Wikipedia csbwiki https://csb.wikipedia.org/wiki/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna MediaWiki 1.47.0-wmf.3 first-letter Media Specjalnô Diskùsëjô Brëkòwnik Diskùsëjô brëkòwnika Wiki Diskùsëjô Wiki Òbrôzk Diskùsëjô òbrôzków MediaWiki Diskùsëjô MediaWiki Szablóna Diskùsëjô Szablónë Pòmòc Diskùsëjô Pòmòcë Kategòrëjô Diskùsëjô Kategòrëji TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 0 28 200197 193895 2026-05-21T12:09:33Z Iketsi 3254 |!]]→| ]]; {{Kòntrola}} 200197 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Władysławowo Dom Rybaka.jpg|mały|left|Rëbôcczi dodóm]] [[Òbrôzk:POL Władysławowo COA.svg|mały|120px|right|Wiôlgòwiesczi herb]] [[Òbrôzk:POL Władysławowo flag.svg|mały|120px|right|Wiôlgòwieskô fana]] [[Òbrôzk:Wiolgo_Wies_1.jpg|mały|Wiôlgô Wies - Widzënk na hôwingã ë Bôłt]] '''Wiôlgô Wies''' (we zdrojach: ''Velaves'' 1284, ''Grosdorf'' 1407, ''Grosdorff'' 1414-1438, ''Grozdorf'' 1534, ''Wielkauieś'' 1565, ''Wielgawiesz'' 1570, ''Grossendorf'' 1583, ''Wielka Wieś'' 1598, ''Wielgawies'' 1599, ''Wielga Wies'' 1627, ''Grassdorf'' 1659, ''Wielka Wieś'' 1664, ''Grossendorf'' 1796, ''Wielgô Wies'' (Lorentz), Wiôlgô Wies (Treder); pòl. ''Władysławowo'', miem. ''Großendorf'') - garc ë kùrort nad [[Bôłt|Bôłtã]], w pòrénkòwi [[Pòmòrskô|Pòmòrsce]]. Administracëjnô słëchô [[Pùcczi kréz|pùcczimù krézu]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.wladyslawowo.com.pl www.wladyslawowo.com.pl] * [https://web.archive.org/web/20181216210905/https://wladyslawowonocleg.pl/ Władysławowo] * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIII/336 Wielka Wieś w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [http://www.psur.pl/a.aspx?id=90 tu òb zëmã] * [http://www.armia24.pl/aero/120-aero-31/604-kaszubski-pogromca-luftwaffe-jozef-jeka-19171958 Józef Jeka] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Wiôlgô Wies| ]] guijiroy2mzipj7wl7y9wqxaswdrt39 10 2448 200297 197878 2026-05-21T19:52:40Z Rzadtymczasowy 19437 jãzëk 200297 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {| align=right | {| border="1" align=right padding="2" cellpadding="4" cellspacing="0" width="300" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" !colspan="2" style="border: 1px #aaaaaa solid;"|<big>{{{miono}}}</big><br>''{{{gwôsné miono}}}'' {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{lata jistnienia<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |<center>{{{lata jistnienia}}}</center> |reźka=style="background:var(--background-color-base, white); color:var(--color-base, black); text-align:center; font-weight:bold; border:1px solid #aaa;" }} |- style="background:#efefef;" align="center" |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|{{#if:{{{fana|}}}|{{#if:{{{miono-genitiw|}}}|[[Òbrôzk:{{{fana}}}|border|120px|Fana {{{miono-genitiw}}}]]<br>[[Fana {{{miono-genitiw}}}|Fana]]|miono-genitiw?}}|🏁}} |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|{{#if:{{{herb|}}}|{{#if:{{{miono-genitiw|}}}|[[Òbrôzk:{{{herb}}}|60px|Herb {{{miono-genitiw}}}]]<br>[[Herb {{{miono-genitiw}}}|Herb]]|miono-genitiw?}}|🛡️}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{mòtto<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |<center><small>''[[Mòtto]]: {{{mòtto}}}''</small></center> |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{himn<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |<center>''[[Himn]]: {{{himn}}}''</center> |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- style="background:#efefef;" align="center" |colspan="2" style="border: 1px #aaaaaa solid;" |[[Òbrôzk:{{{na karce}}}|250px|{{{miono}}} na karce]] |- {{Infobox réżka dodaj|{{{jãzëk<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Jãzëk|Òficjalny jãzëk]]| {{{jãzëk}}}}} |- |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|[[Stolëca]] |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|{{{stolëca}}} |- |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|[[Fòrma państwa]] |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|{{{fòrma państwa}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{kònstitucjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Kònstitucjô]]| {{{kònstitucjô}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{Mònarcha<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|{{Infobox-państwò/mònarcha}}| {{{Mònarcha}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{Prezydeńt<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|{{Infobox-państwò/prezydeńt}}| {{{Prezydeńt}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{Premiéra<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Premiéra]]| {{{Premiéra}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{data ùsadzeniô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Data ùsadzeniô| {{{data ùsôdzenia}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{data lëkwidacji<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Data lëkwidacji| {{{data lëkwidacji}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{wiéchrzëzna<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Wiéchrzëzna<br>{{#if:{{{procent-wòdë|}}}|% wòdë}}| {{{wiéchrzëzna}}} {{#if:{{{wiéchrzëzna|}}}|km²}} <br> {{#if:{{{procent-wòdë|}}}|{{{procent-wòdë}}}%}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{lëdztwò<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Lëdztwò]] {{#if:{{{rok|}}}|({{{rok}}})}}| {{{lëdztwò}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{dëtk<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Dëtk]]| {{{dëtk}}} {{#if:{{{kòd dëtka|}}}|({{{kòd dëtka}}})}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{czasowô cona<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Czasowô cona]]| {{#if:{{{czasowô cona|}}}|[[UTC]]}} {{{czasowô cona}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{swiãto<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Nôrodné swiãto]]| {{{swiãto}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{kòd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[ISO 3166-1|Kòd ISO 3166]]| {{{kòd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{Internet<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[TLD|Internet]]| {{{Internet}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{aùtowi kòd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Aùtowi kòd]]| {{{aùtowi kòd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{telefón<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Telefón| {{{telefón}}}}} |} |} 8f2auq7cjkkwyk4l8lm0w0c8vkde3zh 200299 200297 2026-05-21T19:55:18Z Rzadtymczasowy 19437 jãzëk, techniczné 200299 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {| align=right | {| border="1" align=right padding="2" cellpadding="4" cellspacing="0" width="300" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" !colspan="2" style="border: 1px #aaaaaa solid;"|<big>{{{miono}}}</big><br>''{{{gwôsné miono}}}'' {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{lata jistnienia<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |<center>{{{lata jistnienia}}}</center> |reźka=style="background:var(--background-color-base, white); color:var(--color-base, black); text-align:center; font-weight:bold; border:1px solid #aaa;" }} |- style="background:#efefef;" align="center" |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|{{#if:{{{fana|}}}|{{#if:{{{miono-genitiw|}}}|[[Òbrôzk:{{{fana}}}|border|120px|Fana {{{miono-genitiw}}}]]<br>[[Fana {{{miono-genitiw}}}|Fana]]|miono-genitiw?}}|🏁}} |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|{{#if:{{{herb|}}}|{{#if:{{{miono-genitiw|}}}|[[Òbrôzk:{{{herb}}}|60px|Herb {{{miono-genitiw}}}]]<br>[[Herb {{{miono-genitiw}}}|Herb]]|miono-genitiw?}}|🛡️}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{mòtto<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |<center><small>''[[Mòtto]]: {{{mòtto}}}''</small></center> |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{himn<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |<center>''[[Himn]]: {{{himn}}}''</center> |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- style="background:#efefef;" align="center" |colspan="2" style="border: 1px #aaaaaa solid;" |[[Òbrôzk:{{{na karce}}}|250px|{{{miono}}} na karce]] |- {{Infobox réżka dodaj|{{{jãzëk<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Jãzëk|Òficjalny jãzëk]]| {{{jãzëk}}}}} |- |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|[[Stolëca]] |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|{{{stolëca}}} |- |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|[[Fòrma państwa]] |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|{{{fòrma państwa}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{kònstitucjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Kònstitucjô]]| {{{kònstitucjô}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{Mònarcha<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|{{Infobox-państwò/mònarcha}}| {{{Mònarcha}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{Prezydeńt<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|{{Infobox-państwò/prezydeńt}}| {{{Prezydeńt}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{Premiéra<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Premiéra]]| {{{Premiéra}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{data ùsôdzenia<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Data ùsadzeniô| {{{data ùsôdzenia}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{data lëkwidacji<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Data lëkwidacji| {{{data lëkwidacji}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{wiéchrzëzna<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Wiéchrzëzna<br>{{#if:{{{procent-wòdë|}}}|% wòdë}}| {{{wiéchrzëzna}}} {{#if:{{{wiéchrzëzna|}}}|km²}} <br> {{#if:{{{procent-wòdë|}}}|{{{procent-wòdë}}}%}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{lëdztwò<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Lëdztwò]] {{#if:{{{rok|}}}|({{{rok}}})}}| {{{lëdztwò}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{dëtk<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Dëtk]]| {{{dëtk}}} {{#if:{{{kòd dëtka|}}}|({{{kòd dëtka}}})}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{czasowô cona<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Czasowô cona]]| {{#if:{{{czasowô cona|}}}|[[UTC]]}} {{{czasowô cona}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{swiãto<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Nôrodné swiãto]]| {{{swiãto}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{kòd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[ISO 3166-1|Kòd ISO 3166]]| {{{kòd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{Internet<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[TLD|Internet]]| {{{Internet}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{aùtowi kòd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Aùtowi kòd]]| {{{aùtowi kòd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{telefón<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Telefón| {{{telefón}}}}} |} |} dm3k0nof6df1c8hjxqi36nhf82sdwq6 0 2507 200189 192557 2026-05-21T12:05:28Z Iketsi 3254 |!]]→| ]] 200189 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gdunsczi krez.png|mały|300px|Gduńsczi kréz]] '''Gduńsczi kréz''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Powiat gdański'') – to je zemsczi kréz w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]] z sedzbą w [[Pruszcz|Pruszczu]]. Wedle nôrodnégò spisënkù 2021, 292 lëdzy, w tim krézu, ùżiwô kaszëbsczégò jãzëka w dodomù. === Spòdlowé pòdôwczi === * Wiéchrzëzna: 793,17 km² * Lëdztwò: 81 676 === Gminë === * [[Gmina Cedrë Wiôldżé|Cedrë Wiôldżé]] * [[Gmina Kòlbùdë|Kòlbùdë]] * [[Pruszcz]] ''Gard '' * [[Gmina Pruszcz]] * [[Gmina Przëwidz|Przëwidz]] * [[Gmina Pszczółczi|Pszczółczi]] * [[Gmina Sëchi Dąb|Sëchi Dąb]] * [[Gmina Wiôldżé Trąbczi|Wiôldżé Trąbczi]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.powiat-gdanski.pl/ Starna przédnictwa krézu] {{Pòmòrsczé krézë}} {{Gduńsczi kréz}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gduńsczi kréz| ]] b64ekypu1j1nluabfprwkyqx5ctvpxu 14 2646 200260 159588 2026-05-21T14:19:10Z Iketsi 3254 {{Commons}} 200260 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Kùltura]] s47lya8oz2rs7lf8p7uiephfftlubr6 0 3001 200223 176462 2026-05-21T13:26:58Z Iketsi 3254 ' - je '→' – je '; [[Kategòrëjô:Geòlogiô]] 200223 wikitext text/x-wiki '''Abrazëjô''' – je to jeden z [[erozjô|erozjowich]] dzejników. Wëstãpùje na przëtczich, kamistich sztrądach wiôldżich wòdnëch zbérnikòw, taczich jakno [[òcean|òceanë]], [[mòrze|mòrza]] ë wiôldżie [[jezero|jezera]]. Je to zjinaka scéranégò kamiznë òb kamòwe òkrëszënë, chtërne zrëchône sã wòdnima dënëgama. Skùtkã dzejaniô abrazëji je pòwstôwanie [[klif]]ów ë [[abrazëjnô platforma|abrazëjnich platformów]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Geòlogiô]] sj2kniwt8oq1ue4rmqwwnykdm2415i1 14 3002 200221 159647 2026-05-21T13:26:15Z Iketsi 3254 #TAM [[Kategòrëjô:Geòlogiô]] 200221 wikitext text/x-wiki #TAM [[Kategòrëjô:Geòlogiô]] gnqs4tlgrqtd4tl2t2fgp5i9gitmpmc 0 3003 200222 161902 2026-05-21T13:26:39Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Geòlogiô]] 200222 wikitext text/x-wiki '''Ablacëjô''', '''tajanié''' - zjinaka zmieszania sã grëpë [[sniég|sniégù]] ë [[lód|lodu]] [[lodofôłt|lodofôłtów]], [[płiwający lód|płiwającégò lodu]] czë [[sniégòwi przëkriwk|sniégòwégò przëkriwkù]] òb [[tajanié|tajanie]], [[sublimacëjô|sublimacëje]] czë [[mechanicznô erozëjô|mechaniczne erozëje]], ùsadzone m. jin. przez: * [[jinsolacëjô|jinsolacëje]] (dosłuńcowunie) * dzéjania cepłich [[lëftowe grëpë|lëftowich grëp]] * wiodrowe przekropnosce * òddôwanie cepła òb kamiste spichë * dzéjanie lodofôłtiwëch wòd Ablacëjô mòże bëc przërëchlowóna na wiéchrzëznie lodofôłtu przez òddôwanie cepła òb kamiste spichë ë pichë, chtërne zmiészëwają wësoczé [[albedo]] lodu. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Geòlogiô]] pfyww8l3z18k1kz3vc4vnk6c9wqbnzo 0 3165 200204 185128 2026-05-21T12:11:26Z Iketsi 3254 |!]]→| ]]; == Bùtnowé lënczi == 200204 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours" style="float:right; width:300px; margin-left: 1em; margin-bottom: 1ex;" |+ style="font-size: large; margin: inherit;"|'''Kòreja''' |- |colspan="2" style="text-align:center; border-bottom:3px solid gray;"|[[Òbrôzk:Locator map of Korea.svg|300px]] |- |colspan="2"|'''Miono ''Kòreja'' brëkòwane w:''' |- |[[Repùblika Kòreji|Pôłniowi Kòreji]]||Hanguk (한국; 韓國) |- |[[Kòrejańskô Lëdowò-Demokratnô Repùblika|Nordowi Kòreji]]||Chosŏn (조선; 朝鮮) |- |'''Pòdôwczi''' |- |Lëdztwò||71 000 000 |- |Wiéchrzëzna||219 814&nbsp;km² |- |[[Ùrzãdny jãzëk]]||[[kòrejańsczi jãzëk|kòrejańsczi]] |colspan="2" style="text-align:center; background:none;"| |} '''Kòreja''' to miono dôwnegò zrzeszonegò państwa dwóch Kòreji: [[Kòrejańskô Lëdowò-Demokratnô Repùblika|Nordowi]] ë [[Repùblika Kòreji|Pôłniowi]], chtërne je na Kòrejańsczim Półòstrowie w pòrénkòwi [[Azëjô|Azëji]]. Òd zapôdu grańczë z [[Chinë|Chinama]] ë òd norde z [[Ruskô|Ruską]]. W ji òbéndze mieszkô jednotne etniczne karno [[Kòrejanë|Kòrejanów]]. Pò [[II swiatowò wòjna|II swiatowi wòjnie]] w [[1945]] rokù, Kòreja òsta pòdzelenô na dwa państwa: Repùblikã Kòreji (Pôłniowô Kòreja) ë Kòrejańską Lëdowò-Demokratną Repùblikã (Nordowô Kòreja). Grańca je na równoleżnikù 38^o. {{Pòrtal}} Dlô reprezentowaniô òbù państw kòrejańsczich na spòrtowich mionkach, czãsto brëkòwónô je [[Fana Sparłãczenia]], jaka równak nie je òficjalną faną niżódnegò z tëch krôjów. == Miona == W [[kòrejańsczi jãzëk|kòrejańsczim jãzëkù]] Kòreja zwóna je "Hanguk" (한국; 韓國) w Pôłniowi Kòreji a "Chosŏn" (조선; 朝鮮) w Nordowi. Kôżde z mion tikô sã òbéndë, na chtërnej je brëkòwóna. Miono "Korea" abò czasã "Corea" (wëprowôdzô sã je òd miona Koryŏ (고려; 高麗)) je neùtralnym mionã brëkòwanym dô dwóch państw. Chińsczé merczi 高麗 (Koryŏ), wëmowiô sã w Chinach jakno ''Gaoli'', co [[Marco Polo]] zapisôł jakò ''Cauli''. == Wprowadzenié do historëji Kòreji == [[Òbrôzk:Bifyu_8.jpg|left|mały|Zôpadno brama fòrtu Hwaseong]] Archeòlogòwé ë paleontologòwi dokôzë pòkôzëją, że lëdzë mieszkôlë ju na òbéndze dzysdniowi Kòreji 700&nbsp;000 lat nazôd (wedle jinëch zdrojów 600&nbsp;000 abò 1&nbsp;000&nbsp;000), a 2,5 mln lat nazôd starkòwie człowieka. Nôstôrszô kòrejańskô keramika datowónô je na 8000 p.n.s., a cząd neòlitikù naczãł sã kòl 6000 p.n.s. Wedle legendë ò [[Dangun]]e, [[Go-Joseon]] òsta założoné w rokù 2333 p.n.s. Z federacëji apartnëch gardów do scetralizowónégò królestwa przeszło midze VII a IV p.n.s. Pierszô stolëca mògła bëc ùsôdzonô na greńcë midze Kòreją a Mandżurëją, leno pózdze przeniosłô òsta do dzysdniowégò Pyeongyangù. W 108 p.n.s. chińskô dinastëjô [[Han]] dobéła nad [[Wiman Joseon]]ã ë ùsôdzëła sztërë kòmańdë w òbéńdze [[Liaoning]]. W 75 rokù p.n.s., trzëz nich ùpôdłë, le blós jednô òsta pòd rzãdama Chin do 313 rokù n.s. [[Òbrôzk:Three Kingdoms of Korea Map.png|mały|Trzë Królestwa Kòreji]] Pò tim cządzë, w I p.n.s., pòwstałë trzë apartne królestwa – [[Goguryeo]], [[Baekje]] ë [[Silla]], jaczé wëprzédniałë na półòstrowie ë dzélach Mandżurëji òbczas Wespólny Erë. Jich zaczątk naczôł nowi cząd [[Trzë Królestwa Kòreji|Trzech Królestw Kòreji]], jaczi wiele dôł dlô rozwiju kòrejańsczi ë japòńsczi kùlturë. Wespółzgrôwôłe òne w ekonomiowëch ë wòjskòwëch môlach. Goguryeo sparłãczëło [[Buyeo]], [[Okjeo]], [[Dongye]] ë jinë państwa dôwny òbéńdë Gojoseonu, dobéwając nad slédną chińską kòmańdą. Goguryeo bëło w tim czase nôwikszą mòcą, leno całowny czas zapëzglëną w wòjnë z chińsczima dinastëjami [[Sui]] ë [[Tang]]. Ùsôdzoné kòle dzysdniowégò Seulu pôłniowòzôpadne królestwò Baekje w cządze swòjégò szczitowégò panowaniô w IV s., òbjimało òbéńdã nawetka do Pyeongyangù ë dali. Ùsôdzenié ë rozwij królestwa Silla miało swój môl nôpózdze z wszëtczéch nëch królestw. Òd V do VII s. Silla pòstãpno dobéwôła nowé dzéle Kòreji. Nôpierwi zaanektowóła leżącą kòl ni kònfederacëjã Gaya. W latach 60 V s. sformòwôła alians z chińską dynestëją Tang ë zawòjowôła Baekje a pózdni Goguryeo. Pò wënëkaniém chińsczich wòjsk, Silla ùsôdzëła pierszé zunifikòwóné państwò, chtërne òbjimało wikszé dzél Kòrejańsczégò Półòstrowa - cząd ten zwóny je Zrzëszonô Silla. Pò ùpadniãcym Goguryeo, ji dôwny generała Dae Joyeong pòprôwadzëł grëpã Kòrejanów do òbéńdë Jilin w Mandżurëji ë ùsôdzëł Balhae (689 - 926) jakò pòsobnicã Goguryeo. Państwò to òsta dobétë bez Kitanów w 926 a wielu zjegò mieszkańców òsta naszińcama Goryeo. Zrzëszonô Silla rozpôdła sã w pózdnym IX s., a na ji môl nadszedł cząd Pózdniszi Zrzëszony Silli (892 - 936), jaczi zakùńczëł sã ùsôdzenim dynastëji Goryeo. Òbczas cządu Goryeo skòdifikòwóné òsta nowi prawò, ùsôdzoné cywilny służbë a wprowadzony buddizm. Naczął rosnąc kònflikt midzë cywilnyma ë wòjskòwima służbama, bò ti drëdżé bëłë baro lechò òpłacóny. W [[1238]] na krôj napadło Mòngòlsczé Czezerstwò. Pò wnetka 30-letni wòjnie, òbie starnë pòdpisôłë zgòdã na pòkój, chòc òdbëło so to ze zwënegą Mòngołów. W latach [[1340]], pò chùtczim rozpôdze Czezerstwa Mòngołów, Kòreja bëła a sztądze robic refòrmë bez ingerencëji jinëch państwów. W [[1392]] pò wiôldżim bezkrwawim zôchwace rządu generał [[Yi Seong-gye]] ùsôdzëł dynastëjã Joseon (1392 - 1910). Mëszlë sã, że to je nôdłëżi rzãdzącô dinastëjô w Pòréńkòwi Azëji. Król [[Sejong Wiôldżi]] (1418 - 1450) ùsôdzëł kòrejańsczi alfabét [[hangul]] a sóm cząd béł czasã wielu wôżnëch kùlturowich ë technologijowich zwënégów. Midze 1592 a 1598 na Kòrejã napadłô [[Japòńskô]], le òsta dobétô dzqka pòmòce Chinów. W latach 20 a 30 XV s. państwò cządu Joseon zaatakòwóné òsta przez dinastëjã Manchu Qing, chtërni dobélë téż nad chińską dinastëją Ming. Z zaczątkã lat 70 XVII s. Japòńskô naczãło proces zmiészaniô chińsczich ćësków w Kòreji a zwiékszaniô swòjëch. W [[1895]] kòrejańsczi czezerowô Myeongseong òstôłô zamòrdowónô bez Japònów pòd czérownictwã ambasadora Miura Goro. W [[1910]] Japòńskô zmùszëła Kòrejã do pòdpisaniô traktat ò aneksëji Kòreji. Òpiéra Kòrejanów na sërą òkùpacëjã zamanfestowôłô sã w wiôldżi pòkòjowi rësznoce [[1 strëmiannika]] [[1919]], czedë kòl 7000 lëdzy òsta zamòrdowónëch bez japòńsczéch szandarów ë wòjskò. Pò tim samòstójnotnô rësznota baro aktiwno dzejała w Mandżurëji ë Syberëji. Wicy jakno piãc milionów Kòrejanów bëło régòwónych do robòtë òd 1939 a dzesątczi tësąców chłopów wcygnionych do japòńsczégò wòjska.. Kòl 200&nbsp;000 dzéwùsów ë białków, w wikszim dzélu z Kòreji ë Chinów, bëło zmùszônëch do prostitucëji, jakno tak zwóné "kòmfortowé białczi". Kòrejańsczi jãzëk òstôł zakôzany w òficjalnëch dokùmentach a Kòrejanie zmùszani do adoptowania swòjich mionów na japòńsczi ôrt. Wiele z kòrejańsczich kùlturowëch dokôzów òsta zniszczonëch abò wzãtëch do Japòńsczi. Do dzysô téż wiele z nich nalezc jidze w japòńsczich mùzeach abò wëstrzód priwatnëch kòlekcjonérów w USA ë Japòńsczi. Pò dobécëm nad Japòńską w [[1945]], ÒZN zjiscëła plan pòdzélu Półòstrowa na dwie òbéńdë, jedna (nordowô) sprôwiana bez sowietów a drëga (pôłniowô) bez amerikanów. Greńcã ùsôdzëlë na 38 równoleżnikù. Pòlitika Zëmny Wòjny sprawiła, że w [[1948]] rokù ùsôdzone òstałë dwa apartne rządy ë państwa, Nordowi ë Pôłniowi Kòreji. W czerwińcu [[1950]] rokù naczãła sã [[kòrejańskô wòjna]], a zakùńczëła w [[1953]]. Milionë cywilów zdżinãło a òbczas bòmbòwëch ataków przeprowadzonëch bez amerikańsczé wòjska zniszczonëch òsta wikszi dzél nordowëch gardów. Wòjna zakùńcza sã ùgòdą z wnetka taką samą greńcą jaka bëła ùsôdzona przóde. Òba państwa kòrejańsczé òficjalno prowadzą pòlitiką sprałãczenia Kòreji. == Sparłãczenié Kòreji == [[Òbrôzk:DMZ seen from the north, 2005.jpg|mały|Zdemilitarizowónô cona w Kòreji, òd starnë Nordowi Kòreji]] Wëszëzne kòrejańsczich krajów baro pòwòżno pòdchôdzą do problemù sparłãczënia. Wiele gôdków na tą temã miało ju môl, leno jesz niżódna nie dała rozwiązaniô, w pierszi réze przez òbzéranie sã na dejologiczne ë pòliticzne zjinaczi. Westrzód Kòrejanów nie dżinie mëszl ò kùlturowi ë nôrodny blëzotë òbù państw a wiele rodzëzn je pòdzélonëch sztëczną greńcą. Nót je dostrzéc, że òd czasu zakùńczeniô [[kòrejańskô wòjna|kòrejańsczi wòjny]] w [[1953]] rokù, Kòreje nie pòdpisałë pòkòjowiégò traktatu, tedë są jesz w stónie wòjny. [[Òbrôzk:Bridge of no return.jpg|mały|left|"Mòst bez przińdzenia nazôd" w Panmunjeom (greńca midze Kòrejama)]] Zôwadą w zrzëszenim mòże bëc téż lãk Kòrejanów przed mòżlëwima problemama jaczi mògą z tegò wińc. Òbie Kòreje mają apartny rozwij, tedë jich gòspòdarka je na jinëch równiszczach. W przërównanim do sparłãczenia [[Miemckô|Miemców]], nót je dozdrzéc, że stón gòspòdarczi Pôłniowi Kòreji je wiele lechszi nigle ti w Zôpadny Miemiecczi, a ekònomija Nordowi Kòreji na zacht lechszi równiszcze nigle bëło to we Pòrénkòwi Miemiecczi. Kùltura òbù krôjów téż naczina sã jinaczëc, równak stôrôkòrejańsczé zwëczi ë kùltura są òglowò znóné. W [[1991]] rokù na mionkach w stołowim tenise w [[Chiba]] w [[Japòńskô|Japòńsczi]] nôrodne zdrëszënë òbù krôjów wëstãpiłe jakno jedna zdrëszëna Kòreji. W rokù [[2000]] na latny òlimpiadze w [[Sydney]] a téż w [[2004]] w [[Atenë|Atenach]] zdrëszënë pòłniowò- ë nordowòkòrejańsczé wëstãpiłe na naczãcé pòd jedną faną. Na latny òlimpiadze w [[Pekin]]ie ùmësloné je całowny sparłãczenié òbù zdrëszënów. == Pòlitika == Nordowô Kòreja òficjalno rozpòmionëjë pòlitikã samòòbstojenia (Juche), równak baro mòcno zanôlégô òd pòmòcë z Chin, Rùsczi, Pôłniowi Kòreji ë [[ÒZN]]. Dlô procëmnotë, Pôłniowô Kòreja, chternëj gòspòdarka je wòlnorënkòwô, je w pierszi dzesątce nôlepi rozwiniãtich krôjów na swiece. Òba te krôje mają dbã, żebë znowa sparłãczëc Kòrejã w jedno państwò. == Geògrafijô == [[Òbrôzk:Seoraksan1.jpg|mały|Wëzdrzatk na górë Seoraksan]] [[Òbrôzk:N_Korea_sat_image.jpg|mały|left|Satelitarnô karta Kòrejańsczégò Półòstrowa]] Kòreja pòłożonô je na Kòrejańsczim Półòstrowie w nordowò-pòrénkòwy [[Azëja|Azëji]]. Grańczë z dwoma krôjama ë trzema mòrzama. Òd starnë nordowòzôpadny rzéka [[Yalu]] òddzelô Kòrejã òd [[Chinë|Chin]] a òd nordowòpòrénkòwi rzéka [[Tumen]] z [[Ruskô|Ruską]]. Pò zôpadny starnie Kòreji je [[Żółti Mòrze]], na pôłnim je [[Zôpadnochińsczé Mòrze]] a òd pòrénkù [[Japòńsczé Mòrze]] (zwóne w Kòreji ''Pòrénkòwim Mòrzã'' abò ''Pòrénkòwòkòrejańsczim Mòrzã''). Wikszé òstrowë to [[Jeju-do]], [[Ulleung-do]] ë [[Dokdo]]. Pôłniowi ë zôpadny part Kòreji to dobrze rozwiti rówiznë, a pòrénkòwi ë nordowi są barżi górzistim môlã. Górë òbstąją na 70% wiéchrzëznë krôju. Nôwikszim szczitã Kòreji je [[Baekdu]] (2744 m n.r.m., w Chiach miono ti górë to Changbaishan). Góra ta je téż greńcã z Chinama. Na pôłnie òd ti góry rozcygô sã górzisti môl zwóny [[Gaema Gowon]]. Te górë pòwsta w przédnym dzélu òbczas kenozojowi òrogenezë ë dzélkama òbkrëti są wùlkanowim szofã. Na pôłnie òd Gaema Gowon wësoczi górë rozcygają sã zdłużą pòrénkòwégò ùbrzegù półòstrowa. Òne zwóné sã [[Baekdudaegan]]. Niechtërne z ji wikszich szczitów to Sobaeksan (2184 m), Baeksan (1724 m), Geumgangsan (1638 m), Seoraksan (1708 m), Taebaeksan (1567 m) ë Jirisan (1915 m). Je téż wiele mniészëch rézów gór jidącëch zdłużą rézë Baekdudaegan. Òstałë òne zrobioné òbczas mezozojowi òrogenezë. W procëmnoce do stôrszëch górów w kòntinentalny Kòreji, wiele wôżnëch òstrowów pòwsta dzãka aktiwnotë wùlkanów w cządze kenozojowi òrogenezë. Jeju-do, chtërne naleze sã za pôłnowim ùbrzëgã, je wiôldżim wùlkanowim òstrowã, chtërnegò nôwëższa góra [[Halla]] (1950m), je téż nôwëższô w Pôłniowi Kòreji. Ulleung-do je wùlkanowim òstrowã na Japòńsczim Mòrzu. == Kùltura == W stôrëch chińsczich tekstach Kòreja zwónô je ''Kumsu Kangsan'', co dokładno òznôczô "rzéka ë górë wëszëtë na jedwabiu". Chińczycë flot rechòwalë sã z mésternotã mieszkańców Kòreji w robienim nôlepszégò jedwôbiu. W VII ë VIII s. òbstojałë wòdne ë lądowi hańdlowi szlachë z Kòreji do arabsczich krôjów. Òd [[751]] rokù brëkòwano w Kòreji drzewianëch bloków do zapisënków. W [[1232]], na dołgò przed [[Gutenberg]]ã, pierszi rôz ùżëto rësznë drëkarsczé znaczi z metalu do wëdawania tekstów. Òbczas cządu Goreyo rozpòmiónowôła sã na całi òbéńdze jedwôbnô przerobina, a ceramiowi wërobinë z niebieskò-zelonégò celadonu òstałë sã kòrejańską òsoblëwòscą. Pòriwny rost kùlturë w cządze Joseon, sprôwiony bëł rozszérzaniém sã kùlturë Chin z czasu dinastëji Ming. W cządze tim rozwijała aã zwëkòwô kùńszta ë rzemiãsła, jakno ceramika z biôłegò caledonu, lepszi jedwôb ë papiér, ruchna ë wiejôcze. Tedë téż pòwstôł kòrejańsczi alfabét [[hangeul]] ë zrobiono a ùżëto pierszi na swiece pancerny wòjnowi òkrãt. === Planszowé ë kôrtowé grë === [[Òbrôzk:Janggi.png|75px|mały|Plansza do grë w janggi]] W Kòreji je wiele widzałëch planszowëch grów. Baro widzałô wëstrzódka stôrszëch ë młodszëch chłopów je gra [[go]], zwónô w Kòreji ''baduk''. Kòrejańskô wersëjô szachów mô miono [[janggi]] ë ji pòdspòdlim je stôrô wersëjô chińsczéch szachów. Widzałą rodzynną grą na całi òbéńdze Kòreji je ''yut''. Zwëkòwą grą je téż ''golpae'', czëlë chińsczé [[domino]]. Westrzódka kôrtowëch grów widzałé są ''minhato'' a téż ''hulla''. === Kùchnia === [[Òbrôzk:Korea_style_meal.jpg|100px|left]] Kòrejańskô jôda je choba nôbarżi znónô z [[kimchi]], czëlë zaprawiónëch ë kwaszonëch ògrodzëznów, w przédnym dzélu kapùstë a téż paprikow chilli. Barô wôżny môl zajimają téż rëbë z rostu, piekłi ë gòtowóné. Widzałima przëzjôdkama są [[bulgogi]], [[galbi]] ë [[samgyeopsal]]. Kòrejańsczé môltëchë zamëkają w se téż zupë czë piekłi miãso czãsto robioné z bónkòwą pastą dwenjang. Òglowé dania to [[bibimbap]], [[naengmyeon]], [[galbitang]] ë [[dwenjang jjigae]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kòreja| ]] aajkxc58844mxj0vuzysxtvfsrd72rj 0 3779 200207 181515 2026-05-21T12:14:36Z Iketsi 3254 |!]]→| ]]; ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 200207 wikitext text/x-wiki '''Pòdkarpacczé wòjewództwò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Województwo podkarpackie'') – to je jedną z 16 jednostków administracëjnégò pòdzélënkù [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]]. Stolëcznym gardã pòdkarpacczégò wòjewództwa je [[Rzeszów]]. * Wiéchrzëzna - 17 844 km² * Lëdztwò - 2 120 237 {| |[[Òbrôzk:Rzeszów zamek 2004b.jpg|none|87px]] [[Òbrôzk:Łańcut - Pałac.jpg|none|87px]] |[[Òbrôzk:Sanok view.jpg|none|87px]] [[Òbrôzk:Wisłok Wielki cerkiew.JPG|none|87px]] |[[Òbrôzk:Krasiczyn castle 3.jpg|none|87px]] [[Òbrôzk:Krasice most.jpg|none|87px]] |[[Òbrôzk:Huwniki Widok.jpg|none|93px]] [[Òbrôzk:2015, Przemyśl, Zamek Kazimierzowski (02).jpg|none|93px]] |[[Òbrôzk:Synagoga lesko.jpg|none|93px]] [[Òbrôzk:Wolkowyja.jpg|none|93px]] |[[Òbrôzk:Polańczyk Zjawa.jpg|none|93px]] [[Òbrôzk:Solina Poland.jpg|none|93px]] |[[Òbrôzk:Chatka Puchatka 2007 maj.jpg|none|87px]] [[Òbrôzk:Waldkarpaten SineWiry.jpg|none|87px]] |[[Òbrôzk:Połonina Wetlińska.jpg|none|87px]] [[Òbrôzk:Kmiter Burg.jpg|none|87px]] |[[Òbrôzk:Rownia orthodox church.jpg|none|97px]] [[Òbrôzk:Widok na Tarnicę.jpg|none|97px]] |} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòdkarpacczé wòjewództwò| ]] p37k7gmq1yvulpe47n0kzqndcf8j0eh 0 3780 200205 191381 2026-05-21T12:11:59Z Iketsi 3254 |!]]→| ]]; ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 200205 wikitext text/x-wiki '''Swiãtokrzësczé wòjewództwò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''województwo świętokrzyskie'') – to je jedną z 16 jednostków administracëjnégò pòdzélënkù [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]]. Stolëcznym gardã swiãtokrzësczégo wòjewództwa je [[Kielce]]. * Wiéchrzëzna - 11 709,95 km² * Lëdztwò - 1 281 796 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://web.archive.org/web/20210427191728/https://www.kielce.uw.gov.pl/ {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Swiãtokrzësczé wòjewództwò| ]] tnhxz8ckhzgtvmzlv1kczjd7tentvrz 0 3781 200202 190108 2026-05-21T12:10:55Z Iketsi 3254 |!]]→| ]]; ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 200202 wikitext text/x-wiki '''Szląsczé wòjewództwò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Województwo śląskie'', [[szląsczi jãzëk|szl.]] ''Ślōnske wojewōdztwo'') – to je jedną z 16 jednostków administracëjnégò pòdzélënkù [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]]. Stolëcznym gardã szląsczégo wòjewództwa je [[Katowice]]. == Pòdôwczi == * Wiéchrzëzna - 12 294 km² * Lëdztwò - 4 564 394 == Gardë == * [[Katowice]] * [[Częstochowa]] * [[Sosnowiec]] * [[Gliwice]] * [[Bielsko - Biała]] * [[Chorzów]] * [[Rybnik]] * [[Zabrze]] * [[Bytom]] * [[Ruda Śląska]] * [[Dąbrowa Górnicza]] * [[Tichë]] * [[Jaworzno]] * [[Jastrzębie-Zdrój]] * [[Mysłowice]] * [[Siemianowice Śląskie]] * [[Żory]] * [[Tarnowskie Góry]] * [[Będzin]] * [[Piekary Śląskie]] * [[Świętochłowice]] * [[Cieszyn]] * [[Żywiec]] * [[Zawiercie]] * [[Racibórz]] * [[Lubliniec]] * [[Czeladź]] * [[Pszów]] * [[Mikołów]] * [[Łaziska Górne]] * [[Sławków]] * [[Knurów]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szląsczé wòjewództwò| ]] dvtswpbvk93zed9ydkeorwvs623rvtk 0 3805 200261 192506 2026-05-21T14:19:32Z Iketsi 3254 |!]]→| ]]; ' - to '→' – to ' 200261 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Òpòle| dopełniacz=Òpòla| céch=POL Opole COA.svg| fana=POL Opole flag.svg| karta=POL Opole map.svg| wòjewództwò=òpòlsczé| kréz=| grodzki=tak| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=tak| zarządzający=Prezydent miasta| bùrméster=Arkadiusz Wiśniewski| mail=| adres_um=Rynek-Ratusz| kod_poczt_um=45-015| tel_um=(+48) 077 45 11 800| fax_um=(+48) 077 54 11 322| mail_um=| wiéchrzëzna=148,99| stopniN=50|minutN=40|stopniE=17|minutE=56| wysokość=176 m n.p.m.| rok=2020| lëdztwò=127 839| gęstość=| aglomeracja=250 000| czerënkòwi numer=(+48) 077| pòcztowi kòd=45-059 do 45-865| registracëjné tôfle=OP| TERYT=| SIMC=| miasta_partnerskie=| www=http://www.opole.pl/| założone=| prawa_miejskie=XII w. }} '''Òpòle''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Opole'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Oppeln'', [[Czesczi jãzëk|cz.]] ''Opolí'', [[szląsczi jãzëk|szl.]] ''Uopole'') – to je nôwikszim gardã ë stolëcą [[Òpòlsczé wòjewództwò|òpòlsczégo wòjewództwa]]. Je téż wôżnym ùczebnym, pòliticznym ë gòspòdarzczim môlã. [[Òbrôzk:Opolska Wenecja nocą1.jpg|mały|left|Òpòle]] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Òpòlsczé wòjewództwò| ]] izvwiiz8b2w8niw83a63i7igh39hv2b 200263 200261 2026-05-21T14:20:08Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 200263 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Òpòle| dopełniacz=Òpòla| céch=POL Opole COA.svg| fana=POL Opole flag.svg| karta=POL Opole map.svg| wòjewództwò=òpòlsczé| kréz=| grodzki=tak| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=tak| zarządzający=Prezydent miasta| bùrméster=Arkadiusz Wiśniewski| mail=| adres_um=Rynek-Ratusz| kod_poczt_um=45-015| tel_um=(+48) 077 45 11 800| fax_um=(+48) 077 54 11 322| mail_um=| wiéchrzëzna=148,99| stopniN=50|minutN=40|stopniE=17|minutE=56| wysokość=176 m n.p.m.| rok=2020| lëdztwò=127 839| gęstość=| aglomeracja=250 000| czerënkòwi numer=(+48) 077| pòcztowi kòd=45-059 do 45-865| registracëjné tôfle=OP| TERYT=| SIMC=| miasta_partnerskie=| www=http://www.opole.pl/| założone=| prawa_miejskie=XII w. }} [[Òbrôzk:Opolska Wenecja nocą1.jpg|mały|left|Òpòle]] '''Òpòle''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Opole'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Oppeln'', [[Czesczi jãzëk|cz.]] ''Opolí'', [[szląsczi jãzëk|szl.]] ''Uopole'') – to je nôwikszim gardã ë stolëcą [[Òpòlsczé wòjewództwò|òpòlsczégo wòjewództwa]]. Je téż wôżnym ùczebnym, pòliticznym ë gòspòdarzczim môlã. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Òpòlsczé wòjewództwò| ]] 7ictx1rp9px7kpdyowj1k6fdh7937vv 0 3905 200267 196394 2026-05-21T14:25:42Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200267 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Koninkrijk der Nederlanden | miono = Królestwò Néderlandsczi | miono-genitiw = Néderlandsczi | fana = Flag of the Netherlands.svg| herb = Royal coat of arms of the Netherlands.svg | na karce = LocationNetherlands.svg | mòtto = Je maintiendrai (Ùtrzëmam) | jãzëk = [[Néderlandczi jãzëk|néderlandczi]], flemsczi | stolëca = Amsterdam| fòrma państwa = kònstitucyjna mònarchia | wiéchrzëzna = 41.543 | lëdztwò = 17.100.000 | rok = 2017 | dëtk = [[Eùro]] | kòd dëtka = EUR | czasowô cona = +0 | swiãto = 27 łżëkwiata<ref>[https://www.amsterdamsights.com/events/koningsdag.html King's Day] amsterdamsights.com [2025-08-20]</ref>| himn = Wilhelmus van Nassouwe <center>[[Òbrôzk:United States Navy Band - Het Wilhelmus (tempo corrected).ogg]]</center> | kòd = NL | Internet = .nl | telefón = 31 |Premiéra=Rob Jetten|Mònarcha=Wilhelm-Aleksander|aùtowi kòd=NL}} '''Néderlandzkô''' ([[Néderlandczi jãzëk|né]]. ''Nederland'') je państwã w Zôpadny [[Eùropa|Eùropie]], krôj [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]]. Néderlandzkô je kònstitucyjną mònarchią. Przédnikã kraju òd 2013 je król Wilhelm-Aleksander z dinastëji Orańsczi-Nassau. * stoleczny gard: [[Amsterdam]], le sedzba rządu je w [[Haga|Hadze]]. * lëdztwò: 17.100.475 mieszkańców ([[2017]]) * wiéchrzëzna: 41.543 km² * dëtk: euro * telefón: +31 * Internet: .nl == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Euro}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] [[Kategòrëjô:Néderlandzkô| ]] 5sbbhtyyi1848m2ya2qk0tdj7su6awx 0 3929 200269 197945 2026-05-21T14:26:38Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200269 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Royaume de Belgique, <center>''Koninkrijk België'',</center> <center>''Königreich Belgien| miono = Królestwò Belgijsczi | miono-genitiw = Belgijsczi | fana = Flag of Belgium.svg| herb = Great_coat_of_arms_of_Belgium.svg | na karce = EU-Belgium.svg| mòtto = "Eendracht maakt macht" "L'union fait la force" "Einigkeit macht stark"| jãzëk = [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], néderlandzczi, miemiecczi | stolëca = [[Bruksela]] | fòrma państwa = [[kònstitucyjna mònarchia]] | wiéchrzëzna = 30.528 | procent-wòdë = | lëdztwò = 11,960,170 | rok = 2025 | dëtk = Eùro | kòd dëtka = EUR | czasowô cona = +0 | swiãto = [[21 lëpińca]] | himn = "La Brabançonne"<br>(Brabanckô) <center>[[Òbrôzk:La Brabançonne.oga]]</center> | kòd = BE| Internet = .be | telefón = 32|Mònarcha=Filip I|Premiéra=Bart De Wever |aùtowi kòd=B}} '''Belgijskô''' je państwã w Zôpadny [[Eùropa|Eùropie]], krôj [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]], [[federacjô]], chtërną twòrzą trzë regionë. Stolëca Belgijsczi je sedzëbą [[NATO]] ë [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]]. Belgijskô zwëskała samòstójnota òd [[Néderlandzkô|Néderlandsczi]] 4 pazdzérznika 1830. 21 lëpińca 1831 pierszi król Belgijsczi – Léópóld I zasadł na trónie<ref>''[https://www.belgium.be/en/about_belgium/country/belgium_in_nutshell/symbols/national_holiday National Day and feast days of Communities and Regions | Belgium.be]'' [online], www.belgium.be [dost. 2026-05-10] (an.).</ref>. Belgijskô je kònstitucyjną mònarchią, dzysdnia mònarchą je Filip I z dinastie Kobùrgów. == Geògrafiô == === Pòłożenié === Leżi w Zôpadny Eùropie, nad Nordowim Mòrzã, midze Francëją a [[Néderlandzkô|Nédérlandzką]]. === Wiéchrzëzna === * całownô: 30,528 km² * wiéchrzëzna lądu: 30,278 km² * wiéchrzëzna wòdów: 250 km² [[Òbrôzk:Belgium_-_Location_Map_(2013)_-_BEL_-_UNOCHA.svg|mały]] === Lądowé grańce === * òglowô długòsc wszëtczich grańców: 1,297 km * państwa, z jaczima mô grańce: [[Francëjô]] 556 km; [[Niemieckô]] 133 km; [[Luksembùrg]] 130 km; [[Néderlandzkô]] 478 km === Brzegòwô liniô === 66.5 km === Klimat === Umiarkowany, łagódné zëme, chłodné lata, deszczowi, mòkry, pòbiegłi. === Ùsztôłcenié terenu === Płasczé nôdbrzeżné rówiznë, strzódnô dzél ùrzemkowata, sërowe górë Ardeńsczégò Lasu na pôłniowim pòrënku. === Wësokòsc terenu === * strzédnô wësokòsc: 181 m. n.r.m. * nôniższô wësokòsc: 0 m. n.r.m. (Nordowe Mòrze) * nôwëższi czëp: 694 m. n.r.m. (Botrange) === Gruńtë wedle ùżiwaniô === * rolné gruńtë 44,4% (w tim 28,3% òrnëch gruńtów) * lasë 22% (w 2023) == Sprôwné pòdzelenié == W Belgijsczi je sprôwné pòdzelenié na regionë. {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |Belgijsczé regionë na karce |- |[[Òbrôzk:Gewestenkaart.svg|bezramki|centruj]] | * <span style="color:yellow;font-weight:;">żôłti</span> – Flamandzczi Region * <span style="color:red;font-weight:;">czerwòny</span> – Walońsczi Region * <span style="color:blue;font-weight:;">niebiesczi </span> – Stolëczny Region Brukseli |} == Lëdze i spòlëzna == === Pòpùlacjô === * wielëna lëdztwa: 11,960,170 (2025) * białczi: 6,052,672 * chłopë: 5,907,498 === Etniczné karna === Belgòwie 75.2%, Włosi 4.1%, Marokańczicë 3.7%, Francuzë 2.4%, Tërcë 2%, Òlendrzë 2%, jinsi 10.6% (wôrtosc szacowónô na 2012) === Jãzëczi === [[Néderlandczi jãzëk|Néderlandczi]] (państwòwi) 60%, [[Francësczi jãzëk|francësczi ]](państwòwi) 40%, [[Miemiecczi jãzëk|miemiecczi]] (państwòwi) mni niż 1%. Belgijskô dzélë sã na trzë jãzëkowe wspólnotë. {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |Jãzëkowe wspólnotë |- |[[Òbrôzk:BelgieGemeenschappenkaart.svg|centruj|bezramki]] | * <span style="color:yellow;font-weight:;">żôłti</span> – flamandzkô wspólnota * <span style="color:red;font-weight:;">czerwòny</span> – francëskô wspólnota * <span style="color:blue;font-weight:;">niebiesczi </span> – niemieckô wspólnota |} === Religijné karna === [[Katolëcczi Kòscół|Katolëcë]] 57.1%, protestancë 2.3%, jinsi chrzescëjanie, 2.8%, [[Islam|mùzułmanie]] 6.8%, jinsi 1.7%, bezbòżnicë 9.1%, niewierzący/agnosticë 20.2% (wôrtosc szacowónô 2018) === Ùrbanizacjô === * mieskô pòpùlacjô: 98.2% * wikszé miesczé westrzódczi: [[Bruksela]] (stolëca) – 2,122 milionów mieszkańców; Antwerpiô – 1,057 milionów (pòdôwczi òglowégò spisënkù z 2023) == Pòliticzny system == * òficjalnô pòzwa: Królestwò Belgijsczi * pòliticzny ùstôw: kònstitucyjna mònarchia * stolëca: Bruksela * czasowô cona: UTC +0 === Wëkònôwczô władza === * król Filip I (òd 21 lëpińca 2013) * premier Bart De Wever (òd 3 gromicznika 2025) === Ùstawòdôwczô władza === Dwùjizbowi parlament, w skłôd jaczégò wchôdô Jizba Reprezentantów (fr. Chambre des Représentants; 150 nôleżników na piãcolatną kadencjã) i Senate (fr. Sénat; 60 nôleżników na piãcolatną kadencjã). == Òbaczë téż == * [[Eùropejskô Ùnijô]] * [[Francëjô]] == Bibliografiô == * [https://web.archive.org/web/20260203225006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium/#government Belgijskô w „The World Factbook”] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Euro}} {{Eùropa}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Belgijskô| ]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] g2d3bo1rx84rjhqpgxuuji93gb5vrrp 0 4340 200266 199212 2026-05-21T14:25:01Z Iketsi 3254 mònarchia→mònarchiô 200266 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} {{Infobox-państwò| gwôsné miono = United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland | miono = Wiôlgô Britanijô | miono-genitiw = Wiôldżi Britanji | fana = Flag of the United Kingdom.svg| herb = Royal coat of arms of the United Kingdom (St. Edward's Crown).svg | na karce = Europe-UK.svg| mòtto = Dieu et mon droit<br>(Bóg i mòje prawò)| jãzëk = [[Anielsczi jãzëk|anielsczi]] | stolëca = [[Londin]] | fòrma państwa = [[mònarchiô]] | wiéchrzëzna = 244.820 | lëdztwò = 67 791 400 | rok = 2021 | dëtk = Anielsczi funt szterling ₤ | kòd dëtka = GBP | czasowô cona = +0 | himn = God Save the King<br>(Bòże chroń Króla) <center>[[Òbrôzk:United States Navy Band - God Save the Queen.oga]]</center> | kòd = GB | Internet = .uk | telefón = 44 |Mònarcha=Karól III|Premiéra=Keir Starmer|aùtowi kòd=UK|data ùsôdzenia=1 stëcznika 1801}} [[Òbrôzk:Map of the countries of the United Kingdom.svg|mały|lewo|Krôje Wiôldżi Britanji:<br>niebiesczi - [[Szkòckô]]<br> czerwòny - [[Anielskô]]<br>zelony - [[Walijô]]<br>żôłti - [[Nordowô Irlandëjô]]]] '''Wiôlgô Britanijô''' ([[anielsczi jãzëk|anielsczi]]: ''Great Britain, United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland'') je państwã w [[Eùropa|Eùropie]], a do [[31 stëcznika]] 2020 rokù òna bëła dzélã [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]]. Dzysdniowò, wedle kònstitucëji Wiôldżi Britaniji w ji skłôd wchôdają 4 krôje: [[Walijô]], [[Szkòckô]], [[Anielskô]], [[Nordowô Irlandëjô]]. Wiôlgô Britanijô mô kòl cesnôscë zależnëch teritoriów, chtërne nie są fòrmalno partã państwa, ale są z nim kònstitucjonalno pòwiązóné ë administracyjno pòdległé. Należą do nich dependencje Britijsczi Kòrónë ([[Guernsey]], [[Jersey]] ë [[Man|Òstrów Man]]) ë britijsczé zamòrzsczé teritoria: Akrotiri, Anguilla, Bermuda, Britijsczé Antarkticczé Teritorium, Britijsczé Teritorium Indiancczégo Òceanu, Britijsczé Dzewicczé Òstrowë, Dhekelia, Kajmane, Falklandë, Pôłniowô Georgia ë Pôłniowi Sandwich, Gibraltar, Montserrat, Pitcairn, Turks ë Caicos ë Òstrów Swiãti Heleny, Òstrów Wniebowstąpienia ë Tristan da Cunha. Wiôlgô Britanijô je załóżcą [[Wspólnotô Nôrodów|Wspólnotë Nôrodów]], chtërna zrzesziwô bëłé kòlonie, dominia ë jinszé britijsczé włôsnoscë. Òd 1 stëcznika 1973 do 31 stëcznika 2020 rokù bëła człónkã nôprzód Eùropejsczi Wspólnotë, a pòzni [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]] (EÙ). Je stałim człónkã Radzë Bezpieczeństwa ÒNZ òd czasu ji pierszi sesji w 1946 rokù, mô prawo weta. Wchôdô téż w skłôd Radzë Eùropë, G7, G20, NATO, OECD ë WTO. Wiôlgô Britanijô je krôjã rozwiniãtym, stanowi szóstą gòspòdarkã swiata pòdle PKB nòminalnégò ë osmą gòspòdarkã swiata pòdle paritetu sëłë nabëwczi. Bëło to pierszé na swiece w pełni zindustrializowóné państwò ë nôwikszé mocarstwo swiatowé w XIX ë na pòczątkù XX wiekù. Wiôlgô Britanijô òstôwô dali mocarstwã ze znacznyma wpływami ekònomicznyma, kulturalnyma, militarnëma, naùkòwima ë pòliticznëma na midzënarodowi arenie. Britijsczé zbrojné sëłë stacjonują w 80 krôjach swiata (nôwikszé stałé garnizony są w [[Miemieckô|Miemczech]], na [[Cyper|Cyperze]], na Falklandach, w Gibraltarze ë w [[Kanada|Kanadze]]). Wësoczoscë wëdatków na wòjskòwòsc dają Wiôldżi Britaniji ósme plac na swiece (2019). Posiadô równak kòl 200 głowiców atómowëch. Wiôlgo Britanijô je kònstitucyjną mònarchią. Głową państwa je mònarcha (òd 8 séwnika 2022 na trónie zasôdô król Karól III). * stoleczny gard: [[Londin]] * lëdztwò: 67 791 400 mieszkańców ([[2021]]) * wiéchrzëzna: 244.820 km² == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Silbury_1.jpg| Òbrôzk:The_Shard_London_(32330527315).jpg| Òbrôzk:Sutton_Hoo_helmet_2016.png| Òbrôzk:Yalta_summit_1945_with_Churchill,_Roosevelt,_Stalin.jpg Òbrôzk:GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wiôlgô Britanijô| ]] lloojq3fg7ldtg17shve8g0fomib0k3 0 4594 200279 196521 2026-05-21T14:32:49Z Iketsi 3254 mònarchia→mònarchiô 200279 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=Scotland|miono=Szkockô|fana=Flag of Scotland.svg|miono-genitiw=Szkocczi|herb=Royal Arms of the Kingdom of Scotland.svg|mòtto=In My Defens God Me Defend<br>(Bóg mie òbroni)|na karce=Europe location SCO2.png|jãzëk=szkocczi gaelicczi, scots, anielsczi|stolëca=Edinbùrg|fòrma państwa=[[mònarchiô]]|wiéchrzëzna=78 772|rok=2008|lëdztwò=5 168 500|dëtk=Anielsczi funt szterling ₤|kòd dëtka=GBP|czasowô cona=0|swiãto=30 lëstopadnika|himn=felënk, nieòficjalne Flouer o Scotland, Auld Lang Syne, Scotland the Brave|telefón=44|Internet=.uk|Premiéra=John Swinney|Prezydeńt=|Mònarcha=Karól III}} '''Szkòckô''' ([[Szkocczi gaelicczi jãzëk|gael]]. ''Alba'', [[Jãzëk scots|sco]]. i [[Anielsczi jãzëk|an]]. ''Scotland'') je historëczny krôj w Nordowi [[Eùropa|Eùropie]]. Dzél [[Wiôlgô Britanijô|Wiôldżé Britanije]]. Stolecznym miastã Szkòcczi je [[Edinburgh|Edinbùrg]]. * stoleczné miasto: Edinbùrg * lëdztwò: 5 168 500 (2008) * wiéchrzëzna: 78 772 km² Tak tej przëpôdô tu leno 66 lëdzy na 1 km². Przë tim 1,7 mln Szkòtów mieszkô w aglomeracje Glasgòw ë 0,5 mln w Edinbùrgù, to tak òglowò je to dosc pùsti krôj. == Òbaczë téż == * [[Anielskô]] * [[Walijô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wiôlgô Britanijô]] cv8xksll8ww8w04spnhqsfrojwg2v6l 0 4629 200274 198139 2026-05-21T14:29:49Z Iketsi 3254 mònarchia→mònarchiô 200274 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=འབྲུག་ཡུལ|miono=Bhutan|fana=Flag of Bhutan.svg|miono-genitiw=Bhutanu|herb=Emblem_of_Bhutan.svg|na karce=LocationBhutan.svg|jãzëk=dzongkha|stolëca=Thimphu|fòrma państwa=[[mònarchiô]]|wiéchrzëzna=38 394|procent-wòdë=1|rok=2017|lëdztwò=804 000|dëtk=[[ngultrum]]|kòd dëtka=BTN|czasowô cona=+6|himn=Druk tsendhen|kòd=BT|Internet=.bt|telefón=+975|Mònarcha=Jigme Khesar Namgyel Wangchuck|Premiéra=Tshering Tobgay|aùtowi kòd=BHT}} '''Bhutan''' je państwã w pôłniowi [[Azëjô|Azëji]]. Midzë Chinami a Indiami. W pòrënkòwëch Himalajach Stolëcznym gardã je Thimphu. * lëdztwò: 804 000 mieszkańców (2017) * wiéchrzëzna: 38 394 km² * Fòrma państwa: mònarchia, królã je òd 2006 Jigme Khesar Namgyel Wangchuck. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Bhutan-Paro-Reis-04-2015-gje.jpg|Paro Òbrôzk:Bhutan-Paro-128-Taktshang-Tigernest-gje.jpg|Paro Taktshang Òbrôzk:Thimphu-02-vom Buddha Dordenma-2015-gje.jpg|Thimphu Òbrôzk:Dochu La-View-08-2015-gje.jpg|Dochu La Òbrôzk:Punakha-40-Dorf-2015-gje.jpg|Punakha Òbrôzk:Wangdue Phodrang-32-Landschaft-2015-gje.jpg|Wangdue Phodrang Òbrôzk:Trongsa-Dzong-116-2015-gje.jpg|Trongsa Dzong Òbrôzk:Bumthang-Jambay Lhakhang-04-2015-gje.jpg|Bumthang </gallery> {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] b3s5c8jzp32mxdnj9bmokl4vacu2t8g 0 4633 200271 194877 2026-05-21T14:27:33Z Iketsi 3254 mònarchia→mònarchiô; {{Kòntrola}} 200271 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=‏سلطنة عُمان‎|miono=Òman|fana=Flag of Oman.svg|miono-genitiw=Òmanu|herb=National emblem of Oman.svg|mòtto=|na karce=Oman in its region.svg|jãzëk=arabsczi|stolëca=Maskat|fòrma państwa=mònarchiô|wiéchrzëzna=309,500|rok=2024|lëdztwò=3,901,992|dëtk=rial omansczi|kòd dëtka=OMR|himn=‏نشيد وطني عماني<br>Nashīd as-Salām as-Sultānī|telefón=968|Internet=.om|kòd=OM|procent-wòdë=0|czasowô cona=+4|Mònarcha=Hajsam ibn Tarik Al Sa’id |aùtowi kòd=OM}} '''Òman''' je państwã w [[Azëjô|Azëji]]. Stolecznym gardã je Maskat. Greńczë z państwama: [[Jemen|Jemenã]], [[Saudëjskô Arabijô]], [[Zjednóné Arabsczie Emiratë|Zjednónémi Arabsczimi Emiratami]]. * lëdztwò: 3,901,992 mieszkańców (2024)<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20210313050143/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman/ Oman] The world factbook [2025-07-04]</ref> * wiéchrzëzna: 309,500 km² (wòdë 0%''')'''<ref name=":0" /> == Òbaczë téż == * [[Zjednóné Arabsczé Emiratë]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] isypczhg305amxnfrdyz17abhrsvqgl 200272 200271 2026-05-21T14:27:58Z Iketsi 3254 [[mònarchiô]] 200272 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=‏سلطنة عُمان‎|miono=Òman|fana=Flag of Oman.svg|miono-genitiw=Òmanu|herb=National emblem of Oman.svg|mòtto=|na karce=Oman in its region.svg|jãzëk=arabsczi|stolëca=Maskat|fòrma państwa=[[mònarchiô]]|wiéchrzëzna=309,500|rok=2024|lëdztwò=3,901,992|dëtk=rial omansczi|kòd dëtka=OMR|himn=‏نشيد وطني عماني<br>Nashīd as-Salām as-Sultānī|telefón=968|Internet=.om|kòd=OM|procent-wòdë=0|czasowô cona=+4|Mònarcha=Hajsam ibn Tarik Al Sa’id |aùtowi kòd=OM}} '''Òman''' je państwã w [[Azëjô|Azëji]]. Stolecznym gardã je Maskat. Greńczë z państwama: [[Jemen|Jemenã]], [[Saudëjskô Arabijô]], [[Zjednóné Arabsczie Emiratë|Zjednónémi Arabsczimi Emiratami]]. * lëdztwò: 3,901,992 mieszkańców (2024)<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20210313050143/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman/ Oman] The world factbook [2025-07-04]</ref> * wiéchrzëzna: 309,500 km² (wòdë 0%''')'''<ref name=":0" /> == Òbaczë téż == * [[Zjednóné Arabsczé Emiratë]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] dicyfq2ey8s2zr8nqn8llbrtocm927g 0 4634 200293 196463 2026-05-21T19:30:09Z DawnyTest 14843 200293 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|miono=Repùblika Iraku|gwôsné miono=‏جمهورية العراق‎ <center>Dżumhurijjat al-Irak</center> كۆماری عێراق <center>Komarî 'Êraq|fana=Flag of Iraq.svg|miono-genitiw=Iraku|herb=Coat of arms of Iraq.svg|mòtto=‏لله أكبر <center>Bóg je wiôldżi|himn=‏موطني <br> (Mòja òjczëzno) <center>[[File:United States Navy Band - Mawtini.ogg]]</center>|na karce=Iraq in its region.svg|jãzëk=arabsczi, kurdijsczi|stolëca=Bagdad|fòrma państwa=repùblika|kònstitucjô=Kònstitucjô Iraku|Prezydeńt=Abd al-Latif Raszid|Premiéra=Muhammad Szija as-Sudani|data ùsôdzenia=3 pazdzérznika 1932|wiéchrzëzna=438 317|lëdztwò=48,007,437<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/iraq-population/ Iraq Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-03-26] (<abbr>an.