òd 1 [[lëstopadnik]]a 1772 rokù przez dłudżi lata do prësczégò króla. W nich je grzëpa [[Pëchôłk]] i [[diôbli kam]]. Cos je stôri jak òlëwsczi las (znaczi, że to je baro stôri). == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://polona.pl/item/274007/72/ 1886 (pl)] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gduńsk]] 6omf3nh7c7xmswz6t5i5vphru575n4f 0 7444 199165 188105 2026-05-16T04:14:05Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199165 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gdańsk kościół Bożego Ciała.jpg|mały|Kòscół parafie p.w. Bòżégò Cała w Gduńsku]] '''Parafiô p.w. Bòżégò Cała w Gduńsku''' – je òd 1977 rokù. Tu w parafialnym kòscele w [[Gduńsk]]ù je czasã w niedzelã takô Mszô Sw., że mòże czëc [[kaszëbsczi jãzëk]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20120106083004/http://www.bozecialo.info/] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gduńsk]] [[Kategòrëjô:Parafie gduńsczi archidiecezji]] cbrz0znyxczjh6kg8lcrzr6lwrnmjdy 0 7513 199125 186948 2026-05-15T20:16:39Z Iketsi 3254 == Przëpisczi→== Przëpisë 199125 wikitext text/x-wiki '''Kabôtkòwie''' – wëdżiniónô etnicznô pòdgromada [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Mieszkelë w òbéńdze na pôłnié òd jezora [[Łebskò]] (parafie [[Cecenowò]] i [[Główczëce]]). Miono „Kabôtkòwie” pòchôdô òd òbleczënkù (òblekelë òni [[Kabôt|kabôtë]]). Ùżiwelë gwôsny gwarë kabôcczi. Miono „Kabôtkòwie” do nôùkòwi lëteraturë wprowadzył [[Aleksander Hilferding]], chtëren zapisôł dwa kabôcczi teksty z [[Rowë|Rowów]] i òsem z [[Jizbica|Jizbicë]]<ref>[https://web.archive.org/web/20131013120745/http://www.dialektologia.uw.edu.pl/index.php?l1=kaszubszczyzna&l2=kaszubszczyzna-charakterystyka ''Charakterystyka kaszubszczyzny'']</ref>. W wikszoscë prawie òd Kabôtków pòchòdzy słowizna kaszëbskò-niemieckò-pòlsczégò słowôrzka [[Krësztof Celestin Mróngòwiusz|Mrągòwiusza]], chtëren w latach 1826-1827 òdbéł nôùkową wanogã do [[Cecenowò|Cecenowa]] i [[Główczëce|Główczëc]]. Słowôrzk Mrągòwiusza pòbùdzył téż jinëch ùczałëch do badaniów kaszëbisticznëch, dzãka czémù zainteresowania Kaszëbama dostałë sã w krąg eùropejsczi pòliticzi<ref name>[[Jerzi Tréder]], ''Môl K.C. Mrągòwiusza w dzejach Kaszëbów i jich jazëka'', „Acta Cassubiana” 2015, s. 131-142.</ref>. == Kabôtkòwie w kaszëbsczi lëteraturze == Nadczidka ò Kabôtkach pòjôwiô sã w dokazie „[[Ò panu Czôrlińsczim, co do Pùcka pò sécë jachôł]]” [[Hieronim Derdowsczi|Hieronima Derdowsczégò]] we fragmeńce<ref>Hieronim Derdowski, ''Ò panu Czôrlińsczim, co do Pùcka pò sécë jachôł'', Gdańsk 2007, s. 281</ref>: ::''Tej mù to rëbôk òdrzekł rozczulony:'' ::''– Druchù, jesz i ród Kabôtków nie bãdze zgùbiony!'' ::''Ninia òn za òjców winë cãżkò pòkùtuje,'' ::''Ale wiémë, że sã Pón Bóg nad nama zlituje.'' ::''Za to, że wa, naszi bracô, mù służëlë wiernie,'' ::''Òn Kabôtkóm bët i mòwã wrócy miłosernie.'' Ò Kabôtkach je mòwa téż w pòwiescë „[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]” [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]]: ::''Przez rzékã Pùstinkã pòkôzelë nóm drogã. Dzeli òna dwie rózdżi Kaszëbów: tëch, chtërnëch zowią Kabôtkama, òd tëch, co nad Jezorã Gardneńsczim żëją i zwią sã Słowińcama''. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * ''Остатки славян на южном берегу Балтийского Моря'', Sankt-Petersburg 1862 (wyd. polskie ''Resztki Słowian na południowym wybrzeżu Morza Bałtyckiego'', tłum. Nina Perczyńska, oprac. Jerzy Treder, Gdańsk 1989, s. 132. * Sychta B.: ''Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej'', Wrocław-Warszawa-Kraków, t.II (1968), s. 115. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VII/151 ''Niniacy'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] ghlijx6aoary1v92kounr7uma265lej 0 7525 199124 187257 2026-05-15T20:16:18Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199124 wikitext text/x-wiki '''Parafiô p.w. Sw. Michała Archanioła w Sopòce''' – mô swój zaczątk w 1938 rokù. Ji parafialny kòscół w [[Sopòt|Sopòce]] je dosc nowi. W nim mòdlą są téż [[Kaszëbi]]. == Bùtnowé lënczi == [https://web.archive.org/web/20130606035841/http://www.diecezja.gda.pl/modules.php?name=Kuria&op=Parafia&par=434] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Sopòt]] r74thzi8r4qewkkv7v7w1yuz509ygki 199144 199124 2026-05-16T01:32:42Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199144 wikitext text/x-wiki '''Parafiô p.w. Sw. Michała Archanioła w Sopòce''' – mô swój zaczątk w 1938 rokù. Ji parafialny kòscół w [[Sopòt|Sopòce]] je dosc nowi. W nim mòdlą są téż [[Kaszëbi]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20130606035841/http://www.diecezja.gda.pl/modules.php?name=Kuria&op=Parafia&par=434] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Sopòt]] 8ja3rz2xt8xfmtc45s0bcb1d8w01l64 0 7583 199106 190468 2026-05-15T20:08:23Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199106 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Species plantarum 001.jpg|mały|''Species plantarum'' (1753)]] '''''Species Plantarum''''' – to je wialdżi dokôz [[Karol Linneùsz|Karola Linneùsza]] òpublikòwóny w 1753 rokù, w nim je wëłożënk jegò klasyfikacyjnégò systemu roscënów. Òpisënczi są ùznóné w taksonomii roscënów za pierszé przënôléżno òpùblikowóné, nôùczné definicje ôrtów (gatunków). == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.biodiversitylibrary.org/page/358570 wëjimk m. jin. ''Cassubia'' ze ''Species plantarum''] * [https://web.archive.org/web/20141019055545/http://www.linnaeuslink.org/search/results?query=Species+Plantarum Linnaeus Link Union Catalogue] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] 8hbnilcilqa97ji8el8r9izs0ch8y75 0 7585 199123 187364 2026-05-15T20:15:52Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199123 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Jakob Breyne.jpg|mały|Jakùb Breyne]] '''Jakùb Breyne''' (''Jacobus Breynius Gedanensis''), (ùr. [[14 stëcznika]] 1609 rokù w [[Gduńsk]]ù – ùm. [[25 stëcznika]] 1657 rokù w [[Gduńsk]]ù) – to béł kùpc i bòtanik w Gduńskù. W ''Species Plantarum'' jegò dokôzë cëtowôł [[Karol Linneùsz]]. J. Breyne pierszi napisôł ò [[Kaszëbsczi jastrownik|kaszëbsczim jastrownikù]]. W jegò nowi zmiéniony przez sëna pùblikacji z 1739 rokù je napisóné ò [[wika|wice]] i ò [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Òn wespółrobił z bòtanikama z rozmajitéch strón swiata. == Dokôzë == *Jacobi Breynii, ''Exoticarum aliarumque minus cognitarium plantarum centuria prima, 1678. *Jacobi Breynii, ''Prodromus fasciculi rariorum plantarum, 1680 i 1689, a téż nowi zmiéniony przez sëna pùblikacjô z 1739 rokù. <gallery> Breyne, Jacob – Prodromi fasciculi rariorum plantarum primus et secundus, 1739 – BEIC 6897991.jpg|''Prodromi fasciculi rariorum plantarum primus et secundus'', 1739 </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.biodiversitylibrary.org/page/358570 ''Ranunculus cassubicus'' (pò łacëznie)] * [http://zapiskihistoryczne.pl/files/issues/3474cbfe2ad180db7d31492b9080d858_ZH_2018_83-2_02_Pekacka-Falkowska_N.pdf ''Zapiski Historyczne''] {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Breyne, Jakùb}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] [[Kategòrëjô:Ùmarłi w Gduńskù]] k8kthatxvfnie5aplmvmg2zv4j0xyys 0 7601 199122 186640 2026-05-15T20:15:41Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to ' 199122 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Drosera rotundifolia 2 Darwiniana.jpg|mały|left|Òkrãgłolëstny rosnik]] '''Òkrãgłolëstny rosnik''' (''Drosera rotundifolia'' L.) – to je roscëna z rodzëznë rosnikòwatëch. Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] w błotach czasã rosce dosc wiele òkrãgłolëstnëch rosników. Lëstë mògą bëc rozmajice przesztôłconé, a ù ti roscënë òwadojôdny są to òrganë do chwôtaniô òwadów. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s.192. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.bagna.pl/images/Biblioteczka/flora_rez_Mechowiska_Suleczynskie.pdf ''Flora planowanego rezerwatu„Mechowiska Sulęczyńskie”na Pojezierzu Kaszubskim''] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] k2gnnpf2yxd7n0ax1suhfkycyn7vpl6 0 7612 199105 191374 2026-05-15T20:07:54Z Iketsi 3254 VIAF→{{Kòntrola}} 199105 wikitext text/x-wiki '''Dawid Szulëst''' ({{Jãz.|en}}: ''David Martin Shulist'') – ùr. [[14 rujana]] [[1951]]) – je kaszëbsczim dzejôrzã i kanadnym pòlitikôrzã. Òn je zasedzałim [[Kaszëbi|Kaszëbą]] w [[Kanada|Kanadze]], we wnożënie [[Wilno (Ontario)]] ùrodzonym. Jegò òjcã béł [[Môrcën Szulëst]]. D. Szulëst ùcził sã m.jin. w Òttawie, a je òd lat aktiwny w stowôrze [[Wilno Heritage Society]]. Dłudżi lata to béł ji szef<ref>http://www.wilno.org/directors.html</ref>. [[Wilno (Ontario)]] – jakno w mało jaczim jinszim môlu bùten Kaszëb, ùchòwôł sã przez kòle półtorasta lat [[kaszëbsczi jãzëk]] i zwëczi – wiele mù w òstatnëch latach zawdzãcziwô. Stowôrã ''Wilno Heritage Society'' wiele zrobia dlô ùchòwaniô i rozwiju kaszëbsczi kùlturë w Kanadze, a w tim jego aktiwné spòleznowé dzejanié mô znaczënk. Jesz jinszim gónã, na jaczim dzejô je mùzeum we wnożënie [[Wilno (Ontario)]]. To je bëlny ôrt rozkòscérzaniô kaszëbiznë midzë lëdzama w Americe. Òn biwô na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] i òb czas swòjégò przebiwaniô tuwò pòznôł wiele aktiwnëch Kaszëbów. D. Szulëst mô wiôldżi cësk na przińdny rozwij i spopularizowanié kaszëbsczi materialny i dëchòwi kùlturë. Òn ùznôwô cësk pismionów, chtërne napisôł [[Günter Grass]] – noblista, np. „Kaszëbi są za mało niemiecczi dlô Niemców i za mało pòlsczi dlô Pòlôków” – dlô nich Kaszëbi są Kaszëbama. D. Szulëst achtnie téż pismiona, chtërne napisôł [[Alojzy Rekowski]]. Òn w [[Żukòwò|Żukòwie]] (kòlébce kaszëbsczégò wësziwù) pòdpisôł umòwã i przez wiele lat w tim gardze béł wëstôwk kaszëbsczich wësziwków ze szkòłów z Kanadë. Przë tim D. Szulëst i Theresa Chapeskie wiele zrobilë, a to je pótrzébnô dlô kaszëbiznë robòta<ref>http://www.wilno.org/culture/m-jelinsczi/m-jelinsczi.html</ref><ref>http://www.zukowo.pl/aktualnosci/news/id/357.html</ref>. Òd 2008 rokù [[kaszëbsczi jãzëk]] bëło czasã czëc w “Radio Kaszëbë” w Kanadze, a D. Szulëst i Ray Chapeskie wiele przë tim zrobilë<ref>http://www.wilno.org/culture/music/Radio_Kaszebe/radio_kaszebe.html</ref>. W 2012 rokù D. Szulëst przërôcził pòlsczégò premiérã [[Donald Tusk|D.Tuska]] do zazëcégò tobaczi<ref>https://web.archive.org/web/20120323201328/http://www.kashub.com/canada/leaders.html</ref>. M. jin. D. Szulëst zrobił dosc wiele, żebë Matka Bòskô Swiónowskô - Kaszëbskô Królewô, chtërna w kòscele w [[Sjónowò|Swiónowie]] mô swój trón bëła znónô téż w Kanadze<ref>http://www.wilno.org/events150/St__Cas_Mass/st__cas_mass.html</ref><ref>http://radioglos.pl/wiadomosci/z-zycia-kosciola/1036-figura-dla-kaszubow-z-kanady</ref>. M. jin. òn zrobił wiele, żebë w Kanadze zebrac karna ledzy rozmajitëch kùlturów, a òni grelë ze sobą w hokeja<ref>http://www.wilno.org/events150/Griffins_TO/griffins_to.html</ref>. D. Szulëst lubi rzeczónkã: “Wiedno Kaszëbë. Na wiedno Kaszëbi”. Òn w latach 2010 - 2014 béł wójtã gminë ''Madawaska Valley''. Jak napisôł japońsczi ùczałi [[lingwista]] òn gôdô téż ò Kaszëbach: më bëlë, më jesmë, më wiedno bãdzemë. Òn przënôlégô do karenka lëdzy w [[Nordowô Amerika|Nordowi Americe]], co jakno pierszi są wëprzédniony za swòją robòtã dlô kaszëbsczi kùlturë<ref> http://www.kaszubi.pl/wydarzenia/wydarzenie/id/240</ref><ref>https://web.archive.org/web/20210615010143/https://www.gazetakaszubska.pl/35388/medale-stolema-kaszubskie-oskary</ref> np. medalią "Zasłużony Kùlturze ''Gloria Artis''". W Kanadze, państwòwô nôdgrodã bëła mù przëznónô za czasów [[Michaelle Jean]]. W 2010 rokù D. Szulëst dostôł za swòje dzejanié Kawalérsczi Krziż z Pòlsczi. W 2016 rokù w Kanadze medalia bëła mù przëznónô za czasów David'a Johnston'a<ref>http://www.thedailyobserver.ca/2016/11/18/david-shulist-honoured-with-governor-generals-medal</ref>. Òn je wëprzédniony przëznôwónym przez [[Karno Sztudérów "Pomorania"|Karno Sztudérów Pòmòraniô]] [[Medal Stolema|Medalã Stolema]]. == Ùsôdztwò (wëjimk) == * Pòlskò-anielskò-kaszëbsczi słowôrz (Polish-English-Kashubian Dictionary, 2010 ISBN 9788392856900) (wespółautor [[Marión Jelińsczi]])<ref>http://www.theeuropeanlibrary.org/tel4/search?query=david%20shulist</ref> * Kaszëbskò-anielskò-pòlsczi słowôrz (Kashubian-English-Polish Dictionary, 2011 ISBN 9788392856917) (wespółautor [[Marión Jelińsczi]])<ref>http://www.worldcat.org/identities/lccn-n2014002642/</ref> * Òdkrëwającë Eùropejsczé Kaszëbë : tatczëzna mòjich kaszëbsczich prastarków (Discovering Kashubia Europe: The Fatherland of My Kashubian Ancestors, 2018 ISBN 9781771366441) == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * M. Nomachi: U Kaszubów w Kanadzie. Pomerania nr 2(462) luty 2013, s. 43. * E. Prëczkòwsczi: Wszëtcë jesmë krewny. Pomerania nr 6 (455)czerwiec 2012, s. 17 * Na wiedno Kaszëbi. Z Dawidã Szulëstã (ang. David Shulist), prowadnikã Kaszëbów w kanadijsczim Wilnie, gôdô Stanisłôw Janka. Pomerania nr 4(486) kwiecień 2015, ss. 56-57. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Szulëst Dawid}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kanada]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] muu8id903w242u77e8jw190bj5sveo4 199109 199105 2026-05-15T20:10:29Z Iketsi 3254 -' ' 199109 wikitext text/x-wiki '''Dawid Szulëst''' ({{Jãz.|en}}: ''David Martin Shulist'') – ùr. [[14 rujana]] [[1951]]) – je kaszëbsczim dzejôrzã i kanadnym pòlitikôrzã. Òn je zasedzałim [[Kaszëbi|Kaszëbą]] w [[Kanada|Kanadze]], we wnożënie [[Wilno (Ontario)]] ùrodzonym. Jegò òjcã béł [[Môrcën Szulëst]]. D. Szulëst ùcził sã m.jin. w Òttawie, a je òd lat aktiwny w stowôrze [[Wilno Heritage Society]]. Dłudżi lata to béł ji szef<ref>http://www.wilno.org/directors.html</ref>. [[Wilno (Ontario)]] – jakno w mało jaczim jinszim môlu bùten Kaszëb, ùchòwôł sã przez kòle półtorasta lat [[kaszëbsczi jãzëk]] i zwëczi – wiele mù w òstatnëch latach zawdzãcziwô. Stowôrã ''Wilno Heritage Society'' wiele zrobia dlô ùchòwaniô i rozwiju kaszëbsczi kùlturë w Kanadze, a w tim jego aktiwné spòleznowé dzejanié mô znaczënk. Jesz jinszim gónã, na jaczim dzejô je mùzeum we wnożënie [[Wilno (Ontario)]]. To je bëlny ôrt rozkòscérzaniô kaszëbiznë midzë lëdzama w Americe. Òn biwô na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] i òb czas swòjégò przebiwaniô tuwò pòznôł wiele aktiwnëch Kaszëbów. D. Szulëst mô wiôldżi cësk na przińdny rozwij i spopularizowanié kaszëbsczi materialny i dëchòwi kùlturë. Òn ùznôwô cësk pismionów, chtërne napisôł [[Günter Grass]] – noblista, np. „Kaszëbi są za mało niemiecczi dlô Niemców i za mało pòlsczi dlô Pòlôków” – dlô nich Kaszëbi są Kaszëbama. D. Szulëst achtnie téż pismiona, chtërne napisôł [[Alojzy Rekowski]]. Òn w [[Żukòwò|Żukòwie]] (kòlébce kaszëbsczégò wësziwù) pòdpisôł umòwã i przez wiele lat w tim gardze béł wëstôwk kaszëbsczich wësziwków ze szkòłów z Kanadë. Przë tim D. Szulëst i Theresa Chapeskie wiele zrobilë, a to je pótrzébnô dlô kaszëbiznë robòta<ref>http://www.wilno.org/culture/m-jelinsczi/m-jelinsczi.html</ref><ref>http://www.zukowo.pl/aktualnosci/news/id/357.html</ref>. Òd 2008 rokù [[kaszëbsczi jãzëk]] bëło czasã czëc w “Radio Kaszëbë” w Kanadze, a D. Szulëst i Ray Chapeskie wiele przë tim zrobilë<ref>http://www.wilno.org/culture/music/Radio_Kaszebe/radio_kaszebe.html</ref>. W 2012 rokù D. Szulëst przërôcził pòlsczégò premiérã [[Donald Tusk|D.Tuska]] do zazëcégò tobaczi<ref>https://web.archive.org/web/20120323201328/http://www.kashub.com/canada/leaders.html</ref>. M. jin. D. Szulëst zrobił dosc wiele, żebë Matka Bòskô Swiónowskô - Kaszëbskô Królewô, chtërna w kòscele w [[Sjónowò|Swiónowie]] mô swój trón bëła znónô téż w Kanadze<ref>http://www.wilno.org/events150/St__Cas_Mass/st__cas_mass.html</ref><ref>http://radioglos.pl/wiadomosci/z-zycia-kosciola/1036-figura-dla-kaszubow-z-kanady</ref>. M. jin. òn zrobił wiele, żebë w Kanadze zebrac karna ledzy rozmajitëch kùlturów, a òni grelë ze sobą w hokeja<ref>http://www.wilno.org/events150/Griffins_TO/griffins_to.html</ref>. D. Szulëst lubi rzeczónkã: “Wiedno Kaszëbë. Na wiedno Kaszëbi”. Òn w latach 2010 - 2014 béł wójtã gminë ''Madawaska Valley''. Jak napisôł japońsczi ùczałi [[lingwista]] òn gôdô téż ò Kaszëbach: më bëlë, më jesmë, më wiedno bãdzemë. Òn przënôlégô do karenka lëdzy w [[Nordowô Amerika|Nordowi Americe]], co jakno pierszi są wëprzédniony za swòją robòtã dlô kaszëbsczi kùlturë<ref> http://www.kaszubi.pl/wydarzenia/wydarzenie/id/240</ref><ref>https://web.archive.org/web/20210615010143/https://www.gazetakaszubska.pl/35388/medale-stolema-kaszubskie-oskary</ref> np. medalią "Zasłużony Kùlturze ''Gloria Artis''". W Kanadze, państwòwô nôdgrodã bëła mù przëznónô za czasów [[Michaelle Jean]]. W 2010 rokù D. Szulëst dostôł za swòje dzejanié Kawalérsczi Krziż z Pòlsczi. W 2016 rokù w Kanadze medalia bëła mù przëznónô za czasów David'a Johnston'a<ref>http://www.thedailyobserver.ca/2016/11/18/david-shulist-honoured-with-governor-generals-medal</ref>. Òn je wëprzédniony przëznôwónym przez [[Karno Sztudérów "Pomorania"|Karno Sztudérów Pòmòraniô]] [[Medal Stolema|Medalã Stolema]]. == Ùsôdztwò (wëjimk) == * Pòlskò-anielskò-kaszëbsczi słowôrz (Polish-English-Kashubian Dictionary, 2010 ISBN 9788392856900) (wespółautor [[Marión Jelińsczi]])<ref>http://www.theeuropeanlibrary.org/tel4/search?query=david%20shulist</ref> * Kaszëbskò-anielskò-pòlsczi słowôrz (Kashubian-English-Polish Dictionary, 2011 ISBN 9788392856917) (wespółautor [[Marión Jelińsczi]])<ref>http://www.worldcat.org/identities/lccn-n2014002642/</ref> * Òdkrëwającë Eùropejsczé Kaszëbë : tatczëzna mòjich kaszëbsczich prastarków (Discovering Kashubia Europe: The Fatherland of My Kashubian Ancestors, 2018 ISBN 9781771366441) == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * M. Nomachi: U Kaszubów w Kanadzie. Pomerania nr 2(462) luty 2013, s. 43. * E. Prëczkòwsczi: Wszëtcë jesmë krewny. Pomerania nr 6 (455)czerwiec 2012, s. 17 * Na wiedno Kaszëbi. Z Dawidã Szulëstã (ang. David Shulist), prowadnikã Kaszëbów w kanadijsczim Wilnie, gôdô Stanisłôw Janka. Pomerania nr 4(486) kwiecień 2015, ss. 56-57. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Szulëst Dawid}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kanada]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] a1uk2z0hh9r765p1d9zb4atefxjer0c 0 7676 199104 186502 2026-05-15T20:07:06Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to ' 199104 wikitext text/x-wiki '''Drëdżi jãzëk, L2''' – to je jãzëk przëswòjony jakno drëdżi pò rodny mòwie. W swiece dzece są colemało dwamòwné. Kaszëbsczé dzeckò mòże gadac z rówienikama pò kaszëbskù, a w szkòle [[pòlsczi jãzëk]] bãdze dlô niégò drëdżim jãzëkã. Doradë dlô dwamòwnëch starszich ë dzëcy. *1. Të jes mòdłã jãzëka dlô Twòjégò dzecka. Dbôj ò swòją kaszëbiznã, nie miészôj ji z cëzyma jãzëkama. *2. Lëdze dwamòwné mają wiele lat ùczbë za sobą. Bądz cerplëwi! *3. Pòjãcé mòwë jidze pò rédze tak: rozmieje sã jak sã ją czuje, gôdô sã, czëtô sã, pisze sã. Trzeba ò tim pamiãtac jak sã ùczi dzeckò. *4. Z pòczątkù je wôżnô cobë wiele gadac. Czim wicy Twoje dzeckò czuje jak sã pò kaszëbskù gôdô, tim lepi. Pòtemù równak liczi sã też dobroc mòwë. Twòje dzeckò bë miało miec leżnosc pòznaniô lëteracczi kaszëbiznë. *5. Licz sã z tim, że jak dzeckò zacznie gadac całima zdaniama (jak òno mô 2-3 lata), a téż pózni mòże bëc jiwer. Ten czas Të mùszisz przetrzëmac i dzéń w dzéń gadac pò kaszëbskù. *6. Nie jiscë sã ò to, że dzeckò nie naùczi sã pòlsczégò jãzëka, jak pierszé lata òno bëło doma i tu czëło colemało [[kaszëbsczi jãzëk]]. Pòlsczi sã stónie dlô niegò panowny jak òno pódze do szkòłë. *7. Jak dzeckò bë miało jiwer z gôdaniém pò kaszëbskù, tedë za jaczis czas to sã mòże pòprawic i bãdzesz zdzëwiony. *8. Jak Twòje dzeckò ùczi sã np. matematiczi w jednym jãzëkù, to rozmieje òno to téż w drëdżim jãzëkù *9. Dwamòwné dzeckò nierôz brëkùje pòmòcë i trzeba mù pòmòc, ale ùszónowac téż trzeba jegò ògrańczenia. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/index_pl.htm?page=1&mxi=3 EÙ(pl)] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Jãzëczi swiata]] 40xuty84wx0y2mpb3ubz4xhf849d0lr 0 7708 199103 184913 2026-05-15T20:06:53Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199103 wikitext text/x-wiki '''Paul Breza''' (ùr. [[23 czerwińca]] [[1937]] rokù w gardze Winona, Minnesota), ksądz w [[Katolëcczi Kòscół|kòscele katolëcczim]], dzéjôrz kaszëbsczi. Ksãżé swiãcenia òn przëjimnął 1 [[czerwińc]]a 1963 rokù i béł kòl 50 lat ksãdzem w rozmajitëch kòscołach. Terô ksądz Breza prowdzy mùzeum i dbô ò kaszëbską kùlturã w [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónëch Krajach Americzi]]. Òn lubi [[Bëtowò]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://www.youtube.com/watch?v=5HSqRQ0XHXs Ks. Paul Breza] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Breza Paul}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] qifd4pbjiinyavrf2djcw2ntsnsb3y6 0 7709 199164 195795 2026-05-16T04:13:46Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199164 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Stowôra Białków Zgòrzałégò''' („'''Zgòrzôłczi'''”; [[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Stowarzyszenie Kobiet Zgorzałego'') – to je stowôra założonô w 2007 rokù w [[Zgòrzałé|Zgòrzałém]]. Zgòrzôłczi dzejają na rzecz promòcje Kaszëb w Pòlsce i za greńcą. Przez dekadã 2007–2017 mają zrealizowóné 22 projechtë i zòrganizowóné cziledzesąt rozegracjów. Zadanim stowôrë je przede wszëtczim edukacjô młodégò pòkòleniô bez òrganizacjã warkòwniów i dbanié ò ùchòwanié kùlturowi spôdkòwiznë. Białczi ze stowôrë wiele razë bëłë bòhatérkama repòrtażów pòlsczich i swiatowëch [[Telewizjô|telewizjów]]. Za swòjã dzejalnosc bëłë téż nôdgrodzywóné – midzë jinyma Perłą Kaszëb i Òrmùzdową Skrą. Przédnikã Zgòrzôłków je Zyta Górnô<ref>''Stowôra Białków Zgòrzałégò fejrëje 10-lecé dzejalnoscë'' [http://radiokaszebe.pl/kleka-2017-10-27-csb/ Klëka, 2017.10.27 ([[Radio Kaszëbë]])]</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20161008065954/http://zgorzalki.pl/ Òficjalnô starna stowôrë] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kartësczi kréz]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô rësznota]] 2xc4559kd96b51xr3azmuws88uivxct 0 7725 199092 189957 2026-05-15T19:23:12Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Banczi w Pòlsce|hideroot=on|mode=pages}} 199092 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Rotunda PKO w Warszawie 2016.jpg|mały|]] '''PKO Bank Polski (Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski Spółka Akcyjna)''' – to je [[Pòlskô|pòlsczi]] bank. Òn je òd wiele lat, a sedzbã mô w [[Warszawa|Warszawie]]. W tim bankù rządowô kasa mô wiôldżé znaczenié. W 2015 rokù procent kòl nich béł 0,10% na 3 miesące. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Banczi w Pòlsce|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20060927211601/http://www.pkobp.pl/ PKO Bank Polski] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Banczi w Pòlsce]] ly6oro9vpertg7183thk4xfsirdtn51 0 7727 199089 197893 2026-05-15T19:22:26Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Banczi w Pòlsce|hideroot=on|mode=pages}} 199089 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bank Santander Polska.jpg|mały]] '''Erste Bank Polska''' – to je bank w [[Pòlskô|Pòlsce]]. Òn je òd 1988 rokù. <!-- Ten bank słëchô w wiôldzim dzélu do [[Szpańskô|szpańsczégò]] karna. --> == Òbaczë téż == {{#categorytree:Banczi w Pòlsce|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == * [https://www.erste.pl/ Erste Bank Polska] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Banczi w Pòlsce]] 37wcunpbhgtbj8ipx91rf8rm3uqbmvm 0 7731 199088 193126 2026-05-15T19:22:05Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Banczi w Pòlsce|hideroot=on|mode=pages}} 199088 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bank Pocztowy Bydgoszcz 2012.jpg|mały|]] '''Bank Pocztowy''' – to je bank w [[Pòlskô|Pòlsce]]. Òn je òd 1990 rokù. Ten bank słëchô w wiôldzòm dzélu do Pòlsczi Pòcztë. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Banczi w Pòlsce|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://www.pocztowy.pl {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Banczi w Pòlsce]] iifswand2nvf0vhbe7b2yb5onl49xjc 0 7733 199087 184534 2026-05-15T19:21:49Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Banczi w Pòlsce|hideroot=on|mode=pages}} 199087 wikitext text/x-wiki '''Bank Polskiej Spółdzielczości''' – je polsczi bank. W 2020 rokù na procent 0,01% na 12 miesący mògł kòl nich liczëc. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Banczi w Pòlsce|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.bankbps.pl/ Grupa BPS] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Banczi w Pòlsce]] r7h2z9fld28zuh5sccgr3vv7vvd695m 0 7772 199095 186801 2026-05-15T19:24:27Z Iketsi 3254 {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}}; {{Kòntrola}} 199095 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Józef Brusczi''' (ùr. [[11 gromicznika]] 1908 rokù w [[Przëtarniô|Przëtarni]] - ùm. [[14 gòdnika]] 1974 rokù) - béł znónym gôdëszem, chtëren wiele lat robił jakno lékôrz w [[Lëpnica|Lëpnicë]]. Òn skùńcził sztudérowanié medicynë w [[Italskô|Italsce]]. Béł praktikòwny doktór i spòlëznowi dzejôrz, a téż laùreat Medalu Stolema. Ten kaszëbsczi gôdësz béł aktiwny w mùzycznym karnie "Chòjnë". == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://zkp.gochy.pl/index.php?id=134,139 Józef Bruski] {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Brusczi Jòzef}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] [[Kategòrëjô:Medicyna]] 4kkdiuki0aionq58lmjz8q7b2jlr68x 199096 199095 2026-05-15T19:24:47Z Iketsi 3254 – 199096 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Józef Brusczi''' (ùr. [[11 gromicznika]] 1908 rokù w [[Przëtarniô|Przëtarni]] - ùm. [[14 gòdnika]] 1974 rokù) – béł znónym gôdëszem, chtëren wiele lat robił jakno lékôrz w [[Lëpnica|Lëpnicë]]. Òn skùńcził sztudérowanié medicynë w [[Italskô|Italsce]]. Béł praktikòwny doktór i spòlëznowi dzejôrz, a téż laùreat Medalu Stolema. Ten kaszëbsczi gôdësz béł aktiwny w mùzycznym karnie "Chòjnë". == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://zkp.gochy.pl/index.php?id=134,139 Józef Bruski] {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Brusczi Jòzef}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] [[Kategòrëjô:Medicyna]] 9ubu2p6jeea5agauce5qdshxiqd0h95 199098 199096 2026-05-15T19:28:04Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Medicyna]]→[[Kategòrëjô:Lékarze]] 199098 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Józef Brusczi''' (ùr. [[11 gromicznika]] 1908 rokù w [[Przëtarniô|Przëtarni]] - ùm. [[14 gòdnika]] 1974 rokù) – béł znónym gôdëszem, chtëren wiele lat robił jakno lékôrz w [[Lëpnica|Lëpnicë]]. Òn skùńcził sztudérowanié medicynë w [[Italskô|Italsce]]. Béł praktikòwny doktór i spòlëznowi dzejôrz, a téż laùreat Medalu Stolema. Ten kaszëbsczi gôdësz béł aktiwny w mùzycznym karnie "Chòjnë". == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://zkp.gochy.pl/index.php?id=134,139 Józef Bruski] {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Brusczi Jòzef}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] [[Kategòrëjô:Lékarze]] mljrtwfwc2765vc3344uxeiqs7qhqul 199102 199098 2026-05-15T19:58:20Z Iketsi 3254 Òbrôzk; {{Przëpisë}} 199102 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Bruski Jozef 1973-2.jpg|mały|Józef Bruski podczas kaszubskiej gadki w skansenie we Wdzydzach Kiszewskich w lipcu 1973 r.]] [[Òbrôzk:Zespół „Kaszuby” - Płock - 000261n.jpg|mały|Zespół Pieśni i Tańca Kaszuby, który współtworzył Józef Bruski]] '''Józef Brusczi''' (ùr. [[11 gromicznika]] 1908 rokù w [[Przëtarniô|Przëtarni]] - ùm. [[14 gòdnika]] 1974 rokù) – béł znónym gôdëszem, chtëren wiele lat robił jakno lékôrz w [[Lëpnica|Lëpnicë]]. Òn skùńcził sztudérowanié medicynë w [[Italskô|Italsce]]. Béł praktikòwny doktór i spòlëznowi dzejôrz, a téż laùreat Medalu Stolema. Ten kaszëbsczi gôdësz béł aktiwny w mùzycznym karnie "Chòjnë". == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://zkp.gochy.pl/index.php?id=134,139 Józef Bruski] {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Brusczi Jòzef}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] [[Kategòrëjô:Lékarze]] oom7ubxmymza704vl4mcgea3k9ejesy 0 7776 199097 178042 2026-05-15T19:26:03Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199097 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Przytarnia1.JPG|mały|Przëtarniô]] '''Przëtarniô''' – to je wies w [[gmina Kôrsëno|gminie Kôrsëno]], w [[Kòscérsczi kréz|kòscérsczim krézu]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IX/237 Przytarnia w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Kôrsëno]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] jj6bzwhdu45ey4oj5282sbnohisvemc 0 7860 199177 187221 2026-05-16T04:24:03Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199177 wikitext text/x-wiki '''Karwno''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Karwno'') – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]], w [[gmina Czôrnô Dãbrówka|gminie Czôrnô Dãbrówka]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20140316181732/http://www.fantazja.czarnadabrowka.pl/glowna/glowna/index.php] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Czôrnô Dãbrówka]] 5wuj6pf1kziuec4taptpdfbb9vieedm 0 7970 198978 178271 2026-05-15T13:59:17Z Iketsi 3254 |!]]→| ]] 198978 wikitext text/x-wiki '''Gmina Serakòjce''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Gmina Sierakowice'') - wieskô gmina w [[Kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]. Do ùrzãdu gminë w Serakòjcach mòże pisac pò kaszëbskù. Tu dzece w szkòłach są ùczoné [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégó jãzëka]]. W ti gminie są taczé wse jak: [[Gòwidlëno]], [[Jelónkò]], [[Kamińca Królewskô]], [[Mòjsz]], [[Mòjszewskô Hëta]], [[Pùzdrowò]], [[Skrzeszewò]], [[Stôrô Hëta (Gmina Serakòjce)|Stôrô Hëta]], [[Tëchlëno]], [[Załôkòwò]] i jiné. == Jinszô wëdowiédzô == *Partnerską gminą je Saint-Ghislain [[http://www.saint-ghislain.be]] == Lëteratura == * [[Jan Mòrdawsczi]] : ''Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb''; tłómaczëlë: [[Ida Czajinô]], [[Róman Drzéżdżón]], [[Marian Jelińsczi]], [[Karól Rhode]], [[Gduńsk]] [[2008]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kartësczi kréz}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Serakòjce| ]] [[Kategòrëjô:Kartësczi kréz]] a3r4qj9shb63fposo2bue6tfod28vcz 0 7982 199085 183383 2026-05-15T19:20:33Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199085 wikitext text/x-wiki '''Paweł Szefka''' (ùr. [[21 lëpinca]] [[1910]] - ùm. [[29 łżëkwiata]] [[1991]]) – béł szkólnym. Òn skùncził szkòłã w [[Wejrowò|Wejrowie]], ale sztudérowôł téż na ùniwersytece. Òn pisôł ò [[Kaszëbi|kaszëbsczich]] jinstrumentach i tuńcach, a napisôł m. jin.: "Tańce kaszubskie" Z. 1 (1957), "Wrëjôrze jidą : widowisko plenerowe z kaszubskich obrzędów dyngusowych" (1981) czë ''Narzędzia i instrumenty muzyczne z Kaszub i Kociewia'' (1982). == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.europeana.eu/portal/search.html?query=szefka%2C+pawe%C5%82&rows=24 Europeana] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Szefka Paweł}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] 5h79abbmi38r01mhwntxeg2gm6x6ift 199086 199085 2026-05-15T19:20:53Z Iketsi 3254 {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} 199086 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Paweł Szefka''' (ùr. [[21 lëpinca]] [[1910]] - ùm. [[29 łżëkwiata]] [[1991]]) – béł szkólnym. Òn skùncził szkòłã w [[Wejrowò|Wejrowie]], ale sztudérowôł téż na ùniwersytece. Òn pisôł ò [[Kaszëbi|kaszëbsczich]] jinstrumentach i tuńcach, a napisôł m. jin.: "Tańce kaszubskie" Z. 1 (1957), "Wrëjôrze jidą : widowisko plenerowe z kaszubskich obrzędów dyngusowych" (1981) czë ''Narzędzia i instrumenty muzyczne z Kaszub i Kociewia'' (1982). == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.europeana.eu/portal/search.html?query=szefka%2C+pawe%C5%82&rows=24 Europeana] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Szefka Paweł}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] o5y2jb3vkhje2nliq653wmvfcugck61 0 8073 199077 189065 2026-05-15T18:27:03Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199077 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Zahnarzt3.jpg|mały|Lékôrz dentista przë robòce]] '''Dentistika''' – to je dzél medicynë, chtëren òbjimô całosc wiédzë ò funkcjonowanim, chòroscach i lékarzenim zãbów człowieka, a téż ò jinëch kòmórkòwëch pleszkach w gãbie. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://www.ecolab-sklep.pl/pdf/Plan_higieny_gabinetu_stomatologicznego_21.04.2010.pdf {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Medicyna]] hp2r9nnqbvwcio1jlidfeq87qrb9cwk 0 8074 199070 163637 2026-05-15T18:23:02Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199070 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Hayley and Zac from Paramore.jpg|images|300px|right]] '''Paramore''' – je [[Punk|punk rockòwé]] karno z Franklin, Tennessee. Pòwstało òno w 2004 rokù w Tennessee z jinicjatiwë Hayley Williams'a (spiôw)Taylor York'a (gitara), ë Jeremy Davis'a (basowô). == Nôleżnicë == * Hayley Williams: spiôw * Taylor York: basowô * Jeremy Davis: gitara == Diskògrafijô == === Sztudijné platë === === Studio albums === * ''All We Know Is Falling'' (2005) * ''Riot!'' (2007) * ''Brand New Eyes'' (2009) * ''Paramore'' (album) (2013) === Platë live, zestôwczi, znowienia === === Live albums === * ''Live in the UK 2008'' (2008) * ''The Final Riot!'' (2008) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.paramore.net/ paramore – domôcô starna] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Punkòwé karna]] ks1x1hw9eqi3l5xf9835e39oq7b3hpm 199071 199070 2026-05-15T18:23:53Z Iketsi 3254 Òbrôzk 199071 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Original_Paramore_members.jpg|mały|]] '''Paramore''' – je [[Punk|punk rockòwé]] karno z Franklin, Tennessee. Pòwstało òno w 2004 rokù w Tennessee z jinicjatiwë Hayley Williams'a (spiôw)Taylor York'a (gitara), ë Jeremy Davis'a (basowô). == Nôleżnicë == * Hayley Williams: spiôw * Taylor York: basowô * Jeremy Davis: gitara == Diskògrafijô == === Sztudijné platë === === Studio albums === * ''All We Know Is Falling'' (2005) * ''Riot!'' (2007) * ''Brand New Eyes'' (2009) * ''Paramore'' (album) (2013) === Platë live, zestôwczi, znowienia === === Live albums === * ''Live in the UK 2008'' (2008) * ''The Final Riot!'' (2008) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.paramore.net/ paramore – domôcô starna] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Punkòwé karna]] m1px6g94rpxegft74ys47lewi78aw5t 0 8082 199180 183535 2026-05-16T04:26:12Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199180 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Distict Orunia-Sw. Wojciech-Lipce.svg|260px|mały|Òruniô-Sw. Wòjcech-Lëpicz - dzél [[Gduńsk]]a, czerwòno zamalowóné na kôrce]] '''Òruniô-Sw. Wòjcech-Lëpicz''' – to je dzél [[Gduńsk]]a. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/254 ''Lipicz'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VII/605 ''Orunia'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIII/738 ''Wojciech Św.'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gduńsk]] fh0iwatmiek2ypyaz7elnpowfsccj2c 0 8098 199075 181486 2026-05-15T18:25:32Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199075 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Zaborski Park Krajobrazowy, most nad Chociną.jpg|mały|Mòst nad Chòcëną]] [[Òbrôzk:Chocina w Chocińskim Młynie 04.07.10 p.jpg|mały|Chòcëna]] '''Chòcëna''' – to je rzéka dłużawë 44 km. Òna wpłiwô do [[Brda|Brdë]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/601 Cħocina, Binduga] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] s0zs5dh3g5mwxw8mrvh8z1hnd0bng7v 199076 199075 2026-05-15T18:26:13Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] 199076 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Zaborski Park Krajobrazowy, most nad Chociną.jpg|mały|Mòst nad Chòcëną]] [[Òbrôzk:Chocina w Chocińskim Młynie 04.07.10 p.jpg|mały|Chòcëna]] '''Chòcëna''' – to je [[rzéka]] dłużawë 44 km. Òna wpłiwô do [[Brda|Brdë]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Rzéczi w Pòlsce|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/601 Cħocina, Binduga] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] cdf1kunf116yd4vxkgeywd3vigr8u1u 0 8122 199074 185288 2026-05-15T18:25:23Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199074 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Acrocephalus arundinaceus (Linnaeus, 1758) - veliki trstenjak.jpg|mały|Zwëczajny łãtownik]] [[Òbrôzk:Reed warbler cuckoo.jpg|mały |Zwëczajny łãtownik żëwi młodą [[Kukówka|kùkówkã]] w swòjim gniôzdze]] [[Òbrôzk:Acrocephalus arundinaceus MHNT 323.jpg|mały||'' Acrocephalus arundinaceus '']] [[Òbrôzk:Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.149.36.jpg|mały| ''Cuculus canorus canorus'' + ''Acrocephalus arundinaceus'']] '''Zwëczajny łãtownik''' (''Acrocephalus arundinaceus'') – to je dosc môłi, wanożny ptôch z rodzëznë ''Acrocephalidae''. Òn żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Zwëczajny łãtownik mòże żëwic młodą kùkówkã w swòjim gniôzdze. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://animaldiversity.org/accounts/Acrocephalus_arundinaceus/pictures/collections/contributors/david_blank/Aarundinaceus2/ ''Acrocephalus arundinaceus''] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] jdy13e3ohe8nebktbltz9pi41xfytp0 0 8126 199073 183360 2026-05-15T18:25:14Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199073 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:BreakingFlax.jpeg|mały|Cerlenié [[Len|lnu]]]] '''Cerlëca''' – to béł przërëchtënk do rãcznégò [[Cerlenié|cerleniô]] [[Len|lnu]]. Téż na Kaszëbach òna bëła ùziwónô. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://www.muzeum-kaszubskie.pl/gra-miejska/10-aktualnosci/273-eksponat-miesiaca-pazdziernik ''Cierlica''] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gbùrzëzna]] ao6tuttu8lsf31b12re5gxcqufudt08 0 8127 199068 181389 2026-05-15T18:22:06Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199068 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Smolarnia_Majdan.JPG|mały|Smòlarniô w 1916 rokù]] '''Smòlarniô''' – to béł primitiwny, produktiwny ùstôw, chtëren biwôł w [[Las|lese]], a z drewna bëła z niegò [[smòła]] i jiné wërobinë. W 1865 rokù jedna z nich bëła w kòscérsczim krézu. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV/457 Powiat kościerski w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gòspòdarzënk]] ru0rbtrvirog6925p2jwuveroiu2031 0 8146 199069 191329 2026-05-15T18:22:18Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199069 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Плахов В столярной мастерской 1845.jpg|mały|Stolôrz (dëszer) w 1845 rokù]] '''Stolôrz''' – rzemiãsnik, chtëren robi z drewna méble i zachë na codzénny ùżëtk. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20121215080807/http://zielonalinia.gov.pl/default.aspx?docId=2071&dictword=979 pòl.] * [http://psz.praca.gov.pl/klasyfikacja_zawodow/index.php?klasyfikacja_zawodow_id=2000 pòl] * [http://pl.wikibooks.org/wiki/Kaszubski/Podstawy/Lekcja_4] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Warczi]] [[Kategòrëjô:Bùdowizna]] g37b3p7748jyqkjzyfo8j7c45k0egrs 0 8160 199064 188078 2026-05-15T18:19:11Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199064 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Władysławowo church.jpg|mały|Kòscół w [[Wiôlgô Wies|Wiôldżi Wsë]]]] '''Parafiô p.w. Wniebòwzãcô Nôswiãtszi Mariji Panienczi w Wiôldżi Wsë''' – to je parafiô w [[Wiôlgô Wies|Wiôldżi Wsë]] kòl [[Gduńsk|Gduńska]]. Ji je dosc nowi kòscół. Jegò bùdowa bëła napòczãtô w 1930 rokù. W tim kòscele je czasem takô Mszô Sw., że mòże czëc [[kaszëbsczi jãzëk]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20131207235144/http://www.parafia.wladek.pl/] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wiôlgô Wies]] obtftv0y2x18zyh9sm44dztew6l4xtd 0 8193 199065 187935 2026-05-15T18:19:42Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199065 wikitext text/x-wiki '''Sztefón Dąbrowsczi''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]]: ''Stefan Dąbrowski'') ùr. 1882 rokù - ùm. 1945 rokù, béł pòlsczi pòsélc do Sejmù przed II swiatową wòjną. Òn ùmarł pò ti wòjnie. W 1912 rokù òn rozparcelowòł 900 mòrgów swòjégò majątkù midzë chłopów. [[Wejrowò]] to je gard, w chtërnym òn jak miôł słowò m. jin. do 30 starostów w 1930 rokù przemówił pò [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskù]] i za to mù baro kòskele. Jegò brat [[Róman Dąbrowsczi]], béł zamòrdowóny òb [[jeséń]] 1939 rokù w lasach kòl [[Wiôlgô Piôsznica|Wiôldżi Piôsznicë]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://bs.sejm.gov.pl/F?func=full-set-set&set_number=088355&set_entry=000003&format=999 Sejm] * [https://web.archive.org/web/20170108070703/http://www.strzebielino.com.pl/index.php/znani-mieszkancy/225-stefan-dabrowski Stefan Dąbrowski] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi|Dąbrowsczi Sztefón]] [[Kategòrëjô:Pòlsczi pòsélcowie]] bk9yq8qubzy5w6romvsw5d5ojw2j20a 199066 199065 2026-05-15T18:21:31Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Sztefón Dąbrowsczi]] do [[Sztefón Dąbrowsczi (1882–1945)]]: (1882–1945) 199065 wikitext text/x-wiki '''Sztefón Dąbrowsczi''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]]: ''Stefan Dąbrowski'') ùr. 1882 rokù - ùm. 1945 rokù, béł pòlsczi pòsélc do Sejmù przed II swiatową wòjną. Òn ùmarł pò ti wòjnie. W 1912 rokù òn rozparcelowòł 900 mòrgów swòjégò majątkù midzë chłopów. [[Wejrowò]] to je gard, w chtërnym òn jak miôł słowò m. jin. do 30 starostów w 1930 rokù przemówił pò [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskù]] i za to mù baro kòskele. Jegò brat [[Róman Dąbrowsczi]], béł zamòrdowóny òb [[jeséń]] 1939 rokù w lasach kòl [[Wiôlgô Piôsznica|Wiôldżi Piôsznicë]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://bs.sejm.gov.pl/F?func=full-set-set&set_number=088355&set_entry=000003&format=999 Sejm] * [https://web.archive.org/web/20170108070703/http://www.strzebielino.com.pl/index.php/znani-mieszkancy/225-stefan-dabrowski Stefan Dąbrowski] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi|Dąbrowsczi Sztefón]] [[Kategòrëjô:Pòlsczi pòsélcowie]] bk9yq8qubzy5w6romvsw5d5ojw2j20a 0 8196 198988 196949 2026-05-15T15:38:00Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Mùzycë]] 198988 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Lubòmir Szopińsczi''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Lubomir Szopiński'') – ùr. [[1913]] rokù w [[Kòscérzna|Kòscérznie]] – ùm. 1961 rokù) béł kòmpòzytorą i dirigentã<ref>https://web.archive.org/web/20160404154208/http://koscierzyna.naszemiasto.pl/tag/lubomir-szopinski.html</ref>, a téż dzejôrzã kùlturalny rësznotë. Òn béł w m. jin. w kòncentracyjnym lagrze [[Stutthof]]. Jaczis czas w jinym lagrze òn mógł bëc dirigentą òd chùru<ref>http://pl.wikipedia.org/wiki/Konstanty_%C4%86wierk</ref>. W 1947 rokù béł dirigentą òd chùru [[Swiãtô Cecyliô|Swiãti Cecylie]] w Kòscérznie, chtëren miôł kaszëbsczé òbleczénczi, sekcjã kaszébsczégò tuńca i kaszëbską kapelą. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Szopińsczi Lubòmir}} [[Kategòrëjô:Mùzycë]] [[Kategòrëjô:Stutthof]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi|Szopińsczi, Lubòmir]] 40j69osuv8szw2isa28rwx9ac1n5k6f 0 8353 199061 165281 2026-05-15T18:15:16Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199061 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Sopot Grodzisko (1).JPG|mały|Zómkòwiszcze w Sopòce]] '''Archeologòwi Skansen ''Zómkòwiszcze w Sopòce''''' je jinstitucją kùlturë. Jegò robota polégô na rozkoscérzanim kùlturë w kraju. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.archeologia.pl/grodziskosopot/index.html Starna Skansenu] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Skansenë]] [[Kategòrëjô:Sopòt]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 3ih871kp6qqo47b6xyoesylgoh1expx 0 8356 199083 194242 2026-05-15T19:19:00Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Mùzea]] 199083 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Water mill Toruń.jpg|mały|Młin w Mùzeùm]] '''Etnografné Mùzeum miona Marii Znamierowsczi-Prufferowi w Toruniu''' je samorządzëznową jinstitucją kùlturë, chtërna pòwsta w 1959 rokù. Jegò robota polégô na rozkoscérzanim lëdowi kùlturë m. jin. [[Kaszëbi|Kaszëbów]] w kraju ë za grańcą. Mùzeùm wëdôwô téż np. ksążczi. Sedzbą Mùzeùm je gard [[Torń]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.etnomuzeum.pl Domôcô starna Mùzeum] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzea]] 9oyauv54d1br8fw74sznaja9ixv8yek 199084 199083 2026-05-15T19:19:36Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaszëbsczé mùzea|hideroot=on|mode=pages}} 199084 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Water mill Toruń.jpg|mały|Młin w Mùzeùm]] '''Etnografné Mùzeum miona Marii Znamierowsczi-Prufferowi w Toruniu''' je samorządzëznową jinstitucją kùlturë, chtërna pòwsta w 1959 rokù. Jegò robota polégô na rozkoscérzanim lëdowi kùlturë m. jin. [[Kaszëbi|Kaszëbów]] w kraju ë za grańcą. Mùzeùm wëdôwô téż np. ksążczi. Sedzbą Mùzeùm je gard [[Torń]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaszëbsczé mùzea|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.etnomuzeum.pl Domôcô starna Mùzeum] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé mùzea]] meduzfgqhh0b8mb0btcx2ipzclr425w 0 8515 198993 195470 2026-05-15T15:47:28Z Iketsi 3254 kat. 198993 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Queen 1984 012.jpg|mały|Queen w 1984 r.]] '''Queen''' to béło pòpùlarné, achtnioné rockòwé karno w sztélu [[glam rock]], [[opera rock]], [[hard rock]] i [[rock'n'roll]] z [[Wiôlgô Britanijô|Wiôldżi Britaniji]]. Pòwstało òno w 1970 rokù w [[London|Londinë]] z jinicjatiwë [[Freddie Mercury|Freddie Mercurego]], chtëren bëł charizmaticznã spiéwôrzã, wiôldżim showmanem, ùsôdzczim kompozitorã, producentã mùzyczném, autorã tekstów i grëwôł na pianinie i klawiszach w karnie. Jinë nôleżnicë Queen to bëłë Brian Harold May (gitara), John Deacon (basowô gitara) ë Roger Meddows Taylor (perkùsëjô). Stolemne hity karna to bëłë m.jin. 'Bohemian Rhapsody' (1975), 'Somebody to Love' (1976), 'We Are the Champions" (1977), "Don't Stop Me Now" (1978), "Crazy Little Thing Called Love" (1980), "Under Pressure" z Davidem Bowie (1982), "Another One Bites the Dust", "Radio Ga Ga" (1984), "We Will Rock You", "The Show Must Go On" - chtërnë wszëtczé ùsadzył Freddie. Balladô "Bohemian Rhapsody" dobëłô midzënôrodna pòpùlarnotã dla Queen w 1975 rokù i je do dzys ùważanô jako jednô z nôjlepszych pjesnj na swecie. Freddie Mercury ùmarł 24 lëstopadnika 1991 roka na [[AIDS]], miał blós 45 lat, ë karno zawieszëło zwòją dzéjnotã. Po smiercë Mercurego karno wëdôle slédné jegò nagrania i dôwało blós kòncertë jegò pamiãcë i dedikòwóne Freddiemù jak stolemny ”Freddie Mercury Tribute Concert” w 1992 na Wembley Stadionë z jinëmi spiéwôrzami i karnami jak [[David Bowie]], [[Annie Lennox]], [[Elton John]], [[George Michael]], Robert Plant z [[Led Zeppelin]], Axl Rose i Slash z Guns'N'Roses, [[Black Sabbath]], [[The Who]], [[Metallica]] i jin. == Diskògrafijô == * Queen (1973) * Queen II (1974) * Sheer Heart Attack (1974) * A Night at the Opera (1975) - z 'Bohemian Rhapsody' * A Day at the Races (1976) * News of the World (1977) * Jazz (1978) * The Game (1980) * Flash Gordon (1980) * Hot Space (1982) * The Works (1984) * A Kind of Magic (1986) * The Miracle (1989) * Innuendo (1991) * Made in Heaven (1995) - plata nagranô przed smiercą Mercurego == Òbaczë téż == * [[Iron Maiden]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rockòwé karna]] s2pn9n5e1mg66zwtizyh33f92kfukz7 0 8576 199048 189547 2026-05-15T17:58:11Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199048 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Inneres einer historischen Apotheke.jpg|mały|Aptéka w 1900 rokù]] '''Aptéka''' – to je léczny môl gdze kùpiô sã nôbarżi léczi i jinë lékarsczé wërobinë (np. òbwiniãca). To dô téż jinternetowé aptéczi. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20140806161528/http://isip.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011261381 Ùstawa] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Medicyna]] hv2z2sfv538qe8nhhua5qwsksb6cl7m 0 8595 199047 189984 2026-05-15T17:57:58Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199047 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Red Crossbill (Female).jpg|mały|Danowi nożëcznik – òna]] [[Òbrôzk:Drinkende en zittende kruisbekken-4961837.webm |mały |Loxia curvirostra]] [[Òbrôzk:Loxia curvirostra poliogyna MHNT.ZOO.2010.11.232.14.jpg|mały|''Loxia curvirostra poliogyna'']] '''Danowi nożëcznik''' (''Loxia curvirostra'' L.) – to je môłi ptôch. Ten łëzgôcz żëwi sã semionama [[Dana|danë]]. Òn mòże żëc na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://scholar.google.pl/scholar_url?url=http://yadda.icm.edu.pl/yadda/element/bwmeta1.element.agro-3ea11fc2-2283-4819-b4af-850d237463d3/c/OP_2015_3_149-189.pdf&hl=pl&sa=X&scisig=AAGBfm0605eRvJ4WuH7KMGkDcOAOF3KRnw&nossl=1&oi=scholarr ''Loxia curvirostra''] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] 2545f6a7aa4llx6ozp3439xs8z32si2 0 8615 199072 184810 2026-05-15T18:25:05Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199072 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Grzëbòwò (Trzebiocha).JPG|mały|]] '''Grzëbòwò''' – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] wies w [[gmina Kòscérzna|gminie Kòscérzna]], w [[Kòscersczi kréz|kòscersczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/896 Grzybowo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Kòscérzna]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] snwpexqt0dzhl2fx36usk97yh9ysmgg 0 8646 199046 194659 2026-05-15T17:57:49Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199046 wikitext text/x-wiki '''Kaszëbë''' – pòlsczi film z 1970 rokù. Pierszi fabùlarny film ò Kaszëbach, wëreżiserowóny bez Riszarda Bera. Akcjô filmu rozgriwô sã w kùńcu XIX stalatégò, w czasach dramaticznëch biôtków Kaszëbów z [[Germanizacëjô|germanizacyjnym]] cëskã. Film òpòwiôdô ò kaszëbsczi wsë, w chtërny pòwsta pierszô [[maszoperiô]]. Je w nim téż wątk nieszczestlëwi miłotë. Dialodżi są w dzélu prowadzoné pò kaszëbskù, a westrzód aktorów nalezlë sã prôwdzëwi [[Kaszëbi]] – pisôrz [[Jón Piépka]] i ksãdz [[Władisłôw Szulëst]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://fototeka.fn.org.pl/strona/wyszukiwarka.html?key=Kaszebe&search_type=tytul Òdjimczi zrzeszoné z filmã] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Film]] [[Kategòrëjô:Kùltura]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] k2wci41e1d6y8v3ana1iby0vxm03cuz 0 8694 199035 196433 2026-05-15T16:49:21Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199035 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Spiéwné Towarzëstwò miona Jana Trepczika z Wejrowa''' – to je chùr z [[Wejrowò|Wejrowa]]. Pòczątczi chùru sygają drëdżi pòłowë dwadzestégò wiekù, czej szkólny [[Jan Trepczik|Jón Trepczik]] prowadzył nié leno szkòłowi chùr dzecy, ale téż przë Związkù Warkòwim Banowëch (''ZZK'') Chùr Kaszëbsczi Mło­dzëznë. To spiéwné karno liczëło strzédno 30–40 lëdzy. Rozkòscérziwelë òni kaszëbską chòrankã na rozmajitëch rozegracjach, jak w Dniach Mòrzégò w [[Gdiniô|Gdini]] i jin. [[24 czerwińca]] 1956 spiéwalë na Jubileùszu Spiéwnégò Karna ZZK "Lutnia” w Malbòrgù i wiele ùroczëznach Kaszëbsczégò Zrzeszeniô. [[22 lëpinca]] 1959 rokù spiéwalë téż na Zlo­ce Młodzëznë Kaszëbsczi w Kòscérznie, òbczas wanodżi pò [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Pò bezdokôzowëch rewizjach [[14 gòdnika]] 1960 rokù ù dzejôrzów kaszëb­sczich, [[Jan Rómpsczi|J. Rompsczégò]], [[Sztefan Bieszk|S. Bieszka]] ë A. Labùdë, nastało zamercé dzejaniô tak w Zrzeszenim, jak i w Trepczikòwim Chùrze Kaszëbsczi Młodzëznë. W tim chùrze spiéwô m.jin. [[Édmùnd Kamińsczi]]. == Òbaczë téż == * [[Mùzyka]] * [[Karno Piesni i Tuńca Bazunë miona Aleksandra Tomaczkòwsczégò]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.pomorskie.eu/pl/aktualnosci_z_regionu/2010/chwaszczyno2010_zjazd_spiewakow_kaszubskich pl, csb]. * [https://www.telewizjattm.pl/dzien/2019-12-27/52721-towarzystwo-spiewacze-im-jana-trepczyka-z-wejherowa.html Towarzystwo Śpiewacze im. Jana Trepczyka z Wejherowa] + [https://web.archive.org/web/20260416134139/https://www.telewizjattm.pl/ttm_filmy/2020/44n0R5O3u0a0g1i578M2z6m28117C4S8.mp4 .mp4] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Chùrë]] r3zjeqbb6o99aar2d95z47r23rdoehv 0 8695 199033 190247 2026-05-15T16:44:49Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kategòrëjô:Chùrë]] 199033 wikitext text/x-wiki '''Mòrzanie''' – to je chùr z [[Dãbògòrzé|Dãbògòrzô]]. To spiéwné karno je òd 2001 rokù. Rozkòscérziwają òni kaszëbską chòrankã na rozmajitëch rozegracjach ni leno na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Òni spiéwalë np. na ùroczëznie [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://archive.today/20130503194447/http://www.kosakowo.pl/strona/?q=node/97 pl] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kategòrëjô:Chùrë]] 1y1iujcy97gejzgsrzb3ap923v17tus 199034 199033 2026-05-15T16:47:23Z Iketsi 3254 Kategòrëjô 199034 wikitext text/x-wiki '''Mòrzanie''' – to je chùr z [[Dãbògòrzé|Dãbògòrzô]]. To spiéwné karno je òd 2001 rokù. Rozkòscérziwają òni kaszëbską chòrankã na rozmajitëch rozegracjach ni leno na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Òni spiéwalë np. na ùroczëznie [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://archive.today/20130503194447/http://www.kosakowo.pl/strona/?q=node/97 pl] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Chùrë]] np4t6po25v5r3llciqjjbt6dswc39im 0 8713 199032 191783 2026-05-15T16:43:58Z Iketsi 3254 worldcat.org→{{Kòntrola}} 199032 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Marian Mokwa 1935.jpg|mały|Marión Mòkwa]] '''Marión Mòkwa''' (''Marian Mokwa'') – (ùrodzył sã [[9 łżëkwiata]] 1889 rokù w Malarach kòl [[Bòrsk]]a - ùmarł [[15 czerwińca]] 1987 rokù), a béł marinistą. Òn sztôłcył sã m. jin. w akademie w gardze [[Berlëno]]. Widzałosc da Mòkwie marinistika - malowanié mòrza. W jegò bògatim doróbkù są téż òbrazë kaszëbsczi, òrientalné ë tatrzańsczé, pòrtretë, kwiatë, òbrôzë biôtków. Nen artista razã z dochtorã [[Frãcëszk Krãcczi|Frãcã Krãcczim]] ë Antonem Abrahamã, rëchtowôł na Kaszëbach rëchawã, na òrãdz czéjbë Miemcë nie chcelë ratifikòwac Ùgôdaniégò Wersalsczégò. Znónô bëła jegò Mòrskô Galeriô we [[Gdiniô|Gdinie]]. W ùtwórstwie Mariana Mòkwë je wiôlgô juwernota stilu. Nôchãtni òn malowôł mòrsczé sztrãdë, przitczé ùrzmë wëstrzednégò Ùbrzegu ([[Redłowskô Kãpa|Redłowsczi]] ë Òksëwsczi Kãpë), wsë rëbôcczé, kùtrë, bôtë na piôsczëstim sztrãdze. „Nicht jak òn nie rozmiôł pòkazac apartnã kòloristikã [[Kaszëbë|kaszëbsczégò]] landszaftu. (...) Malôrz kòchôł to, co malëje, ùmòcniwô. Zachë te nóm òpòwiôdają ò przeżëcach te ùtwórcë” - pisôł ò nim np. Krësztof Wójcëcczi. Strzód jegò òbrazów mòże nalezc kòmpòzycëje ò témie historiczny (jak „Biôtka [[Swiãtopôłk II|Swiãtopôłka]] - ksyżëca kaszëbsczégò”) a téż scénë ze żëcégò gduńsczi hôwindżi, pòrtretë lëdzy zasłużonëch dlô rozwicégò garu [[Gdiniô]]. Marión Mòkwa twòrził kòl 80 lat, mającë òb nen cząd kòl 150 wëstôwków, baro wiele w salonach ë galerijach Pòmòrzégò, wiele téż za greńcama, na przëmiôr w 1935 w [[Chicagò]]. Mòkwa stwòrził wizëją malowaniô zaangażirowónégò w deje pòpùlarizacëji [[Bôłt]]u, bez jaczégò artista nie widzôł mòżlëwòtë rozwicégò słowianiznë. Niejedne jegò òbrazë zniszczëlë Miemcë w 1939 rokù. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://artyzm.com/e_artysta.php?id=720 Òbrôzë] z * [https://web.archive.org/web/20160304103031/http://odroda.kaszubia.com/01-08/mokwa.htm Marión Mòkwa] * [https://web.archive.org/web/20141223133853/http://www.lo19.gda.pl/ Liceum] * [https://web.archive.org/web/20121029182315/http://www.spacery.gdansk.pl/spacery/sopot/sopot-odwiedzamy-wille-malarza-mariana-mokwy/ Sopòt] {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Mòkwa Marión}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] gqfje8ywe69nbrsgirf8yhixumlufr7 0 8717 199036 177446 2026-05-15T16:51:35Z Iketsi 3254 VIAF→{{Kòntrola}} 199036 wikitext text/x-wiki '''Bògùsława Labùdda''' (ùr. [[17 strëmiannika]] [[1956]]) w [[Wejrowò|Wejrowie]]. Òna skùncziła strzédną szkòłã w [[Kòscérzna|Kòscérznie]], a je aùtorką òpòwiôdaniô "Roczëzna" i jin. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Labùdda Bògùsława}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] bhmed13e98chu32gz8m2wp0bfdzax3u 0 8718 199037 165847 2026-05-15T16:52:38Z Iketsi 3254 VIAF→{{Kòntrola}} 199037 wikitext text/x-wiki '''Wëdôwizna "Bernardinum"''' (''Wydawnictwo Diecezji Pelplińskiej "Bernardinum"'') w [[Pelplin|Pelplinie]] je kùlturową jinstitucëją, chtërna pòwsta w [[1998]] rokù. Jegò robota polégô m.jin. na rozkoscérzanim kùlturë Kaszëbów przez wëdëwanié i drëkòwanié w dzysdniowim pisënkù dokôzów kaszëbsczich lëteratów. Wëdôwizna "Bernardinum" wëdôwô pò pòlskù wszelejaczé materiałë (ksążczi, katalodżi wëstawów ë jinszé). == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://ksiegarnia.bernardinum.com.pl/o-wydawnictwie (pl)] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] cxu0m3szcrpogignd6zg8r7fdiqmaw5 0 8719 199030 190089 2026-05-15T16:40:18Z Iketsi 3254 VIAF→{{Kòntrola}} 199030 wikitext text/x-wiki '''Stanisłôw Òkóń''' (''Stanisław Okoń'') – ùrodzył sã [[29 rujana]] 1899 rokù – ùm. [[25 gòdnika]] 1976 rokù we wsë [[Wiérzchùcëno]] ([[pùcczi kréz]]), tam téż je pòchòwóny. Tam chòdzył do spòdleczny szkòłë, a pòtemù w I swiatowi wòjnie béł brifką. Pò 1918 r., czedë [[Wiérzchùcëno]] òstało w Niemiecczi Rzeszë béł zwòlniony z ti robòtë. Pò II swiatowi wòjnie nazôd nalôzł robòtã na pòczce, gdze òd 1946 jaż do emeriturë w 1965 rokù roznôszôł m.jin. [[lëst (pismò)|lëstë]]. Òn pòetickò zadebiutowôł w 1966 rokù. Pózni jegò wiérztë bëłë téż w pôrã antologiach, m.jin. ''J. Szczawieja Antologia współczesnej poezji ludowej'' (1967), [[León Roppel|‎L. Roppla]] ''Wybór współczesnej poezji kaszubskiej'' (1967) ë ''Modri strunie'' (1973). Òn wëdôł leno jeden zbiérk wiérztów, zatitlowóny ''Za lasem morze (wybór, oprac., posłowie Jana Drzeżdżona ; hafty Jadwigi Cyperskiej'', 1975), chtëren wnetka w całoscë napisôł pò kaszëbskù. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Òkóń Stanisłôw}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] 29zjyd6rpy9i935z56rdfq56ox87kkn 199031 199030 2026-05-15T16:40:44Z Iketsi 3254 {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} 199031 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Stanisłôw Òkóń''' (''Stanisław Okoń'') – ùrodzył sã [[29 rujana]] 1899 rokù – ùm. [[25 gòdnika]] 1976 rokù we wsë [[Wiérzchùcëno]] ([[pùcczi kréz]]), tam téż je pòchòwóny. Tam chòdzył do spòdleczny szkòłë, a pòtemù w I swiatowi wòjnie béł brifką. Pò 1918 r., czedë [[Wiérzchùcëno]] òstało w Niemiecczi Rzeszë béł zwòlniony z ti robòtë. Pò II swiatowi wòjnie nazôd nalôzł robòtã na pòczce, gdze òd 1946 jaż do emeriturë w 1965 rokù roznôszôł m.jin. [[lëst (pismò)|lëstë]]. Òn pòetickò zadebiutowôł w 1966 rokù. Pózni jegò wiérztë bëłë téż w pôrã antologiach, m.jin. ''J. Szczawieja Antologia współczesnej poezji ludowej'' (1967), [[León Roppel|‎L. Roppla]] ''Wybór współczesnej poezji kaszubskiej'' (1967) ë ''Modri strunie'' (1973). Òn wëdôł leno jeden zbiérk wiérztów, zatitlowóny ''Za lasem morze (wybór, oprac., posłowie Jana Drzeżdżona ; hafty Jadwigi Cyperskiej'', 1975), chtëren wnetka w całoscë napisôł pò kaszëbskù. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Òkóń Stanisłôw}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] firr5jjl1d2keajxjgxf6xqv6oyeitb 0 8741 199038 192748 2026-05-15T16:53:40Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199038 wikitext text/x-wiki '''Anne Pellowski''' (1933– ) – to je amerikańskô pisôrka. Z dodomù wierã òd tatë Alexandera ë mamë Annë (Dorawa) Pellowski òna wiele wié ò kaszëbiznie. Òna ùrodzëła sã w 1933 r. w [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónëch Krajach Americzi]]. Anne Pellowski ùrôbia przede wszëtczim pòwiôstczi prozatorsczé. Òna w 2012 rokù jesz jedza pò swiece<ref>"Mission Trip To Nicaragua With Winona Parish," ''[http://www.paxchristichurch.org/uploads/files/07012012A.pdf Pax Christi Roman Catholic Church (Rochester, MN) Newsletter]'', July 1, 2012, s. 4.</ref>. == Ùsôdztwò (wëjimk) == * First farm in the valley : Anna's story, Bathgate, ND : Bethlehem Books ; San Francisco : Ignatius Press, 2008 [http://lccn.loc.gov/2008923382] * Winding Valley farm : Annie's story, New York : Philomel Books, 1982 == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == [[Władisłôw Szulëst]]: Kaszubi w Ameryce : Szkice i materiały, MPiMK-P Wejherowo 2005. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.worldcat.org/search?q=Pellowski%2C+Anne&qt=results_page Worldcat] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Pellowski Anne}} [[Kategòrëjô:Zjednóné Kraje Americzi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] cub6ih1zpn1c8ej1jcjtme8br0ncdop 199039 199038 2026-05-15T16:56:56Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Pisarze]] 199039 wikitext text/x-wiki '''Anne Pellowski''' (1933–2023) – to je amerikańskô pisôrka. Z dodomù wierã òd tatë Alexandera ë mamë Annë (Dorawa) Pellowski òna wiele wié ò kaszëbiznie. Òna ùrodzëła sã w 1933 r. w [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónëch Krajach Americzi]]. Anne Pellowski ùrôbia przede wszëtczim pòwiôstczi prozatorsczé. Òna w 2012 rokù jesz jedza pò swiece<ref>"Mission Trip To Nicaragua With Winona Parish," ''[http://www.paxchristichurch.org/uploads/files/07012012A.pdf Pax Christi Roman Catholic Church (Rochester, MN) Newsletter]'', July 1, 2012, s. 4.</ref>. == Ùsôdztwò (wëjimk) == * First farm in the valley : Anna's story, Bathgate, ND : Bethlehem Books ; San Francisco : Ignatius Press, 2008 [http://lccn.loc.gov/2008923382] * Winding Valley farm : Annie's story, New York : Philomel Books, 1982 == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == [[Władisłôw Szulëst]]: Kaszubi w Ameryce : Szkice i materiały, MPiMK-P Wejherowo 2005. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.worldcat.org/search?q=Pellowski%2C+Anne&qt=results_page Worldcat] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Pellowski Anne}} [[Kategòrëjô:Zjednóné Kraje Americzi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Pisarze]] sx43gd3v5fh4vdizba3wotzm6ira626 199040 199039 2026-05-15T16:57:06Z Iketsi 3254 /* Lëteratura */ * 199040 wikitext text/x-wiki '''Anne Pellowski''' (1933–2023) – to je amerikańskô pisôrka. Z dodomù wierã òd tatë Alexandera ë mamë Annë (Dorawa) Pellowski òna wiele wié ò kaszëbiznie. Òna ùrodzëła sã w 1933 r. w [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónëch Krajach Americzi]]. Anne Pellowski ùrôbia przede wszëtczim pòwiôstczi prozatorsczé. Òna w 2012 rokù jesz jedza pò swiece<ref>"Mission Trip To Nicaragua With Winona Parish," ''[http://www.paxchristichurch.org/uploads/files/07012012A.pdf Pax Christi Roman Catholic Church (Rochester, MN) Newsletter]'', July 1, 2012, s. 4.</ref>. == Ùsôdztwò (wëjimk) == * First farm in the valley : Anna's story, Bathgate, ND : Bethlehem Books ; San Francisco : Ignatius Press, 2008 [http://lccn.loc.gov/2008923382] * Winding Valley farm : Annie's story, New York : Philomel Books, 1982 == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * [[Władisłôw Szulëst]]: Kaszubi w Ameryce : Szkice i materiały, MPiMK-P Wejherowo 2005. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.worldcat.org/search?q=Pellowski%2C+Anne&qt=results_page Worldcat] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Pellowski Anne}} [[Kategòrëjô:Zjednóné Kraje Americzi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Pisarze]] qkkrcvo438wbzj5kmxqzfswpev76ws7 0 8943 199121 183962 2026-05-15T20:14:58Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to ' 199121 wikitext text/x-wiki '''Kôłdowò''' – to je wies w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Człëchòwsczi kréz|człëchòwsczim krézu]], w [[Gmina Człëchòwò|gminie Człëchòwò]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/717 1,) ''Kałdowo'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Człëchòwò]] mprmh3m5qqrija6s8e2vglaqgfnxf9z 0 8944 199120 183965 2026-05-15T20:14:49Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to ' 199120 wikitext text/x-wiki '''Nieżëwiãc''' – to je wies w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Człëchòwsczi kréz|człëchòwsczim krézu]], w [[Gmina Człëchòwò|gminie Człëchòwò]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VII/146 2.) ''Nieżywięć'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Człëchòwò]] o6ihf0vtfxrjxko8m30ukgj1gk4on0j 0 8948 199118 183966 2026-05-15T20:14:29Z Iketsi 3254 {{Commons}}*; ' - to '→' – to ' 199118 wikitext text/x-wiki '''Gãbarzewò''' – to je wies w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Człëchòwsczi kréz|człëchòwsczim krézu]], w [[Gmina Człëchòwò|gminie Człëchòwò]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/539 ''Gębarzewo'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Człëchòwò]] kfa5vzza78ood3qfdpjk5noshus0g05 0 8950 198966 189178 2026-05-15T13:48:45Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Przëpisë}} 198966 wikitext text/x-wiki '''Władisłôw Szëmańsczi''' (''Władysław Szymański'', '' Wladislaus Szymanski'' ) – to béł ksądz w [[Wòlny Gard Gduńsk|Wòlnym Gardze Gduńsk]]. Òn ùrodził sã w [[Domôtówkò|Domôtówkù]] [[5 łżëkwiata]] 1901 rokù. [[1 séwnika]] 1939 rokù Miemcë gò wzãlë do sôdze <ref>http://www.heiligenlexikon.de/MRFlorilegium/28Mai.html</ref>. Miemcë mają go rozstrzélné w II swiatowi wòjnie ([[11 stëcznika]] 1940 rokù) w lagrze [[Stutthof]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * [[Władisłôw Szulëst]]: Kaszubska Polonia na świecie dawniej i dziś, Lipusz 2014, s. 79 (Szamański?) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20160307230358/http://studiagdanskie.diecezja.gda.pl/pdf/sg_i.pdf Studnia Gdańskie] * [http://www.wiadomosci24.pl/artykul/ks_wladyslaw_szymanski_duszpasterz_z_lilijka_w_zyciorysie_244125-2--1-d.html] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Szëmańsczi Władisłôw}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Stutthof]] fy7fsqqcoubwcj92c8j6ohdnjrwaamu 198967 198966 2026-05-15T13:48:58Z Iketsi 3254 ' '→' ' 198967 wikitext text/x-wiki '''Władisłôw Szëmańsczi''' (''Władysław Szymański'', '' Wladislaus Szymanski'' ) – to béł ksądz w [[Wòlny Gard Gduńsk|Wòlnym Gardze Gduńsk]]. Òn ùrodził sã w [[Domôtówkò|Domôtówkù]] [[5 łżëkwiata]] 1901 rokù. [[1 séwnika]] 1939 rokù Miemcë gò wzãlë do sôdze <ref>http://www.heiligenlexikon.de/MRFlorilegium/28Mai.html</ref>. Miemcë mają go rozstrzélné w II swiatowi wòjnie ([[11 stëcznika]] 1940 rokù) w lagrze [[Stutthof]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * [[Władisłôw Szulëst]]: Kaszubska Polonia na świecie dawniej i dziś, Lipusz 2014, s. 79 (Szamański?) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20160307230358/http://studiagdanskie.diecezja.gda.pl/pdf/sg_i.pdf Studnia Gdańskie] * [http://www.wiadomosci24.pl/artykul/ks_wladyslaw_szymanski_duszpasterz_z_lilijka_w_zyciorysie_244125-2--1-d.html] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Szëmańsczi Władisłôw}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Stutthof]] repjyxmwvimdae2ty0urnh71gvupebc 0 8963 199029 187633 2026-05-15T16:29:24Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199029 wikitext text/x-wiki '''Welownô cëszô''' – to je czas, w chtërnym pòd grozbą ùkôrë zakôzóny je równo jakô metoda [[pòdskôcënk]]ù. W tim czasu òbëwatele, pò welowny rësznoce, mògą sã namëszlac, jaczi chcą zrobic wëbiér. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.kaszubi.pl/images/dodatkowe/aktualnosci/2014/NU_05_14_.pdf słowôrzk] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Demokracjô]] okolynd94m393r4rr627pswlzzq7kk1 199042 199029 2026-05-15T16:59:10Z Iketsi 3254 +1 199042 wikitext text/x-wiki '''Welownô cëszô''' – to je czas, w chtërnym pòd grozbą ùkôrë zakôzóny je równo jakô metoda [[pòdskôcënk]]ù. W tim czasu òbëwatele, pò welowny rësznoce, mògą sã namëszlac, jaczi chcą zrobic wëbiér. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20210228185456/http://www.kaszubi.pl/images/dodatkowe/aktualnosci/2014/NU_05_14_.pdf NAJÔ ÙCZBA, NUMER 5 (77), DODÔWK DO „PÒMERANII” – Pòdrãczny słowôrzk welownikaa] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Demokracjô]] kofzxrbgjf6ir5dkai45fqmnsvxx866 0 8968 199119 183967 2026-05-15T20:14:37Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to ' 199119 wikitext text/x-wiki '''Brzézno''' – to je wies w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Człëchòwsczi kréz|człëchòwsczim krézu]], w [[Gmina Człëchòwò|gminie Człëchòwò]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/415 2.) ''Brzeźno'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Człëchòwò]] r257mozwob9ly7eemk7ihi9bxxkuvc2 0 8972 199016 187464 2026-05-15T16:24:14Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to ' 199016 wikitext text/x-wiki '''Kłosowò''' (pòl. ''Kłosowo'') – to je kaszëbskô wies w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Przedkòwò|gminie Przedkòwò]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV/190 1.) ''Kłosowò'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Gmina Przedkòwò]] k0exoq4scweqk72s7jel9m01x6050vg 0 8973 199014 184537 2026-05-15T16:23:49Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199014 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kosowo - kapliczka.jpg|mały|]] '''Kòsowò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Kosowo'') – to je kaszëbskô wies w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Przedkòwò|gminie Przedkòwò]]. Dzél ti wsë zwie sã Òsowô Góra. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV/469 3.) Kosowo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Przedkòwò]] 004lci4fvnwmvjth31on5byoabqc7oz 0 8974 199015 178144 2026-05-15T16:23:57Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to ' 199015 wikitext text/x-wiki '''Chòtkòwò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Chotkowo'') – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]], w [[Gmina Bòrzëtëchómié|gminie Bòrzëtëchómié]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV/493 Kotkowy w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Bòrzëtëchómié]] tap0dg8zy8amd4cx7t7fut99s7jr9le 0 8976 199021 183891 2026-05-15T16:24:59Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199021 wikitext text/x-wiki '''Krosnowò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Krosnowo'') – to je [[wies]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]], w [[Gmina Bòrzëtëchómié|gminie Bòrzëtëchómié]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV/709 ''Krosnowo'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Bòrzëtëchómié]] qz7pzuf5e8kmfcyhklz7rztnsu7iew3 0 8978 199020 183892 2026-05-15T16:24:50Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to ' 199020 wikitext text/x-wiki '''Strëszewò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Struszewo'') – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]], w [[Gmina Bòrzëtëchómié|gminie Bòrzëtëchómié]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XI/422 ''Struszewo'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Bòrzëtëchómié]] p7sfoq78qnebiht83bi96c9knm8tl61 0 8982 199018 178142 2026-05-15T16:24:35Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to ' 199018 wikitext text/x-wiki '''Òseczi''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Osieki'') – to je [[wies]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]], w [[Gmina Bòrzëtëchómié|gminie Bòrzëtëchómié]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VII/633 2.) Osiek w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Bòrzëtëchómié]] 7gkrfnpes1d5r7jw3p6ib300p358jfh 0 9022 199017 181651 2026-05-15T16:24:29Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199017 wikitext text/x-wiki '''Stôré Czaple''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Stare Czaple'') – to je [[wies]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]] ë [[Kaszëbsczi Krôjòbrazny Park|Kaszëbsczégò Krôjòbrazowégò Parkù]]. Òna je w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Stãżëca|gminie Stãżëca]]. Tu ùrodzył sã [[Adalbert Brunke]] (1912–2013). == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/733 4).Czaple stare w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Stãżëca]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 0qz9k7nrv71phvj584feqkiyt3b55k3 0 9024 199022 171350 2026-05-15T16:25:16Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199022 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Cappella Gedanensis w Ratuszu Starego Miasta w Gdańsku (Wielka Sala).JPG|mały|Wiôlgô Zala]] '''Kòlbôłtëcczé Centróm Kùlturë''' – to je samòrządnô jinstitucjô kùlturë. Òno je òd 1992 w [[Gduńsk]]u, a jegò robota polégô na promòwanim pòmòrsczi kùlturë w kraju ë za grańcą, a téż prezentowaniu we wòjewództwie i krôju zagrańcznégò ùróbkù kùlturowégò, òsoblëwò bôłtowëch krôjów. Sedzbą Centróm je dosc stôri bùdink. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.nck.org.pl/pl Domôcô starna NCK] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gduńsk]] mn572o3urqtkm9a2dsfcmbqvlzv6u5s 0 9053 199023 188086 2026-05-15T16:25:29Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to ' 199023 wikitext text/x-wiki '''Mirochòwsczé Lasë''' – to są znóné lasë kòl wsë [[Mirochòwò]]. W nich je wiele rezerwatów. M.jin. tądkã jidze turistny [[Kaszëbsczi Szlach]]. W 2021 rokù Fùńdacëjô „Dziedzictwo Przyrodnicze”<ref>''kasz.'' Doróbk Przërodniczi</ref> ùznała Mirochòwsczé Lasë za tak wôrtné, że mògłëbë bëc chronióné jakno [[park nôrodny]]. Propónowalë miono „Kaszubski Park Narodowy”<ref>''kasz.'' Kaszëbsczi Nôrodny Park</ref><ref>Fundacja „Dziedzictwo Przyrodnicze”: [https://m.facebook.com/przyrodnicze.org/photos/a.149587495117395/4144709925605112/?type=3 Pòst]. (pò pòlskù) serwis Facebook, 24 V 2021 rok [dostęp 2022-09-25]. Cytat: „39. Kaszubski Park Narodowy (powierzchnia około 7,8 tys. hektarów)” zarchiwizowóno [http://web.archive.org/web/20220925171733/https://m.facebook.com/przyrodnicze.org/photos/a.149587495117395/4144709925605112/?type=3 pòd nym adresã]</ref>. {| class="wikitable" cellpadding="4" |+ Fòrmë òcharné przirodë w Mirochòwsczich Lasach<ref>https://web.archive.org/web/20220925194631/http://ine.eko.org.pl/index_areas.php?rek=414</ref> !№ ! kaszëbsczé miono ! pòlsczé miono ! fòrma òcharné |- ! align="left" | 1 | align="center" | Kaszëbsczi Krôjòbrazowi Park | align="center" | Kaszubski Park Krajobrazowy | align="center" | [[park krôjòbrazowi]] |- ! align="left" | 2 | align="center" | Òbéńda Nôtërë 2000 „Mirochòwsczé Lasë” | align="center" | Obszar Natura 2000 „Lasy Mirachowskie” | align="center" | [[òbéńda szpecjalny òcharnë ptôchów]] |- ! align="left" | 3 | align="center" | Wądół Łebë | align="center" | Dolina Łeby | align="center" | [[òbéńda òcharnë krôjòbraza]] |- ! align="left" | 4 | align="center" | Jezoro Charztë | align="center" | Jezioro Turzycowe | align="center" | [[rezerwat nôtërë]] |- ! align="left" | 5 | align="center" | Kùrzé Grzãdë | align="center" | Kurze Grzędy | align="center" | [[rezerwat nôtërë]] |- ! align="left" | 6 | align="center" | Lesné Òczkò | align="center" | Leśne oczko | align="center" | [[rezerwat nôtërë]] |- ! align="left" | 7 | align="center" | Jezoro Lëbògòszcz | align="center" | Lubygość | align="center" | [[rezerwat nôtërë]] |- ! align="left" | 8 | align="center" | Lechickô Strzelëna | align="center" | Szczelina Lechicka | align="center" | [[rezerwat nôtërë]] |- ! align="left" | 9 | align="center" | Stajszewsczé Błoto | align="center" | Staniszewskie Błoto | align="center" | [[rezerwat nôtërë]] |- ! align="left" | 10 | align="center" | Stajszewsczé Zdroje | align="center" | Staniszewskie Zdroje | align="center" | [[rezerwat nôtërë]] |- ! align="left" | 11 | align="center" | Trulôczowé Błota | align="center" | Żurawie Błota | align="center" | [[rezerwat nôtërë]] |} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://obszary.natura2000.org.pl/index.php?s=obszar&id=414 Natura 2000] * [https://web.archive.org/web/20140505213056/http://lesnictwo.republika.pl/historia.html] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] cemhdgh5f8mvoswroqzh7lw19t19xfw 0 9112 199139 198273 2026-05-15T22:04:15Z InternetArchiveBot 14136 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 199139 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kronum Field.png|mały|Sztôłt bòjiszcza do kronum.]] '''Kronum''' to spòrt wëmëslóny w [[2008]] rokù przez Billa Gibsona. Terôzka miónczi są òrganizowóné blós w USA z warkôwnëma ligama w Filadelfi, ale nen spòrt stôwô sã corôz barżi pòpùlarny téż w [[Eùropa|Eùropie]]. Twórca, Bill Gibson, òpracowôł ùsestimatizowóną mieszónkã nôbarżé achtnionëch w swiece karnowëch spòrtów: [[bala|balë]], basketbalu i rãczny balë, a nawetka [[rugby]]. Grający mają rozmajité mòżnotë w grze. Twórca miôł snicé, bë spòrtowcë mòglë wecygnąc z jinszëch spòrtów wszëtkò, co je nôlepszé i parłãczëc to ze sobą na efektiwny i efektowny ôrt. Głównym célã je spòrtowô rewòlucjô, dlôte sloganã kronum je "Dołączë do Rewòlucje". Starna amerëkańsczi lidżi kronum dzejô téż jak spòleznowy pòrtal, dzãka chtërnémù fani i spòrtowcë mògą òstawac w kòńtakcë. == Prezentacëjô == W kronum szpelają dwié grëpë, z chtërnëch pò 10 grającëch je na bòjiszczu całi czas. Grający zmieniają sã na bieżąco, jak na przëkłôd w rãcznej bali. Mecz warô 3 tercje pò 20 minutów. Célã jigrë je dobëcé jak nôwiãkszej liczbë pùńktów. Pùńktë rechòwóné są w zależnoscë òd môla, z chtërnégò grający próbòwôł strzélnąc. Są dwie mòżnotë trafieniô - w brómkã abò w 1 òd 5 òbrãczów na brómce. Jeżlë sã trafi bez taką òbrãcz, dodôwô sã do wënikù dëbeltną lëczbã pùńktów za nen strzél (przikłôd: strzél bez òbrãcz z zonë za 2 pùńktë je wôrt 4 pùńktë). Kronum je kòntaktową jigrã szlachùjącą za rugby, ale jeżlë chtos je agresywno atakòwóny, arbiter zarządzywô sztrôfòwi rzut, chtëren wëkònywóny je ze wiérzchù wedge zone. Òbczas grë jedna gromada dobiwô colemało òd 60 do 120 pùńktów. == Zonë == Bòjiszcze skłôdô sã z 4 brómków na kùńcach òkrãgù (nôlepi ò strzednicë 50 jardów). Òd brómczi jedna pò drëdżi to dô taczé zonë: - goal zone (brómkòwô zona) - wedge zone (z anielsczégò klinowô zona) - flex zone - cross zone (krzëżowô zona) Òkrąg w strzôdkù bòjiszcza mó pòzwã prime ring. == Jigra == Jigra zaczinô sã, czedë sãdza we strzodkòwim kòle òdbijô balã òd zemie wësok w lëft (prime rush). Pò dwùch òd kòżdi gromadë mô w ti akcëji swój dzél - célã je schwacenié balë i rozpoczãcé akcje swòjégò karna. Wszëtcë mògą brëkòwac wszëtczich dzélów cała - le nié w wedge zone, gdze nie je mòżno brëkòwac rãków w atakù. W òbronie je mòżno òdbic abò blokòwac balã, le nie je wòlno jã złapic. Kòzłowanié balë je dozwòloné w grze, ale, tak jak w kòszowi bali, bez kòzłowaniô je mòżnie zrobic blós dwa kroczi. W czasu akcje jedno karno broni, a drëdżé atakùje wszëtczé 4 brómczi. Czedë dobiwô sã pùńktë, chtos z broniącëch mùszi rzëcëc balã z bramkòwi zonë do drëcha w strzodkòwim kòle. Tedë na gromada zapòczinô swòjã akcjã w atakù. Pòzëcje Kôżdé karno kronum mô 10 grającëch w pòlu, chtërnëch dzeli sã na 3 pòzëcje: *wedgebacks (4) - W òbronie stoją òni w brómce, a w atakù szpelają jak wszëtcë jinszi w pòlu, zwiãksza w wedge i goal zone. *rangers (4) - szpelają nôczãszczé we flex zone, dobiwają nôwicé pùńktów. Ta pòzycjô wëmôgô nôlepszi kòndicje. *crossers (2) – grają westrôdka, są òdpòwiedzalny za rozprowôdzanié balë, ale téż czãsto dobiwają nôlepié pùńktowónë brómczi (4 abò 8). Pòzycjô ta wemôgô dobri òrientacje ë stanowitoscë. == Pùńktë == Wôrtnosc gòla zalégô òd zonë, z chtërny bëło strzéloné. * goal zone - 1 pùńkt * wedge zone - 2 pùńktë * flex zone - 2 pùńktë * cross zone - 4 pùńktë Pùńktë są dëbelt, czedë je strzéloné do òbrãczë. Strzél z cross zone do òbrãczë wôrt je 8 pùńktów – i taczi strzél nazywô sã kronum. Jeżlë mecz kùńczi sã remisã, arbiter zarządzywô seriã sztrôfòwëch rzutów. Strzél do brómczi z karnégò wôrt je 3 pùńktë; bez òbrącz wôrt je 6 pùńktów. == Karna == W warkòwny lidze w USA ùdzél mô 7 karnów: *Evergreens *Night Owls *Nimble Jacks *Throwbacks *Urban Legends *Work Horses Do terô rozegrano 4 sezonë - 3 pierszé dobëlë Nimble Jacks. Czwiôrti sezon dobëlë Night Owls. Òkróm tégò są rozmajite rekreacjowe miónczi - Rec Adult League, Rec College League, Rec High School League. == Odbiór == Media zaczekawiłë sã kronum w USA, co pòcwierdzają midzë jinyma artikle w [[Wired]]<ref>[http://www.wired.com/playbook/2011/04/kronum-unholy-sports-mashup/ Artikel na Wired.com]</ref>, [[The New York Times|New York Times]]<ref>[http://6thfloor.blogs.nytimes.com/2011/04/13/building-sports/ Building Sports, program NYT]</ref>, abò material w programie [[ESPN]] SportNation<ref>[http://espn.go.com/video/clip?id=6385055 Wideo ESPN nt. Kronum]</ref>. Téż w Eùropie pisało sã ò tim w: [[Le Monde]]<ref>[http://www.lemonde.fr/sport/video/2011/04/22/a-la-decouverte-du-kronum-grand-mix-des-sports-collectifs_1510550_3242.html A la découverte du Kronum, grand mix des sports collectifs, na LeMonde.fr]</ref> ë [[La Stampa]]<ref>[http://multimedia.lastampa.it/multimedia/sport/lstp/39986/ Un mix di calcio e pallamano: dagli Usa ecco Kronum, na LaStampa.it]</ref>. W telewizji szpańsczi <ref>[https://web.archive.org/web/20111001105245/http://es.eurosport.yahoo.com/chorreo-digital/article/17236/ ¿Será el Kronum el deporte mundial del futuro?, na Yahoo/Eurosport España]</ref>, jitalsczi<ref>[https://web.archive.org/web/20111001142220/http://it.eurosport.yahoo.com/sport-in-rete/article/25445/ Ecco il Kronum, lo sport del futuro, na Yahoo/Eurosport Italia]</ref> a anielsczi<ref>[http://uk.eurosport.yahoo.com/blogs/world-of-sport/article/44729/ Will Kronum be the world's next big sport?, na Yahoo/Eurosport UK]</ref> téż beło czëc ò kronum. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.kronum.com Kronum.com], òficjalnô starna kronum * [http://www.youtube.com/user/KronumLeague kanał KronumLeague], óficjalny kanał na YouTube [[Kategòrëjô:Szpòrt]] ac13axhi0g26lkzr5t2r4wqce2bqryo 0 9115 199025 187418 2026-05-15T16:25:41Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199025 wikitext text/x-wiki '''Szczëtno''' – to je wies w [[Gmina Przechlewò|gminie Przechlewò]], w [[Człëchòwsczi kréz|człëchòwsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Czedës to béł òbarny gard. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XI/881 ''Szczytno'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Przechlewò]] cu4tbjmm8upmy3zt266lcnacfwficrw 199026 199025 2026-05-15T16:25:50Z Iketsi 3254 -' ' 199026 wikitext text/x-wiki '''Szczëtno''' – to je wies w [[Gmina Przechlewò|gminie Przechlewò]], w [[Człëchòwsczi kréz|człëchòwsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Czedës to béł òbarny gard. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XI/881 ''Szczytno'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Przechlewò]] hlmx91kpusi7h4wgixmwdckjfvddxfh 0 9174 199027 187191 2026-05-15T16:26:01Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to ' 199027 wikitext text/x-wiki '''Môłô Gałązniô''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Gałąźnia Mała'') – to je [[wies]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]], w [[Gmina Kôłczëgłowë|gminie Kôłczëgłowë]]. Tu je elektrowniô na wòdã. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20160417095532/http://www.kurierbytowski.com.pl/kurier/wp-content/uploads/Ziemia_bytowska_niska_rozdz.pdf elektrowniô] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Kôłczëgłowë]] a4ug5pllmg0tvepq57v90zghxsqg4dc 0 9176 199028 195520 2026-05-15T16:26:14Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199028 wikitext text/x-wiki '''Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka''' – ùdba ùsadzonô [[26 zélnika]] [[2006]] rokù jakô je fòrmalno dzélã [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]]. Przédnym ji zgrôwã je m.jin. wëpòwiadanié sã w sprawach jãzëkòwi pòliticzi [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|K-PZ]], króm tegò pòdja òna próbã ùsztandarizowaniô pisënkù [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. Przédnikã ''Radzëznë'' béł prof. [[Édwôrd Bréza]], a òn ùznôł, że "... jem téż dbë, że waranié kaszëbiznë bãdze zanôlégac òd te, czë [[Kaszëbi]] so na to ù Bòga zasłùżą." Wiele ò ròbòtach ti Radzëznë mòże przeczëtac w [[Biuletin Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka|Biuletinie Radzëznë Kaszëbszégò Jãzëka]]. == Òbaczë téż == * [[Biuletin Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka]] * [[Elżbiéta Bùgajnô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.youtube.com/@BiuroZKP * [http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/handle/11089/31591/287-295%20Marika%20Jelinska.pdf?sequence=1&isAllowed=y ''Kreatywność językowa Kaszubów na przykładzie uchwał podejmowanych przez Radę Języka Kaszubskiego''] * [https://web.archive.org/web/20160506212216/https://rjk.org.pl/dokumenty/biuletyny-rjk.html z Radzëznë] * [https://pl.wiktionary.org/wiki/Indeks:Kaszubski_-_Imiona#T ''Uchwały w sprawie stosowania kaszubskich imion oficjalnych oraz ich zdrobnień''] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka| ]] ke2tauus66bvlrzy53qqso35ex3bjfy 0 9180 199117 178227 2026-05-15T20:14:08Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199117 wikitext text/x-wiki '''Òsowò''' – to je wies w [[gmina Kôrsëno|gminie Kôrsëno]], w [[Kòscérsczi kréz|kòscérsczim krézu]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VII/655 4.) Osowo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Kôrsëno]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] oy8idhry38ag10zpsmwmmtjqxxbohko 0 9190 199116 187642 2026-05-15T20:13:55Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199116 wikitext text/x-wiki '''Zrzeszenié Lubòtników Kaszëbiznë „Stanica"''' (''Zrzeszenie Miłośników Kaszubszczyzny „Stanica"'') – to bëła stowôra. Òno miało sedzbã w [[Torń|Toruniu]] ë wëdało np. w kaszëbsczim jãzëkù: „Żëcé i przigodë Remusa. Zvjercadło kaszubskji” == Lëteratura == * Aleksander Majkowski, Żëcé i przigodë Remusa. Zvjercadło kaszubskji. Przedmowę o życiu i twórczości autora napisał Andrzej Bukowski, Toruń 1938 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://literat.ug.edu.pl/remus/0072.htm ŻËCÉ I PRZIGODÉ REMUSA.ZVJERCADŁO KASZUBSKJI] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi jãzëk]] 4v1efpngpkatc8gqnughx1msjju2t2p 0 9191 199115 187721 2026-05-15T20:13:44Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199115 wikitext text/x-wiki '''I Kaszëbsczi Kòngres''' – béł zòrganizowóny w [[Wejrowò|Wejrowie]] w 1946 rokù przez òstałëch przë żëcym - pò II swiatowi wòjnie - dzejôrzów. Tëdë lëdze ùpòmnielë sã ò doprzińdzenié [[Kaszëbi|Kaszëbów]] i aùtochtónów do stanowiszcz w administracji, ò pòmòc dlô zgermanizowónëch pòtómków lëterzczich Kaszëbów znad [[Łebskò|Łebsczégò Jezora]] ([[Słowińcë|Słowińców]]), ò normalné leżnoscë rozwiju kaszëbiznë. == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, [[Gduńsk]] 1999 * M. Fleming: Communism, Nationalism and Ethnicity in Poland, 1944-1950, London and New York 2009[https://books.google.pl/books?id=39yNAgAAQBAJ&pg=PA189&lpg=PA189&dq=koz%C5%82owski+splett&source=bl&ots=kzhip6DhYk&sig=G0yT79BbqrJjQw7enRt7JrxDR_s&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwi9wujiyLfTAhWHIcAKHSVkBmsQ6AEIVDAJ#v=onepage&q=kashubians&f=false] * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 340 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20150216113220/http://miesiecznikpomerania.pl/180-pomerania-04-2014 "Pomerania"] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] oj2ttlvc5sba2uhvyehqw02almrxyvj 0 9219 199078 197080 2026-05-15T19:16:25Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199078 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòlitik|jimiã=Léch Wałãsa|Òbrôzk=Lech Wałęsa w 36. rocznicę wyborów 4 czerwca 1989 (cropped).jpg|òpis=2025|Data_ùrodzeniô=29 séwnika 1943|1. fónkcjô=Prezydent Pòlsczi Repùbliczi|1. Òd=22 gòdnika 1990|1. Do=22 gòdnika 1995|1. Pierszô_dama=Danuta Wałęsa|1. Pòprzédca=[[Wòjcech Jaruzelsczi]] (w krôju)<br>[[Riszard Kaczorowsczi]] (na emigracje)|1. Nastãpnik=[[Aleksander Kwaśniewsczi]]|2. fónkcjô=Przédnik Solidarnosci|2. Òd=17 séwnika 1980|2. Do=23 gromicznika 1991|2. Nastãpnik=Marian Krzaklewsczi|gwôsné jimiã=Lech Wałęsa|Môl_ùrodzeniô=[[Popowo (gmina Tłuchowo)|Popowo]]|Data_smierci=|Mol_smierci=}}[[Òbrôzk:Defense.gov photo essay 110524-D-XH843-007.jpg|mały|Lech Wałęsa, 2011 rok]] {{Audio|Pl-Lech Wałęsa.ogg|'''Lech Wałęsa'''}} abò pò kaszëbskù '''Léch Wałãsa''' (ùr. [[29 séwnika]] [[1943]] w [[Popowo (gmina Tłuchowo)|Popowie]]) – pòlsczi robòtnik, związkòwi dzejôrz ë pòlitikôrz. W latach 1980-1991 béł przédnikã [[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|„Solidarnoscë”]], òd 1990 do 1995 rokù béł prezydentã [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]], noblista w 1983 rokù<ref>[http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1983/ The Nobel Peace Prize 1983]</ref>. Òd 1997 rokù òn je pòczestnym òbëwatelã gardu [[Gduńsk|Gduńska]]<ref>[https://web.archive.org/web/20160303020601/http://bip.gdansk.pl/rada-miasta/Honorowi-obywatele-Gdanska,a,15636 Honorowi obywatele Gdańska]</ref>. == Òbaczë téż == * [[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Wałęsa, Lech}} [[Kategòrëjô:Pòlskô]] [[Kategòrëjô:Gduńszczani]] [[Kategòrëjô:Pòliticë]] [[Kategòrëjô:Prezydencë Pòlsczi]] ef93i9kiy0clts0wyv8x5g1xcf5u800 0 9220 199192 169109 2026-05-16T04:56:37Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Parafie]] 199192 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Saint Martin church in Sierakowice.jpg|mały|]] '''Parafiô sw. Môrcëna w Serakòjcach''' – je òd XIV stalata. Tu dosc krótkò parafialnégò kòscoła w [[Srôkòjce|Serakòjcach]] je stôri drzewiany kòscół. Tu mòże czëc [[kaszëbsczi jãzëk]]. == Òbaczë téż == [[Swiãti Môrcën z Tours]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.diecezja-pelplin.pl/dekanaty-i-parafie?pid=126&sid=347:Parafia-Swietego-Marcina] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Parafie]] m0e5nwwxk8ak5ytq53wzg46dezyktv7 0 9254 198989 168874 2026-05-15T15:39:16Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 198989 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Traditional Grip.jpg|mały|Czijôszczi do bãbnieniô w rãkach]] '''Czijôszk do bãbnieniô''' – to je rzecz do ùderzeniów w perkùsjowé jinstrumentë żebë wëdostac z nich brzëmienia. Òn je zrobiony z drewna. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzyczné instrumentë]] mtxn19z921mvdch9570xixwwz4krnsq 198990 198989 2026-05-15T15:39:24Z Iketsi 3254 -' ' 198990 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Traditional Grip.jpg|mały|Czijôszczi do bãbnieniô w rãkach]] '''Czijôszk do bãbnieniô''' – to je rzecz do ùderzeniów w perkùsjowé jinstrumentë żebë wëdostac z nich brzëmienia. Òn je zrobiony z drewna. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzyczné instrumentë]] s512rjlpcv1kqdrb8mmxrqipbehz8ci 198991 198990 2026-05-15T15:39:56Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Mùzyczné instrumentë|hideroot=on|mode=pages}} 198991 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Traditional Grip.jpg|mały|Czijôszczi do bãbnieniô w rãkach]] '''Czijôszk do bãbnieniô''' – to je rzecz do ùderzeniów w perkùsjowé jinstrumentë żebë wëdostac z nich brzëmienia. Òn je zrobiony z drewna. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Mùzyczné instrumentë|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzyczné instrumentë]] nn1dpvbndylmasc4p611neu009tk1qx 0 9348 199093 193281 2026-05-15T19:23:37Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199093 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:KsiazeczkaPKO1936.jpg|mały|Òbszcządzeniowô ksążeczka z 1936 rokù]] '''Òbszcządzeniowô ksążeczka''' – to béł dokùmeńt, w chtërnym bëłaa rejestrowónô i pòcwierdzëwónô zebrónô na bankòwim rechùnkù dëtczanô rezerwa. W [[Pòlskô|Pòlsce]] jich w 2020 rokù ju wierã ni ma. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://www.pkobp.pl/klienci-indywidualni/oszczednosci/ksiazeczki/ksiazeczka-obiegowa/ PKO] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Banczi]] 9dpqhcx88gbeubxpljubbenw8g9dr2z 199094 199093 2026-05-15T19:23:48Z Iketsi 3254 -' ' 199094 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:KsiazeczkaPKO1936.jpg|mały|Òbszcządzeniowô ksążeczka z 1936 rokù]] '''Òbszcządzeniowô ksążeczka''' – to béł dokùmeńt, w chtërnym bëłaa rejestrowónô i pòcwierdzëwónô zebrónô na bankòwim rechùnkù dëtczanô rezerwa. W [[Pòlskô|Pòlsce]] jich w 2020 rokù ju wierã ni ma. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://www.pkobp.pl/klienci-indywidualni/oszczednosci/ksiazeczki/ksiazeczka-obiegowa/ PKO] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Banczi]] bb9p0cerjtow9n246omwhtoiwjf31vd 0 9374 199199 192458 2026-05-16T08:42:29Z Orbitminis 18250 199199 wikitext text/x-wiki {{ADR|wëzérô jak jaczis tipiczny niewarkòwi eksperiment abò zapisownik, ni articzel. felënk bezzmiłkòwëch kaszëbsczich słów.}} Toyota – auta z japoniē kòncern Tòyota. Spis treści 1 Historija 2 Toyota Motor Corporation 3 Mòdele 3.1 Òbecnie dostępné w Pòlsce 4 Mòdele na rënek amerëkańsci 5 Mòdele na rynek japòńsci 6 Fabryki koncernu 7 Zobacz też 8 Przypisy 9 Linki zewnętrzne Historija Firma Toyota òsta zalożoné przez Sakichiego Toyodę w roku 1918 ( Toyoda Spinning and Weaving Co. Ltd.), a pòzni dali rozwijana przez jeò sina, Ki'ichirō Toyodę. Na począt sòjego istnienia produkowała krosna przędzalnicze (początek działalności datuje się na 1885 rok). Jednak już w 1933 r. powstał dział mający zajmować się produkcją samochodów. W 1935 powstał prototyp Toyota A1, a w roku 1936 rozpoczęła się produkcja modelu Toyota AA. Po wojnie wznowiono produkcję już w 1947. W 1951 powstał prototyp Toyota BJ, inspirowany konstrukcją Jeepa MB, dając początek serii Land Cruiser. W 1966 pojawiła się pierwsza generacja Corolli, najpopularniejszego modelu firmy. W 1997 roku do sprzedaży wprowadzono model Prius – pierwszy w świecie masowo produkowany samochód osobowy z napędem hybrydowym. W 2009 Toyota, wspólnie z Astonem Martinem, stworzyła limitowaną serię iQ, produkowaną pod marką Aston Martin, projekt nosił nazwę Cygnet[1]. W Polsce powstały dwie fabryki koncernu Toyota: Fabryka Skrzyń Biegów i Silników Benzynowych w Wałbrzychu Fabryka Silników Diesla w Jelczu-Laskowicach k. Wrocławia. Wg raportu BrandZ Top 100 opracowywanego corocznie przez firmę analityczną Millward Brown znak handlowy Toyoty warty jest obecnie 29,598 mld dolarów. To najlepszy wynik spośród wszystkich firm motoryzacyjnych na świecie[2]. Toyota Motor Corporation Toyota - japońska marka produkowana od 1933 roku w Tokio, Toyocie Daihatsu - japońska marka produkowana od 1907 roku w Ikedzie Lexus - japońska marka produkowana od 1989 roku w Toyocie Subaru - japońska marka produkowana od 1954 roku w Ota Hino - japońska marka samochodów ciężarowych, popularnych głównie w Azji Scion - japońska marka samochodów, przeznaczonych na rynek Ameryki Północnej Prius - japońska marka samochodów hybrydowych Modele Obecnie dostępne w Polsce Toyota Auris - Segment C, hatchback Toyota Auris Hybrid - Segment C, hatchback, napęd hybrydowy Toyota Auris Touring Sports - Segment C, kombi Toyota Auris Touring Sports Hybrid - Segment C, kombi, napęd hybrydowy Toyota Avensis - Segment D Toyota Aygo - Segment A Toyota Corolla - Segment C, sedan Toyota Proace - samochód dostawczy Toyota Hilux - Pickup Toyota iQ - Segment A Toyota Land Cruiser - Samochód terenowy Toyota Land Cruiser V8 - Samochód terenowy Toyota Prius - Segment C, napęd hybrydowy Toyota Prius+ - Segment C, napęd hybrydowy Toyota Prius Plug-in - Segment C, napęd hybrydowy Toyota RAV4 - SUV Toyota Verso - minivan Toyota Yaris - Segment B Toyota Yaris Hybrid - Segment B, napęd hybrydowy Toyota GT86 - Segment G (samochód sportowy) Modele na rynek amerykański Toyota Matrix Toyota Camry Toyota Venza Toyota Avalon Toyota Tacoma Toyota Tundra Toyota FJ Cruiser Toyota Highlander Toyota Prius v Toyota 4Runner Toyota Sequoia Toyota Sienna Modele na rynek japoński Toyota Aqua Toyota bB Toyota Passo Toyota Passo Sette Toyota Rush Toyota Blade Toyota Porte Toyota Raum Toyota Sai Toyota Allion Toyota Belta Toyota Premio Toyota Prius α Toyota Brevis Toyota Mark X Toyota Corolla Axio Toyota Corolla Fielder Toyota Crown Royal Toyota Crown Athlete Toyota Crown Hybrid Toyota Crown Majesta Toyota Century Toyota Vanguard Toyota Fortuner Toyota Hilux Toyota Probox Toyota Vitz Toyota Harrier Toyota Succeed Toyota Succeed Wagon Toyota Isis Toyota Avanza Toyota Voxy Toyota Noah Toyota Ipsum Toyota Ractis Toyota Sienta Toyota Wish Toyota Alphard Toyota Alphard Hybrid Toyota Corolla Rumion Toyota Estima Toyota Estima Hybrid Toyota Hiace Toyota Hiace Wagon Toyota Land Cruiser Prado Toyota Vellfire Fabryki koncernu Fabryki koncernu zlokalizowane są w: - Francja Valenciennes (departament Nord) - produkcja modelu Yaris - Wielka Brytania Burnaston (Derbyshire) - zatrudnienie: 3500 osób, w 2009 r. wyprodukowała 127 000 egzemplarzy modeli Avensis i Auris (w 2008 r. 213 000 egzemplarzy)[3]. - Czechy Kolín, produkcja modelu Aygo - Turcja produkcja modeli Verso i Auris Zobacz też Lexus Przypisy Cygnet - wspólne dzieło Toyoty i Astona Martina. [dostęp 2009-07-07]. Liczą się tylko: Toyota BMW i Mercedes (pol.). W: chceauto.pl [on-line]. [dostęp 18-06-2013]. Robert Lea. Toyota ponders temporary closure of British factory as sales collapse worldwide. „The Times”, 2010-02-17 (ang.). [dostęp 2010-02-17]. l6j3l7g1ii3242ibf08cge2nu72p2va 0 9403 198968 197528 2026-05-15T13:50:33Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}}; drobnô 198968 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:IMac.jpg|mały|Kòmpùter]] [[Òbrôzk:Kashubian keyboard layout.png|mały|Kaszëbskô kluczplata]] '''Kòmpùter''' (z ani. ''computer'', z [[Łacyńsczi jãzëk|łac]]. ''computare'') to maszina elektroniczno przeznaczonô do przerabianiô infòrmacji. == Bùdowa kòmpùtra == Do robòtë z kòmpùtrã – ceńtralną jednostką = òperacyjnô pamiãc + procesór – brëkùjemë czile rozmajitëch wespółro­biącëch z nim ùrządzeniów: wchôdającëch, np. kluczplata, mësz, sécowô kôrta, i wëchôdającëch, np. mónitór, modem, sécowô kôrta. Dzéle kòmpùtrowégò zestawù to: # [[mónitór|mónitór]] – pòkôzywo jinfòrmacje, chtërne dostôwómë z kòmpùtra; # [[głównô plata|głównô plata]] – zwëskiwónô do łączbë midzë wszëtczima dzélama kòmpùtra; # [[procesór|procesór]] – czerëje robòtą wszëtczich programów; # [[òperacyjnô pamiãc|òperacyjnô pamiãc]]: RAM i ROM – pamiãc le do czëtaniô; # [[bazowé pòdzespòłë|bazowé pòdzespòłë]]: graficznô kôrta, zwãkòwô/mùzycznô kôrta; # [[wzmòcniwanié|wzmòcniwanié]] – dôwô mòc wikszoscë dzélów kòmpùtra; # [[òpticzné nëczi|òpticzné nëczi]] – dzysdnia czãsto DVD-ROM; # [[cwiardi disk|cwiardi disk]] – plac, dze trzimie sã wszëtczé dóné; # [[mësz kòmpùtrowô|mësz]] – ùrządzenié, chtërno dozwôlô wprowadzac – razã z kluczplatą – dóné do kòmpùtra; # [[kluczplata|kluczplata]]. Jinszé elemeńtë, co sã czãsto skłôdają na kòmpùtrowi zestôw, to: drëkarka, skaner, wielezadaniowé ùrządzenié – drëkarka i skaner w jednym, głosniczi/słëchôwczi, mikrofón, jinternetowô kamerka, modem/[[router|ruter]], tuner TV – dôwô leżnosc òdbiéraniô telewzérnikòwégò òbrazu na mónitorze, czëtnik kartów pamiãcë, wëmiennô czeszéń na cwiardi disk, dżojstik/ pad/czer – kòntrolérë kòmpùtrowëch jigrów, i jinszé… == Tip kòmpùtra == * [[Kòmpùter òsobisti|kòmpùtrë òsobisti]] („PC”, z ani. ''personal computer'') ò rozmiarach ùmòżlëwiającëch jich ùmieszczenié na biurkù, ùżiwane zazwëczôj przez pòjedinczë òsobë. Kòmpùtrë òsobisti dzelimë na stacjonarné i przenosné nadôwający sã do przenôszaniô np. laptop, tablet. * [[Kòmpùter domòwi|kòmpùtrë domòwi]] pòprzédnicë kòmpùterów òsobistëch, kòrzëstające z zdrzélnika, jakno mònitora. * [[Kòmpùter mainframe|kòmpùtrë mainframe]] (ani. ''main'' – główny, ''frame'' – struktura) czësto ò wikszich rozmiarach, chterych zastosowanim je przetwôrzani wielu jilosci danych na pòtrzebë różnégò rodzaju institucji, pełnieniô roli serwerów itp * [[kònsola|kònsolë]] kòmpùter wëspecjalizowóny w programach rozriwkòwëch. Zazwëczôj kòrzista z zdrzélnika jakno głównégò wëskwarziwacza, do kòmpùtrowëch jigrów * [[Kòmpùter gòspòdarczi|kòmpùtrë gòspòdarczé]] ùżiwane w gòspòdarstwach rolnëch w celu efektiwnégò sterowania procesama produkcyjnyma * [[Kòmpùter wbùdowóné|kòmpùtrë wbùdowóné]] (abò òsadzoné, ani. ''embedded'') specjalizowane kòmpùtrë służące do sterowania urządzeniama z gatunkù aùtomaticzi przemësłowi, elektroniczi użytkowej (np. telefónë kòmórkowi itp.) abò są prosto szczególnyma kòmponentama wchòdzącymi w skład kòmpùtrów. * [[superkòmpùter|superkòmpùtrë]] nôwikszé kòmpùtrë ò wiôldżi mòcy òbliczeniowi, ùżiwane do czasochłonnych òbliczeń nôùkòwëch i symùlacji skómplikòwanëch systemów == Rozpòznôwné mòdele == * [[Samsung|Samsung]] * [[IBM|IBM]] * [[Acer|Acer]] * [[Dell|Dell]] * [[Apple|Apple]] * [[Toshiba|Toshiba]] * [[HP|HP]] * [[Asus|Asus]] * [[LG|LG]] * [[Lenovo|Lenovo]] * [[Sony|Sony]] [[Òbrôzk:Polski komputer XYZ.jpg|mały|Kòmpùter XYZ.]] == Pòlsczi kòmpùtrë == * kòmpùter cyfrowi: [[K-202|K-202]], [[PRS-4|PRS-4]], [[XYZ|XYZ]], [[ZAM|ZAM]], [[UMC|UMC]], [[Òdra kòmpùter|Òdra]], [[Mera 300|Mera 300]], [[Mera 400|Mera 400]], [[Pòltype| Pòltype]], [[R32|R32]], [[Mazovia|Mazovia]], [[Meritum|Meritum]], [[Elwro 800 Junior|Elwro 800 Junior]], [[ComPAN 8|ComPAN 8]], [[Menopc 900|Menopc 900]] * kòmpùter analogòwi: [[ELWAT|ELWAT]], [[AKAT-1|AKAT-1]], [[ARR|ARR]] == Historiô == ==== kòmpùtrë ==== Historiczné mòdele kòmpùtrów: * [[Z3|Z3]] * [[Colossus|Colossus]] * [[ENIAC|ENIAC]] <gallery> Z3 Deutsches Museum.JPG|Kòmpùter Z3 - òdkôrba. Colossus.jpg|Kòmpùter Colossus ENIAC-changing a tube.jpg|ENIAC - pierszi kòmpùter. </gallery> ==== ùczałi ==== Nôwëbitniejszi ùczałi, chtërnëch prôce przëczyniłë sã do pòwstania kòmpùtrów: * [[Blaise Pascal|Blaise Pascal]] (kalkùlator òd nazwëska kònstruktora zwany Pascaliną, 1642) * [[Gottfried Leibniz|Gottfried Leibniz]] (system binarny, żëwô ława do òbliczenia, mechanizm ''stepped drum'') * [[Abraham Stern|Abraham Stern]] (maszina licząca) * [[Charles Babbage|Charles Babbage]] (maszina różnicowa, maszina analiticzna) * [[Ada Lovelace|Ada Lovelace]] (prace teoreticzné, wizjonersczi w ji czasach kòncepcje wëkòrzistania kòmpùtrów) * [[Claude Shannon|Claude Shannon]] (teoreticzné pòdstawë bùdowë kòmpùtrów) * [[Alan Turing|Alan Turing]] (teoreticzné pòdstawë infòrmaticzi, [[maszina Turinga|maszina Turinga]] i ùniwersalnô maszina Turinga) == Czekawòstka == Słowizna z [[infòrmatika|infòrmaticznégò]] òbrëmieniô w kaszëbsczim i [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczim jãzëkù]] we wikszoscë przëtrôfków pòchôdô z anielsczi gôdczi. Są to tak zwóné jinternacjonalizmë. '''Kòmpùter''' to pò pòlskù ''komputer''. [[Internet|'''Jinternet''']] to ''internet''. '''Jinternetowô séc''' to ''sieć internetowa''. == Bibliografiô == * Informatyka 2000 - Wyd. CZARNY KRUK, Bydgoszcz 2007 * Dialog - Od Aleksandrii do Internetu - Wyd. Telefonia DIALOG S.A. * William Stallings, Organizacja i architektura systemu komputerowego, WNT, 2004. * Linda Null, Julia Lobur, Struktura organizacyjna i architektura systemów komputerowych, Helion, 2004. * Piotr Metzger, Anatomia PC, wyd. X, Helion, 2006. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20141016051101/http://www.budowakomputera.kgb.pl/index.htm Bùdowa kòmpùtra] * https://mojestrone.com/artykul/kaszbscz-emtczi-n2246965 {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Technika]] mcqwpwfsqatxtpa9adapoei0pd1sez9 198969 198968 2026-05-15T13:50:47Z Iketsi 3254 -' ' 198969 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:IMac.jpg|mały|Kòmpùter]] [[Òbrôzk:Kashubian keyboard layout.png|mały|Kaszëbskô kluczplata]] '''Kòmpùter''' (z ani. ''computer'', z [[Łacyńsczi jãzëk|łac]]. ''computare'') to maszina elektroniczno przeznaczonô do przerabianiô infòrmacji. == Bùdowa kòmpùtra == Do robòtë z kòmpùtrã – ceńtralną jednostką = òperacyjnô pamiãc + procesór – brëkùjemë czile rozmajitëch wespółro­biącëch z nim ùrządzeniów: wchôdającëch, np. kluczplata, mësz, sécowô kôrta, i wëchôdającëch, np. mónitór, modem, sécowô kôrta. Dzéle kòmpùtrowégò zestawù to: # [[mónitór|mónitór]] – pòkôzywo jinfòrmacje, chtërne dostôwómë z kòmpùtra; # [[głównô plata|głównô plata]] – zwëskiwónô do łączbë midzë wszëtczima dzélama kòmpùtra; # [[procesór|procesór]] – czerëje robòtą wszëtczich programów; # [[òperacyjnô pamiãc|òperacyjnô pamiãc]]: RAM i ROM – pamiãc le do czëtaniô; # [[bazowé pòdzespòłë|bazowé pòdzespòłë]]: graficznô kôrta, zwãkòwô/mùzycznô kôrta; # [[wzmòcniwanié|wzmòcniwanié]] – dôwô mòc wikszoscë dzélów kòmpùtra; # [[òpticzné nëczi|òpticzné nëczi]] – dzysdnia czãsto DVD-ROM; # [[cwiardi disk|cwiardi disk]] – plac, dze trzimie sã wszëtczé dóné; # [[mësz kòmpùtrowô|mësz]] – ùrządzenié, chtërno dozwôlô wprowadzac – razã z kluczplatą – dóné do kòmpùtra; # [[kluczplata|kluczplata]]. Jinszé elemeńtë, co sã czãsto skłôdają na kòmpùtrowi zestôw, to: drëkarka, skaner, wielezadaniowé ùrządzenié – drëkarka i skaner w jednym, głosniczi/słëchôwczi, mikrofón, jinternetowô kamerka, modem/[[router|ruter]], tuner TV – dôwô leżnosc òdbiéraniô telewzérnikòwégò òbrazu na mónitorze, czëtnik kartów pamiãcë, wëmiennô czeszéń na cwiardi disk, dżojstik/ pad/czer – kòntrolérë kòmpùtrowëch jigrów, i jinszé… == Tip kòmpùtra == * [[Kòmpùter òsobisti|kòmpùtrë òsobisti]] („PC”, z ani. ''personal computer'') ò rozmiarach ùmòżlëwiającëch jich ùmieszczenié na biurkù, ùżiwane zazwëczôj przez pòjedinczë òsobë. Kòmpùtrë òsobisti dzelimë na stacjonarné i przenosné nadôwający sã do przenôszaniô np. laptop, tablet. * [[Kòmpùter domòwi|kòmpùtrë domòwi]] pòprzédnicë kòmpùterów òsobistëch, kòrzëstające z zdrzélnika, jakno mònitora. * [[Kòmpùter mainframe|kòmpùtrë mainframe]] (ani. ''main'' – główny, ''frame'' – struktura) czësto ò wikszich rozmiarach, chterych zastosowanim je przetwôrzani wielu jilosci danych na pòtrzebë różnégò rodzaju institucji, pełnieniô roli serwerów itp * [[kònsola|kònsolë]] kòmpùter wëspecjalizowóny w programach rozriwkòwëch. Zazwëczôj kòrzista z zdrzélnika jakno głównégò wëskwarziwacza, do kòmpùtrowëch jigrów * [[Kòmpùter gòspòdarczi|kòmpùtrë gòspòdarczé]] ùżiwane w gòspòdarstwach rolnëch w celu efektiwnégò sterowania procesama produkcyjnyma * [[Kòmpùter wbùdowóné|kòmpùtrë wbùdowóné]] (abò òsadzoné, ani. ''embedded'') specjalizowane kòmpùtrë służące do sterowania urządzeniama z gatunkù aùtomaticzi przemësłowi, elektroniczi użytkowej (np. telefónë kòmórkowi itp.) abò są prosto szczególnyma kòmponentama wchòdzącymi w skład kòmpùtrów. * [[superkòmpùter|superkòmpùtrë]] nôwikszé kòmpùtrë ò wiôldżi mòcy òbliczeniowi, ùżiwane do czasochłonnych òbliczeń nôùkòwëch i symùlacji skómplikòwanëch systemów == Rozpòznôwné mòdele == * [[Samsung|Samsung]] * [[IBM|IBM]] * [[Acer|Acer]] * [[Dell|Dell]] * [[Apple|Apple]] * [[Toshiba|Toshiba]] * [[HP|HP]] * [[Asus|Asus]] * [[LG|LG]] * [[Lenovo|Lenovo]] * [[Sony|Sony]] [[Òbrôzk:Polski komputer XYZ.jpg|mały|Kòmpùter XYZ.]] == Pòlsczi kòmpùtrë == * kòmpùter cyfrowi: [[K-202|K-202]], [[PRS-4|PRS-4]], [[XYZ|XYZ]], [[ZAM|ZAM]], [[UMC|UMC]], [[Òdra kòmpùter|Òdra]], [[Mera 300|Mera 300]], [[Mera 400|Mera 400]], [[Pòltype| Pòltype]], [[R32|R32]], [[Mazovia|Mazovia]], [[Meritum|Meritum]], [[Elwro 800 Junior|Elwro 800 Junior]], [[ComPAN 8|ComPAN 8]], [[Menopc 900|Menopc 900]] * kòmpùter analogòwi: [[ELWAT|ELWAT]], [[AKAT-1|AKAT-1]], [[ARR|ARR]] == Historiô == ==== kòmpùtrë ==== Historiczné mòdele kòmpùtrów: * [[Z3|Z3]] * [[Colossus|Colossus]] * [[ENIAC|ENIAC]] <gallery> Z3 Deutsches Museum.JPG|Kòmpùter Z3 - òdkôrba. Colossus.jpg|Kòmpùter Colossus ENIAC-changing a tube.jpg|ENIAC - pierszi kòmpùter. </gallery> ==== ùczałi ==== Nôwëbitniejszi ùczałi, chtërnëch prôce przëczyniłë sã do pòwstania kòmpùtrów: * [[Blaise Pascal|Blaise Pascal]] (kalkùlator òd nazwëska kònstruktora zwany Pascaliną, 1642) * [[Gottfried Leibniz|Gottfried Leibniz]] (system binarny, żëwô ława do òbliczenia, mechanizm ''stepped drum'') * [[Abraham Stern|Abraham Stern]] (maszina licząca) * [[Charles Babbage|Charles Babbage]] (maszina różnicowa, maszina analiticzna) * [[Ada Lovelace|Ada Lovelace]] (prace teoreticzné, wizjonersczi w ji czasach kòncepcje wëkòrzistania kòmpùtrów) * [[Claude Shannon|Claude Shannon]] (teoreticzné pòdstawë bùdowë kòmpùtrów) * [[Alan Turing|Alan Turing]] (teoreticzné pòdstawë infòrmaticzi, [[maszina Turinga|maszina Turinga]] i ùniwersalnô maszina Turinga) == Czekawòstka == Słowizna z [[infòrmatika|infòrmaticznégò]] òbrëmieniô w kaszëbsczim i [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczim jãzëkù]] we wikszoscë przëtrôfków pòchôdô z anielsczi gôdczi. Są to tak zwóné jinternacjonalizmë. '''Kòmpùter''' to pò pòlskù ''komputer''. [[Internet|'''Jinternet''']] to ''internet''. '''Jinternetowô séc''' to ''sieć internetowa''. == Bibliografiô == * Informatyka 2000 - Wyd. CZARNY KRUK, Bydgoszcz 2007 * Dialog - Od Aleksandrii do Internetu - Wyd. Telefonia DIALOG S.A. * William Stallings, Organizacja i architektura systemu komputerowego, WNT, 2004. * Linda Null, Julia Lobur, Struktura organizacyjna i architektura systemów komputerowych, Helion, 2004. * Piotr Metzger, Anatomia PC, wyd. X, Helion, 2006. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20141016051101/http://www.budowakomputera.kgb.pl/index.htm Bùdowa kòmpùtra] * https://mojestrone.com/artykul/kaszbscz-emtczi-n2246965 {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Technika]] kuapqnhyxbf20egd0b086xs4cxmm733 0 9587 199175 198189 2026-05-16T04:22:50Z Iketsi 3254 VIAF→{{Kòntrola}} 199175 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kościerzyna, pomnik Remusa.jpg|mały|]] '''''Żëcé i przigòdë Remùsa''''' to je titel znòny pòwiescë doktora [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]]. Òn ją skùńcził pisac przë kùńcu swòjégò żëcégò. To je jegò nôwikszi dokôz, chtëren zagwësnił mù pòczestny môl w dzejach całi kaszëbsczi pismieniznë. ''Żece i przigode Remusa. Zvjercadło kaszubskji'' w stôrim pisënkù ùkôzało sã w całosce dopiérze pòd kùńc 1938 rokù, ju pò smiercë pisôrza. Òn nie dożdôł sã wëdaniô wszëtczich dzélów ny pòwiescë. Z kaszëbsczégò "Żëcé i przigòdë Remùsa" przedolmacził na pòlsczi [[Lech Bądkòwsczi]], ale są téż dolmaczenia w jinëch jãzëkach. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://literat.ug.edu.pl/remus/ Żëcé i przigodë Remusa. Zvjercadło kaszubskji] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô lëteratura]] m9b5lvww4s1hwxisiv5kwp7qm42b1jy 0 9616 199011 187034 2026-05-15T16:19:44Z Iketsi 3254 == Przëpisczi→== Przëpisë 199011 wikitext text/x-wiki '''Òkalëce''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Okalice'') – są kòlonią w [[Gmina Céwice|gminie Céwice]], w [[Lãbòrsczi kréz|lãbòrsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. W 1662 rokù miéwcą béł tu Grela. W 2008 rokù tu mieszkało 133 lëdzy. Òficjalnô [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskô]] pòzwa wsë w fòrmie „Òkalëce” òsta wprowadzónô 18 lëpińca 2016<ref>[https://web.archive.org/web/20190624093236/http://mniejszosci.narodowe.mswia.gov.pl/download/86/13576/stan09042019ost.pdf ''Lista gmin wpisanych do Rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości'']</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == *Andrzej Groth: ''Rejestr pogłównego generalnego z 1662 roku dla powiatów mirachowskiego, tucholskiego i człuchowskiego''. Acta Cassubiana, 2013, t. XV, s. 220 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VII/422 ''Okalice'' (kasz. Wókalece) w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Céwice]] ppa3umejg8m8iyxbu05w29qd2qt2p4e 0 9617 199007 187038 2026-05-15T16:14:58Z Iketsi 3254 == Przëpisczi→== Przëpisë 199007 wikitext text/x-wiki '''Ùnieszënkò''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Unieszynko'') – je kòlonią w [[Gmina Céwice|gminie Céwice]], w [[Lãbòrsczi kréz|lãbòrsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Tu w 2008 rokù mieszkało 80 lëdzy. Òficjalnô [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskô]] pòzwa wsë w fòrmie „Ùnieszënkò” òsta wprowadzónô 18 lëpińca 2016<ref>[https://web.archive.org/web/20190624093236/http://mniejszosci.narodowe.mswia.gov.pl/download/86/13576/stan09042019ost.pdf ''Lista gmin wpisanych do Rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości'']</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XII/805 2.) ''Unieszyno Małe'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Céwice]] bozf6jbldvnyylm87sahos7uvxagdqc 0 9693 199091 198617 2026-05-15T19:22:57Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Banczi w Pòlsce|hideroot=on|mode=pages}} 199091 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:NBP Entry AB.jpg|mały|Nôrodny Pòlsczi Bank - centrala]] '''Nôrodny Pòlsczi Bank''' (''Narodowy Bank Polski, NBP'') – to je centralny [[bank]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] z sedzbą w Warszawie. Òn je òd 1945 rokù. Ten bank je wôżny w [[Pòlskô|pòlsczi]] gòspodarsczi pòlitice. Pòlsczi pieniądz ''złoty'' je pòd jego kòntrolą. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Banczi w Pòlsce|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.nbp.pl/ Nôrodny Pòlsczi Bank] * [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400938 ùstôw] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Banczi w Pòlsce]] 5iavi3fr8ewpfymwfgpevbh9b0l97el 0 9712 199052 176504 2026-05-15T18:09:06Z Iketsi 3254 Òbrôzk; ' - to '→' – to ' 199052 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Rectangle_Geometry_Vector.svg|mały|Prostonórt]] '''Prostonórt''' – to je sztëronórt, chteren mô wszëtczé benowé prosté nórtë. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Matematika]] bzfftpjs2xh4durjycqdibrayk24rsw 0 9903 199005 174419 2026-05-15T16:14:27Z Iketsi 3254 {{Commons}} 199005 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Biały Bór COA.svg|mały|Herb gardu]] '''Biały Bór''' (we zdrojach: ''Baldenburg'' 1395, ''Balle'' 1550, ''Ballen'' 1578, ''Balde'' 1575 (1579), ''Białobork'' 1655, ''de Ball. de olde'' 1670, ''Białembork'' 1880, ''Bal'' (XIX w. Paweł Panske), ''Bala'' (Cenôwa), miem. ''Baldenburg''; mòżebné [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczé]] pòzwë: ''Biôłé'', ''Bielno'', ''Biôłô''{{Zdrzódło}}) – gard w [[Szczecënecczi kréz|szczecënecczim krézu]] w [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]] nad [[Biôłô Rzéka (rzéka)|Biôłą Rzéką]]. * Lëdztwò gardu: 2.209 ([[2008]]) * Wiéchrzëzna gardu: 12,82 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.rastko.net/rastko-ka/content/view/232/33/ Edward Breza, ''Biały Bór''] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{Miono}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] 7426pzfc2tvwmhb2qi0p234j8api0ev 199006 199005 2026-05-15T16:14:43Z Iketsi 3254 {{Miono}} 199006 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Biały Bór COA.svg|mały|Herb gardu]] '''Biały Bór''' (we zdrojach: ''Baldenburg'' 1395, ''Balle'' 1550, ''Ballen'' 1578, ''Balde'' 1575 (1579), ''Białobork'' 1655, ''de Ball. de olde'' 1670, ''Białembork'' 1880, ''Bal'' (XIX w. Paweł Panske), ''Bala'' (Cenôwa), miem. ''Baldenburg''; mòżebné [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczé]] pòzwë: ''Biôłé'', ''Bielno'', ''Biôłô''{{Zdrzódło}}) – gard w [[Szczecënecczi kréz|szczecënecczim krézu]] w [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]] nad [[Biôłô Rzéka (rzéka)|Biôłą Rzéką]]. * Lëdztwò gardu: 2.209 ([[2008]]) * Wiéchrzëzna gardu: 12,82 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.rastko.net/rastko-ka/content/view/232/33/ Edward Breza, ''Biały Bór''] {{Miono}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] oxhy0jomynb8kq6x7onw4pinh7rw4zx 0 9994 199004 182273 2026-05-15T16:14:07Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to ' 199004 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Barwik.jpg|mały|]] '''Bôrwik''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Barwik'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Barwick'') – to je kaszëbską wsą w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Przedkòwò|gminie Przedkòwò]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/113 ''Barwik'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Przedkòwò]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] mj8uza6nge7d8fsh09goynk2t28ylkr 0 9998 199003 178088 2026-05-15T16:13:56Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199003 wikitext text/x-wiki '''Klëczkòwë''' – są wsą w [[gmina Kôrsëno|gminie Kôrsëno]], w [[Kòscérsczi kréz|kòscérsczim krézu]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV/145 Kliczkowy w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Kôrsëno]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] skaqd2sxxg4poec9k2i8d98yoy75bi5 0 10113 199053 171992 2026-05-15T18:09:40Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}}; ' - to '→' – to ' 199053 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Protractor.jpg|mały|Nórtomiérz]] '''Nórtomiérz''' – to je jinstrument do mierzeniô nórtów. Òn je do ùstanowieniô miarë nórta. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Matematika]] oi7703ai1ty0fbifzbgk6febkuzqiie 0 10117 199090 197208 2026-05-15T19:22:46Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Banczi w Pòlsce|hideroot=on|mode=pages}} 199090 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:ING Bank Slaski in Katowice.JPG|mały|Sedzëba centrali Szląsczégò Bankù ING przë sz. Sokòlsczi 34 w Katowicach]]'''ING Bank Śląski SA''' '''(Bank Śląski SA, Bank Śląski w Katowicach SA''', [[Kaszëbsczi jãzëk|kasz]]. ''Szląsczi Bank ING SA'', ''Szląsczi Bank SA'', ''Szląsczi Bank w Katowicach SA'') – [[kòmercëjny bank]] z sedzëbą w [[Katowice|Katowicach]], swiôdczący bankowé ùsłëdżi dlô òsobistëch klijentów a firmów i jinstitucje (ùniwersalny bank). Je piątim bandżëm w [[Pòlskô|Pòlsce]] wedle wiôlgòscë wôrtnotë aktiwów<ref>[https://www.ing.pl/relacje-inwestorskie/wyniki-finansowe ''Pieniãżné rapòrtë Szląsczégò Bankù ING''] [online], ing.pl [przëstãp 2026-05-02] (pòl.)</ref>. W I kwartôle 2025 r. dôwôł wspiarce 4,62 mln detalicznëch klijentów a 575 tës. zrzeszeniowëch klijentów<ref>[https://www.ing.pl/o-banku Ò Bankù] [online], ing.pl [przëstãp 2026-05-02] (pòl.)</ref>. == Nôdgrodë ë wëapartnieniô == === 2022 === * ING zdobëł 1. plac w kategòrii „Móbilnô bankòwizna” w kònkùrsë Mobile Trends Awards 2022 za rozwij móbilny aplikacji === 2021 === * Szląsczi Bank ING pò rôz trzecy òtrzëmôł Złoti Listk za dzejaniô z òbjimù wiednożnégò rozwiju. Dodatkòwo òstałô wëapartnionô òstałô dobrô praktika bankù – Przecywdzejanié skùtkóm pandemii COVID-19 * Bank pò rôz szósti z rzãdù zajił I plac w rankingù „Gwiôzdë Bankòwiznë 2021”, chtëren òbsądzô całownotë dzejanié bankù. ING ùzwëskôł téż pierszé place w kategòriach pòdszmërowiwająwëch dwiga, efektiwnòsc, nowactwò ë relacje z klijentama. Ranking je òrganizôwóny bez Dzénnik Gazétã Prawną ë dorôdczą firmã PwC * Szląsczi Bank ING òstôł liderem westrzód banków wedle wiôlgòscë ùdzélu w distribùcje ùnijnëch westrzédnéch w ramach jinicjatiwë „Kredit na technologiczné nowaczëznë” * Szląsczi Bank ING òtrzëmôł dwa nôdgrodë w XXVI edicji Rankingù Banków Pieniãżnégò Miesãcznika Bank 2021 ** I plac w kategòrii „Lider efektiwnòscë bankowégò sektora w Pòlsce” ** I plac w kategòrii „Lider pòpùlarnotë westrzód klijentów banków” == Òbaczë téż == {{#categorytree:Banczi w Pòlsce|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.ingbank.pl/ Bank] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Banczi w Pòlsce]] sgh4898438yowelb40ij52bnqp4rvne 0 10214 199182 184128 2026-05-16T04:27:32Z Iketsi 3254 |*]]→| ]]; ' - je '→' – je ' 199182 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Brandenburg Wappen.svg|mały|left|Herb Brandenbùrgie]] [[Òbrôzk:Potsdam-stadtschloss-landtag.JPG|mały|left|W stolëcë Brandenbùrgie]] [[Òbrôzk:Deutschland Lage von Brandenburg.svg|mały|Brandenbùrgiô w Miemiecce – zelono pòmalowòné)]] '''Brandenbùrgiô''' (miem. ''Brandenburg'') – je związkòwim krôjã w [[Miemieckô|Miemiecczi Federacëjny Repùblice]]. Òne òbjimają 29 478,61 km² wiéchrzëznë. [[Kaszëbi]] biwają w Brandenbùrgie, a Brandenbùrga biwôł na Kaszëbach. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://bravors.brandenburg.de/gesetze/swg#7 Prawò ò Wendach] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Brandenbùrgiô| ]] 5h8y22fsl2qsyb3q6dpzdcrfnz2qdvk 0 10508 199174 197801 2026-05-16T04:20:07Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199174 wikitext text/x-wiki {{Bez òdjimka}} '''Bernardus Scultetus''' (ùr. kòl [[1455]] rokù w [[Lãbórg|Lãbòrgù]] – ùm. [[30 lëpinca]] [[1518]] rokù w [[Rzim|Rzimie]]), ksądz, pisôrz. Béł wôżnym ksãdzem w [[Katolëcczi Kòscół|kòscele katolëcczim]]. W latach 1513–1517 to béł pisôrz kòl papiéża Léòna X. Òn nazwôł se ''Cassubius'' [[Kaszëbi|Kaszëba]] w 1488 rokù. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://books.google.de/books?id=lQ8LAQAAMAAJ&q=cassubius+prutenus&dq=cassubius+prutenus&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwiFktH00tHLAhVJJpoKHSjSBpwQ6AEIQjAC Onomastica] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Scultetus Bernardus}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] ih00fqufxyssghrchk5fvo4zyg0fymp 0 10674 199183 190092 2026-05-16T04:29:11Z Iketsi 3254 VIAF→{{Kòntrola}}; ' - to '→' – to ' 199183 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Karte Mark Brandenburg 1320.png|mały|Kôrta Brandenbùrgie w 1320 rokù]] [[Òbrôzk:Foundators001.jpg|mały|Waldémôr Wiôldżi / Winrich von Kniprode]] '''Waldémôr Wiôldżi''' (''Waldemar der Große'' ùr. kòl 1280 – ùm. 1319 rokù) – to béł markgraf [[Brandenbùrgiô|Brandenbùrgie]] òd 1308 rokù. Òn w 1308 rokù spôlił [[Chmielno]]. == Lëteratura == * Uta Lehnert: Der Kaiser und die Siegesallee. Réclame Royale, Dietrich Reimer Verlag, Berlin 1998. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Waldémôr Wiôldżi}} [[Kategòrëjô:Miemcë]] [[Kategòrëjô:Brandenbùrgiô]] 2o0qi6yvpoglutp8dji4s3rk5bpww85 0 10754 199009 193120 2026-05-15T16:19:23Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199009 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Agate banded 750pix.jpg|mały|Sardoniks]] [[Òbrôzk:Kameja iz Slavkovice.jpg|mały|]] '''Sardoniks''' – to je mineral. Òn je zortã [[chalcedon]]u. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://mindraw.web.ru/mineral1.htm] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Minerałë]] hx2ujfobl51q9ewskvzeyisj3hmwsci 199010 199009 2026-05-15T16:19:32Z Iketsi 3254 -[] 199010 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Agate banded 750pix.jpg|mały|Sardoniks]] [[Òbrôzk:Kameja iz Slavkovice.jpg|mały|]] '''Sardoniks''' – to je mineral. Òn je zortã [[chalcedon]]u. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://mindraw.web.ru/mineral1.htm {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Minerałë]] 8sufwd92m1jh9l079nbt8bre7acxldy 0 10928 199002 176851 2026-05-15T16:12:09Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to ' 199002 wikitext text/x-wiki '''Òwczô ropùcha''' (''Linognathus ovillus'') – to je ôrt òwada z rodzëznë ''Linognathidae''. [[Domôcô òwca]] czasã miéwô te ropùchë na głowie i w jinëch placach. To je cëzożiwca. == Lëteratura == * [[Bernard Zëchta|B. Sychta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1970, tom IV, s. 340 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=624663] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Òwadë]] rfvtz93tvo07zz58dwti9lnhmxq2yk6 0 11042 199001 176826 2026-05-15T16:11:53Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to ' 199001 wikitext text/x-wiki '''Karkùlëca''' – to je pôłka, chtërna na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] bëła ùziwónô do głëszeniô [[Łosos|łososów]]. == Lëteratura == [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1968, tom II, s. 139 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://books.google.pl/books?hl=pl&id=LLt17fJHrKMC&dq=kaszuby&focus=searchwithinvolume&q=Karkul%C3%ABca [[Bernard Zëchta]]] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gòspòdarzënk]] s2xf1rcql7hsakha9nya2pmr1pxiyl9 0 11173 199000 183215 2026-05-15T16:11:30Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to ' 199000 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Nowa Wieś Kościerska 3895.jpg|mały|Nowô Wies]] '''Nowô Wies''' – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] wies w [[gmina Kòscérzna|gminie Kòscérzna]], w [[Kòscersczi kréz|kòscersczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. W 2008 rokù tu mieszkało 360 lëdzy. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VII/211 19.) Nowawieś w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Kòscérzna]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] nw8570ixwtfqd8u7gss0of2e5ykkzx3 0 11182 198999 178148 2026-05-15T16:11:25Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to ' 198999 wikitext text/x-wiki '''Òstrowité'''‎ – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Sëlëczëno|gminie Sëlëczëno]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VII/724 9.) Ostrowite w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Sëlëczëno]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 3yoxjpjdq8fxuf0w8gxbwun3z0z8b9c 0 11206 199057 178301 2026-05-15T18:13:17Z Iketsi 3254 == Przëpisë == {{Przëpisë}} 199057 wikitext text/x-wiki '''Jón Piépka''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòlsczi]] pisënk: ''Jan Piepka''; ùr. [[8 gromicznika]] 1926 rokù w [[Łebno|Łebnie]] – ùm. [[8 strëmiannika]] 2001 rokù) - pisôł wiérztë, pòwiôstczi i dokôzë na binã. Jak wiele kaszëbsczi młodzëznë mùszôł przeńc przez ''Wehrmacht''. Jegò autorstwa są dialodżi do [[Kaszëbë (film)|filmù ''Kaszëbë'']]<ref>[http://www.filmpolski.pl/fp/index.php?osoba=118222 Jan Piepka]</ref> Òn mieszkôł m.jin. w Kòscérznie. Staszków Jan to béł jegò pseudonim. == Ùsôdztwò (wëjimk) == * Stojedna chwilka [słowo wstępne i słowniczek Leon Roppel] ; okładka i strona tyt. Janina Rybicka ; ozdobniki Felicja Wittbrodt. - Gdynia : Wydaw. Morskie, 1961 * Kamiszczi /wybór wierszy Stanisław Pestka ; oprac. graf. Witold Bobrowski ; weryfikacja pisowni Jerzy Treder. - Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, 1983 * Mòja kòtka, mój kòt [wiersze dla dzieci] / wybór Stanisław Pestka ; weryfikacja pisowni kaszubskiej Jerzy Treder. oprac. graf. Witold Bobrowski. - Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie. Oddział Miejski w Gdańsku, 1983 == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] k89a0t19630jf7cblglsmbehvbh7vy7 0 11221 198998 178388 2026-05-15T16:11:12Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 198998 wikitext text/x-wiki '''Smôłdzënë''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Smołdziny'') są w òbéńdze [[Charzëkòwskô Rówizna|Charzëkòwsczi Rówiznë]], w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]], w [[Gmina Lëpińce|gminie Lëpińce]]. Òne są òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] [[Lëpińce]]. Tu mieszkało 29 lëdzy. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/914 Smołdziny w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Gmina Lëpińce]] ti1h4er3leqm694f6ijtmcogwg9v7px 0 11249 198997 178411 2026-05-15T16:11:06Z Iketsi 3254 ' - je '→' – je ' 198997 wikitext text/x-wiki '''Nowô Karczma''' – je na [[Kaszëbë|Kaszëbach]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Chònicczi kréz|chònicczim krézu]], w [[Gmina Kònôrzënë|gminie Kònôrzënë]]. Tu w 2008 rokù mieszkało 27 lëdzy. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VII/195 10.) Nowa Karczma w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Kònôrzënë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] qhefg46lrht648jbhuhqtm37bvaxufo 0 11265 198996 190491 2026-05-15T16:10:32Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}}; == Galeriô ==<gallery mode="packed">Òbrôzk: 198996 wikitext text/x-wiki '''Matarniô''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Matarnia'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Mattern'') – to je dzél [[Gduńsk]]a, a bëła wies. Tu je kòscół, a nim je czasã w niedzelã Mszô Sw. m. jin. dlô Kaszëbów i mòże czëc [[kaszëbsczi jãzëk]]. Probòszczã w latach 1983 - 1994 béł tu ksądz [[Władisłôw Szulëst]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:St. Valentine's church in Gdańsk Matarnia.jpg|Stôri kòscół w Matarni<ref>https://www.parafiawalenty.pl/</ref> Òbrôzk:Gdańsk ulica Agrarna 2.JPG|260px|mały|Dwór w Matarni Òbrôzk:Port Lotniczy im Lecha Walesy Terminal 2.jpg| Òbrôzk:Danzig Lech Wałęsa FlughafenBahn 2015.JPG| </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VI/171 Materna w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dzéle Gduńska]] ckhtyaij44x9rb90beem5xex0oj87w2 0 11463 199051 198013 2026-05-15T18:07:39Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199051 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} '''Óws''' – ôrt [[Zbòzé|zbòżégò]] chtëren nôleżi do rodzënë wiechlinowatëch. Òbejmùje òkòło 35 gatunków (wiele z nich to roslënë ùprawne), chtërnë sã w stanie dzëczim i wëstãpiwają w basenie [[Morze Śródziemne|Mòrza Sródziemnégò]] i [[Azja|Azji]], a w [[Pòlskô|Pòlsce]] dzëko rosnie óws głëchë- je to chwast. [[Òbrôzk:Illustration Avena sativa0.jpg|mały|Óws]] == Mòrfòlogia == Kwiatostanem ówsa je wiécha ò dłùgòscë 10 – 30 cm. Òsą wiéchë je przedłëżenié òstaniégò miãdzëwãzla, czyli òsadka chtërna je pòdzelona wãzłami i miãdzëwãzlami. Z wãzłów tëch wërastają òkółkòwò rozgałãzenia bòczne twòrząc wietewki wiéchë zakùńczone kłoskama – wiécha prosta. Czasã jednak rozgałãzenia bòczne są téż pòprzedziélane wãzłama na miãdzëwãzla z chtërnëch wyrastają rozgałãzenia I rzãdë (wiécha pòdwójna), a z nich rozgałãzenia II rzãdë (wiécha własciwa), zakuńczone pòjedënczëma kłoskama. Ze wzglãdù na sztôłt wiéch wëróżnia sã na dwa tëpë òdmian hodowlanëch ówsa: ò wiésze chòrągiewkòwatej i rozpierzchłej. W wiesze rozpierzchłej wietewki bòczne są ùstawione pòd wszelejaczima kątama, co warunkùje jiny sztółt wiéchë (rozstrzelona, krzaczasta, zwisła abò sztywna- wzniesona). W wiésze kłoski mògą bëc 2-3 kwiatowe, stądka mają 2-3 zarniaki. Stosunek mas zarniaków ma sã jak 3:2:1 stądka piersi zarniak (bùten) ma masã nôwiakszą, dredzi mniôszą, a trzëcy nômniôszą. Cechą òdmianową je skłonność do òsadzania dwóch abò trzëch zarnków. == Biologiô == == Rozwój == Óws je to roslëna dnia dłudżiégò. Krótczi dzéń wpłëwa na znaczne przedłużenié òkresu wegetacji, a dłudżi dzéń skraca òkres rozwòju wegetatywnego i pòwoduje chùtkie wëtworzenie wiéch. Ze wzglãdu na òkres wegetacji óws mòże wëstãpòwac jakno fòrma jara i òzima. W Pòlsce ùprawia sã blós òdmianë jare. Óws kiełkùje ju w temperaraturze 2-3 stopniów weżi zera. Równak w tëch warunkach proces ten jidze dosc wòlno i pòstãpùje chùtkò dopiérze przë 5–7 stopniach cepła. Ta roslëna pòjawia sã pò 8-12 dniach od siéwë. Pò wschodach mô zaczątk wëtwarzanie pòstãpnëch lëscë i krzewięnié, chtërnemù dobrô je temperatura 6-12 stopniów cepła. Óws je to roslëna samopylna, kwitnienie òdbëwa sã na ògół przë zamkniãtëch plewkach. Jedna roslëna kwitnie òkòło 6-7 dni. == Sëstematëka == === Órtë flory Pòlsczi === [[Òbrôzk:Avena sativa L.jpg|mały|Óws zwëczajny]] [[Òbrôzk:Avena fatua1.jpg|mały|Óws głëchy]] * Óws brodaty * Óws głëchy * Óws jednostronny * Óws krótczi * Óws nagi * Óws płonny * Óws pòsredni * Óws szorstczi * Óws zwëczajny Jinszi ôrt * Óws bizantëjsczi == Zastosowanié == Wëprodùkòwane w pòlsce zarno owsa w 80% przeznacza sã na paszã, w 15% na materiał siéwny, resztã na cele konsumpcëjne. Równak coraz bardżi pòznawane są właściwość chemiczné ówsa i znajdùje sã dla niegò coraz bardżi rozmajite zastosowanie: w dietetëce, w przemësle farmaceutëcznëm, kòsmetëcznëm i chemicznëm. == Roslëna do jestkù == Historejô Óws nôleżi do stosunkòwo młodëch roslën ùprawnëch. Pòjawił sã czile tesãcë lat pózni niż [[jãczmiń|jãczmiéń]] i [[pszénica|pszénica]]. Na terenach Pòlsczi szlachë ówsa pòchòdzą sprzed òkòło 700 lat.p.n.e i òdnalezone òstałë w Biskùpinie k. Żnina, równak ùprawa ówsa nô wiãkszą skalã miała pòczątk dopiérze w VIII stalatim. Óws do Eùropë przywãdrował razã z pszénicą z Azji. Jegò dominacjô strzód ùpraw rosła i zaczął wëpierac gatunki pierwotne. == Wartosc kùlinarna == Wartosc òdżëwcza i energëtëczna ówsa je stosunkòwo wiôlgô, zawiera 2-3 razë wiãcy tłuszczu pòrównując jinszi zbòża. Tłuszcz ówsany je bògati w nienasëconé kawasë tłuszczowe. Są to głównie kwasy: oleinowy, linolowy, linolenowy i kwasë: arachidonowy, eikozapentaenowy, dokozaheksaenowy. Zarno ówsa mô wãglowaodanë, strzód chtërnëch nôwiãcy je skrobi. == Roslëna lecznicza == W lecznictwie i dietetëce stosowóne są: zarno ówsa, płatczi ówsane, ziéle ówsa, mąka ówsana. Óws skùtecznié óddzaùje na ùkład nerwòwy. Napary i nalewczi z ziéla ówsa stosùje sã głównié przë bezsennoscach, òsłabieniu nerowëm i węczerpaniu na skùtk depresji i sëtuacjach stresowëch. Wëciągi z ziéla ówsa łagòdzą i mògą zapòbiegac ùszkòdzeniom wątroby. Óws kòrzëstnié dzała na błonã sluzowe i aktywizùje hòrmònë. Dzała przeciwzapalnie i przeciwbólowo przëspieszając gojenié ran. Dzała téż na chòrescë reùmatëczne, kamicã nerkowã. Je téż pòmòcny w chòrëscach skórnëch, jak trądzik, swiąd i łojotok. == Bibliografia == * Budzyński W., Szempliński W., 1999. Owies. W: Jasińska Z., Kotecki A. Szczegółowa uprawa roślin, AR, Wrocław: 235–255. * Chong J., 2000. Incidence and virulence of Puccinia coronata f. sp. avenae in Canada from 1996 to 1998. Can. J. Plant Pathol., 22: 99–109. * Cyfert R., 2005a. Odmiany owsa. www.ppr.pl * Cyfert R., 2005b. Agro serwis. Zboże wysokiej jakości. COBORU Słupia Wielka. Wyd. 2: 31–32. * Gąsiorowski H., 1995. Owies – chemia i technologia. PWRiL, Poznań. * Gjaerum H.B., Tjamos E.C., Viranyi F., 1988. European Handbook of Plant Diseases. Ed. Smith i in. Blackweel Sci. Publ. Oxford, Londyn, Edynburg, Boston, == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Zbòża]] [[Kategòrëjô:Roscënë]] lhxsgetmrooqrvyvdickyu0mj1jgw8x 0 11518 198983 189320 2026-05-15T15:35:05Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Mùzyczné karna]] 198983 wikitext text/x-wiki '''Republika''' – je [[Pòlskô|polsczi]] rock karno. Pòwstôło w [[1981]] rokù. We [[2001]] rokù zawieszëło karno zwòją dzéjnotã. == Nôleżnicë == * [[Grzegorz Ciechowski]] - spiéw, klawisze, autor tekstów (1981-1986, 1990-2001) * Zbigniew Krzywański - gitara (1981–1986, 1990–2002) * Sławomir Ciesielski - perkùsëjô (1981–1986, 1990–2002) * Paweł Kuczyński - basowô gitara (1981–1986, 1990) * Leszek Biolik - basowô gitara (1990–2002) == Historëjô == Karno '''Republika''' pòwstało [[25 łżëkwiata]] [[1981]] rokù. W [[1983]] rokù wëdôle swojã pierszą dołgogrającą platã Nowe sytuacje ë pózdzé albùm 1984. Rok pózdni wëdôle albùm Nieustanne tango. W latach [[1982]] ë [[1985]] karno wëstãpiwôło na festiwalu w Jarocinie. W [[1986]] rokù, karno ògłoszëło swojé rozpùscëni. Znowa naczãło òno wëstãpiwac w 1990 rokù, chòc zmienionëm skłôdze. W [[1991]] rokù wëdôle albùm 1991. W [[1993]] Siódma pieczęć. W [[1995]] rokù Republika marzeń ë trzë lata pózdzé albùm Masakra. [[22 gòdnika]] [[2001]] roka ùmarl [[Grzegorz Ciechowsk]]<nowiki/>i ë karno zawieszëło zwòją dzéjnotã.<ref>https://web.archive.org/web/20181116173849/https://www.rmf.fm/muzyka/dyskografia,222,1397,Republika.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20200929093436/https://www.terazmuzyka.pl/artysci/4420/republika.html</ref> == Diskògrafijô == === Sztudijné platë === * [[1983]] - Nowe sytuacje * [[1983]] - 1984 * [[1984]] - Nieustanne tango * [[1991]] - 1991 * [[1993]] - Siódma pieczęć * [[1995]] - Republika marzeń * [[1998]] - Masakra * [[2002]] - Ostatnia płyta === SP === * [[1983]] - Kombinat/Gadające głowy * [[1983]] - Układ sił/Sexy doll * [[1986]] - Sam na linie/Moja krew * [[1991]] - Lawa/Balon === Zestôwczi === * [[1993]] - '82-'85 * [[1999]] - Biała flaga * [[2003]] - Komplet * [[2007]] - Gwiazdy polskiej muzyki lat 80. vol. II === Platë live === * [[1993]] - Bez prądu * [[2002]] - Republika * [[2004]] - Największe przeboje - LIVE * [[2007]] - Trójka Live! == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://republika.art.pl/ * https://web.archive.org/web/20181101015439/http://republikamarzen.pl/ * https://web.archive.org/web/20181116215723/https://www.polskirock.art.pl/republika,1,81,wykonawca.html * https://www.discogs.com/artist/669346-Republika [[Kategòrëjô:Mùzyczné karna]] n7hw3pigrultwrh7i7v8vqtzkl9u5w2 198984 198983 2026-05-15T15:36:00Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Mùzyczné karna|hideroot=on|mode=pages}} 198984 wikitext text/x-wiki '''Republika''' – je [[Pòlskô|polsczi]] rock karno. Pòwstôło w [[1981]] rokù. We [[2001]] rokù zawieszëło karno zwòją dzéjnotã. == Nôleżnicë == * [[Grzegorz Ciechowski]] - spiéw, klawisze, autor tekstów (1981-1986, 1990-2001) * Zbigniew Krzywański - gitara (1981–1986, 1990–2002) * Sławomir Ciesielski - perkùsëjô (1981–1986, 1990–2002) * Paweł Kuczyński - basowô gitara (1981–1986, 1990) * Leszek Biolik - basowô gitara (1990–2002) == Historëjô == Karno '''Republika''' pòwstało [[25 łżëkwiata]] [[1981]] rokù. W [[1983]] rokù wëdôle swojã pierszą dołgogrającą platã Nowe sytuacje ë pózdzé albùm 1984. Rok pózdni wëdôle albùm Nieustanne tango. W latach [[1982]] ë [[1985]] karno wëstãpiwôło na festiwalu w Jarocinie. W [[1986]] rokù, karno ògłoszëło swojé rozpùscëni. Znowa naczãło òno wëstãpiwac w 1990 rokù, chòc zmienionëm skłôdze. W [[1991]] rokù wëdôle albùm 1991. W [[1993]] Siódma pieczęć. W [[1995]] rokù Republika marzeń ë trzë lata pózdzé albùm Masakra. [[22 gòdnika]] [[2001]] roka ùmarl [[Grzegorz Ciechowsk]]<nowiki/>i ë karno zawieszëło zwòją dzéjnotã.<ref>https://web.archive.org/web/20181116173849/https://www.rmf.fm/muzyka/dyskografia,222,1397,Republika.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20200929093436/https://www.terazmuzyka.pl/artysci/4420/republika.html</ref> == Diskògrafijô == === Sztudijné platë === * [[1983]] - Nowe sytuacje * [[1983]] - 1984 * [[1984]] - Nieustanne tango * [[1991]] - 1991 * [[1993]] - Siódma pieczęć * [[1995]] - Republika marzeń * [[1998]] - Masakra * [[2002]] - Ostatnia płyta === SP === * [[1983]] - Kombinat/Gadające głowy * [[1983]] - Układ sił/Sexy doll * [[1986]] - Sam na linie/Moja krew * [[1991]] - Lawa/Balon === Zestôwczi === * [[1993]] - '82-'85 * [[1999]] - Biała flaga * [[2003]] - Komplet * [[2007]] - Gwiazdy polskiej muzyki lat 80. vol. II === Platë live === * [[1993]] - Bez prądu * [[2002]] - Republika * [[2004]] - Największe przeboje - LIVE * [[2007]] - Trójka Live! == Òbaczë téż == {{#categorytree:Mùzyczné karna|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://republika.art.pl/ * https://web.archive.org/web/20181101015439/http://republikamarzen.pl/ * https://web.archive.org/web/20181116215723/https://www.polskirock.art.pl/republika,1,81,wykonawca.html * https://www.discogs.com/artist/669346-Republika [[Kategòrëjô:Pòlsczé mùzyczné karna]] tm42ug9st1690qi0mgeki3id3vmuri9 199045 198984 2026-05-15T17:55:04Z Iketsi 3254 /* Nôleżnicë */ – 199045 wikitext text/x-wiki '''Republika''' – je [[Pòlskô|polsczi]] rock karno. Pòwstôło w [[1981]] rokù. We [[2001]] rokù zawieszëło karno zwòją dzéjnotã. == Nôleżnicë == * [[Grzegorz Ciechowski]] - spiéw, klawisze, autor tekstów (1981–1986, 1990–2001) * Zbigniew Krzywański - gitara (1981–1986, 1990–2002) * Sławomir Ciesielski - perkùsëjô (1981–1986, 1990–2002) * Paweł Kuczyński - basowô gitara (1981–1986, 1990) * Leszek Biolik - basowô gitara (1990–2002) == Historëjô == Karno '''Republika''' pòwstało [[25 łżëkwiata]] [[1981]] rokù. W [[1983]] rokù wëdôle swojã pierszą dołgogrającą platã Nowe sytuacje ë pózdzé albùm 1984. Rok pózdni wëdôle albùm Nieustanne tango. W latach [[1982]] ë [[1985]] karno wëstãpiwôło na festiwalu w Jarocinie. W [[1986]] rokù, karno ògłoszëło swojé rozpùscëni. Znowa naczãło òno wëstãpiwac w 1990 rokù, chòc zmienionëm skłôdze. W [[1991]] rokù wëdôle albùm 1991. W [[1993]] Siódma pieczęć. W [[1995]] rokù Republika marzeń ë trzë lata pózdzé albùm Masakra. [[22 gòdnika]] [[2001]] roka ùmarl [[Grzegorz Ciechowsk]]<nowiki/>i ë karno zawieszëło zwòją dzéjnotã.<ref>https://web.archive.org/web/20181116173849/https://www.rmf.fm/muzyka/dyskografia,222,1397,Republika.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20200929093436/https://www.terazmuzyka.pl/artysci/4420/republika.html</ref> == Diskògrafijô == === Sztudijné platë === * [[1983]] - Nowe sytuacje * [[1983]] - 1984 * [[1984]] - Nieustanne tango * [[1991]] - 1991 * [[1993]] - Siódma pieczęć * [[1995]] - Republika marzeń * [[1998]] - Masakra * [[2002]] - Ostatnia płyta === SP === * [[1983]] - Kombinat/Gadające głowy * [[1983]] - Układ sił/Sexy doll * [[1986]] - Sam na linie/Moja krew * [[1991]] - Lawa/Balon === Zestôwczi === * [[1993]] - '82-'85 * [[1999]] - Biała flaga * [[2003]] - Komplet * [[2007]] - Gwiazdy polskiej muzyki lat 80. vol. II === Platë live === * [[1993]] - Bez prądu * [[2002]] - Republika * [[2004]] - Największe przeboje - LIVE * [[2007]] - Trójka Live! == Òbaczë téż == {{#categorytree:Mùzyczné karna|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://republika.art.pl/ * https://web.archive.org/web/20181101015439/http://republikamarzen.pl/ * https://web.archive.org/web/20181116215723/https://www.polskirock.art.pl/republika,1,81,wykonawca.html * https://www.discogs.com/artist/669346-Republika [[Kategòrëjô:Pòlsczé mùzyczné karna]] 9ebbxi3mwg17ervc2e53in6y4puyj1v 14 11689 198987 197545 2026-05-15T15:37:18Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô: Mùzyka|Instrumentë]] 198987 wikitext text/x-wiki {{Commons}} * https://chmielno.naszgok.pl/kaszubskie-instrumenty-ludowe [[Kategòrëjô: Mùzyka|Instrumentë]] orldh5w9xuo9yb3thv2bmuoyjz29vn2 0 11778 199019 196313 2026-05-15T16:24:47Z DawnyTest 14843 199019 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Ecuador |miono = Ekwador |miono-genitiw =Ekwadoru |fana = Flag of Ecuador.svg |herb = Coat of arms of Ecuador original version.svg |na karce = LocationEcuador.svg |mòtto = Dios, patria y libertad |jãzëk = [[Szpańsczi jãzëk|szpańsczi]] |stolëca = Quito |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna =283 560 |procent-wòdë = |lëdztwò = 16 777 000| rok = 2019 |dëtk = Amerikańszczi dolar | kòd dëtka = USD |czasowô cona = -5 |swiãto = |himn = Salve, Oh Patria |kòd = EC |Internet = .ec |telefón = 593|Mònarcha=|Premiéra=|Prezydeńt=Daniel Noboa |aùtowi kòd=EC|data ùsôdzenia=24 maja 1822}} [[Òbrôzk:A Lenín Moreno (Transmisión del Mando Presidencial Ecuador 2017) (cropped).jpg|mały|Lenín Moreno, prezydent Ekwadoru w latach 2017–2021]] '''Ekwador''' (''Szp: Ecuador, Pol. Ekwador'') je państwã w Pôłniowi Americe. Gard [[Quito]] je stolëcą państwa. Tu sa wëszawë [[Andë]]. Miono Ekwadoru je od szp. ecuador (równik). == Òbaczë téż == * [[Pôłniowô Amerika]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]] 0wy5b7zmqcluhkv1sacebnws70zm9e3 0 11996 199140 197018 2026-05-15T22:48:16Z InternetArchiveBot 14136 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 199140 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Mateùsz Titës Meyer''' (ùr. 26 [[Gromicznik|gromicznika]] [[1991]] we [[Wejrowò|Wejrowie]]) – kaszëbsczi spòleznowi dzejôrz, lëterackò-mùzyczny ùtwórca, dolmaczéra, szkólny ë òrganista. Pierszi Kaszëba, jaczi zwëskiwô z prawa do pisënkù swòjëch pòdôwków leno pò kaszëbskù, téż w òficjalnëch papiórach. == Biografiô == === Dzecné ë młodzëznowé lata === Mateùsz Titës Meyer je ùrodzony 26 gromicznika 1991 we [[Wejrowò|Wejrowie]]. Pòchôdô z kaszëbsczi wsë, [[Lewinkò]] w [[Gmina Lëniô|gminie Lëniô]], w jaczi do dzysô lëdze dërch gôdają pò kaszëbskù. Ju w dzecnëch latach, dzãka apartnym kaszëbsczim zwëkóm, jaczé bëłë żiw w ti wsë, òdkrił swòją kaszëbską swiądã.<ref name=":0">[https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/spoleczenstwo/2156343,1,kaszuba-poza-systemem.read Kaszuba poza systemem, M. Bunda, Polityka, 04.03.2022]</ref> W latach 1998–2004 ùcził sã w Spòdleczny Szkòle w [[Pòbłocé|Pòbłocym]], 2004–2007 w Gimnazjum m. [[Aleksander Labùda|Aleksandra Labùdë]] w [[Strzépcz|Strzépczu]] ë w latach 2007–2010 w I Òglowòsztôłcącym Liceùm we [[Wejrowò|Wejrowie]]. W latach 2002–2006 chòdzył téż do Państwòwi Mùzyczny Szkòłë we [[Wejrowò|Wejrowie]] (w klase [[Pùzon|pùzonu]]) ë w latach 2008–2012 do Diecezjalnégò Òrganistowsczégò Sztudióm w [[Pelplin|Pelplënie]] (w klase [[Òrganë|òrganów]]). W 2005 rokù béł jednym z załóżców Gminowi Dãti Òrkestrë w [[Gmina Lëniô|Lëni]], dlô jaczi aranżowôł dokazë filmòwi, rozriwkòwi ë kaszëbsczi mùzyczi.<ref>[https://www.gminalinia.com.pl/kultura-i-sport/gmina-orkiestra-deta/ Gminna Orkiestra Dęta w Lini]</ref> Òd 2004 rokù, za czasów ùczbë w Spòdleczny Szkòle w [[Pòbłocé|Pòbłocym]], zaczął pòznawac lëteracczi zapisënk kaszëbsczégò jãzëka, czegò ùcził sã pòtemù téż w Gimnazjum w [[Strzépcz|Strzépczu]]. Bez 3 lata béł przedstôwcą strzépsczégò Gimnazjum na [[Kaszëbsczé Diktando|Kaszëbsczim Diktandze]], a téż na Gimnazjowëch Kònkùrsach Wiédzë ò Kaszëbach ë Pòmòrzim w [[Lëzëno|Lëzënie]]. Òb czas ùczbë w strzédny szkòle we [[Wejrowò|Wejrowie]] béł załóżcą Karna Lubòtników Kaszëbiznë, jaczé miôł starã przerobic na midzëklasowé karno ùczbë kaszëbsczégò jãzëka - doszło do te w 2010 r., czedë kùńcził szkòłã.<ref name=":0" /> W tim czasu jakno przedstôwca szkòłë dobéł: * [[Kònkùrs Wiédzë ò Pòmòrzim|XXIII Kònkùrs Wiédzë ò Pòmòrzim]] na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]], * [[Krézowô Òlimpiada Wiédzë ò Kaszëbach ë Pòmòrzim|X Krézową Òlimpiadã Wiédzë ò Kaszëbach ë Pòmòrzim]] w [[Rëmiô|Rëmi]], * V Nôùkòwą Òlimpiadã [[Kaszëbskò-Pòmòrskô Wëższô Szkòła we Wejrowie|KPSW]] we Wejrowie z Wiédzë ò spòleznie ë Nônowszi historie, * I Kònkùrs wiédzë ò [[Paùel Nipkow|Paùlu Nipkòwie]] w [[Lãbórg|Lãbòrgù]], * [[Pòmòrsczi Festiwal Kaszëbsczi Frantówczi "Kaszëbsczé spiewë"|VIII Pòmòrsczi Festiwal Kaszëbsczi Frantówczi "Kaszëbsczé spiewë"]] w [[Lëzëno|Lëzënie]]. Reprezeńtowôł swòje Liceùm téż na kaszëbsczich warkòwniach "Ambasador Regionu"<ref>[https://www.facebook.com/Projekt-Ambasador-Regionu-138362569533086/ Ambasador Regionu - strona na Facebooku]</ref>, òrganizowónëch w 2010 rokù bez [[Karno Sztudérów „Pòmòrania”|Karno Sztudérów "Pòmòraniô"]]. Pòd cëskã direkcje szkòłë zrezignowôł z pisaniô maturë z kaszëbsczégò jãzëka, równak jegò gãbnô matura z pòlsczégò jãzëka sparłãczonô bëła z pòchôdanim pòzwów kaszëbsczich môlëznów w dokazach [[Florión Cenôwa|Floriana Cenôwë]] ë [[Hieronim Derdowsczi|Hieronima Derdowsczégò]].<ref name=":0" /> W 2010 rokù zaczął sztudérowac pòlską filologiã ze szpecjalizacją szkólno-kaszëbisticzną na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]], z czegò pò pierszim rokù zrezignowôł. === Ùtwórstwò ë artisticzné dzejania === Pierszé kaszëbsczé ë pòlsczé tekstë ùsadzôł òd rujana 2008 r. do smùtana 2009 r. na priwatnym fòtoblogù, a òd stëcznika 2010 r. na niefąksjonérëjącym ju blogù [https://tites.kashubia.com tites.kashubia.com]. Jakno ùtwórca lëtraturë zadebiutowôł pòlskòjãzëkòwą pòwiastką "Moje strony" w pòkònkùrsowim zbiérkù "Ziemia wejherowska, to takie miejsce gdzie...", wëdónym w 2009 rokù bez [[Wejrowsczi kréz|Krézowé Sztarostwò we Wejrowie]]. Jakno kaszëbskòjãzëkòwi ùsôdca zadebiutowôł artiklã pt. "Pòczëjë Kaszëbsczégò Dëcha" ë wiérztą "Pùrtk z Lewinka" w smùtanowim numrze [[Pomerania|Pòmeranie]] w 2010 rokù<ref>[http://www.bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/show-content/publication/17220/edition/14888/?format_id=2 Pomerania, listopad 2010]</ref>, a w 1. numrze "Klëczi" (jinfòrmatorze [[Gmina Lëniô|gminë Lëniô]]) z 2011 rokù, prozatorsczim tekstã pt.: "Môłô bôjka ò mòji òjcowiznie".<ref>[https://www.gminalinia.com.pl/files/download/3553/SKMBT_C22016080511300.pdf Klëka nr 1, 2011]</ref> Pòtemù pisôł do [[Pomerania|Pòmeranie]], [[Stegna|Stegnë]], [[Skra|Skrë]], [[Dziennik Bałtycki|Bôłtëcczégò Dzénnika]] ë [[Gazeta Świętojańska|Swiãtojańsczi Gazétë]]<ref>[https://gazetaswietojanska.org/author/m-meyer/ Gazeta Świętojańska, archiwum tekstów]</ref>. Jegò kaszëbskòjãzëkòwé tekstë bëłë drëkòwóné w antologiach dokazów, jaczé dobëłë w kònkùrsu "Powiew Weny" w 2010<ref>[http://www.wejherowo.pl/files/nowiny/wena_2010.pdf Powiew Weny 2010 - publikacja]</ref> ë 2011<ref>[https://docplayer.pl/55108068-Powiatowa-i-miejska-biblioteka-publiczna-w-wejherowie-im-aleksandra-majkowskiego-wejherowski-konkurs-literacki-powiew-weny.html Powiew Weny 2011 - publikacja]</ref> rokù. Je dobiwcą przédnëch nôdgrodów pòeticczich miónków "Złoté Jaje" w Kartuzach z 2011 ë 2012 rokù.<ref>[http://naszekaszuby.pl/modules/news/article.php?storyid=2385&com_mode=thread&com_order=1 Złoté Jaje - wyniki, naszekaszuby.pl]</ref> W 2012 rokù wëdôł pierszi zbiérk wiérztów pt.: '''"... zamkłô w słowach"'''.<ref>[https://lubimyczytac.pl/ksiazka/4972759/zamklo-w-slowach "... zamkłô w słowach", lubimyczytac.pl]</ref> Sparłãczony z karnã ùsôdców kaszëbsczi lëtraturë [[ZYMK]] ë z [[Teater ZYMK|Teatrã ZYMK]]. 18 strëmiannika 2011 rokù w [[Lëzëno|Lëzënie]] zadebiutowôł mùzyczno, jakno ùsôdca tekstów ë mùzyczi do binowégò dokazu [[Adóm Hébel|Adama Hébla]] pt.: "Smãtkòwô Spiéwa", w jaczim téż zagrôł pòstacjã titlowégò Smãtka<ref>[http://belok.kaszubia.com/wiadla/smatkowo-spiewa Smãtkòwô spiéwa - belok.kaszubia.com]</ref>. W pòstãpnëch latach wëstãpiwôł téż m. jin.: w jinscenizacje dokazu "Jiwer òstatnëch"<ref>[https://web.archive.org/web/20220710215343/http://belok.kaszubia.com/wiadla/jiwer-ostatnech Jiwer òstatnëch - belok.kaszubcia.com]</ref> [[Jan Rómpsczi|Jana Rómpsczégò]], a w "Scynanim kanie" we wiele placach na całëch Kaszëbach. Òd 2011 do 2015 rokù wëstãpiwôł téż w programie [["Gôdómë pò kaszëbskù"]] w [[Twòja Telewizjô Mòrskô|Telewizje TTM]], a w latach 2015–2016 prowadzył lëteracką aùdicjã [[LARK]] w [[Radio Kaszëbë]].<ref>[https://web.archive.org/web/20160409160756/http://radiokaszebe.pl/lark-to-je-nowo-leteracko-audicjo-radia-kaszebe/ LARK, audycja w Radio Kaszëbë]</ref> W latach 2015–2016 béł bëtnikã Gdińsczich Scenarnikòwëch Warkòwniów w [[Gdińskô Filmòwô Szkòła|Gdińsczi Filmòwi Szkòle]], jaczé skùńcził z wëprzédnienim za kaszëbskòjãzëkòwi scenarnik do filmù na spòdlim lëdowi pòwiôstczi ze Słowôrza [[Bernat Sëchta|Zëchtë]]. W latach 2016–2017 béł bëtnikã warkòwniów "Krącymë Film" w redzczi [[Fabrika Kùlturë w Redze|Fabrice Kùlturë]]<ref>[https://www.facebook.com/studioczarnazebra/videos/805875886230812 Film kręcimy - relacja na Facebooku]</ref>. W 2020 rokù dobéł XXI [[Òglowòpòlsczi Lëteracczi Kònkùrs m. Jana Drzéżdżóna]] we Wejrowie, w kategòrie "dokôz na binã"<ref>[https://nadmorski24.pl/aktualnosci/46492-znamy-laureatow-tegorocznych-konkursow-literackich Wyniki XXI Konkursu im. Jana Drzeżdżona]</ref>. Mô titel Wiôldżégò Méstra Kaszëbsczégò Pisënkù XIX [[Kaszëbsczé Diktando|Kaszëbsczégò Diktanda]] z 2020 rokù w [[Réda|Redze]]. W 2021 rokù w drëkù pòkazałë sã dwa dokazë, jaczich béł tłómaczérą: "Hewò je mój dodóm, dze je mój Bóg"<ref>[https://www.gdynia.pl/aktualnosci-9,6470/tam-dom-moj-gdzie-bog-moj-opowiesc-utrwalona-na-fotografiach,554597 Hewò je mój dodóm, dze je mój Bóg - informacja w serwisie gdynia.pl 01.02.2021]</ref> ë "Przigòdë Alicje w Cëdaczny Zemie"<ref>[https://dziennikbaltycki.pl/przigode-alicje-w-cedaczny-zemie-slynna-ksiazke-lewisa-carrolla-przetlumaczono-na-jezyk-kaszubski/ar/c13-15642580 Przigòdë Alicje w Cëdaczny Zemi, Dziennik Bałtycki 02.06.2021]</ref>. Za nen drëdżi dokôz dobéł [[Kònkùrs Kaszëbsczi ë Pòmòrsczi Lëtraturë w Kòscérznie "Costerina"|Kònkùrs Kaszëbsczi ë Pòmòrsczi Lëtraturë "Costerina"]] 2021 w Kòscérznie w kategòrie dolmaczënków.<ref>[http://www.bibliotekakoscierzyna.pl/konkurs-literatury-kaszubskiej-i-pomorskiej-2021-ogloszenie-wynikow/ Costerina 2021 - wyniki]</ref> === Spòleznowé dzejania ë warkòwé żëcé === W latach 2010–2011 béł nôleżnikã [[Karno Sztudérów „Pòmòrania”|Karna Sztudérów "Pòmòraniô"]], w jaczim béł gòspòdarzã chëczë Pòmòrańców w [[Łãczëńskô Hëta|Łãczińsczi Hëce]]. W tim czasu zrëchtowôł XXIV [[Kònkùrs Wiédzë ò Pòmòrzim]], warkòwnie [[Remùsowô Kara]] w [[Pilëce|Pilëcach]], a téż pòmôgôł przë prowadzenim miedzënôrodnégò projechtu "Seven Senses of Kashubia" w [[Òstrzëce|Òstrzëcach]].<ref>[https://web.archive.org/web/20220710215345/https://docplayer.pl/7353181-Informacja-o-dzialalnosci-klubu-studenckiego-pomorania-w-latach-2010-2013.html Sprawozdanie z działalności KS Pomorania]</ref> W 2012 rokù ùsadzył nakładczi tłómaczącé Facebooka, YouTube ë Google na kaszëbsczi jãzëk.<ref>[https://tvn24.pl/pomorze/widzy-mie-s-zamiast-lubie-to-czyli-facebook-po-kaszubsku-ra271381 "Widzy mie sã!" zamiast "Lubię to!", czyli Facebook po kaszubsku, tvn24.pl, 17.08.2012] </ref> W latach 2012–2013 ë w 2015 cygnął akcje wësyłaniô wniosków do miéwców Facebooka ò rëszenié òficjalnégò tłómaczeniô pòrtalu na kaszëbsczi jãzëk.<ref>[https://wiadomosci.onet.pl/trojmiasto/facebook-po-kaszubsku-jo/xmx6fz3 Facebook po kaszubsku? Jo!, onet.pl, 13.10.2015]</ref> W 2013 rokù, jakno pierszi Kaszëba, zwëskôł z prawa do zapisywaniô swòjëch pòdôwków pò kaszëbskù w òficjalnëch papiórach - personkôrce ë paszpòrce.<ref name=":0" /> W latach 2011–2016 béł przédnikã stowôrë [[Kaszëbskô Jednota]], chtërny béł jednym z załóżców.<ref>[https://web.archive.org/web/20220710215342/http://kaszebsko.com/zarzad.html Zarząd Kaszëbsczi Jednotë]</ref> Jakno przédnik KJ béł jednym z ùdbòdôwców kònkùrsu [[Méster Bëlnégò Czëtaniô|"Méster Bëlnégò Czëtaniô"]] ë [[Miónczi Jedny Wiérztë|"Miónków Jedny Wiérztë"]], jaczé w latach 2013–2015 wëspółrëchtowôł z [[Janina Borchmann|Janiną Bòrchmann]] w [[Spòleznowô Biblioteka Gminë Wejrowò|Spòleznowi Bibliotece Gminë Wejrowò m. A. Labùdë w Bólszewie]]. Dôł téż ùdbã na stwòrzenié [[Swiãto Kaszëbsczi Fanë|Swiãta Kaszëbsczi Fanë]], jaczé òd 2012 rokù je fejrowóné na całëch Kaszëbach.<ref>[http://kaszebsko.com/index.php?mact=News,cntnt01,detail,0&cntnt01articleid=83&cntnt01returnid=26 Swiãto Kaszëbsczi Fanë 2012]</ref> W 2013 rokù mët z [[Gracjana Pòtrëkùs|Gracjaną Pòtrëkùs]] zrëchtowôł dwa Kaszëbsczé Plenerë - Lëteracczi ë Malarsczi na [[Głodnica|Głodnicë]],<ref>[http://kaszebsko.com/index.php?mact=News,cntnt01,detail,0&cntnt01articleid=215&cntnt01returnid=26 Kaszëbsczi Lëteracczi Plener 2013]</ref> a w 2014 rokù pòmagôł w òrganizacje Hókéjowégò Wikeńdu na Kaszëbach<ref>[http://kaszebsko.com/hokej Hókéjowi Wikeńd na Kaszëbach 2014]</ref> ë prowadzył akcjã zéńdzeniów z ùczniôkama wejrowsczich szkòłów, cobë zachãcywac jich do ùczbë kaszëbsczégò jãzëka.<ref>[http://kaszebsko.com/index.php?mact=News,cntnt01,detail,0&cntnt01articleid=282&cntnt01returnid=26 Akcjô promòcje ùczbów kaszëbsczégò jãzëka we Wejrowie]</ref> W 2016 rokù, jakno przedstôwca Kaszëbów, wprowadzył [[Kaszëbskô Jednota|Kaszëbską Jednotã]] do [[Wòlnô Eùropejskô Przëstojizna (EFA)|Wòlny Eùropejsczi Przëstojiznë]] (an. European Free Alliance).<ref>[http://kaszebsko.com/index.php?mact=News,cntnt01,detail,0&cntnt01articleid=358&cntnt01returnid=47 KJ w EFA]</ref> W 2019 rokù wëspółùsadzył [[Fùndacjô Kaszëbskô|Fùndacjã Kaszëbską]], w jaczi prowadzy projechtë pòpùlarizëjącé kaszëbiznã w jinternece, m. jin.: profil Kaszëbskò-pòlsczi słowôrz na Facebookù,<ref>[https://www.facebook.com/Sloworz Kaszëbskò-pòlsczi słowôrz na Facebookù]</ref> Kònkùrs na [[Kaszëbsczé Słowò Rokù]],<ref>[https://www.rmf24.pl/fakty/polska/news-co-po-larwie-kaszubskie-slowo-roku-2021,nId,5781340#crp_state=1 Co po larwie? Kaszubskie Słowo Roku 2021, rmf24.pl, 20.01.2022]</ref> a téż [[Jinternetowi Słowôrz Kaszëbsczégò Jãzëka]].<ref>https://sloworz.org/</ref> W latach 2019–2020 prowadzył akcjã [[Watchdog na Kaszëbach 2.0|Watchdog na Kaszëbach]],<ref>[https://qpjkwm.webwave.dev/watchdog-na-kaszubach Watchdog na Kaszubach 2020]</ref> w jaczi sprawdzył wëdawanié subwencje na ùczbã kaszëbsczégò jãzëka w szkòłach ë samòrządzënach na Kaszëbach. W 2021 rokù zrobił przezérk gazétniczëch artiklów ò Kaszëbach, sprawdzywającë stereotipòwé ë krziwdzącé zamkłotë sparłãczoné z Kaszëbama. Jakno pòdrëchòwanié dzejaniô òpùblikòwôł pòradnik: "Jak gadac ë pisac ò Kaszëbach?"<ref>[https://qpjkwm.webwave.dev/jak-mowic-i-pisac-o-kaszubach Poradnik: Jak mówić i pisać o Kaszubach?, Gdańsk 2021]</ref> W 2021 zaczął téż prowadzëc akcjã [[Mòje stronë 2021]]<ref>[https://qpjkwm.webwave.dev/moje-strone Mòje stronë 2021 - strona projektu]</ref>, w jaczi zbiérô òdjimczi tôflów z dëbeltjãzëkòwima pòzwama môlëznów na Kaszëbach, sprawdzywającë jichną jãzëkòwą pòprawnotã. W latach 2011–2012 béł gazétnikã [[Radio Kaszëbë|Radia Kaszëbë]]. W 2013 rokù robił w [[Wëdôwizna Region|Wëdawiznie Region]] w [[Gdiniô|Gdinie]]. W latach 2013–2016 béł òrganistą w [[Mrzeżëno|Mrzeżënie]], a pòtemù w latach 2016–2017 w [[Bòlszewò|Bólszewie]]. Prowadzył w tëch placach warkòwnie z kaszëbsczégò jãzëka dlô nôleżników parafialnëch chùrów. W latach 2014–2016 béł téż kasztelanã Szklónégò Zómkù Ksyżëstwa Wichrowëch Mòrzów w [[Òsłónino|Òsłoninie]].<ref>[https://web.archive.org/web/20220814205604/http://www.szklanyzamek.pl/index.php Szklany Zamek Księstwa Wichrowych Mórz]</ref> W latach 2017–2021 mieszkôł ë robił we [[Warszawa|Warszawie]]. Béł tam sparłãczony z Òbëwatelską Sécą Watchdog Pòlskô, skùńcził Szkòłã Trenérów Bùtenrządowëch Òrganizacjów, jaczi je nôleżnikã òd 2019 rokù. Robił téż w Ceńtrze Òbëwatelsczi Edukacje, dze pòznawôł pedagògikã Sztôłtëjącégò Òceniwaniô. Òd séwnika 2021 rokù je szkólnym kaszëbsczégò jãzëka w [[Naja Szkòła|Naji Szkòle]] we [[Wejrowò|Wejrowie]] ë òrganistą w [[Pasyjno-Marijné Sanktuarium we Wejrowie|Pasyjno-Marijnym Sanktuarium we Wejrowie]]. == Przëpisënczi == <references group=""></references> [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi szkólni]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbisce]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi tołmôcze]] [[Kategòrëjô:Mùzycë]] __NONEWSECTIONLINK__ 8n4ug2wz9n5xza8k0vgv9x8gxeglngr 0 12051 199181 193915 2026-05-16T04:27:07Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199181 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kolaż miasta Siedlce.jpg|mały|left|Siedlce]] {{Gard-infobox| Gard=Siedlce| dopełniacz=Siedlce| céch=POL Siedlce COA.svg| fana=POL Siedlce flag.svg| karta=POL Siedlce map.svg| wòjewództwò=mazowiecczé| kréz=siedlecczi| grodzki=| rodzaj_gminy=| gmina=| miejska=| bùrméster=Tomasz Hapunowicz| adres_um=Skwer Niepodległości 2| kod_poczt_um=08-100 do 08-110| tel_um=| fax_um=| mail_um=| wiéchrzëzna=31,86| stopniN=52|minutN=10'00|stopniE=22|minutE=16'30| wysokość=| rok=2021| lëdztwò=77.645| gęstość=| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+48) 25| pòcztowi kòd=21-500 do 21-502, 21-506, 21-527| registracëjné tôfle=WS| TERYT=1464011| SIMC=0975173| www=http://www.siedlce.pl| }} '''Siedlce''' ([[Biôłorusczi jãzëk|biôłor]]. Седльцы, [[Rusczi jãzëk|rus]]. Седльце) – to gard ë gminô w [[siedlecczi kréz|siedlecczim krézu]], w [[Mazowiecczé wòjewództwò|Mazowiecczim wòjewództwie]]. == Słôwny lëdze == * [[Lidia Chojecka]] * [[Marcin Mroczek]] * [[Rafał Mroczek]] * [[Artur Boruc]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mazowiecczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] nc5b5mqjt76qwj4tutlz5yrmsy7b4ca 0 12057 199008 193634 2026-05-15T16:17:15Z DawnyTest 14843 Dofùlowanié 199008 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Colombia |miono = Kolumbiô |fana = Flag of Colombia.svg |herb = Coat of arms of Colombia.svg |miono-genitiw = Kolumbii |na karce= LocationColombia.svg |mòtto= |jãzëk = [[Szpańsczi jãzëk|Szpańsczi]] |stolëca = Bogotá |fòrma państwa= repùblika |wiéchrzëzna = 1 138 910 |procent-wòdë = |lëdztwò = 53,936,226<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/colombia-population/ Colombia Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-05-15] (<abbr>an.</abbr>).</ref> |rok = 2026 |dëtk = Kolumbiô peso|kòd dëtka = COP |czasowô cona = +57 |swiãto = |himn=Himno Nacional de la República de Colombia|kòd =CO |Internet =.co |telefón =57 |Prezydeńt=Gustavo Petro |data ùsôdzenia=20 lëpińca 1810|aùtowi kòd=CO}} '''Kolumbiô''' (szp. ''Colombia''), '''Repùblika Kolumbii''' (szp. ''República de Colombia'') je państwã w Pôłniowi Americe. Stolëca i nôwikszi gard to Bogotá. Tu sa wëszawë [[Andë]] i je stolemna rzeka Amazonka. Kolumbiô greńczë z [[Brazylskô|Brazylską]] (1,790 km), [[Ekwador|Ekwadorã]] (708 km), [[Panama|Panamą]] (339 km), [[Perú|Perù]] (1,494 km), a też [[Wenezuelskô|Wenezuelską]] (2,341 km)<ref>[https://web.archive.org/web/20260125005607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ Kolumbiô w „The World Factbook”]</ref>. Kolumbiô zwëskała samòstójnotã òd [[Szpańskô|Szpańsczi]] 20 lëpińca 1810<ref>''[https://www.torrens.edu.au/stories/blog/international/happy-colombian-independence-day-from-torrens-university Happy Colombian Independence Day from Torrens University!]'' [online], Torrens Blog [dost. 2026-05-15] (<abbr>an.</abbr>).</ref>. Razã z Ekwadorã ë Wenezuelską twòrzëłô [[Wiôlgô Kolumbiô|Wiôlgą Kolumbiã]], jistniejącą w latach 1819–1830<ref>''[https://web.archive.org/web/20250810085102/https://encyklopedia.interia.pl/geografia-nauki-pokrewne/krainy-geograficzne/news-wielka-kolumbia,nId,2001440 WIELKA KOLUMBIA]'' [online], encyklopedia.interia.pl [dost. 2024-10-05] [zarchiwizowane z [https://encyklopedia.interia.pl/geografia-nauki-pokrewne/krainy-geograficzne/news-wielka-kolumbia,nId,2001440 adresù] 2025-08-10] (<abbr>pòl.</abbr>).</ref>. <gallery mode="packed" caption="Galeriô Kolumbiô"> Gabriel Garcia Marquez, 2009.jpg|Gabriel Garcia Marquez Catedral de Sal de Zipaquira.jpg|Catedral de Sal de Zipaquira 52 - Ipiales - Décembre 2008.jpg|Santuario de las lajas </gallery> <gallery mode="packed"> CAÑO CRISTALES, EL RÍO DE COLORES.jpg|Caño Cristales </gallery> <gallery mode="packed"> Plaza Villa de Leyva.jpg|Villa de Leyva </gallery> <gallery mode="packed"> Complejo Funerario 1, Parque Arqueológico de San Agustín.JPG|Parque Arqueológico de San Agustín Rafael Orozco 1992.jpg|[[Rafael Orozco Maestre]] Juanes 2008.06.25 002.jpg|[[Juanes]] </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]] e682o4y9zo4ogyikkhwczrgmxjql6gz 199013 199008 2026-05-15T16:21:46Z DawnyTest 14843 Przëpisë 199013 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Colombia |miono = Kolumbiô |fana = Flag of Colombia.svg |herb = Coat of arms of Colombia.svg |miono-genitiw = Kolumbii |na karce= LocationColombia.svg |mòtto= |jãzëk = [[Szpańsczi jãzëk|Szpańsczi]] |stolëca = Bogotá |fòrma państwa= repùblika |wiéchrzëzna = 1 138 910 |procent-wòdë = |lëdztwò = 53,936,226<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/colombia-population/ Colombia Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-05-15] (<abbr>an.</abbr>).</ref> |rok = 2026 |dëtk = Kolumbiô peso|kòd dëtka = COP |czasowô cona = +57 |swiãto = |himn=Himno Nacional de la República de Colombia|kòd =CO |Internet =.co |telefón =57 |Prezydeńt=Gustavo Petro |data ùsôdzenia=20 lëpińca 1810|aùtowi kòd=CO}} '''Kolumbiô''' (szp. ''Colombia''), '''Repùblika Kolumbii''' (szp. ''República de Colombia'') je państwã w Pôłniowi Americe. Stolëca i nôwikszi gard to Bogotá. Tu sa wëszawë [[Andë]] i je stolemna rzeka Amazonka. Kolumbiô greńczë z [[Brazylskô|Brazylską]] (1,790 km), [[Ekwador|Ekwadorã]] (708 km), [[Panama|Panamą]] (339 km), [[Perú|Perù]] (1,494 km), a też [[Wenezuelskô|Wenezuelską]] (2,341 km)<ref>[https://web.archive.org/web/20260125005607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ Kolumbiô w „The World Factbook”]</ref>. Kolumbiô zwëskała samòstójnotã òd [[Szpańskô|Szpańsczi]] 20 lëpińca 1810<ref>''[https://www.torrens.edu.au/stories/blog/international/happy-colombian-independence-day-from-torrens-university Happy Colombian Independence Day from Torrens University!]'' [online], Torrens Blog [dost. 2026-05-15] (<abbr>an.