Wikipedia csbwiki https://csb.wikipedia.org/wiki/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter Media Specjalnô Diskùsëjô Brëkòwnik Diskùsëjô brëkòwnika Wiki Diskùsëjô Wiki Òbrôzk Diskùsëjô òbrôzków MediaWiki Diskùsëjô MediaWiki Szablóna Diskùsëjô Szablónë Pòmòc Diskùsëjô Pòmòcë Kategòrëjô Diskùsëjô Kategòrëji TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 0 49 200642 198692 2026-05-27T13:08:41Z Iketsi 3254 Òbrôzk 200642 wikitext text/x-wiki Niżi najdiwô sã lësta [[Pòmòrskô|pòmòrzczich]] gardów wedle jich aktualny administracëjny przënôleżnoscë. === [[Pòmòrzczé Wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL_Bytów_COA.svg|24px]] [[Bëtowò]] * [[Òbrôzk:POL Brusy COA.svg|24px]] [[Brusë]] * [[Òbrôzk:POL Chojnice COA.svg|24px]] [[Chònice]] * [[Òbrôzk:POL Czersk COA.svg|24px]] [[Czérskò]] * [[Òbrôzk:POL Człuchów COA.svg|24px]] [[Człuchòwò]] * [[Òbrôzk:POL Czarne COA.svg|24px]] [[Czôrné]] * [[Òbrôzk:POL Czarna Woda COA.svg|24px]] [[Czôrnô Wòda]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Tczew COA 1.svg|24px]] [[Dërszewò]] * [[Òbrôzk:POL Debrzno COA.svg|24px]] [[Frédląd]] * [[Òbrôzk:POL Gdynia COA.svg|24px]] [[Gdiniô]] * [[Òbrôzk:POL Gdańsk COA.svg|40px]] [[Gduńsk]] * [[Òbrôzk:POL Gniew COA.svg|24px]] [[Gméw]] * [[Òbrôzk:POL Hel COA.svg|24px]] [[Hél]] * [[Òbrôzk:POL Kępice COA.svg|24px]] [[Hąmer]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Jastarnia COA.svg|24px]] [[Jastarniô]] * [[Òbrôzk:POL Kartuzy COA.svg|24px]] [[Kartuzë]] * [[Òbrôzk:POL Kościerzyna COA.svg|24px]] [[Kòscérzna]] * [[Òbrôzk:POL Kwidzyn COA.svg|24px]] [[Kwidzëno]] * [[Òbrôzk:POL Lębork COA.svg|24px]] [[Lãbórg]] * [[Òbrôzk:POL Krynica Morska COA.svg|24px]] [[Łësô Góra - Lëpa]] * [[Òbrôzk:POL Łeba COA 1.svg|24px]] [[Łeba]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Malbork COA.svg|24px]] [[Malbórg]] * [[Òbrôzk:POL Miastko COA 1.svg|24px]] [[Miastkò]] * [[Òbrôzk:POL Nowy Dwór Gdański COA.svg|24px]] [[Nowi Dwór]] * [[Òbrôzk:POL Nowy Staw COA.svg|24px]] [[Nitëch]] * [[Òbrôzk:POL Pelplin COA.svg|24px]] [[Pôłplëno]] * [[Òbrôzk:POL Prabuty COA.svg|24px]] [[Prabùtë]] * [[Òbrôzk:POL Pruszcz Gdański COA.svg|24px]] [[Pruszcz|Pruszcz]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Puck COA.svg|32px]] [[Pùck]] * [[Òbrôzk:POL Reda COA.svg|24px]] [[Réda]] * [[Òbrôzk:POL Rumia COA.svg|24px]] [[Rëmiô]] * [[Òbrôzk:POL Skarszewy COA.svg|24px]] [[Skarszewë]] * [[Òbrôzk:POL Skórcz COA.svg|24px]] [[Skórcz]] * [[Òbrôzk:POL Sopot COA.svg|24px]] [[Sopòt]] * [[Òbrôzk:POL Starogard Gdański COA.svg|24px]] [[Starogarda]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Słupsk COA 1.svg|24px]] [[Stôłpsk]] * [[Òbrôzk:POL Sztum COA.svg|24px]] [[Sztëm]] * [[Òbrôzk:POL Ustka COA 1.svg|24px]] [[Ùskô]] * [[Òbrôzk:POL Wejherowo COA.svg|24px]] [[Wejrowò]] * [[Òbrôzk:POL Władysławowo COA.svg|32px]] [[Wiôlgô Wies]] * [[Òbrôzk:POL Żukowo COA.svg|24px]] [[Żukòwò]] * [[Òbrôzk:POL Dzierzgoń COA.svg|24px]] [[Dzërzgóń]] </td></tr></table> === [[Zôpadnopòmòrzczé Wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Barwice COA.svg|24px]] [[Bôrwica]] * [[Òbrôzk:POL Barlinek COA.svg|24px]] [[Berlënkò]] * [[Òbrôzk:POL Pełczyce COA.svg|24px]] [[Bersztén]] * [[Òbrôzk:POL Mieszkowice COA.svg|24px]] [[Berwôłd]] * [[Òbrôzk:POL Biały Bór COA.svg|24px]] [[Biôłô]] * [[Òbrôzk:POL Białogard COA 1.svg|24px]] [[Biôłogarda (gard)|Biôłogarda]] * [[Òbrôzk:POL Bobolice COA.svg|24px]] [[Bóbòlëce]] * [[Òbrôzk:POL Cedynia COA 1 (before 2004).svg|24px]] [[Cedzëniô]] * [[Òbrôzk:POL Karlino COA.svg|24px]] [[Chòrzelëno]] * [[Òbrôzk:POL Choszczno COA (by Shazz).svg|24px]] [[Chòsczno]] * [[Òbrôzk:POL Chojna COA.svg|24px]] [[Czińsbarg]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Człopa COA.svg|24px]] [[Człopa]] * [[Òbrôzk:POL Czaplinek COA old.svg|24px]] [[Czôplënkò]] * [[Òbrôzk:POL Darłowo COA 1.svg|24px]] [[Dërłowò]] * [[Òbrôzk:POL_Dobra_(powiat_łobeski)_COA.svg|24px]] [[Dobrô]] * [[Òbrôzk:POL Drawsko Pomorskie COA.svg|24px]] [[Drôwa]] * [[Òbrôzk:POL Dziwnów COA 1.svg|24px]] [[Dzywnowò]] * [[Òbrôzk:POL Mirosławiec COA.svg|24px]] [[Frédlądk]] * [[Òbrôzk:POL Chociwel COA.svg|24px]] [[Friwôłd]] * [[Òbrôzk:POL Golczewo 1 COA.svg|24px]] [[Gòlëszewò]] * [[Òbrôzk:POL Goleniów COA 1.svg|24px]] [[Gòłonóg]] * [[Òbrôzk:POL Gościno COA.svg|24px]] [[Gòscëno]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Gryfino COA 2.svg|24px]] [[Gripiewò]] * [[Òbrôzk:POL Gryfice COA 1.svg|24px]] [[Gripiewô Góra]] * [[Òbrôzk:POL Dobrzany COA (by Shazz).svg|24px]] [[Jakùbòwò]] * [[Òbrôzk:POL Kalisz Pomorski COA.svg|24px]] [[Kalisz (pòm.)|Kalisz]] * [[Òbrôzk:POL Kamień Pomorski COA.svg|24px]] [[Kamiéń]] * [[Òbrôzk:Herb_Kolobrzegu.svg|24px]] [[Kòlbrzég]] * [[Òbrôzk:POL Koszalin COA.svg|24px]] [[Kòszalëno]] * [[Òbrôzk:POL Borne Sulinowo COA.svg|24px]] [[Lëpa (gard)|Lëpa]] * [[Òbrôzk:POL Lipiany COA.svg|24px]] [[Lëpienié]] * [[Òbrôzk:POL Łobez COA.svg|24px]] [[Łobéz]] * [[Òbrôzk:POL Maszewo COA.svg|24px]] [[Maszewò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Międzyzdroje COA.svg|24px]] [[Mizëzdroje]] * [[Òbrôzk:POL Moryń COA.svg|24px]] [[Mòrzëno]] * [[Òbrôzk:POL Ińsko COA.svg|24px]] [[Nierbarg]] * [[Òbrôzk:POL Dębno COA 1.svg|24px]] [[Nowé Dãbé]] * [[Òbrôzk:POL Nowe Warpno COA 1.svg|24px]] [[Nowô Wôrpinô]] * [[Òbrôzk:POL Drawno COA.svg|24px]] [[Nowi Wedel]] * [[Òbrôzk:POL Nowogard COA.svg|24px]] [[Nowògard]] * [[Òbrôzk:POL Pyrzyce COA 1.svg|24px]] [[Përzëca]] * [[Òbrôzk:POL Płoty COA.svg|24px]] [[Płota]] * [[Òbrôzk:POL_Polanow_COA.svg|24px]] [[Pòlanowò]] * [[Òbrôzk:Police herb.svg|24px]] [[Pòlëca]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Połczyn-Zdrój COA.svg|24px]] [[Pôłczëno]] * [[Òbrôzk:POL Recz COA.svg|24px]] [[Rezecz]] * [[Òbrôzk:POL Resko COA.svg|24px]] [[Réga]] * [[Òbrôzk:POL Sianów COA.svg|24px]] [[Sanowò]] * [[Òbrôzk:POL Suchań COA.svg|24px]] [[Sëchąń]] * [[Òbrôzk:POL Świdwin COA.svg|24px]] [[Skwilbëno]] * [[Òbrôzk:POL Sławno COA 1.svg|24px]] [[Słôwno]] * [[Òbrôzk:POL gmina Stepnica COA.svg|24px]] [[Stobnica]] * [[Òbrôzk:POL Stargard COA.svg|24px]] [[Stôrgard]] * [[Òbrôzk:POL Świnoujście COA 1.svg|24px]] [[Swina]] * [[Òbrôzk:POL Szczecinek COA.svg|24px]] [[Szczecënkò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Szczecin COA.svg|24px]] [[Szczecëno]] * [[Òbrôzk:POL Trzcińsko-Zdrój COA.svg|24px]] [[Szémflét]] * [[Òbrôzk:POL gmina Tychowo COA.svg|24px]] [[Tëchòwò]] * [[Òbrôzk:POL Tuczno COA.svg|24px]] [[Tëczno]] * [[Òbrôzk:POL Trzebiatów COA 1.svg|24px]] [[Trzébiatowò]] * [[Òbrôzk:POL Złocieniec COA new.svg|24px]] [[Walczembórg]] * [[Òbrôzk:POL Węgorzyno COA.svg|24px]] [[Wãgòrzëno]] * [[Òbrôzk:POL Wolin COA.svg|24px]] [[Wòlëń]] * [[Òbrôzk:POL Wałcz COA.svg|24px]] [[Wôłcz]] * [[Òbrôzk:POL Myślibórz 1 COA.svg|24px]] [[Żôłdzëno]] </td></tr></table> === [[Meczelbòrzkô-Przédné Pòmrë]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:DEU Barth COA.svg|24px]] [[Biardo]] * [[Òbrôzk:DEU Eggesin COA.svg|24px]][[Chëczëno]] * [[Òbrôzk:DEU Gützkow COA.svg|24px]][[Chòckòwò]] * [[Òbrôzk:DEU Demmin COA.svg|24px]] [[Dëmino]] * [[Òbrôzk:DEU Garz (Rügen) COA.png|24px]] [[Garc (rujańsczi)|Garc]] * [[Òbrôzk:DEU Bergen auf Ruegen COA.svg|29x29px]] [[Góra (rujańskô)|Góra]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:Wappen Greifswald.svg|24px]][[Gripiew Las]] * [[Òbrôzk:DEU Grimmen COA.png|24px]][[Grzëmié]] * [[Òbrôzk:DEU Jarmen COA.svg|24px]][[Jeromino]] * [[Òbrôzk:Wappen Lassan.svg|24px]][[Leszónë]] * [[Òbrôzk:Wappen Loitz.svg|24px]][[Łosëce]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:Wappen_Franzburg.PNG|24px]][[Nowòpòle]] * [[Òbrôzk:Wappen Penkun.png|24px]][[Piéńkùń]] * [[Òbrôzk:Wappen Putbus.svg|24px]][[Pòdbądz]] * [[Òbrôzk:Wappen_Pasewalk.svg|24px]][[Pòzdzewôłk]] * [[Òbrôzk:Wappen Ribnitz-Damgarten.svg|24px]] [[Rëbnica-Dãbògóra]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:DE-MV 13-0-73-076 Richtenberg COA.svg|24px]] [[Richbarg]] * [[Òbrôzk:Wappen_Sassnitz.svg|24px]][[Sosnica]] * [[Òbrôzk:DEU Altentreptow COA.png|24px]][[Stôré Trzébiatowò|Stôré Trzébiatowò]] * [[Òbrôzk:Wappen Strasburg (Uckermark).svg|24px]] [[Sztrôcbórg]] * [[Òbrôzk:Wappen_Stralsund.svg|24px]][[Strzałowò]] * [[Òbrôzk:DEU Hansestadt Anklam COA.svg|24px]][[Tãglim]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:Wappen Tribsees.svg|24px]][[Trzebùza]] * [[Òbrôzk:DEU Torgelow COA.svg|24px]][[Turzogłowë]] * [[Òbrôzk:DEU Usedom COA.svg|24px]][[Ùznojmie]] * [[Òbrôzk:DEU Ueckermünde COA.svg|24px]][[Wkra]] * [[Òbrôzk:DEU Wolgast COA.svg|24px]][[Wòlëgòszcza]] </td></tr></table> === [[Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Bydgoszcz COA.svg|24px]] [[Bëdgòszcz]] * [[Òbrôzk:POL Brodnica COA.svg|24px]] [[Brodnica]] * [[Òbrôzk:POL Chełmno COA.svg|24px]] [[Chôłmno]] * [[Òbrôzk:POL Chełmża COA.svg|24px]] [[Chôłmżô]] * [[Òbrôzk:POL Golub-Dobrzyń COA.svg|24px]] [[Gòlëb-Dobrziń]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Grudziądz COA.svg|24px]] [[Grëdządz]] * [[Òbrôzk:POL Jabłonowo Pomorskie COA.svg|24px]] [[Jabłónowò]] * [[Òbrôzk:POL Kamień Krajeński COA.svg|24px]] [[Kamiéń (krôjińsczi)|Kamiéń]] * [[Òbrôzk:POL Koronowo COA.svg|24px]] [[Kòrónowò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Kowalewo Pomorskie COA.svg|24px]] [[Kòwôlewò (gard)|Kòwôlewò]] * [[Òbrôzk:POL Łasin COA.svg|24px]] [[Łôsëno]] * [[Òbrôzk:POL Mrocza COA.svg|24px]] [[Mrocza]] * [[Òbrôzk:POL Nakło nad Notecią COA.svg|24px]] [[Nakło]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Nowe COA.svg|24px]] [[Nowé]] * [[Òbrôzk:POL Radzyń Chełmiński COA.svg|24px]] [[Rôdzëno]] * [[Òbrôzk:POL Sępólno Krajeńskie COA.svg|24px]] [[Sãpólno]] * [[Òbrôzk:Świecie herb.svg|24px]] [[Swiecé]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Tuchola COA.svg|24px]] [[Tëchòlô]] * [[Òbrôzk:POL Toruń COA.svg|24px]] [[Torëń]] * [[Òbrôzk:POL Wąbrzeźno COA.svg|24px]] [[Wąbrzézno]] * [[Òbrôzk:POL Więcbork COA.svg|24px]] [[Wiãcbórg]] </td></tr></table> === [[Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Jastrowie COA.svg|24px]] [[Jastrowié]] * [[Òbrôzk:Krajenka herb.svg|24px]] [[Krajenka]] * [[Òbrôzk:POL Krzyż Wielkopolski COA.svg|24px]] [[Krziż]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Łobżenica COA.svg|24px]] [[Łobzenica]] * [[Òbrôzk:POL Okonek COA 1.svg|24px]] [[Òkónk]] * [[Òbrôzk:POL Piła COA 1.svg|24px]] [[Piéła]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Trzcianka COA.svg|24px]] [[Trzcónka]] * [[Òbrôzk:POL