</abbr>).</ref>|rok=2026|dëtk=iracczi dinar|kòd dëtka=IQD|telefón=+964|aùtowi kòd=IRQ|Internet=.iq|kòd=IQ}} '''Irak''' (ar. ‏العراق‎, trb. ''Al-Irak''), '''Repùblika Iraku''' ([[Arabsczi jãzëk|ar]]. ‏جمهورية العراق‎, trb. ''Dżumhurijjat al-Irak'', [[Kurdijsczi jãzëk|kurd]]. كۆماری عێراق, trb. ''Komarî 'Êraq'') je państwã w Zôpadny [[Azëjô|Azëji]], na Blisczim Wschòdze nad Perską Roztoką. Stolecznym gardã je [[Bagdad]]. Greńczë z [[Syrëjô|Syrëją]], [[Tëreckô|Tërecką]], [[Iran|Iranã]], [[Kùwejt|Kùwejtã]], [[Saudëjskô Arabijô|Saudëjską Arabią]] ë [[Jordaniô|Jordanią]]. Na terenie Iraku bëłë stôrożëtné cywilizacëje Sumer, Babilon ë Asyrëjô<ref>Białek&nbsp;A., ''[https://www.national-geographic.pl/historia/starozytna-mezopotamia-jak-wygladalo-zycie-w-najstarszej-znanej-cywilizacji/ Starożytna Mezopotamia - jak wyglądało życie w najstarszej znanej cywilizacji? | National Geographic]'' [online], www.national-geographic.pl [dostęp 2026-04-26] (pòl.).</ref>. Nachôdô sã tam dwie rzeczi Tigris ë Eufrat, midzë jaczimi bëłë cywilizacëje Mezopotamie<ref>Zambrzycka-Kościelnicka&nbsp;E., ''[https://www.national-geographic.pl/historia/sumerowie-opracowali-wiele-wynalazkow-ich-slady-do-dzis-widzimy-w-rolnictwie-matematyce-i-astronomii/ Sumerowie opracowali wiele wynalazków. Ich ślady do dziś widzimy w rolnictwie, matematyce i astronomii | National Geographic]'' [online], www.national-geographic.pl [dost. 2026-04-26] (pòl.).</ref>. Òd 1979 do 2003 roku bëła tu òkrutnô diktatura Saddama Husajna, chtërni mimo modernizacje kraju zamòrdował tësące lëdzi (m.jin. òbczas inwazje na Kùwejt ë Iran<ref name=":0" />)<ref>''[https://www.iwm.org.uk/history/the-complex-legacy-of-saddam-hussein The Complex Legacy of Saddam Hussein]'' [online], Imperial War Museums [dost. 2026-04-26] (<abbr>an.</abbr>).</ref>. Òstał w 2006 skazany na karã smierci<ref name=":0">''[https://polskieradio24.pl/artykul/1000471,saddam-husajn-demon-naszych-czasow Saddam Husajn. Demon naszych czasów]'' [online], Polskie Radio 24 [dost. 2026-04-26] (pòl.).</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}}{{stub}} {{Azëjô}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] t3pjy9r9e95arblyusyiifhpo25ckgk 200294 200293 2026-05-21T19:40:14Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200294 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|miono=Repùblika Iraku|gwôsné miono=‏جمهورية العراق‎ <center>Dżumhurijjat al-Irak</center> كۆماری عێراق <center>Komarî 'Êraq|fana=Flag of Iraq.svg|miono-genitiw=Iraku|herb=Coat of arms of Iraq.svg|mòtto=‏لله أكبر <center>Bóg je wiôldżi|himn=‏موطني <br> (Mòja òjczëzno) <center>[[Òbrôzk:United States Navy Band - Mawtini.ogg]]</center>|na karce=Iraq in its region.svg|jãzëk=arabsczi, kurdijsczi|stolëca=Bagdad|fòrma państwa=repùblika|kònstitucjô=Kònstitucjô Iraku|Prezydeńt=Abd al-Latif Raszid|Premiéra=Muhammad Szija as-Sudani|data ùsôdzenia=3 pazdzérznika 1932|wiéchrzëzna=438 317|lëdztwò=48,007,437<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/iraq-population/ Iraq Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-03-26] (<abbr>an.</abbr>).</ref>|rok=2026|dëtk=iracczi dinar|kòd dëtka=IQD|telefón=+964|aùtowi kòd=IRQ|Internet=.iq|kòd=IQ}} '''Irak''' (ar. ‏العراق‎, trb. ''Al-Irak''), '''Repùblika Iraku''' ([[Arabsczi jãzëk|ar]]. ‏جمهورية العراق‎, trb. ''Dżumhurijjat al-Irak'', [[Kurdijsczi jãzëk|kurd]]. كۆماری عێراق, trb. ''Komarî 'Êraq'') je państwã w Zôpadny [[Azëjô|Azëji]], na Blisczim Wschòdze nad Perską Roztoką. Stolecznym gardã je [[Bagdad]]. Greńczë z [[Syrëjô|Syrëją]], [[Tëreckô|Tërecką]], [[Iran|Iranã]], [[Kùwejt|Kùwejtã]], [[Saudëjskô Arabijô|Saudëjską Arabią]] ë [[Jordaniô|Jordanią]]. Na terenie Iraku bëłë stôrożëtné cywilizacëje Sumer, Babilon ë Asyrëjô<ref>Białek&nbsp;A., ''[https://www.national-geographic.pl/historia/starozytna-mezopotamia-jak-wygladalo-zycie-w-najstarszej-znanej-cywilizacji/ Starożytna Mezopotamia - jak wyglądało życie w najstarszej znanej cywilizacji? | National Geographic]'' [online], www.national-geographic.pl [dostęp 2026-04-26] (pòl.).</ref>. Nachôdô sã tam dwie rzeczi Tigris ë Eufrat, midzë jaczimi bëłë cywilizacëje Mezopotamie<ref>Zambrzycka-Kościelnicka&nbsp;E., ''[https://www.national-geographic.pl/historia/sumerowie-opracowali-wiele-wynalazkow-ich-slady-do-dzis-widzimy-w-rolnictwie-matematyce-i-astronomii/ Sumerowie opracowali wiele wynalazków. Ich ślady do dziś widzimy w rolnictwie, matematyce i astronomii | National Geographic]'' [online], www.national-geographic.pl [dost. 2026-04-26] (pòl.).</ref>. Òd 1979 do 2003 roku bëła tu òkrutnô diktatura Saddama Husajna, chtërni mimo modernizacje kraju zamòrdował tësące lëdzi (m.jin. òbczas inwazje na Kùwejt ë Iran<ref name=":0" />)<ref>''[https://www.iwm.org.uk/history/the-complex-legacy-of-saddam-hussein The Complex Legacy of Saddam Hussein]'' [online], Imperial War Museums [dost. 2026-04-26] (<abbr>an.</abbr>).</ref>. Òstał w 2006 skazany na karã smierci<ref name=":0">''[https://polskieradio24.pl/artykul/1000471,saddam-husajn-demon-naszych-czasow Saddam Husajn. Demon naszych czasów]'' [online], Polskie Radio 24 [dost. 2026-04-26] (pòl.).</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] b14yj2iwoe1fj8x6aynzaxyfjoyrd80 0 4637 200288 197899 2026-05-21T16:27:42Z DawnyTest 14843 200288 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=‏جمهوری اسلامی ایران‎ |miono=Islamskô Repùblika Iranu|fana=Flag of Iran.svg|miono-genitiw=Iranu|herb=Emblem of Iran.svg|mòtto=استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی<br /> Esteghlâl, âzâdi, dżomhuri-je eslâmi<br>(Samòstójnota, Wòlnosc, Islamskô Repùblika)|na karce=Iran in its region.svg|jãzëk=[[Persczi jãzëk|Persczi]]|stolëca=Teheran|fòrma państwa=repùblika|wiéchrzëzna=1 628 771|procent-wòdë=0,7|rok=2015|lëdztwò=81 423 000|dëtk=Rial|kòd dëtka=IRR|czasowô cona= +3:30|swiãto=1 łżëkwiata|himn=Sorud-e Melli-e Dżomhuri-je Eslāmi-je Irān <center>[[Òbrôzk:Sorud-e Mellí-e Yomhurí-e Eslamí-e Irán (instrumental).oga]]</center>|kòd=IR|Internet=.ir|telefón=+98|Prezydeńt=Masud Pezeszkian|Mònarcha=Modżtaba Chamenei|aùtowi kòd=IR|kònstitucjô=Kònstitucjô Iranu z 3 gòdnika 1979}} '''Iran''' ([[Persczi jãzëk|Persczi]]: ایران) je państwã w [[Azëjô|Azëji]]. Stolecznym gardã je [[Teheran]]. Państwòwą religią je [[islam]]. == Historiô == Perskô to jednô z nôstarszich cywilizacëji na swiece. Stôrożëtnô Perskô bëłô rządzonô przez m.in. dinastiã Achemenidów, z jaczi pòchòdzëli Cyrus II Wiôldżi ë Dariusz I Wiôldżi, chtërni stworzëli stolemne persczé państwò. Pò tim państwã władali Partë ë Sasanidë<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20250827224504/https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Iran-Historia;4270155.html Iran. Historia] Encyklopedia PWN</ref>. Religią Stôrożëtny Persczi bëł zaratùsztrianizm. W VII stalata zemie òstały zdobëte przez [[Arabowie|Arabów]], chtërni zaprowadzëli w krôju [[islam]]<ref>[https://www.britannica.com/place/Iran/History History of Iran] Encyclopedia Britannica</ref>. Pòtemù Perskô przechôdzëłô różné dinastëje, midze innymi: Safawidów (1501–1722)<ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/safavids/ Safavids] Encyclopedia Iranica</ref>, chtërni ùtwierdzëli szyicczi islam, czede ùczënili go państwową religią<ref>[https://www.theguardian.com/world/2016/sep/29/iran-shia-islam-matter-of-state Removal of the heart: how Islam became a matter of state in Iran] The Guardian</ref>, a też Afszaridów (1736–1796<ref>[https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803095355440 Afsharid dynasty] Oxford Reference</ref>), Zandów (1750–1794<ref>[https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803133352463 Zand dynasty] Oxford Reference</ref>), Kadżarów (1794–1925), za ich rządów Iran przëjął swoją pierszą kònstitucjã ë wprowadzono parlamentarny system<ref>''[https://projekty.ncn.gov.pl/opisy/459713-pl.pdf Protokoły pierwszego parlamentu Iranu 1906-1908. Tłumaczenie i analiza językowo-literacka i historyczna.]'' [online], Narodowe Centrum Nauki [dost. 2025-07-17] (<abbr>pòl.</abbr>).</ref>, ë slédnô dinastejô Pahlawi (1925–1979)<ref name=":0" />. W 1935 Perskô zmieniłô miono na Iran<ref>[https://en.majalla.com/node/288096/documents-memoirs/day-history-persia-renamed-%E2%80%98iran%E2%80%99 This day in history: Persia renamed ‘Iran’] Al Majalla</ref>. W 1979 z przëczënë islamsczi rewolucëji dinastëjô Pahlawi òstała òbalonô ë 1 łżëkwiata Iran stał sã islamską repùbliką<ref>[https://www.ebsco.com/research-starters/politics-and-government/iran-becomes-islamic-republic Iran Becomes an Islamic Republic] EBSCO</ref>. 3 gòdnika 1979 z przëczënë referendum przëjãto nową kònstitucjã<ref>''Historia Powszechna – Świat po upadku ZSRR. Czasy współczesne. Indeksy'', Biblioteka Gazety Wyborczej, 2008, s. 64, ISBN&#x20;978-84-9819-827-0 (<abbr>pòl.</abbr>).</ref>. == Geògrafiô == === Pòłożenié === Leżi na Blisczim Wschòdze u brzégu Òmańsczi Roztoczi, Persczi Roztoczi ë [[Kaspijsczé Mòrzé|Kaspijsczégo Mòrza]]. === Wiéchrzëzna === * całownô: 1,648,195 km² * wiéchrzëzna lądu: 1,531,595 km² * wiéchrzëzna wòdów: 116,600 km² * môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 19. === Lądowé grańce === * òglowô długòsc wszëtczich grańców: 5,894 km * państwa, z jaczima mô grańce: [[Afganistón|Afghanistón]] 921 km; [[Armenijô]] 44 km; [[Azerbejdżan]] 689 km; [[Irak]] 1,599 km; [[Pakistan]] 959 km; [[Tëreckô]] 534 km; [[Turkmenistan]] 1,148 km === Brzegòwô liniô === 12,440 km, grańca z Kaspijsczim Mòrzã (740 km) === Klimat === Klimat sëchi lub półsëchi, subtropikalny zdłuż ùbrzégù Kaspijsczégo Mòrza === Ùsztôłcenié terenu === Teren je nierówny, brzeg je wësoczi, centralny basén z piôszczëznami ë górama; môłé, nieprzeriwne równinë zdłuż òbù brzégów. === Wësokòsc terenu === * strzédnô wësokòsc: 1,305 m. n.r.m. * nôniższô wësokòsc: -28 m. n.r.m. (Kaspijsczé Mòrze) * nôwëższi czëp: 5,625 m. n.r.m. (Demawend) === Gruńtë wedle ùżiwaniô === * rolné gruńtë 29% (w tim 9.7% òrnëch gruńtów) * lasë 6.6% (wôrtoscë szacowóné na 2023) == Sprôwné pòdzelenié == Iran dzeli sã na 31 prowincjów (''ostán''), jaczimi rządzą gùbernatorzë (استاندار, ''ostándár''). Prowincje dzelą sã na pòdprowincje (''šahrestán''), te zôs na gminë miesczé (''bachš'') i wiesczé (''dehestán''). [[Òbrôzk:IranNumbered.png|330px|center|Iransczé prowincje.]] {| style="background:transparent;" |- valign="top" | {| style="background:transparent; font-size:90%;" | 1. || Teheran (تهران Tehrān) |- | 2. || Kom (قم Qom) |- | 3. || Markazi (مرکزی Markazī) |- | 4. || Kazwin (قزوین Qazvīn) |- | 5. || Gilan (گیلان Gīlān) |- | 6. || Ardabil (اردبیل Ardabīl) |- | 7. || Zandżan (زنجان Zanjān) |- | 8. || Pòrénkòwi Azerbejdżan (آذربایجان شرقی Āzarbāījān-e Sharqī) |- | 9. || Zôpadny Azerbejdżan (آذربایجان غربی Āzarbāījān-e Gharbī) |- | 10. || Kùrdistan (کردستان Kordestān) |} | {| style="background:transparent; font-size:90%;" | 11. || Hamadan (همدان Hamadān) |- | 12. || Kermanszach (کرمانشاه Kermānshāh) |- | 13. || Ilam (ایلام Īlām) |- | 14. || Lorestan (لرستان Lorestān) |- | 15. || Chùzestan (خوزستان Khūzestān) |- | 16. || Czahar Mahal wa Bachtijari (چهارمحال و بختیاری Chahārmahāl va Bakhtiyārī) |- | 17. || Kohgiluje wa Bujerahmad (کهگیلویه و بویراحمد Kohgīluyeh va Bōyer-Ahmad) |- | 18. || Buszehr (بوشهر Būshehr) |- | 19. || Fars (فارس Fārs) |- | 20. || Hòrmozgan (هرمزگان Hormozgān) |} | {| style="background:transparent; font-size:90%;" | 21. || Sistan i Beludżistan (سیستان و بلوچستان Sīstān va Balūchestān) |- | 22. || Kerman (کرمان Kermān) |- | 23. || Jazd (یزد Yazd) |- | 24. || Isfahan (اصفهان Esfahān) |- | 25. || Semnan (سمنان Semnān) |- | 26. || Mazandaran (مازندران Māzandarān) |- | 27. || Gòlestan (گلستان Golestān) |- | 28. || Nordowi Chòrasan (خراسان شمالی Khorāsān Shamālī) |- | 29. || Chòrasan Razawi (خراسان رضوی Khorāsān Razavī) |- | 30. || Pôłniowi Chòrasan (خراسان جنوبی Khorāsān Janūbī) |- | 31. || Albòrz (استان البرز Alborz) |} | |} == Demografiô == === Pòpùlacjô === * wielëna lëdztwa: 92,417,681 (2025)<ref>[https://www.worldometers.info/world-population/iran-population/ Iran Population <small>(LIVE)</small>] Worldometer</ref> === Etniczné karna === Persowie, Azerowie, Kurdowie, Lurowie, Balochowie, Arabòwie, Turkmeni ë Tërkuci === Jãzëczi === Òglowò ùżiwónym jãzëkã je persczi, le brëkòwane sã też azersczi jinsze tërkuccze dialektë, kurdijsczi, gilaki, mazandarani, luri, balochi, arabsczi === Religijné karna === [[Islam|Mùzułmanie]] (państwòwô religiô) 98.5%, [[Chrzescëjanizna|chrzescëjónie]] 0.7%, bahaici 0.3%, agnosticë 0.3%, jinszi (w tim zaratusztrianie, żëdzë, hinduiści) 0.2% (2020) === Ùrbanizacjô === * mieskô pòpùlacjô: 77.3% == Pòliticzny system == Iran to [[teokracëjô]] ë islamskô repùblika z systemã prezydencczim. Przédnikã kraju je Nôweższi Wódca, wëbierany je przez Gromadã Ekspertów. Przédnikã rządu je prezydent, wëbierany na 4 lata. Parlament Islamskô Konsultatywnô Gromada je jednojizbowi ë mô 290 członków<ref>[https://www.asianparliament.org/parliament/information/majles-shoraye-eslami--islamic-parliament-of-iran-/3/1/view/ Majles Shoraye Eslami (Islamic Parliament of Iran)] Asian Parliamentary Assembly</ref>, wëbierany je na sztërëlatną kadencjã<ref>[https://commonslibrary.parliament.uk/irans-2024-elections/ Iran’s 2024 elections] House of Commons Library</ref>. * Nôweższi Wódca: Modżtaba Chamenei * Prezydent: Masud Pezeszkian == Galeriô == <gallery> Òbrôzk:Gate of All Nations, Persepolis.jpg Òbrôzk:Hafez 880714 095.jpg Òbrôzk:981012-Damavand-South-IMG 9861-2.jpg Òbrôzk:Kish beach 02.jpg Òbrôzk:Naghshe Jahan Square Isfahan modified.jpg Òbrôzk:Ferdowsi tomb4.jpg Òbrôzk:Aerial View of Tehran 26.11.2008 04-35-03.JPG Òbrôzk:Rasht Municipality Mansion in an Autumn night.jpg Òbrôzk:Towers in Tehran City at night.jpg Òbrôzk:RezaShrine.jpg Òbrôzk:Mozaffariyeh, Grand Bazzar of Tabriz, IRAN.jpg Òbrôzk:The misty mountains.jpg </gallery> == Òbaczë téż == * [[Nôweższi Wódca Iranu]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azëjô}} [[Kategòrëjô:Iran| ]] dxfda07yus7klum8lejggv2g6rrctay 0 4642 200276 199505 2026-05-21T14:31:29Z Iketsi 3254 mònarchia→mònarchiô 200276 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=المملكة العربيّة السّعوديّة|miono=Królestwò Saudëjsczi Arabii|fana=Flag of Saudi Arabia.svg|miono-genitiw=Saudëjsczi Arabii|herb=Emblem of Saudi Arabia.svg|mòtto=لا إله إلا الله محمد رسول الله<br>(Nié mô Bòga nad Allaha a Mahomet je jegò prorokã)|na karce=Saudi Arabia in its region.svg|jãzëk=arabsczi|stolëca=Rijad|fòrma państwa=absolutna mònarchiô|wiéchrzëzna=2 149 690|procent-wòdë=0|rok=2021|lëdztwò=34 783 757|dëtk=rial|kòd dëtka=SAR|czasowô cona=3|swiãto=23 séwnika|himn= عاش المليك<br>Asz Al Malik<br>(Niech żëje król) <center>[[Òbrôzk:Saudi Arabian national anthem, performed by the United States Navy Band.oga]]</center>|kòd=SA|Internet=.sa|telefón=+966|Mònarcha=Salman ibn Abd al-Aziz Al Su’ud|Premiéra=Muhammad ibn Salman ibn Abd al-Aziz Al Su’ud|aùtowi kòd=SA|data ùsôdzenia=23 séwnika 1932}} '''Saudëjskô Arabijô''' je państwã w [[Azëjô|Azëji]], na [[Arabsczi Półòstrów|Arabsczim Półòstrowie]]. Stolecznym gardã je [[Rijad]]. Państwòwą religią je [[Islam|Mahòmetanizm]], w Saudëjsczi Arabii nachôdô sã Mekka i Medyna, swiãte môle mùzułmónów. Tu żëł islamsczi prorok Mahomet. Greńcze z [[Jordaniô|Jordanią]], [[Irak|Irakã]], [[Kùwejt|Kùwejtã]], [[Katar|Katarã]], [[Zjednóné Arabsczie Emiratë|Zjednónymi Arabsczimi Emiratami]], [[Òman|Òmanã]] i [[Jemen|Jemenã]]<ref>[https://www.dfat.gov.au/geo/saudi-arabia/saudi-arabia-country-brief Saudi Arabia country brief] Australian Department of Foreign Affairs and Trade [2025-08-20]</ref>. * lëdztwò (2021): 34 783 757<ref>''[https://web.archive.org/web/20210319180722/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/saudi-arabia The World Factbook]''</ref> mieszkańców * wiéchrzëzna: 2,149,690 km², tereny Saudëjsczi Arabii to w wikszosci tereny pustkòwia, nié mô tam sztabilnéj [[Rzéka|rzéczi]]<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/world/countries-that-do-not-have-rivers-including-saudi-arabia-qatar-oman-and-more/articleshow/118584303.cms Countries that do not have rivers including Saudi Arabia] [2025-02-27] Times of India [dost. 2025-08-29]</ref>. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Saudi Arabia population density 2010.png Òbrôzk:Saudi Arabia Topography.png Òbrôzk:The Ka'ba, Great Mosque of Mecca, Saudi Arabia (4).jpg|Swiãtnica Al-Kaba w Mekce Òbrôzk:Falafel_1.JPG </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] e9lgn7uvzdph52s6syzfcq7rxman81n 0 5089 200386 198500 2026-05-22T03:04:53Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200386 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Żukowo COA.svg|mały|120px|[[Niezabôtka|Niezabôtczi]] w céchù [[Żukòwò|Żukòwa]]]] [[Òbrôzk:Detalj, patina - Livrustkammaren - 67305.tif|mały|330px|Złoti wësziwczi XVII w.]] '''Kaszëbsczi wësziwk''' je colemało sétmëfarwny. Nitczi są: czerwòné, żôłté, zeloné, jasnomòdré, mòdré, cemnomòdré ë czôrné. Kòlibką kaszëbsczégò wësziwkù je [[Żukòwò]]. Przódë na czepcach bëłë złoti wësziwczi, a dzys je złotnicowi wësziwk. W [[Kaszëbsczé wësziwanié żukòwsczégò sztélu|żukòwsczim wësziwkù]] są midzë jinyma farwné: pszczółczi, [[Mòdrôk|mòdrôczi]], [[Niezabôtka|niezabôtczi]], [[Tëlpa|tëlpë]], lelije, [[Kòniczëna|kòniczënë]], [[Kolinc|kòlince]], [[Żółtô knąpka|malbrónczi]], [[Słuńcownik|słuńcowniczi]], mòrsczé gwiôzdë, pawié òczka, [[Pãczk|pãczczi]], płómczi, serca ë wąsë. Colemało farwnyma nitkama na [[Len|lnianym]] płótnie są mésterno wëszëté kwiatë, lëstë, a téż chłądë i jiné. W Żukòwie wiele w tëlpach je wëszëté [[Plaskati rąb|plaskatim rąbã]], ale wôżnô je téż żukòwskô cedżełka. Kùńsztu wësziwkù ùczą sã colemało dzéwczãta. Òne nim przëstrojiwają szërtuszczi, [[Òbrësk|òbrësczi]], [[Sëknia|sëknie]], pãczczi do jigłów i wiele jinszich rzeczi. Òd wiele lat rok w [[rok]] je kònkùrs kaszëbsczégò wësziwkù òrganizowóny w [[Lëniô|Lëni]]. Żukòwsczi wësziwk je znóny téż w [[Kanada|Kanadze]]. Wiele dlô kaszëbsczégò wësziwkù zrobia [[Jadwiga Ptôch]], chtërnã wësziwaniô ùcza [[Zofiô Ptôch]], a jã ji starka z Żukòwa. == Zdrzë téż == * [[Złotnica]] * [[Ùplotë]] == Lëteratura == * Wojciech Błaszkowski: Haft kaszubski : [katalog] : Wojewódzki Dom Kultury w Gdańsku i Zrzeszenie Kaszubsko - Pomorskie; Gdańsk, 1965 * Wojciech Błaszkowski: Hafty regionalne na Pomorzu Gdańskim, Gdańsk : WOK, Warszawa : "Cepelia", Sopot : "Art-Region" 1983 * Jacek Leski: "Kaszuby" (Haft), 2013, ISBN 8363625051 [http://books.google.pl/books?id=nXkdAgAAQBAJ&pg=PT6&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ei=rso6U62WKdTwhQemuoHICA&ved=0CFQQ6AEwCDge#v=onepage&q=kaszubi&f=false] * Wzory haftu kaszubskiego : szkoła żukowska. Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie. Oddział Gdański, [[2007]], ISBN 978-83-925340-0-6 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20191210202007/http://niematerialne.nid.pl/Dziedzictwo_niematerialne/Krajowa_inwentaryzacja/Krajowa_lista_NDK/ Hafciarstwo kaszubskie szkoły żukowskiej / Kaszëbsczé wësziwanié żukòwsczégò sztélu] * [http://www.unesco.pl/kultura/dziedzictwo-kulturowe/dziedzictwo-niematerialne/ Hafciarstwo kaszubskie szkoły żukowskiej] * [http://spbierkowo.pl/25558/kaszebsczi-wesziwk/ Kaszëbsczi wësziwk] * [http://kartuzy.naszemiasto.pl/artykul/haft-zukowski-zgloszony-na-liste-niematerialnego,3475607,artgal,t,id,tm.html Żukòwsczi wësziwk] * [http://mojadebnica.pl/?p=2980#more-2980 Kaszëbsczé wësziwczi] * [https://books.google.pl/books?hl=pl&id=mLQrAQAAIAAJ&dq=Trojanowska+ostrowska&focus=searchwithinvolume&q=ptach Ptach] * [https://books.google.pl/books?id=4_tRAQAAIAAJ&q=w%C3%ABsziw&dq=w%C3%ABsziw&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwiIwZvIu_PQAhUIXiwKHcKaA_gQ6AEIHDAA Ptôch] * [http://magazynkaszuby.pl/16/07/haft-kaszubski-nim-jakas-przyszlosc/ wësziwczi (pl)] * [https://web.archive.org/web/20160305010510/http://www.szwajcaria-kaszubska.pl/dziedzictwo-kulturowe/category/30-haft-kaszubski wësziwczi z Kaszëb] * [http://www.wilno.org/culture/embroidery.html Wësziwczi (embroidery)] * https://www.zukowo.pl/files/docs/szkoly_haftu.pdf {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi wësziwk| ]] gpvus6hc2s2n614fk5kmt2wxk3g52bi 0 5095 200195 195426 2026-05-21T12:07:38Z Iketsi 3254 |!]]→| ]]; {{Kòntrola}} 200195 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gmina Przedkòwò (19).JPG|mały|]] '''Gmina Przedkòwò''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Gmina Przodkowo'') – wieskô gmina w [[Kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|Pòmòrsczim wòjewództwie]]. W ti gminie je mało lasów (niżi 20% òglowi wiéchrzëznë). == Lëteratura == * [[Jan Mòrdawsczi]] : ''Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb''; dolmaczënk: [[Ida Czajinô]], [[Róman Drzéżdżón]], [[Marian Jelińsczi]], [[Karól Rhode]], [[Gduńsk]] [[2008]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kartësczi kréz}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Przedkòwò| ]] [[Kategòrëjô:Kartësczi kréz]] 26x8oet7107wvgag2nmr5cc7lj7uxuv 0 5114 200190 194070 2026-05-21T12:05:53Z Iketsi 3254 |!]]→| ]]; ' - je '→' – je '; {{Kòntrola}} 200190 wikitext text/x-wiki '''Gmina Lëniô''' (przódë ''[[gmina Strzépcz]]'') – je wieską gminą w [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]. Do ùrzãdu gminë w Lëni mòże pisac pò kaszëbskù. == Szôłtëstwa == [[Òbrôzk:Gmina Lëniô.JPG|mały|400px|Kôrta Gminë Lëniô]] Gmina Lëniô zamikô w se 13 [[szôłtëstwo|szôłtëstwów]]: ''[[Kãtrzëno]], [[Kòbëlôsz-Pòtãgòwò]], [[Lewinkò]], [[Lewino]], [[Lëniô]], [[Miłoszewò]], [[Niepòczołejce]], [[Òsek]], [[Pòbłocé]], [[Smażëno]], [[Strzépcz]], [[Tłuczewò]], [[Zakrzewò]]'' Sëdzbą wëszëznów gminë je '''[[Lëniô]]'''. Zemie gminë Lëniô to 9,34% zemiów [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczégò krézu]]. == Co czekawégò == W gminie Lëniô òd 2010 rokù mòżna wanożëc turistno-nôtërnym szlachã ò pòzwie ''"[[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]]"''. == Gminë kòl Lëni == * [[gmina Cewice|Cewice]], [[Kartuzë]], [[gmina Lëzëno|Lëzëno]], [[gmina Łãczëce|Łãczëce]], [[gmina Serakòjce|Serakòjce]], [[gmina Szëmôłd|Szëmôłd]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Gmina Lëniô}} {{Wejrowsczi kréz}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Lëniô| ]] [[Kategòrëjô:Wejrowsczi kréz]] fkinv3qc8lxwldb5etg2v4ui0rbpjy0 0 5125 200188 194624 2026-05-21T12:02:50Z Iketsi 3254 |!]]→| ]]; {{Kòntrola}}; Galeriô 200188 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Рэспубліка Беларусь | miono = Repùblika Biôłorus | miono-genitiw = Biôłorusczi | fana = Flag of Belarus.svg| herb = Coat of arms of Belarus (2020–present).svg | na karce = Belarus in Europe.svg| mòtto = - Жыве Беларусь! Žyvie Bielaruś!| jãzëk = [[Biôłorusczi jãzëk|biôłorusczi]], rusczi | stolëca = Mińsk | fòrma państwa = repùblika | Prezydeńt = Alaksandr Łukaszenka | Premiéra = Alaksandr Turczyn| wiéchrzëzna = 207.600 | lëdztwò = 9.485.000 | rok = 2015 | dëtk = biôłorusczi rubel | kòd dëtka = BYN | czasowô cona = +3 | swiãto = [[3 lëpińca]] | himn = Дзяржаўны Гімн Рэспублікі Беларусь (Dziaržaŭny Himn Respubliki Bielaruś) | kòd = BY | Internet = .by / .бел | telefón = 374 |aùtowi kòd=BY }} '''Biôłorus''' (spòtikô sã téż fòrmë '''Biôłorusjô''', '''Biôłoruskô'''; [[Biôłorusczi jãzëk|biôłor.]] ''Беларусь''), òficjalnô pòzwa: Repùblika Biôłorus (biôłor. Рэспубліка Беларусь) – państwò w pòrénkòwi [[Eùropa|Eùropie]]. Jegò lëdztwò skłôdô 9 mln 485 tës. òsób (stón na pòłowę 2015 rokù), wiéchrzëzna – 207.600 km². Stolëcą i równoczasno nôwiãkszim gardã Biôłorusë jawi sã [[Mińsk]]. Państwòwima jãzëkama są [[Biôłorusczi jãzëk|biôłorusczi]] i [[Rusczi jãzëk|rusczi]]. Biôłorus to państwò ùnitarné, prezydenckô repùblika. 20 lëpińca 1994 stanowiskò prezydenta òbjimnął [[Alaksandr Łukaszenka]], chtëren wëgrôł téż wëbòrë w 2001, 2006, 2010, 2015, 2020 i 2025 rokù. Biôłorus dzeli sã na 6 òbwodów, gard Mińsk mô osoblëwi status „gardu repùblikańsczégò pòdpòrządkòwaniégò”. Pòdług geògraficznégò pòłożeniô Biôłorus leżi w centrum Eùropë. Na nordowim zôpadze greńczë z [[Lëtewskô|Lëtewską]], na zôpadze z [[Pòlskô|Pòlską]], na nordze z [[Łotewskô|Łotewską]], na pòrénkù z [[Ruskô|Ruską]], a na pôłnim z [[Ùkrajina|Ùkrajiną]]. Dëtkã Biôłorusë je [[biôłorusczi rubel]]. == Geògrafiô == === Nôwiãkszé gardë === [[Òbrôzk:Biélorussie-carte.png|left|mały|Gardë Biôłorusë]] * Mahilou (Mohilewsczi òbwód) * Witebsk (Witebsczi òbwód) * Grodno (Grodzeńsczi òbwód) ** Brest (Brzesczi òbwód) * Bobrujsk * Baranawiczy * Pińsk * Lida * Mołodeczno * Wołkowysk * Nawahrudak * Bjaroza == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Alexander Lukashenko, opening of Slavianski Bazar 2014.jpg Òbrôzk:Potato pancakes.jpg Òbrôzk:St. Nikolas Church in Brest, Belarus.JPG </gallery> == Òbaczë téż == * [[Repùblika Òbu Nôrodów]] * [[Ùkrajina]] * [[Lëtwa]] * [[Pòlskô]] * [[Ruskô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{CIS}} {{Eùropa}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Biôłorus| ]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] q7rvtoxg697j5gs5q26r9qgefedpln2 0 5164 200265 198632 2026-05-21T14:20:46Z Rzadtymczasowy 19437 pisënk, kôrta 200265 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Canada |miono = Kanada |miono-genitiw = Kanadë |fana = Flag of Canada.svg |herb = Royal Coat of Arms of Canada.svg |na karce = CAN orthographic.svg |mòtto = A Mari Usque Ad Mare<br>(Òd mòrza do mòrza) |jãzëk = anielsczi, francësczi i reg: inuktitut, miꞌkmaq, cree, ojibwa i jin. |stolëca = Òttawa |fòrma państwa = mònarchiô |Mònarcha = Karól III |Prezydeńt = Louise Arbour |Premiéra = Mark Carney |wiéchrzëzna = 9.976.140 |procent-wòdë = |lëdztwò = 35.151.728 | rok = 2016 |dëtk = Kanadejsczi dolar | kòd dëtka = CAD |czasowô cona = -3,5 do -8 |swiãto = [[1 lëpińca]] Canada Day |himn = O, Canada<br> (Kanado) <center>[[Òbrôzk:United States Navy Band - O Canada.ogg]]</center> |kòd = CA |Internet = .ca |telefón = 1|aùtowi kòd=CDN|kònstitucjô=[[Kònstitucjô Kanadë]] }} '''Kanada''' ([[Anielsczi jãzëk|an]]. i [[Francësczi jãzëk|fr]]. ''Canada'') – państwò na nordze [[Nordowô Amerika|Nordowi Americzi]]. Stolëca to [[Òttawa]], a nôwiksze garde to [[Toronto]], [[Montreal]] i [[Vancouver]]. Kanada je drëdżim co do wiôlgòscë państwã swiata, bò zamëka cali nordowi i pòlarni dzél kontinentù Nordowi Americzi òd Atlantikù do Pacëfikù (kròm Alasczi). Kanada bëła francëską i pòtemù anielską koloniją, i dzys je to dwùjãzëczny krôj. W Kanadze żëją téż òd tësąców lat dërżeniowé krajówcowie zwóni ''First Nations (Pirszé Nôrodë)'' tej Eskimosë-Jinuicë-Japikë na pòlarnim nordze i kanadejsczi Jindiónë. Òni gôdôją jãzëkama z 6 apartnéch grëpów jakò eskimò-aleucczich, na-dene, algicczich, irokijsczich, siouan-catawbansczich i saliszjônsczich. Tu mieszkają téż [[Kaszëbi]]. W pińcdzesątich latach XIX stalaca wiele Kaszëbów wëwanożiło do Kanadë, dze zamieszkalë m. jin. kòloniã [[Wilno_(Ontario)|Wilno]] i miastkò [[Barry%27s_Bay,_Ontario|Barry's Bay]] w Ontario. Kanadejsczi Kaszëbi wiele razy przëjéżdżelë na [[Swiatowi Zjôzd Kaszëbów]]. == Galeriô == <gallery mode="packed" caption="Galeriô Kanadë"> Biodome_de_Montreal.jpg|Òlimpijsczi stadion w Montrealu Parliamenthill.jpg|Parliament Hill </gallery> <gallery mode="packed"> Niagara_Falls,_Canada,_Horseshoe_Fall_-_2014-10-09_-_image_1.jpg|Wòdospadë Niagara Bi-colored_Maple_Tree.jpg|Klón Femmes_Nain.jpg|Lëdze Nain </gallery> <gallery mode="packed"> Wilno_Ontario.JPG|Wilno, Ontario American_Beaver.jpg|Bòber Moraine_Lake_17092005.jpg|Jezoro Moraine </gallery> <gallery mode="packed"> Niagara_Falls_USA_Canada_from_Skylon_Tower_on_2002-05-28.jpg|Wòdospadë Niagara - krãgòbrôzk; Kanada na prawò, USA na lewò </gallery> == Òbaczë téż == * [[Wilno (Ontario)]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://madvalleycurrent.com/2020/01/13/set-the-table-kashubian-style/ Kaszëbsczé wësziwanié żukòwsczégò sztélu w Kanadze] {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kanada| ]] [[Kategòrëjô:Nordowô Amerika]] q9casdc6eb7cqshmma2h76nmofo6h6y 200289 200265 2026-05-21T17:52:29Z Rzadtymczasowy 19437 przëpisë, rozwiniãcé na spòdlim anielsczi wikipedie, infobox 200289 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Canada |miono = Kanada |miono-genitiw = Kanadë |fana = Flag of Canada.svg |herb = Royal Coat of Arms of Canada.svg |na karce = CAN orthographic.svg |mòtto = A Mari Usque Ad Mare<br>(Òd mòrza do mòrza) |jãzëk = [[Anielsczi jãzëk|anielsczi]], [[Francësczi jãzëk|francësczi]] i môlowé jãzëczi<ref>[https://www.ece.gov.nt.ca/en/official-languages Official Languages], ece.gov.nt.ca, dost. 21.05.2026.</ref><ref>[https://wscc.nt.ca/about-wscc/official-languages Official Languages], wscc.nt.ca, dost. 21.05.2026.</ref> |stolëca = Òttawa |fòrma państwa = mònarchiô |Mònarcha = Karól III |Prezydeńt = Louise Arbour |Premiéra = Mark Carney |wiéchrzëzna = 9.976.140 |procent-wòdë = |lëdztwò = 35.151.728 | rok = 2016 |dëtk = Kanadejsczi dolar | kòd dëtka = CAD |czasowô cona = -3,5 do -8 |swiãto = [[1 lëpińca]] (Canada Day) |himn = O, Canada<br> (Kanado) <center>[[Òbrôzk:United States Navy Band - O Canada.ogg]]</center> |kòd = CA |Internet = .ca |telefón = 1|aùtowi kòd=CDN|kònstitucjô=[[Kònstitucjô Kanadë]] }} '''Kanada''' ([[Anielsczi jãzëk|an]]. i [[Francësczi jãzëk|fr]]. ''Canada'') – państwò w [[Nordowô Amerika|Nordowi Americe]]. Leżi nad Òceanã Atlanticczim, Pacyficznym i Arkticznym i je pòłożonym nôdali na nordã amerikańsczim państwã. Je drëdżim co do wiôlgòscë państwã na swiece; zamëkô cawny nordowi i pòlarny dzél kòntinentu. Stolëcą Kanadë je [[Òttawa]], a nôwikszima gardama są [[Toronto]], [[Montreal|Mòntreal]] i [[Vancouver]]. Krajówcowie mieszkalë na terenach dzysészi Kanadë przez tësące lat. Pierszé eùropejsczé kòlonie pòjawiłë sã w XVI stalacu, czej britijsczé i francësczé ekspedicje naczãłë òsedlac sã w òkòlim atlanticczégò sztrądu. Pò wielu zwadach, [[Francëjô|Francëskô]] òddała wikszosc swòjich kòloniów w [[Nordowô Amerika|Nordowi Americe]] w 1763{{Pòtrzébny przëpis}}. Samòstójnota Kanadë òd [[Wiôlgô Britanijô|Wiôldżi Britanie]] naczãła sã w 1867 rokù, czej 1 czerwińca trzë britijsczé kòlonie òstałë sparłãczoné w kanadijską Kònfederacjã<ref>[https://laws-lois.justice.gc.ca/eng/const/page-1.html CONSTITUTION ACT, 1867], 29 strëmiannika 1867, dost. 21.05.2026.</ref>. 17 łżëkwiata Kanada zwëskała fùlną samòstójnotã, na spòdlim Ùstôwù ò Kanadze z 1982 rokù<ref>[https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1982/11 Canada Act 1982], 29 strëmiannika 1982, dost. 21.05.2026.</ref>. Dzys je to dëbeltjãzëkòwi krôj. W Kanadze żëją téż òd tësąców lat dërżeniowé krajówcowie zwóni ''First Nations (Pirszé Nôrodë)'' tej Eskimosë-Jinuicë-Japikë na pòlarnim nordze i kanadejsczi Jindiónë. Òni gôdôją jãzëkama z 6 apartnéch grëpów jakò eskimò-aleucczich, na-dene, algicczich, irokijsczich, siouan-catawbansczich i saliszjônsczich. W Kanadze mieszkają téż [[Kaszëbi]]. W pińcdzesątich latach XIX stalaca wiele Kaszëbów wëwanożiło do Kanadë, dze zamieszkalë m.jin. kòloniã [[Wilno_(Ontario)|Wilno]] i miastkò [[Barry%27s_Bay,_Ontario|Barry's Bay]] w Ontario. Kanadejsczi Kaszëbi wiele razy przëjéżdżelë na [[Swiatowi Zjôzd Kaszëbów]]. == Galeriô == <gallery mode="packed" caption="Galeriô Kanadë"> Biodome_de_Montreal.jpg|Òlimpijsczi stadion w Montrealu Parliamenthill.jpg|Parliament Hill </gallery> <gallery mode="packed"> Niagara_Falls,_Canada,_Horseshoe_Fall_-_2014-10-09_-_image_1.jpg|Wòdospadë Niagara Bi-colored_Maple_Tree.jpg|Klón Femmes_Nain.jpg|Lëdze Nain </gallery> <gallery mode="packed"> Wilno_Ontario.JPG|Wilno, Ontario American_Beaver.jpg|Bòber Moraine_Lake_17092005.jpg|Jezoro Moraine </gallery> <gallery mode="packed"> Niagara_Falls_USA_Canada_from_Skylon_Tower_on_2002-05-28.jpg|Wòdospadë Niagara - krãgòbrôzk; Kanada na prawò, USA na lewò </gallery> == Òbaczë téż == * [[Wilno (Ontario)]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://madvalleycurrent.com/2020/01/13/set-the-table-kashubian-style/ Kaszëbsczé wësziwanié żukòwsczégò sztélu w Kanadze] {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kanada| ]] [[Kategòrëjô:Nordowô Amerika]] lt1rqiaca468bwzj9d760hida7wti3n 0 5170 200214 196726 2026-05-21T12:27:32Z Iketsi 3254 VIAF→{{Kòntrola}} 200214 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Grób ks. Franciszka Gruczy.jpg|mały]] '''Frãcëszk<ref>Biuletin Radzëznë Kaszëbszégò Jãzëka 2008, K-PZ Gduńsk 2008, s. 42</ref> Grëcza''', téż '''Frãc Grëcza''' <ref>[http://www.scholaris.pl/frontend,23,dG1wXzEwNDEwNzJfbWFpbl9mWEhDVFI_.html Danuta Pioch: Òjczëstô mòwa], str. 34</ref>, (ùr. [[19 lëstopadnika]] [[1911]] rokù w [[Pòmieczëńskô Hëta|Pòmieczëńsczi Hëce]] – ùm. [[23 łżëkwiata]] [[1993]] rokù w [[Sopòt|Sopòce]]), ksądz, dzéjôrz kaszëbsczi, pisôrz, dolmôcz. Béł jednym ze [[Zrzeszéńcowie|Zrzeszéńców]]. Ksãżé swiãcenia przëjimnął 4 [[czerwińc]]a 1939 rokù. W II swiatowi wòjnie béł w [[Tajna Organizacja Wojskowa Gryf Kaszubski|Krëjamni Wòjskòwi Òrganizacëji "Kaszëbsczi Grif"]] i w miemiecczim lagrze [[Stutthof]]. Òn zaczął tołmaczënk "[[Mszôł Rzimsczi|Mszôłu Rzimsczégò]]" na [[kaszëbsczi jãzëk]], a [[20 rujana]] 1984 rokù òdprawiac pò kaszëbskù Msze sw. w [[Katolëcczi Kòscół|kòscele katolëcczim]].<ref>E. Gołąbk, E. Pryczkowski:Më trzimómë z Bògã, Gduńsk 1998, ss. 31-41</ref><ref>W. K.: Seminarium w Hucie. Pomerania nr 1, styczeń 1985, s. 37.</ref><ref>https://web.archive.org/web/20211120082958/https://www.diecezja.gda.pl/artykuly/duszpasterstwo-kaszubow/historia-mszy-z-kaszubska-liturgia</ref> Dlô niegò wôżny béł kaszëbsczi pisënk<ref>[[Jan Drzéżdżón]]: Współczesna literatura kaszubska 1945 – 1980, ISBN 8320537495 [http://books.google.de/books?hl=pl&id=CsMYAAAAMAAJ&dq=drze%C5%BCd%C5%BCon&q=grucza#search_anchor]</ref>, a w jegò tołmaczeniu sztërzech ewanjeljów na kaszëbsczi jãzëk (''Kaszëbskô Biblëjô; Nowi Testament; IV Ewanjelje'', Poznań 1992) są taczi lëterë jak: ą,ã,é,ë,ò,ó,ô,ù, a téż spółzwãczi: cz,dż,sz, ż == Òbaczë téż == * [[Adam Riszard Sykòra]] * [[Eùgeniusz Gòłąbk]] == Ùsôdztwò (wëjimk) == * Kaszëbskô Biblëjô; Nowi Testament; IV Ewanjelje, Poznań 1992 [http://ftp.unesco.org/xtrans/a/openisis.a?c=&l=CSB&sl=&udc=2] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów,; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999. * K. Kleina, C. Obracht-Prondzyński (red.): Społeczność kaszubska w procesie przemian : kultura, tożsamość, język. Kancelaria Senatu, 2012. * F. Neureiter: Geschichte der kaschubischen Literatur : Versuch einer zusammenfassenden Darstellung, 2. verb. u. erw. Auflage, Sagner, München 1991. * [[Ferdinand Neureiter|F. Neureiter]]: Historia literatury kaszubskiej : próba zarysu, przełożyła Maria Boduszyńska-Borowikowa ; wstępem opatrzył Tadeusz Bolduan, Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, Oddział Miejski, 1982 [http://books.google.de/books?ei=kDMAUdmvDsjZswbWjoCADA&hl=pl&id=VkdIAAAAIAAJ&dq=Neureiter&q=grucza#search_anchor] * [[Ferdinand Neureiter|F. Neureiter]]: Kaschubische Anthologie, [[Mnichòwò]] 1973 [http://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0004/bsb00046920/image_2] * E. Pryczkowski: ''Kaszubski Kordecki. Życie i twórczość ks. prałata Franciszka Gruczy'', [[Banino]] 2008 * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 341 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.unesco.org/xtrans/bsresult.aspx?a=&stxt=&sl=&l=csb&c=&pla=&pub=&tr=&e=&udc=&d=&from=&to=&tie=a Index Translationum] * [https://web.archive.org/web/20211120082958/https://www.diecezja.gda.pl/artykuly/duszpasterstwo-kaszubow/historia-mszy-z-kaszubska-liturgia Franciszek Grucza] * [https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=js2015878731 Grucza, Franciszek] * [https://web.archive.org/web/20191228105912/https://www.diecezja.gda.pl/duszpasterstwo-kaszubow/1171-ksiazki-liturgiczne ''Kaszebsko Biblejo'' /1992/] * [http://collectionscanada.gc.ca/ourl/res.php?url_ver=Z39.88-2004&url_tim=2016-04-28T17%3A04%3A39Z&url_ctx_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Actx&rft_dat=12993974&rfr_id=info%3Asid%2Fcollectionscanada.gc.ca%3Aamicus&lang=eng "Kaszëbskô"] {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Grucza Francyszk}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Tołmôcze Biblii]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi tołmôcze]] [[Kategòrëjô:Stutthof]] 2ligz3tdu1qx3erx7814hevoad5xci1 0 5172 200212 195405 2026-05-21T12:26:01Z Iketsi 3254 VIAF→{{Kòntrola}} 200212 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Jozef Jankowski.jpg|mały|Jankòwsczi w 1941 rokù]] '''Józef Jankòwsczi''' (ùr. w [[1910]] rokù w [[Czëczkòwò|Czëczkòwie]] kòl [[Brusë|Brus]] na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] – ùm. [[16 rujana]] [[1941]] r. w lagrze [[Auschwitz]], gdze miôł nómer 16895) – ksądz, zôkònnik pallotin, błogòsławiony [[Katolëcczi Kòscół|Kòscoła rzimskòkatolëcczégò]]. 13 czerwińca 1999 rokù jegò beatifikacji dokònôł papiéż [[Jan Paweł II]]. Liturgiczny wspòmink bł. Józefa Jankòwsczégò ë jinëch òbchôdë sã w katolëcczim Kòscele [[12 czerwińca]]. == Òbaczë téż == * [[Jan Paweł II]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.santiebeati.it/dettaglio/92954 Jozef Jankowski] * [https://web.archive.org/web/20221205210734/https://www.niesamowitepomorze.pl/kosciol-pw-blogoslawionego-ks-jozefa-jankowskiego-w-mecikale/ ''bł. ks. Józef Jankowski''] * [https://brusy.pl/component/k2/artykul/13449-brusy-pamietaja-111-rocznica-urodzin-bl-ks-jozefa-jankowskiego Patrón Gardu i Gminë Brusë] {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Jankòwsczi Józef}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Katolëcczi Kòscół]] [[Kategòrëjô:Lëdzë|Jankòwsczi, Józef]] basltwm7i7qfwzxz1weu5k98eceqhx8 0 5318 200209 197586 2026-05-21T12:18:24Z Iketsi 3254 VIAF→{{Kòntrola}} 200209 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Józef Ceynowa''' (1905–1991) z [[Pôłczëno (Gmina Pùck)|Pôłczëna]]. W II swiatowi wòjnie òn béł w lagrze dlô òficérów II-C ''Woldenberg''. Dozérôł pòezjã zaangażowóną i prozã, np. ''Urënamle. Powiôstczi z komudnëch lat'' (1982), m.jin. dlô dzôtk i młodzëznë, np. ''Skarb i moc. Bajki puckie'' (1975) i jin. Pisôł téż pò pòlskù. == Òbaczë téż == * [[Andrzéj Ceynowa]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.worldcat.org/search?q=au%3ACeynowa%2C+Jo%CC%81zef%2C&qt=hot_author Worldcat] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Ceynowa Józef}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] 9ucc2vi0y7o5gp0vd04m4nmk4j7g2ks 200210 200209 2026-05-21T12:18:50Z Iketsi 3254 [[]] 200210 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Józef Ceynowa''' (1905–1991) z [[Pôłczëno (Gmina Pùck)|Pôłczëna]]. W [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnie]] òn béł w lagrze dlô òficérów II-C ''Woldenberg''. Dozérôł pòezjã zaangażowóną i prozã, np. ''Urënamle. Powiôstczi z komudnëch lat'' (1982), m.jin. dlô dzôtk i młodzëznë, np. ''Skarb i moc. Bajki puckie'' (1975) i jin. Pisôł téż pò pòlskù. == Òbaczë téż == * [[Andrzéj Ceynowa]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.worldcat.org/search?q=au%3ACeynowa%2C+Jo%CC%81zef%2C&qt=hot_author Worldcat] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Ceynowa Józef}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] 9hu9us12tlplwnpce2q7myierzf02kr 0 5358 200193 179332 2026-05-21T12:06:53Z Iketsi 3254 |!]]→| ]]; {{Commons}} 200193 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL gmina Kościerzyna COA.svg|mały|Herb]] '''Gmina Kòscérzna''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Gmina Kościerzyna'') – to je wieskô gmina w [[Kòscérsczi kréz|kòscérsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Stolëcą ti gminë je [[Kòscérzna]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòscérsczi kréz}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Kòscérzna| ]] [[Kategòrëjô:Kòscérsczi kréz]] hy1e2lmdcg1ozoregakatyh9q6ixby5 0 5384 200368 189174 2026-05-22T02:24:40Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200368 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ястреб-перепелятник (Accipiter nisus, m), Измайловский парк.jpg|mały|Pazurnik]] [[Òbrôzk:Zittende en badderende sperwer-4961919.webm|mały|Accipiter nisus]] [[Òbrôzk:Accipiter nisus MHNT.jpg|mały|''Accipiter nisus'']] '''Pazurnik''' (''Accipiter nisus'') – strzédny ptôch rabùszny z rodzëznë jastrzibowatëch (''Accipitridae''). Òn zjôdô np. [[skórc]]e, a biwô m.jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] l0juwfkpsaohw067uwo73tpg8gqen34 0 5437 200357 196808 2026-05-22T02:19:34Z Iketsi 3254 -' ' 200357 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Calidris alpina 01.jpg|mały|Biegôcz - pòzdrzatk z bòkù]] [[Òbrôzk:Calidris alpina alpina MHNT.ZOO.2010.11.119.22.jpg|mały|''Calidris alpina alpina'']] '''Biegôcz''' (''Calidris alpina schinzii'') môłi ptôch z rodzëznë bekasowatëch. Òn żëje nad m. jin. [[Bôłt]]em, ale tu je jich mało. Biegôcze są òbjimniãti ùrzãdową òchrónią. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Bekasowaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bekasowaté]] b7thndyw5zm73ru6uk848zohh5gq696 14 5563 200237 160934 2026-05-21T14:06:53Z Iketsi 3254 {{Commons}} 200237 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Biologijô]] sm4aq9m0iyyqqnv95gkjigp8x3d8wsi 0 5633 200356 185135 2026-05-22T02:18:41Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200356 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Cuculus canorus2.jpg|mały|Kùkówka]] [[Òbrôzk:Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.149.48.jpg|mały|''Cuculus canorus canorus'' + ''Acrocephalus arundinaceus'']] [[Òbrôzk:Cuculus canorus bangsi MHNT.ZOO.2010.11.149.13.jpg|mały|''Cuculus canorus bangsi'' + ''Phoenicurus moussieri'']] '''Kùkówka''' (''Cuculus canorus'') — to je strzédny wanożny ptôch z rodzëznë kukówkòwatëch. Òb lato je na Kaszëbach czëc jak òn kucze. Kùkówka nie bùdëje gniôzda, nie wësadiwô jajów i nie wëchòwiwô swòjich młodëch. Òna jaje zniese do gniôzda tëch ôrtów ptôchów, w jaczich sã sama wëchòwa, colemało do gniôzda môłëch ptôchów, chtërne spiéwają np. [[Czerwònuszk|czerwònuszków]] abò [[Sëwô plëszka|sëwich plëszków]]. Pisklã kùkówczi wërzucô z gniôzda jaja i pisklãta gòspòdarzów, a gò fùdrëją "przëbróny starszi". [[Kaszëbi]] gôdają, że czedës òna bëła białką. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] 1pdh0pjiqfnpdsup6mosahm4mkir31v 0 5653 200211 193721 2026-05-21T12:24:09Z Iketsi 3254 VIAF→{{Kòntrola}}; (1900–1984) 200211 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Agùstin Chrabkòwsczi''' (1900–1984) – przëszedł na swiat 16 [[gromicznik]]a [[1900]] rokù w [[Łebno|Łebnie]], a ùmarł w 1984 rokù. Jegò grób je w [[Banino|Baninie]]. Jakno Andrisów Gùst pisywôł felietónë. Òn napisôł ksążeczkã "Jak jô béł bògati” (2007), ISBN 9788360640135, a w ni stoi m .jin. tak: "Tatk lubił wëpic, le czej przëszło, żebë za swòje, tej òn ni miôł aptitu." == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Chrabkòwsczi Augùstin}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] a0huqr0nakdm4go7fr1vy0si5t52ext 0 5783 200363 188725 2026-05-22T02:22:39Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200363 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Cерая цапля (Ardea cinerea) на сухом дереве, р. Зимёнка.jpg|mały|Sëwô czapla]] [[Òbrôzk:Ardea cinerea MHNT Crâne.jpg|mały|Sëwô czapla]] [[Òbrôzk:Ardea cinerea MHNT.ZOO.2010.11.54.1.jpg|mały|''Ardea cinerea'']] '''Sëwô czapla''' (''Ardea cinerea cinerea'') – to je wiôldżi ptôch z rodzënë czaplowatëch. Òne mają m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] gniôzda. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] bit3eu5q75ckf2kss4wkhucpemo47yt 0 5798 200191 181658 2026-05-21T12:06:18Z Iketsi 3254 |!]]→| ]]; {{Commons}} 200191 wikitext text/x-wiki '''Gmina Brusë''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Gmina Brusy'') - miastowò-wsowô gmina w [[Chònicczi kréz|chònicczim krézu]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|Pòmòrsczim wòjewództwie]]. Sedzba gminë je w gardze [[Brusë]]. == Lëteratura == * Dzieje Brus i okolicy : praca zbiorowa / pod red. Józefa Borzyszkowskiego ; [aut. Krzysztof Walenta et al.].Chojnice ; Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, 1984. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Chònicczi kréz]] [[Kategòrëjô:Gmina Brusë| ]] 3nj8svn7t5mejcwksg3naw45w1ib5sr 200192 200191 2026-05-21T12:06:33Z Iketsi 3254 - → – 200192 wikitext text/x-wiki '''Gmina Brusë''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Gmina Brusy'') – miastowò-wsowô gmina w [[Chònicczi kréz|chònicczim krézu]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|Pòmòrsczim wòjewództwie]]. Sedzba gminë je w gardze [[Brusë]]. == Lëteratura == * Dzieje Brus i okolicy : praca zbiorowa / pod red. Józefa Borzyszkowskiego ; [aut. Krzysztof Walenta et al.].Chojnice ; Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, 1984. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Chònicczi kréz]] [[Kategòrëjô:Gmina Brusë| ]] dexk0e3w412tl5y733kkfetz88e9ox1 0 5804 200199 179334 2026-05-21T12:10:05Z Iketsi 3254 |!]]→| ]]; == Bùtnowé lënczi == 200199 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL gmina Dziemiany COA.svg|mały|Herb Gminë Dzemiónë]] '''Gmina Dzemiónë''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Gmina Dziemiany'') to je wieskô gmina w [[Kòscérsczi kréz|kòscérsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. [[Dzemiónë]] je stolëcą ti gminë. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòscérsczi kréz}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Dzemiónë| ]] [[Kategòrëjô:Kòscérsczi kréz]] cbnypsi9cn7o1bjmlsan1lkn8m6158y 0 5999 200278 196522 2026-05-21T14:32:27Z Iketsi 3254 mònarchia→mònarchiô 200278 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|na karce=Wales in the UK and Europe.svg|mòtto=Cymru am byth (Walijô na zawdë)|herb=Royal Badge of Wales (2008-2024).svg|miono-genitiw=Waliji|fana=Flag of Wales.svg|himn=Hen Wlad Fy Nhadau|dëtk=Anielsczi funt szterling|kòd dëtka=GBP|lëdztwò=3 164 000|stolëca=Cardiff|fòrma państwa=[[mònarchiô]]|wiéchrzëzna=20 779|jãzëk=anielsczi, walijsczi|miono=Walijô|gwôsné miono=Cymru Wales|procent-wòdë=-|rok=2023|czasowô cona=+0|telefón=44|Internet=.wales|Premiéra=Eluned Morgan|Prezydeńt=|Mònarcha=Karól III}} '''Walijô''' ([[Walijsczi jãzëk|wal]]. ''Cymru'') je jednym z szterëch dzélów [[Wiôlgô Britanijô|Wiôldżi Britaniji]], historiczną celticką krôjną. * stoleczny gard: Cardif * lëdztwò: 3 164 000 (2023)<ref>[https://www.gov.wales/mid-year-estimates-population-2023-html Mid year estimates of the population: 2023] Government of Wales</ref> * wiéchrzëzna: 20 779 km² * Internet: .wales lub .cymru, òd 2015<ref>[https://businesswales.gov.wales/news-and-blog/discover-benefits-wales-and-cymru-domains Discover the benefits of .wales and .cymru domains] Business Wales</ref> == Historiô == Za rządów rzimsczégò césarza Klaùdiusza Walijô bëłô zamieszkiwanô bez Sylurów, Ordowików ë Dekangów. Sylurowie przez dłudżi biôtkòwali procëm Rzimianom; równak w roku 74 òstali pòkònani. W [[Strzédnowiek|strzédnowieku]] bëłë tu państwa m. jin. Królestwò Gwynedd i Królestwò Powys, chtërne widzałi sã pòd [[Anielskô|anielsczé]] panowanié. == Geografiô == === Gardë === * Cardiff (stolëczny gard) * Swansea * Newport * Rhondda * Barry === Rzéczi === * Wye * Usk * Severn * Tywi * Dee == Òbaczë téż == * [[Anielskô]] * [[Szkòckô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wiôlgô Britanijô]] ktk4npqvopgoemqj2bhzt2glsg30ks1 0 6153 200361 184916 2026-05-22T02:21:45Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200361 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Erithacus rubecula -RHS Garden Harlow Carr-8b-2c.jpg|mały|Czerwònuszk]] [[Òbrôzk:Erithacus rubecula whiterbyi Hartert, E, 1910 232 HdB Ouarsenis Algérie.jpg‎|mały|''Erithacus rubecula'']] [[Òbrôzk:Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.150.1.jpg|mały|''Cuculus canorus'' + ''Erithacus rubecula'']] '''Czerwònuszk''' (''Erithacus rubecula'') — to je môłi wanożny ptôch z rodzëznë ''Muscicapidae''. Jak je cepli on je m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] hiw5uqche3i2civr2gw2k6ncwh3i0ic 0 6154 200366 184897 2026-05-22T02:23:42Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200366 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Zaunkönig IMG 0082.JPG|mały|Mëszikrólëk]] [[Òbrôzk:Troglodytes troglodytes kabylorum Hartert, E, 1910 Tébessa MHNT ZOO 2010 11 232.jpg|mały|''Troglodytes troglodytes '']] [[Òbrôzk:Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.149.17.jpg|mały|''Cuculus canorus canorus'' + ''Troglodytes troglodytes'']] '''Mëszikrólëk''' (''Troglodytes troglodytes'') — to je môłi wanożny ptôch z rodzëznë mëszikrólëków (''Troglodytidae''). Jak je cepli on je m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] 3ea7zf0omthoumul9zuoalxktk4jkgv 0 6320 200208 145492 2026-05-21T12:15:00Z Iketsi 3254 |!]]→| ]]; == Bùtnowé lënczi == 200208 wikitext text/x-wiki '''Gmina Strzépcz''' – dôwnô gmina w pôłniowim dzélu [[wejrowsczi kréz|wejrowsczégò krézu]] z sëdzbą wëszëznów w Strzépczu. Òd 1975 rokù sëdzba wëszëznów je w [[Lëniô|Lëni]] ë pòzwa gminë je [[gmina Lëniô]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Lëniô| ]] 4j70x1pkz7e8jw8dz6k2nxd66w0v61l 14 6375 200245 172083 2026-05-21T14:09:25Z Iketsi 3254 {{Commons}} 200245 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Nôtërné ùczbë]] 0pq5cfbc4683iaf1iysu6dgtzjo6mla 0 7162 200203 179340 2026-05-21T12:11:07Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200203 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL gmina Dębnica Kaszubska COA.svg|mały|Herb gminë]] '''Gmina Dãbnica''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Gmina Dębnica Kaszubska'') – to je wieskô gmina w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Stôłpsczi kréz|stołpsczim krézu]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Dãbnica| ]] [[Kategòrëjô:Stołpsczi kréz]] beeo9ua1579y57srx9rh36xcx5zkmw4 0 7163 200194 192365 2026-05-21T12:07:19Z Iketsi 3254 |!]]