</abbr>).</ref>. Razã z Ekwadorã ë Wenezuelską twòrzëłô [[Wiôlgô Kolumbiô|Wiôlgą Kolumbiã]], jistniejącą w latach 1819–1830<ref>''[https://web.archive.org/web/20250810085102/https://encyklopedia.interia.pl/geografia-nauki-pokrewne/krainy-geograficzne/news-wielka-kolumbia,nId,2001440 WIELKA KOLUMBIA]'' [online], encyklopedia.interia.pl [dost. 2024-10-05] [zarchiwizowane z [https://encyklopedia.interia.pl/geografia-nauki-pokrewne/krainy-geograficzne/news-wielka-kolumbia,nId,2001440 adresù] 2025-08-10] (<abbr>pòl.</abbr>).</ref>. <gallery mode="packed" caption="Galeriô Kolumbiô"> Gabriel Garcia Marquez, 2009.jpg|Gabriel Garcia Marquez Catedral de Sal de Zipaquira.jpg|Catedral de Sal de Zipaquira 52 - Ipiales - Décembre 2008.jpg|Santuario de las lajas </gallery> <gallery mode="packed"> CAÑO CRISTALES, EL RÍO DE COLORES.jpg|Caño Cristales </gallery> <gallery mode="packed"> Plaza Villa de Leyva.jpg|Villa de Leyva </gallery> <gallery mode="packed"> Complejo Funerario 1, Parque Arqueológico de San Agustín.JPG|Parque Arqueológico de San Agustín Rafael Orozco 1992.jpg|[[Rafael Orozco Maestre]] Juanes 2008.06.25 002.jpg|[[Juanes]] </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]] k8qot3gl4terclagy33ia7njnz7odod 0 12304 199024 196314 2026-05-15T16:25:37Z DawnyTest 14843 je nowi premier 199024 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=República del Perú|miono=Repùblika Perú|fana=Flag of Peru.svg|herb=Escudo nacional del Perú.svg|mòtto=Firme y feliz por la unión|jãzëk=[[Szpańsczi jãzëk|szpańsczi]]|stolëca=Lima|fòrma państwa=repùblika|wiéchrzëzna=1 285 216|rok=2024|lëdztwò=32,600,249|dëtk=sol|czasowô cona=-5|himn=Marcha Nacional|kòd=PE|Internet=.pe|telefón=51|kòd dëtka=PEN|miono-genitiw=Perú|na karce=Pe-map.png|swiãto=28 lëpińca|procent-wòdë=|Mònarcha=|Prezydeńt=[[José María Balcázar]]|Premiéra=[[Luis Arroyo Sánchez]]|aùtowi kòd=PE|data ùsôdzenia=28 lëpińca 1821}} '''Perú''' (Repùblika Perú, [[Szpańsczi jãzëk|szp]]. ''República del Perú'') je państwã w Pôłniowi Americe. Stolëcznym gardã je Lima. Greńczë z [[Ekwador|Ekwadorã]], [[Kolumbiô|Kolumbią]], [[Brazylskô|Brazylską]], [[Bòliwiô|Bòliwią]] i [[Chile]]. Wiéchrzëzna to 1,285,216 km², a lëdztwò 32,600,249 w 2024<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20210110072816/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/peru Peru] CIA World Factbook [2025-08-19]</ref>. Przódë bëło tu Jimperium Inków, chtëre pòtemù stało sã [[Szpańskô|szpańską]] kòlonią<ref name=":0" />. 28 lëpińca 1821 Perú zwëskało samòstójnotã<ref>[https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6413/ Battlefield of Ayacucho] UNESCO World Heritage Convention [2025-08-19]</ref>. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Machu Picchu, Peru.jpg|Machu Picchu, dôwny gard Inków Òbrôzk:Nazca colibri.jpg|Céchùnk z Nazca (Kòliber) Òbrôzk:Frontis de la Catedral de Lima.jpg|Katédra w Limie </gallery> == Òbaczë téż == * [[Bòliwiô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]] n83ym21um0swrikvnf5zao2850tls2r 2 12317 198947 197209 2026-05-15T12:04:17Z Orbitminis 18250 198947 wikitext text/x-wiki <div style="float: center; border: 1px solid #000; margin: 1px;"> {| cellspacing="0" style=" background: #EFFFFF" | style="font-size: 10pt; padding: 4pt; line-height: 1.25em; color: black; text-align: left;" | '''Witómë w mojim zapisowniku! Bôczënk: Hewòtny zapisownik służë sã do napisaniô nadchòdzącëch artiklów ë szablónów. Proszã ni editowac mojégò zapisownika! (ni jo)''' |}</div> [[Òbrôzk:Arvid_Liljelund_-_Man_Singing_Hymn_-_A_I_187_-_Finnish_National_Gallery.jpg|mały|''"Człowiek'' ''spiéwô himn"'' aùtorstwa Arvida Liljelunda (1884)]] '''Himn''' ({{Jãz.|gr}}. ὕμνος ''hýmnos'' – ''piesń pòchwalnô'') – ùroczëstô ë pòdniosłô piesń pòchwalnô, zwëczajno ò apòsztroficznym charakterze, kòmpònowanô na czesc bóżstwa, òsoblëwi òsobë, wëdarzeniô, tatczëznë (kraju), a negò téż ideji. == Historiô == W kòle eùropejsczi kùlturë himnë znóne były w basenie Morza Śródziemnego już w starożytności. Na stałe weszły do kanonów kulturowych wraz z rozwojem chrześcijaństwa, który uczynił swoim ten rodzaj literacki wzorując się na hebrajskim Starym Testamencie i judeochrześcijańskim Nowym Testamencie. === 2020 === * Szląsczi Bank ING nagrodę Best Mobile Banking App w kònkùrsë World’s Best Corporate/Institutional Digital Banks in Central & Eastern Europe 2020. Organizatorem konkursu jest międzynarodowy magazyn Global Finance. * Szląsczi Bank ING òtrzëmôł titel CEE’s Best Digital Bank. Wyróżnienie przyznała kapituła międzynarodowego konkursu Euromoney Awards of Excellence 2020. Organizatorem jest prestiżowy brytyjski magazyn Euromoney. * Szląsczi Bank ING został potrójnie wyróżniony w konkursie Best Digital Solutions for SMEs w Europie Środkowo-Wschodniej. Kapituła nagrodziła bankowość internetową, bankowość mobilną oraz cyfrowe rozwiązania w zakresie finansowania dla małych i średnich firm. * Szląsczi Bank ING otrzymał nagrodę główną w konkursie Siła Przyciągania za strategiczne podejście do działań well-being. Jeden z brëkòwników Wikipedie òcéchòwôł nen szablóna jakno kwalifikëjący sã do zarôzkowégò rëmniãcô. W najbliższym czasie administratorzy Wikipedii zweryfikują to zgłoszenie. Jeśli nie zgadzasz się z oceną wikipedysty, wypowiedz się na stronie dyskusji. Autorów prosimy o zapoznanie się z informacjami o najczęstszych powodach usuwania artykułów. njz8c12feisctxh6rwms2a1gcr3rrm8 0 12355 198980 198350 2026-05-15T14:03:29Z DawnyTest 14843 198980 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=Związk Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików|miono=Союз Советских Социалистических Республик|fana=Flag of the Soviet Union.svg|miono-genitiw=Związku Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików|herb=Coat of arms of the Soviet Union (1956–1991).svg|mòtto=Пролетарии всех стран, соединяйтесь!<br>Robòtnicë wszëtczich krôjów, parłãczce sã!|na karce=Union of Soviet Socialist Republics (orthographic projection).svg|jãzëk=[[Rusczi jãzëk|rusczi]]|stolëca=Mòskwa|fòrma państwa=repùblika|wiéchrzëzna=22 mln|procent-wòdë=|dëtk=rubel sowiecczi|kòd dëtka=SUR|Internet=.su|kòd=SU|himn=Государственный гимн СССР<br> (Państwòwi himn ZSSR) <center>[[Òbrôzk:Soviet Union national anthem (instrumental), 1977.oga]]</center>|czasowô cona=+2 (Mińsk) do +13 (Kamczatka)|swiãto=7 lëstopadnika, 1 maja|lëdztwò=293 047 571|rok=1991|Mònarcha=|Prezydeńt=Michaił Gorbaczow|Premiéra=Iwan Siłajew|telefón=+7|lata jistnienia=1922–1991|data lëkwidacji=26 gòdnika 1991|data ùsôdzenia=30 gòdnika 1922|aùtowi kòd=SU }} '''Związk/Zrzesza Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików''' (''ZSSR''), '''Związk/Zrzesz Sowiecczi''' abò '''Związk/Zrzesza Socjalisticznëch Radzecczich Repùblików''' (''ZSRR''), '''Związk/Zrzesz Radzecczi''' ([[Rusczi jãzëk|rus]]. ''Союз Советских Социалистических Республик'', ''Советский Союз'', ''СССР''), a téż '''Zrzesz Socjalistnych Sowiecczich Repùblik''' bëł państwã w latach 1922–1991, dzélowo pòłożonym w pòrénkòwi i nordowo-pòrénkòwi [[Eùropa|Eùropie]], a dzélowo w [[Azëjô|Azëji]]. Stolëcznym gardã bëła [[Mòskwa]]. Z przëczënë rujanowi rewòlucji, wëszëznë w Rusczi òbjeli kòmùniscë, pòwstała [[Ruskô Federacëjô Socjalisticznô Sowieckô Repùblika]], chtërna zjednóła sã z [[Ùkrajińskô Socjalisticznô Sowieckô Repùblika|Ùkrajińską Socjalisticzną Sowiecką Repùbliką]], [[Zakaùkaskô Federacëjô Socjalisticznô Sowieckô Repùblika|Zakaùkaską Federacëją Socjalisticzną Sowiecką Repùbliką]] i [[Biôłoruskô Socjalisticznô Sowieckô Repùblika|Biôłoruską Socjalisticzną Sowiecką Repùbliką]] i [[30 gòdnika]] 1922 ùsadzëłë Związk Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików<ref>[https://www.britannica.com/place/Soviet-Union Soviet Union] Encyclopedia Britannica</ref>. [[Fòrma państwã|Fòrmã rządów]] ZSSR bëł kòmùnisticzny tòtalitarizm. Jedëną partią bëła partiô bòlszewików. W krôju miôła môl pròpaganda, òdrzucanié procëmników pòliticznich, fùlnô kòntrola nód żëcém òbëwatelów. Na spòdlém kòmùnisticzny déjolodżi przemësł, hańdel i gbùrzëzna bëłë włôsnoscã państwa<ref name=":1">[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Zwiazek-Socjalistycznych-Republik-Radzieckich;4002438.html Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich] Encyklopedia PWN</ref>. 23 zélnika 1939 ZSSR i Niemieckô pòdpisôlë dogôdënkã Ribbentrop-Mołotow, dogôdënkã ò niagresji i pòdzôle [[Pòlskô|Pòlsczi]], 17 séwnika radzecczé wòjska zaatakòwôlë Pòlskô, rozpòczãła sã [[II swiatowô wòjna]]. 30 séwnika 1939 ZSRR zaatakòwôł [[Fińskô]], zaczãła sã grãdô [[zëmòwô wòjna]]. 12 strëmiannika 1940 [[Fińskô]] i Związk Radzecczi zawôlë pòkój, Związk òdebrôł Fińsczi dzél teritorium<ref name=":0">''Małe tablice - historia'', Adamantan, 2017, str. 30</ref>. 22 czerwińca 1941 Rzeszô zaatakòwëłô ZSRR (Òperacjô Barbarossa), wiãc nen stôł sã zdrësznikã Aliantów. 8 maja 1945 miôła môl kapitulacjô Rzeszë<ref name=":0" />. ZSRR ùstôł jistniec 26 gòdnika 1991<ref>[https://polskieradio24.pl/artykul/506410,20-lat-po-rozpadzie-zsrr-rosja-znow-chce-byc-imperium 20 lat po rozpadzie ZSRR, Rosja znów chce być imperium] Polskie radio</ref>. == Gòspòdarka == Na zôczątkù w Rusczi a pózni w ZSSR brëkòwóno wòjenny kòmùnizm, chtëren òpiérôł sã fùlny centralizacji pòdzélu i wëmiônie dobrów. Bëł państwòwi mònopòl i zakôz priwatnégò hańdlu. Z przëczënë pòrażeniô lëdzy w 1921 wòjenny kòmùnizm òstôł zastãpiony bez nowô gòspòdarczô pòlitikã (NEP, [[Rusczi jãzëk|rus]]. ''новая экономическая политика'', nowaja ekonomiczeskaja politika)<ref>[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/komunizm-wojenny;3924722.html komunizm wojenny] Encyklopedia PWN</ref>. == Stalinizm == Za rządów Józefa Stalina w ZSSR narodzëł sã systema totalitarny o mionie Stalinizmu. W kraju panowałô tcza jednostczi, propaganda<ref>Opulski R. [https://plus.dziennikpolski24.pl/o-kulcie-jozefa-stalina-i-jego-implikacjach/ar/c15-17335145 O kulcie Józefa Stalina i jego implikacjach] Dziennik Polski</ref>, eliminowanié procëmników pòliticznich, pôłna kòntrola nad żëcém lëdzi<ref name=":1" />. W Związku Sowiecczim bëł złożony systema represëji. W całym kraju bëły lagry prôcë (łagry), pod kontrolã Głównego Zarządu Lagrowego (GUŁag)<ref>[https://historia.dorzeczy.pl/183008/historia-gulagu-sowieckie-lagry.html Archipelag zbrodni] Historia DoRzeczy</ref><ref>[https://gulag.online/articles/historie-gulagu?locale=pl Historie Gułagu] Gulag Online</ref>. Stalinizm trwał do smierci Stalina w 1953. == Repùbliczi ZSSR == {| class="wikitable" align="center" style="text-align: center" | style="background: #DCDCDC" |Repùbliczi ZSSR | style="background: #DCDCDC" |Lata | style="background: #DCDCDC" |Państwa dzysdniowi | style="background: #DCDCDC" |[[Zrzesznica Samòstójnëch Państw|ZSP]] | style="background: #DCDCDC" |[[NATO]] | style="background: #DCDCDC" |[[Europejskô Ùnijô|EÙ]] | style="background: #DCDCDC" |[[Eùrazëjskô Gospodarczo Wespòlëzna|EAGW]] |- | width="20%" |Armeńskô SSR¹ | width="20%" |1936–1991 | width="20%" |[[Armenijô]] |1991 | - | - | - |- |Azerskô SSR¹ |1936–1991 |[[Azerbejdżan]] |1991 | - | - | - |- |Biôłoruskô SSR |1922–1991 |[[Biôłorus]] |1991 | - | - |2002 |- |Estońskô SSR |1940–1991 |[[Estoniô]] | - |2004 |2004 | - |- |Grëzóńskô SSR¹ |1936–1991 |[[Grëzóńskô]] |1993-2008 | - | - | - |- |Kazachskô SSR |1936–1991 |[[Kazachstan]] |1991 | - | - |2002 |- |Karelo-Fińskô SSR² |1940-1956 |[[Ruskô]] | - | - | - | - |- |Kirgiskô SSR |1936–1991 |[[Kirgistan]] |1991 | - | - |2002 |- |Lëtewskô SSR |1940–1991 |[[Lëtwa]] | - |2004 |2004 | - |- |Łotewskô SSR |1940–1991 |[[Łotwa]] | - |2004 |2004 | - |- |Mołdawskô SSR |1940–1991 |[[Mòłdawiô]] |1991 | - | - | - |- |Ruskô FSSR |1922–1991 |[[Ruskô]] |1991 | - | - |2002 |- |Tadżickô SSR |1929–1991 |[[Tadżikistan]] |1991 | - | - |2002 |- |Turkmeńskô SSR |1925–1991 |[[Turkmenistan]] |1991-2005 | - | - | - |- |Ukrajińskô SSR |1922–1991 |[[Ùkrajina|Ukrajina]] |1991-2018 | - | - | - |- |Ùzbeckô SSR |1925–1991 |[[Ùzbekistan]] |1991 | - | - | - |- |- | colspan="7" align="left" |¹ do 1936 Zakaukaskô FSSR ² w 1956 włączenié do Rusczi FSSR |} == Galeriô przédników == <gallery> Vladimir Lenin in July 1920 by Pavel Zhukov.jpg|[[Włodzmiérz Lenin]]<br>(1922–1924) JStalin Secretary general CCCP 1942.jpg|[[Józef Stalin]]<br>(1924–1953) Georgy Malenkov 1953.jpg|[[Gieorgij Malenkow]]<br>(1953) Bundesarchiv Bild 183-B0628-0015-035, Nikita S. Chruchstschow.jpg|[[Nikita Chruszczow]]<br>(1953–1964) Leonid Brežněv (Bundesarchiv).jpg|[[Leonid Breżniew]]<br>(1964–1982) RIAN archive 101740 Yury Andropov, Chairman of KGB.jpg|[[Jurij Andropow]]<br>(1982–1984) KonstantinChernenko2.jpg|[[Konstantin Czernienko]]<br>(1984–1985) Mikhail Gorbachev 1987.jpg|[[Michaił Gorbaczow]]<br>(1985–1991) </gallery> == Òbaczë téż == * [[Zrzesznica Samòstójnëch Państw]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dôwne państwa w Eùropie]] cjfck9fkadtvdkzvr9gwm77w4pt61ex 0 12369 198976 193995 2026-05-15T13:56:36Z DawnyTest 14843 198976 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Joseph Stalin official portrait.jpg|mały|Òficjalny pòrtret Stalina]] '''Józef Stalin''', po prôwdze '''Ioseb Besarionis Dze Dżughaszwili''' ([[grëzońsczi jãzëk|grëz]]. იოსებ ბესარიონის ძე ჯუღაშვილი) abò '''Iosif Wissarionowicz Dżugaszwili''' ([[Rusczi jãzëk|rus]]. Ио́сиф Виссарио́нович Джугашви́ли) (ur. [[6 gòdnika]]<ref>Wedle juliańsczego kalendôrza.</ref> / 18 gòdnika 1878 w [[Gori]], zm. 5 strëmiannika 1953) – [[Ruskô|rusczi]] i [[Związk Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików|radecczi]] pòlitikôrz pòchòdzënia grëzóńsczi, diktator Związkù Sowiecczi w latach 1922–1953. Je òdpòwiedzalny m.in. za czëstczi w ZSSR (1936-1938)<ref>K. Janicki [https://wielkahistoria.pl/wielki-terror-1936-1938-na-rozkaz-stalina-zabito-milion-ludzi/ Wielki terror 1936-1938. Na rozkaz Stalina zabito milion ludzi] WielkaHistoria</ref> i wiôlgi głód na [[Ùkrajina|Ùkrajinie]] (1932-1933)<ref>[https://lordslibrary.parliament.uk/ukrainian-holodomor/ Ukrainian Holodomor] House of Lords Library</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Pòliticë]] 9clay8bfe3fo5jwdjses7m0qordv1g3 198981 198976 2026-05-15T14:05:00Z DawnyTest 14843 infobox 198981 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòlitik|jimiã=Józef Stalin|gwôsné jimiã=Иосиф Сталин<br>იოსებ ჯუღაშვილი|Òbrôzk=Joseph Stalin official portrait.jpg|òpis=Òficjalny pòrtret Stalina|Data_ùrodzeniô=18 gòdnika 1878|Môl_ùrodzeniô=Gori|Data_smierci=5 strëmiannika 1953|Mol_smierci=Kuncewò|1. fónkcjô=Generalny Sekretarz Centralegò Kòmitetu Kòmùnisticzny Partie Radzecczégò Związku|1. Òd=3 łżëkwiata 1922|1. Do=5 strëmiannika 1953|1. Pòprzédca=Wiaczesław Mołotow (jakno òdpòwiedzalny sekretarz)|1. Nastãpnik=Nikita Churszczow (jakno I sekretarz)}} '''Józef Stalin''', po prôwdze '''Ioseb Besarionis Dze Dżughaszwili''' ([[grëzońsczi jãzëk|grëz]]. იოსებ ბესარიონის ძე ჯუღაშვილი) abò '''Iosif Wissarionowicz Dżugaszwili''' ([[Rusczi jãzëk|rus]]. Ио́сиф Виссарио́нович Джугашви́ли) (ur. [[6 gòdnika]]<ref>Wedle juliańsczego kalendôrza.</ref> / 12 gòdnika 1878 w [[Gori]], zm. 5 strëmiannika 1953) – [[Ruskô|rusczi]] i [[Związk Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików|radecczi]] pòlitikôrz pòchòdzënia grëzóńsczi, diktator Sowiecczégò Związkù w latach 1922–1953. Je òdpòwiedzalny m.in. za czëstczi w ZSSR (1936-1938)<ref>K. Janicki [https://wielkahistoria.pl/wielki-terror-1936-1938-na-rozkaz-stalina-zabito-milion-ludzi/ Wielki terror 1936-1938. Na rozkaz Stalina zabito milion ludzi] WielkaHistoria</ref> i wiôlgi głód na [[Ùkrajina|Ùkrajinie]] (1932-1933)<ref>[https://lordslibrary.parliament.uk/ukrainian-holodomor/ Ukrainian Holodomor] House of Lords Library</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Pòliticë]] 28k15qu72vvhufu5gu8c0c8zll10sja 0 12385 199044 195978 2026-05-15T17:04:12Z DawnyTest 14843 199044 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòlitik|jimiã=Karól Nawrocczi|gwôsné jimiã=Karol Nawrocki|Òbrôzk=Karol Nawrocki (2025) (cropped).jpg|òpis=Karól Nawrocczi w 2025|Data_ùrodzeniô=3 strëmiannika|Data_smierci=|Mol_smierci=|1. fónkcjô=Prezydeńt Pòlsczi Repùbliczi|1. Òd=6 zélnika 2025|1. Do=|1. Pierszô_dama=Marta Nawrocka|1. Pòprzédca=[[Andrzéj Duda]]|1. Nastãpnik=|Môl_ùrodzeniô=[[Gduńsk]]}} '''Karól Tadeùsz Nawrocczi''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. ''Karol Tadeusz Nawrocki'') (ùr. [[3 strëmiannika]] 1983 w [[Gduńsk|Gduńsku]]) je pòlsczim pòlitikã ë historikã. Òd [[6 zélnika]] 2025 je [[Prezydeńt|prezydentã]] [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]]. W latach 2017–2021 direktór [[Mùzeum II Swiatowi Wòjnë]] w Gduńsku, w latach 2021–2025 prezes Institutu Nôrôdny Pamiãci. Je absolwentã IV Òglowôsztôłcącégò Liceùm w Gduńsku (2002) ë [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczégò Ùniwersytetu]] (2008), gdze sztudérowôł na wëdzéle historicznym<ref>[https://www.prezydent.pl/prezydent/biografia Dr Karol Nawrocki – Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej] Prezydent.pl</ref>. Ùrodzony w Gduńsku, Nawrocczi sztudérowôł historiã na Gduńsczim Ùniwersytece, gdze w 2013 rokù ùzëskôł stopiéń dochtora na spòdlém rozprawë ò dzejanié [[Antikòmùnizm|antikòmùnistyczny]] w [[Pòlskô Lëdowô Repùblikô|PLR]]. Jegò nôùkòwô robòta kòncentruje sã na taczich pëtaniach, jak rëch [[Ùdor antikòmùnistyczny w Pòlsce|ùdoru antikòmùnistycznégò]], [[przestãpczosc zòrganizowónô]] ë [[historiô szportu]] – téma związóny z jegò włôstny doswiôdczenié jakno aktiwnégò spòrtówca, òsoblëwie w [[Bala|balu]] ë [[Piscowanié|piscowaniu]]. Warkòwnô zwënéga wczasnô Nawrocczégò bëłô scësle związónô z jinstytucjama zajimnyma sã òchroną ë wëbiwanié pamiãci historiczny Pòlsczi. W 2009 rokù dołãczëł do [[Institut Nôrôdny Pamiãci|Institutu Nôrôdny Pamiãci]] (INP) ë zwëskał ùznanié za przebùdowywanié pòlsczich jinstytucji historicznych w czerënkù patrioticzny ë antikòmùnistyczny narracji. W prezydencczich welacjach w 2025 rokù Nawrocczi òstał wëbróny kandidat prawicowi partii [[Prawò ë Sprawiedlëwosc|Prawò ë Sprawiedlëwosc]] (PiS), startowôł jakno bezpartijny „kandidat òbëwatela” ë pòkònôł liberôła Rafała Trzaskòwsczégò. Jakno prezydeńt òdbijôł szérszi zwrot w prawò w pòlsczim krôjòbrôze pòliticzny. Òd mòmentu jinaugùracji 6 zélnika 2025 rokù Nawrocczi òbrał kùrs kònfrontacyjny z rządzącô zrzeszënką ë ji parwadnik [[Donôld Tusk]], chtërnégò ùważô za „nôgòrszégò premiéra III PR”. Nawrocczi dãżë do wzmòcnieniô wëszëznë kòłò prezydenta, pòdpiérającë refòrmã kònstitucyjną w czerënkù systemu półprezydencczégò. Jégò kancelariô skłôdô sã z pòlitików PiS ë òsób zrzeszonëch w INP. == Òbaczë téż == * [[Andrzéj Duda]] * [[Barnisłôw Komorowsczi]] * [[Prezydeńt]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Gduńszczani]] [[Kategòrëjô:Prezydencë Pòlsczi|Nawrocczi, Karól ]] 9ekwxvzble46l7p88ifxj6ruahdq5k6 199079 199044 2026-05-15T19:16:33Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199079 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòlitik|jimiã=Karól Nawrocczi|gwôsné jimiã=Karol Nawrocki|Òbrôzk=Karol Nawrocki (2025) (cropped).jpg|òpis=Karól Nawrocczi w 2025|Data_ùrodzeniô=3 strëmiannika|Data_smierci=|Mol_smierci=|1. fónkcjô=Prezydeńt Pòlsczi Repùbliczi|1. Òd=6 zélnika 2025|1. Do=|1. Pierszô_dama=Marta Nawrocka|1. Pòprzédca=[[Andrzéj Duda]]|1. Nastãpnik=|Môl_ùrodzeniô=[[Gduńsk]]}} '''Karól Tadeùsz Nawrocczi''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. ''Karol Tadeusz Nawrocki'') (ùr. [[3 strëmiannika]] 1983 w [[Gduńsk|Gduńsku]]) je pòlsczim pòlitikã ë historikã. Òd [[6 zélnika]] 2025 je [[Prezydeńt|prezydentã]] [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]]. W latach 2017–2021 direktór [[Mùzeum II Swiatowi Wòjnë]] w Gduńsku, w latach 2021–2025 prezes Institutu Nôrôdny Pamiãci. Je absolwentã IV Òglowôsztôłcącégò Liceùm w Gduńsku (2002) ë [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczégò Ùniwersytetu]] (2008), gdze sztudérowôł na wëdzéle historicznym<ref>[https://www.prezydent.pl/prezydent/biografia Dr Karol Nawrocki – Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej] Prezydent.pl</ref>. Ùrodzony w Gduńsku, Nawrocczi sztudérowôł historiã na Gduńsczim Ùniwersytece, gdze w 2013 rokù ùzëskôł stopiéń dochtora na spòdlém rozprawë ò dzejanié [[Antikòmùnizm|antikòmùnistyczny]] w [[Pòlskô Lëdowô Repùblikô|PLR]]. Jegò nôùkòwô robòta kòncentruje sã na taczich pëtaniach, jak rëch [[Ùdor antikòmùnistyczny w Pòlsce|ùdoru antikòmùnistycznégò]], [[przestãpczosc zòrganizowónô]] ë [[historiô szportu]] – téma związóny z jegò włôstny doswiôdczenié jakno aktiwnégò spòrtówca, òsoblëwie w [[Bala|balu]] ë [[Piscowanié|piscowaniu]]. Warkòwnô zwënéga wczasnô Nawrocczégò bëłô scësle związónô z jinstytucjama zajimnyma sã òchroną ë wëbiwanié pamiãci historiczny Pòlsczi. W 2009 rokù dołãczëł do [[Institut Nôrôdny Pamiãci|Institutu Nôrôdny Pamiãci]] (INP) ë zwëskał ùznanié za przebùdowywanié pòlsczich jinstytucji historicznych w czerënkù patrioticzny ë antikòmùnistyczny narracji. W prezydencczich welacjach w 2025 rokù Nawrocczi òstał wëbróny kandidat prawicowi partii [[Prawò ë Sprawiedlëwosc|Prawò ë Sprawiedlëwosc]] (PiS), startowôł jakno bezpartijny „kandidat òbëwatela” ë pòkònôł liberôła Rafała Trzaskòwsczégò. Jakno prezydeńt òdbijôł szérszi zwrot w prawò w pòlsczim krôjòbrôze pòliticzny. Òd mòmentu jinaugùracji 6 zélnika 2025 rokù Nawrocczi òbrał kùrs kònfrontacyjny z rządzącô zrzeszënką ë ji parwadnik [[Donôld Tusk]], chtërnégò ùważô za „nôgòrszégò premiéra III PR”. Nawrocczi dãżë do wzmòcnieniô wëszëznë kòłò prezydenta, pòdpiérającë refòrmã kònstitucyjną w czerënkù systemu półprezydencczégò. Jégò kancelariô skłôdô sã z pòlitików PiS ë òsób zrzeszonëch w INP. == Òbaczë téż == * [[Andrzéj Duda]] * [[Barnisłôw Komorowsczi]] * [[Prezydeńt]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gduńszczani]] [[Kategòrëjô:Prezydencë Pòlsczi|Nawrocczi, Karól ]] qglz0sc606hdq2btc4hf8no7ip0ym9m 0 12410 199082 195850 2026-05-15T19:17:38Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199082 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòlitik|jimiã=Andrzéj Duda|gwôsné jimiã=Andrzej Duda|Òbrôzk=Andrzej Duda 2025 (cropped).jpg|òpis=2025|Data_ùrodzeniô=7 maja 1970|Mol_smierci=|1. fónkcjô=Prezydeńt Pòlsczi Repùbliczi|1. Òd=6 zélnika 2015|1. Do=6 zélnika 2025|1. Pierszô_dama=Agata Duda|1. Pòprzédca=[[Bronisłôw Komorowsczi]]|1. Nastãpnik=[[Karól Nawrocczi]]|Data_smierci=|1. partiô=PiS|Môl_ùrodzeniô=[[Krakòwò]]}} '''Andrzéj''' '''Sebastión Duda''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. ''Andrzej Sebastian Duda'') (ùr. 16 maja 1972 w [[Krakòwò|Krakòwie]]) je pòlsczim pòlitikã ë rëchcenwaltã. Òd 6 zélnika 2015 do 6 zélnika 2025 bëł prezydeńtã [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]]. W latach 2006–2007 pòdsekretarz stanu w [[Minysterstwò Sprawiedlëwòscë|Minysterstwie Sprawiedlëwòscë]], w latach 2008–2010 pòdsekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta PR Lecha Kaczyńsczégò, w latach 2007–2011 nôleżnik Tribunału Stanu, [[pòsélc]] na Sejm VII kadencje (2011–2014), pòsélc do [[Eùropejsczi Parlament|Eùropejsczégò Parlamentu]] VIII kadencje (2014–2015). Kawalér [[Order Biôłégò Orła|Orderu Biôłégò Orła]]. == Òbaczë téż == * [[Barnisłôw Komorowsczi]] * [[Karól Nawrocczi]] * [[Prezydeńt]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Prezydencë Pòlsczi|Duda, Andrzéj]] rld1pae7mlosyyjfwr2mdlsp5bwu6yd 0 12444 199080 195849 2026-05-15T19:16:47Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199080 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòlitik|jimiã=Barnisłôw Komorowsczi|gwôsné jimiã=Bronisław Komorowski|Òbrôzk=Bronisław Komorowski (2).jpg|Data_ùrodzeniô=4 czerwińca 1952|Data_smierci=|Mol_smierci=|1. fónkcjô=Prezydent Pòlsczi Repùbliczi|1. Òd=6 zélnika 2010|1. Do=6 zélnika 2015|1. Pòprzédca=[[Lech Kaczińsczi]]|1. Pierszô_dama=Anna Komorowskô|1. Nastãpnik=[[Andrzéj Duda]]|2. fónkcjô=Timczasowy przédnik kraju|2. Òd=10 łżëkwiata 2010|2. Do=8 lëpińca 2010|2. Nastãpnik=Bògdón Borusewicz|3. fónkcjô=Marszôłk Sejmu Pòlsczi Repùbliczi|3. Òd=5 lëstopadnika 2007|3. Do=8 lëpińca 2010|3. Pòprzédca=Ludwik Dorn|3. Nastãpnik=Grzegórz Schetyna|4. fónkcjô=Wicemarszôłk Sejmu V kadencje|4. Òd=26 pazdzérznika 2005|4. Do=4 lëstopadnika 2007|5. fónkcjô=Minister Nôrôdny Òbrony|5. Òd=16 czerwińca 2000|5. Do=19 pazdzérznika 2001|5. Nastãpnik=Jerzi Szmajdzińsczi|5. Pòprzédca=Janusz Onyszkiewicz|òpis=Prezydencczi pòrtret Barnisława Komorowsczégò (2013)|Môl_ùrodzeniô=Szląsczé Òbòrniczi|1. partiô=[[Òbëwatelskô Platfòrma]]|2. partiô=[[Òbëwatelskô Platfòrma]]|3. partiô=[[Òbëwatelskô Platfòrma]]|4. partiô=[[Òbëwatelskô Platfòrma]]|5. partiô=SKL}} '''Barnisłôw''' '''Mariô Komorowsczi''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. ''Bronisław Maria Komorowski'') (ùr. [[4 czerwińca]] 1952 w [[Szląsczé Òbòrniczi|Szląsczich Òbòrnikach]]) je [[Pòlskô|pòlsczim]] pòlitikã ë historikã. Òd 6 zélnika 2010 do 6 zélnika 2015 bëł [[Prezydeńt|prezydentã]] Pòlsczi Repùbliczi. Je absolwentã XXIV Òglowôsztôłcącégò Liceùm jim. Cypriana Norwida w [[Warszawa|Warszawie]], bëł zaangażowóny w dzejanié antikòmùnisticzną<ref name=":0">[https://www.prezydent.pl/kancelaria/archiwum/archiwum-bronislawa-komorowskiego/prezydent/biografia-bronislawa-komorowskiego Biografia Bronisława Komorowskiego] Prezydent.pl [2026-03-15]</ref>. W 1971 rozpòczął sztudia na wëdzéle historicznym Warszawsczégò Ùniwersytetu, dze pò pierszim zatrzëmaniu bez wëszëzna òstał rëmniãti z lëstë sztudérów, w 1973 znowa przëjãty na sztudia. W 1977 zwëskał warkòwi tituł magistra<ref name=":1">[https://wydarzenia.interia.pl/tematy-bronislaw-komorowski,gsbi,1500 Bronisław Komorowski] Interia Wydarzenia [2026-03-15]</ref>. W 1989 zaangażowół sã w dzejanié pòliticzną. Bëł direktorã gabinetu Aleksandra Halla do 1990. Bëł cywilnym wiceministrã nôrôdny òbrony ds. wëchòwawczo-spòlëznëch w rządach [[Tadeùsz Mazowiecczi|Tadeùsza Mazowiecczégò]], Jacka Krësztof Bielecczégò ë [[Hana Suchockô|Hannë Suchocczi]]<ref name=":0" /><ref name=":1" />. W 1991 ë 1993 zwëskał pòselsczé pełnomòcnictwò jako bezpartijny kanditat Demokratny Ùnii. W 1997 zwëskał pòselsczé pełnomòcnictwò jako kanditat Welowny Akcji „Solidarnosc”<ref name=":0" />. W latach 2000–2001 bëł ministrã nôrôdny òbrony w rządze [[Jerzi Buzek|Jerzégò Buzka]]<ref name=":1" />. Òd 2001 bëł nôleżnikã [[Òbëwatelskô Platfòrma|Òbëwatelsczi Platfòrmë]], z jaczi òstał wëbróny na pòsélca Sejmu V kadencje<ref name=":1" />. [[26 pazdzérznika]] 2005 òstał wicemarszôłkã Sejmu, a [[5 lëstopadnika]] 2007 marszôłka Sejmu<ref name=":1" />. Czede prezydent Lech Kaczyńsczi zdżinął w lotniczy katastrofé w 2010, Komorowsczi bëł timczasowã przédnika kraju òd [[10 łżëkwiata]] 2010 do [[8 lëpińca]] 2010<ref name=":0" />. 4 lëpińca 2010 wëgrôł prezydencczé wëbòrë a 6 zélnika 2010 złożëł przësëgã przed Nôrôdny Gromadą<ref name=":0" />. W 2013 bëł na XV [[Swiatowy Zjôzd Kaszëbów|Swiatowy Zjezdze Kaszëbów]] we [[Wiôlgô Wies|Wiôldżi Wsë]], dze pògratulowôł Kaszëbom ''bùdowaniô harmònijny jednoscë pòmiedzë pòlsczim patriotizmã a bùchą, z tegò, że je sã Kaszëbã''<ref>[https://www.prezydent.pl/kancelaria/archiwum/archiwum-bronislawa-komorowskiego/aktualnosci/wizyty-krajowe/gratuluje-kaszubom-budowania-harmonijnej-jednosci,16034 "Gratuluję Kaszubom budowania harmonijnej jedności"] Prezydent.pl [2026-03-15]</ref>. W 2015 przerznął prezydencczé wëbòrë a prezydentã Pòlsczi òstał [[Andrzéj Duda]]. == Òbaczë téż == * [[Andrzéj Duda]] * [[Karól Nawrocczi]] * [[Lech Kaczińsczi]] * [[Prezydeńt]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Prezydencë Pòlsczi|Komorowsczi, Barnisłôw]] 8to17kw1y6eih4v2m9w1agboy272418 4 12528 198977 198670 2026-05-15T13:58:17Z Iketsi 3254 2026-05-15 198977 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {| class="wikitable" |+ !Bùtnowé lënczi |[https://csb.wikipedia.org/w/index.php?sort=create_timestamp_desc&search=insource%3A%2F%3D%5Cs*B%C3%B9tnow%C3%A9+l%C3%ABnczi%5Cs*%3D%2F+-hastemplate%3ACommons&title=Specjaln%C3%B4%3ASzukaj&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 ?] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/0|0]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/1|1]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/2|2]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/3|3]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/4|4]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/5|5]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/6|6]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/7|7]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/8|8]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/9|9]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/10|10]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/11|11]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/12+|12+]] |- |2026-05-12 || {{%T|65.54|65.54 (3648)}} || {{%T|21.04|21.04 (1171)}} || {{%T|8.59|8.59 (478)}} || {{%T|2.71|2.71 (151)}} || {{%T|0.95|0.95 (53)}} || {{%T|0.47|0.47 (26)}} || {{%T|0.27|0.27 (15)}} || {{%T|0.16|0.16 (9)}} || {{%T|0.11|0.11 (6)}} || {{%T|0.02|0.02 (1)}} || {{%T|0.02|0.02 (1)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0|0 (0)}} || {{%T|0.09|0.09 (5)}} |- |2026-05-13 || {{%T|63.42|63.42 (3533)}} || {{%T|21.27|21.27 (1185)}} || {{%T|9.8|9.8 (546)}} || {{%T|3.05|3.05 (170)}} || {{%T|1.18|1.18 (66)}} || {{%T|0.5|0.5 (28)}} || {{%T|0.29|0.29 (16)}} || {{%T|0.16|0.16 (9)}} || {{%T|0.11|0.11 (6)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0|0 (0)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0.11|0.11 (6)}} |- |2026-05-14 || {{%T|61.93|61.93 (3451)}} || {{%T|21.63|21.63 (1205)}} || {{%T|10.62|10.62 (592)}} || {{%T|3.36|3.36 (187)}} || {{%T|1.17|1.17 (65)}} || {{%T|0.48|0.48 (27)}} || {{%T|0.29|0.29 (16)}} || {{%T|0.18|0.18 (10)}} || {{%T|0.13|0.13 (7)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0|0 (0)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0.11|0.11 (6)}} |- |2026-05-15 || 58.99 (3287) || 22.74 (1267) || 11.93 (665) || 3.72 (207) || 1.24 (69) || 0.54 (30) || 0.31 (17) || 0.18 (10) || 0.13 (7) || 0.04 (2) || 0 (0) || 0.04 (2) || 0.04 (2) || 0.13 (7) |- |2026-XX-XX |{{%T|{{#expr: (({{NUMBEROFARTICLES:R}} - ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/0|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/1|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/2|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/3|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/4|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/5|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/6|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/7|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/8|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/9|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/10|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/11|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/12+|R}})) / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}}} ({{#expr: (({{NUMBEROFARTICLES:R}} - ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/0|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/1|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/2|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/3|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/4|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/5|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/6|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/7|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/8|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/9|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/10|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/11|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/12+|R}})))}}) |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/0|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/0|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/0}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/1|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/1|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/1}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/2|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/2|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/2}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/3|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/3|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/3}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/4|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/4|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/4}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/5|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/5|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/5}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/6|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/6|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/6}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/7|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/7|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/7}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/8|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/8|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/8}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/9|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/9|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/9}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/10|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/10|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/10}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/11|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/11|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/11}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/12+|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/12+|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/12+}})}} |} <div class="mw-collapsible mw-collapsed"> <h3 class="mw-collapsible-heading">2026-03</h3> <div class="mw-collapsible-content"> *2026-03-27 <code>pl</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|pl|N}}; {{/S+|Galeria|34138|pl}}; {{/S+|Zobacz też|213589|pl}}; {{/S+|Przypisy|1161185|pl}}; {{/S+|Linki zewnętrzne|2438|pl}}; {{/S+|\{\{Commons|12760|pl}}; *2026-03-27 <code>szl</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|szl|N}}; {{/S+|Galeryjŏ|322|szl}}; ; {{/S+|Przipisy|1400|szl}}; {{/S+|Linki zewnyntrzne|126|szl}}; {{/S+|\{\{Commons|362|szl}}; *2026-03-27 <code>hsb</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|hsb|N}}; {{/S+|Galerija|66|hsb}}; ; {{/S+|Nóžki|3191|hsb}}; {{/S+|Žórła|6156|hsb}}; {{/S+|Wotkazaj|2297|hsb}}; {{/S+|\{\{Commons|5798|hsb}}; *2026-03-27 <code>dsb</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|dsb|N}}; {{/S+|Galerija|428|dsb}}; ; {{/S+|Žrědła|538|dsb}}; {{/S+|Wótkaze|387|dsb}}; {{/S+|\{\{Commons|1362|dsb}}; ---- * 2026-03-27 pl Art: 1 690 890; Galeria: 31162 (1.84%); Zobacz też: 213589 (12.63%); Przypisy: 1161185 (68.67%); Linki zewnętrzne: 2438 (0.14%); \{\{Commons: 12760 (0.75%); * 2026-03-27 szl Art: 60 103; Galeryjŏ: 322 (0.54%); ; Przipisy: 1400 (2.33%); Linki zewnyntrzne: 126 (0.21%); \{\{Commons: 362 (0.6%); * 2026-03-27 hsb Art: 14 238; Galerija: 66 (0.46%); ; Nóžki: 3191 (22.41%); Žórła: 6156 (43.24%); Wotkazaj: 2297 (16.13%); \{\{Commons: 5798 (40.72%); * 2026-03-27 dsb Art: 3444; Galerija: 428 (12.43%); ; Žrědła: 538 (15.62%); Wótkaze: 387 (11.24%); \{\{Commons: 1362 (39.55%); ---- {| class="wikitable" |+ ! ! ! ! ! ! ! ! |- |2026-03-27 |pl |1 690 890 |Galeria: 31162 (1.84%); |Zobacz też: 213589 (12.63%); |Przypisy: 1161185 (68.67%) |Linki zewnętrzne: 2438 (0.14%) |\{\{Commons: 12760 (0.75%) |- |2026-03-27 |szl |60 103 |Galeryjŏ: 322 (0.54%) | |Przipisy: 1400 (2.33%) |Linki zewnyntrzne: 126 (0.21%) |\{\{Commons: 362 (0.6%) |- |2026-03-27 |hsb |14 238 |Galerija: 66 (0.46%) |Nóžki: 3191 (22.41%) |Žórła: 6156 (43.24%) |Wotkazaj: 2297 (16.13%) | \{\{Commons: 5798 (40.72%) |- |2026-03-27 |dsb |3444 |Galerija: 428 (12.43%) | |Žrědła: 538 (15.62%) |Wótkaze: 387 (11.24%) |\{\{Commons: 1362 (39.55%) |} </div> </div> ---- <div class="mw-collapsible"> <h3 class="mw-collapsible-heading">2026-04</h3> <div class="mw-collapsible-content"> {| class="wikitable sortable" |+ ! !K. !A. !<s>Galerëjô</s> !Òbaczë téż !\{\{Przëpisë !Bùtnowé lënczi !\{\{Commons |- |2026-03-29 ||csb ||5536 ||0.78% (43) ||2.31% (128) ||2.17% (120) ||26.61% (1473) ||4.03% (223) |- |2026-03-30 ||csb ||5536 ||0.81% (45) ||2.49% (138) ||2.64% (146) ||27.87% (1543)||4.68% (259) |- |2026-03-31 ||csb ||5538 ||0.83% (46) ||2.53% (140) ||2.71% (150) ||29.25% (1620) ||5.4% (299) |- ! ! K. !! A. !!\&lt;gallery ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * pl:''[{{/S|insource:"Zobacz też"|pl}} "Zobacz też"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Zobŏcz tyż\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Zobŏcz tyż\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Hlej tež\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Hlej tež\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Glědaj teke\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Glědaj teke\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Související články"|cs}} "Související články"]'' * sk:''[{{/S|insource:"Pozri aj"|sk}} "Pozri aj"]'' * en:''[{{/S|insource:"See also"|en}} "See also"]'' * de:''[{{/S|insource:"Siehe auch"|de}} "Siehe auch"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Vidu ankaŭ"|eo}} "Vidu ankaŭ"]'' ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * <nowiki><references></nowiki> * pl:''[{{/S|insource:"Przypisy"|pl}} "Przypisy"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Przipisy\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Przipisy\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Nóžki\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Nóžki\s*=/] ** +[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nožki\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Nožki\s*=/] ** +[{{/S|insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Žrědła\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Reference"|cs}} "Reference"]'' * sk: ''[{{/S|insource:"Referencie"|sk}} "Referencie"]'' * en:''[{{/S|insource:"References"|en}} "References"]'' * de:''[{{/S|insource:"Einzelnachweise"|de}} "Einzelnachweise"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Referencoj"|eo}} "Referencoj"]'' ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * pl:''[{{/S|insource:"Linki zewnętrzne"|pl}} "Linki zewnętrzne"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Linki zewnyntrzne\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Linki zewnyntrzne\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Wotkazaj\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Wotkazaj\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Wótkaze\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Wótkaze\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Externí odkazy"|cs}} "Externí odkazy"]'' * sk:''[{{/S|insource:"Pozri aj"|sk}} "Pozri aj"]'' * en:''[{{/S|insource:"External links"|en}} "External links"]'' * de:''[{{/S|insource:"Weblinks"|de}} "Weblinks"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Eksteraj ligiloj"|eo}} "Eksteraj ligiloj"]'' !!