Ujście COA 1.svg|24px]] [[Ùscé]] * [[Òbrôzk:POL Wyrzysk COA 1.svg|24px]] [[Wërzëskò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Wysoka COA.svg|24px]] [[Wësokô]] * [[Òbrôzk:POL Wieleń COA.svg|24px]] [[Wieléń]] * [[Òbrôzk:POL Złotów COA old.svg|24px]] [[Złotowò]] </td></tr></table> === [[Lubùsczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Drezdenko COA.svg|24px]] [[Dërżéń]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Dobiegniew COA.svg|24px]] [[Dobiegniewò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Kostrzyn nad Odrą COA.svg|24px]] [[Kòscérzëno]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Gorzów Wielkopolski COA.svg|24px]] [[Lãdzbarg]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Strzelce Krajeńskie COA.svg|24px]] [[Strzelcé]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Witnica COA.svg|24px]] [[Wicno]] </td></tr></table> === [[Brandenbùrgiô]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:DEU Gartz (Oder) COA.svg|24px]] [[Garc (nad Òdrą)|Garc]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:Wappen der Stadt Schwedt.svg|24px]] [[Swiecé (nad Òdrą)|Swiecé]] </td></tr></table> === [[Warminskô-mazursczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Kisielice COA.svg|24px]] [[Cziselëce]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Susz COA.svg|24px]] [[Sësz]] </td></tr></table> == Òbaczë téż == * [[Pòmòrsczé wsë]] * [[Gardë_w_Pòlsce|Pòlsczé gardë]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrzczé gardë| ]] ejf3vhtyxf3x5ugxipywf2ji1x6z3tj 0 1438 200726 194747 2026-05-27T15:38:27Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200726 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:GFDL Logo.svg|mały]] Licencëjô [[GNU]] FDL (Free Documentation License) je licencëją kategorëji [[copyleft]] dlô dokumentów [[wolna dokumentacja|wolny dokùmentacëji]] (nie np. [[Soft-wôra|soft-wôra]]). Całosc materiałów [[Wikipedijô|Wikipediji]] ë [[Nupedijô|Nupediji]] je objãtô ną licencëjã. Je doch [http://pl.wikipedia.org/wiki/GNU_Free_Documentation_License_-_polskie_t%C5%82umaczenie polsczi dołmaczënk] nego tekstu. == Òbaczë téż == * [[GNU]] * [[GNU General Public License]]: podobna licencja dla oprogramowania * [[Open content]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Prawò]] [[Kategòrëjô:Infòrmatika]] 8v506ok8u5iy2yhw1jiwfqpcod2bzp5 0 1440 200808 196335 2026-05-27T16:16:22Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200808 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Hél| dopełniacz=Hélu| adjektiw_mask=hélsczi| adjektiw_fem=hélskô| céch=POL Hel COA.svg| fana=POL Hel flag.svg| karta=Pucki_Hel.png| wòjewództwò=pòmòrsczé| kréz=pùcczi| grodzki=| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=tak| bùrméster=| adres_um=| kod_poczt_um=| tel_um=| fax_um=| mail_um=| wiéchrzëzna=| stopniN=55|minutN=44|stopniE=11|minutE=22| wysokość=0 - 20| rok=2016| lëdztwò=| gęstość=| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+48) 58| pòcztowi kòd=| registracëjné tôfle=| TERYT=| SIMC=| www=http://www.gohel.pl| commons=Category:Hel,_Poland| }} '''Hél''' (we zdrojach: ''Hell'' <1454, ''do Helu'' 1490, ''Hele'' 1491, ''do Helia'' 1565, ''Hoel'' 1572, ''Hyl'' 1583, ''Chel'' 1583, ''Helam'' 1599, ''in Hill'' 1599, ''Hale'' (Langenes) 1612, ''do Helia'' 1627, ''ku Heliowi'' 1627, ''Höhl'' 1655, ''Heel'' 1655, ''Hela'' 1749, ''heyla'' 1749, ''Hela'' 1796, Hél (Lorentz, Treder); pòl. ''Hel'', miem. ''Hela'') — nadmòrzczé miasto ë kùrort na [[Hélskô Sztremlëzna|Hélsczi Sztremlëznie]] w [[Pùcczi Kréz|Pùcczim Krézu]] w [[Pòmòrzczé Wòjewództwò|Pòmòrzczim Wòjewództwie]]. Tuwò badérowaniém zelińtów zajimô sã [[Gduńsczi Ùniwersytet]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Beach in Hel.jpg|Hél Òbrôzk:Lighthouse of Hel.jpg|[[Bliza]] w Hélu Òbrôzk:Hel Polska fokarium - panoramio.jpg|Hél - tuwò badérowaniém zelińtów zajimô sã [[Gduńsczi Ùniwersytet]] Òbrôzk:Hel 2.jpg|Hél - rëbacczi pòrt Òbrôzk:Billingual map in Hel, Poland.jpg|Mapa Hélu Òbrôzk:Kashubian board on shop, Hel, Poland.jpg|Serdeczno witómë na Hélu Òbrôzk:Kopc Kaszebów.jpg|Kopc Kaszëbów w Hélu </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/50 Hel w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [http://polona.pl/item/274007/44/ Hela] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Pùcczi kréz]] a57bz5dtb4y5du8sc2kip46w8q3z4eq 14 1496 200825 173776 2026-05-27T20:32:26Z Iketsi 3254 {{Commons}} 200825 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Pòmòrskô]] 49irf0u2hq0pcsad58ti1ya6wjlymf1 0 1896 200716 199138 2026-05-27T14:57:43Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200716 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=भारत<br />(Bhārat)|miono=Indie|fana=Flag of India.svg|miono-genitiw=Indii|herb=Emblem of India.svg|mòtto=सत्यमेव जयते<br>(Jeno prôwda zwëcãża)|na karce=India_(orthographic_projection).svg|jãzëk=Hindi|stolëca=Nowé Delhi|fòrma państwa=repùblika|wiéchrzëzna=3.287.590|procent-wòdë=9,56|rok=2025|lëdztwò=1 463 865 525|dëtk=rupia|kòd dëtka=INR|czasowô cona=5:30|swiãto=15 zélnika|himn=Jana Gana Mana <center>[[Òbrôzk:Jana Gana Mana instrumental.ogg]]</center>|kòd=IN|Internet=.in|telefón=91|Prezydeńt=Draupadi Murmu|Premiéra=Narendra Modi|aùtowi kòd=IND}} '''Indie''' (hindi: ''भारत, Bhārat, pò [[Anielsczi jãzëk|anielskù]]: India'') to państwò w pôłniowi [[Azëjô|Azëji]], na Indijsczim półostrówie. * Stolëca: [[Nowé Delhi]] - kòl 0,312 mln lëdztwa * Inne wiôldżé garde: [[Mumbaj]] (przódë jakno Bómbôj) - 12,6 mln lëdztwa, [[Delhi]] (dôwnô stolëca.) - 10,4 mln, [[Kòlkôta]] (przódë jakno Kalkuta), [[Chennai]] (przódë jakno: Madras), [[Bangalore]], [[Hajdarabad]], [[Ahmadabad]], [[Kanpur]]. * wiéchrzëzna: 3.287.590 km² == Historiô == Indie to barzo stôrô cywilizacëjô. Pòwstała ok. 3300 p.n.e. w dolënie Indusu<ref>[https://www.ebsco.com/research-starters/history/indus-valley-civilization-begins-south-asia Indus Valley Civilization Begins in South Asia] EBSCO</ref>. Jej wôżnymi zwënégami sã kanalizacëjô, systema miar i wôg czy kòłowi transpòrt. Jãzëkã bëł Sanskrit Bëło też tam wiele religijów, nôstarszô je wedizm (pòtemù braminizm i hinduizm), Indie sã także tatczëznã [[Bùddizm|bùddizmu]], chtërën narodzëł sã w VI stalata p.n.e.<ref>[https://www.national-geographic.pl/historia/starozytne-indie-zycie-kultura-i-osiagniecia-w-starozytnych-indiach/#osiagniecia-starozytnych-indii Starożytne Indie – życie, kultura i osiągnięcia w starożytnych Indiach]</ref> W 320 p.n.e. indijscze garde-państwa òstały zjednóne pòd wòdzã Czandragupti z dinastëji Maurjów, chtërna stwòrzëła stolemne jimperium, zmòcnione pòtemù przez Aśokę. Rozkwit Indji miał mol za rzãdów dinastëji Gùptów (ok. 320–ok. 540) w jich czasach bëło rozszérzenié greńc państwa<ref>[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Guptowie;3908926.html Guptowie] Encyklopedia PWN</ref>. Jimperium ùstało jistniec z przëczëne nôjôzdu Hunów. VII-XII st miały mol nôjôzdi [[Islam|mùzułmónów]]. W 1526 pòwstało państwo wiôldżich Mogołów, chtërne w XIX stalata stało sã [[Wiôlgô Britanijô|britijskô]] kòloniã (Britijsczi Indie)<ref>[https://encyklopedia.interia.pl/geografia-nauki-pokrewne/panstwa/news-indie,nId,2018149 INDIE] Encyklopedia Interia</ref>. 15 zélnika 1947 Indie zwëskały samòstójnotã<ref>[https://web.archive.org/web/20240525052556/https://education.nationalgeographic.org/resource/indias-independence/ India's Independence] National Geographic Education</ref>. 26 stëcznika Indie stały sã repùblikã<ref>[https://knowindia.india.gov.in/republic-day-celebration/republic-of-india.php Republic of India] Know India</ref> (do 1950 [[Przédnik kraju|przédnikã kraju]] bëł król britijsczi). == Demografiô == W 2025 Indie bëłë nôbarzi zalëdzônym krajem swiata. Lëdztwo je 1 463 865 525<ref>[https://www.worldometers.info/world-population/india-population/ India Population] Worldometer</ref> mieszkańców, w tim: : 39% to Hindusë, 8% Telugòwie, 8% Bengalczëcë, 7% Marathowie, 7% Tamilowie, 5% Gùdzaratowie, 4% Kannadowie, 4% Keralczëcë (18% jinsze miészëznë). Nôwikszô religijô to [[hinduizm]], chtërnego w 2011 wëznawało 79.8%, na drëdzim molu [[islam]], zaòstałë [[chrzescëjanizna]] 2.3%, sikhizm 1.7% a jinsze niesprecyzowône 2%<ref>[https://web.archive.org/web/20210318202107/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/india#people-and-society India] The World Factbook</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://mojestrone.com/artykul/apel-premir-mdg-n2296945 {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] ladpjip1igr6onmjnqlph4lgj3gvdd7 14 2420 200827 162862 2026-05-27T20:32:35Z Iketsi 3254 {{Commons}} 200827 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Ùczba]] [[Kategòrëjô:Kùńszt]] m7oyh17qvdqsdlwac3lttmrkdlq4okj 0 2443 200641 196525 2026-05-27T13:04:54Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200641 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL województwo zachodniopomorskie COA.svg|mały|Herb zôpadnopòmòrsczégò wòjewództwa]] [[Òbrôzk:ZP Powiaty.png|left|120px]] '''Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Województwo zachodniopomorskie'') – to je jedną z 16 jednostków administracëjnégò pòdzélënkù [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]]. Pòłożoné je w nordowim dzélu państwa, nad [[Bôłt|Bôłtã]]. Stolëcznym gardã zôpadnopòmòrsczégò wòjewództwa je [[Szczecëno]]. == Gardë == {| | * [[Òbrôzk:POL Barwice COA.svg|24px]] [[Bôrwica]] * [[Òbrôzk:POL Barlinek COA.svg|24px]] [[Berlënkò]] * [[Òbrôzk:POL Pełczyce COA.svg|24px]] [[Bersztén]] * [[Òbrôzk:POL Mieszkowice COA.svg|24px]] [[Berwôłd]] * [[Òbrôzk:POL Biały Bór COA.svg|24px]] [[Biôłô]] * [[Òbrôzk:POL Białogard COA 1.svg|24px]] [[Biôłogarda (gard)|Biôłogarda]] * [[Òbrôzk:POL Bobolice COA.svg|24px]] [[Bòbòlice]] * [[Òbrôzk:POL Cedynia COA 1 (before 2004).svg|24px]] [[Cedzëniô]] * [[Òbrôzk:POL Karlino COA.svg|24px]] [[Chòrzelëno]] * [[Òbrôzk:POL Choszczno COA.svg|28x28px]] [[Chòsczno]] * [[Òbrôzk:POL Chojna COA.svg|24px]] [[Czińsbarg]] * [[Òbrôzk:POL Człopa COA.svg|24px]] [[Człopa]] * [[Òbrôzk:POL Czaplinek COA 1.svg|28x28px]] [[Czôplënkò]] * [[Òbrôzk:POL Darłowo COA 1.svg|24px]] [[Dërłowò]] | * [[Òbrôzk:POL_Dobra_(powiat_łobeski)_COA.svg|24px]] [[Dobrô]] * [[Òbrôzk:POL Drawsko Pomorskie COA.svg|24px]] [[Drôwa]] * [[Òbrôzk:POL Dziwnów COA 1.svg|24px]] [[Dzywnowò]] * [[Òbrôzk:POL Mirosławiec