→| ]]; == Bùtnowé lënczi == 200194 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL gmina Główczyce COA.svg|mały|Herb Gminë Główczëce]] '''Gmina Główczëce''' ([[Pòlsczi jãzëk|pol]] ''Gmina Główczyce'') – to je wieskô gmina w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Stôłpsczi kréz|stołpsczim krézu]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Główczëce| ]] [[Kategòrëjô:Stołpsczi kréz]] boq77suhd1uu70xrw1f9rszqkkoekzp 0 7164 200264 179342 2026-05-21T14:20:31Z Iketsi 3254 {{stub}}→{{Ùzémk artikla}}; |!]]→| ]]; ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 200264 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL gmina Potęgowo COA.svg|mały|Herb]] '''Gmina Pòtãgòwò''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Gmina Potęgowo'') – to je wieskô gmina w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Stôłpsczi kréz|stołpsczim krézu]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Pòtãgòwò| ]] [[Kategòrëjô:Stołpsczi kréz]] i6vaj2hv0y1i6ormohafllkzljn5xge 0 7165 200198 161511 2026-05-21T12:09:48Z Iketsi 3254 |!]]→| ]]; ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 200198 wikitext text/x-wiki '''Gmina Smôłdzëno''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Gmina Smołdzino'') – to je wieskô gmina w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Stôłpsczi kréz|stołpsczim krézu]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Smôłdzëno| ]] [[Kategòrëjô:Stołpsczi kréz]] cwiywlymxqej2ar5risfgf5em3laxyr 0 7178 200200 193025 2026-05-21T12:10:17Z Iketsi 3254 |!]]→| ]]; {{Kòntrola}} 200200 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL gmina Wicko COA.svg|mały|Herb gminë Wickò]] '''Gmina Wickò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Gmina Wicko'') – je wieską gminą w [[Lãbòrsczi kréz|lãbòrsczim krézu]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]. == Bùtnowi lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Wickò| ]] [[Kategòrëjô:Lãbòrsczi kréz]] 1mwajcfzgsklcdwu2ugycl8nlbbn1kk 0 7182 200201 179347 2026-05-21T12:10:29Z Iketsi 3254 |!]]→| ]]; ' - je '→' – je '; {{Commons}} 200201 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL gmina Nowa Wieś Lęborska COA.jpg|mały|Herb]] '''Gmina Nowô Wies''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Gmina Nowa Wieś Lęborska'') – je wieską gminą w [[Lãbòrsczi kréz|lãbòrsczim krézu]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Nowô Wies| ]] [[Kategòrëjô:Lãbòrsczi kréz]] 2md0sfnfmsslcv32eskl204mha9bqdw 0 7195 200285 132780 2026-05-21T14:41:17Z Iketsi 3254 {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}}; == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 200285 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Alojzy Stenzel''' (ùr. 21 [[gromicznik]]a 1904 rokù w [[Żukòwò|Żukowie]] - ùm. 2 [[séwnik]]a 1966 rokù w [[Wiôlgô Wies|Wiôldżi Wsë]]) – béł [[Kaszëbi|kaszëbsczim]] spòlëznowim dzejôrzã i pedagògã. Òd 1920 rokù ùcził sã w seminarium dlô szkólnëch w [[Kòscérzëna|Kòscérzënie]]. W 1924 rokù òn zaczął robic jakno szkólny i czerowôł szkòłą w [[Gniéżdżewò|Gniéżdżewie]]. Tam òn robił jaż do pòczątkù drëdżi swiatowi wòjnë. Pò wòjnie òn czerowôł szkòłą w [[Strzelno|Strzelnie]]. Òn béł aktiwnym dzejôrzã mùzyczny rësznotë. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Stenzel Alojzy}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] ee6ys13wd7p9mlzm4q7j8xu88mtpt0h 200286 200285 2026-05-21T14:50:41Z Iketsi 3254 Przëpisë 200286 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Alojzy Stenzel''' (ùr. 21 [[gromicznik]]a 1904 rokù w [[Żukòwò|Żukowie]] - ùm. 2 [[séwnik]]a 1966 rokù w [[Wiôlgô Wies|Wiôldżi Wsë]]) – béł [[Kaszëbi|kaszëbsczim]] spòlëznowim dzejôrzã i pedagògã. Òd 1920 rokù ùcził sã w seminarium dlô szkólnëch w [[Kòscérzëna|Kòscérzënie]]. W 1924 rokù òn zaczął robic jakno szkólny i czerowôł szkòłą w [[Gniéżdżewò|Gniéżdżewie]]. Tam òn robił jaż do pòczątkù drëdżi swiatowi wòjnë. Pò wòjnie òn czerowôł szkòłą w [[Strzelno|Strzelnie]]<ref>https://web.archive.org/web/20210226152641/https://oksitpuck.pl/sztandar-dla-szkoly-podstawowej-w-strzelnie/</ref>. Òn béł aktiwnym dzejôrzã mùzyczny rësznotë. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://web.archive.org/web/20210226152641/https://oksitpuck.pl/sztandar-dla-szkoly-podstawowej-w-strzelnie/ * [https://spstrzelno.edupage.org/ Szkoła Podstawowa im. Alojzego Stenzla w Strzelnie] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Stenzel Alojzy}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] ar7aehvh2cj0mpndww8im7rq4zku8hp 0 7314 200270 198524 2026-05-21T14:27:02Z Iketsi 3254 mònarchia→mònarchiô 200270 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Principatu de Mùnegu | miono = Ksãstwò Mònakò | miono-genitiw = Mònakò | fana = Flag of Monaco.svg| herb = Coat of arms of Monaco.svg | na karce = Location_Monaco_Europe.png| mòtto = Deo Juvante | jãzëk = [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Mònegasczi jãzëk|mònegasczi]] | stolëca = Mònakò | fòrma państwa = [[mònarchiô]] | wiéchrzëzna = 1,95 | lëdztwò = 32.796 | rok = 2008 | dëtk = [[Eùro]] | kòd dëtka = EUR | czasowô cona = +0 | swiãto = [[19 lëstopadnika]] | himn = A Marcia de Muneghu<br>Marsz Mònakò <center>[[Òbrôzk:Monaco National Anthem.ogg]]</center> | kòd = MC, MCO | Internet = .mc | telefón = 377 |Mònarcha=Albert II|Premiéra=Christophe Mirmand|aùtowi kòd=MC}} '''Mònakò''' je baro môłim gardã-państwã w [[Eùropa|Eùropie]]. * stoleczny gard: [[Mònakò]] * lëdztwò: 32.796 mieszkańców ([[2008]]) * wiéchrzëzna: 1,95 km² [[Òbrôzk:Aerial view of Monaco at dusk.jpg|mały|lewo|Monako]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Euro}} {{Eùropa}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] kbp5asfcy1xv1a67u42v84r40yx9mrm 0 7358 200277 194327 2026-05-21T14:32:03Z Iketsi 3254 mònarchia→mònarchiô 200277 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=‏دولة قطر‎ <br />Daulat Katar|miono=Państwò Katar|fana=Flag of Qatar.svg|miono-genitiw=Kataru|herb=Emblem of Qatar-2022.svg|mòtto= الله الوطن الأمير <br> (Bóg, Nôrôd, Emir)|na karce=LocationQatar.png|jãzëk=arabsczi|stolëca=Doha|fòrma państwa=[[mònarchiô]]|wiéchrzëzna=11 586|procent-wòdë=0|rok=2020|lëdztwò=2 794 148|dëtk=rial|kòd dëtka=QAR|czasowô cona=+3|swiãto=3 séwnika|himn=As Salam al Amiri|kòd=QA|Internet=.qa|telefón=+974|Premiéra=Muhammad ibn Abdul Rahman Al Sani|Mònarcha=Tamim ibn Hamad Al Sani|aùtowi kòd=QA|data ùsôdzenia=3 séwnika 1971}} '''Katar''' je państwã w Azëji, na [[Arabsczi Półòstrów|Arabsczim Półòstrowie]]. Greńcze z [[Saudëjskô Arabijô]]. 3 séwnika 1971 zwëskał samòstójnotã òd [[Wiôlgô Britanijô|Wiôldżi Britanji]]<ref>https://history.state.gov/countries/qatar</ref>. Stolecznym gardã je [[Doha]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] ftzsfs8nv0s0nrm9obkxvhmb7p2qrcc 0 7361 200273 192710 2026-05-21T14:28:32Z Iketsi 3254 mònarchia→mònarchiô 200273 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=‏مملكة البحرين Mamlakat al-Bahrajn|miono=Królestwò Bahrajnu|fana=Flag of Bahrain.svg|miono-genitiw=Bahrajnu|herb=Emblem of Bahrain.svg|mòtto=‏بحريننا<br>(Nasz Bahrajn)|na karce=Bahrain in its region.svg|jãzëk=arabsczi|stolëca=Manama|fòrma państwa=[[mònarchiô]]|wiéchrzëzna=694|procent-wòdë=0|rok=2021|lëdztwò=1 526 929|dëtk=dinar|kòd dëtka=BHD|czasowô cona=+3|swiãto=[[15 zélnika]]|himn= نشيد البحرين الوطني <br> Bahrainona<br> (Nasz Bahrajn)<center>[[Òbrôzk:Bahraini Anthem.ogg]]</center> |kòd=BH|Internet=.bh|telefón=973|Mònarcha=Hamad ibn Isa Al Chalifa|Premiéra=Salman ibn Hamad ibn Isa Al Chalifa|aùtowi kòd=BRN|data ùsôdzenia=[[15 zélnika]] 1971}} '''Bahrajn''' je państwã w [[Azëjô|Azëji]]. Stolecznym gardã je [[Manama]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] 784pqtx83eawq9n1khrcnb7859xx9jn 200290 200273 2026-05-21T19:11:35Z DawnyTest 14843 Przëpis 200290 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=‏مملكة البحرين Mamlakat al-Bahrajn|miono=Królestwò Bahrajnu|fana=Flag of Bahrain.svg|miono-genitiw=Bahrajnu|herb=Coat of Arms of The Kingdom of Bahrain.svg|mòtto=‏بحريننا<br>(Nasz Bahrajn)|na karce=Bahrain in its region.svg|jãzëk=arabsczi|stolëca=Manama|fòrma państwa=[[mònarchiô]]|wiéchrzëzna=694|procent-wòdë=0|rok=2021|lëdztwò=1 526 929<ref>[https://web.archive.org/web/20260129160815/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahrain/ Bagrajn w „The World Factbook”]</ref>|dëtk=dinar|kòd dëtka=BHD|czasowô cona=+3|swiãto=[[15 zélnika]]|himn= نشيد البحرين الوطني <br> Bahrainona<br> (Nasz Bahrajn)<center>[[Òbrôzk:Bahraini Anthem.ogg]]</center> |kòd=BH|Internet=.bh|telefón=973|Mònarcha=Hamad ibn Isa Al Chalifa|Premiéra=Salman ibn Hamad ibn Isa Al Chalifa|aùtowi kòd=BRN|data ùsôdzenia=[[15 zélnika]] 1971}} '''Bahrajn''' je państwã w [[Azëjô|Azëji]] w Persczi Roztoce, na archipelagu midze [[Katar|Katarã]] a [[Saudëjskô Arabijô|Saudëjską Arabią]]. Stolecznym gardã je [[Manama]]. Dôwni bëł to emirat, a òd 2002 królestwò. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] pirt0dn5p6z70pr3yh4k7r4pflky93x 200291 200290 2026-05-21T19:11:52Z DawnyTest 14843 200291 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=‏مملكة البحرين Mamlakat al-Bahrajn|miono=Królestwò Bahrajnu|fana=Flag of Bahrain.svg|miono-genitiw=Bahrajnu|herb=Coat of Arms of The Kingdom of Bahrain.svg|mòtto=‏بحريننا<br>(Nasz Bahrajn)|na karce=Bahrain in its region.svg|jãzëk=arabsczi|stolëca=Manama|fòrma państwa=[[mònarchiô]]|wiéchrzëzna=694|procent-wòdë=0|rok=2021|lëdztwò=1 526 929<ref>[https://web.archive.org/web/20260129160815/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahrain/ Bahrajn w „The World Factbook”]</ref>|dëtk=dinar|kòd dëtka=BHD|czasowô cona=+3|swiãto=[[15 zélnika]]|himn= نشيد البحرين الوطني <br> Bahrainona<br> (Nasz Bahrajn)<center>[[Òbrôzk:Bahraini Anthem.ogg]]</center> |kòd=BH|Internet=.bh|telefón=973|Mònarcha=Hamad ibn Isa Al Chalifa|Premiéra=Salman ibn Hamad ibn Isa Al Chalifa|aùtowi kòd=BRN|data ùsôdzenia=[[15 zélnika]] 1971}} '''Bahrajn''' je państwã w [[Azëjô|Azëji]] w Persczi Roztoce, na archipelagu midze [[Katar|Katarã]] a [[Saudëjskô Arabijô|Saudëjską Arabią]]. Stolecznym gardã je [[Manama]]. Dôwni bëł to emirat, a òd 2002 królestwò. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] duyo6rgjcqyqgqrqxo22ql4utdfrlo5 0 7363 200292 191860 2026-05-21T19:23:45Z DawnyTest 14843 + 200292 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=‏المملكة الأردنية الهاشمية‎<br> Al-Mamlaka al-Urdunnijja al-Haszimijja|miono=Haszëmicczé Królestwò Jordanie|fana=Flag of Jordan.svg|miono-genitiw=Jordanie|herb=Coat of arms of Jordan.svg|mòtto=Bóg, Tatczëzna, Król|na karce=LocationJordan.svg|jãzëk=arabsczi|stolëca=Amman|fòrma państwa=Kònstitucëjnô mònarchijô|wiéchrzëzna=88 794 km²|procent-wòdë=0,01%|rok=2017|lëdztwò=7 131 000|dëtk=dinar jordansczi|kòd dëtka=JOD|czasowô cona=2 – zëma UTC+3 – lato|swiãto=25 maja|himn=[[Himn Jordanii|As-salam al-malaki al-urdoni]]|kòd=JO|Internet=.jo|telefón=962|Mònarcha=Abdullah II|Premiéra=Dżafar Hassan}} '''Jordaniô, Haszëmicczé Królestwò Jordanie''' je państwã w [[Azëjô|Azëji]]. Stolëcznym gardã je [[Amman]]. Jordaniô greńczë z [[Izrael|Izraelã]] òd zôpadu, z [[Syrëjô|Syrëją]] z pólnocy, z [[Irak|Irakã]] z wschodu i z [[Saudëjskô Arabijô|Saudëjską Arabiją]] od półniowo wschodu<ref>[https://r.pl/blog/co-warto-wiedziec-przed-wyjazdem-do-jordanii Co warto wiedzieć przed wyjazdem do Jordanii?] r.pl</ref>. [[Òbrôzk:Al Khazneh Petra edit 2 (cropped).jpg|lewo|mały|Skalny gard Petra]] == Przëpisë == {{Przëpisë}}{{stub}} {{Azëjô}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] 9dwwvvmarlcjmyod42sh3wgt27kx537 200295 200292 2026-05-21T19:40:42Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200295 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=‏المملكة الأردنية الهاشمية‎<br> Al-Mamlaka al-Urdunnijja al-Haszimijja|miono=Haszëmicczé Królestwò Jordanie|fana=Flag of Jordan.svg|miono-genitiw=Jordanie|herb=Coat of arms of Jordan.svg|mòtto=Bóg, Tatczëzna, Król|na karce=LocationJordan.svg|jãzëk=arabsczi|stolëca=Amman|fòrma państwa=Kònstitucëjnô mònarchijô|wiéchrzëzna=88 794 km²|procent-wòdë=0,01%|rok=2017|lëdztwò=7 131 000|dëtk=dinar jordansczi|kòd dëtka=JOD|czasowô cona=2 – zëma UTC+3 – lato|swiãto=25 maja|himn=[[Himn Jordanii|As-salam al-malaki al-urdoni]]|kòd=JO|Internet=.jo|telefón=962|Mònarcha=Abdullah II|Premiéra=Dżafar Hassan}} '''Jordaniô, Haszëmicczé Królestwò Jordanie''' je państwã w [[Azëjô|Azëji]]. Stolëcznym gardã je [[Amman]]. Jordaniô greńczë z [[Izrael|Izraelã]] òd zôpadu, z [[Syrëjô|Syrëją]] z pólnocy, z [[Irak|Irakã]] z wschodu i z [[Saudëjskô Arabijô|Saudëjską Arabiją]] od półniowo wschodu<ref>[https://r.pl/blog/co-warto-wiedziec-przed-wyjazdem-do-jordanii Co warto wiedzieć przed wyjazdem do Jordanii?] r.pl</ref>. [[Òbrôzk:Al Khazneh Petra edit 2 (cropped).jpg|lewo|mały|Skalny gard Petra]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] 3lcq6rqvh49qgophgw5kfwply1bjy1y 0 7736 200275 191868 2026-05-21T14:30:48Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}}; mònarchia→mònarchiô 200275 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=Malaysia|miono=Malezjô|fana=Flag of Malaysia.svg|miono-genitiw=Malezji|herb=Coat of arms of Malaysia.svg|mòtto=Bersekutu Bertambah Mutu|na karce=Malaysia states named.png|jãzëk=malajsczi|stolëca=Kuala Lumpur|fòrma państwa=[[mònarchiô]]|wiéchrzëzna=330 803 km²|swiãto=31 zélnika|himn=[[Himn Malezji|Negaraku]]|procent-wòdë=~0,3%|rok=2017|lëdztwò=32 050 000|dëtk=ringgit|czasowô cona=+8|kòd dëtka=MYR|kòd=MY|Internet=.my|telefón=60|Premiéra=Anwar Ibrahim|Mònarcha=Ibrahim ibni Almarhum}} '''Malezjô''' je państwã w [[Azëjô]]. Stolëcznym gardã je Kuala Lumpur. Greńczë z: [[Tajlandiô|Tajlandiją]], [[Jindonezjô|Jindoneziją]], [[Brunei]] i [[Singapùr|Singapùrã]]<ref>[https://web.archive.org/web/20230905202133/https://lachmanski.pl/malezja-kraina-kontrastow/ Malezja – Kraina kontrastów] lachmanski.pl</ref>. Ùrzãdowim jãzëkã Malezji je malajsczi, a państwòwą religią je [[islam]]. Przédnik kraju to Yang di-Pertuan Agong (król)<ref>[http://www.commonlii.org/my/legis/const/1957/4.html Artikùł 32 kònstitùcji Malezji, pkt 1]</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] q2ewpvd2n30yk6he90amrj1d1ldmueu 0 7835 200231 174047 2026-05-21T14:04:29Z Iketsi 3254 {{Commons}} 200231 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Grabli.JPG|mały|Grable]] '''Grable''' – rãczné [[nôrzãdło]], chtërno brëkùją czasã np. gbùrze do sëszeniô sana abò do wëgrôbianiô kłosów i stebłów z zôrna pò draszowaniu. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gbùrzëzna]] 6169g2vxzo096tu0x7gntv57a1b0mxq 0 8006 200380 177972 2026-05-22T02:29:09Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 200380 wikitext text/x-wiki '''Żëchcë''' – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] wies w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Chònicczi kréz|chònicczim krézu]], w [[Gmina Kònôrzënë|gminie Kònôrzënë]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIV/703 Zychce w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Kònôrzënë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 9pzax3pcznt1itwqd79e7ztk6opwh0g 200381 200380 2026-05-22T02:29:17Z Iketsi 3254 -' ' 200381 wikitext text/x-wiki '''Żëchcë''' – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] wies w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Chònicczi kréz|chònicczim krézu]], w [[Gmina Kònôrzënë|gminie Kònôrzënë]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIV/703 Zychce w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Kònôrzënë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] ms202dd5dyqk5u7u8i2dm2pzy3t2ldf 0 8010 200379 182211 2026-05-22T02:29:01Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 200379 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Hopy - skrzyżowanie.jpg|mały|Hopë]] '''Hopë''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Hopy'') – to są kaszëbską wsą w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Przedkòwò|gminie Przedkòwò]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/120 Hopy w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Przedkòwò]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] bvbm3p1xb8tc39auey8w9mbwjpnxy6x 0 8052 200377 178054 2026-05-22T02:27:56Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200377 wikitext text/x-wiki '''Karczemczi''' – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]], w [[Gmina Szëmôłd|gminie Szëmôłd]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/835 Karczemki w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Szëmôłd]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] tkgru2i0n8rxy010t6rhfnsigwmlbrf 0 8075 200232 183493 2026-05-21T14:04:58Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 200232 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gdansk bretowo.svg|mały|Brãtowò – dzél [[Gduńsk]]a, czerwòno zamalowóné na kôrce]] [[Òbrôzk:Gdańsk Brętowo - SA136 PKM i Jazz Duo (2) (Flyz1 WG 34-2015).jpg|mały|Brãtowò]] '''Brãtowò''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Brętowo'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Brentau'') – to je dzél [[Gduńsk]]a, a bëła wies. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/358 Brentowo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dzéle Gduńska]] r07g6s0nq8vcs606au8oezq0c62lqqh 0 8103 200376 178331 2026-05-22T02:27:44Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200376 wikitext text/x-wiki '''Pierszczewò''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Pierszczewo'') – to je [[wies]] na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Stãżëca|gminie Stãżëca]]. Wies je [[turistika|turistnym]] òstrzódkã. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VIII/100 Pierszczewo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Stãżëca]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 7ijwjfb9bm45pyez3grpwd39zcmu7xk 0 8105 200378 178072 2026-05-22T02:28:04Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200378 wikitext text/x-wiki '''Łątczëno''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Łączyno'') – to je [[wies]] na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Stãżëca|gminie Stãżëca]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/631 Łączyn w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Stãżëca]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] lvxg2dvxljtuqtb26wa4qtr1vlnkzej 0 8106 200375 186126 2026-05-22T02:27:29Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200375 wikitext text/x-wiki '''Gapòwò''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Gapowo'') – to je [[wies]] na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Stãżëca|gminie Stãżëca]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/482 w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Stãżëca]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 9e03dkuxow418oqpnumjccrgwwp544q 0 8122 200365 199074 2026-05-22T02:23:24Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200365 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Acrocephalus arundinaceus (Linnaeus, 1758) - veliki trstenjak.jpg|mały|Zwëczajny łãtownik]] [[Òbrôzk:Reed warbler cuckoo.jpg|mały |Zwëczajny łãtownik żëwi młodą [[Kukówka|kùkówkã]] w swòjim gniôzdze]] [[Òbrôzk:Acrocephalus arundinaceus MHNT 323.jpg|mały||''Acrocephalus arundinaceus'']] [[Òbrôzk:Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.149.36.jpg|mały|''Cuculus canorus canorus'' + ''Acrocephalus arundinaceus'']] '''Zwëczajny łãtownik''' (''Acrocephalus arundinaceus'') – to je dosc môłi, wanożny ptôch z rodzëznë ''Acrocephalidae''. Òn żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Zwëczajny łãtownik mòże żëwic młodą kùkówkã w swòjim gniôzdze. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://animaldiversity.org/accounts/Acrocephalus_arundinaceus/pictures/collections/contributors/david_blank/Aarundinaceus2/ ''Acrocephalus arundinaceus''] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] hf11lp4aiufcdb1gt7ibqpfghnf670c 14 8130 200244 165614 2026-05-21T14:08:49Z Iketsi 3254 {{Commons}} 200244 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] gubfulfcv6uzu7xcb96jguc2wslj4vc 0 8301 200215 178440 2026-05-21T12:37:34Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200215 wikitext text/x-wiki '''Òseczi''' – są kaszëbską wnożëną w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]], w [[Gmina Chòczewò|gminie Chòczewò]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VII/633 1.) Osieki w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Chòczewò]] h7bzcqhn9kfq9y7ib7owu169d92rz2m 14 8466 200248 165610 2026-05-21T14:09:47Z Iketsi 3254 {{Commons}}; [[Category:→[[Kategòrëjô: 200248 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Stołpsczi kréz]] dpqahjyx9qx53jzdd731k3wnz02wlwx 0 8558 200262 196355 2026-05-21T14:19:51Z Iketsi 3254 |!]]→| ]]; {{Kòntrola}} 200262 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL_gmina_Lipnica_COA.svg|mały|Herb gminë]] '''Gmina Lëpińce''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] Gmina Lipnica) to je wieskò gmina w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]. Czedës to bëła Gmina Lëpnica. Tuwò mieszkô wiãcy jak 5 tësąców lëdzy. == Lëteratura == * [[Jan Mòrdawsczi]] : ''Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb''; tłómaczëlë: [[Ida Czajinô]], [[Róman Drzéżdżón]], [[Marian Jelińsczi]], [[Karól Rhode]], [[Gduńsk]] [[2008]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bëtowsczi kréz]] [[Kategòrëjô:Gmina Lëpińce| ]] qvbf4pk70qvdyt1rpce6galkdpmd9va 0 8599 200364 197084 2026-05-22T02:22:54Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200364 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Anas querquedula, Viladecans, Catalunya, Spain 1.jpg|mały|Cërzónka]] [[Òbrôzk:Spatula querquedula MHNT.ZOO.2010.11.18.1.jpg|mały|''Spatula querquedula'']] '''Cërzónka''' (''Spatula querquedula'' syn. ''Anas querquedula'') – to je ôrt strzédnégò wòdnégò ptôcha z rodzëznë kaczkòwatëch (''Anatidae''). Ten wanożny ptôch biwô na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaczkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaczkòwaté]] meikqw8zu0ni3hpkamq8h0upcki096k 0 8603 200369 197083 2026-05-22T02:24:57Z Iketsi 3254 -' ' 200369 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Macreuse noire (4).JPG|mały|Bëkôcz – òna i òn w mùzeùm]] [[Òbrôzk:Melanitta nigra MHNT.ZOO.2010.11.19.5.jpg|mały|''Melanitta nigra'']] '''Bëkôcz''' (''Melanitta nigra'') – to je strzédny wòdny ptôch z rodzëznë kaczkòwatëch. Òn mòże zëmòwac na ùbrzegù [[Bôłt]]u. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaczkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaczkòwaté]] 0pjgzlg5mahxyez20kockoss62ao4t0 0 8711 200230 199710 2026-05-21T14:04:14Z Iketsi 3254 {{Commons}} 200230 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Stanford University view of the Oval.jpg|mały|Ùniwersytet Stanforda]] '''Ùniwersytet Stanforda''' (''Stanford University'' abò ''Leland Stanford Junior University'') – je wôżnym amerikańsczim môlã dlô rozwiju nôùczi òd 1891 rokù. Na nim uczi sã kòl 16 tësãców sztudérów. == Òbaczë téż == * [[Zjednóné Kraje Americzi]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.stanford.edu/ Stanford University] * [http://searchworks.stanford.edu/browse?start=6597034 Bibloteka] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Zjednóné Kraje Americzi]] [[Kategòrëjô:Ùniwersytetë]] 89okgofimw4txu6grlqokv3gg1jhenr 14 8806 200253 176400 2026-05-21T14:10:49Z Iketsi 3254 {{Commons}}; [[Category:→[[Kategòrëjô: 200253 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Tołmôcze]] ojbo76xuvczp0nd6bhvi3qu88fga8f3 0 8926 200196 193672 2026-05-21T12:08:14Z Iketsi 3254 |!]]→| ]]; <gallery mode="packed"> 200196 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Szczecëno| dopełniacz=Szczecëna| adjektiw_mask=szczecyńsczi| adjektiw_fem=szczecyńskô| céch=POL Szczecin COA.svg| fana=POL Szczecin flag.svg| karta=POL Szczecin map.svg| wòjewództwò=zôpadnopòmòrsczé| kréz=| grodzki=tak| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=tak| bùrméster=Piotr Krzystek| adres_um=pl. Armii Krajowej 1| kod_poczt_um=70-456| tel_um=(91)4245931| fax_um=(91)4245855| mail_um=boi@um.szczecin.pl| wiéchrzëzna=301,30 km²| stopniN=51|minutN=67|stopniE=16|minutE=08| wysokość=do 130 m. n.p.m.| rok=2004| lëdztwò=411 tys.| gęstość=1375| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+48) 91| pòcztowi kòd=70-018 do 71-871| registracëjné tôfle=ZS| TERYT=| SIMC=| www=http://www.szczecin.pl| |commons=Category:Szczecin}} [[Òbrôzk:PolandSzczecinPanorama.JPG|mały|left|Szczecëno]] [[Òbrôzk:Kamień kaszubski z gryfem przy katedrze w Szczecinie.jpg|mały|left|Kamiéń "Kaszëbsczi grif. Na ti zemi òd kòl VI w. przez czileset lat mieszkelë Kaszëbi. Rok Gryfa 2014"]] '''Szczecëno '''(we zdrojach: ''Stetin'' 1133, ''Stetyn'' 1188, ''Stitin'' 1251, ''Borstaborg'' XIII w., ''Stitinum'',, ''Stetina'', ''Stittin'', ''Stettin'', ''Szczecëno'' (Słowińcë); pòl. ''Szczecin'', miem. ''Stettin'', lat. ''Stetinum'') je nôwikszim gardã ë historëczną stolëcą [[Zôpadnô Pòmòrskô|Zôpadny Pòmòrsczi]]. Szczecëno mô sztatus gardu na prawach [[kréz|krez]]u ë je stolëcą [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|zôpadnopòmòrsczégò wòjewództwa]]. Wôżną starodôwnotą je tu [[rzimskòkatolëcczi kòscół Sw. Jakùba Apòsztoła w Szczecënie]] - dzysô katédra. Òd 2014 rokù kòl ni je pamiątkòwi kam z nôdpisã: „Na ti zemi òd kòl VI w. przez czileset lat mieszkelë [[Kaszëbi]]”. Terô gard je [[Pòlskô|pòlsczi]], le w swòji historëji òn słëchôł téż [[Miemieckô|Miemiecczi]] (do 1945), [[Szwedzkô|Szwedzczi]] (1648-1720), [[Dëńskô|Dëńsczi]] (1185-1227), [[Brambòrskô|Brambòrsczi]], Prësóm (òd 1720) ë [[Pòmòrsczé Ksãżstwò|Pòmòrsczémù Ksãżstwù]] (do 1648), chternégò bëł stolëcą. == Partnersczé gardë == * [[Berlëno]] (dzélnica [[Fredrichstein-Kreuzberg]]), [[Niemieckô]] * [[Bremerhaven]], [[Niemieckô]] * [[Dalian]], [[Chińskô Lëdowô Repùblika]] * [[Esbjerg]], [[Dëńskô]] * [[Kingston upon Hull]], [[Anielskô]] ([[Wiôlgô Britanijô]]) * [[Kłajpeda]], [[Lëtwa]] * [[Lubeka]], [[Niemieckô]] * [[Malmö]], [[Szwedzkô]] * [[Roztoka (gard)|Roztoka]], [[Niemieckô]] * [[Saint Louis]], [[Zjednóné Kraje Americzi]] == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:2009-05-30-polska-by-RalfR-30.jpg|Zómk ksążëcy w Szczecënie Òbrôzk:65429 Szczecin zamek ksiazat pomorskich 18.JPG|Zómk ksążëcy w Szczecënie Òbrôzk:Szczecin Zamek Ksiazat Pomorskich zegar.jpg|Zómk ksążëcy w Szczecënie Òbrôzk:Store_Szteteno_(1575)A.png|Szczecëno w [[1575]] rokù Òbrôzk:Szczecin town hall.jpg|Sanowi Rënk Òbrôzk:0910 Bazylika archikatedralna św Jakuba Szczecin.jpg|Katédra sw. Jakùba Òbrôzk:Manzelbrunnen 3.jpg|''Sedina'' Òbrôzk:PomnikZKotwicaWSzczecinie.jpg|Draga Òbrôzk:0908 PAZIM Szczecin SZN 1.jpg|PAZIM </gallery> == Lëteratura == * [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1972, tom V, s. 231 == Òbaczë téż == * [[Wòłogòszcz]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.sedina.pl Pòrtal lubòtników dôwnégò Szczecëna] * [http://www.wf.univ.szczecin.pl/ipikaktualnosci/472-jezyk-literatura-i-edukacja-kaszubska-podsumowanie-konferencji ò kaszëbiznie] * [http://www.szczecin.wikia.com Szczecëno na wikia.com] * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XI/831 Szczecin w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Szczecëno| ]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] 8yvefwgasytfee6gvn200aq94bcxii9 14 8932 200251 170876 2026-05-21T14:10:35Z Iketsi 3254 {{Commons}}; [[Category:→[[Kategòrëjô: 200251 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Człëchòwsczi kréz]] lysxll4ta98nipagi30i0rdg3satxii 0 8952 200370 198819 2026-05-22T02:25:18Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200370 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Botaurus_stellaris_(Marek_Szczepanek).jpg|mały|Zwëczajnô paczla]] [[Òbrôzk:Botaurus stellaris MHNT.ZOO.2010.11.50.8.jpg|mały|''Botaurus stellaris'']] [[Òbrôzk:Eurasian Bittern (Botaurus stellaris) (W BOTAURUS STELLARIS R1 C1).ogg]] '''Zwëczajnô paczla''' (''Botaurus stellaris'') – to je wiôldżi wanożny ptôch z rodzënë czaplowatëch (''Ardeidae''). Òne mòże mają na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] gniôzda. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://www.nadmorski24.pl/aktualnosci/38575-ptak-lezal-na-chodniku-to-bardzo-rzadki-okaz Zwëczajnô paczla w Gdinie] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] r7nc9ynqd4ezx1x79wk1ve6m4jsajux 14 8962 200247 170877 2026-05-21T14:09:39Z Iketsi 3254 {{Commons}}; [[Category:→[[Kategòrëjô: 200247 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Pòlitologijô]] 1qy3e0s8gstmuwjgn20m119z7hl9tz6 14 9072 200255 166618 2026-05-21T14:14:05Z Iketsi 3254 {{Commons}}; [[Category:→[[Kategòrëjô: 200255 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Jednostczi sprôwnégò pòdzeleniégò]] 7salvvwu54z8qm3rmvm36w51718vsls 14 9261 200242 177780 2026-05-21T14:08:35Z Iketsi 3254 {{Commons}} 200242 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Kalãdarium]] kzyf6yn917jnw45cmir41itmo5k5ogr 14 9274 200249 170886 2026-05-21T14:09:54Z Iketsi 3254 {{Commons}}; [[Category:→[[Kategòrëjô: 200249 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Technika]] lva62s5apnhifctvpcco2riwk37nc0b 14 9287 200243 170887 2026-05-21T14:08:43Z Iketsi 3254 {{Commons}} 200243 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] 6k9wf6iavue1pci4sc1tl440gq60b2e 14 9304 200241 170891 2026-05-21T14:08:28Z Iketsi 3254 {{Commons}}; [[Category:→[[Kategòrëjô: 200241 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Zoòlogiô]] bnyy8gspj0gvi1rp6iwioxtpgk0u09m 0 9327 200362 184098 2026-05-22T02:22:00Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 200362 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Falco subbuteo kobuz1.jpg|mały|Sokół jastrzëbôk]] [[Òbrôzk:Falco subbuteo MHNT.ZOO.2010.11.105.6.jpg|mały|''Falco subbuteo'']] [[Òbrôzk:Vogels , boomvalk, duif, Bestanddeelnr 193-0866.jpg|mały|]] '''Sokół jastrzëbôk''' (''Falco subbuteo'') – to je strzédny ptôch rabùszny z rodzëznë sokòłòwatëch (''Falconidae''). Òn biwô m.jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] l2rzjth6olah1em20cy2j8zru8ht577 0 9329 200367 185147 2026-05-22T02:24:06Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200367 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Porzana parva.jpg|mały|Kùropatinka]] [[Òbrôzk:Klein waterhoen-4961709.webm|mały|Porzana parva]] [[Òbrôzk:Porzana parva MHNT.ZOO.2010.11.70.3.jpg|mały|''Porzana parva'']] '''Kùropatinka''' (''Zapornia parva'') – to je môłi wanożny, wòdny ptôch z rodzëznë ''Rallidae''. Òna mòże bëc na Kaszëbach. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] 3ztbjgafhkeg379kf58syx73n4nbpcu 14 9363 200250 170896 2026-05-21T14:10:18Z Iketsi 3254 {{Commons}}; [[Category:→[[Kategòrëjô: 200250 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Ekònomijô]] d0exe1u8eoxdt6nygkbvpig9u2n7btl 14 9466 200234 177691 2026-05-21T14:05:53Z Iketsi 3254 {{Commons}} 200234 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Susczi]] 3nd0leypwve7emsr71dotxs9f31yxl1 14 9478 200252 170913 2026-05-21T14:10:41Z Iketsi 3254 {{Commons}}; [[Category:→[[Kategòrëjô: 200252 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Technika]] lva62s5apnhifctvpcco2riwk37nc0b 14 9528 200233 171411 2026-05-21T14:05:48Z Iketsi 3254 {{Commons}} 200233 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] hi4fazhjtgptt0exhxin1bq1tegvlxd 14 9554 200246 170919 2026-05-21T14:09:32Z Iketsi 3254 {{Commons}}; [[Category:→[[Kategòrëjô: 200246 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Pùcczi kréz]] czxr7iwbrij68hlnt5j3ikdof37bwhe 0 9700 200216 200156 2026-05-21T13:12:18Z DawnyTest 14843 Sprôwné pòdzelenié 200216 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=Estados Unidos Mexicanos|miono=Meksykańscze Zjednóné Kraje|fana=Flag of Mexico.svg|herb=Coat of arms of Mexico.svg|miono-genitiw=Meksyku|mòtto=La Patria Es Primero<br> (Tatczëzna je piersza)|na karce=MEX orthographic.svg|jãzëk=Niżóden (de facto [[Szpańsczi jãzëk|szpańsczi]])|stolëca=Meksyk (gard)|fòrma państwa=repùblika|wiéchrzëzna=1,964,375|rok=2024|lëdztwò=130,739,927|dëtk=meksykańscze peso|kòd dëtka=MXN|czasowô cona=–8 do –6 – zëma UTC –7 do –5 – lato|swiãto=Día de la Independencia (Dzéń Samòstójnotë)|himn=Himno Nacional Mexicano (Nôrodny meksykańsczi himn) <center>[[File:Himno Nacional Mexicano instrumental.ogg]]</center>|kòd=MX/MEX/484|Internet=.mx|telefón=52|Prezydeńt=Claudia Sheinbaum|Premiéra=|Mònarcha=|data ùsôdzenia=24 séwnika 1821|aùtowi kòd=MEX}} '''Meksyk''' ([[Szpańsczi jãzëk|szp]]''. México'') je państwã w [[Nordowô Amerika|Nordowi Americe]]. Je 13. co do wiôlgòscë państwã swiata. Greńczë z [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónémi Krajami Americzi]] na norde, [[Gwatemala|Gwatemalą]] i [[Belize]] na pôłniu. Na pôłniu i zôpôdze ma przëstãp do [[Spòkójny Òcean|Spòkójnégò Òceanu]], na pòrénku do Meksykańsczej Roztoki i Karaibsczego Mòrza. == Historiô == [[Òbrôzk:Azteken-Menschenopfer.jpg|lewo|mały|Aztekowie skłôdają òfiara z lëdzi]] Przódë bëłë tu cywilizacëjé Olmeków, Tolteków, Zapoteków, Majów i Azteków, chtërë potémù staly sã [[Szpańskô|szpańską]] kolònią jakò Wicekrólestwò Nowi Szpańsczi<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20210126164719/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico Mexico] The World Factbook</ref>. W 1810 naczãła sã wòjna ò samòstójnótã, kùreszcze Meksyk zwëskał jã w 1821. W latach 1876–1911 prezydentem bëł diktator Porfirio Diaz, chtërën òstał òbalonô z przëczënë rewolucëji<ref name=":1">[https://www.bbc.com/news/world-latin-america-19828041 Mexico profile - Timeline] BBC</ref>. W 1927–1929 mioło mol [[Katolëcczi Kòscół|katolëccze]] pòwstanié ''cristeros'' procëm antikòscelny politice rządu i prezydenta Callesa<ref>[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/cristeros;3888197.html cristeros] Encyklopedia PWN</ref>, chtërën zôczął też rządy Partii Rewolucëjno-institucëjnej (PRI). W 1938 prezydent Lazaro Cardenas naczął nacjonalizacëje pétrochòwy ropy. W 1968 mioła mol masakra sztudérów na placu Trzëch Kùltur. W 1994 wëbùchło pòwstanié Zapadistów w Chiapas (indiańsczego domôcego lëdztwa)<ref name=":2">[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Meksyk-Historia;4270158.html Meksyk. Historial] Encyklopedia PWN</ref>. W 1997 PRI stracëła wikszosc w parlameńcie, a w 2000 prezydentem òstał Vicente Fox, z koalicëji Allianza por el Cambio<ref name=":1" /><ref name=":2" />. == Geografiô == [[Òbrôzk:Pico Orizaba1.jpg|lewo|mały|Wùlkan Orizaba]] Wiéchrzëzna: 1 972 550 km²<ref name=":0" />. W kraju sã wszelejaczé fòrmy usztôłtòwónia terenu, na norde sã piôszczëzny, na pôłniu dżungle i gòrowe swòry, cygnące sã od nordowego zôpôdu na pôłniowy pòrénk, robiące dolënë i płascziwëżë<ref name=":3">[https://embamex.sre.gob.mx/reinounido/images/stories/PDF/Meet_Mexico/3_meetmexico-theland.pdf Meet Mexico - The land] Embassy of Mexico in United Kingdom</ref>. Nôwëjszé górë skłôdają sã z wùlkanów (np. Orizaba znóny też jakò Citlaltépetl). Nôbarżi znónym wùlkanem je Paricutín, chtërën pòwstał w 1943<ref name=":3" />, je nômłodszim wùlkanem Meksyku, jego pòwstanié òbzérał gbùr Dionisio Pulido<ref>[https://historia.dorzeczy.pl/historia-wspolczesna/407974/paricutin-wulkan-ktory-urosl-w-kilka-miesiecy-miejscowi-wciaz-pamietaja.html Paricutin. O wulkanie, który… urósł na polu. Jego powstanie pamiętają miejscowi seniorzy] Historia DoRzeczy</ref>. Meksyk mo różny klimat, zmianë w wësokòsci prowôdzą do mòcnych wiodrów pògòdy<ref name=":3" />. Nôdłëgszô rzekã je Río Bravo. Wikszosc rzek w Meksyku ma swoje zdrzódło w górach Sierra Madre. Nôwiksze jezero to Chapala, leże midze krajami Jalisco i Michoacán<ref name=":3" />. === Sprôwné pòdzelenié === [[File:States of Mexico.svg|250px|thumb]] Meksyk to federacëjô, skłôda sã z 31 krôjów (nôwikszi z nich to Chihuahua). # Aguascalientes # Dôlnô Kalifòrniô # Dôlnô Pôłniowô Kalifòrniô # Campeche # Chiapas # Chihuahua # Coahuila de Zaragoza # Colima # Durango # Guanajuato # Guerrero # Hidalgo # Jalisco # Meksyk (stón) # Michoacán de Ocampo # Morelos # Nayarit # Nuevo León # Oaxaca # Puebla # Querétaro Arteaga # Quintana Roo # San Luis Potosí # Sinaloa # Sonora # Tabasco # Tamaulipas # Tlaxcala # Veracruz # Jukatan # Zacatecas == Lëdztwò == W 2024 Meksyk mioł 130,739,927 mieszkańców. 62% mieszkańców Meksyku to Metysi, 21% to dzélowo domôce lëdztwò, 7% domôce lëdztwò, zaòstałé 10% to w wikszosci [[Eùropa|Eùropejczëki]]<ref name=":0" />. Na spòdlém pòdôwków z 2023 78% lëdztwa je katolëkami, 10% protestantami, 1,5% wëznaje jinsze religije (w tim judaizm, Swiôdkòwie Jehòwë, mormonizm, [[islam]]), 8,1% nie praktikùje żódny religiji, a 2,5% praktikùje nieòpisóné religije<ref>[https://www.state.gov/reports/2023-report-on-international-religious-freedom/mexico/ 2023 Report on International Religious Freedom: Mexico] United States Department of State</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Amerika}} [[Kategòrëjô:Meksyk|*]] [[Kategòrëjô:Nordowô Amerika]] dhl0se9mvzguj0f9h0w4vu90mjt5yyw 200217 200216 2026-05-21T13:13:03Z DawnyTest 14843 200217 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=Estados Unidos Mexicanos|miono=Meksykańscze Zjednóné Kraje|fana=Flag of Mexico.svg|herb=Coat of arms of Mexico.svg|miono-genitiw=Meksyku|mòtto=La Patria Es Primero<br> (Tatczëzna je piersza)|na karce=MEX orthographic.svg|jãzëk=Niżóden (de facto [[Szpańsczi jãzëk|szpańsczi]])|stolëca=Meksyk (gard)|fòrma państwa=repùblika|wiéchrzëzna=1,964,375|rok=2024|lëdztwò=130,739,927|dëtk=meksykańscze peso|kòd dëtka=MXN|czasowô cona=–8 do –6 – zëma UTC –7 do –5 – lato|swiãto=Día de la Independencia (Dzéń Samòstójnotë)|himn=Himno Nacional Mexicano (Nôrodny meksykańsczi himn) <center>[[File:Himno Nacional Mexicano instrumental.ogg]]</center>|kòd=MX/MEX/484|Internet=.mx|telefón=52|Prezydeńt=Claudia Sheinbaum|Premiéra=|Mònarcha=|data ùsôdzenia=24 séwnika 1821|aùtowi kòd=MEX}} '''Meksyk''' ([[Szpańsczi jãzëk|szp]]''. México'') je państwã w [[Nordowô Amerika|Nordowi Americe]]. Je 13. co do wiôlgòscë państwã swiata. Greńczë z [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónémi Krajami Americzi]] na norde, [[Gwatemala|Gwatemalą]] i [[Belize]] na pôłniu. Na pôłniu i zôpôdze ma przëstãp do [[Spòkójny Òcean|Spòkójnégò Òceanu]], na pòrénku do Meksykańsczej Roztoki i Karaibsczego Mòrza. == Historiô == [[Òbrôzk:Azteken-Menschenopfer.jpg|lewo|mały|Aztekowie skłôdają òfiara z lëdzi]] Przódë bëłë tu cywilizacëjé Olmeków, Tolteków, Zapoteków, Majów i Azteków, chtërë potémù staly sã [[Szpańskô|szpańską]] kolònią jakò Wicekrólestwò Nowi Szpańsczi<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20210126164719/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico Mexico] The World Factbook</ref>. W 1810 naczãła sã wòjna ò samòstójnótã, kùreszcze Meksyk zwëskał jã w 1821. W latach 1876–1911 prezydentem bëł diktator Porfirio Diaz, chtërën òstał òbalonô z przëczënë rewolucëji<ref name=":1">[https://www.bbc.com/news/world-latin-america-19828041 Mexico profile - Timeline] BBC</ref>. W 1927–1929 mioło mol [[Katolëcczi Kòscół|katolëccze]] pòwstanié ''cristeros'' procëm antikòscelny politice rządu i prezydenta Callesa<ref>[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/cristeros;3888197.html cristeros] Encyklopedia PWN</ref>, chtërën zôczął też rządy Partii Rewolucëjno-institucëjnej (PRI). W 1938 prezydent Lazaro Cardenas naczął nacjonalizacëje pétrochòwy ropy. W 1968 mioła mol masakra sztudérów na placu Trzëch Kùltur. W 1994 wëbùchło pòwstanié Zapadistów w Chiapas (indiańsczego domôcego lëdztwa)<ref name=":2">[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Meksyk-Historia;4270158.html Meksyk. Historial] Encyklopedia PWN</ref>. W 1997 PRI stracëła wikszosc w parlameńcie, a w 2000 prezydentem òstał Vicente Fox, z koalicëji Allianza por el Cambio<ref name=":1" /><ref name=":2" />. == Geografiô == [[Òbrôzk:Pico Orizaba1.jpg|lewo|mały|Wùlkan Orizaba]] Wiéchrzëzna: 1 972 550 km²<ref name=":0" />. W kraju sã wszelejaczé fòrmy usztôłtòwónia terenu, na norde sã piôszczëzny, na pôłniu dżungle i gòrowe swòry, cygnące sã od nordowego zôpôdu na pôłniowy pòrénk, robiące dolënë i płascziwëżë<ref name=":3">[https://embamex.sre.gob.mx/reinounido/images/stories/PDF/Meet_Mexico/3_meetmexico-theland.pdf Meet Mexico - The land] Embassy of Mexico in United Kingdom</ref>. Nôwëjszé górë skłôdają sã z wùlkanów (np. Orizaba znóny też jakò Citlaltépetl). Nôbarżi znónym wùlkanã je Paricutín, chtërën pòwstał w 1943<ref name=":3" />, je nômłodszim wùlkanã Meksyku, jego pòwstanié òbzérał gbùr Dionisio Pulido<ref>[https://historia.dorzeczy.pl/historia-wspolczesna/407974/paricutin-wulkan-ktory-urosl-w-kilka-miesiecy-miejscowi-wciaz-pamietaja.html Paricutin. O wulkanie, który… urósł na polu. Jego powstanie pamiętają miejscowi seniorzy] Historia DoRzeczy</ref>. Meksyk mo różny klimat, zmianë w wësokòsci prowôdzą do mòcnych wiodrów pògòdy<ref name=":3" />. Nôdłëgszô rzekã je Río Bravo. Wikszosc rzek w Meksyku ma swoje zdrzódło w górach Sierra Madre. Nôwiksze jezero to Chapala, leże midze krajami Jalisco i Michoacán<ref name=":3" />. === Sprôwné pòdzelenié === [[File:States of Mexico.svg|250px|thumb]] Meksyk to federacëjô, skłôda sã z 31 krôjów (nôwikszi z nich to Chihuahua). # Aguascalientes # Dôlnô Kalifòrniô # Dôlnô Pôłniowô Kalifòrniô # Campeche # Chiapas # Chihuahua # Coahuila de Zaragoza # Colima # Durango # Guanajuato # Guerrero # Hidalgo # Jalisco # Meksyk (stón) # Michoacán de Ocampo # Morelos # Nayarit # Nuevo León # Oaxaca # Puebla # Querétaro Arteaga # Quintana Roo # San Luis Potosí # Sinaloa # Sonora # Tabasco # Tamaulipas # Tlaxcala # Veracruz # Jukatan # Zacatecas == Lëdztwò == W 2024 Meksyk mioł 130,739,927 mieszkańców. 62% mieszkańców Meksyku to Metysi, 21% to dzélowo domôce lëdztwò, 7% domôce lëdztwò, zaòstałé 10% to w wikszosci [[Eùropa|Eùropejczëki]]<ref name=":0" />. Na spòdlém pòdôwków z 2023 78% lëdztwa je katolëkami, 10% protestantami, 1,5% wëznaje jinsze religije (w tim judaizm, Swiôdkòwie Jehòwë, mormonizm, [[islam]]), 8,1% nie praktikùje żódny religiji, a 2,5% praktikùje nieòpisóné religije<ref>[https://www.state.gov/reports/2023-report-on-international-religious-freedom/mexico/ 2023 Report on International Religious Freedom: Mexico] United States Department of State</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Amerika}} [[Kategòrëjô:Meksyk|*]] [[Kategòrëjô:Nordowô Amerika]] ggs4ngbg1oxc63vysla0xmjygkpab25 200218 200217 2026-05-21T13:13:34Z DawnyTest 14843 200218 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=Estados Unidos Mexicanos|miono=Meksykańscze Zjednóné Kraje|fana=Flag of Mexico.svg|herb=Coat of arms of Mexico.svg|miono-genitiw=Meksyku|mòtto=La Patria Es Primero<br> (Tatczëzna je piersza)|na karce=MEX orthographic.svg|jãzëk=Niżóden (de facto [[Szpańsczi jãzëk|szpańsczi]])|stolëca=[[Meksyk (gard)]]|fòrma państwa=[[repùblika]]|wiéchrzëzna=1,964,375|rok=2024|lëdztwò=130,739,927|dëtk=meksykańscze peso|kòd dëtka=MXN|czasowô cona=–8 do –6 – zëma UTC –7 do –5 – lato|swiãto=Día de la Independencia (Dzéń Samòstójnotë)|himn=Himno Nacional Mexicano (Nôrodny meksykańsczi himn) <center>[[File:Himno Nacional Mexicano instrumental.ogg]]</center>|kòd=MX/MEX/484|Internet=.mx|telefón=52|Prezydeńt=Claudia Sheinbaum|Premiéra=|Mònarcha=|data ùsôdzenia=24 séwnika 1821|aùtowi kòd=MEX}} '''Meksyk''' ([[Szpańsczi jãzëk|szp]]''. México'') je państwã w [[Nordowô Amerika|Nordowi Americe]]. Je 13. co do wiôlgòscë państwã swiata. Greńczë z [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónémi Krajami Americzi]] na norde, [[Gwatemala|Gwatemalą]] i [[Belize]] na pôłniu. Na pôłniu i zôpôdze ma przëstãp do [[Spòkójny Òcean|Spòkójnégò Òceanu]], na pòrénku do Meksykańsczej Roztoki i Karaibsczego Mòrza. == Historiô == [[Òbrôzk:Azteken-Menschenopfer.jpg|lewo|mały|Aztekowie skłôdają òfiara z lëdzi]] Przódë bëłë tu cywilizacëjé Olmeków, Tolteków, Zapoteków, Majów i Azteków, chtërë potémù staly sã [[Szpańskô|szpańską]] kolònią jakò Wicekrólestwò Nowi Szpańsczi<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20210126164719/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico Mexico] The World Factbook</ref>. W 1810 naczãła sã wòjna ò samòstójnótã, kùreszcze Meksyk zwëskał jã w 1821. W latach 1876–1911 prezydentem bëł diktator Porfirio Diaz, chtërën òstał òbalonô z przëczënë rewolucëji<ref name=":1">[https://www.bbc.com/news/world-latin-america-19828041 Mexico profile - Timeline] BBC</ref>. W 1927–1929 mioło mol [[Katolëcczi Kòscół|katolëccze]] pòwstanié ''cristeros'' procëm antikòscelny politice rządu i prezydenta Callesa<ref>[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/cristeros;3888197.html cristeros] Encyklopedia PWN</ref>, chtërën zôczął też rządy Partii Rewolucëjno-institucëjnej (PRI). W 1938 prezydent Lazaro Cardenas naczął nacjonalizacëje pétrochòwy ropy. W 1968 mioła mol masakra sztudérów na placu Trzëch Kùltur. W 1994 wëbùchło pòwstanié Zapadistów w Chiapas (indiańsczego domôcego lëdztwa)<ref name=":2">[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Meksyk-Historia;4270158.html Meksyk. Historial] Encyklopedia PWN</ref>. W 1997 PRI stracëła wikszosc w parlameńcie, a w 2000 prezydentem òstał Vicente Fox, z koalicëji Allianza por el Cambio<ref name=":1" /><ref name=":2" />. == Geografiô == [[Òbrôzk:Pico Orizaba1.jpg|lewo|mały|Wùlkan Orizaba]] Wiéchrzëzna: 1 972 550 km²<ref name=":0" />. W kraju sã wszelejaczé fòrmy usztôłtòwónia terenu, na norde sã piôszczëzny, na pôłniu dżungle i gòrowe swòry, cygnące sã od nordowego zôpôdu na pôłniowy pòrénk, robiące dolënë i płascziwëżë<ref name=":3">[https://embamex.sre.gob.mx/reinounido/images/stories/PDF/Meet_Mexico/3_meetmexico-theland.pdf Meet Mexico - The land] Embassy of Mexico in United Kingdom</ref>. Nôwëjszé górë skłôdają sã z wùlkanów (np. Orizaba znóny też jakò Citlaltépetl). Nôbarżi znónym wùlkanã je Paricutín, chtërën pòwstał w 1943<ref name=":3" />, je nômłodszim wùlkanã Meksyku, jego pòwstanié òbzérał gbùr Dionisio Pulido<ref>[https://historia.dorzeczy.pl/historia-wspolczesna/407974/paricutin-wulkan-ktory-urosl-w-kilka-miesiecy-miejscowi-wciaz-pamietaja.html Paricutin. O wulkanie, który… urósł na polu. Jego powstanie pamiętają miejscowi seniorzy] Historia DoRzeczy</ref>. Meksyk mo różny klimat, zmianë w wësokòsci prowôdzą do mòcnych wiodrów pògòdy<ref name=":3" />. Nôdłëgszô rzekã je Río Bravo. Wikszosc rzek w Meksyku ma swoje zdrzódło w górach Sierra Madre. Nôwiksze jezero to Chapala, leże midze krajami Jalisco i Michoacán<ref name=":3" />. === Sprôwné pòdzelenié === [[File:States of Mexico.svg|250px|thumb]] Meksyk to federacëjô, skłôda sã z 31 krôjów (nôwikszi z nich to Chihuahua). # Aguascalientes # Dôlnô Kalifòrniô # Dôlnô Pôłniowô Kalifòrniô # Campeche # Chiapas # Chihuahua # Coahuila de Zaragoza # Colima # Durango # Guanajuato # Guerrero # Hidalgo # Jalisco # Meksyk (stón) # Michoacán de Ocampo # Morelos # Nayarit # Nuevo León # Oaxaca # Puebla # Querétaro Arteaga # Quintana Roo # San Luis Potosí # Sinaloa # Sonora # Tabasco # Tamaulipas # Tlaxcala # Veracruz # Jukatan # Zacatecas == Lëdztwò == W 2024 Meksyk mioł 130,739,927 mieszkańców. 62% mieszkańców Meksyku to Metysi, 21% to dzélowo domôce lëdztwò, 7% domôce lëdztwò, zaòstałé 10% to w wikszosci [[Eùropa|Eùropejczëki]]<ref name=":0" />. Na spòdlém pòdôwków z 2023 78% lëdztwa je katolëkami, 10% protestantami, 1,5% wëznaje jinsze religije (w tim judaizm, Swiôdkòwie Jehòwë, mormonizm, [[islam]]), 8,1% nie praktikùje żódny religiji, a 2,5% praktikùje nieòpisóné religije<ref>[https://www.state.gov/reports/2023-report-on-international-religious-freedom/mexico/ 2023 Report on International Religious Freedom: Mexico] United States Department of State</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Amerika}} [[Kategòrëjô:Meksyk|*]] [[Kategòrëjô:Nordowô Amerika]] h8j200qhugotpf1k8chrxh9d5pbyxe8 200219 200218 2026-05-21T13:23:01Z Iketsi 3254 [[Wùlkan]] 200219 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=Estados Unidos Mexicanos|miono=Meksykańscze Zjednóné Kraje|fana=Flag of Mexico.svg|herb=Coat of arms of Mexico.svg|miono-genitiw=Meksyku|mòtto=La Patria Es Primero<br> (Tatczëzna je piersza)|na karce=MEX orthographic.svg|jãzëk=Niżóden (de facto [[Szpańsczi jãzëk|szpańsczi]])|stolëca=[[Meksyk (gard)]]|fòrma państwa=[[repùblika]]|wiéchrzëzna=1,964,375|rok=2024|lëdztwò=130,739,927|dëtk=meksykańscze peso|kòd dëtka=MXN|czasowô cona=–8 do –6 – zëma UTC –7 do –5 – lato|swiãto=Día de la Independencia (Dzéń Samòstójnotë)|himn=Himno Nacional Mexicano (Nôrodny meksykańsczi himn) <center>[[File:Himno Nacional Mexicano instrumental.ogg]]</center>|kòd=MX/MEX/484|Internet=.mx|telefón=52|Prezydeńt=Claudia Sheinbaum|Premiéra=|Mònarcha=|data ùsôdzenia=24 séwnika 1821|aùtowi kòd=MEX}} '''Meksyk''' ([[Szpańsczi jãzëk|szp]]''. México'') je państwã w [[Nordowô Amerika|Nordowi Americe]]. Je 13. co do wiôlgòscë państwã swiata. Greńczë z [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónémi Krajami Americzi]] na norde, [[Gwatemala|Gwatemalą]] i [[Belize]] na pôłniu. Na pôłniu i zôpôdze ma przëstãp do [[Spòkójny Òcean|Spòkójnégò Òceanu]], na pòrénku do Meksykańsczej Roztoki i Karaibsczego Mòrza. == Historiô == [[Òbrôzk:Azteken-Menschenopfer.jpg|lewo|mały|Aztekowie skłôdają òfiara z lëdzi]] Przódë bëłë tu cywilizacëjé Olmeków, Tolteków, Zapoteków, Majów i Azteków, chtërë potémù staly sã [[Szpańskô|szpańską]] kolònią jakò Wicekrólestwò Nowi Szpańsczi<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20210126164719/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico Mexico] The World Factbook</ref>. W 1810 naczãła sã wòjna ò samòstójnótã, kùreszcze Meksyk zwëskał jã w 1821. W latach 1876–1911 prezydentem bëł diktator Porfirio Diaz, chtërën òstał òbalonô z przëczënë rewolucëji<ref name=":1">[https://www.bbc.com/news/world-latin-america-19828041 Mexico profile - Timeline] BBC</ref>. W 1927–1929 mioło mol [[Katolëcczi Kòscół|katolëccze]] pòwstanié ''cristeros'' procëm antikòscelny politice rządu i prezydenta Callesa<ref>[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/cristeros;3888197.html cristeros] Encyklopedia PWN</ref>, chtërën zôczął też rządy Partii Rewolucëjno-institucëjnej (PRI). W 1938 prezydent Lazaro Cardenas naczął nacjonalizacëje pétrochòwy ropy. W 1968 mioła mol masakra sztudérów na placu Trzëch Kùltur. W 1994 wëbùchło pòwstanié Zapadistów w Chiapas (indiańsczego domôcego lëdztwa)<ref name=":2">[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Meksyk-Historia;4270158.html Meksyk. Historial] Encyklopedia PWN</ref>. W 1997 PRI stracëła wikszosc w parlameńcie, a w 2000 prezydentem òstał Vicente Fox, z koalicëji Allianza por el Cambio<ref name=":1" /><ref name=":2" />. == Geografiô == [[Òbrôzk:Pico Orizaba1.jpg|lewo|mały|[[Wùlkan]] Orizaba]] Wiéchrzëzna: 1 972 550 km²<ref name=":0" />. W kraju sã wszelejaczé fòrmy usztôłtòwónia terenu, na norde sã piôszczëzny, na pôłniu dżungle i gòrowe swòry, cygnące sã od nordowego zôpôdu na pôłniowy pòrénk, robiące dolënë i płascziwëżë<ref name=":3">[https://embamex.sre.gob.mx/reinounido/images/stories/PDF/Meet_Mexico/3_meetmexico-theland.pdf Meet Mexico - The land] Embassy of Mexico in United Kingdom</ref>. Nôwëjszé górë skłôdają sã z wùlkanów (np. Orizaba znóny też jakò Citlaltépetl). Nôbarżi znónym wùlkanã je Paricutín, chtërën pòwstał w 1943<ref name=":3" />, je nômłodszim wùlkanã Meksyku, jego pòwstanié òbzérał gbùr Dionisio Pulido<ref>[https://historia.dorzeczy.pl/historia-wspolczesna/407974/paricutin-wulkan-ktory-urosl-w-kilka-miesiecy-miejscowi-wciaz-pamietaja.html Paricutin. O wulkanie, który… urósł na polu. Jego powstanie pamiętają miejscowi seniorzy] Historia DoRzeczy</ref>. Meksyk mo różny klimat, zmianë w wësokòsci prowôdzą do mòcnych wiodrów pògòdy<ref name=":3" />. Nôdłëgszô rzekã je Río Bravo. Wikszosc rzek w Meksyku ma swoje zdrzódło w górach Sierra Madre. Nôwiksze jezero to Chapala, leże midze krajami Jalisco i Michoacán<ref name=":3" />. === Sprôwné pòdzelenié === [[File:States of Mexico.svg|250px|thumb]] Meksyk to federacëjô, skłôda sã z 31 krôjów (nôwikszi z nich to Chihuahua). # Aguascalientes # Dôlnô Kalifòrniô # Dôlnô Pôłniowô Kalifòrniô # Campeche # Chiapas # Chihuahua # Coahuila de Zaragoza # Colima # Durango # Guanajuato # Guerrero # Hidalgo # Jalisco # Meksyk (stón) # Michoacán de Ocampo # Morelos # Nayarit # Nuevo León # Oaxaca # Puebla # Querétaro Arteaga # Quintana Roo # San Luis Potosí # Sinaloa # Sonora # Tabasco # Tamaulipas # Tlaxcala # Veracruz # Jukatan # Zacatecas == Lëdztwò == W 2024 Meksyk mioł 130,739,927 mieszkańców. 