\{\{Commons |- |2026-04-09 ||pl ||1 691 002||{{%t|2.34|3=(39487)}} ||{{%t|12.63|3=(213648)}} ||{{%t|68.71|3=(1161912)}} ||{{%t|25.54|3=(431956)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||szl||60 103||{{%t|1.52|3=(915)}} ||{{%t|0.16|3=(95)}} ||{{%t|0.15|3=(90)}} ||{{%t|0.21|3=(126)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||hsb||14 238||{{%t|4.75|3=(676)}} ||{{%t|1.21|3=(172)}} ||{{%t|22.41|3=(3191)}} ||{{%t|16.13|3=(2297)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||dsb||3444||{{%t|16.58|3=(571)}} ||{{%t|1.98|3=(68)}} ||{{%t|37.47|3=({{#expr: 108+648+534}})}} ||{{%t|11.24|3=(387)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||cs ||589 694||{{%t|7.83|3=(46147)}} ||{{%t|18.62|3=(109816)}} ||{{%t|74.07|3=(436853)}} ||{{%t|77.32|3=(456023)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||sk ||259 208||{{%t|3.67|3=(9507)}} ||{{%t|26.31|3=(68190)}} ||{{%t|50.55|3=(131036)}} ||{{%t|31.3|3=(81140)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||en ||7 166 313||{{%t|2.63|3=(188533)}} ||{{%t|25.35|3=(1816956)}} ||{{%t|89.05|3=(6382097)}} ||{{%t|43.67|3=(3130035)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||de ||3 111 906||{{%t|4.46|3=(138754)}} ||{{%t|15.11|3=(470345)}} ||{{%t|60.26|3=(1875287)}} ||{{%t|67.67|3=(2106192)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||eo ||384 071||{{%t|7.84|3=(30122)}} ||{{%t|27.85|3=(106970)}} ||{{%t|32.36|3=(124279)}} ||{{%t|49.81|3=(191292)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- ! !K. !! A. !![{{/S|insource:/\<gallery/|csb}} /=\s*\&lt;gallery\s*=/]!! [{{/S|insource:/{{=}}\s*Òbaczë téż\s*{{=}}/|csb}} /=\s*Òbaczë téż\s*=/] !! [{{/S|hastemplate:Przëpisë}} hastemplate:<br>Przëpisë] !! [{{/S|insource:/{{=}}\s*Bùtnowé lënczi\s*{{=}}/|csb}} /=\s*Bùtnowé lënczi\s*=/]!! [{{/S|hastemplate:Commons}} hastemplate:<br>Commons] |- |2026-04-01 ||csb ||5538 ||{{%t|1.01|3=(56)}} ||{{%t|2.53|3=(140)}} ||{{%t|2.89|3=(160)}} ||{{%t|29.23|3=(1619)}} ||{{%t|6.16|3=(341)}} |- |2026-04-02 ||csb ||5538 ||{{%t|1.07|3=(59)}} ||{{%t|2.58|3=(143)}} ||{{%t|3.03|3=(168)}} ||{{%t|29.94|3=(1658)}} ||{{%t|7.1|3=(393)}} |- |2026-04-03 ||csb ||5539 ||{{%t|1.1|3=(61)}} ||{{%t|3.83|3=(212)}} ||{{%t|3.14|3=(174)}} ||{{%t|32.17|3=(1782)}} ||{{%t|8.9|3=(493)}} |- |2026-04-04 ||csb ||5541 ||{{%t|1.1|3=(61)}} ||{{%t|3.83|3=(212)}} ||{{%t|3.18|3=(176)}} ||{{%t|32.38|3=(1794)}} ||{{%t|9.11|3=(505)}} |- |2026-04-05 ||csb ||5541 ||{{%t|1.17|3=(65)}} ||{{%t|4.51|3=(250)}} ||{{%t|3.63|3=(201)}} ||{{%t|33.55|3=(1859)}} ||{{%t|10.54|3=(584)}} |- |2026-04-06 ||csb ||5543 ||{{%t|1.17|3=(65)}} ||{{%t|4.73|3=(262)}} ||{{%t|3.66|3=(203)}} ||{{%t|33.81|3=(1874)}} ||{{%t|10.81|3=(599)}} |- |[https://browse.library.kiwix.org/viewer#wikipedia_csb_all_maxi_2026-04/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna 2026-04-07] ||csb ||5543 ||{{%t|1.32|3=(73)}} ||{{%t|5.21|3=(289)}} ||{{%t|4.8|3=(266)}} ||{{%t|35.06|3=(1944)}} ||{{%t|12.17|3=(675)}} |- |2026-04-08 ||csb ||5546 ||{{%t|2.33|3=(129)}} ||{{%t|5.97|3=(331)}} ||{{%t|7.99|3=(443)}} ||{{%t|36.12|3=(2003)}} ||{{%t|17.6|3=(976)}} |- |2026-04-09 ||csb ||5549 ||{{%t|2.49|3=(138)}} ||{{%t|6.67|3=(370)}} ||{{%t|8.38|3=(465)}} ||{{%t|36.53|3=(2027)}} ||{{%t|18.31|3=(1016)}} |- |2026-04-10 ||csb ||5549 ||{{%t|2.5|3=(139)}} ||{{%t|7.75|3=(430)}} ||{{%t|8.69|3=(482)}} ||{{%t|36.84|3=(2044)}} ||{{%t|18.83|3=(1045)}} |- |2026-04-12 ||csb ||5550 ||{{%t|2.45|3=(141)}} ||{{%t|7.98|3=(443)}} ||{{%t|8.79|3=(488)}} ||{{%t|36.76|3=(2041)}} ||{{%t|19.2|3=(1066)}} |- |2026-04-13 ||csb ||5552 ||{{%t|2.61|3=(145)}} ||{{%t|8.45|3=(469)}} ||{{%t|8.95|3=(497)}} ||{{%t|37.27|3=(2069)}} ||{{%t|19.88|3=(1104)}} || {{%t|{{#expr: (5552-1250)/5552*100 round 2}}|3=({{#expr: (5552-1250)}})}} |- |2026-04-14 ||csb ||5553 ||{{%t|2.65|3=(147)}} ||{{%t|8.93|3=(496)}} ||{{%t|9.08|3=(504)}} ||{{%t|38.25|3=(2124)}} ||{{%t|21.16|3=(1175)}} || {{%t|{{#expr: (5553-1249)/5553*100 round 2}}|3=({{#expr: (5553-1249)}})}} |- |2026-04-15 ||csb ||5554 ||{{%t|2.72|3=(151)}} ||{{%t|9.77|3=(543)}} ||{{%t|9.25|3=(514)}} ||{{%t|39.01|3=(2167)}} ||{{%t|22.18|3=(1232)}} || {{%t|{{#expr: (5554-1246)/5554*100 round 2}}|3=({{#expr: (5554-1246)}})}} |- |2026-04-16 ||csb ||5559 ||{{%t|2.73|3=(152)}} ||{{%t|10.97|3=(610)}} ||{{%t|9.39|3=(522)}} ||{{%t|39.74|3=(2209)}} ||{{%t|23.1|3=(1284)}} || {{%t|{{#expr: (5559-1262)/5559*100 round 2}}|3=({{#expr: (5559-1262)}})}} |} * 2026-04-24 5561 <gallery\s: 2.86% (159) Òbaczë téż: 12.16% (676) Przëpisë: 9.66% (537) Bùtnowé: 40.77% (2267) Commons: 24.89% (1384) * 2026-04-28 5563 <gallery\s: 2.89% (161) Òbaczë téż: 13.27% (738) Przëpisë: 10.08% (561) Bùtnowé: 42.01% (2337) Commons: 26.5% (1474) * 2026-04-29 5564 <gallery\s: 2.93% (163) Òbaczë téż: 14.07% (783) Przëpisë: 10.15% (565) Bùtnowé: 42.94% (2389) Commons: 27.57% (1534) * 2026-04-30 5564 <gallery\s: 2.97% (165) Òbaczë téż: 14.47% (805) Przëpisë: 10.23% (569) Bùtnowé: 43.17% (2402) Commons: 28.09% (1563) * 2026-05-04 5566 <gallery\s: 2.98% (166) Òbaczë téż: 15.56% (866) Przëpisë: 10.33% (575) Bùtnowé: 44.34% (2468) Commons: 29.28% (1630) * 2026-05-06 5567 <gallery\s: 3% (167) Òbaczë téż: 16.56% (922) Przëpisë: 10.44% (581) Bùtnowé: 45.18% (2515) Commons: 30.48% (1697) * 2026-05-07 5567 <gallery\s: 3.02% (168) Òbaczë téż: 18.27% (1017) Przëpisë: 10.45% (582) Bùtnowé: 46.33% (2579) Commons: 31.88% (1775) * 2026-05-11 5566 <gallery\s: 3.04% (169) Òbaczë téż: 18.88% (1051) Przëpisë: 10.49% (584) Bùtnowé: 46.89% (2610) Commons: 32.99% (1836) <gallery\s: {{/S+|\<gallery|169|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Òbaczë téż: {{/S+|Òbaczë téż|1051|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Przëpisë: {{/S+|Przëpisë|584|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Bùtnowé: {{/S+|Bùtnowé|2610|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Commons: {{/S+|Commons|1836|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> ---- <nowiki>|2026-04-XX ||csb ||</nowiki>{{NUMBEROFARTICLES:R}}<nowiki> ||{{%t|2.72|3=(151)}} ||{{%t|9.77|3=(543)}} ||{{%t|9.25|3=(514)}} ||{{%t|39.01|3=(2167)}} ||{{%t|22.18|3=(1232)}} || {{%t|{{#expr: (5554-1246)/5554*100 round 2}}|3=({{#expr: (5554-1246)}})}}</nowiki> ---- ---- * {{/S+|\<gallery|1280|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> * {{NUMBEROFARTICLES:R}}-NNN * csb: [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?search=-insource%3A%2FImage%3A%2F+-insource%3A%2F%C3%92br%C3%B4zk%3A%2F+-deepcat%3AKal%C3%A3darium+-insource%3A%2F.svg%2Fi+-insource%3A%2F.png%2Fi+-insource%3A%2F.jpg%2Fi+-insource%3A%2F.jpeg%2Fi+-insource%3A%2F.gif%2Fi&title=Specjaln%C3%B4%3ASzukaj&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 bez obrazka] * bez obrazka: ** csb: 39.89% (2216); -Kalãdarium: 23.04% (1280) [https://petscan.wmcloud.org/?ores_type=any&referrer_name=&links_to_all=&talk_page_exists=both&active_tab=tab_templates_n_links&negcats=Kal%C3%A3darium&ns%5B0%5D=1&before=&larger=&categories=F%C3%B9%C5%84damentn%C3%A9+kateg%C3%B2r%C3%ABje&interface_language=en&show_soft_redirects=both&max_statements=&cb_labels_yes_l=1&edits%5Bbots%5D=both&manual_list_wiki=&project=wikipedia&links_to_any=&templates_any=&manual_list=&sparql=&depth=18&templates_no=Bez+%C3%B2br%C3%B4zka&edits%5Banons%5D=both&show_redirects=both&cb_labels_any_l=1&since_rev0=&search_max_results=500&langs_labels_yes=&output_compatability=catscan&outlinks_any=&edits%5Bflagged%5D=both&rxp_filter=&smaller=&templates_yes=&search_filter=&language=csb&show_disambiguation_pages=both&sitelinks_no=&page_image=no&outlinks_yes=&cb_labels_no_l=1&min_sitelink_count=&after=&ores_prob_from=&min_redlink_count=1&doit=][https://petscan.wmcloud.org/?page_image=no&links_to_no=&sitelinks_any=&langs_labels_no=&sparql=&interface_language=en&ns%5B0%5D=1&sparql_server=wikidata&output_limit=&langs_labels_yes=&depth=18&min_statements=&since_rev0=&subpage_filter=either&project=wikipedia&templates_no=Bez+%C3%B2br%C3%B4zka&common_wiki=auto&search_query=&minlinks=&sortorder=ascending&rxp_filter=&wikidata_item=no&cb_labels_any_l=1&before=&after=&labels_no=&min_redlink_count=1&max_age=&language=csb&show_disambiguation_pages=both&categories=F%C3%B9%C5%84damentn%C3%A9+kateg%C3%B2r%C3%ABje&search_max_results=500&min_sitelink_count=&max_sitelink_count=&smaller=&active_tab=tab_templates_n_links&cb_labels_no_l=1&outlinks_any=&outlinks_yes=&show_soft_redirects=both&ores_prob_to=&cb_labels_yes_l=1&search_filter=&namespace_conversion=keep&doit=] ** csb: 2026-04-15 1264/5555; 2200/5555 ** pl: 29.21% (494098) [https://petscan.wmcloud.org/?cb_labels_any_l=1&interface_language=en&cb_labels_no_l=1&talk_page_exists=both&search_max_results=500&common_wiki=auto&before=&search_wiki=&language=pl&show_redirects=both&minlinks=&output_compatability=catscan&max_age=&referrer_name=&categories=Kategorie&project=wikipedia&max_identifiers=&active_tab=tab_categories&outlinks_any=&sparql_server=wikidata&labels_yes=&depth=18&wpiu=any&min_redlink_count=1&output_limit=&max_statements=&wikidata_label_language=&labels_no=&ores_prob_to=&show_soft_redirects=both&negcats=&rxp_filter=&outlinks_no=&templates_yes=&page_image=no&edits%5Bbots%5D=both&since_rev0=&sitelinks_no=&search_filter=&cb_labels_yes_l=1&manual_list=&source_combination=&sitelinks_yes=&ores_type=any&ns%5B0%5D=1] ** szl: 77.73% (46774) [https://petscan.wmcloud.org/?sitelinks_yes=&min_identifiers=&sortby=none&rxp_filter=&search_max_results=500&links_to_no=&labels_no=&subpage_filter=either&cb_labels_any_l=1&templates_yes=&sitelinks_no=&langs_labels_no=&links_to_any=&namespace_conversion=keep&categories=Przod%C5%84o+zajta&max_statements=&outlinks_yes=&templates_no=&labels_any=&ores_prob_to=&referrer_url=&cb_labels_yes_l=1&minlinks=&ns%5B0%5D=1&page_image=no&edits%5Banons%5D=both&max_sitelink_count=&show_redirects=both&language=szl&links_to_all=&sitelinks_any=&langs_labels_any=&interface_language=en&min_redlink_count=1&max_identifiers=&cb_labels_no_l=1&project=wikipedia&larger=&manual_list_wiki=&depth=18&outlinks_any=&common_wiki=auto&min_sitelink_count=&maxlinks=&doit=] ** hsb: 29.77% (4238) [https://petscan.wmcloud.org/?interface_language=en&min_sitelink_count=&maxlinks=&project=wikipedia&depth=18&pagepile=&wpiu=any&wikidata_source_sites=&language=hsb&page_image=no&cb_labels_no_l=1&min_redlink_count=1&after=&show_disambiguation_pages=both&outlinks_no=&max_identifiers=&max_age=&max_statements=&langs_labels_no=&output_limit=&outlinks_yes=&min_statements=&wikidata_label_language=&templates_no=&show_soft_redirects=both&talk_page_exists=both&cb_labels_any_l=1&subpage_filter=either&wikidata_item=no&ns%5B0%5D=1&ores_prob_from=&sparql_server=wikidata&sitelinks_yes=&search_max_results=500&common_wiki_other=&search_query=&namespace_conversion=keep&categories=%21H%C5%82owna+kategorija&common_wiki=auto&templates_yes=&cb_labels_yes_l=1&before=&wikidata_prop_item_use=&format=html&search_wiki=&doit=] ** dsb: 22.83% (786) [https://petscan.wmcloud.org/?search_max_results=500&outlinks_yes=&categories=%21G%C5%82owna+kategorija&project=wikipedia&referrer_name=&search_filter=&langs_labels_any=&referrer_url=&show_redirects=both&edits%5Banons%5D=both&maxlinks=&templates_no=&min_sitelink_count=&links_to_no=&pagepile=&max_statements=&subpage_filter=either&active_tab=tab_categories&max_sitelink_count=&wikidata_item=no&wikidata_label_language=&cb_labels_no_l=1&ns%5B0%5D=1&sitelinks_no=&sparql=&talk_page_exists=both&page_image=no&outlinks_any=&edits%5Bflagged%5D=both&common_wiki=auto&links_to_all=&min_statements=&depth=18&minlinks=&wikidata_prop_item_use=&language=dsb&cb_labels_any_l=1&interface_language=en&cb_labels_yes_l=1&larger=&labels_no=&sortby=none&common_wiki_other=&smaller=&doit=] ** cs: 42.18% (248854) [https://petscan.wmcloud.org/?manual_list_wiki=&langs_labels_any=&cb_labels_yes_l=1&pagepile=&source_combination=&search_wiki=&wikidata_prop_item_use=&search_max_results=500&outlinks_yes=&langs_labels_no=&after=&search_filter=&depth=18&show_soft_redirects=both&search_query=&sortorder=ascending&edits%5Bflagged%5D=both&language=cs&active_tab=tab_categories&wikidata_item=no&output_limit=&categories=Hlavn%C3%AD+kategorie&referrer_name=&ns%5B0%5D=1&templates_yes=&common_wiki=auto&cb_labels_no_l=1&page_image=no&minlinks=&max_statements=&project=wikipedia&wpiu=any&namespace_conversion=keep&sitelinks_yes=&sparql_server=wikidata&min_redlink_count=1&subpage_filter=either&maxlinks=&cb_labels_any_l=1&ores_prediction=any&outlinks_no=&sitelinks_no=&interface_language=en&max_age=&referrer_url=&templates_no=] ** sk: 39.48% (102371) [https://petscan.wmcloud.org/?min_redlink_count=1&interface_language=en&talk_page_exists=both&langs_labels_yes=&project=wikipedia&langs_labels_no=&search_filter=&language=sk&max_identifiers=&depth=18&ores_prediction=any&cb_labels_yes_l=1&sortby=none&source_combination=&templates_yes=&page_image=no&after=&wikidata_source_sites=&ores_prob_from=&cb_labels_any_l=1&edits%5Bflagged%5D=both&smaller=&show_disambiguation_pages=both&wikidata_item=no&sitelinks_any=&templates_no=&negcats=&sortorder=ascending&manual_list=&cb_labels_no_l=1&search_max_results=500&outlinks_yes=&templates_any=&sparql_server=wikidata&ns%5B0%5D=1&edits%5Bbots%5D=both&categories=Z%C3%A1kladn%C3%A9+kateg%C3%B3rie&common_wiki=auto&outlinks_any=&outlinks_no=&subpage_filter=either&links_to_all=&minlinks=&labels_no=] ** en: >500000 [] ** de: >500000 [] ** eo: 33.82% (129952) [https://petscan.wmcloud.org/?search_max_results=500&ores_prediction=any&interface_language=en&search_wiki=&depth=18&sitelinks_yes=&show_soft_redirects=both&labels_any=&edits%5Bflagged%5D=both&templates_any=&cb_labels_any_l=1&page_image=no&maxlinks=&cb_labels_no_l=1&outlinks_no=&links_to_all=&links_to_any=&categories=%C4%88io&sparql=&ns%5B0%5D=1&outlinks_yes=&language=eo&search_filter=&wikidata_source_sites=&min_identifiers=&sortby=none&cb_labels_yes_l=1&referrer_name=&langs_labels_any=&show_disambiguation_pages=both&langs_labels_no=&output_compatability=catscan&minlinks=&min_statements=&sitelinks_any=&subpage_filter=either&since_rev0=&show_redirects=both&edits%5Banons%5D=both&max_identifiers=&langs_labels_yes=&labels_no=&project=wikipedia&doit=] * dsb: [{{/S|-insource:/{{=}} Žrědła {{=}}/ insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/|dsb}} -insource:/= Žrědła =/ insource:/=\s*Žrědła\s*=/] * dsb: [{{/S|insource:/\<ref/ -insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/ -insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/ -insource:/{{=}}\s*Nožki\s*{{=}}/|dsb}} insource:/\<ref/ -insource:/=\s*Nóžki\s*=/ -insource:/=\s*Žrědła\s*=/ -insource:/=\s*Nožki\s*=/] == <code><nowiki>{{</nowiki>[[:Category:Nôpiérwi pò kaszëbskù|Nôpiérwi pò kaszëbskù]]<nowiki>}}</nowiki></code> == {| class="wikitable" |+ |{{%t|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}}} ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù}}) <code><nowiki>{{</nowiki>[[:Category:Nôpiérwi pò kaszëbskù|Nôpiérwi pò kaszëbskù]]<nowiki>}}</nowiki></code> |} * 2026-04-09 — 0.29% (16) * 2026-04-12 — 0.45% (25) * 2026-04-15 — 0.63% (35) * 2026-04-16 — 0.81% (45) * 2026-04-23 — 1.17% (65) * 2026-04-29 — 1.71% (95) * 2026-05-01 — 1.89% (105) * 2026-05-04 — 2.07% (115) * 2026-05-11 — 2.25% (125) * {{CURRENTYEAR}}-{{CURRENTMONTH2}}-{{CURRENTDAY2}} — {{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}% ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù}}) ---- </div><!-- 2026-04--> </div><!-- 2026-04--> ---- <div class="mw-collapsible mw-collapsed"> <h3 class="mw-collapsible-heading">+</h3> <div class="mw-collapsible-content"> <code>+<br> |-<br> |2026-04-08<br> |'''csb'''<br> |{{NUMBEROF|ARTICLES|csb|N}}<br> |{{/S+|\<gallery|139|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|Òbaczë téż|430|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|\{\{Przëpisë|482|csb|raw=1|flag=i}}<br> |{{/S+|Bùtnowé lënczi|2044|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|\{\{Commons|1045|csb|raw=1|flag=i}} </code> ---- * 2026-04-02 {{/S+|Rozmajitoscë|37|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Dopisënczi|39|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Słôwny lëdze|20|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Przëpisënczi|4|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Òbôczë téż|8|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Zdrzë téż|12|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Przëpise|8|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Bùtnowé pòwrózczi|6|csb}} * <s>2026-04-03 {{/S+|Bùtnowë lënczi|61|csb}}</s> → 0 (2026-04-03) * 2026-04-03 {{/S+|Przësłowié|123|csb}} * 2026-04-03 {{/S+|Przësłowia|6|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Biografiô|18|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Lëteratura|741|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Rozmajitoscë|37|csb}} * 2026-04-07 {{/S+|Przëpisczi|169|csb}} * <s>2026-04-15 {{/S+|Czëtôj téż|1|csb}}</s> → 0 (2026-04-15) * 2026-04-15 {{/S+|\{\{msg|12|csb}} * 2026-04-16 {{/S+|Zdroje|35|csb}} * <s>2026-05-01 {{/S+|Bùtnowé lënczie|13|csb}}</s> → 0 (2026-05-01) * 2026-05-01 {{/S+|Spisënk zamkłoscë|1|csb}} (Spis treści) ---- * [[Brëkòwnik:Iketsi/2]] * [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?search=miono-genitiw%3F&title=Specjaln%C3%B4:Szukaj&go=Bi%C3%A9j%21&ns0=1 miono-genitiw?] </div><!-- + --> </div><!-- + --> sv0kymocrkk6v9xnzqebaqwu9payh42 199163 198977 2026-05-16T04:12:24Z Iketsi 3254 2026-05-15 199163 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {| class="wikitable" |+ !Bùtnowé lënczi |[https://csb.wikipedia.org/w/index.php?sort=create_timestamp_desc&search=insource%3A%2F%3D%5Cs*B%C3%B9tnow%C3%A9+l%C3%ABnczi%5Cs*%3D%2F+-hastemplate%3ACommons&title=Specjaln%C3%B4%3ASzukaj&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 ?] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/0|0]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/1|1]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/2|2]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/3|3]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/4|4]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/5|5]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/6|6]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/7|7]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/8|8]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/9|9]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/10|10]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/11|11]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/12+|12+]] |- |2026-05-12 || {{%T|65.54|65.54 (3648)}} || {{%T|21.04|21.04 (1171)}} || {{%T|8.59|8.59 (478)}} || {{%T|2.71|2.71 (151)}} || {{%T|0.95|0.95 (53)}} || {{%T|0.47|0.47 (26)}} || {{%T|0.27|0.27 (15)}} || {{%T|0.16|0.16 (9)}} || {{%T|0.11|0.11 (6)}} || {{%T|0.02|0.02 (1)}} || {{%T|0.02|0.02 (1)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0|0 (0)}} || {{%T|0.09|0.09 (5)}} |- |2026-05-13 || {{%T|63.42|63.42 (3533)}} || {{%T|21.27|21.27 (1185)}} || {{%T|9.8|9.8 (546)}} || {{%T|3.05|3.05 (170)}} || {{%T|1.18|1.18 (66)}} || {{%T|0.5|0.5 (28)}} || {{%T|0.29|0.29 (16)}} || {{%T|0.16|0.16 (9)}} || {{%T|0.11|0.11 (6)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0|0 (0)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0.11|0.11 (6)}} |- |2026-05-14 || {{%T|61.93|61.93 (3451)}} || {{%T|21.63|21.63 (1205)}} || {{%T|10.62|10.62 (592)}} || {{%T|3.36|3.36 (187)}} || {{%T|1.17|1.17 (65)}} || {{%T|0.48|0.48 (27)}} || {{%T|0.29|0.29 (16)}} || {{%T|0.18|0.18 (10)}} || {{%T|0.13|0.13 (7)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0|0 (0)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0.11|0.11 (6)}} |- |2026-05-15 || 58.99 (3287) || 22.74 (1267) || 11.93 (665) || 3.72 (207) || 1.24 (69) || 0.54 (30) || 0.31 (17) || 0.18 (10) || 0.13 (7) || 0.04 (2) || 0 (0) || 0.04 (2) || 0.04 (2) || 0.13 (7) |- |2026-XX-XX |{{%T|{{#expr: (({{NUMBEROFARTICLES:R}} - ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/0|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/1|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/2|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/3|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/4|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/5|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/6|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/7|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/8|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/9|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/10|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/11|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/12+|R}})) / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}}} ({{#expr: (({{NUMBEROFARTICLES:R}} - ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/0|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/1|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/2|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/3|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/4|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/5|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/6|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/7|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/8|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/9|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/10|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/11|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/12+|R}})))}}) |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/0|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/0|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/0}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/1|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/1|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/1}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/2|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/2|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/2}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/3|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/3|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/3}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/4|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/4|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/4}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/5|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/5|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/5}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/6|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/6|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/6}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/7|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/7|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/7}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/8|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/8|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/8}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/9|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/9|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/9}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/10|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/10|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/10}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/11|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/11|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/11}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/12+|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/12+|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/12+}})}} |} <div class="mw-collapsible mw-collapsed"> <h3 class="mw-collapsible-heading">2026-03</h3> <div class="mw-collapsible-content"> *2026-03-27 <code>pl</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|pl|N}}; {{/S+|Galeria|34138|pl}}; {{/S+|Zobacz też|213589|pl}}; {{/S+|Przypisy|1161185|pl}}; {{/S+|Linki zewnętrzne|2438|pl}}; {{/S+|\{\{Commons|12760|pl}}; *2026-03-27 <code>szl</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|szl|N}}; {{/S+|Galeryjŏ|322|szl}}; ; {{/S+|Przipisy|1400|szl}}; {{/S+|Linki zewnyntrzne|126|szl}}; {{/S+|\{\{Commons|362|szl}}; *2026-03-27 <code>hsb</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|hsb|N}}; {{/S+|Galerija|66|hsb}}; ; {{/S+|Nóžki|3191|hsb}}; {{/S+|Žórła|6156|hsb}}; {{/S+|Wotkazaj|2297|hsb}}; {{/S+|\{\{Commons|5798|hsb}}; *2026-03-27 <code>dsb</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|dsb|N}}; {{/S+|Galerija|428|dsb}}; ; {{/S+|Žrědła|538|dsb}}; {{/S+|Wótkaze|387|dsb}}; {{/S+|\{\{Commons|1362|dsb}}; ---- * 2026-03-27 pl Art: 1 690 890; Galeria: 31162 (1.84%); Zobacz też: 213589 (12.63%); Przypisy: 1161185 (68.67%); Linki zewnętrzne: 2438 (0.14%); \{\{Commons: 12760 (0.75%); * 2026-03-27 szl Art: 60 103; Galeryjŏ: 322 (0.54%); ; Przipisy: 1400 (2.33%); Linki zewnyntrzne: 126 (0.21%); \{\{Commons: 362 (0.6%); * 2026-03-27 hsb Art: 14 238; Galerija: 66 (0.46%); ; Nóžki: 3191 (22.41%); Žórła: 6156 (43.24%); Wotkazaj: 2297 (16.13%); \{\{Commons: 5798 (40.72%); * 2026-03-27 dsb Art: 3444; Galerija: 428 (12.43%); ; Žrědła: 538 (15.62%); Wótkaze: 387 (11.24%); \{\{Commons: 1362 (39.55%); ---- {| class="wikitable" |+ ! ! ! ! ! ! ! ! |- |2026-03-27 |pl |1 690 890 |Galeria: 31162 (1.84%); |Zobacz też: 213589 (12.63%); |Przypisy: 1161185 (68.67%) |Linki zewnętrzne: 2438 (0.14%) |\{\{Commons: 12760 (0.75%) |- |2026-03-27 |szl |60 103 |Galeryjŏ: 322 (0.54%) | |Przipisy: 1400 (2.33%) |Linki zewnyntrzne: 126 (0.21%) |\{\{Commons: 362 (0.6%) |- |2026-03-27 |hsb |14 238 |Galerija: 66 (0.46%) |Nóžki: 3191 (22.41%) |Žórła: 6156 (43.24%) |Wotkazaj: 2297 (16.13%) | \{\{Commons: 5798 (40.72%) |- |2026-03-27 |dsb |3444 |Galerija: 428 (12.43%) | |Žrědła: 538 (15.62%) |Wótkaze: 387 (11.24%) |\{\{Commons: 1362 (39.55%) |} </div> </div> ---- <div class="mw-collapsible"> <h3 class="mw-collapsible-heading">2026-04</h3> <div class="mw-collapsible-content"> {| class="wikitable sortable" |+ ! !K. !A. !<s>Galerëjô</s> !Òbaczë téż !\{\{Przëpisë !Bùtnowé lënczi !\{\{Commons |- |2026-03-29 ||csb ||5536 ||0.78% (43) ||2.31% (128) ||2.17% (120) ||26.61% (1473) ||4.03% (223) |- |2026-03-30 ||csb ||5536 ||0.81% (45) ||2.49% (138) ||2.64% (146) ||27.87% (1543)||4.68% (259) |- |2026-03-31 ||csb ||5538 ||0.83% (46) ||2.53% (140) ||2.71% (150) ||29.25% (1620) ||5.4% (299) |- ! ! K. !! A. !!\&lt;gallery ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * pl:''[{{/S|insource:"Zobacz też"|pl}} "Zobacz też"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Zobŏcz tyż\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Zobŏcz tyż\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Hlej tež\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Hlej tež\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Glědaj teke\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Glědaj teke\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Související články"|cs}} "Související články"]'' * sk:''[{{/S|insource:"Pozri aj"|sk}} "Pozri aj"]'' * en:''[{{/S|insource:"See also"|en}} "See also"]'' * de:''[{{/S|insource:"Siehe auch"|de}} "Siehe auch"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Vidu ankaŭ"|eo}} "Vidu ankaŭ"]'' ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * <nowiki><references></nowiki> * pl:''[{{/S|insource:"Przypisy"|pl}} "Przypisy"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Przipisy\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Przipisy\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Nóžki\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Nóžki\s*=/] ** +[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nožki\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Nožki\s*=/] ** +[{{/S|insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Žrědła\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Reference"|cs}} "Reference"]'' * sk: ''[{{/S|insource:"Referencie"|sk}} "Referencie"]'' * en:''[{{/S|insource:"References"|en}} "References"]'' * de:''[{{/S|insource:"Einzelnachweise"|de}} "Einzelnachweise"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Referencoj"|eo}} "Referencoj"]'' ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * pl:''[{{/S|insource:"Linki zewnętrzne"|pl}} "Linki zewnętrzne"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Linki zewnyntrzne\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Linki zewnyntrzne\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Wotkazaj\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Wotkazaj\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Wótkaze\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Wótkaze\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Externí odkazy"|cs}} "Externí odkazy"]'' * sk:''[{{/S|insource:"Pozri aj"|sk}} "Pozri aj"]'' * en:''[{{/S|insource:"External links"|en}} "External links"]'' * de:''[{{/S|insource:"Weblinks"|de}} "Weblinks"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Eksteraj ligiloj"|eo}} "Eksteraj ligiloj"]'' !!\{\{Commons |- |2026-04-09 ||pl ||1 691 002||{{%t|2.34|3=(39487)}} ||{{%t|12.63|3=(213648)}} ||{{%t|68.71|3=(1161912)}} ||{{%t|25.54|3=(431956)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||szl||60 103||{{%t|1.52|3=(915)}} ||{{%t|0.16|3=(95)}} ||{{%t|0.15|3=(90)}} ||{{%t|0.21|3=(126)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||hsb||14 238||{{%t|4.75|3=(676)}} ||{{%t|1.21|3=(172)}} ||{{%t|22.41|3=(3191)}} ||{{%t|16.13|3=(2297)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||dsb||3444||{{%t|16.58|3=(571)}} ||{{%t|1.98|3=(68)}} ||{{%t|37.47|3=({{#expr: 108+648+534}})}} ||{{%t|11.24|3=(387)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||cs ||589 694||{{%t|7.83|3=(46147)}} ||{{%t|18.62|3=(109816)}} ||{{%t|74.07|3=(436853)}} ||{{%t|77.32|3=(456023)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||sk ||259 208||{{%t|3.67|3=(9507)}} ||{{%t|26.31|3=(68190)}} ||{{%t|50.55|3=(131036)}} ||{{%t|31.3|3=(81140)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||en ||7 166 313||{{%t|2.63|3=(188533)}} ||{{%t|25.35|3=(1816956)}} ||{{%t|89.05|3=(6382097)}} ||{{%t|43.67|3=(3130035)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||de ||3 111 906||{{%t|4.46|3=(138754)}} ||{{%t|15.11|3=(470345)}} ||{{%t|60.26|3=(1875287)}} ||{{%t|67.67|3=(2106192)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||eo ||384 071||{{%t|7.84|3=(30122)}} ||{{%t|27.85|3=(106970)}} ||{{%t|32.36|3=(124279)}} ||{{%t|49.81|3=(191292)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- ! !K. !! A. !![{{/S|insource:/\<gallery/|csb}} /=\s*\&lt;gallery\s*=/]!! [{{/S|insource:/{{=}}\s*Òbaczë téż\s*{{=}}/|csb}} /=\s*Òbaczë téż\s*=/] !! [{{/S|hastemplate:Przëpisë}} hastemplate:<br>Przëpisë] !! [{{/S|insource:/{{=}}\s*Bùtnowé lënczi\s*{{=}}/|csb}} /=\s*Bùtnowé lënczi\s*=/]!! [{{/S|hastemplate:Commons}} hastemplate:<br>Commons] |- |2026-04-01 ||csb ||5538 ||{{%t|1.01|3=(56)}} ||{{%t|2.53|3=(140)}} ||{{%t|2.89|3=(160)}} ||{{%t|29.23|3=(1619)}} ||{{%t|6.16|3=(341)}} |- |2026-04-02 ||csb ||5538 ||{{%t|1.07|3=(59)}} ||{{%t|2.58|3=(143)}} ||{{%t|3.03|3=(168)}} ||{{%t|29.94|3=(1658)}} ||{{%t|7.1|3=(393)}} |- |2026-04-03 ||csb ||5539 ||{{%t|1.1|3=(61)}} ||{{%t|3.83|3=(212)}} ||{{%t|3.14|3=(174)}} ||{{%t|32.17|3=(1782)}} ||{{%t|8.9|3=(493)}} |- |2026-04-04 ||csb ||5541 ||{{%t|1.1|3=(61)}} ||{{%t|3.83|3=(212)}} ||{{%t|3.18|3=(176)}} ||{{%t|32.38|3=(1794)}} ||{{%t|9.11|3=(505)}} |- |2026-04-05 ||csb ||5541 ||{{%t|1.17|3=(65)}} ||{{%t|4.51|3=(250)}} ||{{%t|3.63|3=(201)}} ||{{%t|33.55|3=(1859)}} ||{{%t|10.54|3=(584)}} |- |2026-04-06 ||csb ||5543 ||{{%t|1.17|3=(65)}} ||{{%t|4.73|3=(262)}} ||{{%t|3.66|3=(203)}} ||{{%t|33.81|3=(1874)}} ||{{%t|10.81|3=(599)}} |- |[https://browse.library.kiwix.org/viewer#wikipedia_csb_all_maxi_2026-04/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna 2026-04-07] ||csb ||5543 ||{{%t|1.32|3=(73)}} ||{{%t|5.21|3=(289)}} ||{{%t|4.8|3=(266)}} ||{{%t|35.06|3=(1944)}} ||{{%t|12.17|3=(675)}} |- |2026-04-08 ||csb ||5546 ||{{%t|2.33|3=(129)}} ||{{%t|5.97|3=(331)}} ||{{%t|7.99|3=(443)}} ||{{%t|36.12|3=(2003)}} ||{{%t|17.6|3=(976)}} |- |2026-04-09 ||csb ||5549 ||{{%t|2.49|3=(138)}} ||{{%t|6.67|3=(370)}} ||{{%t|8.38|3=(465)}} ||{{%t|36.53|3=(2027)}} ||{{%t|18.31|3=(1016)}} |- |2026-04-10 ||csb ||5549 ||{{%t|2.5|3=(139)}} ||{{%t|7.75|3=(430)}} ||{{%t|8.69|3=(482)}} ||{{%t|36.84|3=(2044)}} ||{{%t|18.83|3=(1045)}} |- |2026-04-12 ||csb ||5550 ||{{%t|2.45|3=(141)}} ||{{%t|7.98|3=(443)}} ||{{%t|8.79|3=(488)}} ||{{%t|36.76|3=(2041)}} ||{{%t|19.2|3=(1066)}} |- |2026-04-13 ||csb ||5552 ||{{%t|2.61|3=(145)}} ||{{%t|8.45|3=(469)}} ||{{%t|8.95|3=(497)}} ||{{%t|37.27|3=(2069)}} ||{{%t|19.88|3=(1104)}} || {{%t|{{#expr: (5552-1250)/5552*100 round 2}}|3=({{#expr: (5552-1250)}})}} |- |2026-04-14 ||csb ||5553 ||{{%t|2.65|3=(147)}} ||{{%t|8.93|3=(496)}} ||{{%t|9.08|3=(504)}} ||{{%t|38.25|3=(2124)}} ||{{%t|21.16|3=(1175)}} || {{%t|{{#expr: (5553-1249)/5553*100 round 2}}|3=({{#expr: (5553-1249)}})}} |- |2026-04-15 ||csb ||5554 ||{{%t|2.72|3=(151)}} ||{{%t|9.77|3=(543)}} ||{{%t|9.25|3=(514)}} ||{{%t|39.01|3=(2167)}} ||{{%t|22.18|3=(1232)}} || {{%t|{{#expr: (5554-1246)/5554*100 round 2}}|3=({{#expr: (5554-1246)}})}} |- |2026-04-16 ||csb ||5559 ||{{%t|2.73|3=(152)}} ||{{%t|10.97|3=(610)}} ||{{%t|9.39|3=(522)}} ||{{%t|39.74|3=(2209)}} ||{{%t|23.1|3=(1284)}} || {{%t|{{#expr: (5559-1262)/5559*100 round 2}}|3=({{#expr: (5559-1262)}})}} |} * 2026-04-24 5561 <gallery\s: 2.86% (159) Òbaczë téż: 12.16% (676) Przëpisë: 9.66% (537) Bùtnowé: 40.77% (2267) Commons: 24.89% (1384) * 2026-04-28 5563 <gallery\s: 2.89% (161) Òbaczë téż: 13.27% (738) Przëpisë: 10.08% (561) Bùtnowé: 42.01% (2337) Commons: 26.5% (1474) * 2026-04-29 5564 <gallery\s: 2.93% (163) Òbaczë téż: 14.07% (783) Przëpisë: 10.15% (565) Bùtnowé: 42.94% (2389) Commons: 27.57% (1534) * 2026-04-30 5564 <gallery\s: 2.97% (165) Òbaczë téż: 14.47% (805) Przëpisë: 10.23% (569) Bùtnowé: 43.17% (2402) Commons: 28.09% (1563) * 2026-05-04 5566 <gallery\s: 2.98% (166) Òbaczë téż: 15.56% (866) Przëpisë: 10.33% (575) Bùtnowé: 44.34% (2468) Commons: 29.28% (1630) * 2026-05-06 5567 <gallery\s: 3% (167) Òbaczë téż: 16.56% (922) Przëpisë: 10.44% (581) Bùtnowé: 45.18% (2515) Commons: 30.48% (1697) * 2026-05-07 5567 <gallery\s: 3.02% (168) Òbaczë téż: 18.27% (1017) Przëpisë: 10.45% (582) Bùtnowé: 46.33% (2579) Commons: 31.88% (1775) * 2026-05-11 5566 <gallery\s: 3.04% (169) Òbaczë téż: 18.88% (1051) Przëpisë: 10.49% (584) Bùtnowé: 46.89% (2610) Commons: 32.99% (1836) * 2026-05-15 5572 <gallery\s: 3.1% (173) Òbaczë téż: 19.94% (1111) Przëpisë: 11.16% (622) Bùtnowé: 49.5% (2758) Commons: 42.77% (2383) <gallery\s: {{/S+|\<gallery|173|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Òbaczë téż: {{/S+|Òbaczë téż|1111|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Przëpisë: {{/S+|Przëpisë|622|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Bùtnowé: {{/S+|Bùtnowé|2758|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Commons: {{/S+|Commons|2383|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> ---- <nowiki>|2026-04-XX ||csb ||</nowiki>{{NUMBEROFARTICLES:R}}<nowiki> ||{{%t|2.72|3=(151)}} ||{{%t|9.77|3=(543)}} ||{{%t|9.25|3=(514)}} ||{{%t|39.01|3=(2167)}} ||{{%t|22.18|3=(1232)}} || {{%t|{{#expr: (5554-1246)/5554*100 round 2}}|3=({{#expr: (5554-1246)}})}}</nowiki> ---- ---- * {{/S+|\<gallery|1280|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> * {{NUMBEROFARTICLES:R}}-NNN * csb: [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?search=-insource%3A%2FImage%3A%2F+-insource%3A%2F%C3%92br%C3%B4zk%3A%2F+-deepcat%3AKal%C3%A3darium+-insource%3A%2F.svg%2Fi+-insource%3A%2F.png%2Fi+-insource%3A%2F.jpg%2Fi+-insource%3A%2F.jpeg%2Fi+-insource%3A%2F.gif%2Fi&title=Specjaln%C3%B4%3ASzukaj&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 bez obrazka] * bez obrazka: ** csb: 39.89% (2216); -Kalãdarium: 23.04% (1280) [https://petscan.wmcloud.org/?ores_type=any&referrer_name=&links_to_all=&talk_page_exists=both&active_tab=tab_templates_n_links&negcats=Kal%C3%A3darium&ns%5B0%5D=1&before=&larger=&categories=F%C3%B9%C5%84damentn%C3%A9+kateg%C3%B2r%C3%ABje&interface_language=en&show_soft_redirects=both&max_statements=&cb_labels_yes_l=1&edits%5Bbots%5D=both&manual_list_wiki=&project=wikipedia&links_to_any=&templates_any=&manual_list=&sparql=&depth=18&templates_no=Bez+%C3%B2br%C3%B4zka&edits%5Banons%5D=both&show_redirects=both&cb_labels_any_l=1&since_rev0=&search_max_results=500&langs_labels_yes=&output_compatability=catscan&outlinks_any=&edits%5Bflagged%5D=both&rxp_filter=&smaller=&templates_yes=&search_filter=&language=csb&show_disambiguation_pages=both&sitelinks_no=&page_image=no&outlinks_yes=&cb_labels_no_l=1&min_sitelink_count=&after=&ores_prob_from=&min_redlink_count=1&doit=][https://petscan.wmcloud.org/?page_image=no&links_to_no=&sitelinks_any=&langs_labels_no=&sparql=&interface_language=en&ns%5B0%5D=1&sparql_server=wikidata&output_limit=&langs_labels_yes=&depth=18&min_statements=&since_rev0=&subpage_filter=either&project=wikipedia&templates_no=Bez+%C3%B2br%C3%B4zka&common_wiki=auto&search_query=&minlinks=&sortorder=ascending&rxp_filter=&wikidata_item=no&cb_labels_any_l=1&before=&after=&labels_no=&min_redlink_count=1&max_age=&language=csb&show_disambiguation_pages=both&categories=F%C3%B9%C5%84damentn%C3%A9+kateg%C3%B2r%C3%ABje&search_max_results=500&min_sitelink_count=&max_sitelink_count=&smaller=&active_tab=tab_templates_n_links&cb_labels_no_l=1&outlinks_any=&outlinks_yes=&show_soft_redirects=both&ores_prob_to=&cb_labels_yes_l=1&search_filter=&namespace_conversion=keep&doit=] ** csb: 2026-04-15 1264/5555; 2200/5555 ** pl: 29.21% (494098) [https://petscan.wmcloud.org/?cb_labels_any_l=1&interface_language=en&cb_labels_no_l=1&talk_page_exists=both&search_max_results=500&common_wiki=auto&before=&search_wiki=&language=pl&show_redirects=both&minlinks=&output_compatability=catscan&max_age=&referrer_name=&categories=Kategorie&project=wikipedia&max_identifiers=&active_tab=tab_categories&outlinks_any=&sparql_server=wikidata&labels_yes=&depth=18&wpiu=any&min_redlink_count=1&output_limit=&max_statements=&wikidata_label_language=&labels_no=&ores_prob_to=&show_soft_redirects=both&negcats=&rxp_filter=&outlinks_no=&templates_yes=&page_image=no&edits%5Bbots%5D=both&since_rev0=&sitelinks_no=&search_filter=&cb_labels_yes_l=1&manual_list=&source_combination=&sitelinks_yes=&ores_type=any&ns%5B0%5D=1] ** szl: 77.73% (46774) [https://petscan.wmcloud.org/?sitelinks_yes=&min_identifiers=&sortby=none&rxp_filter=&search_max_results=500&links_to_no=&labels_no=&subpage_filter=either&cb_labels_any_l=1&templates_yes=&sitelinks_no=&langs_labels_no=&links_to_any=&namespace_conversion=keep&categories=Przod%C5%84o+zajta&max_statements=&outlinks_yes=&templates_no=&labels_any=&ores_prob_to=&referrer_url=&cb_labels_yes_l=1&minlinks=&ns%5B0%5D=1&page_image=no&edits%5Banons%5D=both&max_sitelink_count=&show_redirects=both&language=szl&links_to_all=&sitelinks_any=&langs_labels_any=&interface_language=en&min_redlink_count=1&max_identifiers=&cb_labels_no_l=1&project=wikipedia&larger=&manual_list_wiki=&depth=18&outlinks_any=&common_wiki=auto&min_sitelink_count=&maxlinks=&doit=] ** hsb: 29.77% (4238) [https://petscan.wmcloud.org/?interface_language=en&min_sitelink_count=&maxlinks=&project=wikipedia&depth=18&pagepile=&wpiu=any&wikidata_source_sites=&language=hsb&page_image=no&cb_labels_no_l=1&min_redlink_count=1&after=&show_disambiguation_pages=both&outlinks_no=&max_identifiers=&max_age=&max_statements=&langs_labels_no=&output_limit=&outlinks_yes=&min_statements=&wikidata_label_language=&templates_no=&show_soft_redirects=both&talk_page_exists=both&cb_labels_any_l=1&subpage_filter=either&wikidata_item=no&ns%5B0%5D=1&ores_prob_from=&sparql_server=wikidata&sitelinks_yes=&search_max_results=500&common_wiki_other=&search_query=&namespace_conversion=keep&categories=%21H%C5%82owna+kategorija&common_wiki=auto&templates_yes=&cb_labels_yes_l=1&before=&wikidata_prop_item_use=&format=html&search_wiki=&doit=] ** dsb: 22.83% (786) [https://petscan.wmcloud.org/?search_max_results=500&outlinks_yes=&categories=%21G%C5%82owna+kategorija&project=wikipedia&referrer_name=&search_filter=&langs_labels_any=&referrer_url=&show_redirects=both&edits%5Banons%5D=both&maxlinks=&templates_no=&min_sitelink_count=&links_to_no=&pagepile=&max_statements=&subpage_filter=either&active_tab=tab_categories&max_sitelink_count=&wikidata_item=no&wikidata_label_language=&cb_labels_no_l=1&ns%5B0%5D=1&sitelinks_no=&sparql=&talk_page_exists=both&page_image=no&outlinks_any=&edits%5Bflagged%5D=both&common_wiki=auto&links_to_all=&min_statements=&depth=18&minlinks=&wikidata_prop_item_use=&language=dsb&cb_labels_any_l=1&interface_language=en&cb_labels_yes_l=1&larger=&labels_no=&sortby=none&common_wiki_other=&smaller=&doit=] ** cs: 42.18% (248854) [https://petscan.wmcloud.org/?manual_list_wiki=&langs_labels_any=&cb_labels_yes_l=1&pagepile=&source_combination=&search_wiki=&wikidata_prop_item_use=&search_max_results=500&outlinks_yes=&langs_labels_no=&after=&search_filter=&depth=18&show_soft_redirects=both&search_query=&sortorder=ascending&edits%5Bflagged%5D=both&language=cs&active_tab=tab_categories&wikidata_item=no&output_limit=&categories=Hlavn%C3%AD+kategorie&referrer_name=&ns%5B0%5D=1&templates_yes=&common_wiki=auto&cb_labels_no_l=1&page_image=no&minlinks=&max_statements=&project=wikipedia&wpiu=any&namespace_conversion=keep&sitelinks_yes=&sparql_server=wikidata&min_redlink_count=1&subpage_filter=either&maxlinks=&cb_labels_any_l=1&ores_prediction=any&outlinks_no=&sitelinks_no=&interface_language=en&max_age=&referrer_url=&templates_no=] ** sk: 39.48% (102371) [https://petscan.wmcloud.org/?min_redlink_count=1&interface_language=en&talk_page_exists=both&langs_labels_yes=&project=wikipedia&langs_labels_no=&search_filter=&language=sk&max_identifiers=&depth=18&ores_prediction=any&cb_labels_yes_l=1&sortby=none&source_combination=&templates_yes=&page_image=no&after=&wikidata_source_sites=&ores_prob_from=&cb_labels_any_l=1&edits%5Bflagged%5D=both&smaller=&show_disambiguation_pages=both&wikidata_item=no&sitelinks_any=&templates_no=&negcats=&sortorder=ascending&manual_list=&cb_labels_no_l=1&search_max_results=500&outlinks_yes=&templates_any=&sparql_server=wikidata&ns%5B0%5D=1&edits%5Bbots%5D=both&categories=Z%C3%A1kladn%C3%A9+kateg%C3%B3rie&common_wiki=auto&outlinks_any=&outlinks_no=&subpage_filter=either&links_to_all=&minlinks=&labels_no=] ** en: >500000 [] ** de: >500000 [] ** eo: 33.82% (129952) [https://petscan.wmcloud.org/?search_max_results=500&ores_prediction=any&interface_language=en&search_wiki=&depth=18&sitelinks_yes=&show_soft_redirects=both&labels_any=&edits%5Bflagged%5D=both&templates_any=&cb_labels_any_l=1&page_image=no&maxlinks=&cb_labels_no_l=1&outlinks_no=&links_to_all=&links_to_any=&categories=%C4%88io&sparql=&ns%5B0%5D=1&outlinks_yes=&language=eo&search_filter=&wikidata_source_sites=&min_identifiers=&sortby=none&cb_labels_yes_l=1&referrer_name=&langs_labels_any=&show_disambiguation_pages=both&langs_labels_no=&output_compatability=catscan&minlinks=&min_statements=&sitelinks_any=&subpage_filter=either&since_rev0=&show_redirects=both&edits%5Banons%5D=both&max_identifiers=&langs_labels_yes=&labels_no=&project=wikipedia&doit=] * dsb: [{{/S|-insource:/{{=}} Žrědła {{=}}/ insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/|dsb}} -insource:/= Žrědła =/ insource:/=\s*Žrědła\s*=/] * dsb: [{{/S|insource:/\<ref/ -insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/ -insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/ -insource:/{{=}}\s*Nožki\s*{{=}}/|dsb}} insource:/\<ref/ -insource:/=\s*Nóžki\s*=/ -insource:/=\s*Žrědła\s*=/ -insource:/=\s*Nožki\s*=/] == <code><nowiki>{{</nowiki>[[:Category:Nôpiérwi pò kaszëbskù|Nôpiérwi pò kaszëbskù]]<nowiki>}}</nowiki></code> == {| class="wikitable" |+ |{{%t|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}}} ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù}}) <code><nowiki>{{</nowiki>[[:Category:Nôpiérwi pò kaszëbskù|Nôpiérwi pò kaszëbskù]]<nowiki>}}</nowiki></code> |} * 2026-04-09 — 0.29% (16) * 2026-04-12 — 0.45% (25) * 2026-04-15 — 0.63% (35) * 2026-04-16 — 0.81% (45) * 2026-04-23 — 1.17% (65) * 2026-04-29 — 1.71% (95) * 2026-05-01 — 1.89% (105) * 2026-05-04 — 2.07% (115) * 2026-05-11 — 2.25% (125) * 2026-05-16 — 2.42% (135) * {{CURRENTYEAR}}-{{CURRENTMONTH2}}-{{CURRENTDAY2}} — {{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}% ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù}}) ---- </div><!