COA.svg|24px]] [[Frédlądk]] * [[Òbrôzk:POL Chociwel COA.svg|24px]] [[Friwôłd]] * [[Òbrôzk:POL Golczewo COA.svg|28x28px]] [[Gòlëszewò]] * [[Òbrôzk:POL Goleniów COA 1.svg|24px]] [[Gòłonóg]] * [[Òbrôzk:POL Gościno COA.svg|24px]] [[Gòscëno]] * [[Òbrôzk:POL Gryfino COA 2.svg|24px]] [[Gripiewò]] * [[Òbrôzk:POL Gryfice COA 1.svg|24px]] [[Gripiewô Góra]] * [[Òbrôzk:POL Dobrzany COA.svg|28x28px]] [[Jakùbòwò]] * [[Òbrôzk:POL Kalisz Pomorski COA.svg|24px]] [[Kalëszk]] * [[Òbrôzk:POL Kamień Pomorski COA.svg|24px]] [[Kamiéń]] * [[Òbrôzk:Herb_Kolobrzegu.svg|24px]] [[Kòlbrzég]] | * [[Òbrôzk:POL Koszalin COA.svg|24px]] [[Kòszalëno]] * [[Òbrôzk:POL Borne Sulinowo COA.svg|24px]] [[Lëpa (gard)|Lëpa]] * [[Òbrôzk:POL Lipiany COA.svg|24px]] [[Lëpienié]] * [[Òbrôzk:POL Łobez COA.svg|24px]] [[Łobéz]] * [[Òbrôzk:POL Maszewo COA.svg|24px]] [[Maszewò]] * [[Òbrôzk:POL Międzyzdroje COA.svg|24px]] [[Mizëzdroje]] * [[Òbrôzk:POL Moryń COA.svg|24px]] [[Mòrzëno]] * [[Òbrôzk:POL Ińsko COA.svg|24px]] [[Nierbarg]] * [[Òbrôzk:POL Dębno COA 1.svg|24px]] [[Nowé Dãbé]] * [[Òbrôzk:POL Nowe Warpno COA 1.svg|24px]] [[Nowô Wôrpinô]] * [[Òbrôzk:POL Drawno COA.svg|24px]] [[Nowi Wedel]] * [[Òbrôzk:POL Nowogard COA.svg|24px]] [[Nowògard]] * [[Òbrôzk:POL Pyrzyce COA 1.svg|24px]] [[Përzëca]] * [[Òbrôzk:POL Płoty COA 1.svg|26x26px]] [[Płota]] | * [[Òbrôzk:POL_Polanow_COA.svg|24px]] [[Pòlanowò]] * [[Òbrôzk:Police herb.svg|24px]] [[Pòlëca]] * [[Òbrôzk:POL Połczyn-Zdrój COA.svg|24px]] [[Pôłczëno]] * [[Òbrôzk:POL Recz COA.svg|24px]] [[Rezecz]] * [[Òbrôzk:POL Resko COA.svg|24px]] [[Réga]] * [[Òbrôzk:POL Sianów COA.svg|30x30px]] [[Sanowò]] * [[Òbrôzk:POL Suchań COA.svg|24px]] [[Sëchóń]] * [[Òbrôzk:POL Świdwin COA.svg|24px]] [[Skwilbëno]] * [[Òbrôzk:POL Sławno COA 1.svg|24px]] [[Słôwno]] * [[Òbrôzk:POL gmina Stepnica COA.svg|24px]] [[Stobnica]] * [[Òbrôzk:POL Stargard COA.svg|24px]] [[Stôrgard]] * [[Òbrôzk:POL Świnoujście COA 1.svg|20px]] [[Swina]] * [[Òbrôzk:POL Szczecinek COA.svg|24px]] [[Szczecënkò]] * [[Òbrôzk:POL Szczecin COA.svg|24px]] [[Szczecëno]] | * [[Òbrôzk:POL Trzcińsko-Zdrój COA.svg|24px]] [[Szémflét]] * [[Òbrôzk:POL gmina Tychowo COA.svg|24px]] [[Tëchòwò]] * [[Òbrôzk:POL Tuczno COA.svg|24px]] [[Tëczno]] * [[Òbrôzk:POL Trzebiatów COA 1.svg|24px]] [[Trzébiatowò]] * [[Òbrôzk:POL Złocieniec COA new.svg|24px]] [[Walczembórg]] * [[Òbrôzk:POL Węgorzyno COA.svg|24px]] [[Wãgòrzëno]] * [[Òbrôzk:POL Wolin COA.svg|24px]] [[Wòlëń]] * [[Òbrôzk:POL Wałcz COA.svg|24px]] [[Wôłcz]] * [[Òbrôzk:POL Myślibórz 1 COA.svg|24px]] [[Żôłdzëno]] |} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò| ]] jdllxzswzzk32i1ke6i20uitfpni45t 4 2499 200822 197028 2026-05-27T17:14:35Z MediaWiki message delivery 6827 /* Vote now in the 2026 U4C election */ nowa sekcja 200822 wikitext text/x-wiki {{Archiwum-Karczma}} __NEWSECTIONLINK__ == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 20:45, 16 stë 2026 (CET) <!-- Wiadomość wysłana przez User:ZI Jony@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Brëkòwnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:MediaWiki message delivery|diskùsëjô]]) 14:20, 18 stë 2026 (CET) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Tiven2240@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 22:01, 19 stë 2026 (CET) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Keegan (WMF)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == IMPORTANT: Admin activity review == Hello. A policy regarding the removal of "advanced rights" (administrator, bureaucrat, interface administrator, etc.) was adopted by [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|global community consensus]] in 2013. According to this policy, the [[:m:stewards|stewards]] are reviewing administrators' activity on all Wikimedia Foundation wikis with no inactivity policy. To the best of our knowledge, your wiki does not have a formal process for removing "advanced rights" from inactive accounts. This means that the stewards will take care of this according to the [[:m:Admin activity review|admin activity review]]. We have determined that the following users meet the inactivity criteria (no edits and no logged actions for more than 2 years): # [[User:Kirsan]] (administrator) These users will receive a notification soon, asking them to start a community discussion if they want to retain some or all of their rights. If the users do not respond, then their advanced rights will be removed by the stewards. However, if you as a community would like to create your own activity review process superseding the global one, want to make another decision about these inactive rights holders, or already have a policy that we missed, then please notify the [[:m:Stewards' noticeboard|stewards on Meta-Wiki]] so that we know not to proceed with the rights review on your wiki. Thanks, [[Brëkòwnik:EPIC|EPIC]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:EPIC|diskùsëjô]]) 18:23, 14 gro 2026 (CET) == [[Szari zelińt]] = [[Szarô foka]]? == [[Szari zelińt]] = [[Szarô foka]]? [[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 16:17, 18 str 2026 (CET) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Wiadomość wysłana przez User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Brëkòwnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:MediaWiki message delivery|diskùsëjô]]) 19:11, 3 łżë 2026 (CEST) <!-- Wiadomość wysłana przez User:ZI Jony@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> :👍—[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 19:38, 3 łżë 2026 (CEST) == Jô jem Kaszëba z Warszawë. == [[Brëkòwnik:LuciusVarenus|LuciusVarenus]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:LuciusVarenus|diskùsëjô]]) 22:11, 24 łżë 2026 (CEST) :Witôj! –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 01:39, 25 łżë 2026 (CEST) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Brëkòwnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:MediaWiki message delivery|diskùsëjô]]) 02:57, 26 łżë 2026 (CEST) </bdi> <!-- Wiadomość wysłana przez User:Codename Noreste@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Dolmaczënk interfejsu MediaWiki == Mòjn wszëtczich! Dzys wedle statisticzi [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:LanguageStats&suppresscomplete=1 TranslateWiki] jeno 4% cygów òstałë zdolmaczoné na kaszëbsczi, le wiãkszosc z nich są pò pòlskù. Wëdôwô mi sã, że nicht ni chcą zdolmaczëc wszëtczich cygów na kaszëbsczi, z przëczënã niaktiwnëch sprôwników/brëkòwników abò nicht ni chcą pòswiãcëc bëlno czasu na editowanié kaszëbsczich dolmaczënków w TranslateWiki. Czejbë chcesz stwòrzëc dolmaczënków w TranslateWiki, kliknij [https://translatewiki.net/ tuwò]! Dzãka za bôczënk. Pòzdrôwióm, [[Brëkòwnik:Orbitminis|Orbitminis]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Orbitminis|diskùsëjô]]) 08:25, 1 môj 2026 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 19:14, 27 môj 2026 (CEST) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Keegan (WMF)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> eowino9oqmrnpuygiwsvgcqrr03vv9r 14 2637 200826 163093 2026-05-27T20:32:32Z Iketsi 3254 {{Commons}} 200826 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Fùńdamentné kategòrëje]] 38kosp3ibvkx65qnb8yg4efrm5x0pb8 0 2672 200870 184643 2026-05-28T11:56:22Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200870 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Bòlszewò | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=wejrowsczi | gmina=Wejrowò | szôłtëstwò=Bòlszewò | miejskô= | wiechrzëzna=6,02 | gradëN=54 | minutëN=37 | sekùndëN=27 | gradëE=18 | minutëE=10 | sekùndëE=31 | wiżô= | rok=2006 | lëdztwò=8425 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd= | reg_tôfla=GWE | SIMC= | szôłtës=Edmund Bianga | www= | òdjimk=Bolszewo ulica Zamostna.JPG | galerëjô_commons= |}} '''Bólszewò''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Bolszewo'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]], w [[gmina Wejrowò|gminie Wejrowò]]. Je pòłożoné w pradolënie rzéczi [[Réda (rzéka)|Redë]], na pòrénkù greńczi z [[Wejrowò|Wejrowã]]. Mô kòl 8 tësąców mieszkeńców, w slédnëch latach w Bòlszewie miôł plac zacht rozwij mieszkaniowi bùdowiznë. We wsë dzejô dosc wiele môłëch ë strzédnëch priwatnëch firmów. Tu je znónô Pùblicznô Bibloteka Gminë Wejrowò m. [[Aleksander Labùda|Aleksandra Labùdë]]. == Stôrodôwnotë == * [[Neògòtik|Neògòticczi]] kòscół z [[1857]] rokù * Spikrz z [[1800]] rokù * Zwón z [[1661]] rokù == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/302 Bolszewo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Wejrowò]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] f535hho9by0bzz0r74nln13najmiug0 0 2782 200733 199403 2026-05-27T15:41:06Z Iketsi 3254 -' ' 200733 wikitext text/x-wiki '''Van Halen''' je [[hard rock]] karno z [[Pasadena|Pasadena, California]]. Pòwstało òno w 1974 rokù z jinicjatiwë David Lee Roth (spiôw), Edward Van Halen (gitara), Michael Anthony (basowô gitara) ë Alex Van Halen (perkùsëjô). == Nôleżnicë == * David Lee Roth: spiôw ([[1974]]–[[1985]]) * Gary Cherone: spiôw ([[1996]]–[[2000]]) * Sammy Hagar: spiôw ([[1985]]–[[1996]], [[2004]]–) * Edward Van Halen: gitara * Michael Anthony: basowó gitara * Alex Van Halen: perkùsëjô == Diskògrafijô == === Sztudijné platë === * [[1978]]: ''Van Halen'' (Warner Bros.) * [[1979]]: ''Van Halen II'' (Warner Bros.) * [[1980]]: ''Women and Children First'' (Warner Bros.) * [[1981]]: ''Fair Warning'' (Warner Bros.) * [[1982]]: ''Diver Down'' (Warner Bros.) * [[1984]]: ''1984'' (Warner Bros.) * [[1986]]: ''5150'' (Warner Bros.) * [[1988]]: ''OU812'' (Warner Bros.) * [[1991]]: ''For Unlawful Carnal Knowledge'' (Warner Bros.) * [[1995]]: ''Balance'' (Warner Bros.) * [[1998]]: ''Van Halen 3'' (Warner Bros.) === Platë live, zestôwczi, znowienia === * [[1993]]: ''Live: Right Here, Right Now'' (Warner Bros.) * [[1996]]: ''The Best of Van Halen'' (Warner Bros.) * [[2004]]: ''The Best of Both Worlds'' (Warner Bros.) === Filmë === * [[1986]]: ''Live Without a Net'' * [[1993]]: ''Live: Right Here, Right Now'' * [[1996]]: ''Video Hits, Vol. 1'' == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.van-halen.com/ Van Halen - domôcô starna] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rockòwé karna]] en1zsdge14foehy8bsq0wx15mk8xqkl 14 3019 200828 172502 2026-05-27T20:32:40Z Iketsi 3254 {{Commons}} 200828 