62% mieszkańców Meksyku to Metysi, 21% to dzélowo domôce lëdztwò, 7% domôce lëdztwò, zaòstałé 10% to w wikszosci [[Eùropa|Eùropejczëki]]<ref name=":0" />. Na spòdlém pòdôwków z 2023 78% lëdztwa je katolëkami, 10% protestantami, 1,5% wëznaje jinsze religije (w tim judaizm, Swiôdkòwie Jehòwë, mormonizm, [[islam]]), 8,1% nie praktikùje żódny religiji, a 2,5% praktikùje nieòpisóné religije<ref>[https://www.state.gov/reports/2023-report-on-international-religious-freedom/mexico/ 2023 Report on International Religious Freedom: Mexico] United States Department of State</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Amerika}} [[Kategòrëjô:Meksyk|*]] [[Kategòrëjô:Nordowô Amerika]] 241d4gb5nwrexnynfp99qbfgdquoquc 0 9865 200259 171368 2026-05-21T14:18:50Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 200259 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Fashion Plate Manteau 1823.jpg|mały|Chłop w pelerinie – 1823 rok]] '''Pelerina''' – to je wierzchné òkrëcé, bez rãkôwów, zarzuconé na remiona i spiãté na piersach abò na remieniu. == Lëteratura == * [[Jan Trepczik]]: Słownik polsko-kaszubski, Gdańsk 1994, tom II, s. 14. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Òbùca]] 4ecz0j818cdl5sc5k1zzhay4gasgn3r 0 9918 200213 197187 2026-05-21T12:26:42Z Iketsi 3254 VIAF→{{Kòntrola}} 200213 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kashubian embroidery of Zukowo school.jpg|mały|Kaszëbsczi wësziwk żukòwsczégò sztélu na torbie]] '''Zofiô Ptôch''' (ùr. 1896 – ùm. 1970) bëła wësziwôczką, chtërna ùczëła pòsługiwaniô sã jigłą swòjã sostrã [[Jadwiga Ptôch|Jadwigã]]. Òna w 30. latach XX stolata. wprowôdzała w krëjamnoscë wësziwkù dzéwczãta z [[Żukòwò|Żukòwa]] i òkòlégò. Jak w latach 50. bëlë taczi co nacëskalë, bë szerok wprowadzëc kaszëbsczé wësziwanié w biôłi wersje i tim spòsobã rozrzeszëc sprawã felënkù farwnëch nitków, òna zabrała głos na łamach gazétë „Dziennik Bałtycki” (1953), a pisa m.jin.: „Kaszëbsczé wësziwanié wiedno bëło sétmëfarwny ù naju w Żukòwie, (…)”. == Òbaczë téż == * [[Jadwiga Ptôch]] * [[Bernadeta Mariô Reglińskô]] * [[Żukòwsczi sztél]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20191210202007/http://niematerialne.nid.pl/Dziedzictwo_niematerialne/Krajowa_inwentaryzacja/Krajowa_lista_NDK/ Kaszëbsczé wësziwanié żukòwsczégò sztélu] * [https://www.zukowo.pl/index.php?id=208 (pl)] {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Ptôch Zofiô}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] 7lmlagkad28lx2giyt386qtn7wiqpld 14 9928 200256 171062 2026-05-21T14:14:12Z Iketsi 3254 {{Commons}}; [[Category:→[[Kategòrëjô: 200256 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Warczi]] 8lvilms98d88fzq53i4hfnamev0qq51 14 10023 200235 171510 2026-05-21T14:05:59Z Iketsi 3254 {{Commons}} 200235 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Category:Bùkòwce]] 8fxsg8keoqz0w900ac89iy3rghrq2kc 0 10170 200371 172188 2026-05-22T02:25:51Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200371 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:AsparagusFernMilduraVictoriaAustralia.jpg|mały|Lékarskô szparaga]] '''Szparaga''' (''Asparagus'' L.) – to je szlach roscënów z rodzëznë szparagòwatëch (''Asparagaceae''). Òna rosce na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] 7j6ldpuaiz613kjpf4z0c8ojb0wkz6f 0 10172 200372 177661 2026-05-22T02:26:01Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200372 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Procyon lotor 7 - am Wasser.jpg|mały|Szop piérôcz]] '''Szop piérôcz''' (''Procyon lotor'') – to je strzédny wialgòscë susk z rodzëznë szopòwatëch (''Procyonidae''). Òne są m. jin. w [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]], a òd baro dôwnëch czasów w [[Nordowô Amerika|Nordowi Americe]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Susczi]] 7yrqdj1h4fz082xmcy3fivmis2zmag8 0 10177 200373 172207 2026-05-22T02:26:10Z Iketsi 3254 ' - òn'→' – òn'; == Bùtnowé lënczi == 200373 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Copris lunaris05.jpg|mały|Szmelk – òn]] '''Szmelk''' (''Copris lunaris'') – to je bączk z rodzëznë ''Scarabaeidae''. Òn żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Jak [[Bernard Zëchta]] pisze biwało tak, że "... stari lëdze kładle szmelka w [[Czerzenka|czerzenkã]]." == Lëteratura == [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1972, tom V, s. 273 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Òwadë]] 38vzx1e0t5288ox7y4w6i68b5eofega 200374 200373 2026-05-22T02:26:35Z Iketsi 3254 -' ' 200374 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Copris lunaris05.jpg|mały|Szmelk – òn]] '''Szmelk''' (''Copris lunaris'') – to je bączk z rodzëznë ''Scarabaeidae''. Òn żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Jak [[Bernard Zëchta]] pisze biwało tak, że "... stari lëdze kładle szmelka w [[Czerzenka|czerzenkã]]." == Lëteratura == [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1972, tom V, s. 273 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Òwadë]] juhax4j10i0jqx5pk2x8jsicjvmj7nc 0 10178 200355 196570 2026-05-22T02:17:53Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200355 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kaszanka.jpg|mały|Krëpnica]] '''Krëpnica''' – mòże bëc zrobionô z krëpów, krëwie i jinëch dodôwków we flace. == Lëteratura == * [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1972, tom V, s. 272 (szmakac) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùchnia]] 1vbdtcywb896gv1qthez3200yvdwa8e 0 10183 200354 177488 2026-05-22T02:17:42Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200354 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Capreolus capreolus 2 Jojo.jpg|mały|]] '''Sarna''' (''Capreolus'') – to je szlach lądowëch susków z rodzëznë jeléniowatëch (''Cervidae''). Òna żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Rozmajitoscë == Czasem [[Kaszëbi]] gôdelë dzecóm: "Znajesz të sarnią nogã?" == Lëteratura == * [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1972, tom V, s. 18 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Susczi]] lagtk1jcmtfjf9jgyqbrt3xw5puzttl 14 10191 200254 172244 2026-05-21T14:13:41Z Iketsi 3254 {{Commons}}; [[Category:→[[Kategòrëjô: 200254 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Spòlëzna]] qsros58azbna01g98u1pemq2d9tz4vp 0 10197 200353 189849 2026-05-22T02:17:28Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200353 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:BarnimIX.1570.JPG|mały|Barnim IX - òbrôz]] [[Òbrôzk:Szczecin Zamek Ksiazat Pomorskich plyta Barnima XI.jpg|mały|left|Tôfla z herbã pòmòrsczégò ksążã Barnima XI]] '''Barnim IX''' abò '''Barnim XI''' (ùr. 1501 rokù - ùm. 1573 rokù) – [[Pòmòrsczé Ksãżstwò|Ksążã Pòmòrsczi]] z dinastije Grifitów, syn [[Bògùsłôw X|Bògùsłôwa X]], piérszi protestanczi ksążã [[Pòmòrskô|Pòmòrza]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyżëce Zôpadny Pòmòrsczi]] 3kyyjdc80v76brgsu7rqlmqy0gf277m 0 10199 200352 172279 2026-05-22T02:17:10Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200352 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Polygonum persicaria bgiu.jpg|mały|Plachcowi dërdest]] '''Plachcowi dërdest''' (''Polygonum persicaria'' L.) – to je ôrt roscënë z rodzëznë dërdestowatëch (''Polygonaceae''). To je zelé. Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] rosce ten dërdest. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] [[Kategòrëjô:Léczné roscënë]] crfv0th441lq6myciwnhabqmzbbj1ve 0 10220 200351 183629 2026-05-22T02:16:57Z Iketsi 3254 ' - òn'→' – òn'; == Bùtnowé lënczi == 200351 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Charadrius hiaticula tundrae Varanger.jpg|mały|Wãdzôrz]] [[Òbrôzk:Charadrius hiaticula 3 breeding.jpg|mały|Wãdzôrz – òna na jajach]] [[Òbrôzk:Charadrius hiaticula hiaticula MHNT.ZOO.2010.11.109.15.jpg|mały|''Charadrius hiaticula hiaticula'']] '''Wãdzôrz''' (''Charadrius hiaticula'' L.) – to je ôrt ptôcha z rodzëznë ''Charadriidae''. [[Kaszëbi]] kòl [[Pùck]]a gôdają, że wãdzôrze to są ptôchë, co wëbiérają [[wądkôrz]]óm wãdzëbôczi. == Lëteratura == * [[Bernard Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1973, tom VI, s. 60 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] 11afqg1c7uqsku3nmdmuc1cewos2o26 0 10270 200350 172489 2026-05-22T02:16:23Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200350 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ivana Vrdoljak Vanna Zagreb 15012012 4.jpg|mały|Vanna]] '''Ivana Vrdoljak-Vanna''', (ùr. [[1 séwnika]] [[1970]]) je chòrwacką spiéwôrką. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Vanna}} [[Kategòrëjô:Mùzycë]] aqoqy8nlvczov624s8i3ggqmkgwr4nk 0 10333 200348 172733 2026-05-22T02:15:42Z Iketsi 3254 ' - òn'→' – òn'; == Bùtnowé lënczi == 200348 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Female common basilisk, Costa Rica.JPG|mały|Zwëczajny bazyliszk – òna]] '''Zwëczajny bazyliszk''' (''Basiliscus basiliscus'') – to je ôrt wieszczórczi z rodzëznë bazyliszków (''Corytophanidae''). Òn żëje m. jin. w [[Panama|Panamie]] i mòże chòdzëc pò wòdze. Òn je zrzeszony z mòkrima sedlëszczama. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gadzënë]] fwkcbewafhe8rqk8of3s7xhds66087d 0 10345 200347 187643 2026-05-22T02:15:34Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200347 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Lycosa Tarantula.jpg|mały|Italskô tarantula]] '''Italskô tarantula''' (''Lycosa tarantula'' L.) – to je ôrt pajka z rodzëznë ''Lycosidae''. Òna żëje w [[Italskô|Italsce]] i mòże bëc nawetka 3 cm dłudżi. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Zoòlogiô]] na4ztyyzznw5xq5we81qcnpva8wv6op 0 10349 200349 189761 2026-05-22T02:15:59Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200349 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Mieszko I (274939) (cropped).jpg|mały|Mieszkò I]] [[Òbrôzk:Dobrawa (274945).jpg|mały|Dobrawa, biôłka Mieszkò I]] '''Mieszkò I''' (ùr. 922-945, ùm. 25 maja 992) – ksążã [[Pòlskô|Pòlsczi]] z dynastie Piastów sprawùjący władzã òd kòl 960 r. Syn Semòmësła, wnëk Lestka. Òjc Bòlesława I Chrobrégò, Swiãtosławë-Sygrëdë, Mieszka, Lamberta i Swiãtopôłka. Bracyna Czcëbòra. == Rejon panowaniô == Mieszkò I to piérszi historiczny włodôrz Pòlanów, ùwôżóny zarazã za prôwdzëwégò twórcã pòlsczi nôrodnoscë. Cygnął dali pòlitikã swòjégò òjca i starka, chtërny jakno włodarze pògańsczégò ksãstwa, jaczé bëło na terenach dzysdniowi Wielkòpòlsczi, pòprzez sojusze abò militarną sëłã pòdpòrządkòwalë sobie [[Kùjawë]] i prawdopòdobno Wschòdné [[Pòmòrskô|Pòmòrze]] i [[Mazowszé]]. == Białczi == Kòl 965 pòslëbił czeską ksãżniczkã [[Dobrawa|Dobrawã]]. W 966 przëjął chrzest. Walcził z miemiecczim margrabią Hodonã, zwëcãżającë w wôżny biôtce pòd Cedënią w 972. Zdobëł téż ùjsce [[Òdra|Òdrë]]. Òdpiarł wëprawã cesarza Òttona II procëm Pòlsczi w 979. Pò smiercë Dobrawë pòslëbił Òdã, córkã margrabiegò Dëtrika, i wspòmôgany przez cesarsczé wòjska kòl 990 zdobëł Szląsk, zemiã Wislanów a téż Małopòlskã. Dokumeńtã ''Dagome iudex'' z 991 òddôł pòlsczé państwò pòd òpiekã papieża. W testameńce pòdzelëł pòlsczé zemie midzë Bòlesława Chrobrégò, sëna Dobrawë, i małolatnëch sënów z drëdżi żeńbë. == Zdroje == Zachòwané zdrzódła pòzwalają twierdzëc, że Mieszkò I béł sprôwnym pòlitikã, ùtalentowónym wòdzã i charizmaticznym włodarzã. Prowôdzëł zrãczné dzejania diplomaticzné, zawiarł sojusz nôprzód z Czechama, a pòstãpno ze [[Szwedzkô|Szwedzką]] i Cesarstwã. W zagraniczny pòlitice czerowôł sã przede wszëtczim racją stanu, wchòdzëł w ùkładë nawetka ze swòjima wczasnyma wrogama. Sënom pòzostawił państwò ò wiele wëższi pòzicje w [[Eùropa|Eùropie]] i przënômni pòdwòjonym teritorium. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Włodarze Pòlsczi]] eu804eur4s6qfs3s7tw257fu1z4p9od 0 10361 200227 197413 2026-05-21T13:54:22Z Iketsi 3254 VIAF→{{Kòntrola}} 200227 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Alain Ducasse.jpg|mały|Ducasse w 2010 rokù]] '''Alain Ducasse''' (ùr. 1956) – [[Francëjô|francësczi]] szef kùchnie, restauratora i biznesmen, znóny méster „[[Wësokô kùchniô|wësoczi kùchnie]]” (haute cuisine). Stoji na przódkù lëstë nôlepszich kùcharzów ''Michelin''. Trzë jegò restauracje zdobëlë maksymalną lëczbã tak pòzwónëch ''gwiôzdków Michelin'', co je swiatowim rekòrdã. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lëdzë]] [[Kategòrëjô:Kùchniô]] pwfe8ix8doo6ks0hum5y5l9refi7yug 0 10416 200346 190826 2026-05-22T02:15:09Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200346 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:Marcin Koszałka.jpg|mały|Môrcën Kòszôłka, 2014 r.]] '''Môrcën Kòszôłka''' – pòlsczi filmòwi òperator i reżiser dokùmentalnëch filmów a téż scenarzista. == Żëcé == Ùrodzył sã 30 gòdnika 1970 r. w [[Kraków|Krakòwie]]. Absolwent Realizacji Òbrazu na Wëdzélu Radia i Telewizji Sląsczégò Ùniwersytetu w Katowicach. Dzysô je wëkładowcą katowicczi filmòwi szkòłë. Jegò debiutancczi, aùtorsczi dokùmentalny film – [[''Takiego pięknego syna urodziłam'']] – dobéł czilenôsce nôdgrodów na festiwalach w [[Kraków|Krakòwie]], Kazymierzu Dolnym, jednoczasno przëniósł téż wiele spiérków. Môrcën Kòszôłka je równak przede wszëtczim filmòwim òperatorã. Wespółrobił m. jin z [[Bòris Lankòsz|Bòrisã Lankòszã]] czë Magdaleną Piekòrz. Robiącë dokùmentë stale wespółrobi z amerikańską telewizją HBO. Dwa razë dobéł nôdgrodã Złotëch Lwów za òdjimczi na Festiwalu Pòlsczich Filmów Fabùlarnëch w Gdini (''Pręgi'', ''Rewers'') a téż Bruny Żabë na Camerimage (''Rewers''). Je laùreatã czilenôsce nôdgrodów za dokùmentalné filmë midzë jinszima w Lipskù, Berlënie, Chicago (Hugo TV Award) Karlowych Warach, Nyon, [[Kraków|Krakòwie]], Tampere, Trento, Teheranie. Jegò dokùmentalné filmë są prezentowóné na wiele pòczëstnëch festiwalach (Amsterdam, Mòskwa, Rotterdam, Waszington i jiné). Jakno filmòwi òperator je mòcnym przëstojnikã filmòwi stążczi, ale bëlno rozmieje sã na cyfrowëch fòrmatach. Nôleżnik Eùropejsczi Filmòwi Akademii, Stowôrë Ùsôdców Òbrazu Fabùlarnégò Filmù, Pòlsczi Filmòwi Akademii, Stowôrë Pòlsczich Filmòwców. Specjalizëje sã w specjalnëch òdjimkach; lotniczich, pòdwòdnëch z wëzwëskaniém alpinisticznëch techników. Zajinteresowania: fòtografia, alpinizm. Je żeniałi z Natalią i mô córkã Zofiã. Òd czile lat Môrcën Kòszôłka prowadzy ùczbë na czerënkù realizacjô filmòwégò òbrazu katowicczi szkòłë filmòwi, prowadzył téż warkòwnie z reżiserii dokùmentalnégò filmù w łódzczi szkòle filmòwi, a téż warkòwnie masterclass w Berlënie, Jihlavie, Krakòwie, Kijowi, Pradze (FAMU). == Cekawòstczi == * W 2001 rokù skùńcził studia na Wëdzélu Radia i Telewizji miona Krësztofa Czeslowsczégò Sląsczégò Ùniwersytetu w Katowicach (Pòlskô) na czerënkù Realizacjô Filmòwégò Òbrazu, Telewizyjnégò i Fòtografiô. * W 2010 rokù béł nôleżnikã jury w kònkùrsu dokùmentalnëch filmów fùl długòscë na XVIII Midzënôrodnym Festiwalu Kùńsztu Ùsôdców Filmòwëch Òdjimków Plus Camerimage w Bëdgòszczë (Pòlskô). == Reżiseriô == * 1999: [[''Takiego pięknego syna urodziłam'']] * 2003: [[''Imieniny'']] * 2003: [[''Made in Poland'']] * 2004: [[''Jakoś to będzie'']] * 2006: [[''Cały dzień razem'']] * 2006: [[''Śmierć z ludzką twarzą'']] * 2007: [[''Istnienie'']] * 2007: [[''Do bólu'']] * 2007: [[''Martwe ciało'']] * 2008: [[''Dekalog... po Dekalogu'']] * 2010: [[''Ucieknijmy od niej'']] * 2010: [[''Deklaracja nieśmiertelności'']] * 2013: [[''Będziesz legendą, człowieku'']] * 2015: [[''Czerwony pająk'']] == Nôdgrodë == '''FABÙLARNY FILM''' 2010 - ''REWERS'' Złotô Kaczka (przëznôwónô przez pismò "Film") dla nôlepszégò ùsôdcë òdjimków w sezonie 2009/2010 2010 - ''REWERS'' Września (Òglowòpòlsczi Festiwal Filmowégò Kùńsztu "Prowincjonalia") Nôdgroda za òdjimczi 2010 - ''REWERS'' Òrzeł, Pòlskô Nôdgroda Filmòwô (nominacjô) w kategòrii: nôlepszé òdjimczi 2009 - ''REWERS'' Łódz (do 1999 Toruń) (MF Kùńsztu Ùsôdców Filmòwëch Òdjimków "Camerimage") "Brązowa żaba" za òdjimczi fùlnô pòzwa festiwalu: Midzënôrodny Festiwal Kùńsztu Ùsôdców Filmòwich Òdjimków "Plus Camerimage" 2009 - ''REWERS'' Gdiniô (do 1986 Gduńsk) (Festiwal Pòlsczich Fabularnëch Filmów) Nôdgroda za òdjimczi 2005 - ''PRĘGI'' Orzeł, Pòlskô Nôdroda Filmòwô (nominacjô) w kategòrii: nôlepszé òdjimczi; za rok 2004 2004 - ''PRĘGI'' Gdiniô (do 1986 Gduńsk) (Festiwal Pòlsczich Fabùlarnëch Filmów) Nôdgroda za òdjimczi '''DOKÙMENTALNY FILM''' 2011 - ''DEKLARACJA NIEŚMIERTELNOŚCI'' Trento (MFF) nôdgroda głównô "Srebrna Gencjana" za "nôlepszi wkłôd artisticzno-techniczny" 2011 - ''DEKLARACJA NIEŚMIERTELNOŚCI'' Tampere (Midzënôrodny Festiwal Krótkòmetrażowëch Filmów) Honorowi Diplom 2011 - ''DEKLARACJA NIEŚMIERTELNOŚCI'' Gduńsk (Gduńsk DocFilm Festival) Wëapartnienié 2011 - ''DEKLARACJA NIEŚMIERTELNOŚCI'' Chicago (MFF) Strzébrzny Hugò w kategòrii: nôlepszi dokùmentalny film 2010 - ''DEKLARACJA NIEŚMIERTELNOŚCI'' Zakòpané (Zéńdzenia z Filmã Górsczim) Wëapartnienié Specjalné Jury 2010 - ''DEKLARACJA NIEŚMIERTELNOŚCI'' Zakòpané (Zéńdzenia z Filmã Górsczim) Nôdgroda Pùblëcznoscë 2010 - ''DEKLARACJA NIEŚMIERTELNOŚCI'' Kraków (Krakòwsczi FF) Nôdgroda Pùblëcznoscë 2010 - ''UCIEKNIJMY OD NIEJ'' Kraków (Krakòwsczi FF - Kònkùrs Fùlnometrażowëch Dokùmentów) Nôdgroda Jury Studentów Miasta Krakòwa za "Zmory odbite w Strukturze kryształu" 2010 - ''DEKLARACJA NIEŚMIERTELNOŚCI'' Kraków (Krakòwsczi FF – Krajowi Kònkùrs) Nôdgroda Przédnika Stowôrë Filmòwców Pòlsczich 2010 - ''DEKLARACJA NIEŚMIERTELNOŚCI'' Kraków (Krakòwsczi FF - Krajowi Kònkùrs) Nôdgroda Jury Studentów Miasta Krakòwa jury scwierdzyło, że "dzãka nemù dokùmentowi reżiser skùńcził ùcekac, a zaczął wchôdac na szczit". 2010 - ''DEKLARACJA NIEŚMIERTELNOŚCI'' Kraków (Krakòwsczi Festiwal Górsczi) Nôdgroda Pùblëcznoscë 2010 - ''DEKLARACJA NIEŚMIERTELNOŚCI'' Kraków (Krakòwsczi Festiwal Górsczi) II Nôdgroda w Midzënôrodnym Filmòwim Kònkùrsu za "ùniwersalnosc przekazu. Môrcën Kòszôłka sygnął pò rzôdką w górsczim filmie tematikã przemijaniô i staroscë. Òbrôz zrealizowóny z wiôlgą starą, wëchôdający dali jak donëchczasowé standardë festiwalów górsczich" 2009 - ''DO BÓLU'' w DEKALOG... PO DEKALOGU Karlovy Vary (MFF) Specjalné Wëapartnienié Jury 2008 - ''ISTNIENIE'' Teheran (Cinema Verite Festival) Grand Prix w midzënôrodnym kònkùrsu fùlmetrażowëch dokùmentalnëch filmów 2008 - ''ISTNIENIE'' Nyon (MFFD "Visions du Reel") Nôdgroda Pùblëcznoscë 2008 - ''ISTNIENIE'' Nyon (MFFD "Visions du Reel") Nôdgroda Jury Ekùmenicznégò 2008 - ''DO BÓLU'' w DEKALOG... PO DEKALOGU Łódź (Festiwal Mediów "Człowiek w zagrożeniu") Grand Prix "Biała Kobra" 2008 - ''DO BÓLU'' w DEKALOG... PO DEKALOGU Lipsk (Midzënôrodny Festiwal Filmów Dokùmentalnëch i Animòwónëch) Nôdgroda Głównô "Złoty Gołąb" w kònkùrsu krótkòmetrażowëch filmów dokùmentalnëch 2008 - ''DO BÓLU'' w DEKALOG... PO DEKALOGU Kraków (Krakòwsczi FF - Kònkùrs Midzënôrodny; do rokù 2000 Midzënôrodny FFK) Nôdgroda Głównô "Strzébrzny Smòk" dlô nôlepszégò dokùmentalnégò filmù 2008 - ''DO BÓLU'' w DEKALOG... PO DEKALOGU Kraków (Krakòwsczi FF - Krajowi Kònkùrs) Honorowi Diplom za "kònsekwencjã w pòkazywanim jintimnëch midzëlëdzczich relacjów" 2007 - ''ISTNIENIE'' Kraków (Krakòwsczi FF) Nôdgroda Pùblëcznoscë 2006 - ''CAŁY DZIEŃ RAZEM'' Kraków (Krakòwsczi FF - Midzënôrodny Kònkùrs; do roku 2000 Midzënôrodny FFK) Wëapartnienié Jury "òbrôz fùl humòru, pòkazëjący to, czegò nie je widzec w wikszoscë dokùmentalnëch filmów" 2006 - ''CAŁY DZIEŃ RAZEM'' Jihlava (Midzënôrodny Festiwal Dokùmentalnëch Filmów) Nôdgroda za nôlepszi dokùmentalny film Eùropë Strzodkòwi 2005 - ''JAKOŚ TO BĘDZIE'' Wrocław (MFF "OFFensiva") "Złoty OFF" w kategòrii dokùmentalnégò filmù 2004 - ''IMIENINY'' Wilno (MFFD "Złota Arka") wëapartnienié w kategòrii: nôlepszi telewizyjny film 2003 - ''TAKIEGO PIĘKNEGO SYNA URODZIŁAM'' Nyon (MFFD "Visions du Reel") nôdgroda "Prix Etat de Vaude" 2002 - ''ROZWÓJ'' Kraków (OFFK) Nôdgroda Pòlsczi Kriticzi Filmòwi Nôdgroda "Pi Gallery" dlô filmù ò òsoblëwëch artisticznëch wôrtnotach - za òdjimczi 2000 - ''TAKIEGO PIĘKNEGO SYNA URODZIŁAM'' Kraków (OFFK) Wëapartnienié (wëapartnienié Jury Studentów Miasta Krakòwa "za ùzasdniony ekshibicjonizm") 2000 - ''TAKIEGO PIĘKNEGO SYNA URODZIŁAM'' Kraków (Krakowski FF - Midzënôrodny Kònkùrs; do rokù 2000 Midzënôrodny FFK) Wëapartnienié Jury ("w ùwôżanim dlô òdwôdżi w demaskòwanim òbłudë rodzynnégò żëcégò i jinteligentné wëzwëskanié fòrmë cinema verite...") 2000 - ''TAKIEGO PIĘKNEGO SYNA URODZIŁAM'' Kazmiérz Dolny (Filmòwé Lato) titel "nôlepszégò dokùmentalnégò filmù" festiwalu 2000 - ''TAKIEGO PIĘKNEGO SYNA URODZIŁAM'' Berlin (Prix Europa) Trzë razë nominowany do Paszpòrtów Politiczi w kategòrii film – za "Takiego pięknego syna", "Istnienie", òdjimczi do filmù "Rewers". W 2008 rokù dostôwô titel artistë rokù miasta Krakòwa w plebiscyce Gazetë Wëbòrczi "Kùlturalné Òdlotë". W 2009 nominowóny do ti nôdgrodë. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:film]] [[Kategòrëjô:dokùmentalny film]] [[Kategòrëjô:''Pręgi'']] [[Kategòrëjô:''Takiego pięknego syna urodziłam'']] d732jmwp4687610efwfmkwlf4uoszpo 0 10422 200359 193465 2026-05-22T02:21:10Z Iketsi 3254 -' ' 200359 wikitext text/x-wiki {{verify}} [[Òbrôzk:Phalacrocorax carbo Vic.jpg|mały|Phalacrocorax carbo]] '''Chałëpnik, wãgòrznik, szëplôrz, kòrmòrón''', ''Phalacrocorax carbo'' Ptôch wòdny z cémnyma, blós czôrnyma piórama z trochã zelonym a niebiesczim sklëniém.Cało je wedłużony,dzób mòcny z hakòwatim kònca. 4 pólce pòłączony plewa pławną z òstryma pazurama, chtërnyma chwitô sã gałązów. W ùszłoscë chałëpników bëło mniéj, a żëłë leno na sztrądze Bôłtu. Òb 30 lat je iich corôz to wiãcy a terôz są też na sztrądze jezór. Tak je dlôte, że w jezorach òb lëdzką dzejacelnosc, pòjawiło sã wiele małé rëbë. A te je tak, je żercy są ptôchë. To je dokóz, że kóżdi skùtk mô swòjã przëczënã, że lëdzczé wtrącywanie w nôtërã mùszi bëc baro dobrzé przemëszlëwóny. == Miara == [[Òbrôzk:Phalacrocorax carbo Austins Ferry 1.jpg|mały|Kormorón]] [[Òbrôzk:Phalacrocorax carbo MHNT.ZOO.2010.11.46.1.jpg|mały| ''Phalacrocorax carbo'']] * dłëgòsc cała (mit dzób a ògón) — òk. 1 m * szerokòsc skrzidłów 130 -160 cm * wësokòsc ok. 80 cm == Co lubi jesc == Chałëpniczi chãtno jedzą tilkò rëbë. Są to monofagi i ichtiofagi.Òb dzyń zeżrą ók. 0,5 kg rib. Nôbarżi szmakają jima te rëbë, chtërnych w jezórze je naôjwiãcy tj.ùkleje, òkónczi, płotczi.. Rëbôcë ùwôżają chałëpnika szkòdnikã, bez to, że wëjôdô „dobrą rëbã”. A chalëpnik nie wëjôdu wiôldżi rëbë leno tą małowôrtną. Pòmôgô w nën spòsób zrobic plac we wòdze jezora dlô wiôldzi rëbë. Pòtimù ti co chwitają rëbë na jezorze mają wiãkszą redotã, a nie kłopotë z ptôchama. Chałëpnik je òbjãti òchroną. == Zwëczi == Czãsto mòżemë òbôczëc chałepnika sedząc na drzéwie abò sztrądze ze szérok rozłożonyma skrzidłama. Tak je dlôtë, bò òn mùszé je wësuszëc. Jegò pióra stają sã mòkré, w rozszlachòwanié do piórów inszëch ptôchów, jegò nie są òbtłuszczałé. Mòkri pióra są cãższé a të ptôch mòże pikòwac głãbok w wòda. == Gniôzdo i pisklãta == Chałëpnik bùdëje z wietewków gniôzda na drzewie, krótkò jezór. Czãsto je to widzec ( np. kòl jezora Wdzydzczégò) pò biôłëch òd lóntów kikutach zniszczonëch drzéw. Ptôszëca skłódu 3-4 jajów a pò 24 dniach wëkluwają sã młodé. Pisklóczi są nadżi, slepé i dopiérze pò czile dniach dostówają cémné pùch. Staré ptôchë żëwią pisklaczi trochã przęrobionyma, przëtrówionyma rëbama a w dzobach prznószają wòdã. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20140719124537/http://smz.waw.pl/files-gatunki/program_ochrony_kormorana_PROJEKT_28_11_2011.pdf Projekt strategii zarządzania populacją kormorana w Polsce] * [https://web.archive.org/web/20160304072647/http://gatunki.sggw.pl/?q=node%2F8 Opracowanie krajowych strategii gospodarowania wybranymi gatunkami...] * [http://ptaki.info/kormoran Ptaki-Kormoran] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] cwwru0f367e0brribtcd3uglddju5mn 200360 200359 2026-05-22T02:21:24Z Iketsi 3254 -' ' 200360 wikitext text/x-wiki {{verify}} [[Òbrôzk:Phalacrocorax carbo Vic.jpg|mały|Phalacrocorax carbo]] '''Chałëpnik, wãgòrznik, szëplôrz, kòrmòrón''', ''Phalacrocorax carbo'' Ptôch wòdny z cémnyma, blós czôrnyma piórama z trochã zelonym a niebiesczim sklëniém.Cało je wedłużony,dzób mòcny z hakòwatim kònca. 4 pólce pòłączony plewa pławną z òstryma pazurama, chtërnyma chwitô sã gałązów. W ùszłoscë chałëpników bëło mniéj, a żëłë leno na sztrądze Bôłtu. Òb 30 lat je iich corôz to wiãcy a terôz są też na sztrądze jezór. Tak je dlôte, że w jezorach òb lëdzką dzejacelnosc, pòjawiło sã wiele małé rëbë. A te je tak, je żercy są ptôchë. To je dokóz, że kóżdi skùtk mô swòjã przëczënã, że lëdzczé wtrącywanie w nôtërã mùszi bëc baro dobrzé przemëszlëwóny. == Miara == [[Òbrôzk:Phalacrocorax carbo Austins Ferry 1.jpg|mały|Kormorón]] [[Òbrôzk:Phalacrocorax carbo MHNT.ZOO.2010.11.46.1.jpg|mały|''Phalacrocorax carbo'']] * dłëgòsc cała (mit dzób a ògón) — òk. 1 m * szerokòsc skrzidłów 130 -160 cm * wësokòsc ok. 80 cm == Co lubi jesc == Chałëpniczi chãtno jedzą tilkò rëbë. Są to monofagi i ichtiofagi.Òb dzyń zeżrą ók. 0,5 kg rib. Nôbarżi szmakają jima te rëbë, chtërnych w jezórze je naôjwiãcy tj.ùkleje, òkónczi, płotczi.. Rëbôcë ùwôżają chałëpnika szkòdnikã, bez to, że wëjôdô „dobrą rëbã”. A chalëpnik nie wëjôdu wiôldżi rëbë leno tą małowôrtną. Pòmôgô w nën spòsób zrobic plac we wòdze jezora dlô wiôldzi rëbë. Pòtimù ti co chwitają rëbë na jezorze mają wiãkszą redotã, a nie kłopotë z ptôchama. Chałëpnik je òbjãti òchroną. == Zwëczi == Czãsto mòżemë òbôczëc chałepnika sedząc na drzéwie abò sztrądze ze szérok rozłożonyma skrzidłama. Tak je dlôtë, bò òn mùszé je wësuszëc. Jegò pióra stają sã mòkré, w rozszlachòwanié do piórów inszëch ptôchów, jegò nie są òbtłuszczałé. Mòkri pióra są cãższé a të ptôch mòże pikòwac głãbok w wòda. == Gniôzdo i pisklãta == Chałëpnik bùdëje z wietewków gniôzda na drzewie, krótkò jezór. Czãsto je to widzec ( np. kòl jezora Wdzydzczégò) pò biôłëch òd lóntów kikutach zniszczonëch drzéw. Ptôszëca skłódu 3-4 jajów a pò 24 dniach wëkluwają sã młodé. Pisklóczi są nadżi, slepé i dopiérze pò czile dniach dostówają cémné pùch. Staré ptôchë żëwią pisklaczi trochã przęrobionyma, przëtrówionyma rëbama a w dzobach prznószają wòdã. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20140719124537/http://smz.waw.pl/files-gatunki/program_ochrony_kormorana_PROJEKT_28_11_2011.pdf Projekt strategii zarządzania populacją kormorana w Polsce] * [https://web.archive.org/web/20160304072647/http://gatunki.sggw.pl/?q=node%2F8 Opracowanie krajowych strategii gospodarowania wybranymi gatunkami...] * [http://ptaki.info/kormoran Ptaki-Kormoran] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] l45nzkxngotjp6wps0dbbn3sphkaby8 0 10427 200345 173294 2026-05-22T02:14:40Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200345 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} '''Swiãtô Katarzëna Aleksandrijskô''' – cs. ''Wielikomuczenica Jekatierina'' (ùr. k. 294, zm. k. 310) – chrzescëjóńskô mãczenica, jednô z Sztërnastu Swiãtëch Wspòmòżycelów, swiãtô Kòscoła katolëcczégò i prawòsławnégò. [[Òbrôzk:Katarzyna Aleksandryjska.jpg|mały|Swiãtô Katarzëna Aleksandrijskô w kòscele w Jastrzãbiu Górnym]] == Żëcé == Swiãtô Katarzëna Aleksandrijskô ùrodzëła sã prawdopòdobno kòl rokù 294 (?) pò Christusu w Aleksãdrii, negò czasu stolëcë [[Egipt|Egiptu]], w królewsczi pògańsczi rodzënie, jakno córka króla Kùstosa. Ùdostała baro staranné i wszechstronné wësztôłcenié z òbrëmieniégò filozofii, retoriczi, pòezji, mùzyczi, fizyczi, matematiczi, astronomii i medicënë. Bëła ùwôżanô nié le przez wiôlgą mądrosc, ale téż z òsoblëwi ùrodë. A czej przëszedł dlô ni czas òżenieniô sã, darmò szëkała bëńla, jaczi bë pasowôł ji wëmôganióm. Nënka Katarzënë zaprowadzëła jã tej do pòbòżnégò pùstelnika, syrijsczégò mnicha, znónégò z mądroscë i pasownëch doradów. Nen òpòwiedzôł jima Dobrą Nowinã ò Zbawicelu Swiata, chtërny je Bògã i panëje nad wszëtczima królama zemsczi zemi. Słëchającë przekònywający nôùczi pòbòżnégò pùstelnika, òba dwa białczi, mëmka i córka, – ùwierzëłë w Christusa. Nawrócyłë sã na chrzescëjaństwò i pòprosyłë ò chrzest. Na chrzce córka dostała miono Katarzëna co z grecczégò òznôczô „czëstô”. Pòtemù Katarzëna òbôczëła we spikù Zbawicela, chtërny nazwôł jã Swòją Òblubienicą, a ji rãkã òzdobił piestrzéniã. To béł prawie misticzny zdënk Katarzënë z bòsczim Òblubieńcã, wëchwôlóné dzysô w piesniach i mòdlëtwach kù czcë sw. Katarzënë. W żëcym Katarzënë przëszłë terô pòwôżné zjinaczenia. Przestało ceszëc jã bògactwò. Niewôżné dlô ni stałë sã zemsczé honorë. Ji nôblëższima stalë sã chrzescëjónie. Złożëła slub czëstoscë do smiercë. Czasë równak bëłë baro niekòrzëstné dlô chrzescëjónów. Naznaczoné bëłë jich krewawim przesladowanim, wëwòłónym przez dekret cesarza Dioklecjóna, chtërny brzëmiôł: „Wszëscë òbëwatele rzëmsczégò imperium mùszą skłôdac òfiarë pògańsczim bògóm”. Na zôczątkù IV stalata wschòdnyma òbéńdama państwa, do jaczich należôł téż Egipt, zarządzôł nôblëższi wespółprôcownik cesarza Dioklecjóna, Maksencjusz, chtërnymù w [[Egipt|Egipce]] téż przënôlégôł sã titel „Cesôrz”. Béł òn fanaticznym pòganinã i baro dokładno pilowôł, abë na pòdpòrządkòwiwóny mù òbéńdze z wiôlgą starą przestrzégóno cesarsczich ediktów. Katarzëna bùsznô òdmówiła złożeniégò kadzelny òfiarë. Cezar rozgòrzony, ale liczącë sã z ùwôżanim Katarzënë, zwòłôł wiôldżé zéńdzenié filozofów z całégò kraju. Jich zadanim bëło przekònac Katarzënã ò ji błãdze i ùdostac jã dlô pògaństwa. Katarzëna bëła równak nieùdżãtô i [[Maksencjusz]] ùdbôł sobie, żebë zdobëc Katarzënã prosbą i òbietnicama, razã z propòzycją żeńbë. Bezskùteczno. Tedë skôzôł jã na torturë, mòrzenié głodã, łómanié kòłã. Kùreszce wëkònóno dnia 25 lëstopadnika, w ji 18 rokù żëcégò, wërok karë smiercë przez scãcé mieczã. Swiãtô Katarzëna wëapartnionô òstała przez włączenié ji w karno sztërnastu swiãtëch wspòmòżycelów i to jakno nôpòtãżniészô westrzód nich (Sztërnasce swiãtëch wspòmòżycelów: Sw. Arkadiusz, [[Sw. Barbara]], [[Sw. Błażéj]], Sw. Cyriak, Sw. Dionizy, Sw. Erazm, [[Sw. Eùstachi]], Sw. Idzy, [[Sw. Jerzi]], Sw. Katarzëna, [[Sw. Krësztof]], [[Sw. Małgòrzata]], Sw. Pantaleon, Sw. Wit). Kòl [[swiãtô Dorota|swiãti Dorotë]], sw. Małgòrzatë i sw. Barbarë òstała téż zaliczonô do 4 nôbarżi pòczestnëch i widzałëch dzewiców westrzód swiãtëch. == Patronat == Dzysô swiãtô Katarzëna patronëje: zôkònóm, filozofóm, teòlogòm, ùczałim i sztudentóm; adwòkatóm i notariuszóm; lëteratóm i bibliotekarzóm; drëkarzóm; kòlejarzóm, kòłodzejóm i kùczróm; młënarzóm i piekarzóm; białkóm (slëbnicóm) i dzéwczãtóm; grzésznikóm. == Dzéń òbchòdów == Lëturgiczny wspòmink òbchòdzony je w katolëcczim Kòscele 25 lëstopadnika. Prawòsławnô cerkwiô wspòminô mãczenicã Katarzënã 24 lëstopadnika/7 gòdnika, tj. 7 gòdnika pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. == Atribùtë == Ji atribùtama są: aniół, Dzecã Jezës, filozofòwie, palmòwô wietewka, kòło, na chtërym bëła łómanô, kòróna w rãkù, krziż, ksãga, miecz, piorën. == Ikònografiô == W ikònografii swiãtô Katarzëna je pòkazywónô „jakno młodô dzéwczã ò òsoblëwi ùrodze, w kòrónie na rozpùszczonëch falëjącëch włosach, w widzałi sëkni, z ksãgą w rãce abò jakno mãczenica z atribùtama mãczeństwa (zãbaté kòło, miecz), ù ji nogów leżi czasã głowa abò pòstacjô cesarza [[Maksencjusz|Maksencjusza]]. Atribùtã Katarzënë je téż zarãczinowi piestrzéń, wkłôdóny ji na pôlc przez Dzecã Jezës – je to symbòl misticznégò zdënkù z Christusã” (M. Jacniacka). == Mòdlëtwa do swiãti Katarzënë == Swiãtô Katarzëno, chtërny miono noszã, Patronkò mòjô Twòji sã òpiece szczególno dzysô pòlecóm i proszã Cã, żebës miã swòjim wstawiennictwã przed Bògã wspierała i retowała we wszëtczich pòtrzébach mòjich i wëjednała mie łaskã wiernégò nasladowaniô cnót Twòjich. Sprawi to, ò Droga mòja Patronkò, żebëm Bògù dochòwała wiernoscë westrzód rozmajitëch przigòdów negò żëcô i zasłużëła sobie na łaskã szczestlëwi smiercë. Amen. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:katolëcczi swiãti]] tn30fef2zarr44234v0qgarbdatbs2m 0 10444 200301 198424 2026-05-22T01:49:08Z Iketsi 3254 {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} 200301 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Féliks<ref>Biuletin Radzëznë Kaszëbszégò Jãzëka 2008, K-PZ Gduńsk 2008, s. 42</ref> Marszôłkòwsczi''' ({{Jãz.|pl}} ''Feliks Marszałkowski'') (ùr. [[7 zélnika]] [[1914]] rokù w [[Kartuzë|Kartuzach]] – ùm. [[1987]] - béł dzéjôrz kaszëbsczi. Òn pisôł np. w [[Zrzesz Kaszëbskô|Zrzeszë Kaszëbsczi]] w latach 1937 do 1939. == Ùsôdztwò (wëjimk) == * Drëdżi narodzeni == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * [[Ferdinand Neureiter|F. Neureiter]]: Geschichte der kaschubischen Literatur : Versuch einer zusammenfassenden Darstellung, 2. verb. u. erw. Auflage, Sagner, München 1991, ss. 194 - 197. * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 341 * Z Kaszub do Austrii : korespondencja literatów kaszubskich do Ferdynanda Neureitera / materiały przygotowała, opracowała i wstępem opatrzyła Adela Kuik-Kalinowska ; tłumaczenie listów niemieckich Joanna Flinik ; tłumaczenie listu angielskiego Monika Jones. Gdańsk ; Słupsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie = Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié, 2017, ss. 232–235. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20160412121042/http://www.najigoche.kaszuby.pl/artykul/artykul=245,pro-memoria-feliks-marszalkowski-1911-1987/] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Marszôłkòwsczi Féliks}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] 48xy7qg92n7dkqeybokwevvwjhh5d33 0 10445 200228 198218 2026-05-21T13:56:16Z Iketsi 3254 VIAF→{{Kòntrola}} 200228 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Abdon Stryszak.jpg|mały|Abdon Stryszak]] [[Òbrôzk:Abdon Stryszak Franciszek Maciak rób.JPG|mały|Grób m. jin. Abdona Strëszôka]] '''Abdón Strëszôk''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Abdon Stryszak'') - ùr. [[30 gòdnika]] [[1908]] w [[Domôtowò|Domôtowie]], ùm. 27 [[lëstopadnik]]a 1995 we [[Warszawa|Warszawie]] - profesor, ùczbiôrz, kaszëbsczi dzejôrz. Òn sztudérowôł na [[Warszawsczi Ùniwersytet|Warszawsczim Ùniwersytece]], a òd 1935 rokù béł doktor. To béł m. jin. ''doctor honoris causa'' [[Warszawsczi Ùniwersytet|Warszawsczégò Ùniwersytetu]]. Òn béł czestnym nôleżnikiem [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]], a mieszkôł we [[Warszawa|Warszawie]]. Aùtor dokôzów pòswiãconëch m. jin. [[Gdiniô|Gdinie]]. Za żëcégò béł òdznaczony Kòmańdérsczim Krziżã z Gwiôzdą Òrderu Òdrodzeniegò Pòlsczi i jinyma odznaczeniama. Jegò grób je we [[Warszawa|Warszawie]]. == Pismiona (wëbiérk) == * ''Epizootiologia ogólna'', 1961 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20210127165843/https://www.ipsb.nina.gov.pl/a/biografia/abdon-stefan-stryszak Stryszak Abdon Stefan (1908–1995)] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Strëszôk Abdón}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Ùczbiôrze]] [[Kategòrëjô:Lékarze]] 1yxyos964dg5d9uk98bwcauce26tqvy 14 10451 200239 177689 2026-05-21T14:07:24Z Iketsi 3254 {{Commons}} 200239 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Susczi]] 3nd0leypwve7emsr71dotxs9f31yxl1 14 10452 200238 173684 2026-05-21T14:07:15Z Iketsi 3254 {{Commons}}; [[Category:→[[Kategòrëjô: 200238 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Psë]] 590xph4f36ek6nq99x2o5vkmopaks05 0 10469 200344 187042 2026-05-22T02:14:16Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200344 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:Guercino - St Luke Displaying a Painting of the Virgin - WGA10948.jpg|mały|Łukôsz Ewanielista]] '''Łukôsz Ewanielista''' – wierny towarzysz i współrobòtnik [[Swiãti Paweł|Swiãtégò Pawła]] chtërnémù towarzisził w misyjnych wanogach. Pòdług tradycji wczesnochrzescyjańsczich je aùtorã trzecy Ewanielji ^{[[:pl:Ewangelia|(pl)]]}, co pòcwierdzywo Ireneùsz z Lyonu^{[[:pl:Ireneusz z Lyonu|(pl)]]} (kòl 130 – kòl 202) i Òrigenes (158 – 254), a téż Dzejów Apòsztolsczich - trzecy i piąti knédżi [[Nowi Testament|Nowégò Testamentu]]; swiãti Kòscoła katolëcczégò i prawòsławnégò. Nôstarszô wzmianka ò sw. Łukaszu znajdëje sã w Lësce sw. Pawła do Filemòna, wers 24. Je téż wëmieniôny w Lësce do Kòlosn (4,14) i w Drëdżim lësce do Timòteùsza (4,11), te dwa lëste sã przëpisywóné swiãtemù Pawłowi. Łukôsz nie należôł do karna [[dwanôsce apòsztołów Jezësa]]. == Żëcopis == Tradicjò kòscélnô ùtożsômiô sw. Łukasza z aùtorã [[Ewanieliô wedle swiãtégò Łukôsza|Ewanielji Łukôsza]] i Dzejów Apòsztolsczich^{[[:pl:Dzieje Apostolskie|(pl)]]}. Wedle tradycji zawarti w pismach historyków kòscoła i Òjców Kòscoła, swiãti Łukôsz pòchôdôł z z Antiochi Syrijsczi. Z warkù béł lékarzã (Lëst do Kòlosan IV, 14) Miôł przëjic chrzest òbczas drëdżi wanodżi misyjny sw. Pawła Apòsztoła (kòl 50 r. n.e.) i òstac jegò ùczniã. Béł razã z nim w Rzimie, Macedonii i Grecji. Béł jegò nôwiarniészim towarziszã. Pòdług przekazów sw. Łukôsz ùmarł w Beòcji^{[[:pl:Beocja|(pl)]]}, mającë 84 lata. Plac jegò grobù nie je znóny. Za nôbarżi mòżlëwi plac pòchówkù ùwôżô sã Eféz^{[[:pl:Efez|(pl)]]} abò Teby^{[[:pl:Teby (Grecja)|(pl)]]}. Béł lékarzã (Pózdrôwiô waji Łukôsz, ùmiłowóny lékôrz, Kòl 4, 14)<ref>[https://web.archive.org/web/20071031223749/http://www.duszpasterstwo.am.lublin.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=12 Biografiô Łukôsza Ewanielistë ze starnë Duszpasterstwa Akademicczégò „Łukôsz” Akademi Mediczny w Lublinie]</ref>. Jakò dowód katolëczi ùczałi wskazëją, że w pismach tradicyjnie mù przëpisywónych wëstãpùje wiele specjalisticznych terminów medicznych, wëstãpùjących téż w pismach [[Hipòkrates]]a czy Galena. Jak głosy póz legeńda, chtërny sladë spòtikómë pierwszi rôz dopiérze kòl 530 r. w pismach Téòdora Lektora^{[[:pl:Teodor Lektor|(pl)]]}, sw. Łukôsz béł malôrzã ikònów. Przëpisëje mù sã aùtorstwò wielu ikònów, w tim Pòwszechno czczonégò w strzédnowiecznym Bizancjum òbrazu Marii Theòtokòs, czôrny Madonnë czë wizerunkù Matczi Bòsczi Kòstromsczi^{[[:pl:Fiodorowska Ikona Matki Bożej|(pl)]]}. == Kùlt == === Relikwie === Relikwie swiãtégò Łukasza znajdëją sã w Padwie^{[[:pl:Padwa|(pl)]]} – w koscole pòd wezwaniém Swiąti Justinë, w [[Praga|Pradze]] - w katedrze swiãtégò Wita a téż w Tebach^{[[:pl:Teby (Grecja)|(pl)]]}. === Ikònografiô === W ikònografii^{[[:pl:Ikonografia chrześcijańska|(pl)]]} swiãtégò pòkazëje są czãsto jakò malëjącégò abò piszącégò, Rogier van der Weyden przedstawi gó na òbraze „Sw. Łukôsz malëjący Madonnã” óbczas pòrtretowaniô Marii, matczi Jezësa. Atribùtama swiãtégò są: wół, zwój, malarskô paleta, papior i kamień. Wół (abò celé) ódnôszają sã do Łukasza, bò są óne zwierzãtama òfiarnyma, a Ewanieliô Łukôsza przëpisywónô Łukôszowi rozpòczinô sã òd pòwiôstczi ò Zachariaszu^{[[:pl:Zachariasz (nowotestamentowy kapłan)|(pl)]]}, òjcu Jana Chrzcëcela^{[[:pl:Jan Chrzciciel|(pl)]]}, chtërny skłôdô òfiarã w Swiątini (pòr. Łk 1,5 25)<ref>[http://www.newadvent.org/cathen/09420a.htm#I Catholic Encyclopedia: ''Saint Luke'' (ang.)]</ref>. Wedle tradycji béł lekarza, dlôte czãsto je przedstôwióny w lekarsczi czôpce. === Patronat === Swiãti Łukôsz je patronã [[Szpańskô|Szpańsczi]], introligatorów, lékarzi chirurgów, malôrzów, rzézbiarzów, grafików, historików, notariuszów i złotników. === Dzéń òbchòdów === Wspòmnienié liturgiczné óbchòdzoné je w Kòscole katolëcczim 18 rujana; w Pòlsce mô rangã swiãta<ref>[http://brewiarz.katolik.pl/czytelnia/swieci/10-18.php3 Jinternetowô liturgia - Swiãti Łukôsz, Ewanielista.]</ref>. Prawòsławnò cerkiéw wspòminô swiãtégò apostoła ewanielistã dwùkrotnie<ref>[http://www.cerkiew.pl/index.php?id=swieci&tx_orthcal%5Bsw_id%5D=510&cHash=a3f164bcd4 ap i ew. Łukôsz na cerkiew.pl (ópr. Jarosłôw Charkiewicz)]</ref>: 18/31 rujana (tj. 31 rujana pòdług kalãdôrza gregóriańsczégò) i 4/17 stëcznika (tj 17 stëcznika pòdług gregóriańsczégò kalãdôrza). == Lëteratura == * [[Eùgeniusz Gòłąbk]] (tołmaczenié): "Swiãté Pismiona Nowégo Testameńtu", Gduńsk-Pelplin 1993, ss. 111 - 112. * Ewanielie na kaszëbsczi tołmaczoné. Z greczi przełożił na kaszëbsczi jãzëk ò. [[Adam Riszard Sykòra|Adam Ryszard Sikora]] OFM. Gdańsk 2010, ss. 151 - 153; ISBN 9788387258399 == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Katolëcczi swiãti]] [[Kategòrëjô:Prawòsławny swiãti]] 7q4ytmy5fyfplajs8hlsj36udpphyzp 0 10473 200343 197056 2026-05-22T02:13:55Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200343 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Janusz Korczak (cropped).jpg|mały|Janusz Kòrczôk (1933)]] '''Janusz Kòrczôk''', a tak pò prôwdze '''Henrik Gòldszmit''' abò ps. „Stôri Dochtór“ abò „Pón Dochtór“ ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. {{Audio|Pl-Janusz Korczak.ogg|Janusz Korczak}}, ùrodzôny 22 lëpińca 1878 albò 1879 rokù w [[Warszawa|Warszawie]], ùmarł w séwnikù 1942 rokù w [[Treblinka|Treblince]])<ref>''Wielka Encyklopedia PWN. Tom 14''. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003, s. 359.[[ISBN 83-01-13793-2.]]</ref> – pòlskò-żëdowsczi lékôrz, pedagòg, pisôrz, pùblicysta i spòlëznowi dzéjôrz. Teòretik i praktik wëchòwaniô, ùsôdzca apartnégò systemù prôcë z dzecama, òpartégò na współdzejanié, samòsprôwnëch procedurach i jinstitucjach a téż pòbùdzaniô samòwëchôwaniégò. Badéra swiata dzecy. Béł pionierã dzałaniów w òbrëmie diagnozòwaniô wëchòwawczégò i prekùrsorã w dzejaniach na rzecz praw dzecka – człowieka. W 1926 rokù zajinicjowôł pierszé pismiono redagóné w wikszim dzélu bez dzecë – „[[Môłi Pòdzérk]]“. Jaknò Żid – Pòlôch pòczuwôł sã do dëbeltny nôrodny juwernotë<ref>Janusz Korczak: ''Dzieła Tom 3. Wolumin 2. Na mównicy. Publicystyka społeczna (1898–1912)''. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Latona, 1994, s. 222. [[:pl:Specjalna:Książki/8385449221|ISBN 83-85449-22-1]].</ref>. Major rezerwë służbë zdrowiô [[Pòlsczé Wòjskò (II RP)|Pòlsczégò Wòjska II RP]]. == Miłota i edukacjô == Janusz Kòrczôk ùrodzył sã w Warszawie w zasymilowóny [[Żëdze|żëdowsczi]] rodzënie, jaknò syn adwòkata [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?title=J%C3%B3zef_G%C3%B2ldszmit&action=edit&redlink=1 Józefa Gòldszmita] (1844 – 1896) i Cecylië z dôdomù Gãbicczi (1854(?) – 1920). Rodzëna Gòldszmitów mieszkała przë sztrasë Bielańsczi 18 (prôwdëjuwerny plac ùrodzeniô), w 1881 przeprowadzëła sã na Krakòwsczé Przedmieszczé 77, gdze prziszłi pisôrz mieszkôł ze swòjima starszima, sostrą Aną i starką ze stronë matczi, Émilią (Mila) Gãbicką, w 1883 zamieszkałë na sztrasë Miodowi 19, gdze zajmòwalë sétmë jizbów, dali przë placu Krasyńsczich 3, przë Nowò Senatórsczi 6 (dzysdnia sztrasa Mòliera), na Swiãtojersczi i na Leszno 18 m. 10. Òd pòłowë lat 80. Kòrczôk chòdzył do spòdleczny szkòłë miona Aùgùstina Szmùrłë przë sztrasë Freta, a dali w 1891 rozpòczął nôùkã w òsmëklasowim (liczący z klasą wstãpną) VII Rządowim Gbùrsczim Gimnazjô. W 1898 zdôł maturã i rozpòczął sztudia na Wëdzôle Lékarsczim Césarsczégò Ùniwersytetu w Warszawie, na chtërnym sztudiowôł szesc lat, pòwtôrzający pierszi rok (kùrs). == Lékôrz == 23 strëmiannika 1905 rokù, pò wësłëchaniô piãcletnégò kùrsu medicznych nôùków i złożeniu òbòwiązëjącégò egzôminu, òtrzimôł diplóm lékôrza. W czerwińcu 1905 rokù òstôł namieniony do rusczi armie w [[Wòjna ruskò – japòńsczi|wòjnie ruskò – japòńsczi]] i wërézôł na Daléczi Pòrénk gdze jaknò lékôrz służëł w sanitarnym banie<ref>Janusz Korczak: ''Dzieła Tom 3. Wolumin 2. Na mównicy. Publicystyka społeczna (1898–1912)''. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Latona, 1994, s. 134–143. [[:pl:Specjalna:Książki/8385449221|ISBN 83-85449-22-1]].</ref>. Pòd kùńc 1906 rokù wrócył do Warszawë. W latach 1905 – 1912 robił jaknò pediatra w [[Dzecãcy Szpëtôl Bersohnów i Baùmanów w Warszawie|Dzecãcym Szpëtôlù miona Bersohnów i Baùmanów]]. Janusz Kôrczôk jaknò môlowi lékôrz kòrzëstôł ze służbòwégò mieszkaniô na terenie szpëtôla i sprowôdzëł pòmòc chòrim w kòżdi chwili. Prowadzył priwatną praktikã. Dzãka rozgłosòwi jaczi zdobił pòwiescą „Dzeckò salonu“ (1906), stôł sã znónym i pòszëkiwónym pediatrą. Pò wëbùchù I swiatowi wòjnë òstôł namieniony do rusczi armië. Ùrlopòwóny z wòjska pò chòrobie, w 1917 béł lékôrzã w przëtułkach dlô dzecy pòd Czijewã. Miôł téż kòntakt z wëchównym domã dlô pòlsczich knôpów w Czijowie. W pòłowie 1918 Kôrczôk wrócył do Warszawë, do Dôdomù dlô Serot. == Lëteracczé i radiowé dzejanié == Janusz Kòrczôk zadebiutowôł w séwnikù 1869 pòd kriptonimã Rik w tidzenikù satiricznim „Kòlce“<ref>Janusz Korczak: ''Tom 2. Wolumin 1. Koszałki opałki. Humoreski i felietony''. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Latona, 1998, s. 169–170. [[:pl:Specjalna:Książki/8385449426|ISBN 83-85449-42-6]].</ref>. Béł m.jin. wespółaùtorã pisôny bez karno sensacëjny pòwiescë „Służący“; ód 1905 (razã bëło ich bez 200). Òd 1900, publikùjący w „Wãdrowcu“ cykl felietónów pòd titlã Dzecë i wëchòwanié, zaczął brëkòwac pòwszechno znónégò pseùdonimù „Janusz Kòrczôk“. Midzë latama 1898 – 1901 publikòwôł w tidzenikù Czëtelniô dla wszëtczich, m.jin. w òdcynkach swòją pierszą pòwiesc „Dzecë sztrasë“. Samòdzelné wëdónié ksążkòwi pòwiescë ùkôzało sã w 1901. Dlô dzecy napisôł m.jin. Mòszki, Joski i Strule, Józczi, Jaszczi i Franczi, Sława, Król Matisk Pierszi, Król Matisk na bezlëdny òstrowë, Bankructwò môłégò Dzecka, Prawidła żëcô, Kajtusz Czarodzéj, Ùparti knôp, Żëcé Ludwika Pasteùra, Lëdze są dobri i Trzë wëprawë Herszka. Jiné znóné pùblikacje to m.jin. Jak kòchac dzeckò, Prawò dzecka do szacunkù, Sóm na sóm z Bògã, Czedë zôs bãdã mółi i Pedagògika żartobliwo. == Môłi Pòdzérk – gazéta dzecy i młodzëznë == 9 rujana 1926 Janusz Kòrczôk òpracowôł pierszi numer [[Môłi Pòdzérk|Môłégò Pòdzérkù]], chtërny redagòwôł bez dalszi 4 lata. Pismiono bëło tigòdniowim dodôtkã do żëdowsczégò dzénnika „Naji Pòdzérk“. Bëło twòrzoné z aùtenticznych lëstów i materiałów nadesłónych bez dzecë i młodzëzna. Slédny numer „Môłégò Pòdzérkù“ ùkôzôł sã 1 séwnika 1939.<ref>Janusz Korczak: ''Tom 11. Wolumin 3. Prawidła życia. Publicystyka dla dzieci''. Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN, 2007, s. 317. [[:pl:Specjalna:Książki/9788389348807|ISBN 978-83-89348-80-7.]]</ref> == Pedagòg == Kôrczôk béł zwòlennikã emancypacjë dzecka i pòszanowaniô jegò praw. Chcôł òrganizowac spòłeczeństwò dzecy òparté na zasadach sprawiedlëwòtë, równych praw i òbòwiązków. W kòrczakòwsczich placówkach bënowé żëcé òrganizowałë taczé jinstitucje jak sejm (dzecny parlament), sąd i redagòwónô w nich prasa. Béł wëkładowcą w [[:pl:Akademia_Pedagogiki_Specjalnej_im._Marii_Grzegorzewskiej_w_Warszawie|Państwòwm Instituce Pedagògiczi Specjalny]] i Wòlny Wszechnicë Pòlsczi.<ref>Krzysztof Komorowski (red.): ''Warszawa walczy 1939–1945. Leksykon''. Warszawa: Fundacja Polska Walczy i Wydawnictwo Bellona, 2015, s. 366. [[:pl:Specjalna:Książki/9788311134744|ISBN 978-83-1113474-4.]]</ref> == Dóm Serot i Naji Dóm == Razã ze [[Sztefaniô Wilczińskô|Sztefanią Wilczińską]] założëł i prowadzył w latach 1912 – 1942 [[Dóm Serot|Dom Serot]] dlô żëdowsczich dzecy w Warszawie. Òd 1919 Janusz Kòrczôk współtwòrzëł téż drëgą jinstytucjã dlô pòlsczich dzecy Naji Dóm – Zawiôt Wëchòwawczi Naji Dóm w Pruszkòwie. Tedë wie placówczi bëłë namienioné dlô dzecy w wiekù 7 – 14 lat, realizowałë nowatorską ùdbã samòrządny spòleznë, z własnyma jinstitucjama – jak sejm, sąd, gazéta, system diżurów, òpieka dzecy nad dzecama, notariat, kasa pòżiczkòwô, szpòrtowé klubë, kòłkò òrganizacje „pòżëtecznych rozrowków“. == Òfiara Holokaùstu == Òbczas òkupacjë nosëł pòlsczi wòjskòwi mùndur i ni probòwôł diskriminacëjnégò òznaczaniô Żëdów òpaską z [[Gwiôzda Dawida|Gwiôzdą Dawida]]. W òstatnych trzech miesącach żecégò (maj – pòczątk zélnika 1942) pisôł pamiãtnik. Òstatny zapisk w pamiãtnikù datowóny je na 4 zélnika 1942. Pamiãtnik Kòrczôka pierszi rôz béł òpùblikòwóny w Warszawie w 1958 rokù.<ref>Janusz Korczak: ''Wybór pism''. Warszawa: Nasza Księgarnia, 503-599.