-- 2026-04--> </div><!-- 2026-04--> ---- <div class="mw-collapsible mw-collapsed"> <h3 class="mw-collapsible-heading">+</h3> <div class="mw-collapsible-content"> <code>+<br> |-<br> |2026-04-08<br> |'''csb'''<br> |{{NUMBEROF|ARTICLES|csb|N}}<br> |{{/S+|\<gallery|139|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|Òbaczë téż|430|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|\{\{Przëpisë|482|csb|raw=1|flag=i}}<br> |{{/S+|Bùtnowé lënczi|2044|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|\{\{Commons|1045|csb|raw=1|flag=i}} </code> ---- * 2026-04-02 {{/S+|Rozmajitoscë|37|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Dopisënczi|39|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Słôwny lëdze|20|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Przëpisënczi|4|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Òbôczë téż|8|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Zdrzë téż|12|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Przëpise|8|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Bùtnowé pòwrózczi|6|csb}} * <s>2026-04-03 {{/S+|Bùtnowë lënczi|61|csb}}</s> → 0 (2026-04-03) * 2026-04-03 {{/S+|Przësłowié|123|csb}} * 2026-04-03 {{/S+|Przësłowia|6|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Biografiô|18|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Lëteratura|741|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Rozmajitoscë|37|csb}} * 2026-04-07 {{/S+|Przëpisczi|169|csb}} * <s>2026-04-15 {{/S+|Czëtôj téż|1|csb}}</s> → 0 (2026-04-15) * 2026-04-15 {{/S+|\{\{msg|12|csb}} * 2026-04-16 {{/S+|Zdroje|35|csb}} * <s>2026-05-01 {{/S+|Bùtnowé lënczie|13|csb}}</s> → 0 (2026-05-01) * 2026-05-01 {{/S+|Spisënk zamkłoscë|1|csb}} (Spis treści) ---- * [[Brëkòwnik:Iketsi/2]] * [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?search=miono-genitiw%3F&title=Specjaln%C3%B4:Szukaj&go=Bi%C3%A9j%21&ns0=1 miono-genitiw?] </div><!-- + --> </div><!-- + --> eq3jpzzrbgcb0frl45x719vhyj87tss 2 12576 198982 198166 2026-05-15T15:20:07Z Iketsi 3254 + 198982 wikitext text/x-wiki == [[Special:SpecialPages]] == {| class="mw-collapsible mw-collapsed wikitable sortable" |+ !# ! ! ! |- | align="right" |1 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AncientPages|{{int:ancientpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |2 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:BrokenRedirects|{{int:brokenredirects/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |3 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DeadendPages|{{int:deadendpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |4 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DoubleRedirects|{{int:doubleredirects/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |5 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:FewestRevisions|{{int:fewestrevisions/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |6 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:LintErrors|{{int:linterrors/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |7 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:LonelyPages|{{int:lonelypages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |8 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:LongPages|{{int:longpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |9 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ProtectedPages|{{int:protectedpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |10 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ProtectedTitles|{{int:protectedtitles/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |11 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ShortPages|{{int:shortpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |12 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UncategorizedCategories|{{int:uncategorizedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |13 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UncategorizedFiles|{{int:uncategorizedimages/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |14 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UncategorizedPages|{{int:uncategorizedpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |15 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UncategorizedTemplates|{{int:uncategorizedtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |16 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UnconnectedPages|{{int:unconnectedpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |17 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UnusedCategories|{{int:unusedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |18 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UnusedFiles|{{int:unusedimages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |19 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UnusedTemplates|{{int:unusedtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |20 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WantedCategories|{{int:wantedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |21 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WantedFiles|{{int:wantedfiles/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |22 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WantedPages|{{int:wantedpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |23 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WantedTemplates|{{int:wantedtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |24 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WithoutInterwiki|{{int:withoutinterwiki/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |25 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AllPages|{{int:allpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |26 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Categories|{{int:categories/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |27 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CategoryTree|{{int:categorytree/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |28 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DisambiguationPageLinks|{{int:disambiguationpagelinks/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |29 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DisambiguationPages|{{int:disambiguationpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |30 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EntityUsage|{{int:entityusage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |31 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:LinkSearch|{{int:linksearch/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |32 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListRedirects|{{int:listredirects/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |33 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Nearby|{{int:nearby/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |34 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PagesWithBadges|{{int:pageswithbadges/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |35 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PagesWithProp|{{int:pageswithprop/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |36 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PrefixIndex|{{int:prefixindex/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |37 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Search|{{int:search/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |38 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:TrackingCategories|{{int:trackingcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |39 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AccountSecurity|{{int:accountsecurity/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |40 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:BotPasswords|{{int:botpasswords/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |41 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ChangeCredentials|{{int:changecredentials/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |42 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ChangeEmail|{{int:changeemail/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |43 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:TopicSubscriptions|{{int:discussiontools-topicsubscription-special-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |44 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalPreferences|{{int:globalpreferences/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |45 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalRenameRequest|{{int:globalrenamerequest/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |46 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalVanishRequest|{{int:globalvanishrequest/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |47 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UserLogin|{{int:login/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |48 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MergeAccount|{{int:mergeaccount/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |49 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Notifications|{{int:notifications/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |50 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:OAuthManageMyGrants|{{int:oauthmanagemygrants/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |51 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PasswordReset|{{int:passwordreset/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |52 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Preferences|{{int:preferences/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |53 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RemoveCredentials|{{int:removecredentials/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |54 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ResetTokens|{{int:resettokens/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |55 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UserLogout|{{int:userlogout/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |56 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ActiveUsers|{{int:activeusers/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |57 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AutoblockList|{{int:autoblocklist/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |58 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:BlockList|{{int:blocklist/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |59 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CentralAuth|{{int:centralauth/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |60 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalContributions|{{int:checkuser-global-contributions/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |61 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Contributions|{{int:contributions/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |62 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CreateAccount|{{int:createaccount/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |63 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EmailUser|{{int:emailuser-title-notarget/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |64 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalBlockList|{{int:globalblocking-list/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |65 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalUserRights|{{int:globalgroupmembership/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |66 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalGroupPermissions|{{int:globalgrouppermissions/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |67 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalUsers|{{int:globalusers/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |68 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListGrants|{{int:listgrants/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |69 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListGroupRights|{{int:listgrouprights/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |70 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListUsers|{{int:listusers/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |71 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:OAuthConsumerRegistration|{{int:oauthconsumerregistration/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |72 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:OAuthListConsumers|{{int:oauthlistconsumers/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |73 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PasswordPolicies|{{int:passwordpolicies/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |74 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UserRights|{{int:userrights/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |75 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AbuseLog|{{int:abuselog/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |76 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EditRecovery|{{int:editrecovery/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |77 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Log|{{int:log/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |78 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NewFiles|{{int:newimages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |79 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NewPages|{{int:newpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |80 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NewPagesFeed|{{int:newpagesfeed/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |81 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RecentChanges|{{int:recentchanges/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |82 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RecentChangesLinked|{{int:recentchangeslinked/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |83 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Tags|{{int:tags/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |84 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Watchlist|{{int:watchlist/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |85 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:FileDuplicateSearch|{{int:fileduplicatesearch/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |86 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalJsonLinks|{{int:globaljsonlinks/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |87 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalUsage|{{int:globalusage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |88 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListDuplicatedFiles|{{int:listduplicatedfiles/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |89 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListFiles|{{int:listfiles/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |90 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MediaStatistics|{{int:mediastatistics/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |91 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MIMESearch|{{int:mimesearch/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |92 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:OrphanedTimedText|{{int:orphanedtimedtext/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |93 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Transcode_statistics|{{int:transcodestatistics/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |94 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Upload|{{int:upload/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |95 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AbuseFilter|{{int:abusefilter/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |96 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AllMessages|{{int:allmessages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |97 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ApiFeatureUsage|{{int:apifeatureusage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |98 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ApiSandbox|{{int:apisandbox/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |99 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:BookSources|{{int:booksources/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |100 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WikiSets|{{int:centralauth-editset/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |11 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EditChecks|{{int:editchecks/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |12 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ExpandTemplates|{{int:expandtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |13 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GadgetUsage|{{int:gadgetusage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |14 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Hieroglyphs|{{int:hieroglyphs/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |15 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Interwiki|{{int:interwiki-title-norights/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |16 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NamespaceInfo|{{int:namespaceinfo/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |17 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RestSandbox|{{int:restsandbox/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |18 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:SiteMatrix|{{int:sitematrix/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |19 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Gadgets|{{int:special-gadgets/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |110 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Statistics|{{int:statistics/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |111 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:TemplateSandbox|{{int:templatesandbox/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |112 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Version|{{int:version/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |113 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DeletePage|{{int:deletepage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |114 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Diff|{{int:diff-form/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |115 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EditPage|{{int:editpage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |116 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NewSection|{{int:newsection/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |117 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PageHistory|{{int:pagehistory/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |118 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PageInfo|{{int:pageinfo/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |119 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PermanentLink|{{int:permanentlink/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |120 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ProtectPage|{{int:protectpage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |121 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Purge|{{int:purge/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |122 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RandomInCategory|{{int:randomincategory/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |123 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Random|{{int:randompage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |124 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RandomRedirect|{{int:randomredirect/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |125 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RandomRootpage|{{int:randomrootpage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |126 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Redirect|{{int:redirect/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |127 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostCategories|{{int:mostcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |128 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostLinkedFiles|{{int:mostimages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |129 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostInterwikis|{{int:mostinterwikis/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |130 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostLinkedPages|{{int:mostlinked/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |131 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostLinkedCategories|{{int:mostlinkedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |132 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostTranscludedPages|{{int:mostlinkedtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |133 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostRevisions|{{int:mostrevisions/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |134 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CiteThisPage|{{int:citethispage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |135 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Book|{{int:coll-collection/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |136 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ComparePages|{{int:comparepages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |137 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Export|{{int:export/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |138 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Nuke|{{int:nuke/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |139 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PageAssessments|{{int:pageassessments-special/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |140 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UrlShortener|{{int:urlshortener/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |141 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WhatLinksHere|{{int:whatlinkshere/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |142 |{{int:specialpages-group-spam/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:BlockedExternalDomains|{{int:blockedexternaldomains/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |143 |{{int:specialpages-group-growth-tools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ManageMentors|{{int:growthexperiments-manage-mentors-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |144 |{{int:specialpages-group-growth-tools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MentorDashboard|{{int:growthexperiments-mentor-dashboard-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |145 |{{int:specialpages-group-growth-tools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Impact|{{int:growthexperiments-specialimpact-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |146 |{{int:specialpages-group-growth-tools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NewcomerTasksInfo|{{int:newcomertasksinfo/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |147 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AllEvents|{{int:allevents/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |148 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CancelEventRegistration|{{int:canceleventregistration/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |149 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DeleteEventRegistration|{{int:deleteeventregistration/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |150 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EditEventRegistration|{{int:editeventregistration/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |151 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EventDetails|{{int:eventdetails/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |152 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GenerateInvitationList|{{int:generateinvitationlist/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |153 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:InvitationList|{{int:invitationlist/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |154 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MyEvents|{{int:myevents/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |155 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MyInvitationLists|{{int:myinvitationlists/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |156 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RegisterForEvent|{{int:registerforevent/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |157 |{{int:specialpages-group-quality/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PendingChanges|{{int:pendingchanges/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |158 |{{int:specialpages-group-quality/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:StablePages|{{int:stablepages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |159 |{{int:specialpages-group-quality/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ValidationStatistics|{{int:validationstatistics/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |160 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AutomaticTranslation|{{int:automatic-translation-special-page-description/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |161 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CommunityConfiguration|{{int:communityconfiguration/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |162 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Contribute|{{int:contribute/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |163 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ContentTranslation|{{int:cx/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |164 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:FindComment|{{int:discussiontools-findcomment-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |165 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DiscussionToolsDebug|{{int:discussiontoolsdebug-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |166 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalRenameProgress|{{int:globalrenameprogress/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |167 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:LintTemplateErrors|{{int:linttemplateerrors/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |168 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MathWikibase|{{int:mathwikibase/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |169 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ORESModels|{{int:oresmodels/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |170 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:SecurePoll|{{int:securepoll/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |} == C == {| class="wikitable" |+ ! ! |- |[[Special:AncientPages|{{int:ancientpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:UncategorizedCategories|{{int:uncategorizedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:UncategorizedFiles|{{int:uncategorizedimages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:UncategorizedPages|{{int:uncategorizedpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] |2026-05-11 3.02% (138) 2026-05-15 2.24% (125) |- |[[Special:UncategorizedTemplates|{{int:uncategorizedtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:UnusedCategories|{{int:unusedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:WantedCategories|{{int:wantedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:Categories|{{int:categories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:CategoryTree|{{int:categorytree/{{USERLANGUAGE}}}}]] |<code><nowiki><categorytree mode="categories">Fùńdamentné kategòrëje</categorytree></nowiki></code> <categorytree mode="categories">Fùńdamentné kategòrëje</categorytree> |- |[[Special:TrackingCategories|{{int:trackingcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:RandomInCategory|{{int:randomincategory/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:MostCategories|{{int:mostcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:MostLinkedCategories|{{int:mostlinkedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |+ ! ! |- |[[:Kategòrëjô:Strony z zepsutymi przypisami]] | |- |[[:Kategòrëjô:Starnë lënkùjącé do nieegzystëjących lopków]] | |- |[[:Kategòrëjô:Pages lacking a References section heading]] | rowspan="2" |[[Moduł:RefCheck]] |- |[[:Kategòrëjô:Pages lacking inline references]] |- |[[:Kategòrëjô:Strony używające rozszerzenia EasyTimeline]] [[:Kategòrëjô:Strony używające rozszerzenia Kartographer]] ...[https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ASearchTranslations&query=Strony+u%C5%BCywaj%C4%85ce+rozszerzenia&language=pl translatewiki.net] | |- |[[:Kategòrëjô:Strony używające rozszerzenia Kartographer]] | |- |[[:Kategòrëjô:Inconsistent wikidata for Commons category]] | |- |[[:Kategòrëjô:Strony używające magicznych linków ISBN]] | |- |[[:Kategòrëjô:Strony zawierające dwie wartości dla tego samego argumentu wywołania szablonu]] | |- |[[:Kategòrëjô:Zataconé kategòrëje]] |<categorytree mode="categories">Zataconé kategòrëje</categorytree> |- |[[:Kategòrëjô:Strony_z_błędami_skryptów]] | |- |[[:Kategòrëjô:Starnë bez òdjimka]] – {{PAGESINCATEGORY:Starnë bez òdjimka|pages}} |[[Szablóna:Bez òdjimka]] |- |[[:Kategòrëjô:Starnë z òbrôzkã/dodac òpisënk òdjimka]] | rowspan="2" |[[Szablóna:AùtokatRegex]] |- |Kategòrëjô:Starnë jaczé mają spacje ([[:Kategòrëjô:Starnë jaczé mają spacje/2|2]]; [[:Kategòrëjô:Starnë jaczé mają spacje/3|3]]) |- |Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi ([[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/1|1]]/2/3/4/5/6/7/8/9/10/11/12+) |[[Szablóna:CountExtLinks]] |} == OK? == {| class="wikitable" |+ ! ! !Desktop Web !Mobile Web !App !Kiwix ! |- | |Audio | | |OK | - |[[Łobéz]]; |- | |[[:Kategòrëjô:Strony używające rozszerzenia EasyTimeline|EasyTimeline]] | | | |OK |[[Łobéz]]; [[Linuksowô distribùcëjô]] |} == csbwp == * [[:Òbrôzk:Wikipedie w 'małych' językach Polski.pdf]] * {{RKJ|2023|190}} fxwpsofzmq7qqahuzy5vd0yo3wyn0fi 0 12605 199081 195977 2026-05-15T19:17:04Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 199081 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòlitik|jimiã=Lech Kaczińsczi|gwôsné jimiã=Lech Kaczyński|Òbrôzk=Lech Kaczyński.jpg|òpis=2006|Data_ùrodzeniô=18 czerwińca 1949|Mol_ùrodzeniô=[[Warszawa]]|Data_smierci=10 łżëkwiata 2010|Mol_smierci=Smòleńsk|1. fónkcjô=Prezydent Pòlsczi Repùbliczi|1. Pierszô_dama=Mariô Kaczińska|1. Pòprzédca=[[Aleksander Kwaśniewsczi]]|1. Nastãpnik=[[Barnisłôw Komorowsczi]]|2. fónkcjô=Prezydent Stolëcznegò Gardu Warszawë|2. Òd=18 lëstopadnika 2002|2. Do=22 gòdnika 2005|2. Pòprzédca=Wòjcech Kozak|2. Nastãpnik=Mirosław Kochalski (p.f.)|3. fónkcjô=Przédnik Prawa ë Sprawiedlëwosci|3. Òd=29 maja 2001|3. Do=18 stëcznika 2003|3. Nastãpnik=[[Jarosłôw Kaczińsczi]]|4. fónkcjô=Minyster Sprawiedlëwosci, generôlny prokùratór|4. Òd=12 czerwińca 2000|4. Do=5 lëpińca 2001|4. Pòprzédca=Hanna Suchocka|4. Nastãpnik=Stanisłôw Iwanicki|5. fónkcjô=Przédnik Nôwëższi Jizbë Kóntroli|5. Òd=14 gromicznika 1992|5. Do=8 czerwińca 1995|5. Pòprzédca=Piotr Kownacczi (p.ò.)|5. Nastãpnik=Janusz Wojciechowsczi|1. Òd=23 gòdnika 2005|1. Do=10 łżëkwiata 2010|Môl_ùrodzeniô=[[Warszawa]]|1. partiô=PiS|2. partiô=PiS|4. partiô=PiS}} '''Lech Aleksander Kaczińsczi''' (ùr. 18 czerwińca 1949 w [[Warszawa|Warszawie]], zm. 10 łżëkwiata 2010 w [[Smòleńsk|Smòleńsku]]) bëł pòlsczim pòlitikã ë rëchcenwaltã, òd 23 gòdnika 2005 do 10 łżëkwiata 2010 bëł prezydeńtã [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]]<ref name=":0">''[https://web.archive.org/web/20221116135659/https://www.prezydent.pl/kancelaria/archiwum/archiwum-lecha-kaczynskiego/prezydent/biografia Życiorys Lecha Kaczyńskiego].''&nbsp;prezydent.pl.&nbsp;[dost. 2026-04-12].&nbsp;(<abbr>pòl.</abbr>).</ref>. Zdżinął w Smòleńsczi katastrofie w 2010<ref>''[https://forsal.pl/artykuly/412502,samolot-prezydencki-rozbil-sie-w-smolensku-na-pokladzie-znajdowali-sie-min-para-prezydencka-i-szef-nbp.html Samolot prezydencki rozbił się w Smoleńsku, na pokładzie znajdowali się m.in. para prezydencka i szef NBP]'' [online], forsal.pl, 10 kwietnia 2010 [dost 2026-04-12] (pòl.).</ref>. Bëł bratã blëzniôkã przédnika [[Prawò ë Sprawiedlëwòsc|Prawa ë Sprawiedlëwòscë]] Jarosława Kaczińsczégò<ref name=":0" />. Sztudérowôł na Wëdzéle Prawa i Administracje Warszawsczégò Ùniwersytetu, dze ukończëł sztudia magistersczé ë doktorancczé<ref>[https://dziedzictwopamieci.sejm.gov.pl/smolensk.nsf/bio.xsp?name=Kaczy%C5%84ski%20Lech ''Lech Kaczyński - biografia''].&nbsp;Dziedzictwo pamięci.&nbsp;[dost. 2026-04-12].&nbsp;(<abbr>pòl.</abbr>).</ref>. == Òbaczë téż == * [[Barnisłôw Komorowsczi]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Prezydencë Pòlsczi|Kaczińsczi, Lech]] fqyo5e6qvcfb9gi1k1jzc4nv8su2vn5 2 12769 199193 197219 2026-05-16T06:58:11Z Orbitminis 18250 pòzmiana òdjimkù (PL: Hoho, ależ rośniesz jak na drożdżach! CSB: Hoho, ale rosniesz jak na młodzach!) 199193 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Order for the kashubian coats of arms.svg|mały|140x140px|za bëcé nôwiãkszim editorã (6000+ edicje) w kaszëbsczi Wikipedie òd brëkòwnika [[Brëkòwnik:Orbitminis|Orbitminis]]]] or5akib349tspizc9yv6hjgxfjl0awp 0 12802 199195 196712 2026-05-16T08:25:50Z Orbitminis 18250 pisënkòwé pòprawë 199195 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|miono=Niemieckô Rzesza|gwôsné miono=Deutsches Reich|lata jistnienia=1918–1933|fana=Flag of Germany (3-2).svg|herb=Wappen Deutsches Reich (Weimarer Republik).svg|miono-genitiw=Miemiecczégò|mòtto=Einigkeit und Recht und Freiheit”<br> („Jednosc i sprawiedlëwòsci wòlnosc”)|himn=Das Lied der Deutschen|na karce=Karte des Deutschen Reiches, Weimarer Republik-Drittes Reich 1919–1937.svg|jãzëk=[[niemiecczi jãzëk|niemiecczi]]|stolëca=Berlëno|fòrma państwa=repùblika|kònstitucjô=Weimarskô Kònstitucjô|Prezydeńt=[[Paul von Hindenburg]]|Premiéra=[[Adolf Hitler]]|data ùsôdzenia=9 lëstopadnika 1918|data lëkwidacji=15 Strëmiannika 1933|wiéchrzëzna=468 787|dëtk=niemieckô markô|czasowô cona=+1|lëdztwò=67 700 000<ref>''[https://www.statista.com/statistics/1066918/population-germany-historical/ Population of Germany 1800-2020]'' [online], Statista [dost. 2026-04-25] (<abbr>an.</abbr>).</ref>|rok=1933}} '''Weimarskô Repùblika''' ([[Niemiecczi jãzëk|niem]]. ''Weimarer Republik'') – nieòficjalné miono Miemców midzë òbaleniô mònarchii a òbjimniãcô wëszëznë bez [[Adolf Hitler|Adolfa Hitlera]]. W lëstopadnikù 1918 miôła môl rewòlucje, z chtërni przëczënë abdikowôł niemiecczi cysôrz Wilhelm II, a wëszëznã òbjili socjaldemòkracë<ref>[https://www.bundestag.de/resource/blob/189772/november_revolution.pdf ''The November revolution, 1918/1919''] Deutscher Bundestag [dost. 2026-04-26]</ref>. Niemieckô Nôrôdnô Gromada òbradowôłô w [[Weimar|Weimarze]], z przëczënë biotków w [[Berlëno|Berlënie]]<ref>[https://www.picture-alliance.com/en/webseries/weimar-republic-foundation-of-the-republic-w369265 ''Weimar Republic - Foun­da­tion of the Republic''] Picture Alliance [dost. 2026-04-26]</ref>. W 1919 Gromada przeprowadzëłô prezydencką welacjã ë pierszim prezydeńtã Niemiecczi òstôł Friedrich Ebert<ref>[https://www.britannica.com/place/Weimar-Republic#ref339527 ''Weimar Constitution''] Encyclopedia Britannica [dost. 2026-04-26]</ref>. Weimarskô Repùblika doswiadczëłô gòspòdarzeniowy krizë. Miôła môl hiperinflacje z przëczënë dodrëkù piądzë pò [[I swiatowô wòjna|I swiatowi wòjnie]]<ref>Łabuz&nbsp;M., ''[https://warhist.pl/wojna/hiperinflacja-w-republice-weimarskiej/ Hiperinflacja w Republice Weimarskiej]'' [online], II WOJNA ŚWIATOWA - najlepszy portal poświęcony historii, 8 gòdnika 2021 [dost. 2026-04-25].</ref>. Repùblika bëła też pòliticzné òdizolowónô, zjinaczełô sã to w 1922 czedë pòdpisano diplomaticzny ùkłôd w Rapallo z Ruską<ref>''[https://www.polska-zbrojna.pl/home/articleshow/37032?t=Rapallo-czyli-obalanie-wersalskiego-ladu Rapallo, czyli obalanie wersalskiego ładu]'' [online], www.polska-zbrojna.pl [dost. 2026-04-25].</ref>. W 1925 krôj pòdpisôł ùkłôd w Locarno (reńsczi ùgòdë) z Belgią ë Francëją chtërën gwarantowôł nienarëszalnosc grańc<ref>[https://polskiemiesiace.ipn.gov.pl/mie/wszystkie-wydarzenia/wrzesien-1939/kalendarium/ku-agresji-na-polske-i ''Ku agresji na Polskę i Wojnie Światowej - kwiecień 1922 - sierpień 1939''] Polskie Miesiące [dost. 2026-04-26]</ref>. W 1926 Niemcë dołãczëłë do Lidżi Nôrôdów<ref>''[https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1919Parisv13/ch10subch1 Historical Documents - Office of the Historian]'' [online], history.state.gov [dost. 2026-04-25].</ref>. 31 lëpińca 1932 partiô Adolfa Hitlera, NSDAP dobëłô welacjã do parlamentu, a òn sam 30 stëcznika 1933 òstôł kanclérã Niemiec<ref>''[https://polskieradio24.pl/artykul/2348363,pierwsze-zwyciestwo-hitlera-31-lipca-1932-roku-nsdap-wygralo-wybory-do-reichstagu Pierwsze zwycięstwo Hitlera. 31 lipca 1932 roku NSDAP wygrało wybory do Reichstagu]'' [online], Polskie Radio 24 [dost. 2026-04-25].</ref>. == Òbaczë téż == * [[Niemieckô]] * [[III Rzesza]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Dôwne państwa w Eùropie]] [[Kategòrëjô:Miemieckô]] qwotxuim1242m337j29r6rep34hsnem 0 12965 199200 198942 2026-05-16T08:46:15Z Orbitminis 18250 199200 wikitext text/x-wiki {{ADR|sztëcznô jinteligencjô, felënk słów z kaszëbsczim pónktem wezdrzeniô}} <nowiki>'''Fòtosynteza'''</nowiki> – biochemiczny proces zachòdzący w roscënach, algach ë niechtërnëch bakteriach, w chtërnym energia słunecznegò swiatła je zamieniwónô na energiã chemiczną. Dzãka fòtosynteze organizmë mògą wëtwôrzac zwiónczi organiczné z prostëch substancji nieorganicznëch, głównie z dwùtlenkù wãgla ë wòdë. Produktã tegò procesu są przedewszystczim cukrë, chtërne służą jakno zdrój energii ë materiał do dalszegò wzrostu roscënë. W czasie fòtosyntezë do atmosferë wëdzelóny je téż tlen.<ref name=":0">https://chatgpt.com/c/6a062cac-ad40-83eb-af74-61854a9975bb</ref> Fòtosynteza zachòdzy głównie w lëstach roscën, a dokładni w chloroplastach, chtërne zamëkają zielony barwnik – chlorofil. Chlorofil pòchłaniô energiã swiatła słunecznegò ë przë tim ùmòżebniô zajiscé całégò procesu. Roscënë pòbierają dwùtlenk wãgla z pòwietrza bez aparatë szparkòwé, a wòdã z zemi bez korzenie. Proces fòtosyntezë mòże bëc zapisóny równanim: <nowiki>:</nowiki>6CO₂ + 6H₂O + energia swiatła → C₆H₁₂O₆ + 6O₂ Znaczenié fòtosyntezë dlô żëcô na Zemi je baro wiôldżé. Proces nen dostôwô pòkarmu prawie wszëtczim organizmóm heterotroficznym, a téż je głównym zdrójã tlenu w atmosferze. Bez fòtosyntezë ni mògłobë jistniec wikszosc form żëcô.<ref name=":1">https://chatgpt.com/c/6a062cac-ad40-83eb-af74-61854a9975bb</ref> W fòtosynteze wëróżniwô sã dwa główne etape: fazã jasną ë fazã cemną. Faza jasnô zachòdzy przë ùdzélë swiatła ë prowadzy do wëtwòrzeniô energii chemiczny. Faza cemnô, zwónô téż cyklã Calvina, służi do wiązaniô dwùtlenkù wãgla ë syntezë glukòzë.