</ref> == Slédny marsz == Dóm Serot – Kòrczôk, robòtnicë (m.jin. Sztefaniô Wilczińskô, Nataliô Pòz, Róża Lëpińc – Jakùbòwskô i Róża Sztokman – Azrilewicz i kòl 200 wëchòwanków òstalë wëwiezòny do òbòzù zagładë w Treblince òbczas tzw. Wiôldżi lëkwidacëjny akcjë warszawsczégò getta. Stałi sã tò 5 séwnika 1942. == Òdznaczeniô == Pòsmiertnie òstôł òdznaczony [[Òrder Òdrodzeniô Pòlsczi|Krziżã Kòmandorsczim Òrderu Òdrodzeniô Pòlsczi]].<ref>20 czerwca 1947 „za wybitne zasługi na polu opieki nad dzieckiem” [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WMP19471030685 M.P. z 1947 r. Nr 103, poz. 685]</ref> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * Maria Falkowska: ''Kalendarz życia, działalności i twórczości Janusza Korczaka''. Warszawa: Nasza Księgarnia, 1989. [[:pl:Specjalna:Książki/8310091427|ISBN 83-10-09142-7]]. * Joanna Olczak-Ronikier: ''Korczak. Próba biografii''. Warszawa: Wydawnictwo WAB, 2011. [[:pl:Specjalna:Książki/9788374140775|ISBN 978-83-7414-077-5.]] * Igor Newerly: ''Żywe wiązanie''. Warszawa: „Czytelnik”, 1966. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Janusz Kòrczôk}} [[Kategòrëjô:Kùltura]] [[Kategòrëjô:Lëdzë|Kòrczôk, Janusz]] ohsgl13k1ndfpuzlb55dnmwxbvwm7rr 0 10475 200342 194550 2026-05-22T02:13:40Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200342 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kazimierz III Wielki (275138).jpg|mały]] '''Kadzmiérz Wiôldżi''' ùrodzył sã 30 łżekwiata 1310 r. W Kòwalu, jakò nômłodszi syn ksãca [[Władisłôw Łoczetk|Łiczietka]] i [[:pl:Jadwiga_Bolesławówna|Jadwidżi Kalisczi]].<ref>Balzer 2005, s. 660-661.</ref> Òjc przërëchtowiwôł młodégò Kadzmiérza do jegò prziszłich òbòwiązków. Starszi òtôczalë gò trosklëwą òpieką, bò dosc chùtkò ùmarlë jegò bracynowie, a sostë ni mògłë bëc nôstãpcziniama tronu. == Pòczątk rządów == W 1333 r. Ùmarł [[Władisłôw Łoczetk]], a Kadzmiérz zwóny pózni Wiôldżim przejął pò nim rządë. Jegò kòronacja na króla [[Pòlskô|Pòlsczi]] òdbëła sã w tim samim rokù na [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?title=Wawel&action=edit&redlink=1 Wawelu]. Pòczątczi panowaniô bëłë baro trudny. Państwò bëło rozbité, jistniała téż grozba atakù ze stronë mòcniészich sąsadów. Òstatny z dinastië [[:pl:Piastowie|Piastów]]<ref>Szczur 2002, s. 423-424.</ref> mùsził skòncentrować sã na pòlitice zagrańcowi. Nôpierwi przedłużił rozejm z [[:pl:Zakon_krzyżacki|Krziżôkama]], chtërny wrgasł 23 maja 1333 r. Dali pòrozmiôł sã z Wittelsbachama władającyma Branderbùrgią. Na [[:pl:Zjazdy_w_Wyszehradzie|zjôzdze w Wiszechradze]]<ref>Wyrozumski 1986 ↓, s. 23-140.</ref><ref>H.Samsonowicz, s. 62,69.</ref> (1335) Kadzmiérz òddòł Pòmòrzé Krziżôkom w “wieczistą jamùżną”. W zamian zyskôł Kujawë i zemiã dobrzińską w ji stórich grańcach. W tim czasu Kadzmiérz Wiôldżi òdniósł pierszi pòwôżny sukces diplomaticzny. Za 20 tës. kòp prasczich groszów wëkùpił zrzeczenié sã przez czesczégò króla Jana Luksembùrsczégò pretensjë do pòlsczi kòronë. == Zagrańcowô pòlitika == W 1339 r. Zôs doszło do eskalacjë problemù z Krziżôkama. Zawarti rëchli kòmpromis nie zdowôlôł żodny ze strón<ref>Kiryk 1992, s. 13.</ref>, dlóte zwrócële sã ò pòmóc do papieża. W neùtralny w ten czas [[Warszawa|Warszawie]] béł zòrganizowóny proces arbitrażowi przed legatã papiesczim.Wirok nakôzywôł Krziżôkom zwrócëc pòlsczémù Gdùńsczã Pòmòrzé, zeiã chełmińską, brzeską, dobrzińską i michałowską a téż zapłacëc Pòlsce òdszkòdowanié i pòkrëc kòsztë procesu. Wpłiw Krziżacczégò Zôkònu bëłë jednak na tëli mòcné, bò niedługò pózni òstôł zawieszony. Òstateczno òbie stronë pòrozumiałë sã i zawarłë mir w Kaliszu 9 1343). Wedle ùkładu Zôkòn zwrôcôł Kujawë z zemiądobrzińską, a Kadzmiérz Wiôldżi ùstãpòwôł z Pòmòrzégò (wcyg jednak titłowôł sã władcą Pòmòrzégò) i zemi chełmińsczi. == Nabitczi teritorialné == [[Òbrôzk:Casimir III of Poland (89921576).jpg|left|mały]] W latach 1349 – 1352 Kdzmiérz Wiôldżi òpanowôł wiãkszosc [[:pl:Ruś_Czerwona|Rusë Halickò]] – Włodzmiersczi. W 1356 r. Ùgruntowôł swòją pòzycjã na Mazowszu, a w 1366r. Wzął ùdzél w pòdzale Rusë Włodzmirsczi, ùzëskùjącë m.jin. Włodzmiérz. Nie ùdało mù sã jednak òdzëskac Szląska i Gduńsczégò Pòmòrzégò. == Bënowô pòlitika == W bënbowi pòlitice Kadzmiérz Wiôlkdżi próbòwôł scentralizowac państwò i wzmòcnic swòją władzã. Zaczął kształtowac administracjã centralną. Ùjednolicył prawò, wrprowadzającë statutë dlô [[:pl:Małopolska|Môłopòlsczi]] i [[:pl:Wielkopolska|Wiôlgòpòlsczi]]. Dbôł ó rozwój miastów, nadôwôł mijsczi prawa nowim òstrzódkom (w tim Bidgòszczë), dbôł ò rozwój òswiatë (czegò przikładã bëło Pòwòłanié przez niegò w 1346 r. [[:pl:Uniwersytet_Jagielloński|Akademië Krakòwsczi]]) a téż wzbògacył skarbc królewsczi. == Sukcesjô na pòlsczim tronie == Kadzmiérz Wiôldżi ni miôł legalnégò sëna. Ju w 1339 r. Wszedł w sojusz z [[:pl:Andegawenowie|Andegawenama]] Wãgiersczima, dzãka czemù zyskôł jich pòpiarcé. Ceną tegò bëło ùstanowienié dlô nich nastãpstwa tronu pòlsczégò, jakbë król ùmarł i ni miôł pòtomka, nastãpcã tronu. Pòstãpną tegò tipù deklaracjã zawarlë w 1369t. Pòcwierdzającë prawa Andegawenów do tronu pòlsczégò. Rok pózni pò pòlowaniu Kadzmiérz III Wiôldżi ùmarł<ref>Wyrozumski 1986 ↓, s. 217.</ref>. W winikù tegò na pòlsczim tronie zasadła nowô dinastia. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * Oswald Balzer: ''Genealogia Piastów''. Kraków: Avalon, 2005. [[:pl:Specjalna:Książki/8391849708|ISBN 83-918497-0-8.]] * Marek Kazimierz Barański: ''Dynastia Piastów w Polsce''. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006. [[:pl:Specjalna:Książki/8301148160|ISBN 83-01-14816-0.]] * Janusz Bieniak: Geneza procesu polsko-krzyżackiego z lat 1320–1321 (inowrocławsko-brzeskiego). W: Zenon Hubert Nowak: ''Balticum: Studia z dziejów polityki, gospodarki i kultury XII-XVII wieku''. Toruń: Wydawnictwo Towarzystwa Naukowego, 1992, s. 49-53. [[:pl:Specjalna:Książki/8385196110|ISBN 83-85196-11-0]]. * Stanisław Sroka: Kazimierz III Wielki. W: ''Piastowie: Leksykon biograficzny''. Stanisław Szczur, Krzysztof Ożóg, Tomasz Jurek i in. (red.). Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1999, s. 234. [[:pl:Specjalna:Książki/8308028292|ISBN 83-08-02829-2.]] * Karol Szajnocha: ''Jadwiga i Jagiełło 1374-1413: Opowiadanie historyczne''. T. III. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1969. * Stanisław Szczur: ''Historia Polski: Średniowiecze''. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2002. ISBN 83-08-03272-9. * Jerzy Wyrozumski: ''Kazimierz Wielki''. [[Wrocław]]: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1986. [[:pl:Specjalna:Książki/8304010410|ISBN 83-04-01041-0.]] * Czasy wojen o przetrwanie państwa. W: Henryk Samsonowicz: ''Łokietkowe czasy''. Kraków: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1989. ISBN 83-03-02745-X. * Feliks Kiryk: ''Wielki król i jego następca''. Kraków: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1992. [[:pl:Specjalna:Książki/8303032666|ISBN 83-03-03266-6.]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Włodarze Pòlsczi]] 5heijvx7kfq7khzddubvexrnnetjvth 0 10476 200225 173953 2026-05-21T13:35:54Z Iketsi 3254 == Przëpisczi→== Przëpisë; [[Kategòrëjô:Geòlogiô]] 200225 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Spaccato vulcano.png|mały]] '''Wùlkan''' (z [[:pl:Łacina|łac]]. [[:pl:Wulkan_(mitologia)|Vulcanus]] – miono rzimsczégò bòga ògnia) – plac na pòwierzchni [[Zemia|Zemi]], z chtërnégò wrdobiwô sã [[:pl:Lawa|lawa]], wùlkaniczné gazë (solfatar, mòfetë, fùmarole) i materiôł piroplasticzny<ref>Wulkany występują również na innych obiektach Układu Słonecznego – patrz sekcja "Wulkany poza Ziemią"</ref>. Terminu tegò ùżiwô sã téż jakò òkreslenié fòrm terenu postał ich bez dzałanlosc wulkanu, chòc barżi pòprawné są taczé terminë jak góra wulkanicznô, stożk wùlkaniczny, kòpùła wùlkanicznô czë wùlkan tarczowi. == Rodzaje wùlkanów == Aktiwnosc wùlkanicznô zmieniwô sã z czasã. Òbserwòwónô aktiwnosc wùlkanów ùmòżliwiała wprowadzenié ich pòdzału na wulkanë: * Czinné – stale abò spòradiczno òbjawiôjącé swòją aktiwnosc (np. Wezuwiusz, Etna, Strombòli), * Drzemiącé – jich aktiwnosc òstała zaòbserwòwónô, jednak òd dłëgszigò czasu jie nie òkazywôł, * Wëgasłé – jich aktiwnosc nie òstała zaòbsrwòwónô w czasach chistoricznych (np. Wùlkaniczné stożczi w Niemcach i Pòlsce). Szacëje sã, że w òstatnych 10 tës. Lat na zemsczi kùli czinnych bëło 1500 wùlkanów. W tim czasu bëło 7900 erupcjow. Dzys dnia liczbã czinnych wùlkanów szacëje sã na kòl 800. Wiãcy jak pòłowa z nich je na òbszarze lądowim. Òkróm tegò mòżna spòtkac czile tesący nieczinnych wùlkanów na lądze i pôradzesąt tësący pò wòdą. Jiny pòdzôł bierze pòd ùwôgã plac, z chtërnégò wëpłiwô magma. Wëróżniwô sã wùlkanë: * stożkòwé * tarczowé * linijné – magma wëpłiwô z pòdłoża w jednym placu, ale wzdłuż dłudżi szczelinë. Ten tip wùlkaniczny dzałalnoscë pòwszechny je w strefach spreadingù na òceanicznym dnie<ref>Leszek Czechowski: ''Tektonika płyt i konwekcja w płaszczu Ziemi''. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 201-210.</ref>. Wùlkanë różnią sã dominującym rodzajã materiału, jaczi sã z nich wëdobiwô: * Lawòwé (efùzywné) – wëpłiwô blos lawa, jich erupcja ma łagodni przebieg. Dzelą sã na: ** [[:pl:Wulkan_tarczowy|Tarczowé]] (hawajscy) – nisczé i rozległé (lawa z nich wpływając je zasadowô, bazaltowô ò môłi lepiscë, sączeroczé na 40 km; ** Kòpùłë lawòwé (Baro gãstô, kwasnô, krzemionkòwô lawa), chtënë Wydrzą jak pół sferë. * Stratowùlkanë (mieszóné) – wërzucają gąstą, lepką lawã andezytową; òkróm tegò wëzecóné sã téż ateriółë piroklasticzné (bómbë wùlkaniczné, lapile i gazr wùlkaniczné. Należą do nôbarżi eksplozywnych. Stratowùlkane mają wësoczé, stromé stożczi (kąt nachileniô kòl 30 stopniów, np. Wezuwiuisz, Cotopaxi, Pòpòcatépetl); * Eksplozywné – wërzucają twz. Materiół piroklasticzny, a téż nôgãstszé i nôbarżi kwasné lawë riòlitowé; * maarë – erupcja freaticznô, spòwòdowónô cësnienim wòdny parë pòwstałi w winikù kòntaktu pówierzchniowich wòdów z magmą; * wùlkanë błotné – z chtërnëch wëdobiwô sã na pòwierzchniã mbłotnistô mieszanina wódë, iłu, piôskù itp. Proces ten związóny je z przejawama wëgasającégò ju wùlkanu – wëdobiwaniém sã gòrący wòdë abò wòdny parëabò z czësto jinëma zjawiskama geologicznyma niż wùlkanizm. Efektã intensywny dzaalnoscë wùlkaniczny je kaldera – krater pòwstałi òbczas za baro gwałtowny erupcjë wùlkanu albò pò zapadniãcu sã stropù kòmòrë wùlkaniczny. == Rozmieszczenié wùlkanów == Tradicyjnie lëdze uważalô, że wùlkanë na Zemi grëpùją sã na òbszarów górotwórczoscë alpejsczi,chóc je wiadomò téż, że wëstãpùją téż wùlkanë z nima niezwiązóné. Nówiący czinnych wùlkanów lądowich je w tzw. Ògnistim Piestrzeniu Pacyfikù, rozcygającym sã wkół Òcenau Spòkòjnégò. W ti strefie je wicy jak 90% czinnych wùlkanów lądowich na Zemi, z chtërnych nôwiãkszi jes Òjos dl Salado w Chile. Dzysô wiadomò, ze dzałanosc wùlkanicznô grëpùje sã w trzech zortach òbszarów: strefach spreadingu, strefach ë i tzw. plamach gòrących. == Nôwiãkszi wùlkanë na Zemi == [[Òbrôzk:Stromboli. Eruptions of volcanic bombs1.jpg|left|mały|230x230px]] Mauna Loa – nôwiãkszi czinny wùlkan na Zemi. Masiw Tamù (pòdmòrsczi, Òcean Spòkójny): kòl 300 tësący km kwadratowich pòwierzchni, 4400 m wësokòscë (wëgasłi) == Nôwëższé wùlkanë na Zemi == Òjos del Salado ( Chile/ Argentina) 6880 m n.p.m. (wëgasłi) Llullaillaco ( Chile/Argentina) 6723 m n.p.m. Antofalla ( Argentina) 6450 m n.p.m. Lascar ( Chile) 5990 m n.p.m. Cotopaxi ( Ekwador) 5897 m n.p.m. Kilimandżaro (szczit Kibo) (Tanzaniô) 5895 m n.p.m. Òrizaba ( Meksyk) 5700 m n.p.m. == Wùlkanë pòza Zemią == Wùlkanë mòżna téż nalezc téż na jinëch òbiketach [[Słuńcowi Ùstôw|Ùkładu Słonecznégò]] pòsôdających atałą pòwierzchniã atéż dostatecznie mòcné bënowé zdrzódła cepła, terô abò czedës. Wëgasłé wùlkanë są na Marsu (znajdëje sã tam téż nôwiãkszi znóny wùlkan Òlimpùs Mòns) i Wenus, a współczasnie aktiwné na Io, ksãżëcu [[Jupiter|Jowisza]]. Na niebiesczich całach zbùdowónych w wiãszoscë z lodë, czili lodowich ksãżëcach planetów a téż zapewno na plutoidach mògą wëstãpòwac wùlkanë lodowé, tzw. Kriowùlkanë. Taczé twòrësą zaòbserwòwóné na Enceladuse i chiba téż na Titanie; òba cała sã ksãżëcama [[Saturna]]. == Pòwstôwanié wùlkanów == [[Òbrôzk:Destructive plate margin.svg|mały]] Wëstãpòwanié wùlkanów na Zemi je zwiążóné ze zserą górotwórczoscë i z òbszarama aktiwnych [[:pl:Trzęsienie_ziemi|trzãseniów zemi]]. Związk tëch zjawiskow tłumaczi teòriô tektoniczi płitów litosferë. W placach, gdze jedna płita litosferë zagłãbiô sã pò drëgą, wùlkanë pòwstôwają wzdłuż jich keńtë – na kòntinence i wdłuż òceaniczych rówów, np. wëbrzeżé [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?title=Sp%C3%B2k%C3%B3jny_%C3%92cean&action=edit&redlink=1 Pacyfikù], [[Eùropa]] Pôłniowô, Wëspë Japòńsczi, Filipinë. Wùlkane póòwstôwają téż w placach rozsëwaniô sã płitow litoserë, czili w chrzebtach strzódòceanicznych i wdolinach riftowich, np. Chrzebce Strzódatlanticczim i w Wiôldzich Rowach Afrikańsczich. Wùlkanë wëstãpùją téż pònad plamama gòraca, chtërne mògą bëc pòłozoné z daleka òd grańców płitów, np. Na Hawajach abò Reùnionie. Wùlkanizm Islandië sparłãczony je zarówno z grańcą płitów (Chrzebt Strzódatlanticczi), jak téż z isntienim plamë gòrąca. W czasach prehiostoricznych òkazją do òbsewacjë rodzeniô sã wùlkanë bëło pòwstanié wùlkanë Paricutín w [[Meksyk|Meksykù]] i wispë Surtsei kòl brzegów [[Islandëjô|Islandië]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://volcano.si.edu/ Global Volcanism Program] (ang.) {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Geòlogiô]] aq0rghqo4nd9pfodrw0yzflqfvi797w 200226 200225 2026-05-21T13:36:33Z Iketsi 3254 -left 200226 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Spaccato vulcano.png|mały]] '''Wùlkan''' (z [[:pl:Łacina|łac]]. [[:pl:Wulkan_(mitologia)|Vulcanus]] – miono rzimsczégò bòga ògnia) – plac na pòwierzchni [[Zemia|Zemi]], z chtërnégò wrdobiwô sã [[:pl:Lawa|lawa]], wùlkaniczné gazë (solfatar, mòfetë, fùmarole) i materiôł piroplasticzny<ref>Wulkany występują również na innych obiektach Układu Słonecznego – patrz sekcja "Wulkany poza Ziemią"</ref>. Terminu tegò ùżiwô sã téż jakò òkreslenié fòrm terenu postał ich bez dzałanlosc wulkanu, chòc barżi pòprawné są taczé terminë jak góra wulkanicznô, stożk wùlkaniczny, kòpùła wùlkanicznô czë wùlkan tarczowi. == Rodzaje wùlkanów == Aktiwnosc wùlkanicznô zmieniwô sã z czasã. Òbserwòwónô aktiwnosc wùlkanów ùmòżliwiała wprowadzenié ich pòdzału na wulkanë: * Czinné – stale abò spòradiczno òbjawiôjącé swòją aktiwnosc (np. Wezuwiusz, Etna, Strombòli), * Drzemiącé – jich aktiwnosc òstała zaòbserwòwónô, jednak òd dłëgszigò czasu jie nie òkazywôł, * Wëgasłé – jich aktiwnosc nie òstała zaòbsrwòwónô w czasach chistoricznych (np. Wùlkaniczné stożczi w Niemcach i Pòlsce). Szacëje sã, że w òstatnych 10 tës. Lat na zemsczi kùli czinnych bëło 1500 wùlkanów. W tim czasu bëło 7900 erupcjow. Dzys dnia liczbã czinnych wùlkanów szacëje sã na kòl 800. Wiãcy jak pòłowa z nich je na òbszarze lądowim. Òkróm tegò mòżna spòtkac czile tesący nieczinnych wùlkanów na lądze i pôradzesąt tësący pò wòdą. Jiny pòdzôł bierze pòd ùwôgã plac, z chtërnégò wëpłiwô magma. Wëróżniwô sã wùlkanë: * stożkòwé * tarczowé * linijné – magma wëpłiwô z pòdłoża w jednym placu, ale wzdłuż dłudżi szczelinë. Ten tip wùlkaniczny dzałalnoscë pòwszechny je w strefach spreadingù na òceanicznym dnie<ref>Leszek Czechowski: ''Tektonika płyt i konwekcja w płaszczu Ziemi''. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 201-210.</ref>. Wùlkanë różnią sã dominującym rodzajã materiału, jaczi sã z nich wëdobiwô: * Lawòwé (efùzywné) – wëpłiwô blos lawa, jich erupcja ma łagodni przebieg. Dzelą sã na: ** [[:pl:Wulkan_tarczowy|Tarczowé]] (hawajscy) – nisczé i rozległé (lawa z nich wpływając je zasadowô, bazaltowô ò môłi lepiscë, sączeroczé na 40 km; ** Kòpùłë lawòwé (Baro gãstô, kwasnô, krzemionkòwô lawa), chtënë Wydrzą jak pół sferë. * Stratowùlkanë (mieszóné) – wërzucają gąstą, lepką lawã andezytową; òkróm tegò wëzecóné sã téż ateriółë piroklasticzné (bómbë wùlkaniczné, lapile i gazr wùlkaniczné. Należą do nôbarżi eksplozywnych. Stratowùlkane mają wësoczé, stromé stożczi (kąt nachileniô kòl 30 stopniów, np. Wezuwiuisz, Cotopaxi, Pòpòcatépetl); * Eksplozywné – wërzucają twz. Materiół piroklasticzny, a téż nôgãstszé i nôbarżi kwasné lawë riòlitowé; * maarë – erupcja freaticznô, spòwòdowónô cësnienim wòdny parë pòwstałi w winikù kòntaktu pówierzchniowich wòdów z magmą; * wùlkanë błotné – z chtërnëch wëdobiwô sã na pòwierzchniã mbłotnistô mieszanina wódë, iłu, piôskù itp. Proces ten związóny je z przejawama wëgasającégò ju wùlkanu – wëdobiwaniém sã gòrący wòdë abò wòdny parëabò z czësto jinëma zjawiskama geologicznyma niż wùlkanizm. Efektã intensywny dzaalnoscë wùlkaniczny je kaldera – krater pòwstałi òbczas za baro gwałtowny erupcjë wùlkanu albò pò zapadniãcu sã stropù kòmòrë wùlkaniczny. == Rozmieszczenié wùlkanów == Tradicyjnie lëdze uważalô, że wùlkanë na Zemi grëpùją sã na òbszarów górotwórczoscë alpejsczi,chóc je wiadomò téż, że wëstãpùją téż wùlkanë z nima niezwiązóné. Nówiący czinnych wùlkanów lądowich je w tzw. Ògnistim Piestrzeniu Pacyfikù, rozcygającym sã wkół Òcenau Spòkòjnégò. W ti strefie je wicy jak 90% czinnych wùlkanów lądowich na Zemi, z chtërnych nôwiãkszi jes Òjos dl Salado w Chile. Dzysô wiadomò, ze dzałanosc wùlkanicznô grëpùje sã w trzech zortach òbszarów: strefach spreadingu, strefach ë i tzw. plamach gòrących. == Nôwiãkszi wùlkanë na Zemi == [[Òbrôzk:Stromboli. Eruptions of volcanic bombs1.jpg|mały]] Mauna Loa – nôwiãkszi czinny wùlkan na Zemi. Masiw Tamù (pòdmòrsczi, Òcean Spòkójny): kòl 300 tësący km kwadratowich pòwierzchni, 4400 m wësokòscë (wëgasłi) == Nôwëższé wùlkanë na Zemi == Òjos del Salado ( Chile/ Argentina) 6880 m n.p.m. (wëgasłi) Llullaillaco ( Chile/Argentina) 6723 m n.p.m. Antofalla ( Argentina) 6450 m n.p.m. Lascar ( Chile) 5990 m n.p.m. Cotopaxi ( Ekwador) 5897 m n.p.m. Kilimandżaro (szczit Kibo) (Tanzaniô) 5895 m n.p.m. Òrizaba ( Meksyk) 5700 m n.p.m. == Wùlkanë pòza Zemią == Wùlkanë mòżna téż nalezc téż na jinëch òbiketach [[Słuńcowi Ùstôw|Ùkładu Słonecznégò]] pòsôdających atałą pòwierzchniã atéż dostatecznie mòcné bënowé zdrzódła cepła, terô abò czedës. Wëgasłé wùlkanë są na Marsu (znajdëje sã tam téż nôwiãkszi znóny wùlkan Òlimpùs Mòns) i Wenus, a współczasnie aktiwné na Io, ksãżëcu [[Jupiter|Jowisza]]. Na niebiesczich całach zbùdowónych w wiãszoscë z lodë, czili lodowich ksãżëcach planetów a téż zapewno na plutoidach mògą wëstãpòwac wùlkanë lodowé, tzw. Kriowùlkanë. Taczé twòrësą zaòbserwòwóné na Enceladuse i chiba téż na Titanie; òba cała sã ksãżëcama [[Saturna]]. == Pòwstôwanié wùlkanów == [[Òbrôzk:Destructive plate margin.svg|mały]] Wëstãpòwanié wùlkanów na Zemi je zwiążóné ze zserą górotwórczoscë i z òbszarama aktiwnych [[:pl:Trzęsienie_ziemi|trzãseniów zemi]]. Związk tëch zjawiskow tłumaczi teòriô tektoniczi płitów litosferë. W placach, gdze jedna płita litosferë zagłãbiô sã pò drëgą, wùlkanë pòwstôwają wzdłuż jich keńtë – na kòntinence i wdłuż òceaniczych rówów, np. wëbrzeżé [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?title=Sp%C3%B2k%C3%B3jny_%C3%92cean&action=edit&redlink=1 Pacyfikù], [[Eùropa]] Pôłniowô, Wëspë Japòńsczi, Filipinë. Wùlkane póòwstôwają téż w placach rozsëwaniô sã płitow litoserë, czili w chrzebtach strzódòceanicznych i wdolinach riftowich, np. Chrzebce Strzódatlanticczim i w Wiôldzich Rowach Afrikańsczich. Wùlkanë wëstãpùją téż pònad plamama gòraca, chtërne mògą bëc pòłozoné z daleka òd grańców płitów, np. Na Hawajach abò Reùnionie. Wùlkanizm Islandië sparłãczony je zarówno z grańcą płitów (Chrzebt Strzódatlanticczi), jak téż z isntienim plamë gòrąca. W czasach prehiostoricznych òkazją do òbsewacjë rodzeniô sã wùlkanë bëło pòwstanié wùlkanë Paricutín w [[Meksyk|Meksykù]] i wispë Surtsei kòl brzegów [[Islandëjô|Islandië]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://volcano.si.edu/ Global Volcanism Program] (ang.) {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Geòlogiô]] o1mccgs2yybte0bcnmi59882p3xy6br 0 10479 200341 188540 2026-05-22T02:13:14Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Aktórczi]]; == Bùtnowé lënczi == 200341 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Elisha Cuthbert in 2009.jpg|mały|Cuthbert w 2009 rokù]] '''Elisha Cuthbert''', (ùr. [[30 lëstopadnika]] [[1982]]), je teatrownicą z [[Kanada|Kanadë]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Cuthbert, Elisha }} [[Kategòrëjô:Aktórczi]] [[Kategòrëjô:Kanada]] [[Kategòrëjô:Lëdzë]] 984kvbgliell3g4bfgtt1tluytwqec9 0 10482 200340 181335 2026-05-22T02:12:42Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 200340 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Trichinella spiralis larvae within muscle.jpg|mały|Swinié miãso z krąconëma trichinama - w pòwikszeniu]] [[Òbrôzk:Trichinella larv1 DPDx.JPG|mały|Krąconô trichina]] '''Krąconô trichina''' (''Trichinella spiralis'') – to je ôrt nitkówca (''Nematoda'') z rodzëznë ''Trichinellidae''. Z tima trichinama mòże bëc skweres m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] i temù np. swinié miãso je badóné. To je cëzożiwca np. dlô człowieka. == Lëteratura == * [[Jan Trepczik]]: Słownik polsko-kaszubski, Gduńsk 1994 t. 2, s. 264 ISBN 83-85011-73-0 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Weterinarnô medicyna‎]] dzz9lu07rkro9ipe07ytyexacim2hfr 0 10484 200339 173824 2026-05-22T02:12:21Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 200339 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Showerhead.JPG|mały|Naprësk]] [[Òbrôzk:Dusche-cut-w025-h025.jpg|mały|]] '''Naprësk''' – to je czãstô w bùdinkù rzecz z cepłą wòdą pòtrzébnô do dbałoscë ò czëstosc cała. Òn mòże miec znaczënk dlô turisticzi. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Higiena]] 8n3y9sb3auikf0mwo58s45i4z24348t 0 10507 200338 190299 2026-05-22T02:12:06Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200338 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Jason Bateman 2011.jpg|mały|Jason Bateman]] '''Jason Bateman''', (ùr. [[14 stëcznika]] [[1969]]), je [[Zjednóné Kraje Americzi|amerikańsczim]] teatrownikã. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Bateman, Jason}} [[Kategòrëjô:Aktorzë]] tc34pi4n0j1svdlf9729quhweti888c 0 10650 200337 174487 2026-05-22T02:11:35Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 200337 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Prussian clans 13th century.png|mały|Pòmezaniô ë jiné krôjnë Prësów XIII stalata]] '''Pòmezaniô''' (''Pomezania'') – to bëła krôjna [[Prësowie|prësczégò]] plemienia na pòrénk òd dólni [[Wisła|Wisłë]]. Dzysô wôżnym gardã tam je [[Malbórg]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Prësowie]] 1gjt36j5u730idfub2hdpqgiz9wm5od 0 10660 200336 189909 2026-05-22T02:11:21Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Lëdzë]] 200336 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Konrad I mazowiecki (275073).jpg|mały|Kónrôd I Mazowiecczi]] [[Òbrôzk:Konrad I Mazowiecki seal 1218.PNG|mały|]] '''Kónrôd I Mazowiecczi''' (''Konrad I Mazowiecki''<ref>[https://viaf.org/viaf/267941189/ viaf]</ref> ùr. kòl [[1187]] - ùm. [[1247]]) – to béł mazowiecczi ksyżëc òd 1194 rokù do smiercë. W 1226 rokù òn sprowadzył Krzëżôków do Chełmińsczi Zemie. == Lëteratura == * Edward Henry Lewinski Corwin: ''The Political History of Poland'', Polish Book Importing Company, 1917. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lëdzë]] jjaghp4f1vta0lpg0e10wkh23wapj7x 0 10661 200335 187662 2026-05-22T02:10:27Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Przëpisë == 200335 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Hermann von Salza.jpg|mały|Hermann von Salza – szlachòta]] '''Hermann von Salza''' (ùr. kòl. 1165 – ùm. 1239 rokù)<ref>https://web.archive.org/web/20140408233741/http://histmag.org/Hermann-von-Salza-polityk-w-zakonnym-plaszczu-9233</ref> – to béł wiôldżi méster krzëżacczégò zôkònu òd 1210 rokù do 1239 r. Òd 1230 rokù òn z Krzëżôkama dzejôł m.jin. w Chełmińsczi Zemie. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * Marian Biskup, [[Gerard Labùda]]: ''Die Geschichte des Deutschen Ordens in Preussen : Wirtschaft, Gesellschaft, Staat, Ideologie'', Osnabrück : Fibre, 2000. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Salza, Hermann Von}} [[Kategòrëjô:Miemcë]] adc2ainzjr0n9vpek24752gf66xtmsc 0 10673 200334 187635 2026-05-22T02:09:39Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Przëpisë == 200334 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Malbork - Winrich von Kniprode.JPG|mały|Winrich von Kniprode - szlachòta]] [[Òbrôzk:Foundators001.jpg|mały|]] '''Winrich von Kniprode''' (ùr. 1310 – ùm. 1382 rokù)<ref>http://viaf.org/viaf/74646330/</ref> – to béł wiôldżi méster krzëżacczégò zôkònu òd 1351 rokù do 1382 r. Òd 1338 do 1341 rokù òn béł z Krzëżôkama w [[Gduńsk]]ù. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * Marian Biskup, [[Gerard Labùda]]: ''Die Geschichte des Deutschen Ordens in Preussen : Wirtschaft, Gesellschaft, Staat, Ideologie'', Osnabrück : Fibre, 2000. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Kniprode, Winrich von}} [[Kategòrëjô:Miemcë]] 31m2p83lbv2ds6qcja6zbj42mi3kxw0 0 10738 200333 175218 2026-05-22T02:08:27Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200333 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Beelzebub and them with him.jpg|mały|]] '''Belzebùb''' (''ba'al zevuv'', בעל זבוב‎‎) – to je demón. == Lëteratura == * Ewanielie na kaszëbsczi tołmaczoné, z greczi przełożił na [[kaszëbsczi jãzëk]] ò [[Adam Riszard Sykòra|Adam Ryszard Sikora]], Zarząd Główny Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego Gdańsk 2010, s. 50 ISBN 978-83-87258-39-9 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Demónë]] f20yi5722whgf2v28lycr5fwjdcvny6 14 10744 200220 175514 2026-05-21T13:25:52Z Iketsi 3254 {{Commons}} 200220 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Geòlogiô]] nkcy9swimrt4au8riw6afqv78kxl4fq 0 10765 200332 187529 2026-05-22T02:08:14Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200332 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Holman The Holy of Holies.jpg|mały|Arcëkapłan]] [[Òbrôzk:PLATE4DX.jpg|mały|Arcëkapłan i Lewicë]] '''Arcëkapłan''' ( כהן גדול ''kohen gadol'') – to béł nôwëższi kapłan w [[Izrael]]u. W latach òd 18 do 36 rokù béł nim Józef Kajfôsz. == Lëteratura == * Ewanielie na kaszëbsczi tołmaczoné. Z greczi przełożił na kaszëbsczi jãzëk ò. Adam Ryszard Sikora OFM. Gdańsk 2010. * Knéga Kapłańskô : Leviticus / z hebrajsczégò jãzëka na kaszëbsczi przełożił ò Adam Ryszard Sikora OFM. Gduńsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie. Zarząd Główny, 2017, s. 85 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bibliô]] 6wx7nck694ftlmchlt5s9kbhn2dzfq7 0 10775 200331 175681 2026-05-22T02:08:00Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 200331 wikitext text/x-wiki '''Parszczëce''' – to je wies w gminie [[Krokòwò]] w [[Pùcczi kréz|pùcczim krézu]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]. Tu béł dwór. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pùcczi kréz]] 3jnxz59n044olmlkzpq4i33tju8kv4f 0 10776 200330 175680 2026-05-22T02:07:49Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 200330 wikitext text/x-wiki '''Słëchòwò''' – to je wies w gminie [[Krokòwò]] w [[Pùcczi kréz|pùcczim krézu]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pùcczi kréz]] hwks1zfoact544aaxw3550lydrghtis 0 10786 200329 175731 2026-05-22T02:07:41Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200329 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Oregon State Fair pigs.jpg|mały|[[Domôcô swinia|Swinia]] z prosãtama w bùchce]] '''Bùchta''' – to je wikszim dzélã niewiôlgô òtemkłô z górë, a ògrodzonô z bòków rëmiô do czasowégò abò stójnégò przetrzimiwaniégò chòwë abò psów. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gbùrzëzna]] i5m755rvhlg1djrt6gei027ldp7qom4 0 10874 200328 176060 2026-05-22T02:07:23Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 200328 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Convento Cristo December 2008-6a.jpg|mały|Refektôrz]] '''Refektôrz''' – to je klôsztornô jôdnica. Òn mòże bëc w zómkù. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Architektura]] 8qofmjrddx4j6vtwrhktvwc4vtw0i7k 0 10880 200327 176073 2026-05-22T02:07:12Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 200327 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Carex sylvatica.jpg|mały|Lasowi charzt]] '''Lasowi charzt''' (''Carex sylvatica'') – to je ôrt roscënë z rodzëznë ''Cyperaceae''. Òn rosce w lasach, a [[Kaszëbi]] mògą na niegò gadac òstrzëca. == Lëteratura == * [[Bernard Zëchta|B. Sychta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1969, tom III, s. 344. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] oywre7pq34z1e52ir7cyk3otlpuk8pf 0 10881 200326 176072 2026-05-22T02:07:03Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 200326 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:CarexArenaria.jpg|mały|Piôskòwi charzt]] '''Piôskòwi charzt''' (''Carex arenaria'') – to je ôrt roscënë z rodzëznë ''Cyperaceae''. Òn rosce m.jin. na dunach kòl mòrza, a [[Kaszëbi]] mògą na niegò gadac trôwica. == Lëteratura == * [[Jan Trepczik|J. Trepczyk]]: ''Słownik polsko-kaszubski'', [[Gduńsk]] [[1994]], t. II, s. 268 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] buimqviyon5fbu6ingn87fati4ftaq3 0 10901 200325 176131 2026-05-22T02:06:38Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 200325 wikitext text/x-wiki '''Samùm''' – to je pôłniowi, pòriwny, gòrący i sëchi wiater, chtëren wieje na pùstiniach np. Nordowi Africzi. Òd niegò są piôskòwé krzëkwë. Jak wieje samùm robi sã baro cepło. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wiater]] 5i2etlszsfx9lgcy86wc2jr0aofmyvc 0 10913 200324 187636 2026-05-22T02:06:23Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200324 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kartuzy, zespół klasztorny, widok od zach..JPG|mały|Kòprowô rec na wieżë kòscoła w Kartuzach]] '''Kòprowô rec''' – to je produkt atmòsferowi kòrozji [[Kòper|kòpru]] abò jegò stoplënów w fuchtnym lëfce. == Lëteratura == * [[Jan Trepczik|J. Trepczyk]]: Słownik polsko-kaszubski, Gdańsk 1994, t. II, s. 13 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kòper]] 6at9jyj8c6w6fmgbf0e6mm6mbdh9fxq 0 10933 200323 176210 2026-05-22T02:06:04Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 200323 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Galium palustre habitus.jpeg|mały|''Galium palustre'']] '''Marzónka''' (''Galium'' L.) – to je szlach roscënów z rodzëznë prząszczkòwatëch (''Rubiaceae''). M. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] òne roscą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] 4c7ub3md69sfdan6l7du9jzio12vpve 0 10935 200322 185011 2026-05-22T02:05:49Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 200322 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ferula_assa-foetida_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-061.jpg|mały|''Ferula foetida'']] [[Òbrôzk:Asafoetida.jpg|mały|Czarcé łajno]] '''Czarcé łajno''' (''Ferula assa-foetida'', ''Ferula foetida'', etc.) – to je ôrt roscënë z rodzëznë ''Apiaceae''. M. jin. w [[Afganistón|Afganistónie]] òna rosce. [[Kaszëbi]] we wsë [[Stajszéwò|Stajszewò]] w XIX stolaté czarcym łajnã lékòwelë chòwã. Ks. [[Bernard Zëchta]] napisôł, że nim smarowałë sã czarownice. == Lëteratura == [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1967, tom I, s. 161 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] gmprlj6tag7wazqghmsiljalyewli73 0 10936 200321 181621 2026-05-22T02:05:35Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 200321 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Wood tar.jpg|mały|Dzegc]] '''Dzegc''' – to je produkt z taczégò ôrtu drzewa jak np. [[bardówkòwatô brzózka]] (zort smòłë). [[Kaszëbi]] nim smarowelë [[swôrb]]. Ks. [[Bernard Zëchta]] napisôł, że òn béł procem czarownicóm. == Lëteratura == [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1967, tom I, s. 260 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gòspòdarzënk]] klpzwb0bly7e5moxk0oupa6ad1ngp1u 0 10942 200320 192353 2026-05-22T02:05:12Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200320 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bos primigenius (100866183) (grey).jpg|mały|Tur na òbrôzkù]] '''Tur''' (''Bos primigenius'') – to béł ôrt suska z rodzëznë wòłowatëch (''Bovidae''). Òn żił do 1627 rokù. Terô [[Kaszëbi]] mògą le rzec: mòcny jak tur. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Susczi]] aimi914ydn1rjpbtl3wo76kslzbq301 0 10946 200319 176476 2026-05-22T02:04:53Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 200319 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Tu gdzie miasto styka się ze wsią - panoramio.jpg|mały|Fùrmónka na Kaszëbach]] '''Fùrmónka''' – to je to dargòwô tërlëka na sztërzech kòłach, w chtërny nëkòwną mòcą są mùskle zwierza np. kònia abò kòniów. Òna wiedno je dwaszlachòwi, wiele razy z kòłama ò rozmajiti przemiarze z przódkù i z tëłu. Fùrmónka bëła do wiezeniô np. [[miech]]ów ze zbòżim w gbùrzëznie. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gbùrzëzna]] l30sytqlj0ck6bmwzxlv2fi61rtl1gc 0 10973 200318 186819 2026-05-22T02:04:33Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 200318 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Diphtheria bull neck.5325 lores.jpg|mały|Difterit – spùchłô szëja ù dzecka]] '''Difterit''' (''Diphtheria'') – to je zariwnô chòrosc ù lëdzy. Przë ni biwô ù dzecy baro spùchłô szëja i gòrączka. Do chòroscë doprowôdzy [[bakteria]] ''Corynebacterium diphtheriae''. Ta chòrosc m. jin na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] bë ni mia bëc, bò m. jin. procëm ni są dzecë szczipióné == Lëteratura == * Andrzej Kornaś [et al.]: Biologia : kształcenie ogólne w zakresie podstawowym : podręcznik dla liceum ogólnokształcącego, liceum profilowanego i technikum. Cz. 1 i 2. Wyd. 8. Warszawa "Nowa Era" 2010, s. 64 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Medicyna]] fu6daua2dthncn50lex7ev4m7ttnb0z 0 10974 200317 189222 2026-05-22T02:04:17Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 200317 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Scharlach.JPG|mały|Szarlach – malënowi jãzëk]] '''Szarlach''' (''scarlatina'') – to je zariwnô chòrosc ù lëdzy. Przë ni biwô ù dzecy gòrączka i malënowi jãzëk. Do chòroscë doprowôdzy [[bakteria]] ''Streptococcus'' gromadë A. Ta chòrosc biwô m.jin na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Lëteratura == * [[Jan Trepczik|J. Trepczyk]]: Słownik polsko-kaszubski, Gdańsk 1994, t. II, s. 233 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Medicyna]] 5o6pu356e0tpf11zp3r269y0z383m3i 0 10982 200316 176366 2026-05-22T02:03:58Z Iketsi 3254 {{stub}}→{{Ùzémk artikla}}; == Bùtnowé lënczi == 200316 wikitext text/x-wiki '''Pòkwitowanié''' – to je pocwierdzenié przëjimniãcô pismiona przez subiekt, chtëren gò òdbiérô. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòlitologijô]] 63nq35r9filiwzeiqllfwcfzz44q0in 0 10983 200315 176368 2026-05-22T02:03:29Z Iketsi 3254 Òbrôzk; ' - je '→' – je '; [[Kategòrëjô:Aktorzë]] 200315 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:David A.R. White Photo Op GalaxyCon Richmond 2019.jpg|mały]] '''David A. R. White''' (úr. [[12 maja]] [[1970]]) – je amerikańsczim teatrownikâ. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:White, David A. R.}} [[Kategòrëjô:Aktorzë]] [[Kategòrëjô:Zjednóné Kraje Americzi]] kyn95tp7pmo35qq7a08veypxmgyqh8w 0 11051 200287 196238 2026-05-21T14:56:29Z Iketsi 3254 {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} 200287 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Klepa''' – to bëła miechòwatô séc do łowieniô rëbów. Przë ni bëło colemało dwùch chłopów. Òna mògła sã sëszëc na jadrownicach. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Rëbaczenié|hideroot=on|mode=pages}} == Lëteratura == * [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1968, tom II, s. 166 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [[:s:pl:Kaszubi na tle etnografji Polski/Rozdział I]] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Rëbaczenié]] mu72a4t989qs0tjoceebbypb41tq8q2 0 11060 200229 176866 2026-05-21T13:56:51Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 200229 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Cervical Spine MRI (T2W).jpg|mały|]] '''Nerwné rëszenié''' – to je bòlącé krzélowégò mlécza z môłim cësnienim krëwi i pòmałé mòże bëc bicé serca. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Medicyna]] p6mqf9qieyv82cs4dbsq6ckswebgcwi 0 11186 200313 178165 2026-05-22T02:02:12Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200313 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gross St Martin - Grablegungsgruppe - Joseph of Arimathea.jpg|mały|Szlachòta Józefa z Arimateji]] '''Józef z Arimateji''' – pòdług sztërzech Ewanieliów [[Nowi Testameńt|Nowégò Testameńtu]] dostôł òd Piłata zgòdã, żebë wzyc całô Pana Jezësa pò Jegò smiercë na [[krziż]]u. To je swiãti [[Katolëcczi Kòscół|katolëcczégò Kòscoła]] i prawòsławnégò. Katolëcczi Kòscół wspòminô tegò swiãtégò [[31 zélnika]]. == Lëteratura == * Ewanielie na kaszëbsczi tołmaczoné. Z greczi przełożił na kaszëbsczi jãzëk ò. [[Adam Riszard Sykòra|Adam Ryszard Sikora]] OFM. Gdańsk 2010, s. 97 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Katolëcczi swiãti]] [[Kategòrëjô:Prawòsławny swiãti]] hqzoqfaojkz1kjn2fxha8lhzqx86247 200314 200313 2026-05-22T02:02:25Z Iketsi 3254 -' ' 200314 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gross St Martin - Grablegungsgruppe - Joseph of Arimathea.jpg|mały|Szlachòta Józefa z Arimateji]] '''Józef z Arimateji''' – pòdług sztërzech Ewanieliów [[Nowi Testameńt|Nowégò Testameńtu]] dostôł òd Piłata zgòdã, żebë wzyc całô Pana Jezësa pò Jegò smiercë na [[krziż]]u. To je swiãti [[Katolëcczi Kòscół|katolëcczégò Kòscoła]] i prawòsławnégò. Katolëcczi Kòscół wspòminô tegò swiãtégò [[31 zélnika]]. == Lëteratura == * Ewanielie na kaszëbsczi tołmaczoné. Z greczi przełożił na kaszëbsczi jãzëk ò. [[Adam Riszard Sykòra|Adam Ryszard Sikora]] OFM. Gdańsk 2010, s. 97 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Katolëcczi swiãti]] [[Kategòrëjô:Prawòsławny swiãti]] 8ncop4u2xzhkiww2ivsltqe6vuh110p 0 11193 200309 187446 2026-05-22T02:01:05Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200309 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Codex Amiatinus (1 Cor 1,1-21).jpg|mały|1 Kor 1:1–21 z VIII stalata]] '''Pierwszi Lëst do Kòrintczików [1 Kor]''' – to je dzél [[Nowi Testameńt|Nowégò Testameńtu]] napisóny kòl 57 rokù. [[Swiãti Paweł]] dłëgszi czas béł Efezu i tu nen lëst béł pisóny za czasu jegò trzecy misyjny rézë (lata 53 – 58). No pismiã je òbrôzã spòleczno-religijnégò żëcô gminë w grecczim òstrzódkù – Kòrince. 13 dzélëk tegò lëstu - ò miłoce – je zwóny „Piesnią nad piesniama” Nowégò Testameńtu. == Lëteratura == * [[Eùgeniusz Gòłąbk]] (tołmaczenié): "Swiãté Pismiona Nowégo Testameńtu", Gduńsk-Pelplin 1993, ss. 297 – 321. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bibliô]] 4qe29g0zgbzhn5ktbwgfhy20u20mkv5 200310 200309 2026-05-22T02:01:20Z Iketsi 3254 -' ' 200310 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Codex Amiatinus (1 Cor 1,1-21).jpg|mały|1 Kor 1:1–21 z VIII stalata]] '''Pierwszi Lëst do Kòrintczików [1 Kor]''' – to je dzél [[Nowi Testameńt|Nowégò Testameńtu]] napisóny kòl 57 rokù. [[Swiãti Paweł]] dłëgszi czas béł Efezu i tu nen lëst béł pisóny za czasu jegò trzecy misyjny rézë (lata 53 – 58). No pismiã je òbrôzã spòleczno-religijnégò żëcô gminë w grecczim òstrzódkù – Kòrince. 13 dzélëk tegò lëstu - ò miłoce – je zwóny „Piesnią nad piesniama” Nowégò Testameńtu. == Lëteratura == * [[Eùgeniusz Gòłąbk]] (tołmaczenié): "Swiãté Pismiona Nowégo Testameńtu", Gduńsk-Pelplin 1993, ss. 297–321. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bibliô]] ro0343sra3s94zz58qd93tcrezhctme 0 11198 200311 193914 2026-05-22T02:01:31Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 200311 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Piekary Śląskie| dopełniacz=Piekar Śląskich| céch=POL Piekary Śląskie COA.svg| fana=POL Piekary Śląskie flag.svg| karta=POL Piekary Śląskie map.svg| wòjewództwò=szląsczé| kréz=| grodzki=tak| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=tak| zarządzający=Prezydent miasta| bùrméster=Sława Umińska-Duraj| mail=| adres_um=ul. Bytomska 84| kod_poczt_um=41-940| tel_um=(032) 287 20 41| fax_um=(032) 287 22 69| mail_um=| wiéchrzëzna=39,98| stopniN=50|minutN=22|sekundN=25|stopniE=18|minutE=38| wysokość=261-350| rok=30.06.2020| lëdztwò=54 860| gęstość=1386| aglomeracja=górnośląska| czerënkòwi numer=(+48) 032| pòcztowi kòd=41-940 do 41-949| registracëjné tôfle=SPI| TERYT=2471011| SIMC=0942104| miasta_partnerskie=| www=http://www.piekary.pl/| założone=XI / XII w.| prawa_miejskie=1253 }} '''Piekary Śląskie''' ([[szląsczi jãzëk|szl.]] ''Pjekary Ślůnske'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Deutsch Piekar'') – to je gard na prawach krézu w [[Szląsczé wòjewództwò|szląsczim wòjewództwie]] nad rzéką Brynicą. [[Òbrôzk:Piekary Śląskie, Bytomska.jpg|mały|left|250px|]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szląsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] 6yf02wsa8xsp5gvr8nlwp0sdzyaw159 0 11201 200312 187459 2026-05-22T02:01:51Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200312 wikitext text/x-wiki '''Rodowô pòzwa''' – tikô sã pòzwów, chtërne òznôczałë czedës lëdzy z jaczigòs môla np. [[Kòsë]], bò tam mieszkôł Kòs – [[nôzwëskò]]. Stanisławë to je rodowô pòzwa òd miona Stanisłôw. Z czasem tak pòwstôwała pòzwa wsë abò ji dzéla òd lëdzy, chtërni tam mieszkelë. == Lëteratura == * Biuletin Radzëznë Kaszëbszégò Jãzëka 2010, K-PZ Gduńsk 2010, s. 43 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ònomastika]] m61t1beybjnade9f6c7yeb9qjnnb0q0 0 11345 200304 181253 2026-05-22T01:54:20Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200304 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Apis florea worker 1.jpg|mały|left|Kòrusowatô pszczoła]] [[Òbrôzk:Apis florea nest.JPG|mały|Kòrusowatô pszczoła – rodzëzna]] '''Kòrusowatô pszczoła''' (''Apis florea'') – to je ôrt ze szlachù [[pszczoła]] i rodzëznë pszczołowatëch (''Apidae''). Òna żeje w [[Azëjô|Azji]] w rojach, w chtërnëch są robòtnice, trónë i pszczelô matka. Òne żëją wiedno w dosc wiôldżëch rodzëznach, ale miodu òd nich je mało. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Òwadë]] bu729krnc558tdxlu2dks99yoigm9i2 0 11448 200303 195087 2026-05-22T01:54:00Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200303 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} '''Bëtowsczi zómk''' – gòticczi, pòkrziżacczi zómk, chterën béł sedzbą [[Krziżôcë|Krziżôków]] òd XIV do XV st. Zómk wëbùdowóny na planie prostonórta z XIV/XV st. Mô 3 òkrãgłé basztë (Młińskô, Różanô i Pólnô) a téż czwòrobòczną wieżã. Nôwôżniszi i nôstarszi gòticczi bùdink – Zôkònny Dodóm (terôczasno mùzeùm) – pòłożony je w nordowò-zôpadnym dzélu zómkù. == Historiô bëtowsczégò zómkù == [[Òbrôzk:KB Zamek Krzyżacki w Bytowie.jpg|mały|Zómk Krziżacczi w [[Bëtowò|Bëtowie]]]] Pò kùpienim miasta Krzëżôcë mielë swòjã sedzbã w stôrim gardze, jaczi pamiãtôł jesz czasë sënów Henninga Behra. Pòd kùńc XIV w. Krzëżôcë ùmëslëlë wząc sã za nowi zómk w [[Bëtowò|Bëtowie]]. Miôł òn bëc jak na henëtné czasë baro móderny. Teren zaczãlë rëchtowac ju w 1390 rokù, kò prôwdzëwô bùdacjô rëgnãła w 1398 rokù, a skùńczëła sã 1404 rokù, to je, czej wiôldżim méstrã béł [[Konrad von Jungingen]], a jégò bëtowsczim prokùratorã Jakùb von Reinach. Zaczãlë òd ùsztôłceniô górë, co stojała krótkò miasta, tak żëbë miała plaskati wierzch i 4 prostopadłé spichë. Wëkòpelë téż wiôldżi rów, jaczi òdzeliwôł jã òd wëszëznë, co sã dwigała òd wschòdno-nordowi stronë. Pózni wzãlë sã za fùndamentë. Szeroczé na 3 métrë ùsadzywelë z wiôldżich kamów. Z kamów téż bùdowelë dólny i westrzédny dzél murów. Dopiérze jich górną wiôrsztã mùrowelë z cegłów, jaczé wëpôlëlë na môlu. Stolemnô bùdacjô, jaczi spòdlé i niższé lédżi mùrów a basztów zrëchtowelë z wiôldżich kamów, a wëżi z cegłów, pòkôzôł jak mòcny je Zôkón òsoblëwie lokalny pòmòrsczi szlachce, m.jin. òd Sëcewiców i Pùttkamerów z jaczima tej sej sã wadzëlë z mieczã w rãce krzëżacczi wòjowie. Zómkòwëch bëło kòle 100 lëdzy, do grëpë ricerze i pò pôrã germków a knechtów na kòżdégò. Okróm wòjarzów w zómkòwëch mùrach mieszkelë a robilë jich służkòwie òd kùcharzeniô, wòzów, spikrzów, kòniów, itd. Pózni Krzëżôcë zómk wiele razë przebùdowiwelë, zmieniwelë. Nôwiãkszô pòzmiana zaszła w latach 1560-1570, czej ju nie wastowelë tu Krzëżôcë. Tedë wedle renesansowégò szëkù pòstawilë ksążãcą rezydencjã i kancelariã, sąd i bióra ùrzãdników òd pòdatków a jesz Dodóm Gdowów. Tak zómk òstôł jedną z sedzbów, gdze mieszkalë ksążãcé gdowë ( òd nich pòzwa jednégò dzélu). Równak òb czas szwédzczégò pòtopù w 1656 rokù twierdza òsta baro mòcno zniszczono. Ju nigdë nie wrócëła do dôwny pësznotë. Szwédzë m.jin. wësadzëlë prochòwą wieżã, znikwilë Ksążãcy Dodóm, kancelariã, Dodóm Gdowów, brómną wieżã i podzamcze. W 1661 rokù zaczãlë ùprawiac zómk, ale robòtë zakùńczëłë sã dopiérze w 1991 rokù.<ref>''Bëtowskô zemia. Ùczbòwnik.'', Cezari Óbracht-Prondzyńsczi, Pioter Dzekanowsczi: Bëtowsczi Part Kaszëbskô-Pòmòrsczégò Zrzeszniô, Betowò 2013, s.89.</ref> Nié wszëtczé bùdinczi stanãłë nazôd, niejedné do dzysô szłë w zabëcé. Terôczasny sztôłt to zôwdzãka wiôldżégò remontu, jaczi zaczął sã w 60. latach XX w. Baro lëchò wëzdrzôł téż bëtowsczi zómk w 30. latach XX w. Tedë téż Niemcë zaczãlë òdbùdowã, ale wiele nie zrobilë (wrócëlë Prochòwą Wieżã, jakô òsta znikwionô przez Szwédów w XVII w. ) Pò [[II Swiatowô Wòjna|II swiatowi wòjnie]], ju w Pòlsce, remòntë rëgnãłë w 1964 rokù i bawiłë baro długò – jaż do 1991 rokù. == Dzysô == [[Òbrôzk:Zamek w Bytowie (2018).jpg|mały|Sedzba Mùzeùm Zôpadnô-Kaszëbsczégò]] Dzysô w zómkù mô swòją sedzbã [[Zôpadno-Kaszëbsczé Mùzeùm w Bëtowie|Zôpadno-Kaszëbsczé Mùzeùm]] a téż [[Betowskô Bibliotekô]]. Òd 2018 rokù w zómkù je téż nowi gòscyńc i pësznô restauracjô.W zómkù òdbiwôją sã kòncertë, ricersczi pòkôzczi i wëstôwczi. Dzysô je to nôwiãkszô turisticznô i kùlturalnô atrakcëjô Bëtowa, chtërną wôrt je òbezdrzec i pòznac ji cekawą historiã. == Lëteratura == * ''Bëtowskô zemia. Ùczbòwnik.'', Red. Cezari Òbracht-Prondzyńsczi, Pioter Dzekanowsczi: Wëd. Bëtowsczi Part Kaszëbskô-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô, Bëtowò 2013. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bëtowò]] nz6iew5p6q8un6rjhvtanfdjw86v64v 0 11453 200305 192597 2026-05-22T01:55:46Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Leteratura]]→[[Kategòrëjô:Lëteratura]]; [[Kategòrëjô:Miemcë]] 200305 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:Johann Wolfgang Goethe 1779.jpg|mały|Johann Wolfgang Goethe]] [[Òbrôzk:Goethe Faust Fragment 1790.jpg|mały|Goethe Faust]] [[Òbrôzk:Goethe-Denkmal in Ilmenau retouched.jpg|mały|Ilmenau-pòmnik Goethégò]] '''Johann Wolfgang von Goethe''' – miemiecczi pòeta przełomù XVIII i XIX wiekù i jedén z nôbarżi znaczących w skali swiatowi, dramaturg, prozaik, ùczony, politik. W tradycji [[Pòlskô|pòlsczi]] bywa mëlnie wiązany z romantyzmem, chòc w istoce bëł współtwórcą i jednym z głównëch (òbòk Fryderyka [[Schiller]] przedstawicelã esteticzi klasyczné (klasyka weimarskô ). Béł również mëslicelém i ùczonym, znawcą wielu dziedzin wiedzë oraz sztuczé. Studia prawniczé kończył w [[Lëpsk|Lëpskù]] i Strasburgu. W 1775 Goethe osadł w [[Weimar]]Weimarze w chternym mieszkôł do kuńca żecu. Pełnił różné funkcje na dworze księca sasko- weimarsczcego, dochodząc do randżi prezydénta Izby Finansów. W 1782 został nobilitowany. Od roku 1791 do 1817 kierował teatrém oraz wszestczima instytucjama oswiatowo-kulturalnymi ksiãstwa. W 1786 roku wyjechał na dwa lata do Włoch, co wywarło dużi wpływ na jego twórczosc. Najbliższa przyjazń łączyła go z Fryderykiem Schillerem. <nowiki>Zmarł w Weimarze, w całkowitym òsamotnieniu, pò śmierci żony i jedynégo syna. Ostatnié słowa, chterné wëpowiedzôł przed śmiercą, brzmiałé : „Wiãci swiatła”[1].</nowiki> == Pòchodzenie i òkres młodzeńczy (1749-1765) == òjc Goethegò, [[Johann Gaspar]] Goethe (ùr. 1710, zm. 1782) żëł ze swòją rodzeną w przestronnym bùdinkù we Frankfurce przë sztrase Großer Hirschgraben. Jakò rentier pielęgnowôł różné zainteresowania, do chternëch należałë m.in. kòlekcjonowanie naturaliów i òbrazów. Matinka Goethégò, Catharina Elisabeth (ùr. 1731, zm. 1808) z dodóm Textor, staré rodzëne razã fascynowôł gò na nowò. Pózni pisôł, że ''marzy, b''ë ''s''ã ''znajdowac jednoczesnie p''ò''sród'' ò''czarowywan''ë''ch i czarodzei''. Pòdczas òkupacji Frankfurtu przez wòjska francusczi w 1759 czãsto òdwiedzôł teatr francusczi w Junghòfie. W 1763 dané mu bëło wësłuchac koncertù 7-letniégò wówczas Mozarta. W wiekù 14 lat starôł sã ò członkòstwo w cnotliwym ''Towarz''ë''stwie Arkadyjsczim prz''ë ''Phylandrii'' (''Arkadische Gesellschaft zu Phylandria''), òstôł jednak òdrzucony z powodu swòich ekscesów. W wiekù15 lat flirtował z kelnerką, chternã późni nazywôł Gretchen, i znalôzł sã w pòdejrzanëch krãgach. ùciszono skandal, a Goethe ùcekł sã do chòrobë. 30 stremiannika1765 òpuscił na pòlecenie swoégò òjca [[Frankfurt]], bë w Lipskù pòdjąc studia prawniczé. patrycjuszy, córka dzékana radë adwokacczi w wiekù 17 lat pòslubiała wówczas 38-letniégò radcã Goethégò. Nie òtrzimała w dzeciństwie żôdnégò wëkształceniô, jednak stała sã sławnô, dzãkia swemù żëczliwemù ùspòspòbieniu. Z wëjątkiem sostrë Cornelii Friederiki Christiany ( ùr. 7 gòdnika 1750) rodzéństwò Goethégò zmarło wczesnie. W 1758 Goethe zachòrowôł na òspã. Edukacijã, na chtërnã składałë sã wszëstczi pòwszechné w tamtëch czasach przedmiotë i parã jãzëków òbcëch (łacena, greka, francusczi, anielsczi, hebrajsczi), zdobëł za pòsrednictwém òjca i priwatnëch szkólnëch. Edukacija ta òbejmòwała również taczi descyplenë jak [[tuńc]], jazdã kònną i szermierkã (w tamtëch krãgach należałë òne do kanonu edukacyjnégò). Bëł raczei wzorowém ùczniém aniżeli zawadiaką – ùczëł sã z łatwoscą, jażle dôwało sã ùpùst jégò żëwi duszë. Długòtrwałą òdrazã do historii spòwòdowała stojąca w bibliotece òjca wielotomòwô historia papiestwa. Pózni Goethe òkreślał historiã mianém ''bezładn''é ''mieszanin''ë ''omyłek i przem''ò''c''ë. Wielkã przëjemnosc sprawiało mù rësowanie, mùzëka natomiast nie należała do jégò ùlubionëch dyscyplin. Wczesnie zainteresowôł sã żywo literaturą, przë czim pòczątkòwò skupił swòją ùwagã na Friedrichù Gottliebie Klopstocku i Hëmerze. Czedë Goethe bëł małim knôpim, zapòznano gò z teatrém: w domù rodzrnnym wëstawiano co rok teatr pupków, chtërny za kôżdym razã fascynowôł gò na nowò. Pózni pisôł, że ''marzy, b''ë ''s''ã ''znajdowac jednoczesnie p''ò''sród'' ò''czarowywan''ë''ch i czarodzei''. Pòdczas òkupacji Frankfurtu przez wòjska francusczi w 1759 czãsto òdwiedzôł teatr francusczi w Junghòfie. W 1763 dané mu bëło wësłuchac koncertù 7-letniégò wówczas Mozarta|[[Mozart]]. W wiekù 14 lat starôł sã ò członkòstwo w cnotliwym ''Towarz''ë''stwie Arkadyjsczim prz''ë ''Phylandrii'' (''Arkadische Gesellschaft zu Phylandria''), òstôł jednak òdrzucony z powodu swòich ekscesów. W wiekù15 lat flirtował z kelnerką, chternã późni nazywôł Gretchen, i znalôzł sã w pòdejrzanëch krãgach. ùciszono skandal, a Goethe ùcekł sã do chòrobë. 30 stremiannika1765 òpuscił na pòlecenie swoégò òjca Frankfurt[[, bë w Lipskù pòdjąc studia prawniczé. # M. Ursel, „Więcej światła”. O ostatnich słowach wielkich romantyków polskich, [w:] Problemy współczesnej tanatologii. Medycyna – antropologia kultury – humanistyka, t. 6, pod red. J. Kolbuszewskiego, [[Wrocław]] 2002, s. 301–307. # Corona Corona jako Ifigenia (niem.). [dostęp 2008-10-31]. # Goethes Werke cz. IV. t. 1–50, Weimar 1887–1912, s.224n. # 9/2834 List do Johanna Gottfrieda und Caroliny Herder; 9/2835 List do Christiana Gottloba Voigt. # Maszyna parowa w Tarnowskich Górach. # Wpis Goethego do księgi pamiątkowej kopalni ''Fryderyk'' w Tarnowskich Górach(niem.). # Ryszard Bednarczyk: ''Tarnogórski wiersz Goethego''. # Goethe w Krakowie i Wieliczce. # Stanisław Krzyżanowski: ''Goethe w Krakowie.'' w Rocznik Krakowski tom 13. (1911), s. 251–265. # ohn Hennig: ''Goethes Europakunde: Goethes Kenntnisse des nichtdeutschsprachigen Europas'', Rodopi, 1987 ​[[Specjalna:Książki/9062036694|ISBN 90-6203-669-4]]​, 9789062036691. # Goethe w Polsce str. 311. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lëteratura]] [[Kategòrëjô:Miemcë]] 2o0or2p5bowxywzv1s7txbkm0ictfco 200306 200305 2026-05-22T01:56:27Z Iketsi 3254 - → – 200306 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:Johann Wolfgang Goethe 1779.jpg|mały|Johann Wolfgang Goethe]] [[Òbrôzk:Goethe Faust Fragment 1790.jpg|mały|Goethe Faust]] [[Òbrôzk:Goethe-Denkmal in Ilmenau retouched.jpg|mały|Ilmenau-pòmnik Goethégò]] '''Johann Wolfgang von Goethe''' – miemiecczi pòeta przełomù XVIII i XIX wiekù i jedén z nôbarżi znaczących w skali swiatowi, dramaturg, prozaik, ùczony, politik. W tradycji [[Pòlskô|pòlsczi]] bywa mëlnie wiązany z romantyzmem, chòc w istoce bëł współtwórcą i jednym z głównëch (òbòk Fryderyka [[Schiller]] przedstawicelã esteticzi klasyczné (klasyka weimarskô ). Béł również mëslicelém i ùczonym, znawcą wielu dziedzin wiedzë oraz sztuczé. Studia prawniczé kończył w [[Lëpsk|Lëpskù]] i Strasburgu. W 1775 Goethe osadł w [[Weimar]]Weimarze w chternym mieszkôł do kuńca żecu. Pełnił różné funkcje na dworze księca sasko- weimarsczcego, dochodząc do randżi prezydénta Izby Finansów. W 1782 został nobilitowany. Od roku 1791 do 1817 kierował teatrém oraz wszestczima instytucjama oswiatowo-kulturalnymi ksiãstwa. W 1786 roku wyjechał na dwa lata do Włoch, co wywarło dużi wpływ na jego twórczosc. Najbliższa przyjazń łączyła go z Fryderykiem Schillerem. <nowiki>Zmarł w Weimarze, w całkowitym òsamotnieniu, pò śmierci żony i jedynégo syna. Ostatnié słowa, chterné wëpowiedzôł przed śmiercą, brzmiałé : „Wiãci swiatła”[1].</nowiki> == Pòchodzenie i òkres młodzeńczy (1749–1765) == òjc Goethegò, [[Johann Gaspar]] Goethe (ùr. 1710, zm. 1782) żëł ze swòją rodzeną w przestronnym bùdinkù we Frankfurce przë sztrase Großer Hirschgraben. Jakò rentier pielęgnowôł różné zainteresowania, do chternëch należałë m.in. kòlekcjonowanie naturaliów i òbrazów. Matinka Goethégò, Catharina Elisabeth (ùr. 1731, zm. 1808) z dodóm Textor, staré rodzëne razã fascynowôł gò na nowò. Pózni pisôł, że ''marzy, b''ë ''s''ã ''znajdowac jednoczesnie p''ò''sród'' ò''czarowywan''ë''ch i czarodzei''. Pòdczas òkupacji Frankfurtu przez wòjska francusczi w 1759 czãsto òdwiedzôł teatr francusczi w Junghòfie. W 1763 dané mu bëło wësłuchac koncertù 7-letniégò wówczas Mozarta. W wiekù 14 lat starôł sã ò członkòstwo w cnotliwym ''Towarz''ë''stwie Arkadyjsczim prz''ë ''Phylandrii'' (''Arkadische Gesellschaft zu Phylandria''), òstôł jednak òdrzucony z powodu swòich ekscesów. W wiekù15 lat flirtował z kelnerką, chternã późni nazywôł Gretchen, i znalôzł sã w pòdejrzanëch krãgach. ùciszono skandal, a Goethe ùcekł sã do chòrobë. 30 stremiannika1765 òpuscił na pòlecenie swoégò òjca [[Frankfurt]], bë w Lipskù pòdjąc studia prawniczé. patrycjuszy, córka dzékana radë adwokacczi w wiekù 17 lat pòslubiała wówczas 38-letniégò radcã Goethégò. Nie òtrzimała w dzeciństwie żôdnégò wëkształceniô, jednak stała sã sławnô, dzãkia swemù żëczliwemù ùspòspòbieniu. Z wëjątkiem sostrë Cornelii Friederiki Christiany ( ùr. 7 gòdnika 1750) rodzéństwò Goethégò zmarło wczesnie. W 1758 Goethe zachòrowôł na òspã. Edukacijã, na chtërnã składałë sã wszëstczi pòwszechné w tamtëch czasach przedmiotë i parã jãzëków òbcëch (łacena, greka, francusczi, anielsczi, hebrajsczi), zdobëł za pòsrednictwém òjca i priwatnëch szkólnëch. Edukacija ta òbejmòwała również taczi descyplenë jak [[tuńc]], jazdã kònną i szermierkã (w tamtëch krãgach należałë òne do kanonu edukacyjnégò). Bëł raczei wzorowém ùczniém aniżeli zawadiaką – ùczëł sã z łatwoscą, jażle dôwało sã ùpùst jégò żëwi duszë. Długòtrwałą òdrazã do historii spòwòdowała stojąca w bibliotece òjca wielotomòwô historia papiestwa. Pózni Goethe òkreślał historiã mianém ''bezładn''é ''mieszanin''ë ''omyłek i przem''ò''c''ë. Wielkã przëjemnosc sprawiało mù rësowanie, mùzëka natomiast nie należała do jégò ùlubionëch dyscyplin. Wczesnie zainteresowôł sã żywo literaturą, przë czim pòczątkòwò skupił swòją ùwagã na Friedrichù Gottliebie Klopstocku i Hëmerze. Czedë Goethe bëł małim knôpim, zapòznano gò z teatrém: w domù rodzrnnym wëstawiano co rok teatr pupków, chtërny za kôżdym razã fascynowôł gò na nowò. Pózni pisôł, że ''marzy, b''ë ''s''ã ''znajdowac jednoczesnie p''ò''sród'' ò''czarowywan''ë''ch i czarodzei''. Pòdczas òkupacji Frankfurtu przez wòjska francusczi w 1759 czãsto òdwiedzôł teatr francusczi w Junghòfie. W 1763 dané mu bëło wësłuchac koncertù 7-letniégò wówczas Mozarta|[[Mozart]]. W wiekù 14 lat starôł sã ò członkòstwo w cnotliwym ''Towarz''ë''stwie Arkadyjsczim prz''ë ''Phylandrii'' (''Arkadische Gesellschaft zu Phylandria''), òstôł jednak òdrzucony z powodu swòich ekscesów. W wiekù15 lat flirtował z kelnerką, chternã późni nazywôł Gretchen, i znalôzł sã w pòdejrzanëch krãgach. ùciszono skandal, a Goethe ùcekł sã do chòrobë. 30 stremiannika1765 òpuscił na pòlecenie swoégò òjca Frankfurt[[, bë w Lipskù pòdjąc studia prawniczé. # M. Ursel, „Więcej światła”. O ostatnich słowach wielkich romantyków polskich, [w:] Problemy współczesnej tanatologii. Medycyna – antropologia kultury – humanistyka, t. 6, pod red. J. Kolbuszewskiego, [[Wrocław]] 2002, s. 301–307. # Corona Corona jako Ifigenia (niem.). [dostęp 2008-10-31]. # Goethes Werke cz. IV. t. 1–50, Weimar 1887–1912, s.224n. # 9/2834 List do Johanna Gottfrieda und Caroliny Herder; 9/2835 List do Christiana Gottloba Voigt. # Maszyna parowa w Tarnowskich Górach. # Wpis Goethego do księgi pamiątkowej kopalni ''Fryderyk'' w Tarnowskich Górach(niem.). # Ryszard Bednarczyk: ''Tarnogórski wiersz Goethego''. # Goethe w Krakowie i Wieliczce. # Stanisław Krzyżanowski: ''Goethe w Krakowie.'' w Rocznik Krakowski tom 13. (1911), s. 251–265. # ohn Hennig: ''Goethes Europakunde: Goethes Kenntnisse des nichtdeutschsprachigen Europas'', Rodopi, 1987 ​[[Specjalna:Książki/9062036694|ISBN 90-6203-669-4]]​, 9789062036691. # Goethe w Polsce str. 311. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lëteratura]] [[Kategòrëjô:Miemcë]] fz1bb9bu7l6mln3z548a499r3od9l3l 0 11469 200358 197904 2026-05-22T02:20:39Z Iketsi 3254 -' ' 200358 wikitext text/x-wiki {{verify}} [[Òbrôzk:TIFF 2019 jlo (1 of 1)-2 (48696671561) (cropped).jpg|mały|Lopez, [[2019]]]] '''Jennifer Lynn Lopéz''' (ùr. [[24 lëpińca]] [[1969]]), znónô téż jakno '''J.Lo''', w [[Nowi Jork|Nowim Jorkù]] – amerikańskô aktórka, spiéwôczka pòpòwô, tancérka, projektantka mòdë, biznesménka. Ùrodzëła sã i spãdzëła dzëcinné lata w [[Bronksù|Bronksu]], dzélnicë Nowigò Jorkù, a czedë bëła sedemnôscë lat stôrô wëstãpiła w piérszim filmie ''Mòja môłô dzéwczënka''. Pózni jisz grała w jinszëch, mniészich produkcëjach. W 1997 rokù òdegrała pierszôplanową rolã w filmie [[''Selena|Selena'']] i òtrzimała za nią nominacjã do [[''Złotégò Globù''|''Złotégò Globù'']]. Òd négò czasu ji kariera artisticznô sã chùtkò rozpãdzëła i nabrała mòcë. W 1999 rokù aktórka piérszi rôz wëstãpiła w rolë spiéwôczczi albùmem ''on the 6'' i òdniosła wiôldźi zwënéga. W pòstãpnëch latach ji spiéwónczi bëłë na piérszich môlach swiatowëch lëstów nôwiãkszich hitów. Lopéz sedzy w kòmisji amerikańsczigò [[Idola|Idola]]. Ùtworë Lopéz sprzedônô na całim swiece w òkòlim 75 milinów egzemplôrzy. Òtrzimała nôdgrodë taczi jak: * '''[[American Music Award|American Music Award]]''' * '''[[MTV video Music Award|MTV video Music Award]]''' * '''dwa razë nominowônô do [[Grammy|Grammy]]''' Lopéz [[:en:Lopez]] nie je blós spiéwóczką, aktórką i tancérką, ale téż biznesmenką. Mô swòją kòlëkcjã òblëczenków i parfumów i wiele ùmòwów na reklamë. Jennifer je znônô jakno przédniczka mòdë i nôlëpi òpòcônô aktórka latinoskô w Hollywood. '''W 2011 rokù zdobëła titél nôpëszniszy białczi na całim swiece wedlë magazynu ''People'', a rok pózni ''Forbes'' pòzwôł ją nôbarżi òsôblëwą i bòkadną gwiôzdą.''' Òna zbiła majątk zrëchòwôny na òkòlim 150 milinów dolarów. Lëdzë interesëją sã ji sprawama priwatnëma. Lopéz mia trzech chłopów, a przez dwa lata ji chłopem bëł aktór [[''Ben Affleck|Ben Aflleck'']]. Pózni òzëniła sã z [[''Marcem Anthony'm|Marcem Anthony'm'']], a w 2008 ùrodzëła blëzniôczi. Pò sedmë latach òni sã rozeszlë, a w 2014 wzãlë rozdënk. == Filmògrafiô == {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Rok ! rowspan="2"|titelw ! colspan="2"|Warczi ! class="unsortable" rowspan="2"|Rola ! class="unsortable" rowspan="2"|Dodatkòwé informacëje |- ! class="unsortable"|<div title="Aktorka" style="text-decoration: none; border-bottom:1px dotted;">A</div> ! class="unsortable"|<div title="Producentkô" style="text-decoration: none; border-bottom:1px dotted;">P</div> |- | 1986 | ''Mòja môłô dzéwczënka'' | | | Myra | |- | 1993 | ''Sostrë w akcji'' | | | Myra | |- | rowspan=2|1995 | ''[[Mòja rodzëna (film 1995)|Mòja rodzëna]]'' | | | María Sánchez | |- | ''[[Bana z piéniãdzama]]'' | | | Grace Santiago | |- | rowspan=2|1996 | ''[[Jack (film)|Jack]]'' | | | Wastna Márquez | |- | ''[[Krew i winò]]'' | | | Gabriella | |- | rowspan=3|1997 | ''[[Selena (film)|Selena]]'' | | | [[Selena|Selena Quintanilla]] | |- | ''[[Anakonda (film)|Anakonda]]'' | | | Terri Flores | |- | ''[[Wanoga przez piekło]]'' | | | Grace McKenna | |- | rowspan=2|1998 | ''[[Co z òczu, to z sérca]]'' | | | Karen Sisco | |- | ''[[Mrówka Z]]'' | | | Azteca | [[dubbing]] w jãzëkù anielsczim |- | 2000 | ''[[Sôdzewô cela (film)|Sôdzewô cela]]'' | | | Catherine Deane | |- | rowspan=2|2001 | ''[[Pòwiédz jo]]'' | | | Mary Fiore | |- | ''[[Oczë anioła]]'' | | | Sharon Pogue | |- | rowspan=2|2002 | ''[[Nigdë wiãcy (film)|Nigdë wiãcy]]'' | | | Slim Hiller | |- | ''[[Pokojówka na Manhattanie (film)|Pokojówka na Manhattanie]]'' | | | Marisa Ventura | |- | 2003 | ''Gigli'' | | | Ricki | |- | rowspan=2|2004 | ''[[Dzéwczã z Jersey (film 2004)|Dzéwczã z Jersey]]'' | | | Gertrude Steiney | |- | ''[[Zatańcuj ze mną (film 2004)|Zatańcuj ze mną]]'' | | | Paulina | |- | rowspan=2|2005 | ''[[Ôrt na starkã]]'' | | | Charlotte Cantilini | |- | ''[[Nieskuńczoné żëcé]]'' | | | Jean Gilkyson | |- | rowspan=2|2006 | ''[[Gard smiércë (film 2006)|Gard smiércë ]]'' | | | Lauren Adrian | |- | ''Spiéwôk'' | | | Puchi | |- | 2007 | ''Czëc ritm'' | | | òna sôma | |- | 2010 | ''[[Plan B (film 2010)|Plan B]]'' | | | Zoe | |- | rowspan=2|2012 | ''[[Jak urodzić i nie zwariować]]'' | | | Holly | |- | ''[[Epòka lodówcowô 4: Wanoga kòntinentów]]'' | | | Shira | |- | 2013 | ''Parker'' | | | Leslie Rodgers | |- | rowspan=3|2015 | ''Knôp òd sąsadów'' | | | Claire Peterson | |- | ''Lila & Eve'' | | | Eve Rafael | |- | ''[[Chëcz (film 2015)|Chëcz]]'' | | | Lucy Tucci | |- | 2016 | ''[[Epòka lodówcowô 5: Mòcné ùderzenié]]'' | | | Shira | dubbing w jãzëku anielsczim |- | rowspan=2|2018 | ''Second Act'' | | | Maya | |- | ''Bye Bye Birdie Live!'' | | | Rosie Alvarez | |} === Seriale === {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Rok ! rowspan="2"|Titël ! colspan="2"|Warczi ! class="unsortable" rowspan="2"|Rola ! class="unsortable" rowspan="2"|Dodôwk |- ! class="unsortable"|<div title="Aktorka" style="text-decoration: none; border-bottom:1px dotted;">A</div> ! class="unsortable"|<div title="Producentka wykonawcza" style="text-decoration: none; border-bottom:1px dotted;">P</div> |- | 1991–1993 | ''In Living Color'' | | | Fly Girl | 61 sztreków |- | 1993 | ''[[Ùsmiéwk kawlu (serial telewizyjny)|Ùsmiéwk kawla]]'' | | | Melinda Lopez | 6 sztreków |- | rowspan=2|1994 | ''South Central'' | | | Lucille | 4 sztreczi | ''Hotel Malibu'' | | | Melinda Lopez | 6 sztreków |- | 2004 | ''[[Will & Grace]]'' | | | òna sôma | 3 sztreczi |- | 2006 | ''[[South Beach]]'' | | | — | 8 sztreków |- | 2010 | ''[[Jak jô pòznôł waji mëmkã]]'' | | | Anita Appleby | |- | 2013– | ''[[The Fosters]]'' | | — | 85 sztreków |- | 2016– | ''[[Uwikłana]]'' | | | Harlee Santos | 26 sztreków |- | 2018 | ''Will & Grace'' | | | òna sôma / Harlee Santos | |} == Nominaceje == * 1998: [[Selena (film)|Selena]] MTV Movie Award nôblëpszô aktórka * 1998: [[Selena (film)|Selena]] Złoty Glob nôblëpszô aktórka , * 1998: [[Anakonda (film)|Anakonda]] Saturn nôblëpszô aktórka, * 1999: American Music Awards – nôblëpszô spiéwôczka Latinoamerykańskô, nôblëpszô nowô artistkô, * 1999: [[If You Had My Love]] MTV Video Music Awards za nôblëpszi teledysk * 1999: [[Co z òczu, to z sérca]] MTV Movie Award nôblëpszô białogòwskô rola, * 2001: [[Cela (film)|Cela]] MTV Movie Award nôblëpszô białogòwskô rola, * 2001: [[Let's Get Loud]] Grammy Award nôblëpszi dokôz Dancebiałogłowsczi, * 2001: American Music Awards nôblëpszô spiéwôczka Pop / Rock, * 2001: [[Cela (film)|Cela]] Saturn najlepsza aktórka, * 2001: [[Waiting for Tonight]] Grammy Award nôblëpszi dokôz Dance, * 2002: American Music Awards nôblëpszô spiéwôczka Hip-Hop / R&B, * 2002: I’m Glad MTV Video Music Awards dlô nôblëpszi spiéwôczczi pop, * 2003: [[Nigdë wiãcy (film)|Nigdy więcej]] Złota Malina nógòrszô aktórka, * 2011: MTV EMA dlô nôblëpszi wokalistczi * 2012: ALMA AWARDS dlô nôblëpszi wokalistczi == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.jenniferlopez.com/ Oficjalna strona Jennifer Lopez] * [https://web.archive.org/web/20121105215924/http://www.jenniferlopezonline.com/Default.aspx Jennifer Lopez Online] {{DEFAULTSORT:Lopez, Jennifer}} [[Kategòrëjô:Lëdzë]] [[Kategòrëjô:Mùzycë]] [[Kategòrëjô:Film]] [[Kategòrëjô:Zjednóné Kraje Americzi]] n1z2kasbzv7by4y3vhfeagjiy5ry9yt 0 11686 200268 200068 2026-05-21T14:26:12Z Iketsi 3254 mònarchia→mònarchiô 200268 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Kalaallit Nunaat |miono = Grenlandzkô/Grenlandëjô |miono-genitiw = Grenlandëji |fana = Flag of Greenland.svg |herb = Coat of arms of Greenland.svg |na karce = LocationGreenland.svg |mòtto = ''fëlëje òficjalné rzëczenié''<br />''Nieòficjalnô:'' |jãzëk = grenlandsczi |stolëca = Nuuk |fòrma państwa = [[mònarchiô]] |wiéchrzëzna = 2.166.086 |procent-wòdë = 81.7 |lëdztwò = 55.877 |rok = 2018 |dëtk = dëńskô krone | kòd dëtka = DKK |czasowô cona = +0 do +4 |swiãto = [[21 czerwińca]] |himn = Nunarput utoqqarsuanngoravit |- = - |kòd = GL, GRL |Internet = .gl |telefón = 299|Mònarcha=Fridrik X|Premiéra=Jens-Frederik Nielsen|Prezydeńt= }} '''Grenlandzkô''', '''Grenlandiô''' abò '''Grenlandëjô''' (grenlandsczi: ''Kalaallit Nunaat'', dënsczi: ''Grønland'') – je teritorium na stolemnim òstrowe polarnim kol Nordowi Kanade. Stolëcznym gardã je [[Nuuk]]. Òstrów je zamieszkóni òd 4.500 lat przez eskimosczé plemiona Inuitów, chtërni przecygli z Kanade. Grenlandzkô bëła [[Dëńskô|dënskô]] koloniją òd 1814 do 1953 roku, i bëła dali dënsczim protektoratã, z dzélową autonomijã od 1979 roku. 21 czerwińca 2009 rokù Grenlandzkô dostôła dzélowa samòstójnotã, le kraj wcyg słëcha do Deńsczi w butnowëch sprawëch midzënôrodnich, monetarnich i dla wòjskòwi obarnë. == Galeriô == <gallery> Greenland_42.74746W_71.57394N.jpg|Satelitarni odjimek Grenlandzczi </gallery> == Òbaczë téż == * [[Dëńskô]] * [[Islandëjô]] * [[Kanada]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Grenlandzkô| ]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] sa1t48d0id4oz6bep4obfq3ak81hgtx 0 11850 200307 197918 2026-05-22T01:57:11Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200307 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=El Salvador|lëdztwò=6 825 935|telefón=503|Internet=.sv|kòd=SV|himn=Himno Nacional de el Salvador|swiãto=[[15 séwnika]]|czasowô cona=-6|kòd dëtka=USD|dëtk=dolar|rok=2021|procent-wòdë=1.5|miono=Salwadór|wiéchrzëzna=21 041|fòrma państwa=repùblika|stolëca=San Salvador|jãzëk=[[Szpańsczi jãzëk|szpańsczi]]|mòtto=Dios, Unión, Libertad|na karce=El Salvador (orthographic projection).svg|herb=Coat of arms of El Salvador.svg|fana=Flag of El Salvador.svg|miono-genitiw=||Mònarcha=|Premiéra=|Prezydeńt=Nayib Bukele}} '''Salwadór''' ([[Szpańsczi jãzëk|szp.]] ''El Salvador'') – [[Państwò]] w Strzédni Americe. Òficjalnym jãzëkem państwa je [[Szpańsczi jãzëk|szpańsczi]]. Salwadór leżi pòmidzë [[Gwatemala|Gwatemalą]] a [[Hònduras]] i mô przëstãp do òceana. Stolëcą Salwadóra je [[San Salvador]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]] oc808z85ddzj68drwc8mcgefmkfyeha 200308 200307 2026-05-22T02:00:21Z Iketsi 3254 Galeriô 200308 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=El Salvador|lëdztwò=6 825 935|telefón=503|Internet=.sv|kòd=SV|himn=Himno Nacional de el Salvador|swiãto=[[15 séwnika]]|czasowô cona=-6|kòd dëtka=USD|dëtk=dolar|rok=2021|procent-wòdë=1.5|miono=Salwadór|wiéchrzëzna=21 041|fòrma państwa=repùblika|stolëca=San Salvador|jãzëk=[[Szpańsczi jãzëk|szpańsczi]]|mòtto=Dios, Unión, Libertad|na karce=El Salvador (orthographic projection).svg|herb=Coat of arms of El Salvador.svg|fana=Flag of El Salvador.svg|miono-genitiw=||Mònarcha=|Premiéra=|Prezydeńt=Nayib Bukele}} '''Salwadór''' ([[Szpańsczi jãzëk|szp.]] ''El Salvador'') – [[Państwò]] w Strzédni Americe. Òficjalnym jãzëkem państwa je [[Szpańsczi jãzëk|szpańsczi]]. Salwadór leżi pòmidzë [[Gwatemala|Gwatemalą]] a [[Hònduras]] i mô przëstãp do òceana. Stolëcą Salwadóra je [[San Salvador]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:El_Salvador_Topography.png Òbrôzk:Koppen-Geiger Map SLV present.svg Òbrôzk:Eumomota superciliosa.jpg Òbrôzk:Catedral Nuestra Señora de La Paz, Ciudad de San Miguel, El Salvador..JPG Òbrôzk:Festival para el Buen Vivir y Gobernando con la Gente-San Miguel (24561997210).jpg Òbrôzk:Pupusas El Salvador Centro America.JPG Òbrôzk:Chorros de La Calera.JPG Òbrôzk:Lago de coatepeque de color.jpg </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]] ajr23s4e7cku692zyhx4fwnhmfiaqlh 14 11890 200240 185694 2026-05-21T14:07:43Z Iketsi 3254 {{Commons}} 200240 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Geògrafijô]] 082vvpo3lnud27qujwxw4zvvg1era74 0 12292 200283 194545 2026-05-21T14:34:26Z Iketsi 3254 mònarchia→mònarchiô 200283 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=‏الإمارات العربيّة المتّحدة al-Imārāt al-’arabijja al-Muttaḥida|miono=Zjednóné Arabsczé Emiratë|fana=Flag of the United Arab Emirates.svg|herb=Emblem of the United Arab Emirates.svg|na karce=United Arab Emirates on the globe (Afro-Eurasia centered).svg|jãzëk=arabsczi|stolëca=Abu Zabi|fòrma państwa=[[mònarchiô]]|wiéchrzëzna=83,600|procent-wòdë=0|rok=2024|lëdztwò=10,032,213|dëtk=dirham|kòd dëtka=AED|czasowô cona=+4|Internet=.ae|telefón=971|himn=‏عيشي بلادي <br> (Żëj, mój krôju) <center>[[Òbrôzk:UAE national anthem.ogg]]</center>|kòd=UAE|miono-genitiw=Zjednónëch Arabsczich Emiratów|swiãto=2 gòdnika|Prezydeńt=Muhammad ibn Zajid Al Nahajjan|Premiéra=Muhammad ibn Raszid Al Maktum|data ùsôdzenia=2 gòdnika 1971|aùtowi kòd=UAE}} '''Zjednóné Arabsczé Emiratë''' ([[Arabsczi jãzëk|ar]]. ‏الإمارات العربيّة المتّحدة‎, trb. ''al-Imārāt al-’arabijja al-Muttaḥida'') je państwã w [[Azëjô|Azëji]], na pòłniowim brzégu [[Perskô Roztoka|Persczi Roztocczi]], ze stolëcznym gardã [[Abu Zabi]], greńczë z [[Òman|Òmanã]] i [[Saudëjskô Arabijô|Saudëjską Arabiją]]<ref>[https://www.britannica.com/place/United-Arab-Emirates United Arab Emirates, Encyclopedia Britannica] [2025-07-04]</ref><ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20231210120853/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ United Arab Emirates, CIA World Factbook] [2025-07-04]</ref>. Nôrodné swiãto je 2 gòdnika, je to dzéń samòstójnoty (2 gòdnika 1971)<ref>[https://gulfnews.com/uae/uae-national-day-december-2-1971-the-start-of-historic-breakthrough-mansour-bin-zayed-1.92414546 UAE National Day: December 2, 1971, the start of historic breakthrough: Mansour bin Zayed] Gulf News [2025-07-04]</ref>. Dëtkã Zjednónëch Arabsczich Emiratów je dirham, chtëren dzelë sã na 100 filsów<ref>[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Zjednoczone-Emiraty-Arabskie;4169183.html Zjednoczone Emiraty Arabskie, Encyklopedia PWN] [2025-07-04]</ref>. == Geografiô == * wiéchrzëzna: 83,600 km² (wòdë 0%)<ref name=":0" /> * długòsc grëńc: 1,066 km<ref name=":0" /> == Demografiô == * lëdztwò: 10,032,213 mieszkańców (2024)<ref name=":0" /> * Religijné karna: mùzułmanie 76%, chrzescëjanowie 9%, jinszé (w wikszoscë hindùiscë ë bùddiscë, mni niż 5% pòpùlacji to parsowé, bahaicë, druzowie, sikhowie, ahmadowie, mùzułmanie Dawoodi ë Żëdzë) 15%<ref name=":0" />. == Sprôwné pòdzelenié == Zjednóné Arabsczé Emiratë to [[federacëjô]] emiratów – kòżdi mô swòjégò emira (ksążã), a wszëtczi tworzą radã z prezydentã na czele (mést je to emir z Abu Zabi)<ref>[https://web.archive.org/web/20260208210800/https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Zjednoczone-Emiraty-Arabskie-Ustroj-polityczny;4575768.html Zjednoczone Emiraty Arabskie. Ustrój polityczny], Encyklopedia PWN (Pòlsczi) [2025-04-07]</ref>. Dzysészim prezydeńtã je [[Muhammad ibn Zajid Al Nahajjan]] <small>([[Anielsczi jãzëk|en]]. Mohamed bin Zayed Al Nahyan)</small>, òstôł welowany 14 maja 2022<ref>[https://www.uae-embassy.org/discover-uae/governance/about-uae-president-sheikh-mohamed-bin-zayed About UAE president Mohamed bin Zayed] UAE Embassy, Washington DC [2025-07-04]</ref>. Krôj òbejmuje siedëm emiratów: <gallery> Abu Dhabi in United Arab Emirates.svg|[[Abu Zabi (emirat)|Abu Zabi]] Ajman in United Arab Emirates.svg|[[Adżman (emirat)|Adżman]] Dubai in United Arab Emirates.svg|[[Dubaj (emirat)|Dubaj]] Fujairah in United Arab Emirates.svg|[[Fudżajra (emirat)|Fudżajra]] Ras al-Khaimah in United Arab Emirates.svg|[[Ras al-Chajma (emirat)|Ras al-Chajma]] Sharjah in United Arab Emirates.svg|[[Szardżô (emirat)|Szardżô]] Umm al-Quwain in United Arab Emirates.svg|[[Umm al-Kajwajn (emirat)|Umm al-Kajwajn]] </gallery> == Òbaczë téż == * [[Òman]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] lwqkasxf0mph2ihoe597q9e1ggnukce 0 12307 200281 194625 2026-05-21T14:33:43Z Iketsi 3254 mònarchia→mònarchiô 200281 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=Rzeczpospolita Obojga Narodów<br>Res Publica Utriusque Nationis|miono=Repùblika Òbu Nôrodów|fana=Chorągiew królewska króla Zygmunta III Wazy.svg|miono-genitiw=Pòlsczi|mòtto=Jeżeli Bóg z nami, któż przeciwko nam<br> (Żlë Bóg z nama, chtëż przecywkò nam)|na karce=Map of the Polish–Lithuanian Commonwealth (1619–1621).png|jãzëk=[[Pòlsczi jãzëk|pòlsczi]], [[Łacyńsczi jãzëk|łacyńsczi]], [[Rusczi jãzëk (Ruś)|rusczi]]|stolëca=Warszawa|fòrma państwa=[[mònarchiô]]|wiéchrzëzna=215 000|lëdztwò=19,1 milionów|dëtk=pòlsczi złoti|herb=Coat of arms of the Polish-Lithuanian Commonwealth.svg|rok=1771|Mònarcha=Stanisłôw II Agùst Pòniatowsczi|lata jistnienia=1569–1795|kònstitucjô=Kònstitucëjô 3 maja 1791|data ùsôdzenia=1 lëpińca 1569|data lëkwidacji=24 pazdzérznika 1795 }} '''Repùblika Òbu Nôrodów''' ([[Pòlsczi jãzëk|pol]]. ''Rzeczpospolita Obojga Narodów'', [[Łacyńsczi jãzëk|łac]]: ''Res Publica Utriusque Nationis'') to bëło w latach 1569–1795 państwò (federacëjô) pòwstałe z przëczënë realny ùniji [[Królestwò Pòlsczé|Królestwa Pòlsczégò]] i [[Wiôldżé Ksãżstwò Lëtewsczé|Wiôldżégò Ksãżstwa Lëtewsczégò]]<ref name=":0">Małe tablice. Historia; [[Warszawa]]: Adamantan, 2017, s. 43-44 ISBN 978-83-7350-424-0</ref>. Pòlskô i Lëtwa jako federacëjô miôły wespólne: króla, [[Sejm]], pòlitikã zagraniczną i [[dëtk]]. Król bëł wëbiérany na wòlnym wëbiérku<ref name=":0" />. W XVII stolece państwò toczëło wòjny ze [[Szwedzkô|Szwedzką]], [[Ruskô|Ruską]], [[Tëreckô|Tërecką]] i Kozakami<ref>[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Polska-Historia-Krolowie-elekcyjni;4575046.html Polska. Historia. Królowie elekcyjni] Encyklopedia PWN [2025-08-28]</ref>. W 1791 przez Sejm Wiôldżi przëjãtô konstitucëjã 3 maja, bëła to pierszô kònstitucëjô w [[Eùropa|Eùropie]] i drëgô na swiece<ref>[https://www.gov.pl/web/mswia/229-rocznica-uchwalenia-konstytucji-3-maja 229. rocznica uchwalenia Konstytucji 3 Maja] Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [2025-08-26]</ref>. Repùblika Òbu Nôrodów ùstała jistniec z przëczënë rozbiorów, czede [[Aùstriô]], [[Królestwò Prës|Prësë]] ë [[Ruskô]] zajãłë ji teritorium a slédny król Stanisłôw II Agùst abdikòwał. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Rzeczpospolita Rozbiory 1.png|I rozbiór (1772) Òbrôzk:Rzeczpospolita Rozbiory 2.png|II rozbiór, Austriô nie brałô ùdzélu (1793) Òbrôzk:Rzeczpospolita Rozbiory 3.png|III rozbiór (1795) </gallery> == Òbaczë téż == * [[Pòlskô]] * [[Lëtwa]] * [[Biôłorus]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dôwne państwa w Eùropie]] azibm6fmzbujla7p8093hm0mobjli3d 0 12360 200284 199223 2026-05-21T14:34:45Z Iketsi 3254 mònarchia→mònarchiô 200284 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|fana=Flag of the Kingdom of the Two Sicilies (1816).svg|herb=Great Royal Coat of Arms of the Two Sicilies.svg|himn=Inno al Re <center>[[Òbrôzk:Inno al Re - Paisiello.ogg]]</center>|czasowô cona=+1 – zëma<br> UTC +2 – lato|stolëca=Napùl|jãzëk=[[Italsczi jãzëk|italsczi]]|na karce=Regno delle Due Sicilie.jpg|fòrma państwa=[[mònarchiô]]|wiéchrzëzna=111 900|rok=1860|lëdztwò=8 703 000|kòd dëtka=-|miono=Królestwò Òbòjga Siciliów|gwôsné miono=Regno delle Due Sicilie|miono-genitiw=Królestwa Òbòjga Siciliów|Mònarcha=Frãcëszk II|lata jistnienia=1816–1861 }} '''Królestwò Òbòjga Siciliów''' ([[Italsczi jãzëk|it]]. ''Regno delle Due Sicilie'') bëło państwã w pôłniowo-westrzódny [[Eùropa|Eùropie]], ze stolëcã w Napùlu. == Historiô == Pòwstało w 1816 z przesztôłcenia Królestwa Napùlu po kòngresie wiedensczim, królem òstał Ferdinand I z dinastëji Bùrbonów<ref>[https://camillaofbourbon.com/royal-house-of-bourbon-two-sicilies-historical-origins/ Royal House of Bourbon Two Sicilies] Camilla of Burbon Two Sicilies</ref>. W 1820 miała mol rewolucjô na Sicilii, chtërnej mieszkańcy domagali sã aùtonomii. W 1848 mioł mol [[Zymk Lëdów]], z jego przëczënë król Ferdinand II ùsadzëł rząd konstitucyjny le przeprowadzëł pòtemù kontrrewolucëję<ref>[https://www.encyclopedia.com/history/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/kingdom-two-sicilies Kingdom of the Two Sicilies] Encyclopedia.com</ref>. Królestwò ùstało jistniec w 1861, czedë òstało pòdbite przez Giuseppe Garibaldiego i włãczëne do Królestwa Italsczi<ref>[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Obojga-Sycylii-Krolestwo;3949377.html Obojga Sycylii, Królestwo] Encyklopedia PWN</ref><ref>[https://history.state.gov/countries/two-sicilies Two Sicilies*] Office of the Historian</ref>, a król Frãcëszk II òstał òbalôny. == Królowie == * 1816-1825: Ferdinand I * 1825-1830: Frãcëszk I * 1830-1859: Ferdinand II * 1859-1861: Frãcëszk II == Sprôwné pòdzelenié == [[Òbrôzk:Provinces of Two Sicilies.png|mały|Prowincëje Królestwa]] {| |width="10"| |valign="top"| {| class="wikitable sortable" style="text-align:left; font-size:100%" |- style="font-size:110%;" !width="10px"| !!width="180px"| Prowincëjô !!width="70px"| [[Stolëca]] |- | 1 || [[Òbrôzk:Coat of Arms of Abruzzo Ultra (wings inverted).svg|20px]] [[Abruzzo Ultra]] || [[L’Aquila]] |- | 2 || [[Òbrôzk:Coat of Arms of Abruzzo Citra.svg|20px]] [[Abruzzo Citra]] || [[Chieti]] |- | 3 || [[Òbrôzk:Coat of Arms of Terra di Lavoro.svg|20px]] [[Terra di Lavoro]] || [[Napùl]] |- | 4 || [[Òbrôzk:Coat of Arms of Contado di Molise.svg|20px]] [[Contado di Molise]] || [[Campobasso]] |- | 5 || [[Òbrôzk:Coat of Arms of Principato Ultra.svg|20px]] [[Principato Ultra]] || [[Benewent|Benevento]] |- | 6 || [[Òbrôzk:Coat of Arms of Principato Citra.svg|20px]] [[Principato Citra]] || [[Salerno]] |- | 7 || [[Òbrôzk:Coat of Arms of Capitanata.svg|20px]] [[Capitanata]] || [[Foggia]] |- | 8 || [[Òbrôzk:Coat of Arms of Basilicata.svg|20px]] [[Basilicata]] || [[Potenza]] |- | 9 || [[Òbrôzk:Coat of Arms of Terra di Bari.svg|20px]] [[Terra di Bari]] || [[Bari]] |- | 10 || [[Òbrôzk:Coat of Arms of Terra d'Otranto.svg|20px]] [[Terra di Otranto]] || [[Lecce]] |- | 11 || [[Òbrôzk:Coat of Arms of Calabria Citra.svg|20px]] [[Calabria Citra]] || [[Cosenza]] |- | 12 || [[Òbrôzk:Coat of Arms of Calabria Ultra.svg|20px]] [[Calabria Ultra]] || [[Catanzaro]] |- | 13 || [[Siciliô]] || [[Palermo]] |} |} == Òbôcz też == * [[Neòbùrbòńskô Rësznota]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dôwne państwa w Eùropie]] tqzfspv9fd5bnx2ecivixwjlq3zvwhk 0 12365 200282 193973 2026-05-21T14:34:02Z Iketsi 3254 mònarchia→mònarchiô 200282 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=Umbuso weSwatini Kingdom of Eswatini|miono=Królestwo Eswatini|fana=Flag of Eswatini.svg|miono-genitiw=Eswatini|herb=Coat of arms of Eswatini.svg|mòtto=Siyinqaba<br>(Jesmë cwierdzą)|jãzëk=[[suazi jãzëk|suazi]], [[anielsczi jãzëk|anielsczi]]|stolëca=Mbabane|fòrma państwa=absolutna mònarchiô|wiéchrzëzna=17 363|procent-wòdë=-|dëtk=lilangeni|kòd dëtka=SZL|czasowô cona=+2|telefón=268|Internet=.sz|himn=Nkulunkulu Mnikati wetibusiso temaSwati|swiãto=|kòd=SZ|lëdztwò=1,138,089|rok=2024|na karce=Eswatini in its region.svg|Mònarcha=Mswati III|Premiéra=Russell Dlamini }} '''Eswatini''' (dôwni Suazi) to je môłë państwò w pôłniowi [[Afrika|Africe]], ze stolëcznemi gardami Mbabane i Lobamba. Greńcze z [[Pôłniowô Afrika|Pôłniowo Afrikô]] i [[Mòzambik|Mòzambikã]]. Nie ma przëstãpu do mòrza. Lëdztwo w 2024 bëło 1 138 089, z czegò 538,600 to chłopy a 599,489 białki<ref>[https://web.archive.org/web/20181231101755/https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/wz.html Eswatini] The World Factbook</ref>. Długòsc żëcô w 2025 bëła 61,67 lat<ref>[https://www.macrotrends.net/global-metrics/countries/swz/eswatini/life-expectancy Eswatini Life Expectancy (1950-2025)] macrotrends</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Afrika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Afrika]] fppxexpy97tie4y3eirbvz1tv2nkf3d 2 12367 200300 191038 2026-05-22T01:45:37Z PK2 1931 add user pages for new Wikipedia editions 200300 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" style="font-size:85%" |- | [[User:PK2/sandbox|This]] is where my sandbox pages in different languages are |} ;<div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto; font-size:85%">My user pages in different languages by language code</div> {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ A |- | [[:ab:User:PK2|User page]] in [[:en:Abkhaz language|Abkhaz]]<br />(code: <code>ab</code>) | [[:ace:User:PK2|User page]] in [[:en:Acehnese language|Acehnese]]<br />(code: <code>ace</code>) | [[:ady:User:PK2|User page]] in [[:en:Adyghe language|Adyghe]]<br />(code: <code>ady</code>) | [[:af:User:PK2|User page]] in [[:en:Afrikaans|Afrikaans]]<br />(code: <code>af</code>) | [[:als:User:PK2|User page]] in [[:en:Alemannic German|Alemannic German]]<br />(code: <code>als</code>) | [[:alt:User:PK2|User page]] in [[:en:Southern Altai language|Southern Altai]]<br />(code: <code>alt</code>) | [[:am:User:PK2|User page]] in [[:en:Amharic|Amharic]]<br />(code: <code>am</code>) | [[:ami:User:PK2|User page]] in [[:en:Amis language|Amis]]<br />(code: <code>ami</code>) | [[:an:User:PK2|User page]] in [[:en:Aragonese language|Aragonese]]<br />(code: <code>an</code>) | [[:ang:User:PK2|User page]] in [[:en:Old English|Old English]]<br />(code: <code>ang</code>) |- | [[:ann:User:PK2|User page]] in [[:en:Obolo language|Obolo]]<br />(code: <code>ann</code>) | [[:anp:User:PK2|User page]] in [[:en:Angika|Angika]]<br />(code: <code>anp</code>) | [[:ar:User:PK2|User page]] in [[:en:Arabic|Arabic]]<br />(code: <code>ar</code>) | [[:arc:User:PK2|User page]] in [[:en:Aramaic|Aramaic]] ([[:en:Syriac language|Syriac]])<br />(code: <code>arc</code>) | [[:ary:User:PK2|User page]] in [[:en:Moroccan Arabic|Moroccan Arabic]]<br />(code: <code>ary</code>) | [[:arz:User:PK2|User page]] in [[:en:Egyptian Arabic|Egyptian Arabic]]<br />(code: <code>arz</code>) | [[:as:User:PK2|User page]] in [[:en:Assamese language|Assamese]]<br />(code: <code>as</code>) | [[:ast:User:PK2|User page]] in [[:en:Asturleonese language|Asturleonese]] ([[:en:Asturian language|Asturian]])<br />(code: <code>ast</code>) | [[:atj:User:PK2|User page]] in [[:en:Atikamekw language|Atikamekw]]<br />(code: <code>atj</code>) | [[:av:User:PK2|User page]] in [[:en:Avar language|Avar]]<br />(code: <code>av</code>) |- | [[:avk:User:PK2|User page]] in [[:en:Kotava|Kotava]]<br />(code: <code>avk</code>) | [[:awa:User:PK2|User page]] in [[:en:Awadhi language|Awadhi]]<br />(code: <code>awa</code>) | [[:ay:User:PK2|User page]] in [[:en:Aymara language|Aymara]]<br />(code: <code>ay</code>) | [[:az:User:PK2|User page]] in [[:en:Azerbaijani language|Azerbaijani]]<br />(code: <code>az</code>) | [[:azb:User:PK2|User page]] in [[:en:Azerbaijani language#South Azerbaijani|South Azerbaijani]]<br />(code: <code>azb</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ B |- | [[:ba:User:PK2|User page]] in [[:en:Bashkir language|Bashkir]]<br />(code: <code>ba</code>) | [[:ban:User:PK2|User page]] in [[:en:Balinese language|Balinese]]<br />(code: <code>ban</code>) | [[:bar:User:PK2|User page]] in [[:en:Bavarian language|Bavarian]]<br />(code: <code>bar</code>) | [[:bat-smg:User:PK2|User page]] in [[:en:Samogitian language|Samogitian]]<br />(code: <code>bat-smg</code>) | [[:bbc:User:PK2|User page]] in [[:en:Toba Batak language|Toba Batak]]<br />(code: <code>bbc</code>) | [[:bcl:User:PK2|User page]] in [[:en:Central Bikol|Central Bikol]]<br />(code: <code>bcl</code>) | [[:bdr:User:PK2|User page]] in [[:en:Sama–Bajaw languages|West Coast Bajau]]<br />(code: <code>bdr</code>) | [[:be:User:PK2|User page]] in [[:en:Belarusian language|Belarusian]]<br />(code: <code>be</code>) | [[:be-tarask:User:PK2|User page]] in [[:en:Belarusian language|Belarusian]] ([[:en:Taraškievica|Taraškievica]])<br />(code: <code>be-tarask</code>) | [[:bew:User:PK2|User page]] in [[:en:Betawi language|Betawi]]<br />(code: <code>bew</code>) |- | [[:bg:User:PK2|User page]] in [[:en:Bulgarian language|Bulgarian]]<br />(code: <code>bg</code>) | [[:bh:User:PK2|User page]] in [[:en:Bihari languages|Bihari]] ([[:en:Bhojpuri language|Bhojpuri]])<br />(code: <code>bh</code>) | [[:bi:User:PK2|User page]] in [[:en:Bislama|Bislama]]<br />(code: <code>bi</code>) | [[:bjn:User:PK2|User page]] in [[:en:Banjarese language|Banjarese]]<br />(code: <code>bjn</code>) | [[:blk:User:PK2|User page]] in [[:en:Pa'O language|Pa'O]]<br />(code: <code>blk</code>) | [[:bm:User:PK2|User page]] in [[:en:Bambara language|Bambara]]<br />(code: <code>bm</code>) | [[:bn:User:PK2|User page]] in [[:en:Bengali language|Bengali]]<br />(code: <code>bn</code>) | [[:bo:User:PK2|User page]] in [[:en:Central Tibetan|Central Tibetan]] ([[:en:Lhasa Tibetan|Lhasa Tibetan]])<br />(code: <code>bo</code>) | [[:bpy:User:PK2|User page]] in [[:en:Bishnupriya Manipuri|Bishnupriya Manipuri]]<br />(code: <code>bpy</code>) | [[:br:User:PK2|User page]] in [[:en:Breton language|Breton]]<br />(code: <code>br</code>) |- | [[:bs:User:PK2|User page]] in [[:en:Bosnian language|Bosnian]]<br />(code: <code>bs</code>) | [[:btm:User:PK2|User page]] in [[:en:Mandailing Batak language|Mandailing Batak]]<br />(code: <code>btm</code>) | [[:bug:User:PK2|User page]] in [[:en:Buginese language|Buginese]]<br />(code: <code>bug</code>) | [[:bxr:User:PK2|User page]] in [[:en:Buryat language|Buryat]] (Russia Buriat)<br />(code: <code>bxr</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ C |- | [[:ca:User:PK2|User page]] in [[:en:Catalan language|Catalan]]<br />(code: <code>ca</code>) | [[:cbk-zam:User:PK2|User page]] in [[:en:Chavacano|Chavacano]] (Zamboanga)<br />(code: <code>cbk-zam</code>) | [[:cdo:User:PK2|User page]] in [[:en:Eastern Min|Eastern Min]]<br />(code: <code>cdo</code>) | [[:ce:User:PK2|User page]] in [[:en:Chechen language|Chechen]]<br />(code: <code>ce</code>) | [[:ceb:User:PK2|User page]] in [[:en:Cebuano language|Cebuano]]<br />(code: <code>ceb</code>) | [[:ch:User:PK2|User page]] in [[:en:Chamorro language|Chamorro]]<br />(code: <code>ch</code>) | [[:chr:User:PK2|User page]] in [[:en:Cherokee language|Cherokee]]<br />(code: <code>chr</code>) | [[:chy:User:PK2|User page]] in [[:en:Cheyenne language|Cheyenne]]<br />(code: <code>chy</code>) |- | [[:ckb:User:PK2|User page]] in [[:en:Kurdish language|Kurdish]] ([[:en:Sorani|Sorani]])<br />(code: <code>ckb</code>) | [[:co:User:PK2|User page]] in [[:en:Corsican language|Corsican]]<br />(code: <code>co</code>) | [[:crh:User:PK2|User page]] in [[:en:Crimean Tatar language|Crimean Tatar]]<br />(code: <code>crh</code>) | [[:cs:User:PK2|User page]] in [[:en:Czech language|Czech]]<br />(code: <code>cs</code>) | [[:csb:User:PK2|User page]] in [[:en:Kashubian language|Kashubian]]<br />(code: <code>csb</code>) | [[:cu:User:PK2|User page]] in [[:en:Old Church Slavonic|Old Church Slavonic]]<br />(code: <code>cu</code>) | [[:cv:User:PK2|User page]] in [[:en:Chuvash language|Chuvash]]<br />(code: <code>cv</code>) | [[:cy:User:PK2|User page]] in [[:en:Welsh language|Welsh]]<br />(code: <code>cy</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ D |- | [[:da:User:PK2|User page]] in [[:en:Danish language|Danish]]<br />(code: <code>da</code>) | [[:dag:User:PK2|User page]] in [[:en:Dagbani language|Dagbani]]<br />(code: <code>dag</code>) | [[:de:User:PK2|User page]] in [[:en:German language|German]]<br />(code: <code>de</code>) | [[:dga:User:PK2|User page]] in [[:en:Dagaare language|Dagaare]]<br />(code: <code>dga</code>) | [[:din:User:PK2|User page]] in [[:en:Dinka language|Dinka]]<br />(code: <code>din</code>) | [[:diq:User:PK2|User page]] in [[:en:Zaza language|Zaza]]<br />(code: <code>diq</code>) | [[:dsb:User:PK2|User page]] in [[:en:Lower Sorbian language|Lower Sorbian]]<br />(code: <code>dsb</code>) | [[:dtp:User:PK2|User page]] in [[:en:Dusun language|Dusun]]<br />(code: <code>dtp</code>) | [[:dty:User:PK2|User page]] in [[:en:Doteli|Doteli]]<br />(code: <code>dty</code>) | [[:dv:User:PK2|User page]] in [[:en:Maldivian language|Maldivian]]<br />(code: <code>dv</code>) | [[:dz:User:PK2|User page]] in [[:en:Dzongkha|Dzongkha]]<br />(code: <code>dz</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ E |- | [[:ee:User:PK2|User page]] in [[:en:Ewe language|Ewe]]<br />(code: <code>ee</code>) | [[:el:User:PK2|User page]] in [[:en:Greek language|Greek]]<br />(code: <code>el</code>) | [[:eml:User:PK2|User page]] in [[:en:Emilian–Romagnol|Emilian–Romagnol]]<br />(code: <code>eml</code>) | [[:en:User:PK2|User page]] in [[:en:English language|English]]<br />(code: <code>en</code>) | [[:eo:User:PK2|User page]] in [[:en:Esperanto|Esperanto]]<br />(code: <code>eo</code>) | [[:es:User:PK2|User page]] in [[:en:Spanish language|Spanish]]<br />(code: <code>es</code>) | [[:et:User:PK2|User page]] in [[:en:Estonian language|Estonian]]<br />(code: <code>et</code>) | [[:eu:User:PK2|User page]] in [[:en:Basque language|Basque]]<br />(code: <code>eu</code>) | [[:ext:User:PK2|User page]] in [[:en:Extremaduran language|Extremaduran]]<br />(code: <code>ext</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ F |- | [[:fa:User:PK2|User page]] in [[:en:Persian language|Persian]]<br />(code: <code>fa</code>) | [[:fat:User:PK2|User page]] in [[:en:Akan language|Akan]] ([[:en:Fante dialect|Fante]])<br />(code: <code>fat</code>) | [[:ff:User:PK2|User page]] in [[:en:Fula language|Fula]]<br />(code: <code>ff</code>) | [[:fi:User:PK2|User page]] in [[:en:Finnish language|Finnish]]<br />(code: <code>fi</code>) | [[:fiu-vro:User:PK2|User page]] in [[:en:Võro language|Võro]]<br />(code: <code>fiu-vro</code>) | [[:fj:User:PK2|User page]] in [[:en:Fijian language|Fijian]]<br />(code: <code>fj</code>) | [[:fo:User:PK2|User page]] in [[:en:Faroese language|Faroese]]<br />(code: <code>fo</code>) | [[:fon:User:PK2|User page]] in [[:en:Fon language|Fon]]<br />(code: <code>fon</code>) | [[:fr:User:PK2|User page]] in [[:en:French language|French]]<br />(code: <code>fr</code>) | [[:frp:User:PK2|User page]] in [[:en:Franco-Provençal|Franco-Provençal]]<br />(code: <code>frp</code>) | [[:frr:User:PK2|User page]] in [[:en:North Frisian language|North Frisian]]<br />(code: <code>frr</code>) | [[:fur:User:PK2|User page]] in [[:en:Friulian language|Friulian]]<br />(code: <code>fur</code>) | [[:fy:User:PK2|User page]] in [[:en:West Frisian language|West Frisian]]<br />(code: <code>fy</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ G |- | [[:ga:User:PK2|User page]] in [[:en:Irish language|Irish]]<br />(code: <code>ga</code>) | [[:gag:User:PK2|User page]] in [[:en:Gagauz language|Gagauz]]<br />(code: <code>gag</code>) | [[:gan:User:PK2|User page]] in [[:en:Gan Chinese|Gan Chinese]]<br />(code: <code>gan</code>) | [[:gcr:User:PK2|User page]] in [[:en:French Guianese Creole|French Guianese Creole]]<br />(code: <code>gcr</code>) | [[:gd:User:PK2|User page]] in [[:en:Scottish Gaelic|Scottish Gaelic]]<br />(code: <code>gd</code>) | [[:gl:User:PK2|User page]] in [[:en:Galician language|Galician]]<br />(code: <code>gl</code>) | [[:glk:User:PK2|User page]] in [[:en:Gilaki language|Gilaki]]<br />(code: <code>glk</code>) | [[:gn:User:PK2|User page]] in [[:en:Guarani language|Guarani]]<br />(code: <code>gn</code>) | [[:gom:User:PK2|User page]] in [[:en:Konkani language|Konkani]] (Goan Konkani)<br />(code: <code>gom</code>) |- | [[:gor:User:PK2|User page]] in [[:en:Gorontalo language|Gorontalo]]<br />(code: <code>gor</code>) | [[:got:User:PK2|User page]] in [[:en:Gothic language|Gothic]]<br />(code: <code>got</code>) | [[:gpe:User:PK2|User page]] in [[:en:Ghanaian Pidgin English|Ghanaian Pidgin English]]<br />(code: <code>gpe</code>) | [[:gu:User:PK2|User page]] in [[:en:Gujarati language|Gujarati]]<br />(code: <code>gu</code>) | [[:guc:User:PK2|User page]] in [[:en:Wayuu language|Wayuu]]<br />(code: <code>guc</code>) | [[:gur:User:PK2|User page]] in [[:en:Farefare language|Farefare]]<br />(code: <code>gur</code>) | [[:guw:User:PK2|User page]] in [[:en:Gun language|Gun]]<br />(code: <code>guw</code>) | [[:gv:User:PK2|User page]] in [[:en:Manx language|Manx]]<br />(code: <code>gv</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ H |- | [[:ha:User:PK2|User page]] in [[:en:Hausa language|Hausa]]<br />(code: <code>ha</code>) | [[:hak:User:PK2|User page]] in [[:en:Hakka Chinese|Hakka Chinese]]<br />(code: <code>hak</code>) | [[:haw:User:PK2|User page]] in [[:en:Hawaiian language|Hawaiian]]<br />(code: <code>haw</code>) | [[:he:User:PK2|User page]] in [[:en:Hebrew language|Hebrew]]<br />(code: <code>he</code>) | [[:hi:User:PK2|User page]] in [[:en:Hindi|Hindi]]<br />(code: <code>hi</code>) | [[:hif:User:PK2|User page]] in [[:en:Fiji Hindi|Fiji Hindi]]<br />(code: <code>hif</code>) | [[:hr:User:PK2|User page]] in [[:en:Croatian language|Croatian]]<br />(code: <code>hr</code>) | [[:hsb:User:PK2|User page]] in [[:en:Upper Sorbian language|Upper Sorbian]]<br />(code: <code>hsb</code>) | [[:ht:User:PK2|User page]] in [[:en:Haitian Creole|Haitian Creole]]<br />(code: <code>ht</code>) | [[:hu:User:PK2|User page]] in [[:en:Hungarian language|Hungarian]]<br />(code: <code>hu</code>) | [[:hy:User:PK2|User page]] in [[:en:Armenian language|Armenian]] ([[:en:Eastern Armenian|Eastern Armenian]])<br />(code: <code>hy</code>) | [[:hyw:User:PK2|User page]] in [[:en:Western Armenian|Western Armenian]]<br />(code: <code>hyw</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ I |- | [[:ia:User:PK2|User page]] in [[:en:Interlingua|Interlingua]]<br />(code: <code>ia</code>) | [[:iba:User:PK2|User page]] in [[:en:Iban language|Iban]]<br />(code: <code>iba</code>) | [[:id:User:PK2|User page]] in [[:en:Indonesian language|Indonesian]]<br />(code: <code>id</code>) | [[:ie:User:PK2|User page]] in [[:en:Interlingue|Interlingue]]<br />(code: <code>ie</code>) | [[:ig:User:PK2|User page]] in [[:en:Igbo language|Igbo]]<br />(code: <code>ig</code>) | [[:igl:User:PK2|User page]] in [[:en:Igala language|Igala]]<br />(code: <code>igl</code>) | [[:ik:User:PK2|User page]] in [[:en:Iñupiaq language|Iñupiaq]]<br />(code: <code>ik</code>) | [[:ilo:User:PK2|User page]] in [[:en:Ilocano language|Ilocano]]<br />(code: <code>ilo</code>) | [[:inh:User:PK2|User page]] in [[:en:Ingush language|Ingush]]<br />(code: <code>inh</code>) | [[:io:User:PK2|User page]] in [[:en:Ido|Ido]]<br />(code: <code>io</code>) | [[:is:User:PK2|User page]] in [[:en:Icelandic language|Icelandic]]<br />(code: <code>is</code>) | [[:it:User:PK2|User page]] in [[:en:Italian language|Italian]]<br />(code: <code>it</code>) | [[:iu:User:PK2|User page]] in [[:en:Inuktitut|Inuktitut]]<br />(code: <code>iu</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ J |- | [[:ja:User:PK2|User page]] in [[:en:Japanese language|Japanese]]<br />(code: <code>ja</code>) | [[:jam:User:PK2|User page]] in [[:en:Jamaican Patois|Jamaican Patois]]<br />(code: <code>jam</code>) | [[:jbo:User:PK2|User page]] in [[:en:Lojban|Lojban]]<br />(code: <code>jbo</code>) | [[:jv:User:PK2|User page]] in [[:en:Javanese language|Javanese]]<br />(code: <code>jv</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ K |- | [[:ka:User:PK2|User page]] in [[:en:Georgian language|Georgian]]<br />(code: <code>ka</code>) | [[:kaa:User:PK2|User page]] in [[:en:Karakalpak language|Karakalpak]]<br />(code: <code>kaa</code>) | [[:kab:User:PK2|User page]] in [[:en:Kabyle language|Kabyle]]<br />(code: <code>kab</code>) | [[:kai:User:PK2|User page]] in [[:en:Karai-karai|Karai-karai]]<br />(code: <code>kai</code>) | [[:kaj:User:PK2|User page]] in [[:en:Jju language|Jju]]<br />(code: <code>kaj</code>) | [[:kbd:User:PK2|User page]] in [[:en:Kabardian language|Kabardian]]<br />(code: <code>kbd</code>) | [[:kbp:User:PK2|User page]] in [[:en:Kabiye language|Kabiye]]<br />(code: <code>kbp</code>) | [[:kcg:User:PK2|User page]] in [[:en:Tyap|Tyap]]<br />(code: <code>kcg</code>) | [[:kg:User:PK2|User page]] in [[:en:Kongo language|Kongo]]<br />(code: <code>kg</code>) | [[:kge:User:PK2|User page]] in [[:en:Komering language|Komering]]<br />(code: <code>kge</code>) | [[:ki:User:PK2|User page]] in [[:en:Kikuyu language|Kikuyu]]<br />(code: <code>ki</code>) | [[:kk:User:PK2|User page]] in [[:en:Kazakh language|Kazakh]]<br />(code: <code>kk</code>) | [[:km:User:PK2|User page]] in [[:en:Khmer language|Khmer]]<br />(code: <code>km</code>) |- | [[:kn:User:PK2|User page]] in [[:en:Kannada|Kannada]]<br />(code: <code>kn</code>) | [[:knc:User:PK2|User page]] in [[:en:Central Kanuri|Central Kanuri]]<br />(code: <code>knc</code>) | [[:ko:User:PK2|User page]] in [[:en:Korean language|Korean]]<br />(code: <code>ko</code>) | [[:koi:User:PK2|User page]] in [[:en:Komi-Permyak language|Komi-Permyak]]<br />(code: <code>koi</code>) | [[:krc:User:PK2|User page]] in [[:en:Karachay-Balkar|Karachay-Balkar]]<br />(code: <code>krc</code>) | [[:ks:User:PK2|User page]] in [[:en:Kashmiri language|Kashmiri]]<br />(code: <code>ks</code>) | [[:ksh:User:PK2|User page]] in [[:en:Ripuarian language|Ripuarian]]<br />(code: <code>ksh</code>) | [[:ku:User:PK2|User page]] in [[:en:Kurdish language|Kurdish]] ([[:en:Kurmanji|Kurmanji]])<br />(code: <code>ku</code>) | [[:kus:User:PK2|User page]] in [[:en:Kusaal language|Kusaal]]<br />(code: <code>kus</code>) | [[:kv:User:PK2|User page]] in [[:en:Komi language|Komi]]<br />(code: <code>kv</code>) | [[:kw:User:PK2|User page]] in [[:en:Cornish language|Cornish]]<br />(code: <code>kw</code>) | [[:ky:User:PK2|User page]] in [[:en:Kyrgyz language|Kyrgyz]]<br />(code: <code>ky</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ L |- | [[:la:User:PK2|User page]] in [[:en:Latin|Latin]]<br />(code: <code>la</code>) | [[:lad:User:PK2|User page]] in [[:en:Judaeo-Spanish|Judaeo-Spanish]]<br />(code: <code>lad</code>) | [[:lb:User:PK2|User page]] in [[:en:Luxembourgish|Luxembourgish]]<br />(code: <code>lb</code>) | [[:lbe:User:PK2|User page]] in [[:en:Lak language|Lak]]<br />(code: <code>lbe</code>) | [[:lez:User:PK2|User page]] in [[:en:Lezgian language|Lezgian]]<br />(code: <code>lez</code>) | [[:lfn:User:PK2|User page]] in [[:en:Lingua Franca Nova|Lingua Franca Nova]]<br />(code: <code>lfn</code>) | [[:lg:User:PK2|User page]] in [[:en:Luganda|Luganda]]<br />(code: <code>lg</code>) | [[:li:User:PK2|User page]] in [[:en:Limburgish|Limburgish]]<br />(code: <code>li</code>) |- | [[:lij:User:PK2|User page]] in [[:en:Ligurian language|Ligurian]]<br />(code: <code>lij</code>) | [[:lld:User:PK2|User page]] in [[:en:Ladin language|Ladin]]<br />(code: <code>lld</code>) | [[:lmo:User:PK2|User page]] in [[:en:Lombard language|Lombard]]<br />(code: <code>lmo</code>) | [[:ln:User:PK2|User page]] in [[:en:Lingala|Lingala]]<br />(code: <code>ln</code>) | [[:lo:User:PK2|User