<ref name=":1" /> Fòtosynteza je jednym z nôwôżniészëch procesów biologicznëch na Zemi ë òd grëpë milionów lat mô wëpłiw na skład atmosferë, klimat ë rozwój żëcô.<ref name=":0" /> b80kf3pn1qy68ycxlsudf9dtzovi2v7 0 12966 199201 198943 2026-05-16T08:46:44Z Orbitminis 18250 199201 wikitext text/x-wiki {{ADR|sztëcznô jinteligencjô}} Atom je nômniészą czãstką pierwiastka chemicznégò, chtërna zachòwùje jegò swòje swòjiznë. Wszëtczé rzecze na swiece, taczé jak kamienie, wòda, pówietrzé, roslënë, zwierzãta ë lëdze, są zrobioné z atomów. Atom skłôdô sã z jądra atomòwégò ë elektronów krążącëch wkół niegò. W jądrze znajdują sã protonë ë neutronë. Protonë mają dodôtny ładënk elektryczny, neutronë ni mają żódnégò ładënkù, a elektronë mają ùjémny ładënk.<ref name=":0">chatGPT.com</ref> Atomy mògą łączëc sã ze sobą ë twòrzëc cząsteczki oraz związki chemiczné. Nauka ò atomach je baro ważnô dlô chemii, fizëczi ë biologii. Dzysdniô wëkorzëstiwô sã wiedza ò atomach midzë jinszima w medycynie, energetice ë elektronice.<ref name=":0" /> dcz8rq7z7pp6xvyqwg7zgsw0lttt7ib 199205 199201 2026-05-16T09:06:17Z ~2026-29076-50 19612 pisaniea artykulu i poprawa 199205 wikitext text/x-wiki {{ADR|sztëcznô jinteligencjô}} Atom je podstawową czãstką materii ë nômniészą czãstką pierwiastka chemicznégò, chtërna zachòwùje jegò swòjiznë chemiczné. Wszëtczé rzecze we Wszechswiece — kamienie, wòda, pówietrzé, roslënë, zwierzãta ë lëdze — są zrobioné z atomów. Przez wiele wieków lëdze ni wiedzelë, z czegò dokładno skłôdô sã materia. Dzys atom je jednã z nôważniészich pòjãc w chemii ë fizëce. Nazwa „atom” pòchòdzy z grecziégò słowa „atomos”, co znaczë „niepòdzelny”. Starożëtny filozof Democritus ùwôżôł, że wszëtczé rzecze są zrobioné z malëchnëch czãstków, chtërnëch ni da sã dzélëc. Dzys wiemy, że atom ni je całkòwò niepòdzelny, bò skłôdô sã z jesz mniészich czãstków. Atom skłôdô sã z jądra atomòwégò ë elektronów. W jądrze znajdują sã protonë ë neutronë. Protonë mają dodôtny ładënk elektryczny, neutronë ni mają żódnégò ładënkù, a elektronë mają ùjémny ładënk elektryczny. Elektronë krążą wkół jądra na rozmajitëch pòziomach energeticznëch. Jądro atomòwé je baro małé, ale zawierô prawie całkòwitą masã atomù. Elektronë są wiele lżejszé òd protonów ë neutronów. Wiãkszosc òbjimòscë atomù stanowi pùstô przestrzéń. Liczba protonów w jądrze òkreslô, jakim pierwiastkã je dany atom. Na przëmiôr atom wodoru mô jeden proton, atom tlenu osëm protonów, a atom złota siedemdzesąt dziewiãc. Liczba protonów zwie sã liczbą atomową. Atomy tegò samégò pierwiastka mògą miec rozmajitą liczbã neutronów. Taczé odmianë zwie sã izotopama. Niechtërne izotopë są stabilné, a jinszé radioaktiwné. Radioaktiwnosc wëkorzëstiwô sã midzë jinszima w medycynie ë energetice. Atomy łączą sã ze sobą, twòrząc cząsteczczi ë związki chemiczné. Na przëmiôr dwô atomë wodoru ë jeden atom tlenu twòrzą cząsteczkã wòdë. Pòłączenié atomów zachòdzy dzãka wiązaniom chemicznym. W XIX ë XX wiekù naukòwcë stopniowò òdkriwelë budowã atomù. John Dalton stwòrził nowoczesną teoriã atomową. J. J. Thomson òdkrił elektron, a Ernest Rutherford wëkôzôł, że atom mô małé, gãsté jądro. Pòzdni Niels Bohr òpracowôł model atomù z elektronama krążącëma na òkreslónëch òrbitach. Współczesnô fizëka ùwôżô, że elektronë ni porëszają sã pò dokładnëch òrbitach, ale znajdują sã w tzw. chmurze elektronowi. Opisowanié atomów wymôgô mechanikë kwantowi — jednégò z nôtrudniészich działów fizëczi. Wiedza ò atomach je baro ważnô dlô dzysdniowi nauczi ë techniczi. Dzãka ni rozwijô sã chemia, medycyna, elektronika, energetika ë wiele jinszëch dziedzin. Atomy są wëkorzëstiwóné midzë jinszima w produkcji leków, komputerów, bateriów ë elektrowni jądrowëch. Energia atomowô pòwstôwô podczas rozszczepieniô jądrów atomowëch. Elektrownie jądrowé produkują dzãka temù wielczé ilości energii elektryczny. Z drëdżi stronë broń jądrowô mòże bëc baro niebezpiecznô dlô lëdzczi. Badanié atomów doprowadzëło do wielë ważnëch òdkriwców naukòwëch ë zmieniło rozmienienié materii ë Wszechswiata. Dzys atom je jednym z podstawowëch pòjãców nowoczesny nauczi. fytdvtnhxjcvn2lcaxb482mo1nxri09 0 12967 199203 198944 2026-05-16T08:49:28Z Orbitminis 18250 199203 wikitext text/x-wiki {{ADR|sztëcznô jinteligencjô, jãzëkòwé félerë kaszëbiznë}} Wòda je związkiem chemicznym zrobionym z wodoru ë tlenu. Je jednã z nôważniészich substancji na Zemi, bò bez niéj ni mòże żëc żóden organizm. Wòda wëstãpùje w mòrzach, jezorach, rzekach, lodowcach ë téż w pówietrzu w postacë parë wodny.<ref name=":0">chatGPT.com</ref> Człowiek brëkùje wòdë do picégò, warzeniô, mycégò, rolnictwa ë przemësłu. Wiãkszosc cãła człowieka skłôdô sã z wòdë. Wòda mòże wëstãpòwac w trzech stanach: kòmù w lodze, ceczë ë gazu. W przërodze stale zachòdzy òbrôt wòdë, w chtërnym wòda parëje, twòrzi chmùrë ë wrôcô na Zemiã jakno deszcz abò snieg.<ref name=":0" /> cr3or47p70ig0hqttm73zqxywxej86e 0 12968 199197 198945 2026-05-16T08:30:16Z Orbitminis 18250 199197 wikitext text/x-wiki {{ADR|bajdë srajdë, sztëcznô inteligencëjô}} Serce je miãsniowim narządã, chtërnë pùmpùje krew pò całim organizmie. Znajduje sã w klôtce piersowi i robi bez przerwi przez całé żëcé człowieka. Serce człowieka je zrobioné z czterech jamów: dwùch przedsérców ë dwùch kòmór.<ref name=":0" group="chatGPT.com">chatGPT.com</ref> Głównym zadanim serca je doprôwianié krwi do wszëtczich czãsców cãła. Krew przënôszi tlen ë substancje òdżiwczé do komórek oraz zabierô dwutlenk wãgla ë jinszé niepotrzébné substancje. Zdrowé serce je baro ważné dlô dobrégò funkcjonowaniô organizmù.<ref name=":0" group="chatGPT.com" /> Ù człowieka serce leżi w klatce piersowi, midzë płucama, nieco bardzy z lewi stronë ciała. Je òtoczoné òsierdzém, czedë warstwą ochronną. Serce dorosłégò człowieka mô zwëczajno wielgòsc zbliżoną do zaciśniãti piãscë ë ważi òd 250 do 350 gramów.<ref name=":0" group="chatGPT.com" /> Budowa serca dzeli sã na sztërë jamë: dwa przedsérdka ë dwie kòmorë. Prawô strona serca òdpòwiôdô za tłoczenié krwi do płuc, dze zachòdzy wëmiana gazowô, a lewô strona tłoczi utlenioną krew do całégò organizmù. Midzë jamama znajdują sã zastawczi, chtërne nie dopùszczają do cofania sã krwi. Do nôwôżniészëch zastawków należą zastawka dwudzelnô, trójdzelnô, aortalnô ë płucnô.<ref name=":0" group="chatGPT.com" /> Miãsniowô scana serca skłôdô sã głównie z miãśnia sercowégò. Tkanka ta robi automatyczno ë je òdpòrnô na zmãczenié. Robòtą serca kierëje ùkład bodźcotwórczo-przewòdzący, chtërny wëtwôrzô ë przewòdzy impulsy elektryczné. Nôwôżniészim jegò elementã je wãzeł zatokòwi, zwóny naturalnym rozrusznikã serca.<ref name=":0" group="chatGPT.com" /> Cykl robòtë serca skłôdô sã ze skùrczu ë rozkùrczu. W czasie skùrczu krew je wëpichanô do tãtnic, a w czasie rozkùrczu jamë serca znowa napełniają sã krwią. U dorosłégò człowieka serce bije zwëczajno òd 60 do 100 razów na minutã, chòc czãstotlëwòsc ta mòże sã zmieniwac zależno òd wiekù, zdrowiô, wëskù fizycznégò abò stresu.<ref name=":0" group="chatGPT.com" /> Robòta serca je blós związónô z ùkładã krwionośnym. Krew transportowónô je bez tãtnice, żëłë ë naczénia włosowaté. Tãtnice òdprowadzają krew z serca, a żëłë doprowadzają ją nazôd. Naczénia włosowaté ùmòżebniają wëmianã gazów ë substancji midzë krwią a tkankama.<ref name=":0" group="chatGPT.com" /> Chòrë serca są jednyma z nôczãstszëch przëczin smiercë na swiece. Do nôbarżi znónëch należą zawał serca, niewëdolnosc serca, nadcësnienié tãtniczé ë arytmie. Czynnikama zwikszającëma ryzyko chòrób serca są m.jin. palenié papierosów, brak ruchù, niezdrowô dieta, òtłuszczenié ë stres.<ref name=":0" group="chatGPT.com" /> Dlô ùtrzimaniô zdrowégò serca zalécô sã regularny ruch, zdrówą dietã, ògraniczenié tłuszczów nasyconëch ë soli, a téż unikanié ùżëwkòw. Wôżné są téż regularné badania lekarsczé, chtërne mògą pòmòc wczesno wëkriwac chòrëbë ùkładu krążeniô.<ref name=":0" group="chatGPT.com" /> Serce òd wieków mô téż znaczenié symbolicznë. W wielu kulturach je ùznôwóné za znak miłotë, żëcô, òdwagi ë ùczuców. W sztuce, literaturze ë religii serce czãsto wëstãpùje jakno jeden z nôwôżniészëch symbolów człowieka.<ref name=":0" group="chatGPT.com" /> jxtl6g8808s3larxfijwmwn4l45u2hn 199202 199197 2026-05-16T08:47:37Z Orbitminis 18250 199202 wikitext text/x-wiki {{ADR|bajdë srajdë, sztëcznô jinteligencjô}} Serce je miãsniowim narządã, chtërnë pùmpùje krew pò całim organizmie. Znajduje sã w klôtce piersowi i robi bez przerwi przez całé żëcé człowieka. Serce człowieka je zrobioné z czterech jamów: dwùch przedsérców ë dwùch kòmór.<ref name=":0" group="chatGPT.com">chatGPT.com</ref> Głównym zadanim serca je doprôwianié krwi do wszëtczich czãsców cãła. Krew przënôszi tlen ë substancje òdżiwczé do komórek oraz zabierô dwutlenk wãgla ë jinszé niepotrzébné substancje. Zdrowé serce je baro ważné dlô dobrégò funkcjonowaniô organizmù.<ref name=":0" group="chatGPT.com" /> Ù człowieka serce leżi w klatce piersowi, midzë płucama, nieco bardzy z lewi stronë ciała. Je òtoczoné òsierdzém, czedë warstwą ochronną. Serce dorosłégò człowieka mô zwëczajno wielgòsc zbliżoną do zaciśniãti piãscë ë ważi òd 250 do 350 gramów.<ref name=":0" group="chatGPT.com" /> Budowa serca dzeli sã na sztërë jamë: dwa przedsérdka ë dwie kòmorë. Prawô strona serca òdpòwiôdô za tłoczenié krwi do płuc, dze zachòdzy wëmiana gazowô, a lewô strona tłoczi utlenioną krew do całégò organizmù. Midzë jamama znajdują sã zastawczi, chtërne nie dopùszczają do cofania sã krwi. Do nôwôżniészëch zastawków należą zastawka dwudzelnô, trójdzelnô, aortalnô ë płucnô.<ref name=":0" group="chatGPT.com" /> Miãsniowô scana serca skłôdô sã głównie z miãśnia sercowégò. Tkanka ta robi automatyczno ë je òdpòrnô na zmãczenié. Robòtą serca kierëje ùkład bodźcotwórczo-przewòdzący, chtërny wëtwôrzô ë przewòdzy impulsy elektryczné. Nôwôżniészim jegò elementã je wãzeł zatokòwi, zwóny naturalnym rozrusznikã serca.<ref name=":0" group="chatGPT.com" /> Cykl robòtë serca skłôdô sã ze skùrczu ë rozkùrczu. W czasie skùrczu krew je wëpichanô do tãtnic, a w czasie rozkùrczu jamë serca znowa napełniają sã krwią. U dorosłégò człowieka serce bije zwëczajno òd 60 do 100 razów na minutã, chòc czãstotlëwòsc ta mòże sã zmieniwac zależno òd wiekù, zdrowiô, wëskù fizycznégò abò stresu.<ref name=":0" group="chatGPT.com" /> Robòta serca je blós związónô z ùkładã krwionośnym. Krew transportowónô je bez tãtnice, żëłë ë naczénia włosowaté. Tãtnice òdprowadzają krew z serca, a żëłë doprowadzają ją nazôd. Naczénia włosowaté ùmòżebniają wëmianã gazów ë substancji midzë krwią a tkankama.<ref name=":0" group="chatGPT.com" /> Chòrë serca są jednyma z nôczãstszëch przëczin smiercë na swiece. Do nôbarżi znónëch należą zawał serca, niewëdolnosc serca, nadcësnienié tãtniczé ë arytmie. Czynnikama zwikszającëma ryzyko chòrób serca są m.jin. palenié papierosów, brak ruchù, niezdrowô dieta, òtłuszczenié ë stres.<ref name=":0" group="chatGPT.com" /> Dlô ùtrzimaniô zdrowégò serca zalécô sã regularny ruch, zdrówą dietã, ògraniczenié tłuszczów nasyconëch ë soli, a téż unikanié ùżëwkòw. Wôżné są téż regularné badania lekarsczé, chtërne mògą pòmòc wczesno wëkriwac chòrëbë ùkładu krążeniô.<ref name=":0" group="chatGPT.com" /> Serce òd wieków mô téż znaczenié symbolicznë. W wielu kulturach je ùznôwóné za znak miłotë, żëcô, òdwagi ë ùczuców. W sztuce, literaturze ë religii serce czãsto wëstãpùje jakno jeden z nôwôżniészëch symbolów człowieka.<ref name=":0" group="chatGPT.com" /> tso97c06wrs208wrzy9amlp10mk29fm 14 12969 199060 2026-05-15T18:14:39Z Iketsi 3254 N 199060 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Mùzea]] frvrlw1v7eat3edjdaqrptcmj5ivfyd 0 12970 199067 2026-05-15T18:21:31Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Sztefón Dąbrowsczi]] do [[Sztefón Dąbrowsczi (1882–1945)]]: (1882–1945) 199067 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Sztefón Dąbrowsczi (1882–1945)]] k71pzc1rd6potxy9a59so7tb41tlb7b 14 12971 199099 2026-05-15T19:28:18Z Iketsi 3254 N 199099 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Medicyna]] 7ua88ca6s82hxuimqvyyb1zxlwogy37 14 12972 199150 2026-05-16T01:43:55Z Iketsi 3254 N 199150 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Gardë|Fińskô]] [[Kategòrëjô:Fińskô]] rfnblhpkpwcjj4m9t23qh4b7hvo7wlc 0 12973 199204 2026-05-16T09:03:23Z ~2026-29076-50 19612 pisanie artykułu nowego za pamocą cx 199204 wikitext text/x-wiki Krew je specjalną tkanką ceczową krążącą w organizmie człowieka ë zwierząt. Je niezbãdnô do żëcégò, bò doprôwiô tlen, substancje òdżiwczé ë hormony do wszëtczich komórek cãła. Bez krwi organizm ni mòże prawidłowò funkcjonowac. U dorosłégò człowieka znajduje sã zwëczajno òd 4 do 6 litrów krwi. Krew skłôdô sã z osocza ë elementów morfotycznëch. Osocze stanowi wiãcy jak pòłowã całi krwi ë je żółtawą ceczą zrobioną głównie z wòdë. W osoczu znajdują sã biôłka, sole mineralné, glëkòza, hormony, witaminë ë substancje òdżiwczé. Osocze transportuje téż produkty przemianë materii do narządów wydalniczëch. Do elementów morfotycznëch należą: * krwinkë czerwioné, * krwinkë biôłé, * płytczi krwi. Krwinkë czerwioné, zwóné erytrocytama, są nôliczniészima komórkama krwi. Zawierają hemoglobinã — biôłko z żelazã, chtërne wiąże tlen w płucach ë doprôwiô gò do tkanków. To właśnie hemoglobina nôdôwô krwi czerwiony kolor. Erytrocytë powstają w czerwionym szpiku kostnym ë żëją zwëczajno kòl 120 dni. Krwinkë biôłé, zwóné leukocytama, pełnią funkcjã òbronny organizmù. Zwôlczają bakterie, wirusë, grzëbë ë jinszé drobnoustrojë. Niechtërne leukocytë produkują przeciwciała, a jinszé niszczą zakażoné komórczi. Wzrost liczbë krwinków biôłëch mòże swiadczëc ò infekcji abò stanie zapalnym. Płytczi krwi, zwóné trombocytama, są odpowiedzalné za krzepniãcé krwi. Czej dochòdzy do zranieniô, płytczi tworzą skrzep, chtërny zatrzimùje krwawienié. Bez prawidłowégò krzepniãcégò nawet małé skaleczenié mògłobë bëc niebezpieczné. Krew krąży w organizmie przez układ krążeniô, zrobiony z serca ë nacziń krwionośnëch. Serce działa jak pùmpa, chtërna tłoczi krew do tętnic, żyłów ë nacziń włosowatëch. Tętnicama krew płënie òd serca, a żyłama wrôcô do serca. W organizmie człowieka rozróżniô sã czterë główné grupë krwi: * A, * B, * AB, *# Ważny je téż czynnik Rh, chtërny mòże bëc dodôtny abò ùjémny. Przed transfùzją trzeba sprawdzëc zgodnosc grup krwi, bò niezgodnô transfùzja mòże doprowadzëc do grozny reakcji organizmù. Krew pełni wiele ważnëch funkcjów: * transportuje tlen ë substancje òdżiwczé, * òdbiérô dwutlenk wãgla, * broni organizm przed chòrobama, * bierze ùdzél w regulacji temperaturë cãła, * transportuje hormony, * ùtrzëmùje równowagã wodno-mineralną. Badanié krwi je jednã z nôważniészich metod diagnostikë w medycynie. Morfologia krwi pozwôlô òcenić liczbã krwinków ë stan zdrowiô pacjenta. Dzãka badaniom krwi lekarze mògą wykriwac infekcje, anemiã, cukrzycã ë wiele jinszëch chòrób. Oddôwanié krwi przez dawców je baro ważné dlô medycyny. Krew je pòtrzébnô podczas operacjów, leczeniô nowotworów, wypadków ë porodów. Jednô donacja krwi mòże uratowac żëcé nawet kilku osobóm. Naukòwcë stale prowadzą badania nad krwią ë układã krążeniô. Dzys wëkorzëstiwô sã nowoczesné metodë przechòwaniô krwi, separacji jich składników ë leczeniô chòrób krwi, taczich jak białaczka abò hemofilia. 7q69rdv3wsfmtvwjgok72vdq4dmzfkk 199213 199204 2026-05-16T10:30:41Z Orbitminis 18250 199213 wikitext text/x-wiki {{ADR|sztëcznô jinteligencjô}} Krew je specjalną tkanką ceczową krążącą w organizmie człowieka ë zwierząt. Je niezbãdnô do żëcégò, bò doprôwiô tlen, substancje òdżiwczé ë hormony do wszëtczich komórek cãła. Bez krwi organizm ni mòże prawidłowò funkcjonowac. U dorosłégò człowieka znajduje sã zwëczajno òd 4 do 6 litrów krwi. Krew skłôdô sã z osocza ë elementów morfotycznëch. Osocze stanowi wiãcy jak pòłowã całi krwi ë je żółtawą ceczą zrobioną głównie z wòdë. W osoczu znajdują sã biôłka, sole mineralné, glëkòza, hormony, witaminë ë substancje òdżiwczé. Osocze transportuje téż produkty przemianë materii do narządów wydalniczëch. Do elementów morfotycznëch należą: * krwinkë czerwioné, * krwinkë biôłé, * płytczi krwi. Krwinkë czerwioné, zwóné erytrocytama, są nôliczniészima komórkama krwi. Zawierają hemoglobinã — biôłko z żelazã, chtërne wiąże tlen w płucach ë doprôwiô gò do tkanków. To właśnie hemoglobina nôdôwô krwi czerwiony kolor. Erytrocytë powstają w czerwionym szpiku kostnym ë żëją zwëczajno kòl 120 dni. Krwinkë biôłé, zwóné leukocytama, pełnią funkcjã òbronny organizmù. Zwôlczają bakterie, wirusë, grzëbë ë jinszé drobnoustrojë. Niechtërne leukocytë produkują przeciwciała, a jinszé niszczą zakażoné komórczi. Wzrost liczbë krwinków biôłëch mòże swiadczëc ò infekcji abò stanie zapalnym. Płytczi krwi, zwóné trombocytama, są odpowiedzalné za krzepniãcé krwi. Czej dochòdzy do zranieniô, płytczi tworzą skrzep, chtërny zatrzimùje krwawienié. Bez prawidłowégò krzepniãcégò nawet małé skaleczenié mògłobë bëc niebezpieczné. Krew krąży w organizmie przez układ krążeniô, zrobiony z serca ë nacziń krwionośnëch. Serce działa jak pùmpa, chtërna tłoczi krew do tętnic, żyłów ë nacziń włosowatëch. Tętnicama krew płënie òd serca, a żyłama wrôcô do serca. W organizmie człowieka rozróżniô sã czterë główné grupë krwi: * A, * B, * AB, *# Ważny je téż czynnik Rh, chtërny mòże bëc dodôtny abò ùjémny. Przed transfùzją trzeba sprawdzëc zgodnosc grup krwi, bò niezgodnô transfùzja mòże doprowadzëc do grozny reakcji organizmù. Krew pełni wiele ważnëch funkcjów: * transportuje tlen ë substancje òdżiwczé, * òdbiérô dwutlenk wãgla, * broni organizm przed chòrobama, * bierze ùdzél w regulacji temperaturë cãła, * transportuje hormony, * ùtrzëmùje równowagã wodno-mineralną. Badanié krwi je jednã z nôważniészich metod diagnostikë w medycynie. Morfologia krwi pozwôlô òcenić liczbã krwinków ë stan zdrowiô pacjenta. Dzãka badaniom krwi lekarze mògą wykriwac infekcje, anemiã, cukrzycã ë wiele jinszëch chòrób. Oddôwanié krwi przez dawców je baro ważné dlô medycyny. Krew je pòtrzébnô podczas operacjów, leczeniô nowotworów, wypadków ë porodów. Jednô donacja krwi mòże uratowac żëcé nawet kilku osobóm. Naukòwcë stale prowadzą badania nad krwią ë układã krążeniô. Dzys wëkorzëstiwô sã nowoczesné metodë przechòwaniô krwi, separacji jich składników ë leczeniô chòrób krwi, taczich jak białaczka abò hemofilia. k0xl19ks5gup8ekwawok4nbtybc159i 0 12974 199206 2026-05-16T09:09:31Z ~2026-29076-50 19612 napisanie artykułu i poprawa znaczników 199206 wikitext text/x-wiki Biblioteka je miejscã, w chtërnym gromadzi sã książczi, czasopisma, mapë, rękopisë ë jinszé materiały do czëtaniô, ùczbë ë przechòwaniô wiedze. Òd wieków biblioteczi są baro ważnym elementã kulturë ë edukacji. Dzãka nim lëdze mògą zdobywac nową wiedzą, rozwijac zainteresowania ë zachòwac dorobk naukòwi ë literacczi.<ref name=":0">chatGPT.com</ref> Słowò „biblioteka” pòchòdzy z grecziégò słowa oznaczającégò zbiór książków. Pierszé biblioteczi powstôwałë ju w starożëtnoscë. Gromadzono w nich tekstë zapisóné na glinianëch tabliczkach, papirusach ë pergaminach. Jedną z nôbarżi znónëch biblioteczków starożëtnégò swiata bëła Biblioteka Aleksandrijskô, chtërna mia przechòwac setczi tësący zwojów. W średniowieczu wiele książków znajdowało sã w klasztorach. Mnichë przepisëwelë ręczno tekstë religijné ë naukòwé. Książczi bëłë wtenczas baro drodżé ë rzôdkò spotëkóné. Dopierze wënalazk drëkù przez Johannes Gutenberg sprawił, że książczi zaczãłë bëc łatwi dostãpné dla wiãkszi liczbë lëdzy. Dzys biblioteczi dzélą sã na rozmajité rodzaje: * biblioteczi publiczné, * biblioteczi szkólné, * biblioteczi akademicczé, * biblioteczi specjalistyczné, * biblioteczi cyfrowé. Biblioteka publicznô je òtwartô dlô wszëtczich mieszkańców. Można w ni wëpòżëczac książczi, czëtac prasã, ùżiwac kòmpùtrów ë internetu. Biblioteczi szkólné służą ùczniom ë nauczycélóm, a akademicczé studentóm ë naukòwcom. W nowoczesnëch bibliotekach znajdują sã nié le książczi papierowé, ale téż audiobookë, filmë, nagraniô, e-bookë ë dokumentë elektroniczné. Corôz wiãcy biblioteków digitalizëje swòje zbiorë, abë zachòwac stare książczi ë ùdostãpnic je przez internet. W bibliotece ważną rolã pełni bibliotekôrz. Jegò zadanim je katalogòwanié zbiorów, pòmòc czëtelnikóm w szëkaniu materiałów ë dbanié ò porządk. Bibliotekarze czãsto organizują téż spotkaniô autorsczé, wëstawë, lekcje biblioteczné ë konkursë dlô dzecy ë młodzëznë.<ref name=":0" /> Biblioteczi są ważnym miejscã edukacji ë rozwiju społeczeństwa. Pòmôgają w ùczbie, rozwijają wëobraźniã ë zachãcają do czëtaniô. Dla wielu lëdzy biblioteka je miejscã spòkòju ë skupieniô. Wiele biblioteków posiada baro cenné ë stare zbiorë. Znajdują sã tam rękopisë, stare mapë, kronikë ë zabitczi piśmiennictwa. Taczé materiały są ważné dlô historyków ë badaczów kulturë. Na Kaszëbach biblioteczi pełnią téż ważną rolã w zachòwaniô jãzëka kaszëbsczégò ë lokalny tradicji. Gromadzą książczi pò kaszëbskù, dokumentë regionalné ë materiały dotyczącë historië Pomòrzô. Rozwij technologii sprawił, że wiele biblioteków ùdostãpniô katalogë online ë elektroniczné bazë danych. Dzãka temù czëtelnicë mògą szëkac książków przez internet ë korzystac z materiałów bez wëchòdzeniô z doma. Biblioteka je jednã z nôważniészich instytucjów kulturë ë naukòwi. Zachòwùje wiedzą minionëch pokoleniôw ë ùmòżebniô ji przekazywanié nastãpnym generacjama.<ref name=":0" /> mgiza122umyc6xup5wjc5s8utbpdott 199218 199206 2026-05-16T11:43:09Z Iketsi 3254 {{ADR|sztëcznô jinteligencjô}} 199218 wikitext text/x-wiki {{ADR|sztëcznô jinteligencjô}} Biblioteka je miejscã, w chtërnym gromadzi sã książczi, czasopisma, mapë, rękopisë ë jinszé materiały do czëtaniô, ùczbë ë przechòwaniô wiedze. Òd wieków biblioteczi są baro ważnym elementã kulturë ë edukacji. Dzãka nim lëdze mògą zdobywac nową wiedzą, rozwijac zainteresowania ë zachòwac dorobk naukòwi ë literacczi.<ref name=":0">chatGPT.com</ref> Słowò „biblioteka” pòchòdzy z grecziégò słowa oznaczającégò zbiór książków. Pierszé biblioteczi powstôwałë ju w starożëtnoscë. Gromadzono w nich tekstë zapisóné na glinianëch tabliczkach, papirusach ë pergaminach. Jedną z nôbarżi znónëch biblioteczków starożëtnégò swiata bëła Biblioteka Aleksandrijskô, chtërna mia przechòwac setczi tësący zwojów. W średniowieczu wiele książków znajdowało sã w klasztorach. Mnichë przepisëwelë ręczno tekstë religijné ë naukòwé. Książczi bëłë wtenczas baro drodżé ë rzôdkò spotëkóné. Dopierze wënalazk drëkù przez Johannes Gutenberg sprawił, że książczi zaczãłë bëc łatwi dostãpné dla wiãkszi liczbë lëdzy. Dzys biblioteczi dzélą sã na rozmajité rodzaje: * biblioteczi publiczné, * biblioteczi szkólné, * biblioteczi akademicczé, * biblioteczi specjalistyczné, * biblioteczi cyfrowé. Biblioteka publicznô je òtwartô dlô wszëtczich mieszkańców. Można w ni wëpòżëczac książczi, czëtac prasã, ùżiwac kòmpùtrów ë internetu. Biblioteczi szkólné służą ùczniom ë nauczycélóm, a akademicczé studentóm ë naukòwcom. W nowoczesnëch bibliotekach znajdują sã nié le książczi papierowé, ale téż audiobookë, filmë, nagraniô, e-bookë ë dokumentë elektroniczné. Corôz wiãcy biblioteków digitalizëje swòje zbiorë, abë zachòwac stare książczi ë ùdostãpnic je przez internet. W bibliotece ważną rolã pełni bibliotekôrz. Jegò zadanim je katalogòwanié zbiorów, pòmòc czëtelnikóm w szëkaniu materiałów ë dbanié ò porządk. Bibliotekarze czãsto organizują téż spotkaniô autorsczé, wëstawë, lekcje biblioteczné ë konkursë dlô dzecy ë młodzëznë.<ref name=":0" /> Biblioteczi są ważnym miejscã edukacji ë rozwiju społeczeństwa. Pòmôgają w ùczbie, rozwijają wëobraźniã ë zachãcają do czëtaniô. Dla wielu lëdzy biblioteka je miejscã spòkòju ë skupieniô. Wiele biblioteków posiada baro cenné ë stare zbiorë. Znajdują sã tam rękopisë, stare mapë, kronikë ë zabitczi piśmiennictwa. Taczé materiały są ważné dlô historyków ë badaczów kulturë. Na Kaszëbach biblioteczi pełnią téż ważną rolã w zachòwaniô jãzëka kaszëbsczégò ë lokalny tradicji. Gromadzą książczi pò kaszëbskù, dokumentë regionalné ë materiały dotyczącë historië Pomòrzô. Rozwij technologii sprawił, że wiele biblioteków ùdostãpniô katalogë online ë elektroniczné bazë danych. Dzãka temù czëtelnicë mògą szëkac książków przez internet ë korzystac z materiałów bez wëchòdzeniô z doma. Biblioteka je jednã z nôważniészich instytucjów kulturë ë naukòwi. Zachòwùje wiedzą minionëch pokoleniôw ë ùmòżebniô ji przekazywanié nastãpnym generacjama.<ref name=":0" /> 240uezaitrsmwfvpawe4re4tlc4d79d 1 12975 199207 2026-05-16T09:09:58Z ~2026-29076-50 19612 /* serce */ nowa sekcja 199207 wikitext text/x-wiki == serce == witam, to mój artykuł [[Specjalnô:Wkład/&#126;2026-29076-50|&#126;2026-29076-50]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:&#126;2026-29076-50|dyskusja]]) 11:09, 16 môj 2026 (CEST) orhxqwr41kze8wb7wpwxjgc558zrfhu 199211 199207 2026-05-16T10:22:44Z Orbitminis 18250 /* serce */ Odpowiedź 199211 wikitext text/x-wiki == serce == witam, to mój artykuł [[Specjalnô:Wkład/&#126;2026-29076-50|&#126;2026-29076-50]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:&#126;2026-29076-50|dyskusja]]) 11:09, 16 môj 2026 (CEST) :Witam, panie anonimowy użytkowniku i witam w kaszubskiej Wikipedii! Dziękujemy za edytowanie naszej kaszubskiej encyklopedii, wzięcia udziału i stworzenie twoich pańskich wkładów, bo z tych mi się cieszy. Mimo uczestnictwa i wkładów wydaje mi się, że nadal tworzysz artykuły związane z podstawowych układów i rzeczy człowieka, które są stworzone przez sztuczną inteligencję i oczywiście w twoich artykułach zawierają błędy ortograficzne, co niestety może zniszczyć kaszubski język i kulturę w internecie z powodu dużych modelów językowych i nieudanego szkolenia. Dlatego dodałem do twoich artykułów szablon do usunięcia, ponieważ w twoich artykułach piszesz jakieś głupoty zrobione przez sztuczną inteligencję, a później za kilka dni Kaszubi będą oblewać sprawdziany w szkole, dzięki twojego nieodpowiedniego używania SI, co może zniszczyć reputację kaszubskiego języka i całego społeczeństwa! Jeśli administrator Tsca wróci do kaszubskiej Wikipedii po 9-10 miesięcy nieaktywności, będzie szokowany za twoją pisownię, a później postanowił usunąć wszystkich twoich artykułów i wszystkie poszły na Amen. Według mnie, zaczynasz mnie wkurzać trochę i oczywiście staniesz się leniwy. Jeśli chcesz się przyznać, że sztuczna inteligencja jest zła, to proszę nie rób głupot. Pozdrawiam, :[[Brëkòwnik:Orbitminis|Orbitminis]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Orbitminis|diskùsëjô]]) 12:22, 16 môj 2026 (CEST) rmgvku6kvsp2u0u090pn6bx37n2k0p5 199214 199211 2026-05-16T10:37:20Z Orbitminis 18250 199214 wikitext text/x-wiki == serce == witam, to mój artykuł [[Specjalnô:Wkład/&#126;2026-29076-50|&#126;2026-29076-50]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:&#126;2026-29076-50|dyskusja]]) 11:09, 16 môj 2026 (CEST) :Witam, panie anonimowy użytkowniku i witam w kaszubskiej Wikipedii! Dziękujemy za edytowanie naszej kaszubskiej encyklopedii, wzięcia udziału i stworzenie twoich pańskich wkładów, bo z tych mi się cieszy. Mimo uczestnictwa i wkładów wydaje mi się, że nadal tworzysz artykuły związane z podstawowych układów i rzeczy człowieka, które są stworzone przez sztuczną inteligencję i oczywiście w twoich artykułach zawierają błędy ortograficzne, co niestety może zniszczyć kaszubski język i kulturę w internecie z powodu dużych modelów językowych i nieudanego szkolenia. Dlatego dodałem do twoich artykułów szablon do usunięcia, ponieważ w twoich artykułach piszesz jakieś głupoty zrobione przez sztuczną inteligencję, a później za kilka dni Kaszubi będą oblewać sprawdziany w szkole, dzięki twojego nieodpowiedniego używania SI, co może zniszczyć reputację kaszubskiego języka i całego społeczeństwa! Jeśli administrator Tsca wróci do kaszubskiej Wikipedii po 9-10 miesięcy nieaktywności, będzie szokowany za twoją pisownię, a później postanowił usunąć wszystkich twoich artykułów i wszystkie poszły na Amen. Według mnie, zaczynasz mnie wkurzać trochę i oczywiście staniesz się leniwy. Jeśli chcesz się przyznać, że sztuczna inteligencja jest zła, to proszę nie rób głupot. (przepraszam za błędy ortograficzne) Pozdrawiam, :[[Brëkòwnik:Orbitminis|Orbitminis]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Orbitminis|diskùsëjô]]) 12:22, 16 môj 2026 (CEST) cs0bc9f5648gandgvzkj2bsy5356rut 0 12976 199208 2026-05-16T09:12:04Z ~2026-29076-50 19612 napisanie artykułu i poprawa znaczników 199208 wikitext text/x-wiki Tramwaj je pòjazdã szënowim przeznaczonym do transportu miejsczégò. Porëszô sã pò szënach ùmieszczonëch nôczãscy na ùlicach miast. Tramwaje są jednã z nôważniészich czãsców komunikacji miejsczi w wielu państwach swiata. Dzãka nim codniô do robòtë, szkòłë ë jinszëch miejsc dojeżdżają milionë lëdzy.<ref name=":0">https://chatgpt.com/c/6a062b47-2994-83eb-971a-d81d48785287</ref> Pierszé tramwaje pòjawiłë sã w XIX wiekù. Na początku bëłë ciągnioné przez kònie ë zwóné tramwajama kònnima. Pòzdni zaczãto wëkorzëstiwac napãd parowi, a z czasã elektryczny. Dzys wiãkszosc tramwajów na swiece je napãdzónô prądã elektrycznym. Prąd do tramwaju doprôwiô siec trakcyjnô rozwieszónô nad torama. Tramwaj òdbiérô energijã przez pantograf — specjalné ùrządzenié znajdującé sã na dachù pòjazdu. Silniczi elektryczné napãdzają kòła ë pozwalają tramwajowi porëszac sã pò szënach. Tramwaje są uwôżóné za ekologiczny środek transportu, bò ni emitują spalin podczas jazdë. Dzãka dużi pòjemnoscë mògą przewòzëc wiele pasażérów narôz, co zmniészô ruch samochodowi w miastach. Nowoczesné tramwaje są cëché, szybczé ë wygòdné. Wiele z nich mô niską pòdłogã, co ùłatwiô wchodzenié starszim lëdzóm, dzecom ë òsobóm z niepełnosprawnoscama. W tramwajach znajdują sã miejsca sedzeniowé, porãcze, tablice elektroniczné ë systemë informacji pasażersczi. Tramwaj skłôdô sã z wielu elementów: * wózków z kòłama, * silników elektrycznëch, * pantografu, * drzwi, * kabinë motorniczégò, * hamùlców, * instalacji elektryczny. Òsobã prowadzącą tramwaj zwie sã motorniczym. Jegò zadanim je bezpieczné prowadzenié pòjazdu, òbsłëga drzwi ë przestrzeganié rozkładu jazdë. Siec tramwajowô skłôdô sã z torów, zwrotniców, przëstanków ë zajezdni. Zwrotnice pozwalają tramwajóm zmieniac kierënk jazdë. Zajezdnia je miejscã, gdze tramwaje są parkòwóné, naprawiôné ë czëszczoné. W Polsce tramwaje funkcjonują w wielu miastach, midzë jinszima w Gdańsk, Bydgoszcz, Warszawa ë Kraków. Systemë tramwajowé są tam ważną czãscą komunikacji miejsczi.<ref name=":0" /> Na przestrzeni lat powstało wiele typów tramwajów. Jednym z nôbarżi znónëch polsczich tramwajów je Konstal 105Na, chtërny przez dzesãtci lat jezdzył w wielu miastach. Dzys corôz czãscy spotëkac mòżna nowoczesné tramwaje, taczé jak Pesa Swing. Tramwaje mają wielczé znaczenié dlô rozwiju miast. Pòmôgają zmniészëc korkë, zanieczëszczenié pówietrzô ë hałas. Wiele miast rozwijô nowé linie tramwajowé, bò transport szënowi je uwôżóny za baro wydôjny ë przëjazny dlô środowiska. Niechtërne stare tramwaje stôłë sã zabitkama techniczi ë są zachòwëwóné w muzeach komunikacji. W wielu miastach organizowóné są przejazdë historycznëma tramwajama, chtërne przëpòminają historiã transportu miejsczégò.<ref name=":0" /> 1rerv37ltnpjdrp4y9nnqjd6rcjejd4 199217 199208 2026-05-16T11:42:40Z Iketsi 3254 {{ADR|sztëcznô jinteligencjô}} 199217 wikitext text/x-wiki {{ADR|sztëcznô jinteligencjô}} Tramwaj je pòjazdã szënowim przeznaczonym do transportu miejsczégò. Porëszô sã pò szënach ùmieszczonëch nôczãscy na ùlicach miast. Tramwaje są jednã z nôważniészich czãsców komunikacji miejsczi w wielu państwach swiata. Dzãka nim codniô do robòtë, szkòłë ë jinszëch miejsc dojeżdżają milionë lëdzy.<ref name=":0">https://chatgpt.com/c/6a062b47-2994-83eb-971a-d81d48785287</ref> Pierszé tramwaje pòjawiłë sã w XIX wiekù. Na początku bëłë ciągnioné przez kònie ë zwóné tramwajama kònnima. Pòzdni zaczãto wëkorzëstiwac napãd parowi, a z czasã elektryczny. Dzys wiãkszosc tramwajów na swiece je napãdzónô prądã elektrycznym. Prąd do tramwaju doprôwiô siec trakcyjnô rozwieszónô nad torama. Tramwaj òdbiérô energijã przez pantograf — specjalné ùrządzenié znajdującé sã na dachù pòjazdu. Silniczi elektryczné napãdzają kòła ë pozwalają tramwajowi porëszac sã pò szënach. Tramwaje są uwôżóné za ekologiczny środek transportu, bò ni emitują spalin podczas jazdë. Dzãka dużi pòjemnoscë mògą przewòzëc wiele pasażérów narôz, co zmniészô ruch samochodowi w miastach. Nowoczesné tramwaje są cëché, szybczé ë wygòdné. Wiele z nich mô niską pòdłogã, co ùłatwiô wchodzenié starszim lëdzóm, dzecom ë òsobóm z niepełnosprawnoscama. W tramwajach znajdują sã miejsca sedzeniowé, porãcze, tablice elektroniczné ë systemë informacji pasażersczi. Tramwaj skłôdô sã z wielu elementów: * wózków z kòłama, * silników elektrycznëch, * pantografu, * drzwi, * kabinë motorniczégò, * hamùlców, * instalacji elektryczny. Òsobã prowadzącą tramwaj zwie sã motorniczym. Jegò zadanim je bezpieczné prowadzenié pòjazdu, òbsłëga drzwi ë przestrzeganié rozkładu jazdë. Siec tramwajowô skłôdô sã z torów, zwrotniców, przëstanków ë zajezdni. Zwrotnice pozwalają tramwajóm zmieniac kierënk jazdë. Zajezdnia je miejscã, gdze tramwaje są parkòwóné, naprawiôné ë czëszczoné. W Polsce tramwaje funkcjonują w wielu miastach, midzë jinszima w Gdańsk, Bydgoszcz, Warszawa ë Kraków. Systemë tramwajowé są tam ważną czãscą komunikacji miejsczi.<ref name=":0" /> Na przestrzeni lat powstało wiele typów tramwajów. Jednym z nôbarżi znónëch polsczich tramwajów je Konstal 105Na, chtërny przez dzesãtci lat jezdzył w wielu miastach. Dzys corôz czãscy spotëkac mòżna nowoczesné tramwaje, taczé jak Pesa Swing. Tramwaje mają wielczé znaczenié dlô rozwiju miast. Pòmôgają zmniészëc korkë, zanieczëszczenié pówietrzô ë hałas. Wiele miast rozwijô nowé linie tramwajowé, bò transport szënowi je uwôżóny za baro wydôjny ë przëjazny dlô środowiska. Niechtërne stare tramwaje stôłë sã zabitkama techniczi ë są zachòwëwóné w muzeach komunikacji. W wielu miastach organizowóné są przejazdë historycznëma tramwajama, chtërne przëpòminają historiã transportu miejsczégò.<ref name=":0" /> mmnlhmjdg31l2y65kq06n1uxklk40ek 0 12977 199209 2026-05-16T09:15:04Z ~2026-29076-50 19612 napisanie artykułu i poprawa znaczników art. 199209 wikitext text/x-wiki Organy piszczałkowé są jednym z nôwiãkszich, nôstarszich ë nôbarżi skòmplikòwónëch instrumentów mùzycznëch na swiece. Skłôdają sã z tësący piszczałków, klawiaturów, miechów ë mechanizmów doprôwadzającëch pówietrzé. Dzwãk pòwstôwô wtenczas, czej pówietrzé przelôtô przez piszczałczi. Organë są szczególnie związóné z mùzyką kòscelną, ale wëkorzëstiwô sã je téż w salach koncertowëch ë podczas koncertów symfonicznëch.<ref name=":0">https://chatgpt.com/c/6a062b47-2994-83eb-971a-d81d48785287</ref> Historio organów sãgô starożëtnoscë. Pierszé instrumentë pòdobné do organów powstałë ju w starożëtny Grecji. Z czasã organë rozwijôłë sã w Europie, a w średniowieczu zaczãłë pòjawiac sã w kòscołach. W baroku budownictwò organowé doszło do baro wysokégò pòzdrzatkù artystycznégò ë technicznegò. Organy piszczałkowé skłôdają sã z wielu elementów. Nôbarżi widoczną czãscą są piszczałczi. Mògą bëc drewniané abò metalowé ë mają rozmajité wielgòscë. Nômniészé mają ledwie kilka centimetrów, a nôwiãkszé nawet kilkanaście metrów dłëgòscë. Rozmiôr ë budowa piszczałczi wpływają na barwã ë wiadło dzwãkù. Piszczałczi dzélą sã głównie na: * piszczałczi wargòwé, * piszczałczi jãzëczkowé. Piszczałczi wargòwé działają pòdobno do flecë, a jãzëczkowé mają metalowi jãzëczk drgający podczas przepłëwu pówietrzô. Organë posiadają klawiaturë do grania rękama, zwóné manuałama, ë klawiaturã nożną — pedał. Wiãkszé instrumentë mògą miec kilka manuałów. Organista gra równoczasno rękama ë nogama. Barwa dzwãkù zależi òd głosów organowëch. Głos je zespołã piszczałków ò pòdobny barwie. Organista włączô je przë pòmòcë registrów. Do znónëch głosów należą: * Pryncypał, * Flet, * Oktawa, * Mixtura, * Trąbka, * Obój. Niechtërne głosë brzmią łagòdno ë cëchò, a jinszé baro mòcno ë uroczyście. Pówietrzé do organów doprôwadzają miechë. W starëch organach miechë bëłë porëszóné ręczno przez kalikantów. Dzys nôczãscy ùżiwô sã dmùchaw elektrycznëch. Mechanizm przekazujący ruch klawisza do piszczałczi zwie sã trakturą. Mòże bëc mechaniczna, pneumatyczna, elektryczna abò elektroniczna. W nowoczesnëch organach czãsto stosëje sã systemë elektroniczné ùłatwiającé sterowanié instrumentã. Budowa organów je baro trudna ë mòże trwac wiele miesãcy abò nawet kilka lat. Òsobã budującą organë zwie sã organmistrzã. Organmistrz musi znac sã na stolarsce, metalowëch robotach, akustice ë mùzyce. W Europie powstało wiele sławnëch organów. Baro znóné są organë w Bazylika archikatedralna w Gdańsku-Oliwie, słëniącé z ruchomëch figur ë charakterystycznégò brzmieniô. Wielczé znaczenié dlô historië organów miôł téż Arp Schnitger, jeden z nôsławniészich organmistrzów barokù.<ref name=":0" /> Organë mają baro wielczé znaczenié w liturgii chrześcijańsczi. Òd wieków akòmpaniują spiewóm religijnym ë chórom. Wiele dzéł napisôł na organë Jan Sebastian Bach, uwôżóny za jednégò z nôwiãkszich kòmpòzytorów w historië mùzyczi. Dzys organë są cenioné nié le w kòscołach, ale téż jako instrument koncertowi. Organizowóné są festiwale organowé ë koncertë, na chtërnëch organistë prezentują technikã grania ë bògaté mòżlëwòscë instrumentu. Organë piszczałkowé są uwôżóné za jedné z nôbarżi imponującëch òsiągniãców sztëczi, techniczi ë mùzyczi. Łączą w sobie wiedzą rzemieślniczą, akustikã ë tradicjã wielowiekòwi kulturë europejsczi. oj281wa0u8gsmkl8mp7wswcsy9ecz4r 199216 199209 2026-05-16T11:40:07Z Iketsi 3254 {{ADR|sztëcznô jinteligencjô}} 199216 wikitext text/x-wiki {{ADR|sztëcznô jinteligencjô}} Organy piszczałkowé są jednym z nôwiãkszich, nôstarszich ë nôbarżi skòmplikòwónëch instrumentów mùzycznëch na swiece. Skłôdają sã z tësący piszczałków, klawiaturów, miechów ë mechanizmów doprôwadzającëch pówietrzé. Dzwãk pòwstôwô wtenczas, czej pówietrzé przelôtô przez piszczałczi. Organë są szczególnie związóné z mùzyką kòscelną, ale wëkorzëstiwô sã je téż w salach koncertowëch ë podczas koncertów symfonicznëch.<ref name=":0">https://chatgpt.com/c/6a062b47-2994-83eb-971a-d81d48785287</ref> Historio organów sãgô starożëtnoscë. Pierszé instrumentë pòdobné do organów powstałë ju w starożëtny Grecji. Z czasã organë rozwijôłë sã w Europie, a w średniowieczu zaczãłë pòjawiac sã w kòscołach. W baroku budownictwò organowé doszło do baro wysokégò pòzdrzatkù artystycznégò ë technicznegò. Organy piszczałkowé skłôdają sã z wielu elementów. Nôbarżi widoczną czãscą są piszczałczi. Mògą bëc drewniané abò metalowé ë mają rozmajité wielgòscë. Nômniészé mają ledwie kilka centimetrów, a nôwiãkszé nawet kilkanaście metrów dłëgòscë. Rozmiôr ë budowa piszczałczi wpływają na barwã ë wiadło dzwãkù. Piszczałczi dzélą sã głównie na: * piszczałczi wargòwé, * piszczałczi jãzëczkowé. Piszczałczi wargòwé działają pòdobno do flecë, a jãzëczkowé mają metalowi jãzëczk drgający podczas przepłëwu pówietrzô. Organë posiadają klawiaturë do grania rękama, zwóné manuałama, ë klawiaturã nożną — pedał. Wiãkszé instrumentë mògą miec kilka manuałów. Organista gra równoczasno rękama ë nogama. Barwa dzwãkù zależi òd głosów organowëch. Głos je zespołã piszczałków ò pòdobny barwie. Organista włączô je przë pòmòcë registrów. Do znónëch głosów należą: * Pryncypał, * Flet, * Oktawa, * Mixtura, * Trąbka, * Obój. Niechtërne głosë brzmią łagòdno ë cëchò, a jinszé baro mòcno ë uroczyście. Pówietrzé do organów doprôwadzają miechë. W starëch organach miechë bëłë porëszóné ręczno przez kalikantów. Dzys nôczãscy ùżiwô sã dmùchaw elektrycznëch. Mechanizm przekazujący ruch klawisza do piszczałczi zwie sã trakturą. Mòże bëc mechaniczna, pneumatyczna, elektryczna abò elektroniczna. W nowoczesnëch organach czãsto stosëje sã systemë elektroniczné ùłatwiającé sterowanié instrumentã. Budowa organów je baro trudna ë mòże trwac wiele miesãcy abò nawet kilka lat. Òsobã budującą organë zwie sã organmistrzã. Organmistrz musi znac sã na stolarsce, metalowëch robotach, akustice ë mùzyce. W Europie powstało wiele sławnëch organów. Baro znóné są organë w Bazylika archikatedralna w Gdańsku-Oliwie, słëniącé z ruchomëch figur ë charakterystycznégò brzmieniô. Wielczé znaczenié dlô historië organów miôł téż Arp Schnitger, jeden z nôsławniészich organmistrzów barokù.<ref name=":0" /> Organë mają baro wielczé znaczenié w liturgii chrześcijańsczi. Òd wieków akòmpaniują spiewóm religijnym ë chórom. Wiele dzéł napisôł na organë Jan Sebastian Bach, uwôżóny za jednégò z nôwiãkszich kòmpòzytorów w historië mùzyczi. Dzys organë są cenioné nié le w kòscołach, ale téż jako instrument koncertowi. Organizowóné są festiwale organowé ë koncertë, na chtërnëch organistë prezentują technikã grania ë bògaté mòżlëwòscë instrumentu. Organë piszczałkowé są uwôżóné za jedné z nôbarżi imponującëch òsiągniãców sztëczi, techniczi ë mùzyczi. Łączą w sobie wiedzą rzemieślniczą, akustikã ë tradicjã wielowiekòwi kulturë europejsczi. 3wh78yglm939g7ao0kcil3c740126aq