page]] in [[:en:Lao language|Lao]]<br />(code: <code>lo</code>) | [[:lt:User:PK2|User page]] in [[:en:Lithuanian language|Lithuanian]]<br />(code: <code>lt</code>) | [[:ltg:User:PK2|User page]] in [[:en:Latgalian language|Latgalian]]<br />(code: <code>ltg</code>) | [[:lv:User:PK2|User page]] in [[:en:Latvian language|Latvian]]<br />(code: <code>lv</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ M |- | [[:mad:User:PK2|User page]] in [[:en:Madurese language|Madurese]]<br />(code: <code>mad</code>) | [[:mai:User:PK2|User page]] in [[:en:Maithili language|Maithili]]<br />(code: <code>mai</code>) | [[:map-bms:User:PK2|User page]] in [[:en:Javanese language|Javanese]] ([[:en:Banyumasan dialect|Banyumasan]])<br />(code: <code>map-bms</code>) | [[:mdf:User:PK2|User page]] in [[:en:Moksha language|Moksha]]<br />(code: <code>mdf</code>) | [[:mg:User:PK2|User page]] in [[:en:Malagasy language|Malagasy]]<br />(code: <code>mg</code>) | [[:mhr:User:PK2|User page]] in [[:en:Meadow Mari language|Meadow Mari]]<br />(code: <code>mhr</code>) | [[:mi:User:PK2|User page]] in [[:en:Māori language|Māori]]<br />(code: <code>mi</code>) | [[:min:User:PK2|User page]] in [[:en:Minangkabau language|Minangkabau]]<br />(code: <code>min</code>) | [[:mk:User:PK2|User page]] in [[:en:Macedonian language|Macedonian]]<br />(code: <code>mk</code>) | [[:ml:User:PK2|User page]] in [[:en:Malayalam|Malayalam]]<br />(code: <code>ml</code>) | [[:mn:User:PK2|User page]] in [[:en:Mongolian language|Mongolian]]<br />(code: <code>mn</code>) |- | [[:mni:User:PK2|User page]] in [[:en:Meitei language|Meitei]]<br />(code: <code>mni</code>) | [[:mnw:User:PK2|User page]] in [[:en:Mon language|Mon]]<br />(code: <code>mnw</code>) | [[:m:mos:User:PK2|User page]] in [[:en:Mooré|Mooré]]<br />(code: <code>mos</code>) | [[:mr:User:PK2|User page]] in [[:en:Marathi language|Marathi]]<br />(code: <code>mr</code>) | [[:mrj:User:PK2|User page]] in [[:en:Hill Mari language|Hill Mari]]<br />(code: <code>mrj</code>) | [[:ms:User:PK2|User page]] in [[:en:Malay language|Malay]]<br />(code: <code>ms</code>) | [[:mt:User:PK2|User page]] in [[:en:Maltese language|Maltese]]<br />(code: <code>mt</code>) | [[:mwl:User:PK2|User page]] in [[:en:Mirandese language|Mirandese]]<br />(code: <code>mwl</code>) | [[:my:User:PK2|User page]] in [[:en:Burmese language|Burmese]]<br />(code: <code>my</code>) | [[:myv:User:PK2|User page]] in [[:en:Erzya language|Erzya]]<br />(code: <code>myv</code>) | [[:mzn:User:PK2|User page]] in [[:en:Mazanderani language|Mazanderani]]<br />(code: <code>mzn</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ N |- | [[:nah:User:PK2|User page]] in [[:en:Nahuatl|Nahuatl]]<br />(code: <code>nah</code>) | [[:nap:User:PK2|User page]] in [[:en:Neapolitan language|Neapolitan]]<br />(code: <code>nap</code>) | [[:nds:User:PK2|User page]] in [[:en:Low German|Low German]]<br />(code: <code>nds</code>) | [[:nds-nl:User:PK2|User page]] in [[:en:Dutch Low Saxon|Dutch Low Saxon]]<br />(code: <code>nds-nl</code>) | [[:ne:User:PK2|User page]] in [[:en:Nepali language|Nepali]]<br />(code: <code>ne</code>) | [[:new:User:PK2|User page]] in [[:en:Newar language|Newar]]<br />(code: <code>new</code>) | [[:nia:User:PK2|User page]] in [[:en:Nias language|Nias]]<br />(code: <code>nia</code>) | [[:nl:User:PK2|User page]] in [[:en:Dutch language|Dutch]]<br />(code: <code>nl</code>) | [[:nn:User:PK2|User page]] in [[:en:Norwegian language|Norwegian]] ([[:en:Nynorsk|Nynorsk]])<br />(code: <code>nn</code>) |- | [[:no:User:PK2|User page]] in [[:en:Norwegian language|Norwegian]] ([[:en:Bokmål|Bokmål]])<br />(code: <code>no</code>) | [[:nov:User:PK2|User page]] in [[:en:Novial|Novial]]<br />(code: <code>nov</code>) | [[:nqo:User:PK2|User page]] in [[:en:N'Ko language|N'Ko]]<br />(code: <code>nqo</code>) | [[:nr:User:PK2|User page]] in [[:en:Southern Ndebele language|Southern Ndebele]]<br />(code: <code>nr</code>) | [[:nrm:User:PK2|User page]] in [[:en:Norman language|Norman]]<br />(code: <code>nrm</code>) | [[:nso:User:PK2|User page]] in [[:en:Northern Sotho|Northern Sotho]]<br />(code: <code>nso</code>) | [[:nup:User:PK2|User page]] in [[:en:Nupe language|Nupe]]<br />(code: <code>nup</code>) | [[:nv:User:PK2|User page]] in [[:en:Navajo language|Navajo]]<br />(code: <code>nv</code>) | [[:ny:User:PK2|User page]] in [[:en:Chewa language|Chewa]]<br />(code: <code>ny</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ O |- | [[:oc:User:PK2|User page]] in [[:en:Occitan language|Occitan]]<br />(code: <code>oc</code>) | [[:olo:User:PK2|User page]] in [[:en:Livvi-Karelian language|Livvi-Karelian]]<br />(code: <code>olo</code>) | [[:om:User:PK2|User page]] in [[:en:Oromo language|Oromo]]<br />(code: <code>om</code>) | [[:or:User:PK2|User page]] in [[:en:Odia language|Odia]]<br />(code: <code>or</code>) | [[:os:User:PK2|User page]] in [[:en:Ossetian language|Ossetian]]<br />(code: <code>os</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ P |- | [[:pa:User:PK2|User page]] in [[:en:Punjabi language|Punjabi]]<br />(code: <code>pa</code>) | [[:pag:User:PK2|User page]] in [[:en:Pangasinan language|Pangasinan]]<br />(code: <code>pag</code>) | [[:pam:User:PK2|User page]] in [[:en:Kapampangan language|Kapampangan]]<br />(code: <code>pam</code>) | [[:pap:User:PK2|User page]] in [[:en:Papiamento|Papiamento]]<br />(code: <code>pap</code>) | [[:pcd:User:PK2|User page]] in [[:en:Picard language|Picard]]<br />(code: <code>pcd</code>) | [[:pcm:User:PK2|User page]] in [[:en:Nigerian Pidgin|Nigerian Pidgin]]<br />(code: <code>pcm</code>) | [[:pdc:User:PK2|User page]] in [[:en:Pennsylvania Dutch language|Pennsylvania Dutch]]<br />(code: <code>pdc</code>) | [[:pfl:User:PK2|User page]] in [[:en:Palatine German dialects|Palatine German]]<br />(code: <code>pfl</code>) | [[:pi:User:PK2|User page]] in [[:en:Pali|Pali]]<br />(code: <code>pi</code>) |- | [[:pl:User:PK2|User page]] in [[:en:Polish language|Polish]]<br />(code: <code>pl</code>) | [[:pms:User:PK2|User page]] in [[:en:Piedmontese language|Piedmontese]]<br />(code: <code>pms</code>) | [[:pnb:User:PK2|User page]] in [[:en:Punjabi language|Punjabi]] (Western Punjabi)<br />(code: <code>pnb</code>) | [[:pnt:User:PK2|User page]] in [[:en:Pontic Greek|Pontic Greek]]<br />(code: <code>pnt</code>) | [[:ppl:User:PK2|User page]] in [[:en:Nawat language|Nawat]]<br />(code: <code>ppl</code>) | [[:ps:User:PK2|User page]] in [[:en:Pashto|Pashto]]<br />(code: <code>ps</code>) | [[:pt:User:PK2|User page]] in [[:en:Portuguese language|Portuguese]]<br />(code: <code>pt</code>) | [[:pwn:User:PK2|User page]] in [[:en:Paiwan language|Paiwan]]<br />(code: <code>pwn</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ Q |- | [[:qu:User:PK2|User page]] in [[:en:Quechuan languages|Quechua]] ([[:en:Southern Quechua|Southern Quechua]])<br />(code: <code>qu</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ R |- | [[:rki:User:PK2|User page]] in [[:en:Rakhine language|Rakhine]]<br />(code: <code>rki</code>) | [[:rm:User:PK2|User page]] in [[:en:Romansh language|Romansh]]<br />(code: <code>rm</code>) | [[:rmy:User:PK2|User page]] in [[:en:Romani language|Romani]] ([[:en:Vlax Romani language|Vlax Romani]])<br />(code: <code>rmy</code>) | [[:rn:User:PK2|User page]] in [[:en:Kirundi|Kirundi]]<br />(code: <code>rn</code>) | [[:ro:User:PK2|User page]] in [[:en:Romanian language|Romanian]]<br />(code: <code>ro</code>) | [[:roa-rup:User:PK2|User page]] in [[:en:Aromanian language|Aromanian]]<br />(code: <code>roa-rup</code>) | [[:roa-tara:User:PK2|User page]] in [[:en:Neapolitan language|Neapolitan]] ([[:en:Tarantino dialect|Tarantino]])<br />(code: <code>roa-tara</code>) | [[:rsk:User:PK2|User page]] in [[:en:Pannonian Rusyn|Pannonian Rusyn]]<br />(code: <code>rsk</code>) | [[:ru:User:PK2|User page]] in [[:en:Russian language|Russian]]<br />(code: <code>ru</code>) | [[:rue:User:PK2|User page]] in [[:en:Rusyn language|Rusyn]]<br />(code: <code>rue</code>) | [[:rw:User:PK2|User page]] in [[:en:Kinyarwanda|Kinyarwanda]]<br />(code: <code>rw</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ S |- | [[:sa:User:PK2|User page]] in [[:en:Sanskrit|Sanskrit]]<br />(code: <code>sa</code>) | [[:sah:User:PK2|User page]] in [[:en:Yakut language|Yakut]]<br />(code: <code>sah</code>) | [[:sat:User:PK2|User page]] in [[:en:Santali language|Santali]]<br />(code: <code>sat</code>) | [[:sc:User:PK2|User page]] in [[:en:Sardinian language|Sardinian]]<br />(code: <code>sc</code>) | [[:scn:User:PK2|User page]] in [[:en:Sicilian language|Sicilian]]<br />(code: <code>scn</code>) | [[:sco:User:PK2|User page]] in [[:en:Scots language|Scots]]<br />(code: <code>sco</code>) | [[:sd:User:PK2|User page]] in [[:en:Sindhi language|Sindhi]]<br />(code: <code>sd</code>) | [[:se:User:PK2|User page]] in [[:en:Northern Sámi|Northern Sámi]]<br />(code: <code>se</code>) | [[:sg:User:PK2|User page]] in [[:en:Sango language|Sango]]<br />(code: <code>sg</code>) | [[:sh:User:PK2|User page]] in [[:en:Serbo-Croatian|Serbo-Croatian]]<br />(code: <code>sh</code>) | [[:shi:User:PK2|User page]] in [[:en:Shilha language|Shilha]]<br />(code: <code>shi</code>) |- | [[:shn:User:PK2|User page]] in [[:en:Shan language|Shan]]<br />(code: <code>shn</code>) | [[:si:User:PK2|User page]] in [[:en:Sinhala language|Sinhala]]<br />(code: <code>si</code>) | [[:simple:User:PK2|User page]] in [[:en:Basic English|Basic English]]<br />(code: <code>simple</code>) | [[:sk:User:PK2|User page]] in [[:en:Slovak language|Slovak]]<br />(code: <code>sk</code>) | [[:skr:User:PK2|User page]] in [[:en:Saraiki language|Saraiki]]<br />(code: <code>skr</code>) | [[:sl:User:PK2|User page]] in [[:en:Slovene language|Slovene]]<br />(code: <code>sl</code>) | [[:sm:User:PK2|User page]] in [[:en:Samoan language|Samoan]]<br />(code: <code>sm</code>) | [[:smn:User:PK2|User page]] in [[:en:Inari Sámi language|Inari Sámi]]<br />(code: <code>smn</code>) | [[:sn:User:PK2|User page]] in [[:en:Shona language|Shona]]<br />(code: <code>sn</code>) | [[:so:User:PK2|User page]] in [[:en:Somali language|Somali]]<br />(code: <code>so</code>) | [[:sq:User:PK2|User page]] in [[:en:Albanian language|Albanian]]<br />(code: <code>sq</code>) |- | [[:sr:User:PK2|User page]] in [[:en:Serbian language|Serbian]]<br />(code: <code>sr</code>) | [[:srn:User:PK2|User page]] in [[:en:Sranan Tongo|Sranan Tongo]]<br />(code: <code>srn</code>) | [[:ss:User:PK2|User page]] in [[:en:Swazi language|Swazi]]<br />(code: <code>ss</code>) | [[:st:User:PK2|User page]] in [[:en:Sotho language|Sotho]]<br />(code: <code>st</code>) | [[:stq:User:PK2|User page]] in [[:en:Saterland Frisian language|Saterland Frisian]]<br />(code: <code>stq</code>) | [[:su:User:PK2|User page]] in [[:en:Sundanese language|Sundanese]]<br />(code: <code>su</code>) | [[:sv:User:PK2|User page]] in [[:en:Swedish language|Swedish]]<br />(code: <code>sv</code>) | [[:sw:User:PK2|User page]] in [[:en:Swahili language|Swahili]]<br />(code: <code>sw</code>) | [[:syl:User:PK2|User page]] in [[:en:Sylheti language|Sylheti]]<br />(code: <code>syl</code>) | [[:szl:User:PK2|User page]] in [[:en:Silesian language|Silesian]]<br />(code: <code>szl</code>) | [[:szy:User:PK2|User page]] in [[:en:Sakizaya language|Sakizaya]]<br />(code: <code>szy</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ T |- | [[:ta:User:PK2|User page]] in [[:en:Tamil language|Tamil]]<br />(code: <code>ta</code>) | [[:tay:User:PK2|User page]] in [[:en:Atayal language|Atayal]]<br />(code: <code>tay</code>) | [[:tcy:User:PK2|User page]] in [[:en:Tulu language|Tulu]]<br />(code: <code>tcy</code>) | [[:tdd:User:PK2|User page]] in [[:en:Tai Nuea language|Tai Nuea]]<br />(code: <code>tdd</code>) | [[:te:User:PK2|User page]] in [[:en:Telugu language|Telugu]]<br />(code: <code>te</code>) | [[:tet:User:PK2|User page]] in [[:en:Tetum language|Tetum]]<br />(code: <code>tet</code>) | [[:tg:User:PK2|User page]] in [[:en:Tajik language|Tajik]]<br />(code: <code>tg</code>) | [[:th:User:PK2|User page]] in [[:en:Thai language|Thai]]<br />(code: <code>th</code>) | [[:ti:User:PK2|User page]] in [[:en:Tigrinya language|Tigrinya]]<br />(code: <code>ti</code>) | [[:tig:User:PK2|User page]] in [[:en:Tigre language|Tigre]]<br />(code: <code>tig</code>) | [[:tk:User:PK2|User page]] in [[:en:Turkmen language|Turkmen]]<br />(code: <code>tk</code>) | [[:tl:User:PK2|User page]] in [[:en:Tagalog language|Tagalog]]<br />(code: <code>tl</code>) | [[:tly:User:PK2|User page]] in [[:en:Talysh language|Talysh]]<br />(code: <code>tly</code>) |- | [[:tn:User:PK2|User page]] in [[:en:Tswana language|Tswana]]<br />(code: <code>tn</code>) | [[:to:User:PK2|User page]] in [[:en:Tongan language|Tongan]]<br />(code: <code>to</code>) | [[:tok:User:PK2|User page]] in [[:en:Toki Pona|Toki Pona]]<br />(code: <code>tok</code>) | [[:tpi:User:PK2|User page]] in [[:en:Tok Pisin|Tok Pisin]]<br />(code: <code>tpi</code>) | [[:tr:User:PK2|User page]] in [[:en:Turkish language|Turkish]]<br />(code: <code>tr</code>) | [[:trv:User:PK2|User page]] in [[:en:Seediq language|Seediq]]<br />(code: <code>trv</code>) | [[:ts:User:PK2|User page]] in [[:en:Tsonga language|Tsonga]]<br />(code: <code>ts</code>) | [[:tt:User:PK2|User page]] in [[:en:Tatar language|Tatar]]<br />(code: <code>tt</code>) | [[:tum:User:PK2|User page]] in [[:en:Tumbuka language|Tumbuka]]<br />(code: <code>tum</code>) | [[:tw:User:PK2|User page]] in [[:en:Akan language|Akan]] (Twi)<br />(code: <code>tw</code>) | [[:ty:User:PK2|User page]] in [[:en:Tahitian language|Tahitian]]<br />(code: <code>ty</code>) | [[:tyv:User:PK2|User page]] in [[:en:Tuvan language|Tuvan]]<br />(code: <code>tyv</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ U |- | [[:udm:User:PK2|User page]] in [[:en:Udmurt language|Udmurt]]<br />(code: <code>udm</code>) | [[:ug:User:PK2|User page]] in [[:en:Uyghur language|Uyghur]]<br />(code: <code>ug</code>) | [[:uk:User:PK2|User page]] in [[:en:Ukrainian language|Ukrainian]]<br />(code: <code>uk</code>) | [[:ur:User:PK2|User page]] in [[:en:Urdu|Urdu]]<br />(code: <code>ur</code>) | [[:uz:User:PK2|User page]] in [[:en:Uzbek language|Uzbek]]<br />(code: <code>uz</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ V |- | [[:ve:User:PK2|User page]] in [[:en:Venda language|Venda]]<br />(code: <code>ve</code>) | [[:vec:User:PK2|User page]] in [[:en:Venetian language|Venetian]]<br />(code: <code>vec</code>) | [[:vep:User:PK2|User page]] in [[:en:Veps language|Veps]]<br />(code: <code>vep</code>) | [[:vi:User:PK2|User page]] in [[:en:Vietnamese language|Vietnamese]]<br />(code: <code>vi</code>) | [[:vls:User:PK2|User page]] in [[:en:West Flemish|West Flemish]]<br />(code: <code>vls</code>) | [[:vo:User:PK2|User page]] in [[:en:Volapük|Volapük]]<br />(code: <code>vo</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ W |- | [[:wa:User:PK2|User page]] in [[:en:Walloon language|Walloon]]<br />(code: <code>wa</code>) | [[:war:User:PK2|User page]] in [[:en:Waray language|Waray]]<br />(code: <code>war</code>) | [[:wo:User:PK2|User page]] in [[:en:Wolof language|Wolof]]<br />(code: <code>wo</code>) | [[:wuu:User:PK2|User page]] in [[:en:Wu Chinese|Wu Chinese]]<br />(code: <code>wuu</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ X |- | [[:xal:User:PK2|User page]] in [[:en:Oirat language|Oirat]] ([[:en:Kalmyk Oirat|Kalmyk Oirat]])<br />(code: <code>xal</code>) | [[:xh:User:PK2|User page]] in [[:en:Xhosa language|Xhosa]]<br />(code: <code>xh</code>) | [[:xmf:User:PK2|User page]] in [[:en:Mingrelian language|Mingrelian]]<br />(code: <code>xmf</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ Y |- | [[:yi:User:PK2|User page]] in [[:en:Yiddish|Yiddish]]<br />(code: <code>yi</code>) | [[:yo:User:PK2|User page]] in [[:en:Yoruba language|Yoruba]]<br />(code: <code>yo</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ Z |- | [[:za:User:PK2|User page]] in [[:en:Zhuang languages|Zhuang]] ([[:en:Standard Zhuang|Standard Zhuang]])<br />(code: <code>za</code>) | [[:zea:User:PK2|User page]] in [[:en:Zeelandic|Zeelandic]]<br />(code: <code>zea</code>) | [[:zgh:User:PK2|User page]] in [[:en:Standard Moroccan Amazigh|Standard Moroccan Amazigh]]<br />(code: <code>zgh</code>) | [[:zh:User:PK2|User page]] in [[:en:Chinese language|Chinese]] ([[:en:Mandarin Chinese|Mandarin Chinese]])<br />(code: <code>zh</code>) | [[:zh-classical:User:PK2|User page]] in [[:en:Classical Chinese|Classical Chinese]]<br />(code: <code>zh-classical</code>) | [[:zh-min-nan:User:PK2|User page]] in [[:en:Southern Min|Southern Min]]<br />(code: <code>zh-min-nan</code>) | [[:zh-yue:User:PK2|User page]] in [[:en:Cantonese|Cantonese]]<br />(code: <code>zh-yue</code>) | [[:zu:User:PK2|User page]] in [[:en:Zulu language|Zulu]]<br />(code: <code>zu</code>) |} dud3tixug1qffje4pl8q76cccmmhg8l 0 12377 200280 194007 2026-05-21T14:33:08Z Iketsi 3254 mònarchia→mònarchiô 200280 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=England|miono=Anielskô|fana=Flag of England.svg|miono-genitiw=Anielsczi|herb=Royal arms of England.svg|mòtto=Dieu et mon droit<br>(Bóg i mòje prawò)|na karce=Europe location ENG2.png|jãzëk=Felënk, de facto [[Anielsczi jãzëk|anielsczi]]|stolëca=Londin|fòrma państwa=[[mònarchiô]]|wiéchrzëzna=130 279|rok=2021|lëdztwò=56,489,800<ref>''[https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/populationandhouseholdestimatesenglandandwales/census2021/ Population and household estimates, England and Wales - Office for National Statistics]'' [online], www.ons.gov.uk [dost. 2026-04-04].</ref> |dëtk=funt szterling|kòd dëtka=GBP|czasowô cona=0 (zëma)<br> [[UTC]] +1 (lato)|himn=God Save the King|kòd=|Internet=.uk|telefón=44|Mònarcha=Karól III }} '''Anielskô''' ([[Anielsczi jãzëk|an]]. England) – krôj w Eùropie, dzél [[Wiôlgô Britanijô|Wiôldżi Britanji]], stolëcznym gardã je [[Londin]], dôwni bëło to samòstójne królestwò, chtërnë sparłãczëło sã personalny ùniją z Królestwem Szkocczi<ref>[https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/act-of-union-1707/overview/union-of-the-crowns/ Union of the Crowns] UK Parliament</ref> a pòtemù realny ùniją w 1707, czede pòwstało Zjednóne Królestwò Wiôldżi Britanji<ref>[https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/act-of-union-1707/ Act of Union 1707] UK Parliament</ref>. == Òbaczë téż == * [[Szkòckô]] * [[Walijô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wiôlgô Britanijô]] g9x47gwi09tzjlnx9khgub1vt0syopk 4 12528 200302 199516 2026-05-22T01:52:15Z Iketsi 3254 2026-05-21 200302 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {| class="wikitable" |+ !Bùtnowé lënczi |[https://csb.wikipedia.org/w/index.php?sort=create_timestamp_desc&search=insource%3A%2F%3D%5Cs*B%C3%B9tnow%C3%A9+l%C3%ABnczi%5Cs*%3D%2F+-hastemplate%3ACommons&title=Specjaln%C3%B4%3ASzukaj&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 ?] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/0|0]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/1|1]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/2|2]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/3|3]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/4|4]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/5|5]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/6|6]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/7|7]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/8|8]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/9|9]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/10|10]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/11|11]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/12+|12+]] |- |2026-05-12 || {{%T|65.54|65.54 (3648)}} || {{%T|21.04|21.04 (1171)}} || {{%T|8.59|8.59 (478)}} || {{%T|2.71|2.71 (151)}} || {{%T|0.95|0.95 (53)}} || {{%T|0.47|0.47 (26)}} || {{%T|0.27|0.27 (15)}} || {{%T|0.16|0.16 (9)}} || {{%T|0.11|0.11 (6)}} || {{%T|0.02|0.02 (1)}} || {{%T|0.02|0.02 (1)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0|0 (0)}} || {{%T|0.09|0.09 (5)}} |- |2026-05-13 || {{%T|63.42|63.42 (3533)}} || {{%T|21.27|21.27 (1185)}} || {{%T|9.8|9.8 (546)}} || {{%T|3.05|3.05 (170)}} || {{%T|1.18|1.18 (66)}} || {{%T|0.5|0.5 (28)}} || {{%T|0.29|0.29 (16)}} || {{%T|0.16|0.16 (9)}} || {{%T|0.11|0.11 (6)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0|0 (0)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0.11|0.11 (6)}} |- |2026-05-14 || {{%T|61.93|61.93 (3451)}} || {{%T|21.63|21.63 (1205)}} || {{%T|10.62|10.62 (592)}} || {{%T|3.36|3.36 (187)}} || {{%T|1.17|1.17 (65)}} || {{%T|0.48|0.48 (27)}} || {{%T|0.29|0.29 (16)}} || {{%T|0.18|0.18 (10)}} || {{%T|0.13|0.13 (7)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0|0 (0)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0.11|0.11 (6)}} |- |{{Stat/12|data=2026-05-15|na=5572|N=3287|0=1267|1=665|2=207|3=69|4=30|5=17|6=10|7=7|8=2|9=0|10=2|11=2|12=7}} |- |{{Stat/12|data=2026-05-16|na=5574|N=3173|0=1282|1=752|2=214|3=69|4=35|5=17|6=10|7=7|8=2|9=1|10=1|11=3|12=7}} |- |{{Stat/12|data=2026-05-21|na=5579|N=2717|0=1517|1=929|2=244|3=81|4=37|5=21|6=10|7=6|8=5|9=1|10=1|11=3|12=7}} |- |2026-XX-XX |{{%T|{{#expr: (({{NUMBEROFARTICLES:R}} - ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/0|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/1|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/2|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/3|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/4|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/5|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/6|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/7|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/8|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/9|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/10|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/11|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/12+|R}})) / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}}} ({{#expr: (({{NUMBEROFARTICLES:R}} - ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/0|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/1|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/2|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/3|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/4|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/5|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/6|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/7|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/8|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/9|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/10|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/11|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/12+|R}})))}}) |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/0|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/0|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/0}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/1|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/1|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/1}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/2|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/2|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/2}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/3|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/3|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/3}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/4|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/4|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/4}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/5|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/5|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/5}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/6|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/6|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/6}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/7|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/7|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/7}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/8|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/8|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/8}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/9|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/9|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/9}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/10|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/10|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/10}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/11|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/11|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/11}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/12+|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/12+|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/12+}})}} |} <div class="mw-collapsible mw-collapsed"> <h3 class="mw-collapsible-heading">2026-03</h3> <div class="mw-collapsible-content"> *2026-03-27 <code>pl</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|pl|N}}; {{/S+|Galeria|34138|pl}}; {{/S+|Zobacz też|213589|pl}}; {{/S+|Przypisy|1161185|pl}}; {{/S+|Linki zewnętrzne|2438|pl}}; {{/S+|\{\{Commons|12760|pl}}; *2026-03-27 <code>szl</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|szl|N}}; {{/S+|Galeryjŏ|322|szl}}; ; {{/S+|Przipisy|1400|szl}}; {{/S+|Linki zewnyntrzne|126|szl}}; {{/S+|\{\{Commons|362|szl}}; *2026-03-27 <code>hsb</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|hsb|N}}; {{/S+|Galerija|66|hsb}}; ; {{/S+|Nóžki|3191|hsb}}; {{/S+|Žórła|6156|hsb}}; {{/S+|Wotkazaj|2297|hsb}}; {{/S+|\{\{Commons|5798|hsb}}; *2026-03-27 <code>dsb</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|dsb|N}}; {{/S+|Galerija|428|dsb}}; ; {{/S+|Žrědła|538|dsb}}; {{/S+|Wótkaze|387|dsb}}; {{/S+|\{\{Commons|1362|dsb}}; ---- * 2026-03-27 pl Art: 1 690 890; Galeria: 31162 (1.84%); Zobacz też: 213589 (12.63%); Przypisy: 1161185 (68.67%); Linki zewnętrzne: 2438 (0.14%); \{\{Commons: 12760 (0.75%); * 2026-03-27 szl Art: 60 103; Galeryjŏ: 322 (0.54%); ; Przipisy: 1400 (2.33%); Linki zewnyntrzne: 126 (0.21%); \{\{Commons: 362 (0.6%); * 2026-03-27 hsb Art: 14 238; Galerija: 66 (0.46%); ; Nóžki: 3191 (22.41%); Žórła: 6156 (43.24%); Wotkazaj: 2297 (16.13%); \{\{Commons: 5798 (40.72%); * 2026-03-27 dsb Art: 3444; Galerija: 428 (12.43%); ; Žrědła: 538 (15.62%); Wótkaze: 387 (11.24%); \{\{Commons: 1362 (39.55%); ---- {| class="wikitable" |+ ! ! ! ! ! ! ! ! |- |2026-03-27 |pl |1 690 890 |Galeria: 31162 (1.84%); |Zobacz też: 213589 (12.63%); |Przypisy: 1161185 (68.67%) |Linki zewnętrzne: 2438 (0.14%) |\{\{Commons: 12760 (0.75%) |- |2026-03-27 |szl |60 103 |Galeryjŏ: 322 (0.54%) | |Przipisy: 1400 (2.33%) |Linki zewnyntrzne: 126 (0.21%) |\{\{Commons: 362 (0.6%) |- |2026-03-27 |hsb |14 238 |Galerija: 66 (0.46%) |Nóžki: 3191 (22.41%) |Žórła: 6156 (43.24%) |Wotkazaj: 2297 (16.13%) | \{\{Commons: 5798 (40.72%) |- |2026-03-27 |dsb |3444 |Galerija: 428 (12.43%) | |Žrědła: 538 (15.62%) |Wótkaze: 387 (11.24%) |\{\{Commons: 1362 (39.55%) |} </div> </div> ---- <div class="mw-collapsible"> <h3 class="mw-collapsible-heading">2026-04</h3> <div class="mw-collapsible-content"> {| class="wikitable sortable" |+ ! !K. !A. !<s>Galerëjô</s> !Òbaczë téż !\{\{Przëpisë !Bùtnowé lënczi !\{\{Commons |- |2026-03-29 ||csb ||5536 ||0.78% (43) ||2.31% (128) ||2.17% (120) ||26.61% (1473) ||4.03% (223) |- |2026-03-30 ||csb ||5536 ||0.81% (45) ||2.49% (138) ||2.64% (146) ||27.87% (1543)||4.68% (259) |- |2026-03-31 ||csb ||5538 ||0.83% (46) ||2.53% (140) ||2.71% (150) ||29.25% (1620) ||5.4% (299) |- ! ! K. !! A. !!\&lt;gallery ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * pl:''[{{/S|insource:"Zobacz też"|pl}} "Zobacz też"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Zobŏcz tyż\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Zobŏcz tyż\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Hlej tež\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Hlej tež\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Glědaj teke\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Glědaj teke\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Související články"|cs}} "Související články"]'' * sk:''[{{/S|insource:"Pozri aj"|sk}} "Pozri aj"]'' * en:''[{{/S|insource:"See also"|en}} "See also"]'' * de:''[{{/S|insource:"Siehe auch"|de}} "Siehe auch"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Vidu ankaŭ"|eo}} "Vidu ankaŭ"]'' ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * <nowiki><references></nowiki> * pl:''[{{/S|insource:"Przypisy"|pl}} "Przypisy"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Przipisy\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Przipisy\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Nóžki\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Nóžki\s*=/] ** +[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nožki\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Nožki\s*=/] ** +[{{/S|insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Žrědła\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Reference"|cs}} "Reference"]'' * sk: ''[{{/S|insource:"Referencie"|sk}} "Referencie"]'' * en:''[{{/S|insource:"References"|en}} "References"]'' * de:''[{{/S|insource:"Einzelnachweise"|de}} "Einzelnachweise"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Referencoj"|eo}} "Referencoj"]'' ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * pl:''[{{/S|insource:"Linki zewnętrzne"|pl}} "Linki zewnętrzne"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Linki zewnyntrzne\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Linki zewnyntrzne\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Wotkazaj\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Wotkazaj\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Wótkaze\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Wótkaze\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Externí odkazy"|cs}} "Externí odkazy"]'' * sk:''[{{/S|insource:"Pozri aj"|sk}} "Pozri aj"]'' * en:''[{{/S|insource:"External links"|en}} "External links"]'' * de:''[{{/S|insource:"Weblinks"|de}} "Weblinks"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Eksteraj ligiloj"|eo}} "Eksteraj ligiloj"]'' !!\{\{Commons |- |2026-04-09 ||pl ||1 691 002||{{%t|2.34|3=(39487)}} ||{{%t|12.63|3=(213648)}} ||{{%t|68.71|3=(1161912)}} ||{{%t|25.54|3=(431956)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||szl||60 103||{{%t|1.52|3=(915)}} ||{{%t|0.16|3=(95)}} ||{{%t|0.15|3=(90)}} ||{{%t|0.21|3=(126)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||hsb||14 238||{{%t|4.75|3=(676)}} ||{{%t|1.21|3=(172)}} ||{{%t|22.41|3=(3191)}} ||{{%t|16.13|3=(2297)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||dsb||3444||{{%t|16.58|3=(571)}} ||{{%t|1.98|3=(68)}} ||{{%t|37.47|3=({{#expr: 108+648+534}})}} ||{{%t|11.24|3=(387)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||cs ||589 694||{{%t|7.83|3=(46147)}} ||{{%t|18.62|3=(109816)}} ||{{%t|74.07|3=(436853)}} ||{{%t|77.32|3=(456023)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||sk ||259 208||{{%t|3.67|3=(9507)}} ||{{%t|26.31|3=(68190)}} ||{{%t|50.55|3=(131036)}} ||{{%t|31.3|3=(81140)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||en ||7 166 313||{{%t|2.63|3=(188533)}} ||{{%t|25.35|3=(1816956)}} ||{{%t|89.05|3=(6382097)}} ||{{%t|43.67|3=(3130035)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||de ||3 111 906||{{%t|4.46|3=(138754)}} ||{{%t|15.11|3=(470345)}} ||{{%t|60.26|3=(1875287)}} ||{{%t|67.67|3=(2106192)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||eo ||384 071||{{%t|7.84|3=(30122)}} ||{{%t|27.85|3=(106970)}} ||{{%t|32.36|3=(124279)}} ||{{%t|49.81|3=(191292)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- ! !K. !! A. !![{{/S|insource:/\<gallery/|csb}} /=\s*\&lt;gallery\s*=/]!! [{{/S|insource:/{{=}}\s*Òbaczë téż\s*{{=}}/|csb}} /=\s*Òbaczë téż\s*=/] !! [{{/S|hastemplate:Przëpisë}} hastemplate:<br>Przëpisë] !! [{{/S|insource:/{{=}}\s*Bùtnowé lënczi\s*{{=}}/|csb}} /=\s*Bùtnowé lënczi\s*=/]!! [{{/S|hastemplate:Commons}} hastemplate:<br>Commons] |- |2026-04-01 ||csb ||5538 ||{{%t|1.01|3=(56)}} ||{{%t|2.53|3=(140)}} ||{{%t|2.89|3=(160)}} ||{{%t|29.23|3=(1619)}} ||{{%t|6.16|3=(341)}} |- |2026-04-02 ||csb ||5538 ||{{%t|1.07|3=(59)}} ||{{%t|2.58|3=(143)}} ||{{%t|3.03|3=(168)}} ||{{%t|29.94|3=(1658)}} ||{{%t|7.1|3=(393)}} |- |2026-04-03 ||csb ||5539 ||{{%t|1.1|3=(61)}} ||{{%t|3.83|3=(212)}} ||{{%t|3.14|3=(174)}} ||{{%t|32.17|3=(1782)}} ||{{%t|8.9|3=(493)}} |- |2026-04-04 ||csb ||5541 ||{{%t|1.1|3=(61)}} ||{{%t|3.83|3=(212)}} ||{{%t|3.18|3=(176)}} ||{{%t|32.38|3=(1794)}} ||{{%t|9.11|3=(505)}} |- |2026-04-05 ||csb ||5541 ||{{%t|1.17|3=(65)}} ||{{%t|4.51|3=(250)}} ||{{%t|3.63|3=(201)}} ||{{%t|33.55|3=(1859)}} ||{{%t|10.54|3=(584)}} |- |2026-04-06 ||csb ||5543 ||{{%t|1.17|3=(65)}} ||{{%t|4.73|3=(262)}} ||{{%t|3.66|3=(203)}} ||{{%t|33.81|3=(1874)}} ||{{%t|10.81|3=(599)}} |- |[https://browse.library.kiwix.org/viewer#wikipedia_csb_all_maxi_2026-04/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna 2026-04-07] ||csb ||5543 ||{{%t|1.32|3=(73)}} ||{{%t|5.21|3=(289)}} ||{{%t|4.8|3=(266)}} ||{{%t|35.06|3=(1944)}} ||{{%t|12.17|3=(675)}} |- |2026-04-08 ||csb ||5546 ||{{%t|2.33|3=(129)}} ||{{%t|5.97|3=(331)}} ||{{%t|7.99|3=(443)}} ||{{%t|36.12|3=(2003)}} ||{{%t|17.6|3=(976)}} |- |2026-04-09 ||csb ||5549 ||{{%t|2.49|3=(138)}} ||{{%t|6.67|3=(370)}} ||{{%t|8.38|3=(465)}} ||{{%t|36.53|3=(2027)}} ||{{%t|18.31|3=(1016)}} |- |2026-04-10 ||csb ||5549 ||{{%t|2.5|3=(139)}} ||{{%t|7.75|3=(430)}} ||{{%t|8.69|3=(482)}} ||{{%t|36.84|3=(2044)}} ||{{%t|18.83|3=(1045)}} |- |2026-04-12 ||csb ||5550 ||{{%t|2.45|3=(141)}} ||{{%t|7.98|3=(443)}} ||{{%t|8.79|3=(488)}} ||{{%t|36.76|3=(2041)}} ||{{%t|19.2|3=(1066)}} |- |2026-04-13 ||csb ||5552 ||{{%t|2.61|3=(145)}} ||{{%t|8.45|3=(469)}} ||{{%t|8.95|3=(497)}} ||{{%t|37.27|3=(2069)}} ||{{%t|19.88|3=(1104)}} || {{%t|{{#expr: (5552-1250)/5552*100 round 2}}|3=({{#expr: (5552-1250)}})}} |- |2026-04-14 ||csb ||5553 ||{{%t|2.65|3=(147)}} ||{{%t|8.93|3=(496)}} ||{{%t|9.08|3=(504)}} ||{{%t|38.25|3=(2124)}} ||{{%t|21.16|3=(1175)}} || {{%t|{{#expr: (5553-1249)/5553*100 round 2}}|3=({{#expr: (5553-1249)}})}} |- |2026-04-15 ||csb ||5554 ||{{%t|2.72|3=(151)}} ||{{%t|9.77|3=(543)}} ||{{%t|9.25|3=(514)}} ||{{%t|39.01|3=(2167)}} ||{{%t|22.18|3=(1232)}} || {{%t|{{#expr: (5554-1246)/5554*100 round 2}}|3=({{#expr: (5554-1246)}})}} |- |2026-04-16 ||csb ||5559 ||{{%t|2.73|3=(152)}} ||{{%t|10.97|3=(610)}} ||{{%t|9.39|3=(522)}} ||{{%t|39.74|3=(2209)}} ||{{%t|23.1|3=(1284)}} || {{%t|{{#expr: (5559-1262)/5559*100 round 2}}|3=({{#expr: (5559-1262)}})}} |} * 2026-04-24 5561 <gallery\s: 2.86% (159) Òbaczë téż: 12.16% (676) Przëpisë: 9.66% (537) Bùtnowé: 40.77% (2267) Commons: 24.89% (1384) * 2026-04-28 5563 <gallery\s: 2.89% (161) Òbaczë téż: 13.27% (738) Przëpisë: 10.08% (561) Bùtnowé: 42.01% (2337) Commons: 26.5% (1474) * 2026-04-29 5564 <gallery\s: 2.93% (163) Òbaczë téż: 14.07% (783) Przëpisë: 10.15% (565) Bùtnowé: 42.94% (2389) Commons: 27.57% (1534) * 2026-04-30 5564 <gallery\s: 2.97% (165) Òbaczë téż: 14.47% (805) Przëpisë: 10.23% (569) Bùtnowé: 43.17% (2402) Commons: 28.09% (1563) * 2026-05-04 5566 <gallery\s: 2.98% (166) Òbaczë téż: 15.56% (866) Przëpisë: 10.33% (575) Bùtnowé: 44.34% (2468) Commons: 29.28% (1630) * 2026-05-06 5567 <gallery\s: 3% (167) Òbaczë téż: 16.56% (922) Przëpisë: 10.44% (581) Bùtnowé: 45.18% (2515) Commons: 30.48% (1697) * 2026-05-07 5567 <gallery\s: 3.02% (168) Òbaczë téż: 18.27% (1017) Przëpisë: 10.45% (582) Bùtnowé: 46.33% (2579) Commons: 31.88% (1775) * 2026-05-11 5566 <gallery\s: 3.04% (169) Òbaczë téż: 18.88% (1051) Przëpisë: 10.49% (584) Bùtnowé: 46.89% (2610) Commons: 32.99% (1836) * 2026-05-15 5572 <gallery\s: 3.1% (173) Òbaczë téż: 19.94% (1111) Przëpisë: 11.16% (622) Bùtnowé: 49.5% (2758) Commons: 42.77% (2383) * 2026-05-21 5579 <gallery\s: 3.19% (178) Òbaczë téż: 21.38% (1193) Przëpisë: 11.63% (649) Bùtnowé: 54.94% (3065) Commons: 51.3% (2862) <gallery\s: {{/S+|\<gallery|178|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Òbaczë téż: {{/S+|Òbaczë téż|1193|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Przëpisë: {{/S+|Przëpisë|649|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Bùtnowé: {{/S+|Bùtnowé|3065|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Commons: {{/S+|Commons|2862|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> ---- <nowiki>|2026-04-XX ||csb ||</nowiki>{{NUMBEROFARTICLES:R}}<nowiki> ||{{%t|2.72|3=(151)}} ||{{%t|9.77|3=(543)}} ||{{%t|9.25|3=(514)}} ||{{%t|39.01|3=(2167)}} ||{{%t|22.18|3=(1232)}} || {{%t|{{#expr: (5554-1246)/5554*100 round 2}}|3=({{#expr: (5554-1246)}})}}</nowiki> ---- ---- * {{/S+|\<gallery|1280|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> * {{NUMBEROFARTICLES:R}}-NNN * csb: [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?search=-insource%3A%2FImage%3A%2F+-insource%3A%2F%C3%92br%C3%B4zk%3A%2F+-deepcat%3AKal%C3%A3darium+-insource%3A%2F.svg%2Fi+-insource%3A%2F.png%2Fi+-insource%3A%2F.jpg%2Fi+-insource%3A%2F.jpeg%2Fi+-insource%3A%2F.gif%2Fi&title=Specjaln%C3%B4%3ASzukaj&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 bez obrazka] * bez obrazka: ** csb: 39.89% (2216); -Kalãdarium: 23.04% (1280) [https://petscan.wmcloud.org/?ores_type=any&referrer_name=&links_to_all=&talk_page_exists=both&active_tab=tab_templates_n_links&negcats=Kal%C3%A3darium&ns%5B0%5D=1&before=&larger=&categories=F%C3%B9%C5%84damentn%C3%A9+kateg%C3%B2r%C3%ABje&interface_language=en&show_soft_redirects=both&max_statements=&cb_labels_yes_l=1&edits%5Bbots%5D=both&manual_list_wiki=&project=wikipedia&links_to_any=&templates_any=&manual_list=&sparql=&depth=18&templates_no=Bez+%C3%B2br%C3%B4zka&edits%5Banons%5D=both&show_redirects=both&cb_labels_any_l=1&since_rev0=&search_max_results=500&langs_labels_yes=&output_compatability=catscan&outlinks_any=&edits%5Bflagged%5D=both&rxp_filter=&smaller=&templates_yes=&search_filter=&language=csb&show_disambiguation_pages=both&sitelinks_no=&page_image=no&outlinks_yes=&cb_labels_no_l=1&min_sitelink_count=&after=&ores_prob_from=&min_redlink_count=1&doit=][https://petscan.wmcloud.org/?page_image=no&links_to_no=&sitelinks_any=&langs_labels_no=&sparql=&interface_language=en&ns%5B0%5D=1&sparql_server=wikidata&output_limit=&langs_labels_yes=&depth=18&min_statements=&since_rev0=&subpage_filter=either&project=wikipedia&templates_no=Bez+%C3%B2br%C3%B4zka&common_wiki=auto&search_query=&minlinks=&sortorder=ascending&rxp_filter=&wikidata_item=no&cb_labels_any_l=1&before=&after=&labels_no=&min_redlink_count=1&max_age=&language=csb&show_disambiguation_pages=both&categories=F%C3%B9%C5%84damentn%C3%A9+kateg%C3%B2r%C3%ABje&search_max_results=500&min_sitelink_count=&max_sitelink_count=&smaller=&active_tab=tab_templates_n_links&cb_labels_no_l=1&outlinks_any=&outlinks_yes=&show_soft_redirects=both&ores_prob_to=&cb_labels_yes_l=1&search_filter=&namespace_conversion=keep&doit=] ** csb: 2026-04-15 1264/5555; 2200/5555 ** pl: 29.21% (494098) [https://petscan.wmcloud.org/?cb_labels_any_l=1&interface_language=en&cb_labels_no_l=1&talk_page_exists=both&search_max_results=500&common_wiki=auto&before=&search_wiki=&language=pl&show_redirects=both&minlinks=&output_compatability=catscan&max_age=&referrer_name=&categories=Kategorie&project=wikipedia&max_identifiers=&active_tab=tab_categories&outlinks_any=&sparql_server=wikidata&labels_yes=&depth=18&wpiu=any&min_redlink_count=1&output_limit=&max_statements=&wikidata_label_language=&labels_no=&ores_prob_to=&show_soft_redirects=both&negcats=&rxp_filter=&outlinks_no=&templates_yes=&page_image=no&edits%5Bbots%5D=both&since_rev0=&sitelinks_no=&search_filter=&cb_labels_yes_l=1&manual_list=&source_combination=&sitelinks_yes=&ores_type=any&ns%5B0%5D=1] ** szl: 77.73% (46774) [https://petscan.wmcloud.org/?sitelinks_yes=&min_identifiers=&sortby=none&rxp_filter=&search_max_results=500&links_to_no=&labels_no=&subpage_filter=either&cb_labels_any_l=1&templates_yes=&sitelinks_no=&langs_labels_no=&links_to_any=&namespace_conversion=keep&categories=Przod%C5%84o+zajta&max_statements=&outlinks_yes=&templates_no=&labels_any=&ores_prob_to=&referrer_url=&cb_labels_yes_l=1&minlinks=&ns%5B0%5D=1&page_image=no&edits%5Banons%5D=both&max_sitelink_count=&show_redirects=both&language=szl&links_to_all=&sitelinks_any=&langs_labels_any=&interface_language=en&min_redlink_count=1&max_identifiers=&cb_labels_no_l=1&project=wikipedia&larger=&manual_list_wiki=&depth=18&outlinks_any=&common_wiki=auto&min_sitelink_count=&maxlinks=&doit=] ** hsb: 29.77% (4238) [https://petscan.wmcloud.org/?interface_language=en&min_sitelink_count=&maxlinks=&project=wikipedia&depth=18&pagepile=&wpiu=any&wikidata_source_sites=&language=hsb&page_image=no&cb_labels_no_l=1&min_redlink_count=1&after=&show_disambiguation_pages=both&outlinks_no=&max_identifiers=&max_age=&max_statements=&langs_labels_no=&output_limit=&outlinks_yes=&min_statements=&wikidata_label_language=&templates_no=&show_soft_redirects=both&talk_page_exists=both&cb_labels_any_l=1&subpage_filter=either&wikidata_item=no&ns%5B0%5D=1&ores_prob_from=&sparql_server=wikidata&sitelinks_yes=&search_max_results=500&common_wiki_other=&search_query=&namespace_conversion=keep&categories=%21H%C5%82owna+kategorija&common_wiki=auto&templates_yes=&cb_labels_yes_l=1&before=&wikidata_prop_item_use=&format=html&search_wiki=&doit=] ** dsb: 22.83% (786) [https://petscan.wmcloud.org/?search_max_results=500&outlinks_yes=&categories=%21G%C5%82owna+kategorija&project=wikipedia&referrer_name=&search_filter=&langs_labels_any=&referrer_url=&show_redirects=both&edits%5Banons%5D=both&maxlinks=&templates_no=&min_sitelink_count=&links_to_no=&pagepile=&max_statements=&subpage_filter=either&active_tab=tab_categories&max_sitelink_count=&wikidata_item=no&wikidata_label_language=&cb_labels_no_l=1&ns%5B0%5D=1&sitelinks_no=&sparql=&talk_page_exists=both&page_image=no&outlinks_any=&edits%5Bflagged%5D=both&common_wiki=auto&links_to_all=&min_statements=&depth=18&minlinks=&wikidata_prop_item_use=&language=dsb&cb_labels_any_l=1&interface_language=en&cb_labels_yes_l=1&larger=&labels_no=&sortby=none&common_wiki_other=&smaller=&doit=] ** cs: 42.18% (248854) [https://petscan.wmcloud.org/?manual_list_wiki=&langs_labels_any=&cb_labels_yes_l=1&pagepile=&source_combination=&search_wiki=&wikidata_prop_item_use=&search_max_results=500&outlinks_yes=&langs_labels_no=&after=&search_filter=&depth=18&show_soft_redirects=both&search_query=&sortorder=ascending&edits%5Bflagged%5D=both&language=cs&active_tab=tab_categories&wikidata_item=no&output_limit=&categories=Hlavn%C3%AD+kategorie&referrer_name=&ns%5B0%5D=1&templates_yes=&common_wiki=auto&cb_labels_no_l=1&page_image=no&minlinks=&max_statements=&project=wikipedia&wpiu=any&namespace_conversion=keep&sitelinks_yes=&sparql_server=wikidata&min_redlink_count=1&subpage_filter=either&maxlinks=&cb_labels_any_l=1&ores_prediction=any&outlinks_no=&sitelinks_no=&interface_language=en&max_age=&referrer_url=&templates_no=] ** sk: 39.48% (102371) [https://petscan.wmcloud.org/?min_redlink_count=1&interface_language=en&talk_page_exists=both&langs_labels_yes=&project=wikipedia&langs_labels_no=&search_filter=&language=sk&max_identifiers=&depth=18&ores_prediction=any&cb_labels_yes_l=1&sortby=none&source_combination=&templates_yes=&page_image=no&after=&wikidata_source_sites=&ores_prob_from=&cb_labels_any_l=1&edits%5Bflagged%5D=both&smaller=&show_disambiguation_pages=both&wikidata_item=no&sitelinks_any=&templates_no=&negcats=&sortorder=ascending&manual_list=&cb_labels_no_l=1&search_max_results=500&outlinks_yes=&templates_any=&sparql_server=wikidata&ns%5B0%5D=1&edits%5Bbots%5D=both&categories=Z%C3%A1kladn%C3%A9+kateg%C3%B3rie&common_wiki=auto&outlinks_any=&outlinks_no=&subpage_filter=either&links_to_all=&minlinks=&labels_no=] ** en: >500000 [] ** de: >500000 [] ** eo: 33.82% (129952) [https://petscan.wmcloud.org/?search_max_results=500&ores_prediction=any&interface_language=en&search_wiki=&depth=18&sitelinks_yes=&show_soft_redirects=both&labels_any=&edits%5Bflagged%5D=both&templates_any=&cb_labels_any_l=1&page_image=no&maxlinks=&cb_labels_no_l=1&outlinks_no=&links_to_all=&links_to_any=&categories=%C4%88io&sparql=&ns%5B0%5D=1&outlinks_yes=&language=eo&search_filter=&wikidata_source_sites=&min_identifiers=&sortby=none&cb_labels_yes_l=1&referrer_name=&langs_labels_any=&show_disambiguation_pages=both&langs_labels_no=&output_compatability=catscan&minlinks=&min_statements=&sitelinks_any=&subpage_filter=either&since_rev0=&show_redirects=both&edits%5Banons%5D=both&max_identifiers=&langs_labels_yes=&labels_no=&project=wikipedia&doit=] * dsb: [{{/S|-insource:/{{=}} Žrědła {{=}}/ insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/|dsb}} -insource:/= Žrědła =/ insource:/=\s*Žrědła\s*=/] * dsb: [{{/S|insource:/\<ref/ -insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/ -insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/ -insource:/{{=}}\s*Nožki\s*{{=}}/|dsb}} insource:/\<ref/ -insource:/=\s*Nóžki\s*=/ -insource:/=\s*Žrědła\s*=/ -insource:/=\s*Nožki\s*=/] == <code><nowiki>{{</nowiki>[[:Category:Nôpiérwi pò kaszëbskù|Nôpiérwi pò kaszëbskù]]<nowiki>}}</nowiki></code> == {| class="wikitable" |+ |{{%t|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}}} ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù}}) <code><nowiki>{{</nowiki>[[:Category:Nôpiérwi pò kaszëbskù|Nôpiérwi pò kaszëbskù]]<nowiki>}}</nowiki></code> |} * 2026-04-09 — 0.29% (16) * 2026-04-12 — 0.45% (25) * 2026-04-15 — 0.63% (35) * 2026-04-16 — 0.81% (45) * 2026-04-23 — 1.17% (65) * 2026-04-29 — 1.71% (95) * 2026-05-01 — 1.89% (105) * 2026-05-04 — 2.07% (115) * 2026-05-11 — 2.25% (125) * 2026-05-16 — 2.42% (135) * 2026-05-21 — 2.60% (145) * {{CURRENTYEAR}}-{{CURRENTMONTH2}}-{{CURRENTDAY2}} — {{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}% ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù}}) ---- </div><!-- 2026-04--> </div><!-- 2026-04--> ---- <div class="mw-collapsible mw-collapsed"> <h3 class="mw-collapsible-heading">+</h3> <div class="mw-collapsible-content"> <code>+<br> |-<br> |2026-04-08<br> |'''csb'''<br> |{{NUMBEROF|ARTICLES|csb|N}}<br> |{{/S+|\<gallery|139|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|Òbaczë téż|430|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|\{\{Przëpisë|482|csb|raw=1|flag=i}}<br> |{{/S+|Bùtnowé lënczi|2044|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|\{\{Commons|1045|csb|raw=1|flag=i}} </code> ---- * 2026-04-02 {{/S+|Rozmajitoscë|37|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Dopisënczi|39|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Słôwny lëdze|20|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Przëpisënczi|4|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Òbôczë téż|8|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Zdrzë téż|12|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Przëpise|8|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Bùtnowé pòwrózczi|6|csb}} * <s>2026-04-03 {{/S+|Bùtnowë lënczi|61|csb}}</s> → 0 (2026-04-03) * 2026-04-03 {{/S+|Przësłowié|123|csb}} * 2026-04-03 {{/S+|Przësłowia|6|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Biografiô|18|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Lëteratura|741|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Rozmajitoscë|37|csb}} * 2026-04-07 {{/S+|Przëpisczi|169|csb}} * <s>2026-04-15 {{/S+|Czëtôj téż|1|csb}}</s> → 0 (2026-04-15) * 2026-04-15 {{/S+|\{\{msg|12|csb}} * 2026-04-16 {{/S+|Zdroje|35|csb}} * <s>2026-05-01 {{/S+|Bùtnowé lënczie|13|csb}}</s> → 0 (2026-05-01) * 2026-05-01 {{/S+|Spisënk zamkłoscë|1|csb}} (Spis treści) * <s>2026-05-18 {{/S+|Pismienizna|1|csb}}</s> → 0 (2026-05-18) ---- * [[Brëkòwnik:Iketsi/2]] * [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?search=miono-genitiw%3F&title=Specjaln%C3%B4:Szukaj&go=Bi%C3%A9j%21&ns0=1 miono-genitiw?] </div><!-- + --> </div><!-- + --> bleelselw5nprrdc1qu7wyj9ai6efzm 2 12576 200224 198982 2026-05-21T13:31:49Z Iketsi 3254 + 200224 wikitext text/x-wiki == [[Special:SpecialPages]] == {| class="mw-collapsible mw-collapsed wikitable sortable" |+ !# ! ! ! |- | align="right" |1 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AncientPages|{{int:ancientpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |2 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:BrokenRedirects|{{int:brokenredirects/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |3 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DeadendPages|{{int:deadendpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |4 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DoubleRedirects|{{int:doubleredirects/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |5 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:FewestRevisions|{{int:fewestrevisions/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |6 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:LintErrors|{{int:linterrors/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |7 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:LonelyPages|{{int:lonelypages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |8 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:LongPages|{{int:longpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |9 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ProtectedPages|{{int:protectedpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |10 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ProtectedTitles|{{int:protectedtitles/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |11 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ShortPages|{{int:shortpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |12 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UncategorizedCategories|{{int:uncategorizedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |13 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UncategorizedFiles|{{int:uncategorizedimages/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |14 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UncategorizedPages|{{int:uncategorizedpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |15 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UncategorizedTemplates|{{int:uncategorizedtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |16 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UnconnectedPages|{{int:unconnectedpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |17 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UnusedCategories|{{int:unusedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |18 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UnusedFiles|{{int:unusedimages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |19 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UnusedTemplates|{{int:unusedtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |20 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WantedCategories|{{int:wantedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |21 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WantedFiles|{{int:wantedfiles/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |22 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WantedPages|{{int:wantedpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |23 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WantedTemplates|{{int:wantedtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |24 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WithoutInterwiki|{{int:withoutinterwiki/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |25 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AllPages|{{int:allpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |26 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Categories|{{int:categories/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |27 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CategoryTree|{{int:categorytree/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |28 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DisambiguationPageLinks|{{int:disambiguationpagelinks/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |29 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DisambiguationPages|{{int:disambiguationpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |30 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EntityUsage|{{int:entityusage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |31 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:LinkSearch|{{int:linksearch/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |32 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListRedirects|{{int:listredirects/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |33 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Nearby|{{int:nearby/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |34 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PagesWithBadges|{{int:pageswithbadges/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |35 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PagesWithProp|{{int:pageswithprop/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |36 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PrefixIndex|{{int:prefixindex/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |37 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Search|{{int:search/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |38 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:TrackingCategories|{{int:trackingcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |39 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AccountSecurity|{{int:accountsecurity/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |40 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:BotPasswords|{{int:botpasswords/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |41 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ChangeCredentials|{{int:changecredentials/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |42 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ChangeEmail|{{int:changeemail/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |43 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:TopicSubscriptions|{{int:discussiontools-topicsubscription-special-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |44 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalPreferences|{{int:globalpreferences/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |45 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalRenameRequest|{{int:globalrenamerequest/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |46 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalVanishRequest|{{int:globalvanishrequest/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |47 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UserLogin|{{int:login/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |48 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MergeAccount|{{int:mergeaccount/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |49 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Notifications|{{int:notifications/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |50 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:OAuthManageMyGrants|{{int:oauthmanagemygrants/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |51 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PasswordReset|{{int:passwordreset/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |52 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Preferences|{{int:preferences/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |53 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RemoveCredentials|{{int:removecredentials/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |54 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ResetTokens|{{int:resettokens/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |55 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UserLogout|{{int:userlogout/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |56 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ActiveUsers|{{int:activeusers/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |57 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AutoblockList|{{int:autoblocklist/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |58 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:BlockList|{{int:blocklist/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |59 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CentralAuth|{{int:centralauth/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |60 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalContributions|{{int:checkuser-global-contributions/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |61 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Contributions|{{int:contributions/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |62 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CreateAccount|{{int:createaccount/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |63 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EmailUser|{{int:emailuser-title-notarget/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |64 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalBlockList|{{int:globalblocking-list/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |65 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalUserRights|{{int:globalgroupmembership/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |66 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalGroupPermissions|{{int:globalgrouppermissions/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |67 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalUsers|{{int:globalusers/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |68 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListGrants|{{int:listgrants/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |69 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListGroupRights|{{int:listgrouprights/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |70 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListUsers|{{int:listusers/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |71 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:OAuthConsumerRegistration|{{int:oauthconsumerregistration/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |72 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:OAuthListConsumers|{{int:oauthlistconsumers/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |73 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PasswordPolicies|{{int:passwordpolicies/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |74 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UserRights|{{int:userrights/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |75 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AbuseLog|{{int:abuselog/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |76 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EditRecovery|{{int:editrecovery/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |77 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Log|{{int:log/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |78 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NewFiles|{{int:newimages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |79 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NewPages|{{int:newpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |80 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NewPagesFeed|{{int:newpagesfeed/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |81 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RecentChanges|{{int:recentchanges/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |82 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RecentChangesLinked|{{int:recentchangeslinked/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |83 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Tags|{{int:tags/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |84 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Watchlist|{{int:watchlist/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |85 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:FileDuplicateSearch|{{int:fileduplicatesearch/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |86 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalJsonLinks|{{int:globaljsonlinks/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |87 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalUsage|{{int:globalusage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |88 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListDuplicatedFiles|{{int:listduplicatedfiles/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |89 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListFiles|{{int:listfiles/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |90 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MediaStatistics|{{int:mediastatistics/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |91 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MIMESearch|{{int:mimesearch/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |92 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:OrphanedTimedText|{{int:orphanedtimedtext/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |93 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Transcode_statistics|{{int:transcodestatistics/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |94 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Upload|{{int:upload/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |95 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AbuseFilter|{{int:abusefilter/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |96 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AllMessages|{{int:allmessages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |97 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ApiFeatureUsage|{{int:apifeatureusage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |98 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ApiSandbox|{{int:apisandbox/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |99 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:BookSources|{{int:booksources/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |100 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WikiSets|{{int:centralauth-editset/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |11 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EditChecks|{{int:editchecks/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |12 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ExpandTemplates|{{int:expandtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |13 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GadgetUsage|{{int:gadgetusage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |14 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Hieroglyphs|{{int:hieroglyphs/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |15 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Interwiki|{{int:interwiki-title-norights/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |16 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NamespaceInfo|{{int:namespaceinfo/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |17 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RestSandbox|{{int:restsandbox/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |18 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:SiteMatrix|{{int:sitematrix/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |19 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Gadgets|{{int:special-gadgets/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |110 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Statistics|{{int:statistics/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |111 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:TemplateSandbox|{{int:templatesandbox/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |112 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Version|{{int:version/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |113 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DeletePage|{{int:deletepage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |114 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Diff|{{int:diff-form/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |115 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EditPage|{{int:editpage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |116 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NewSection|{{int:newsection/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |117 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PageHistory|{{int:pagehistory/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |118 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PageInfo|{{int:pageinfo/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |119 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PermanentLink|{{int:permanentlink/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |120 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ProtectPage|{{int:protectpage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |121 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Purge|{{int:purge/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |122 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RandomInCategory|{{int:randomincategory/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |123 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Random|{{int:randompage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |124 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RandomRedirect|{{int:randomredirect/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |125 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RandomRootpage|{{int:randomrootpage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |126 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Redirect|{{int:redirect/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |127 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostCategories|{{int:mostcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |128 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostLinkedFiles|{{int:mostimages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |129 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostInterwikis|{{int:mostinterwikis/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |130 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostLinkedPages|{{int:mostlinked/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |131 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostLinkedCategories|{{int:mostlinkedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |132 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostTranscludedPages|{{int:mostlinkedtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |133 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostRevisions|{{int:mostrevisions/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |134 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CiteThisPage|{{int:citethispage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |135 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Book|{{int:coll-collection/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |136 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ComparePages|{{int:comparepages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |137 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Export|{{int:export/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |138 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Nuke|{{int:nuke/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |139 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PageAssessments|{{int:pageassessments-special/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |140 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UrlShortener|{{int:urlshortener/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |141 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WhatLinksHere|{{int:whatlinkshere/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |142 |{{int:specialpages-group-spam/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:BlockedExternalDomains|{{int:blockedexternaldomains/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |143 |{{int:specialpages-group-growth-tools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ManageMentors|{{int:growthexperiments-manage-mentors-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |144 |{{int:specialpages-group-growth-tools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MentorDashboard|{{int:growthexperiments-mentor-dashboard-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |145 |{{int:specialpages-group-growth-tools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Impact|{{int:growthexperiments-specialimpact-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |146 |{{int:specialpages-group-growth-tools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NewcomerTasksInfo|{{int:newcomertasksinfo/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |147 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AllEvents|{{int:allevents/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |148 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CancelEventRegistration|{{int:canceleventregistration/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |149 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DeleteEventRegistration|{{int:deleteeventregistration/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |150 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EditEventRegistration|{{int:editeventregistration/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |151 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EventDetails|{{int:eventdetails/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |152 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GenerateInvitationList|{{int:generateinvitationlist/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |153 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:InvitationList|{{int:invitationlist/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |154 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MyEvents|{{int:myevents/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |155 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MyInvitationLists|{{int:myinvitationlists/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |156 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RegisterForEvent|{{int:registerforevent/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |157 |{{int:specialpages-group-quality/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PendingChanges|{{int:pendingchanges/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |158 |{{int:specialpages-group-quality/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:StablePages|{{int:stablepages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |159 |{{int:specialpages-group-quality/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ValidationStatistics|{{int:validationstatistics/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |160 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AutomaticTranslation|{{int:automatic-translation-special-page-description/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |161 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CommunityConfiguration|{{int:communityconfiguration/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |162 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Contribute|{{int:contribute/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |163 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ContentTranslation|{{int:cx/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |164 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:FindComment|{{int:discussiontools-findcomment-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |165 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DiscussionToolsDebug|{{int:discussiontoolsdebug-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |166 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalRenameProgress|{{int:globalrenameprogress/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |167 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:LintTemplateErrors|{{int:linttemplateerrors/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |168 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MathWikibase|{{int:mathwikibase/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |169 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ORESModels|{{int:oresmodels/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |170 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:SecurePoll|{{int:securepoll/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |} == C == {| class="wikitable" |+ ! ! |- |[[Special:AncientPages|{{int:ancientpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:UncategorizedCategories|{{int:uncategorizedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:UncategorizedFiles|{{int:uncategorizedimages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:UncategorizedPages|{{int:uncategorizedpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] |2026-05-11 3.02% (138) 2026-05-15 2.24% (125) |- |[[Special:UncategorizedTemplates|{{int:uncategorizedtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:UnusedCategories|{{int:unusedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:WantedCategories|{{int:wantedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:Categories|{{int:categories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:CategoryTree|{{int:categorytree/{{USERLANGUAGE}}}}]] |<code><nowiki><categorytree mode="categories">Fùńdamentné kategòrëje</categorytree></nowiki></code> <categorytree mode="categories">Fùńdamentné kategòrëje</categorytree> |- |[[Special:TrackingCategories|{{int:trackingcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:RandomInCategory|{{int:randomincategory/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:MostCategories|{{int:mostcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:MostLinkedCategories|{{int:mostlinkedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |+ ! ! |- |[[:Kategòrëjô:Strony z zepsutymi przypisami]] | |- |[[:Kategòrëjô:Starnë lënkùjącé do nieegzystëjących lopków]] | |- |[[:Kategòrëjô:Pages lacking a References section heading]] | rowspan="2" |[[Moduł:RefCheck]] |- |[[:Kategòrëjô:Pages lacking inline references]] |- |[[:Kategòrëjô:Strony używające rozszerzenia EasyTimeline]] [[:Kategòrëjô:Strony używające rozszerzenia Kartographer]] ...[https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ASearchTranslations&query=Strony+u%C5%BCywaj%C4%85ce+rozszerzenia&language=pl translatewiki.net] | |- |[[:Kategòrëjô:Strony używające rozszerzenia Kartographer]] | |- |[[:Kategòrëjô:Inconsistent wikidata for Commons category]] | |- |[[:Kategòrëjô:Strony używające magicznych linków ISBN]] | |- |[[:Kategòrëjô:Strony zawierające dwie wartości dla tego samego argumentu wywołania szablonu]] | |- |[[:Kategòrëjô:Zataconé kategòrëje]] |<categorytree mode="categories">Zataconé kategòrëje</categorytree> |- |[[:Kategòrëjô:Strony_z_błędami_skryptów]] | |- |[[:Kategòrëjô:Starnë bez òdjimka]] – {{PAGESINCATEGORY:Starnë bez òdjimka|pages}} |[[Szablóna:Bez òdjimka]] |- |[[:Kategòrëjô:Starnë z òbrôzkã/dodac òpisënk òdjimka]] | rowspan="2" |[[Szablóna:AùtokatRegex]] |- |Kategòrëjô:Starnë jaczé mają spacje ([[:Kategòrëjô:Starnë jaczé mają spacje/2|2]]; [[:Kategòrëjô:Starnë jaczé mają spacje/3|3]]) |- |Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi ([[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/1|1]]/2/3/4/5/6/7/8/9/10/11/12+) |[[Szablóna:CountExtLinks]] |- |[[:Kategòrëjô:Przekierowania połączone z elementem Wikidanych]] | |} == OK? == {| class="wikitable" |+ ! ! !Desktop Web !Mobile Web !App !Kiwix ! |- | |Audio | | |OK | - |[[Łobéz]]; |- | |[[:Kategòrëjô:Strony używające rozszerzenia EasyTimeline|EasyTimeline]] | | | |OK |[[Łobéz]]; [[Linuksowô distribùcëjô]] |} == csbwp == * [[:Òbrôzk:Wikipedie w 'małych' językach Polski.pdf]] * {{RKJ|2023|190}} g3b15m77ostl3k7500aa7or7ek0p8ri 10 12780 200296 200097 2026-05-21T19:51:18Z Rzadtymczasowy 19437 jãzëk 200296 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {| align=right | {| class="wikitable float-right toptextcells" style="width:250px; margin-top:0; font-size:90%;" |- !colspan="2" style="text-align:center;"|<big>{{{miono}}}</big><br>''{{{gwôsné miono}}}'' {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{lata jistnienia<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |<center>{{{lata jistnienia}}}</center> |reźka=style="background:var(--background-color-base, white); color:var(--color-base, black); text-align:center; font-weight:bold; border:1px solid #aaa;" }} |- style="background:#efefef;" align="center" |colspan="2" style="border: 1px #aaaaaa solid;"|{{#if:{{{fana|}}}|{{#if:{{{miono-genitiw|}}}|[[Òbrôzk:{{{fana}}}|border|250px|Fana {{{miono-genitiw}}}]]<br>[[Fana {{{miono-genitiw}}}|Fana]]|miono-genitiw?}}|🏁}} |- {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{mòtto<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |<center><small>''[[Mòtto]]: {{{mòtto}}}''</small></center> |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{himn<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |<center>''[[Himn]]: {{{himn}}}''</center> |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- style="background:#efefef;" align="center" |colspan="2" style="border: 1px #aaaaaa solid;" |[[Òbrôzk:{{{na karce}}}|250px|{{{miono}}} na karce]] |- {{Infobox réżka dodaj|{{{jãzëk<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Jãzëk|Òficjalny jãzëk]]| {{{jãzëk}}}}} |- |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|{{Infobox pòliticznô òrganizacjô/stolëca}} |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|{{{stolëca}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{kònstitucjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Kònstitucjô]]| {{{kònstitucjô}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{Mònarcha<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|{{Infobox-państwò/mònarcha}}| {{{Mònarcha}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{Prezydeńt<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|{{Infobox-państwò/prezydeńt}}| {{{Prezydeńt}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{Premiéra<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Premiéra]]| {{{Premiéra}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{data ùsôdzeniô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Data ùsôdzeniô| {{{data ùsôdzenia}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{data lëkwidacji<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Data lëkwidacji| {{{data lëkwidacji}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{wiéchrzëzna<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Wiéchrzëzna<br>{{#if:{{{procent-wòdë|}}}|% wòdë}}| {{{wiéchrzëzna}}} {{#if:{{{wiéchrzëzna|}}}|km²}} <br> {{#if:{{{procent-wòdë|}}}|{{{procent-wòdë}}}%}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{lëdztwò<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Lëdztwò]] {{#if:{{{rok|}}}|({{{rok}}})}}| {{{lëdztwò}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{dëtk<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Dëtk]]| {{{dëtk}}} {{#if:{{{kòd dëtka|}}}|({{{kòd dëtka}}})}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{czasowô cona<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Czasowô cona]]| {{#if:{{{czasowô cona|}}}|[[UTC]]}} {{{czasowô cona}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{swiãto<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Nôrodné swiãto]]| {{{swiãto}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{kòd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[ISO 3166-1|Kòd ISO 3166]]| {{{kòd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{Internet<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[TLD|Internet]]| {{{Internet}}}}} |} |} tco3wgsh6e9fbt8o1u9wxsqk4pshtnz 200298 200296 2026-05-21T19:54:35Z Rzadtymczasowy 19437 jãzëk 200298 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {| align=right | {| class="wikitable float-right toptextcells" style="width:250px; margin-top:0; font-size:90%;" |- !colspan="2" style="text-align:center;"|<big>{{{miono}}}</big><br>''{{{gwôsné miono}}}'' {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{lata jistnienia<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |<center>{{{lata jistnienia}}}</center> |reźka=style="background:var(--background-color-base, white); color:var(--color-base, black); text-align:center; font-weight:bold; border:1px solid #aaa;" }} |- style="background:#efefef;" align="center" |colspan="2" style="border: 1px #aaaaaa solid;"|{{#if:{{{fana|}}}|{{#if:{{{miono-genitiw|}}}|[[Òbrôzk:{{{fana}}}|border|250px|Fana {{{miono-genitiw}}}]]<br>[[Fana {{{miono-genitiw}}}|Fana]]|miono-genitiw?}}|🏁}} |- {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{mòtto<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |<center><small>''[[Mòtto]]: {{{mòtto}}}''</small></center> |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{himn<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |<center>''[[Himn]]: {{{himn}}}''</center> |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- style="background:#efefef;" align="center" |colspan="2" style="border: 1px #aaaaaa solid;" |[[Òbrôzk:{{{na karce}}}|250px|{{{miono}}} na karce]] |- {{Infobox réżka dodaj|{{{jãzëk<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Jãzëk|Òficjalny jãzëk]]| {{{jãzëk}}}}} |- |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|{{Infobox pòliticznô òrganizacjô/stolëca}} |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|{{{stolëca}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{kònstitucjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Kònstitucjô]]| {{{kònstitucjô}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{Mònarcha<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|{{Infobox-państwò/mònarcha}}| {{{Mònarcha}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{Prezydeńt<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|{{Infobox-państwò/prezydeńt}}| {{{Prezydeńt}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{Premiéra<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Premiéra]]| {{{Premiéra}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{data ùsôdzenia<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Data ùsadzeniô| {{{data ùsôdzenia}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{data lëkwidacji<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Data lëkwidacji| {{{data lëkwidacji}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{wiéchrzëzna<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Wiéchrzëzna<br>{{#if:{{{procent-wòdë|}}}|% wòdë}}| {{{wiéchrzëzna}}} {{#if:{{{wiéchrzëzna|}}}|km²}} <br> {{#if:{{{procent-wòdë|}}}|{{{procent-wòdë}}}%}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{lëdztwò<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Lëdztwò]] {{#if:{{{rok|}}}|({{{rok}}})}}| {{{lëdztwò}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{dëtk<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Dëtk]]| {{{dëtk}}} {{#if:{{{kòd dëtka|}}}|({{{kòd dëtka}}})}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{czasowô cona<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Czasowô cona]]| {{#if:{{{czasowô cona|}}}|[[UTC]]}} {{{czasowô cona}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{swiãto<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Nôrodné swiãto]]| {{{swiãto}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{kòd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[ISO 3166-1|Kòd ISO 3166]]| {{{kòd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{Internet<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[TLD|Internet]]| {{{Internet}}}}} |} |} ei63gizdkulviyftq4c6foz7c8ouy8i 10 12881 200382 197759 2026-05-22T02:53:15Z Iketsi 3254 +(1–16) 200382 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#switch:{{#switch: {{#invoke:string2|split|{{{1|{{PAGENAME}}}}}|" "|2}} | stëcznika = 01 | gromicznika = 02 | strëmiannika = 03 | łżëkwiata = 04 | maja = 05 | czerwińca = 06 | lëpińca = 07 | zélnika = 08 | séwnika = 09 | pazdzérznika = 10 | lëstopadnika = 11 | gòdnika = 12 | #default = !!! }}{{padleft:{{#invoke:string2|split|{{{1|{{PAGENAME}}}}}|" "|1}}|2}} |0101|0102|0103|0104|0105|0106|0107 = https://www.youtube.com/watch?v=_yLZt9bTEnk&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=10gcJCQMLAYcqIYzv | 0110|0111|0112|0113|0114 = https://www.youtube.com/watch?v=13dBD_HT_2w&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=2 |0115|0116|0117|0118|0119|0120|0121 = https://www.youtube.com/watch?v=rSnhXcSUHdI&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=3 | 0122|0123|0124|0125 = https://www.youtube.com/watch?v=sGQrfiBnKAQ&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=4 |0129|0130|0131|0201|0202|0203|0204 = https://www.youtube.com/watch?v=Y_b01aqQ7GM&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=5 |0205|0206|0207|0208|0209|0210|0211 = https://www.youtube.com/watch?v=HyFbUU2_igE&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=6 | 0212|0213|0214|0215 = https://www.youtube.com/watch?v=BI3alFHRvT4&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=7 |0218|0219|0220|0221|0222|0223|0224 = https://www.youtube.com/watch?v=yNF84QOArt4&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=8 |0227|0228|0229|0301|0302|0303|0304 = https://www.youtube.com/watch?v=qOCQtJQlnGk&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=90gcJCQMLAYcqIYzv |0305|0306|0307|0308|0309|0310|0311 = https://www.youtube.com/watch?v=S4SNXcw_bUY&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=100gcJCQMLAYcqIYzv |0312|0313|0314|0315|0316|0317|0318 = https://www.youtube.com/watch?v=ACba7ENSfn0&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=11 |0319|0320|0321|0322|0323|0324|0325 = https://www.youtube.com/watch?v=K3PDYI9I0r0&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=12 | 0327|0328|0329|0330|0401 = https://www.youtube.com/watch?v=6vnj5iKXRnw&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=13 | 0402|0403|0404|0405|0406|0407 = https://www.youtube.com/watch?v=JmC5gmsuIfQ&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=14 | 0409|0410|0411 |0414|0415 = https://www.youtube.com/watch?v=jnG3MaRtLLw&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=15 |0416|0417|0418 = https://www.youtube.com/watch?v=aOt62YK5G_A&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=16 | #default = ??? }} ({{Jãz.|csb}})</includeonly><!-- https://www.youtube.com/watch?v=K02SGnpvQ1s&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=17 https://www.youtube.com/watch?v=J70esEu-Hzw&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=18 https://www.youtube.com/watch?v=l887ZfoSJgE&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=19 https://www.youtube.com/watch?v=lugWR0nGL9I&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=20 https://www.youtube.com/watch?v=Pe0PHQmRFjc&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=21 https://www.youtube.com/watch?v=YLtDMW-nqTY&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=22 https://www.youtube.com/watch?v=CT5SzZRuSm8&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=23 https://www.youtube.com/watch?v=NJg9Nhh4B3s&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=24 https://www.youtube.com/watch?v=ADRz_UMUtKg&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=25 https://www.youtube.com/watch?v=pLf7acamJZE&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=26 https://www.youtube.com/watch?v=cO9R4S0ea5E&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=27 https://www.youtube.com/watch?v=KgQOvl97fFk&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=28 https://www.youtube.com/watch?v=FBKRHLIgrXQ&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=29 https://www.youtube.com/watch?v=Z94n0G_v-u4&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=30 https://www.youtube.com/watch?v=qnHR_uat8Qs&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=31 https://www.youtube.com/watch?v=D5KUrG3mfWY&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=32 https://www.youtube.com/watch?v=qaPklQip9Sc&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=33 https://www.youtube.com/watch?v=KrThPc81Mkw&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=34 https://www.youtube.com/watch?v=zIiIeLXa96o&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=35 https://www.youtube.com/watch?v=jSV7xsKOK7c&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=36 https://www.youtube.com/watch?v=jgSCMxNnB4s&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=37 https://www.youtube.com/watch?v=pM8tPGIRPyY&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=38 https://www.youtube.com/watch?v=jgSCMxNnB4s&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=37 https://www.youtube.com/watch?v=pM8tPGIRPyY&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=38 https://www.youtube.com/watch?v=LzR1MYUcbEQ&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=39 https://www.youtube.com/watch?v=qgp6Y2a2AAs&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=40 https://www.youtube.com/watch?v=U5zY_botYXY&list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW&index=41 --><noinclude> * [[31 stëcznika|01-31]] <code><nowiki>{{Roczëzna/Kalãdarium dzejów Pòmòrzô}}</nowiki></code> → {{Roczëzna/Kalãdarium dzejów Pòmòrzô|31 stëcznika}} * [[3 strëmiannika|03-02]] <code><nowiki>{{Roczëzna/Kalãdarium dzejów Pòmòrzô}}</nowiki></code> → {{Roczëzna/Kalãdarium dzejów Pòmòrzô|2 strëmiannika}} * [[24 gòdnika|12-24]] <code><nowiki>{{Roczëzna/Kalãdarium dzejów Pòmòrzô}}</nowiki></code> → {{Roczëzna/Kalãdarium dzejów Pòmòrzô|24 gòdnika}} </noinclude> rl0qri64mzb55qgpd3todswx42f6n40 828 12892 200383 198463 2026-05-22T02:58:18Z Iketsi 3254 p.main(frame) 200383 Scribunto text/plain local p = {} local function get_external_links_section(wikitext) if not wikitext then return nil end local section = wikitext:match("(\n==+%s*Bùtnowé lënczi%s*==+.-)\n==+%s*[^=\n]") or wikitext:match("(\n==+%s*Bùtnowé lënczi%s*==+.-)$") or wikitext:match("(^==+%s*Bùtnowé lënczi%s*==+.-)$") return section end local function count_bullets(section_text) if not section_text then return 0 end local n = 0 local in_external_links = false local external_level = nil for line in section_text:gmatch("[^\r\n]+") do local level, heading = line:match("^(=+)%s*(.-)%s*%1%s*$") if level then local heading_level = #level if heading:match("^Bùtnowé lënczi%s*$") then in_external_links = true external_level = heading_level elseif in_external_links and heading_level <= external_level then break end elseif in_external_links then if line:match("^%s*%*+%s*%S") then n = n + 1 elseif not line:match("^%s*%*%s*%S") then -- ignore root bullets, definition-list items, blank lines, etc. end end end return n end function p.main(frame) local title = mw.title.getCurrentTitle() local text = title:getContent() if not text then return "[[Category:Bùtnowé lënczi/0]]" end -- Expand templates in the wikitext to include transcluded content text = frame:preprocess(text) local section = get_external_links_section(text) local count = count_bullets(section) local bucket = count >= 12 and "12+" or tostring(count) return "[[Category:Bùtnowé lënczi/" .. bucket .. "]]" end return p l6cer3on4xtmhuatdfkr7xh2eor40hs 200384 200383 2026-05-22T03:01:47Z Iketsi 3254 count_bullets(section, frame) 200384 Scribunto text/plain local p = {} local function get_external_links_section(wikitext) if not wikitext then return nil end local section = wikitext:match("(\n==+%s*Bùtnowé lënczi%s*==+.-)\n==+%s*[^=\n]") or wikitext:match("(\n==+%s*Bùtnowé lënczi%s*==+.-)$") or wikitext:match("(^==+%s*Bùtnowé lënczi%s*==+.-)$") return section end local function count_bullets(section_text, frame) if not section_text then return 0 end local n = 0 local in_external_links = false local external_level = nil for line in section_text:gmatch("[^\r\n]+") do local level, heading = line:match("^(=+)%s*(.-)%s*%1%s*$") if level then local heading_level = #level if heading:match("^Bùtnowé lënczi%s*$") then in_external_links = true external_level = heading_level elseif in_external_links and heading_level <= external_level then break end elseif in_external_links then -- Expand templates in this specific line only local expanded_line = frame:preprocess(line) if expanded_line:match("^%s*%*+%s*%S") then n = n + 1 end end end return n end function p.main(frame) local title = mw.title.getCurrentTitle() local text = title:getContent() if not text then return "[[Category:Bùtnowé lënczi/0]]" end local section = get_external_links_section(text) local count = count_bullets(section, frame) local bucket = count >= 12 and "12+" or tostring(count) return "[[Category:Bùtnowé lënczi/" .. bucket .. "]]" end return p tpajqsr84qhe5lxynvnr6aufj1fypn3 200385 200384 2026-05-22T03:03:33Z Iketsi 3254 -loop 200385 Scribunto text/plain local p = {} local function get_external_links_section(wikitext) if not wikitext then return nil end local section = wikitext:match("(\n==+%s*Bùtnowé lënczi%s*==+.-)\n==+%s*[^=\n]") or wikitext:match("(\n==+%s*Bùtnowé lënczi%s*==+.-)$") or wikitext:match("(^==+%s*Bùtnowé lënczi%s*==+.-)$") return section end local function count_bullets_in_text(text) local n = 0 for line in text:gmatch("[^\r\n]+") do if line:match("^%s*%*+%s*%S") then n = n + 1 end end return n end local function count_bullets(section_text) if not section_text then return 0 end local n = 0 local in_external_links = false local external_level = nil for line in section_text:gmatch("[^\r\n]+") do local level, heading = line:match("^(=+)%s*(.-)%s*%1%s*$") if level then local heading_level = #level if heading:match("^Bùtnowé lënczi%s*$") then in_external_links = true external_level = heading_level elseif in_external_links and heading_level <= external_level then break end elseif in_external_links then if line:match("^%s*%*+%s*%S") then n = n + 1 end -- Parse template transclusions and count their bullets for template_name in line:gmatch("{{([^}|]+)") do local template_title = mw.title.new(template_name, "Template") if template_title and template_title.exists then local template_content = template_title:getContent() n = n + count_bullets_in_text(template_content) end end end end return n end function p.main(_) local title = mw.title.getCurrentTitle() local text = title:getContent() if not text then return "[[Category:Bùtnowé lënczi/0]]" end local section = get_external_links_section(text) local count = count_bullets(section) local bucket = count >= 12 and "12+" or tostring(count) return "[[Category:Bùtnowé lënczi/" .. bucket .. "]]" end return p h8jn1vwjna6y5mcuokrzm20skgccg3m 200387 200385 2026-05-22T03:21:56Z Iketsi 3254 <noinclude> 200387 Scribunto text/plain local p = {} local function get_external_links_section(wikitext) if not wikitext then return nil end local section = wikitext:match("(\n==+%s*Bùtnowé lënczi%s*==+.-)\n==+%s*[^=\n]") or wikitext:match("(\n==+%s*Bùtnowé lënczi%s*==+.-)$") or wikitext:match("(^==+%s*Bùtnowé lënczi%s*==+.-)$") return section end local function count_bullets_in_text(text) -- Remove <noinclude>...</noinclude> sections (they don't get transcluded) text = text:gsub("<noinclude>[%s%S]-</noinclude>", "") -- Remove <includeonly> tags but keep content text = text:gsub("</?includeonly>", "") local n = 0 for line in text:gmatch("[^\r\n]+") do if line:match("^%s*%*+%s*%S") then n = n + 1 end end return n end local function count_bullets(section_text) if not section_text then return 0 end local n = 0 local in_external_links = false local external_level = nil for line in section_text:gmatch("[^\r\n]+") do local level, heading = line:match("^(=+)%s*(.-)%s*%1%s*$") if level then local heading_level = #level if heading:match("^Bùtnowé lënczi%s*$") then in_external_links = true external_level = heading_level elseif in_external_links and heading_level <= external_level then break end elseif in_external_links then if line:match("^%s*%*+%s*%S") then n = n + 1 end -- Parse template transclusions and count their bullets for template_name in line:gmatch("{{([^}|]+)") do local template_title = mw.title.new(template_name, "Template") if template_title and template_title.exists then local template_content = template_title:getContent() n = n + count_bullets_in_text(template_content) end end end end return n end function p.main(_) local title = mw.title.getCurrentTitle() local text = title:getContent() if not text then return "[[Category:Bùtnowé lënczi/0]]" end local section = get_external_links_section(text) local count = count_bullets(section) local bucket = count >= 12 and "12+" or tostring(count) return "[[Category:Bùtnowé lënczi/" .. bucket .. "]]" end return p 0hmjead9u5xxddnvhn6fx5v76twxg85 0 12996 200206 200143 2026-05-21T12:13:00Z Orbitminis 18250 Do weryfikacji z powodu znajomości kaszubskiej, wymaga encyklopedyczności Wiki:Neùtralny pùnkt zdrzeniégò 200206 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}}[[Òbrôzk:Jesus de Nazare.jpg|mały|Ikòna dotëgòwôjąca Jezësa z Nazaretu ]] '''Jezës Christus'''<ref>Ewanielie na kaszëbsczi tołmaczoné, z greczi przełożił na [[kaszëbsczi jãzëk]] ò [[Adam Riszard Sykòra|Adam Ryszard Sikora]], Zarząd Główny Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, Gdańsk 2010, ISBN 978-83-87258-39-9</ref> – chłop dlô chrzescëjôn Bòżi sën. Nowi Testameńt, spisóny w grecczim jãzëkù w latach 52-98 n.e. Zamkòscą Nowégò Testameńtu je [[Ewanielia|Ewanieliô]]<ref>Kaszëbskô Biblëjô; Nowi Testament; IV Ewanjelje, przełożëł [[Frãcëszk Grëcza|Francyszk Grucza]], Hlondianum Poznań 1992, ISBN 83-85203-06-0</ref>, abò "Dobrô Nowina", ò Bòżim królestwie i ò zbawienim rozpòwiôdanô przez Jezësa Christusa i Jegò ùczniów, a téż dzeje pierszich chrzescëjônsczich gmin. Żëdzë i jislam nie ùznają Nowégò Testameńtu za swiãté pisma, chòc jislam ùwôżô Jezësa za proroka. Ewanielia skłôdô sã z 4 ksąg: * '''Sztërë Ewanielie''' - zôpis żëcégò i ùczenié Jezësa Christusa: ** [[Ewanieliô wedle swiãtégò Mateùsza]]; ** [[Ewanieliô wedle swiãtégò Marka]]; ** [[Ewanieliô wedle swiãtégò Łukôsza]]; ** [[Ewanieliô wedle swiãtégò Jana]]. [[Eùgeniusz Gòłąbk]] przetołmacził na [[kaszëbsczi jãzëk]] "Swiãté Pismiona Nowégò Testamentu" (wédóné w 1993r.), Psalmë - "Knéga psalmów" (1999), a téż fragmentë ksãgów Stôrégò Testamentu, chtërne są w lekcjónôrzu "To je Słowò Bòżé" (2007). Z lekcjónarza kòrzëstają ùczãstnicë dosc pòpùlarnëch Mszi swiãtich z liturgią w kaszëbsczim jãzëkù. == Òbaczë téż == * [[Biblëjô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * Encyklopediô Biblëjnô. Wyd. trzecé pòprôwioné. Warszawa: Òficëna Wëdawniczô "Vocatio", 2004. * Ewanielie na kaszëbsczi tołmaczoné, z greczi przełożił na [[kaszëbsczi jãzëk]] ò [[Adam Riszard Sykòra|Adam Ryszard Sikora]], Zarząd Główny Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, Gdańsk 2010, ISBN 978-83-87258-39-9 * Jan Grodzëcczi. "Kòscół dogmatów i tradëcëji" 1963. * Kaszëbskô Biblëjô; Nowi Testament; IV Ewanjelje, przełożëł [[Frãcëszk Grëcza|Francyszk Grucza]], Hlondianum Poznań 1992, ISBN 83-85203-06-0 * Ks. J. Karpecczi, "Różnice wëznaniowé", Warszawa 1961 * Swięté Pismiona Nowégo Testameńtu, skaszëbił E. Gołąbk, Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie ; Pelplin : Wydawnictwo Diecezjalne, 1993, ISBN 83-85011-65-X[http://uu.diva-portal.org/smash/get/diva2:606396/FULLTEXT02] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bibliô]] [[Kategòrëjô:Chrzescëjaństwò]] ia6ytz6dg78pix4fncq286oqxy7en5o 14 12998 200236 2026-05-21T14:06:32Z Iketsi 3254 N 200236 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] 9hawj27nvged8cip3zrbxcpli4rk3sp 14 12999 200257 2026-05-21T14:16:59Z Iketsi 3254 N 200257 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Òbleczënk]] hasjpfv5bepa1w06d4oe1ibps05afyz 14 13000 200258 2026-05-21T14:17:35Z Iketsi 3254 N 200258 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Òbleczënk]] hasjpfv5bepa1w06d4oe1ibps05afyz