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Religijô]] ni7v9kwg36pib3ite34j9m5nidausyc 0 3108 200831 196277 2026-05-27T20:34:57Z Iketsi 3254 {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} 200831 wikitext text/x-wiki '''Mežduslavjanski jezik''' – sztëczny jãzëk ôrtu nôtërnëgò, ùsôdzony w latach [[1954]]–[[1958]] òb karno czechosłowacczich interlingwistów pòd prowadzënkã Ladislava Podmele. Projekt òbjimôł wëcmanowe gramaticzne ë słowiznowe ùstôwë [[słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich jãzëków]]. == Próbka tekstu == ''V meždunarodnich jezikach dlužno stvorit taki cennosti, ktori budu značit veliki prinos v oblasti nauk, izučenia jezikov, techniki, umenij itd. Jasno, če znanie jezika ne jest cel usilia ludi, če znanie jezika jest v praktike toliko posredek, da bi čitatel mog poznat taki dela i soderžanie del, ktori važni dle jego raboti...'' == Òbaczë téż == {{#categorytree:Sztëczné jãzëczi|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Sztëczné jãzëczi]] s373sn11dh5wzzzocmpedrjwos1danv 0 3189 200837 196711 2026-05-27T21:39:12Z DawnyTest 14843 audio 200837 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò | gwôsné miono = Bundesrepublik Deutschland | miono = Federalnô Repùblika Niemiec | miono-genitiw = Miemiecczégò | fana = Flag of Germany.svg | herb = Coat of arms of Germany.svg | na karce = Germany_in_European_Union.svg | jãzëk = Niemiecczi | stolëca = Berlëno | fòrma państwa = repùblika | wiéchrzëzna = 357 050 | procent-wòdë = 2,42 | lëdztwò = 82 175 684 | rok = 2015 | dëtk = Eùro € | kòd dëtka = EUR | czasowô cona = +1 | swiãto = | himn = Das Lied der Deutschen (Piesń Niemców) <center>[[File:German national anthem performed by the US Navy Band.ogg]]</center> | kòd = DE | Internet = .de | telefón = +49 |Prezydeńt=Frank Walter Steinmeier|Premiéra=Friedrich Merz |aùtowi kòd=D}} '''Niemieckô'''<ref>[https://sloworz.org/word/19537/meaning/22112 Niemieckô], Internetowi Słowôrz Kaszëbsczégò Jãzëka.</ref>, '''Niemcë''' abò '''Miemcë''', Federalnô Repùblika Niemiec ([[Niemiecczi jãzëk|niem.]] ''Deutschland, Bundesrepublik Deutschland, BRD'') je państwã w zôpadny [[Eùropa|Eùropie]] ë dzélã [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]]. Miemcë przez stalata bëlë zgrôwny do rozrëmieniô. Ich sparłãczëł w 1871 rokù [[Otto von Bismarck]]. == Historiô<ref>Wszëtczé jinfòrmacëje bez przëpisów pòchòdzą z: [https://web.archive.org/web/20260228092505/https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Niemcy-Historia;4270159.html Niemcy. Historia] Encyklopedia PWN </ref> == * 843 – traktat w Verdun, pòwstanié Pòrénkòwòfrankijsczégò Państwa * 962 – król Niemiecczi Otton I òstał kòrónowany na czezera rzimsczégò, pòwstało Swiãté Rzimsczé Césarstwò * 1226 – polsczi ksążã [[Kónrôd I Mazowiecczi]] sprowadza Krzëżôków do Chełmińsczi Zemie<ref>[https://www.national-geographic.pl/historia/konrad-mazowiecki-zaprosil-do-polski-krzyzakow-i-byc-moze-popelnil-najwiekszy-blad-w-historii/ Konrad Mazowiecki zaprosił do Polski Krzyżaków. Popełnił największy błąd w historii naszego kraju] National Geographic</ref>. * 1525 – hołd prësczi, slédny Wiôldżi Méster Albrecht Hohenzollern òstaje ksążã Prës<ref>[https://media.muzeumgdansk.pl/wydarzenia/850945/spotkanie-z-mistrzem-nauki-prof-janusz-mallek-hold-pruski-1525-kontekst-skutki-pamiec Spotkanie z Mistrzem Nauki: prof. Janusz Małłek. Hołd pruski 1525. Kontekst – skutki – pamięć] Biuro prasowe Muzeum Gdańska</ref> * 1701 – ksążã Fridrik I je kòrónowany na króla Prës<ref>[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Prusy;3963067.html Prusy] Encyklopedia PWN</ref> * 1804 – césôrz Francëszk II Habsburg kòrónuje sã na césarza [[Aùstriô|Aùstrie]] (czedë Napoleon kòrónowoł sã na césarza Francësczi) * 1806 – likwidacëjô Rzimsczégò Césarstwa przez Napoleona * 1815 – pòwstanié Niemiecczégò Związku, pòd kòntrolą Aùstrie, po wòjnach Napoleońsczich * 1848 – Zymk Lëdów, parlameńt Frankfurcczi chcëł zjednóć Niemcë i wëbrac Fridrika Wilhelma IV na césarza, ale ten òdmówił<ref>[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Fryderyk-Wilhelm-IV;3902986.html Fryderyk Wilhelm IV] Encyklopedia PWN</ref> * 1866 – wòjna austriacko-prëskô<ref name=":0">[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Niemcy-Historia;4270159.html Niemcy. Historia] Encyklopedia PWN</ref>, pòwstaje Nordowoniemiecczi Związk, pòd kòntrolą Prës * 1870 – wòjna francësko-prëskô, pòwstaje zjednóné Niemiecczi Czezerstwò, czezerem òstał Wilhelm I * 1914 – Niemcë biorą ùdzél w [[I swiatowô wòjna|I swiatowy wòjnie]] * 1918 – rewolucëjô lëstopadnikowô, òbalenie césarza Wilhelma II, pòwstanié Weimarsczi Repùbliki * 1922 – krëjamny ùkłôd midze Ruską a Niemcama w Rapallo<ref>[https://polskieradio24.pl/artykul/2939123,uklad-w-rapallo-niemcy-i-rosjanie-rozpoczynaja-wspolprace Układ w Rapallo. Niemcy i Rosjanie rozpoczynają współpracę] Polskie Radio</ref> * 1925 – ùkłôd w Locarno z [[Francëjô|Francëją]], [[Belgijskô|Belgijską]], [[Wiôlgô Britanijô|Wiôlgą Britaniją]] i [[Italskô|Italską]] w sprawie nienarëszalnosci zôpadny grańcy Niemiecczégò<ref>[https://www.focus.pl/artykul/konferencja-w-locarno-czego-dotyczyla-i-jakie-bylo-jej-znaczenie-dla-polski Miała ustanowić porządek w Europie. Wygrani i przegrani konferencji w Locarno] Focus</ref> * 1933 – [[Adolf Hitler]] òstał kanclerzem Niemiecczégò, pòwstanié III Rzeszy, pòwstały kòncentracëjne lagry, pierszy w Dachau<ref>[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/dachau Dachau] Holocaust Encyclopedia</ref> * 1934 – Hitler òstał ''Führerem'', wódcą i kanclerzã Rzeszy * 1938: ** 12 strëmiannika – Anschluss Aùstrie<ref>[https://polskieradio24.pl/artykul/2916846,anschluss-austrii-nazistowskie-wilki-w-austriackiej-owczarni Anschluss Austrii - nazistowskie wilki w austriackiej owczarni] Polskie Radio</ref> ** 30 séwnika – ùkłôd w München w sprawie [[Czechosłowacëjô|Czechosłowacëji]], chtërna mioła òddac Pas Sudetów<ref>[https://dzieje.pl/aktualnosci/75-lat-temu-zostal-podpisany-uklad-monachijski 80 lat temu został podpisany układ monachijski] Dzieje.pl</ref>. ** 10 lëstopadnika – ''Noc kriształowa'' mòrd Żydów w nocy z 9 na 10 lëstopadnika * 1939 – zajãcé całej Czechosłowacëji. Pakt Ribbentrop-Mołotow, midze Niemcami a Związkã Sowiecczim ** [[1 séwnika]] – agresjô na Polskã, zôczątk [[II swiatowô wòjna|II Swiatowi Wòjnë]]. * 1941 – òperacjô Barbarossa - niemieckô jinwazjô na ZSRR Pò wiele biôtkach i samòbójstwã Hitlera Niemcë skapitulowały [[8 maja]] 1945. * 1949 – pòdzôł na [[Niemieckô Demòkratycznô Repùblika|Niemieckô Demòkratycznô Repùblikã]] i Federalnô Repùblikã Niemiec<ref name=":1">[https://wiadomosci.onet.pl/nrd NRD] Onet wiadomości</ref> * 1961 – pòstawienié Berlënsczi scany<ref name=":1" /> * 1989 – ùpôdk Berlënsczi scany<ref>[https://dzieje.pl/wiadomosci/mur-w-berlinie-byl-symbolem-powojennego-podzialu-niemiec-i-europy-na-dwa-bloki Mur w Berlinie był symbolem powojennego podziału Niemiec i Europy na dwa bloki] Dzieje.pl</ref> * 1990 – Zjednónie Niemiecczégò<ref name=":1" /> == Sprôwné pòdzelenié == [[Òbrôzk:Karte Deutsche Bundesländer (nummeriert).svg|mały]] W Niemiecczi je sprôwné pòdzelenié na związkowe kraje (niem. ''Bundesländer''). '''Kraje''' # Badeniô-Wirtembergiô # [[Bajerë]] # [[Berlëno]] # [[Brandenbùrgiô]] # Brema # [[Hambùrg]] # Hesjô # [[Meczelbòrskô-Przédné Pòmrë|Meklenbùrskô-Przédné Pòmrë]] # Dolnô Saksoniô # Nadreniô Nordowô-Westfaliô # Nadreniô-Palatinat # [[Saara]] # Saksoniô # Saksoniô-Anhalt # Szlezwik-Hòlsztin # Turingiô == Òbaczë téż == * [[Weimarskô Repùblika]] * [[III Rzesza]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Euro}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] [[Kategòrëjô:Miemieckô|*]] esp5y8uuyrnej9rspvicvxqn08ytxqu 200838 200837 2026-05-27T21:40:21Z DawnyTest 14843 200838 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò | gwôsné miono = Bundesrepublik Deutschland | miono = Federalnô Repùblika Niemiec | miono-genitiw = Miemiecczégò | fana = Flag of Germany.svg | herb = Coat of arms of Germany.svg | na karce = Germany_in_European_Union.svg | jãzëk = Niemiecczi | stolëca = Berlëno | fòrma państwa = repùblika | wiéchrzëzna = 357 050 | procent-wòdë = 2,42 | lëdztwò = 82 175 684 | rok = 2015 | dëtk = Eùro € | kòd dëtka = EUR | czasowô cona = +1 | swiãto = | himn = Das Lied der Deutschen (Piesń Niemców) <center>[[File:German national anthem performed by the US Navy Band.ogg]]</center> | kòd = DE | Internet = .de | telefón = +49 |Prezydeńt=Frank Walter Steinmeier|Premiéra=Friedrich Merz |aùtowi kòd=D}} '''Niemieckô'''<ref>[https://sloworz.org/word/19537/meaning/22112 Niemieckô], Internetowi Słowôrz Kaszëbsczégò Jãzëka.</ref>, '''Niemcë''' abò '''Miemcë''', Federalnô Repùblika Niemiec ([[Niemiecczi jãzëk|niem.]] ''Deutschland, Bundesrepublik Deutschland, BRD'') je państwã w zôpadny [[Eùropa|Eùropie]] ë dzélã [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]]. Miemcë przez stalata bëlë zgrôwny do rozrëmieniô. Ich sparłãczëł w 1871 rokù [[Otto von Bismarck]]. == Historiô<ref>Wszëtczé jinfòrmacëje bez przëpisów pòchòdzą z: [https://web.archive.org/web/20260228092505/https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Niemcy-Historia;4270159.html Niemcy. Historia] Encyklopedia PWN </ref> == * 843 – traktat w Verdun, pòwstanié Pòrénkòwòfrankijsczégò Państwa * 962 – król Niemiecczi Otton I òstał kòrónowany na czezera rzimsczégò, pòwstało Swiãté Rzimsczé Césarstwò * 1226 – polsczi ksążã [[Kónrôd I Mazowiecczi]] sprowadza Krzëżôków do Chełmińsczi Zemie<ref>[https://www.national-geographic.pl/historia/konrad-mazowiecki-zaprosil-do-polski-krzyzakow-i-byc-moze-popelnil-najwiekszy-blad-w-historii/ Konrad Mazowiecki zaprosił do Polski Krzyżaków. Popełnił największy błąd w historii naszego kraju] National Geographic</ref>. * 1525 – hołd prësczi, slédny Wiôldżi Méster Albrecht Hohenzollern òstaje ksążã Prës<ref>[https://media.muzeumgdansk.pl/wydarzenia/850945/spotkanie-z-mistrzem-nauki-prof-janusz-mallek-hold-pruski-1525-kontekst-skutki-pamiec Spotkanie z Mistrzem Nauki: prof. Janusz Małłek. Hołd pruski 1525. Kontekst – skutki – pamięć] Biuro prasowe Muzeum Gdańska</ref> * 1701 – ksążã Fridrik I je kòrónowany na króla Prës<ref>[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Prusy;3963067.html Prusy] Encyklopedia PWN</ref> * 1804 – césôrz Francëszk II Habsburg kòrónuje sã na césarza [[Aùstriô|Aùstrie]] (czedë Napoleon kòrónowoł sã na césarza Francësczi) * 1806 – likwidacëjô Rzimsczégò Césarstwa przez Napoleona * 1815 – pòwstanié Niemiecczégò Związku, pòd kòntrolą Aùstrie, po wòjnach Napoleońsczich * 1848 – Zymk Lëdów, parlameńt Frankfurcczi chcëł zjednóć Niemcë i wëbrac Fridrika Wilhelma IV na césarza, ale ten òdmówił<ref>[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Fryderyk-Wilhelm-IV;3902986.html Fryderyk Wilhelm IV] Encyklopedia PWN</ref> * 1866 – wòjna austriacko-prëskô<ref name=":0">[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Niemcy-Historia;4270159.html Niemcy. Historia] Encyklopedia PWN</ref>, pòwstaje Nordowoniemiecczi Związk, pòd kòntrolą Prës * 1870 – wòjna francësko-prëskô, pòwstaje zjednóné Niemiecczi Czezerstwò, czezerem òstał Wilhelm I * 1914 – Niemcë biorą ùdzél w [[I swiatowô wòjna|I swiatowy wòjnie]] * 1918 – rewolucëjô lëstopadnikowô, òbalenie césarza Wilhelma II, pòwstanié [[Weimarskô Repùblika|Weimarsczi Repùbliczi]] * 1922 – krëjamny ùkłôd midze Ruską a Niemcama w Rapallo<ref>[https://polskieradio24.pl/artykul/2939123,uklad-w-rapallo-niemcy-i-rosjanie-rozpoczynaja-wspolprace Układ w Rapallo. Niemcy i Rosjanie rozpoczynają współpracę] Polskie Radio</ref> * 1925 – ùkłôd w Locarno z [[Francëjô|Francëją]], [[Belgijskô|Belgijską]], [[Wiôlgô Britanijô|Wiôlgą Britaniją]] i [[Italskô|Italską]] w sprawie nienarëszalnosci zôpadny grańcy Niemiecczégò<ref>[https://www.focus.pl/artykul/konferencja-w-locarno-czego-dotyczyla-i-jakie-bylo-jej-znaczenie-dla-polski Miała ustanowić porządek w Europie. Wygrani i przegrani konferencji w Locarno] Focus</ref> * 1933 – [[Adolf Hitler]] òstał kanclerzem Niemiecczégò, pòwstanié III Rzeszy, pòwstały kòncentracëjne lagry, pierszy w Dachau<ref>[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/dachau Dachau] Holocaust Encyclopedia</ref> * 1934 – Hitler òstał ''Führerem'', wódcą i kanclerzã Rzeszy * 1938: ** 12 strëmiannika – Anschluss Aùstrie<ref>[https://polskieradio24.pl/artykul/2916846,anschluss-austrii-nazistowskie-wilki-w-austriackiej-owczarni Anschluss Austrii - nazistowskie wilki w austriackiej owczarni] Polskie Radio</ref> ** 30 séwnika – ùkłôd w München w sprawie [[Czechosłowacëjô|Czechosłowacëji]], chtërna mioła òddac Pas Sudetów<ref>[https://dzieje.pl/aktualnosci/75-lat-temu-zostal-podpisany-uklad-monachijski 80 lat temu został podpisany układ monachijski] Dzieje.pl</ref>. ** 10 lëstopadnika – ''Noc kriształowa'' mòrd Żydów w nocy z 9 na 10 lëstopadnika * 1939 – zajãcé całej Czechosłowacëji. Pakt Ribbentrop-Mołotow, midze Niemcami a Związkã Sowiecczim ** [[1 séwnika]] – agresjô na Polskã, zôczątk [[II swiatowô wòjna|II Swiatowi Wòjnë]]. * 1941 – òperacjô Barbarossa - niemieckô jinwazjô na ZSRR Pò wiele biôtkach i samòbójstwã Hitlera Niemcë skapitulowały [[8 maja]] 1945. * 1949 – pòdzôł na [[Niemieckô Demòkratycznô Repùblika|Niemieckô Demòkratycznô Repùblikã]] i Federalnô Repùblikã Niemiec<ref name=":1">[https://wiadomosci.onet.pl/nrd NRD] Onet wiadomości</ref> * 1961 – pòstawienié Berlënsczi scany<ref name=":1" /> * 1989 – ùpôdk Berlënsczi scany<ref>[https://dzieje.pl/wiadomosci/mur-w-berlinie-byl-symbolem-powojennego-podzialu-niemiec-i-europy-na-dwa-bloki Mur w Berlinie był symbolem powojennego podziału Niemiec i Europy na dwa bloki] Dzieje.pl</ref> * 1990 – Zjednónie Niemiecczégò<ref name=":1" /> == Sprôwné pòdzelenié == [[Òbrôzk:Karte Deutsche Bundesländer (nummeriert).svg|mały]] W Niemiecczi je sprôwné pòdzelenié na związkowe kraje (niem. ''Bundesländer''). '''Kraje''' # Badeniô-Wirtembergiô # [[Bajerë]] # [[Berlëno]] # [[Brandenbùrgiô]] # Brema # [[Hambùrg]] # Hesjô # [[Meczelbòrskô-Przédné Pòmrë|Meklenbùrskô-Przédné Pòmrë]] # Dolnô Saksoniô # Nadreniô Nordowô-Westfaliô # Nadreniô-Palatinat # [[Saara]] # Saksoniô # Saksoniô-Anhalt # Szlezwik-Hòlsztin # Turingiô == Òbaczë téż == * [[Weimarskô Repùblika]] * [[III Rzesza]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Euro}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] [[Kategòrëjô:Miemieckô|*]] 8zf0ex77qhplwzrvu5yw50cbx4vrwjj 0 3727 200823 189371 2026-05-27T20:29:43Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] [[Kategòrëjô:Aktórczi]] 200823 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Hilary Duff (2009).jpg|mały|Hilary Duff]] '''Hilary Ann Lisa Erhard Duff''', (ùr. [[28 séwnika]] [[1987]]) je amerikańską spiéwôrką ë teatrownicą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Duff, Hilary}} [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] [[Kategòrëjô:Aktórczi]] m6kl80sf3pm4t36f88zkufp413lr91g 0 3915 200869 187026 2026-05-28T11:56:01Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200869 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Wdzydze | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kòscérsczi | gmina=Kòscérzëna | szôłtëstwò=Wdzydze | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=00 | sekùndëN=45 | gradëE=17 | minutëE=55 | sekùndëE=52 | wiżô=140 m n.p.m. | rok= | lëdztwò=188 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-408 | reg_tôfla=GKS | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk=Wdzydze zagroda 7.jpg | galerëjô_commons=Category:Wdzydze Kiszewskie |}} '''Wdzydze''' – wies w [[gmina Kòscérzna|gminie Kòscérzna]], w [[Kòscérsczi kréz|kòscérsczim krézu]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], pòłożonô nad Wdzydzczim Jezorã, kòl 13 km òd krézowégò gardu [[Kòscérzna]]. Wdzydze są wôżnym [[turistika|turistnym]] òstrzódkã z wiele penzjónatama, wczasowima chëczama i [[agrokwatéra|agrokwatérama]]. Tu je [[Mùzeùm - Kaszëbsczi Etnograficzny Park miona Téòdorë i Izydora Gùlgòwsczich we Wdzydzach|Mùzeùm - Kaszëbsczi Etnograficzny Park]]. Òficjalnô kaszëbskô pòzwa wsë w pòstacje „Wdzydze” òsta wprowadzónô 4 lëpińca 2013<ref>[https://web.archive.org/web/20160427004859/http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/download/86/19883/ListagminwpisanychdoRejestrugmin-stanna5IV16.pdf ''Lista gmin wpisanych do Rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości'']</ref>. Pòzwa wsë brzëmi tak samò pò pòlskù. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIII/185 Wdzydze Kiszewskie] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Kòscérzna]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 0nqju59wbtg2ph043x3l7iqijndq9ay 0 4018 200868 182762 2026-05-28T11:55:31Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200868 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Wãsórë | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Sëlëczëno | szôłtëstwò=Wãsórë | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=13 | sekùndëN=52 | gradëE=17 | minutëE=50 | sekùndëE=36 | wiżô= | rok= | lëdztwò=745 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-320 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës=Jan Styp-Rekowski | www= | òdjimk=Wesiory.jpg | galerëjô_commons= |}} '''Wãsorë''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Węsiory'') – są [[Kaszëbë|kaszëbską]] wsą w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Sëlëczëno|gminie Sëlëczëno]]. Wãsórë są [[turistika|turistnym]] òstrzódkã z wiele wczasowima chëczama ë [[agrokwatéra|agrokwatérama]]. Wanożną chłoscëną są tu w lasach kamiané krãdżi. Zrobielë je [[Gòtowie]]. To wierã ò tich kamiéniach je takô pòwióstka: Kòle Wãsór pasł pasturz bëdło i [[Domôcô òwca|òwce]]. Òne mù nie chcałë chòdzëc, le wiedno w lëdzką szłë szkòdã. Rôz pasturz sã rozgòrził i zaklął: "Ù biésa jaczégò, żebësta sã lepi w kamienie òbróca jak tak lôtôta!" W nym sã wszëstkò w kamienie zamiéniło, bëdło i òwce. Ta trzóda kamieni jesz dzys tam je widzec. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] sã miészé kòlonie: * [[Bòrówc]], * [[Czôrlëno]] == Kamiané krãdżi == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Węsiory near Kartuzy, Gothic burial site.jpg Òbrôzk:Wesiory5.jpg Òbrôzk:Węsiory 010.jpg Òbrôzk:Węsiory_near_Kartuzy,_Gothic_burial_site4.jpg Òbrôzk:Węsiory_krąg_31.12.09_p.jpg </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIII/262 Węsiory w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Sëlëczëno]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] nb1xzrsfeinww8hae6wh1gr6ac3xmns 0 4019 200867 183719 2026-05-28T11:54:55Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200867 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Pòdjazë | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Sëlëczëno | szôłtëstwò=Pòdjazë | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=16 | sekùndëN=54 | gradëE=17 | minutëE=48 | sekùndëE=29 | wiżô= | rok= | lëdztwò=461 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-320 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës=Kazimierz Labuda | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Podjazy School 2.JPG|mały|left|Szkòła w Pòdjazach]] '''Pòdjazë''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Podjazy'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Sëlëczëno|gminie Sëlëczëno]] nad [[Gòwidlińsczé Jezoro|Gòwidlińsczim Jezorem]]. Pòdjazë są [[turistika|turistnym]] òstrzódkã z wiele wczasowima chëczama ë [[agrokwatéra|agrokwatérama]]. Tu w szkòle dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożoné są mniészé kòlonie: * [[Amalka]], * [[Widnô Gòra]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VIII/401 ''Podjazy'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [https://sppodjazy.edupage.org/a/grono-pedagogiczne?eqa=dGV4dD10ZXh0L3RleHQyJnN1YnBhZ2U9MQ%3D%3D Szkòła] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Sëlëczëno]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] q0up1ncjozmej3zpw022xn24wnpy68x 0 4023 200646 182247 2026-05-27T13:10:17Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200646 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Gôrcz | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Chmielno | szôłtëstwò=Gôrcz | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=20 | sekùndëN=43 | gradëE=18 | minutëE=06 | sekùndëE=23 | wiżô= | rok= | lëdztwò=1908 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-333 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Gôrcz dawna stacja PKP.JPG|mały|left|]] [[Òbrôzk:Garcz 4.JPG|mały|left|Dwamòwnô tôfla pòlskò-kaszëbskô w Gôrczu]] '''Gôrcz''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Garcz'') – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Chmielno|gminie Chmielno]] w òbéńdze [[Kaszëbsczi Krôjòbrazny Park|Kaszëbsczégò Krôjòbraznégò Parkù]]. Wies je nad jezorã Łapalëcczim ë na szlachù wòjewódzczi dardżi [[Òbrôzk:Tabliczka DW211.svg|25px]]. W ti wsë są przë drogach dwamòwny tôfle pòlskò-kaszëbsczé. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/487 Garcz w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Chmielno]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] kwdun57b50c2yvu74qzrvvtwzp1s6qh 0 4037 200651 187719 2026-05-27T13:14:34Z Iketsi 3254 <ref>http://szkolaklukowahuta.edupage.org/about/?subpage=3</ref> 200651 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Klëkòwô Hëta | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Stãżëca | szôłtëstwò=Klëkòwô Hëta | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=14 | sekùndëN=28 | gradëE=17 | minutëE=53 | sekùndëE=53 | wiżô= | rok= | lëdztwò=561 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-321 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Klëkòwô Hëta (kòscół).JPG|mały|left|Kòscół]] '''Klëkòwô Hëta''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Klukowa Huta'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]], w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Stãżëca|gminie Stãżëca]] na przëgrańczu [[Kaszëbsczi Krôjòbrazny Park|Kaszëbsczégò Krôjòbraznégò Parkù]]. Tu w szkòle dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]<ref>http://szkolaklukowahuta.edupage.org/about/?subpage=3</ref>. Wies je na szlachù wòjewódzczi dardżi [[Òbrôzk:Tabliczka DW214.svg|25px]] ë [[Òbrôzk:Tabliczka DW228.svg|25px]]. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożoné sã mniészé kòlonie: * [[Danachòwò]], * [[Klëkòwô Hëta-Pùstczi]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20141109071722/http://www.jezyki-mniejszosci.pl/do-pobrania.html] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Stãżëca]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 5mtoiqsg7gjn1pl6kn7dq1eau9thsgp 0 4038 200660 186908 2026-05-27T13:17:38Z Iketsi 3254 == Przëpisczi→== Przëpisë; {{Kòntrola}} 200660 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Bòrëcëno | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Stãżëca | szôłtëstwò=Bòrëcëno | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=15 | sekùndëN=20 | gradëE=17 | minutëE=58 | sekùndëE=01 | wiżô= | rok= | lëdztwò=561 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-321 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} '''Bòrëcëno''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Borucino'') – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]], w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Stãżëca|gminie Stãżëca]] w òbéńdze [[Kaszëbsczi Krôjòbrazny Park|Kaszëbsczégò Krôjòbrazowégò Parkù]]. Wies je na szlachù wòjewódzczi dardżi [[Òbrôzk:Tabliczka DW228.svg|25px]]. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożoné je mniésza kòloniô: * [[Kamianny Dół]] W 2011 we wsë mieszkało 337 lëdzy<ref>[http://www.polskawliczbach.pl/wies_Borucino_pomorskie ''Wieś Borucino – podstawowe informacje.'']</ref>. Òficjalnô kaszëbskô pòzwã wsë w pòstacje „Borëcëno” òsta wprowadzónô 14 lëstopadnika 2007<ref>[https://web.archive.org/web/20160427004859/http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/download/86/19883/ListagminwpisanychdoRejestrugmin-stanna5IV16.pdf ''Lista gmin wpisanych do Rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości'']</ref>. W pòzwie ti je równak pisënkòwô fela (nieòznôczenié [[Labializacjô|labializacji]])<ref>[http://archive.is/KWua7 ''Stążki zaginęły, a Głusino zmieniło nazwę'', artikel [[Eùgeniusz Prëczkòwsczi|Eùgeniusza Prëczkòwsczégò]]]</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/330 Borucin w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Stãżëca]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] tsqvkhmmnyihd4g7rk0rfw1jp0v69my 0 4055 200678 198973 2026-05-27T13:58:05Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200678 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Przedkòwò | rodzôcz_wsë=Przedkòwa | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Przedkòwò | szôłtëstwò=Przedkòwò | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=22 | sekùndëN=47 | gradëE=18 | minutëE=17 | sekùndëE=15 | wiżô= | rok= | lëdztwò=1286 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-304 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} '''Przedkòwò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Przodkowo'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] gminnô [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé |Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Przedkòwò|gminie Przedkòwò]] niedalek [[Gduńsk]]a. Wies je na szlachù wòjewódzczi dardżi [[Òbrôzk:Tabliczka DW224.svg|25px]]. Tu je kòscół ë szkòła, a w ni dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Przedkòwò - kòscół.JPG|Kòscół Òbrôzk:Przodkowo, cmentarz przykościelny - panoramio - t.przechlewski (2).jpg|Smãtôrz kòl kòscoła w Przedkòwie Òbrôzk:Przedkòwò - fontanna.JPG|Fontana w Przedkòwie </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IX/192 Przodkowo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [https://web.archive.org/web/20160619113719/http://zsprzodkowo.cba.pl/?page_id=95 Szkòła] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Przedkòwò]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 1dfccnmi9c2szyu28l6m1r2z05jv011 0 4056 200644 190091 2026-05-27T13:09:55Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200644 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Tëchlëno | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Srôkòjce | szôłtëstwò=Tëchlëno | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=18 | sekùndëN=43 | gradëE=17 | minutëE=51 | sekùndëE=30 | wiżô= | rok= | lëdztwò=540<br>1053 (szôłtëstwò) | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-340 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës=Jacek Myszk | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Tëchlëno - Kòscół.JPG|mały|left|Kòscół]] '''Tëchlëno''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Tuchlino'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé |Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Srôkòjce|gminie Srôkòjce]]. Stądka béł biskùp Marwicz. Wies je nad jezorã Tëchlëńsczim ë na szlachù wòjewódzczi dardżi [[Òbrôzk:Tabliczka DW214.svg|25px]]. Tu w szkòle dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożoné sã wse : [[Tëchlënkò]] (lëdztwò: 181), [[Kùjôtë]] (lëdztwò: 128), [[Karłowò]] (lëdztwò: 86), [[Rembiénica]] (lëdztwò: 82) ë Zôrembiskò (lëdztwò: 36). Tu je kòscół ë szkòła. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XII/587 Tuchlin w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [https://web.archive.org/web/20201103180542/https://zstuchlino.edupage.org/a/pracownicy?eqa=dGV4dD10ZXh0L3RleHQyJnN1YnBhZ2U9MQ%3D%3D Szkòła] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Srôkòjce]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 0a7cg9edwn29y9n2iai9o5bn34ztxw3 200645 200644 2026-05-27T13:10:04Z Iketsi 3254 -' ' 200645 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Tëchlëno | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Srôkòjce | szôłtëstwò=Tëchlëno | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=18 | sekùndëN=43 | gradëE=17 | minutëE=51 | sekùndëE=30 | wiżô= | rok= | lëdztwò=540<br>1053 (szôłtëstwò) | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-340 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës=Jacek Myszk | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Tëchlëno - Kòscół.JPG|mały|left|Kòscół]] '''Tëchlëno''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Tuchlino'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé |Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Srôkòjce|gminie Srôkòjce]]. Stądka béł biskùp Marwicz. Wies je nad jezorã Tëchlëńsczim ë na szlachù wòjewódzczi dardżi [[Òbrôzk:Tabliczka DW214.svg|25px]]. Tu w szkòle dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożoné sã wse : [[Tëchlënkò]] (lëdztwò: 181), [[Kùjôtë]] (lëdztwò: 128), [[Karłowò]] (lëdztwò: 86), [[Rembiénica]] (lëdztwò: 82) ë Zôrembiskò (lëdztwò: 36). Tu je kòscół ë szkòła. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XII/587 Tuchlin w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [https://web.archive.org/web/20201103180542/https://zstuchlino.edupage.org/a/pracownicy?eqa=dGV4dD10ZXh0L3RleHQyJnN1YnBhZ2U9MQ%3D%3D Szkòła] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Srôkòjce]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 6sutqa8b08lpplrvlguw60v02toel28 0 4057 200653 181276 2026-05-27T13:15:20Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200653 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Rãbòszewò | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Kartuzë | szôłtëstwò=Rãbòszewò | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=17 | sekùndëN=25 | gradëE=18 | minutëE=07 | sekùndëE=19 | wiżô= | rok= | lëdztwò=387 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-300 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës=Witold Myszka | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Ręboszewo Collage.JPG|mały|left|Rãbòszewò]] '''Rãbòszewò''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Ręboszewo'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Kartuzë|gminie Kartuzë]] w òbéńdze [[Kaszëbsczi Krôjòbrazny Park|Kaszëbsczégò Krôjòbraznégò Parkù]]. Wies je na szlachù wòjewódzczi dardżi [[Òbrôzk:Tabliczka DW228.svg|25px]]. Tu je wietrzny młin. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożoné sã miészé kòlonie: * [[Grzebiéńcz]], * [[Grzebiéńsczi Pùstczi]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IX/634 Ręboszewo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Kartuzë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] akxl1vtd4zxqoto2h8agjn33unev0cb 0 4328 200728 199791 2026-05-27T15:39:31Z Iketsi 3254 -' ' 200728 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Éire| miono = Irlandiô | miono-genitiw = Irlandie | fana = Flag of Ireland.svg| herb = Coat of arms of Ireland.svg | na karce = EU-Ireland.svg| jãzëk = [[Irlandzczi jãzëk|irlandzczi]]<br>[[Anielsczi jãzëk|anielsczi]]| stolëca = Dublin| fòrma państwa = repùblika | wiéchrzëzna = 70 273| procent-wòdë = 2,0 | lëdztwò = 5 380 300| rok = 2024 | dëtk = [[Eùro]] | kòd dëtka = EUR | czasowô cona = +0 | swiãto = 17 strëmiannika | himn = Amhrán na bhFiann<br> (Żôłnérskô spiéwa) <center>[[Òbrôzk:United States Navy Band - Amhrán na bhFiann.ogg]]</center> | kòd = IE | Internet = .ie | telefón = 353 |Prezydeńt=Catherine Connolly|Premiéra=Micheál Martin|aùtowi kòd=IRL}} '''Irlandiô''' – państwò w zôpadny [[Eùropa|Eùropie]], nôleżącé do [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùnie]]. Zajimô piãc szóstich òstrowù ò ti sami pòzwie. Grańczi leno z [[Nordowô Irlandiô]], chtërna je dzélã [[Wiôlgô Britanijô|Zjednónégò Królestwa]]. Stolëcą i nôwikszim gardã je [[Dublin]]. == Geògrafiô == === Pòłożenié === Leżi w zôpadny [[Eùropa|Eùropie]], na òstrowie Irlandiô. Òtôczô ją [[Atlanticczi Òcean]] (Celticczé Mòrze na pôłnim, Irlandzczé Mòrze na pòrénkù). === Wiéchrzëzna === *całownô: 70,273 km² *wiéchrzëzna lądu: 68,883 km² *wiéchrzëzna wòdów: 1,390 km² *môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 121. === Lądowé grańce === *òglowô długòsc wszëtczich grańców: 443 km *państwa, z jaczima mô grańce: [[Wiôlgô Britaniô]] (Repùblika Irlandie grańczi leno z [[Nordowô Irlandiô|Nordową Irlandią]], chtërna je dzélã Zjednónégò Królestwa). === Brzegòwô liniô === 1,448 km === Klimat === Klimat ùmiarkòwóny nadmòrsczi, pòd wpłiwã Nordowòatlanticczégò Prądu. Łagódné zëmë, dosc chłodno òb lato. Czãsté ùblónowienié, znacznô serosc lëftu. === Ùsztôłcenié terenu === [[Òbrôzk:Cliffs of Moher bei bestem Wetter (2007).jpg|mały|Mòrsczé klifë nad Atlanticczim Òceanã]] Centralnô równizna òbrëmiónô dosc niewësoczima górama; przez òstrów bieżi czile spłôwnëch rzék. Mòrsczé klifë na zôpadnym ùbrzégù. === Wësokòsc terenu === [[Òbrôzk:Ireland_physical_medium.png|mały|Fizycznô kôrta Irlandii]] *strzédnô wësokòsc: 118 m. n.r.m. *nôniższô wësokòsc: 0 m. n.r.m. (Atlanticczi Òcean) *nôwëższi czëp: 1,041 m. n.r.m. (Carrauntoohil / Corrán Tuathail) === Gruńtë wedle ùżiwaniô === *rolné gruńtë 66,1 % (w tim 15,4 % òrnëch gruńtów) *lasë 10,9% (wôrtoscë szacowóné na 2011) == Lëdze i spòlëzna == === Pòpùlacjô === *wielëna lëdztwa: 5,011,102 (wôrtosc szacowónô na lëpińc 2017) *môl na swiece wedle wielënë lëdztwa: 121. === Etniczné karna === Irlandczicë 82,2% (w 2016) === Jãzëczi === [[Òbrôzk:Percentage stating they speak Irish daily outside the education system in the 2011 census.png|mały|Procent lëdzy, jaczi w codniowim żëcym pòsługùją sã irlandzczim jãzëkã]] Òglowò ùżiwónym jãzëkã je anielsczi, 94% pòpulacje òkresliwô gò jakò swój rodny jãzëk. 11% lëdzy pòdôwô, że jich rodnym jãzëkã je [[Irlandzczi jãzëk|irlandzczi]]. Irlandzczi dominëje w dzélu państwa pòzéwónym ''Gaeltacht'', w jaczim mieszkô 96,628 lëdzy. === Religijné karna === [[Katolëcczi Kòscół|katolëcë]] 78.3%, Kóscół Irlandie (anglikańsczi) 2.7%, [[prawòsławié]] 1.3%, mùzułmanie 1.3%, === Ùrbanizacjô === *mieskô pòpùlacjô: 63.8% *wikszé miesczé westrzódczi: Dublin (stolëca) – 1,173,179 mieszkańców; Cork – 125,622 mieszkańców. == Pòliticzny system == *òficjalnô pòzwa: Irlandiô (irl. Éire) *pòliticzny ùstôw: parlamentarnô repùblika *czasowô cona: UTC 0 *państwowé swiãto: 17 strëmiannika – Dzéń sw. Patrika === Wëkònôwczô władza === * pezydent Catherine Connolly (òd 11 lëstopadnika 2025) * premier Micheál Martin (òd 23 stëcznika 2025) === Ùstawòdôwczô władza === Dwùjizbowi parlament, w skłôd jaczégò wchôdô niższô jizba Dáil Éireann (''Zéńdzenié Irlandie'', 158 nôleżników na piãcolatną kadencjã) i wëższô jizba Seanad Éireann (''Senat Irlandie'', 60 nôleżników). == Historiô == Pierszé znôné szlachë wnożënë na môlach Irlandii szacowané są na 8000 p.n.e. i bëłë to przecążczi jachtôrzów z [[Eùropa|eùropejsczégò kòntinentu]]. Zaostałoscą pò tëch ludach są serie grobniców (np. Newgrange). Òd V wiekù òstrów béł chrystianizowóni przez swiãtégò Patrika. W VIII wiekù zaczął sã nôbiég wikingów, jaczi w 1014 w kùńcu òstôł òdparti przez armiã króla Briana Zuchternégò. Òd 1169 zaczãłë sã anielsczé wëkùstrzënczi, zaczinającë wielelatné òbsadzenié [[òstrów|òstrowa]]. W tim cządzé òdbëłë sã zwielono różné pòwstania i wòjnë procëm Anielczików. W 1542 pòwstało Królestwò Irlandie, jegò mònarchą òstał Henrik VIII, ùstało jistniec, czede òstało zjednóne z Wiôlgą Britaniją na mòcë aktu unije z 1801. W 1916 òbczas wiôlgònocnegò pòwstania obznôjmiono samòstójnotã Irlandzczi Repùbliczi<ref>''[https://cain.ulster.ac.uk/issues/politics/docs/pir24416.htm CAIN: Proclamation of the Irish Republic, 24 April 1916]'' [online], cain.ulster.ac.uk [dost. 2026-03-22]. (an.)</ref>, też w 1919 pòsélcowie Nôrôdny Gromady z partie ''Sinn Féin'' obznôjmili niezanôleżnosc repùbliczi<ref>[https://archive.is/20160331230308/http://portalwiedzy.onet.pl/22323,,,,sinn_fein,haslo.html#selection-513.0-513.9 Sinn Fein]</ref>. Na mòcë traktatu Anielsko-Irlandzczégò w 1922 ùsôdzôno Wòlne Irlandzczé Państwò, chtërëgo królã bëł mònarcha [[Wiôlgô Britanijô|Wiôldżi Britanie]]<ref name=":0">''[https://www.ebsco.com/research-starters/history/irish-free-state-proclaimed Irish Free State Is Proclaimed | Research Starters | EBSCO Research]'' [online], EBSCO [dost 2025-11-02] (<abbr>an.</abbr>).</ref>. W tim cządze pòwstôł pierszi irlandzczi rząd z [[Éamon de Valera|Éamonã de Valerą]] w przódkù, co sprawiło początk irlandzczi domôcy wòjnë (1922–1923<ref>[https://www.britannica.com/event/Irish-Civil-War ''Irish Civil War''] Encyclopedia Britannica [dost. 2026-03-22] (an.)</ref>). W 1937 zjinaczônô miono kraju na Irlandiô<ref name=":0" />, a w 1949 Irlandiô stała sã repùbliką<ref>Nelsson R., ''[https://www.theguardian.com/world/from-the-archive-blog/2020/apr/08/ireland-becomes-a-republic-april-1949 The day Ireland became a republic - archive, April 1949]'', „The Guardian”, 8 łżëkwiata 2020, s. -, ISSN 0261-3077 [dost. 2025-11-02] (<abbr>an.</abbr>).</ref>. W 1955 rokù Irlandiô stała sã nôleżnikã [[ONZ|ONZ]], w 1973 wstąpiła do [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Wspólnotë]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * [https://web.archive.org/web/20190506104239/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ei.html Irlandiô w „The World Factbook”] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Eùro}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] 38daodmqh33zy274gtyk9o5i8w9b19o 0 4636 200704 192948 2026-05-27T14:15:23Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200704 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|fana=Flag of Yemen.svg|herb=Emblem of Yemen.svg|mòtto=الله، الوَطَن، الثَورة، الوَحدة<br>Allah, al-Watan, ath-Thawra, al-Wehda<br>(Bóg, Państwò, Rewòlucjô, Jednosc)|himn=[[Himn Jemenu|الجمهورية المتحدة]]<br>al-Jumhūrīyah al-Muttaḥidâh<br>(Zjednóna Repùblika)|na karce=LocationYemen.png|jãzëk=arabsczi|stolëca=Sana|fòrma państwa=repùblika|Prezydeńt=Raszad al-Alimi|Premiéra=Shaea al-Zindani|wiéchrzëzna=527 968|lëdztwò=42,961,653<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/yemen-population/ Yemen Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-03-28] (<abbr>an.</abbr>).</ref>|rok=2026|dëtk=jemeńsczi rial|kòd dëtka=YER|telefón=+967|Internet=.ye|aùtowi kòd=Y|kòd=YE|czasowô cona=+3|miono=Jemeńskô Repùblika|gwôsné miono=‏الجمهوريّة اليمنية‎|miono-genitiw=Jemenu}} '''Jemen''' ([[Arabsczi jãzëk|arab]]. ‏اليَمَن‎, trb. ''Al-Jaman''), '''Jemeńskô Repùblika''' ([[Arabsczi jãzëk|arab]]. ‏الجمهوريّة اليمنية‎, trb. ''Al-Dżumhurijja al-Jamanijja''je państwã w [[Azëjô|Azëji]], na [[Arabsczi Półòstrów|Arabsczim Półòstrowie]]. Stolecznym gardã je [[Sana]]. Pòwstał w 1990 czede zjednóne òstałë Nôrdowi ë Pôłniowi Jemen<ref name=":0">''[https://2009-2017.state.gov/outofdate/bgn/yemen/7263.htm Yemen (10/96)]'' [online], U.S. Department of State [dost. 2026-03-28] (an.).</ref>. Jãzëkã urzãdowim je arabsczi, nôwikszą religią je islam<ref name=":0" />. Greńczë z [[Saudëjskô Arabijô|Saudëjską Arabiją]] na nordze, a òd pòrénku z [[Òman|Òmanã]]. Òd pôłnia ma przëstãp do Arabsczégò mòrza ë Adeńsczi roztoczi, a òd zôpodu do Czerwionego mòrza. == Przëpisë == {{Przëpisë}} {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] ed6diqc7mfxv6qzpkhe457lwv9p36h6 200706 200704 2026-05-27T14:15:45Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 200706 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|fana=Flag of Yemen.svg|herb=Emblem of Yemen.svg|mòtto=الله، الوَطَن، الثَورة، الوَحدة<br>Allah, al-Watan, ath-Thawra, al-Wehda<br>(Bóg, Państwò, Rewòlucjô, Jednosc)|himn=[[Himn Jemenu|الجمهورية المتحدة]]<br>al-Jumhūrīyah al-Muttaḥidâh<br>(Zjednóna Repùblika)|na karce=LocationYemen.png|jãzëk=arabsczi|stolëca=Sana|fòrma państwa=repùblika|Prezydeńt=Raszad al-Alimi|Premiéra=Shaea al-Zindani|wiéchrzëzna=527 968|lëdztwò=42,961,653<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/yemen-population/ Yemen Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-03-28] (<abbr>an.</abbr>).</ref>|rok=2026|dëtk=jemeńsczi rial|kòd dëtka=YER|telefón=+967|Internet=.ye|aùtowi kòd=Y|kòd=YE|czasowô cona=+3|miono=Jemeńskô Repùblika|gwôsné miono=‏الجمهوريّة اليمنية‎|miono-genitiw=Jemenu}} '''Jemen''' ([[Arabsczi jãzëk|arab]]. ‏اليَمَن‎, trb. ''Al-Jaman''), '''Jemeńskô Repùblika''' ([[Arabsczi jãzëk|arab]]. ‏الجمهوريّة اليمنية‎, trb. ''Al-Dżumhurijja al-Jamanijja''je państwã w [[Azëjô|Azëji]], na [[Arabsczi Półòstrów|Arabsczim Półòstrowie]]. Stolecznym gardã je [[Sana]]. Pòwstał w 1990 czede zjednóne òstałë Nôrdowi ë Pôłniowi Jemen<ref name=":0">''[https://2009-2017.state.gov/outofdate/bgn/yemen/7263.htm Yemen (10/96)]'' [online], U.S. Department of State [dost. 2026-03-28] (an.).</ref>. Jãzëkã urzãdowim je arabsczi, nôwikszą religią je islam<ref name=":0" />. Greńczë z [[Saudëjskô Arabijô|Saudëjską Arabiją]] na nordze, a òd pòrénku z [[Òman|Òmanã]]. Òd pôłnia ma przëstãp do Arabsczégò mòrza ë Adeńsczi roztoczi, a òd zôpodu do Czerwionego mòrza. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] 85xo5ancl10cyg5269sn1njinkk8ja6 0 4686 200731 194416 2026-05-27T15:40:38Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200731 wikitext text/x-wiki {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; ; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 92%;" |+ <big><big>'''Uetersen'''</big></big>'''<br />'''Rosenstadt Uetersen'' |- | align=center widith=120px | [[Òbrôzk:DEU Uetersen COA.svg|center|80px|Herb Uetersen]] | align=center widith=130px | [[Òbrôzk:Flag of Schleswig-Holstein.svg|140px|Fana landu Schleswig-Holstein]] |- | align="center" style="background:#efefef;" width="120px" | [[Herb Uetersen|Herb]] | align="center" style="background:#efefef;" width="130px" | [[Fana Uetersen|Fana]] |- |[[Bùrméster]] |align=left| Andrea Hansen |- | [[Wiéchrzëzna]] | 11,43 km² |- | [[Pòłożenié]]: | 53° 41' 14" nord. 09° 40' 09" pòr. |- | [[Lëdztwò]] <small>(12 [[2006]])</small> | 17&nbsp;865 |- | [[Czerënkòwi numer]] | +49-4122 |- | [[Pòcztowi kòd]] | D-25436 |- | [[Registracëjné tôfle]] | PI |- | align="center" colspan="2" style="background:#efefef;" style="border-bottom:3px solid gray;" | '''Adresa:'''<br /> <div style="text-align: left; font-size: 95%"></div> ---- <font size="-1">[http://www.uetersen.de/ http://www.uetersen.de/]</font><br /> |} [[Òbrôzk:Uetersen Stadtwerkehaus.jpg|mały|left|Mùzeùm w Uetersen]] '''Uetersen''' ({{IPA|ˈyːtɐzən}}) – je môłim gardã w nordze [[Miemieckô|Miemiecczi Federacëjny Repùbliczi]] w landze [[Schleswig-Holstein]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gardë w Miemiecczi]] epgkd04dnko3ysnea4hpkuvc7o9k6o2 0 4807 200670 200177 2026-05-27T13:21:30Z Iketsi 3254 Òbrôzk 200670 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Doda, Pokolenia Wolności 01 (cropped).jpg|mały|Doda (2023)]] '''Doda''' (Dorota Aqualiteja Rabczewska), (ùr. [[15 gromicznika]] [[1984]]) je spiéwôrką. == Diskògrafijô == *''Virgin'', ([[2002]]) *''Bimbo'', ([[2004]]) *''Ficca'', ([[2005]]) *''Diamond Bitch'', ([[2007]]) *''Diamond Bitch - Reedition'', ([[2008]]) *''The Seven Temptations'', ([[2011]]) *''Choni'', ([[2016]]) * ''Dorota'', ([[2019]]) * ''Aquaria'', ([[2022]]) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Rabczewska Dorota}} [[Kategòrëjô:Mùzycë]] 7tyjpo82oare2h8ptyvpzc2joxzvp0h 0 5028 200647 198626 2026-05-27T13:12:12Z Iketsi 3254 ref 200647 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Gòwidlëno | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Serakòjce | szôłtëstwò=Gòwidlëno | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=19 | sekùndëN=31.6 | gradëE=17 | minutëE=47 | sekùndëE=39.9 | wiżô=165,3 | rok=2006 | lëdztwò=1350 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-341 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës=Jolanta Dyszer | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Gòwidlëno_-_kościół_Niepokalanego_Poczęcia_NMP.JPG|mały|left|Kòscół]] '''Gòwidlëno''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Gowidlino'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Serakòjce|gminie Serakòjce]]. Tu w szkòle dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]<ref>https://web.archive.org/web/20170705112302/http://gowidlino.edu.pl/plan/</ref>. Wies je nad [[Gòwidlińsczé Jezoro|jezorã Gòwidlińsczim]] ë na szlachù wòjewódzczi dardżi [[Òbrôzk:Tabliczka DW211.svg|25px]]. Tu je kòscół parafialny z lat 1866–1868. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/756 Gowidlino] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Serakòjce]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] p1yk9roq5n9nm3vsh5r8ue61jwfz9mm 0 5197 200672 191660 2026-05-27T13:22:17Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 200672 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Gniéżdżewò | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=pùcczi | gmina= Pùck | szôłtëstwò=Gniéżdżewò | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=44 | sekùndëN=45 | gradëE=18 | minutëE=22 | sekùndëE=44 | wiżô=30-50 | rok=2008 | lëdztwò=1113 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=84-100 | reg_tôfla=GPU | SIMC= | szôłtës= Maria Szefka | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Gniezdzewo turbiny wiatrowe.jpg|mały|left|Elektrownie na wiater w Gniéżdżewie]] [[Òbrôzk:Gniéżdżewò - fire department.JPG|mały|Pòdwózark ògniôrzów w Gniéżdżewie]] '''Gniéżdżewò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Gnieżdżewo'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[pùcczi kréz|pùcczim krézu]], w [[gmina Pùck|gminie Pùck]]. Tu ùrodzył sã w 1870 rokù [[Kònstantin Dominik]] - biskùp, a dzys Sługa Bòżi. Tu hecz szpachluje gubernator i władca gnieżdżewskiego państwa podziemnego. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Pùck]] bjwdzlg3jx0s8iitmsc6183cr9d4ovt 200725 200672 2026-05-27T15:38:06Z Iketsi 3254 -' ' 200725 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Gniéżdżewò | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=pùcczi | gmina= Pùck | szôłtëstwò=Gniéżdżewò | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=44 | sekùndëN=45 | gradëE=18 | minutëE=22 | sekùndëE=44 | wiżô=30-50 | rok=2008 | lëdztwò=1113 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=84-100 | reg_tôfla=GPU | SIMC= | szôłtës= Maria Szefka | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Gniezdzewo turbiny wiatrowe.jpg|mały|left|Elektrownie na wiater w Gniéżdżewie]] [[Òbrôzk:Gniéżdżewò - fire department.JPG|mały|Pòdwózark ògniôrzów w Gniéżdżewie]] '''Gniéżdżewò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Gnieżdżewo'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[pùcczi kréz|pùcczim krézu]], w [[gmina Pùck|gminie Pùck]]. Tu ùrodzył sã w 1870 rokù [[Kònstantin Dominik]] - biskùp, a dzys Sługa Bòżi. Tu hecz szpachluje gubernator i władca gnieżdżewskiego państwa podziemnego. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Pùck]] noaekgt4p4khhr43gh47hhl6mlovkrf 0 5238 200655 190874 2026-05-27T13:15:48Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 200655 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Sztutowò | rodzôcz_wsë= | céch_wsë=Òbrôzk:POL gmina Sztutowo COA.svg | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=Nowòdwòrsczi kréz (gduńsczi) | gmina=Sztutowò | szôłtëstwò= | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=19 | sekùndëN=33 | gradëE=19 | minutëE=10 | sekùndëE=44 | wiżô= | rok=2006 | lëdztwò=2988 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=82-110 | reg_tôfla=GND | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk=Kościół Sztutowo.jpg | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Brama sztutowo.JPG|mały|left]] '''Sztutowò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Sztutowo'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Stutthof'') – to je wsą ë wieską gminą w [[Nowòdwòrsczi kréz (gduńsczi)|nowòdwòrsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. W II swiatowi wòjnie tu béł lager [[Stutthof]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] 6kuf78jz694lff7qcbzj5bbilpvluf7 0 5259 200652 178450 2026-05-27T13:15:01Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200652 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Sławòszëno | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=pùcczi | gmina=Krokòwò | szôłtëstwò=Sławòszëno | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=47 | sekùndëN=11 | gradëE=18 | minutëE=11 | sekùndëE=50 | wiżô= | rok=2006 | lëdztwò=652 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=84-110 | reg_tôfla=GPU | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Sławoszyno - dom kultury i biblioteka.jpg|mały|left]] '''Sławòszëno''' to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] wies w [[Gmina Krokòwò|gminie Krokòwò]]<ref>Biuletin Radzëznë Kaszëbszégò Jãzëka 2010, K-PZ Gduńsk 2010, s. 90</ref>, w [[Pùcczi kréz|pùcczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Tu ùrodzył sã 4 maja 1817 rokù [[Florian Cenôwa]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/791 Sławoszyn w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Krokòwò]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] ep2cyit0ssa5plwq8ojvwhkhf8zk9vl 0 5267 200866 177977 2026-05-28T11:53:59Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200866 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Rzucewò | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=pùcczi | gmina=Pùck | szôłtëstwò=Rzucewò | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=41 | sekùndëN=09 | gradëE=18 | minutëE=27 | sekùndëE=44 | wiżô= | rok=2007 | lëdztwò=354 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd= | reg_tôfla=GPU | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk=Rzucewo Pałac.jpg | galerëjô_commons=Category:Rzucewo |}} [[Òbrôzk:Rzucewo, pałac, 1840-1845 19.jpg|mały|left|Rzucewò - w pałacu]] '''Rzucewò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Rzucewo'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[pùcczi kréz|pùcczim krézu]], w [[gmina Pùck|gminie Pùck]]. Tu je snôzi pałac we westrzódkù parkù. [[28 lëpińca]] 1851 rokù tu béł prësczi król, a lëdze gôdelë, że mù sã widza piesń "Chto sã w òpiekã". == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IX/880 Rucewo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Pùck]] a9wruzc1zjv55u3457i2lg2tngy5u4o 0 5303 200864 182260 2026-05-28T11:52:30Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 200864 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Kaszëba | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=chònicczi | gmina=Brusë | szôłtëstwò=Lésno | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=53 | minutëN=56 | sekùndëN=46 | gradëE=17 | minutëE=39 | sekùndëE=02 | wiżô= | rok=2008 | lëdztwò=97 | gãscëzna= | nr_czér=52 | pòcztowi_kòd=89-634 | reg_tôfla=GCH | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Zbrzyca poniżej osady Kaszuba Leśna.jpg|mały|left|]] '''Kaszëba''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Kaszuba''. [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Kaszuba'') – to je wies kaszëbskô w [[Gmina Brusë|gminie Brusë]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/904] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Brusë]] ps4a4tg37cz9p4ev4b097cktg2nm2lh 0 5312 200865 187382 2026-05-28T11:53:08Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200865 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Mechòwa | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=pùcczi | gmina= Pùck | szôłtëstwò=Mechòwa | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=42 | sekùndëN=48 | gradëE=18 | minutëE=16 | sekùndëE=46 | wiżô= | rok=2007 | lëdztwò=409 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=84-106 | reg_tôfla=GPU | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk=Kościół w Mechowie.jpg | galerëjô_commons=Mechowo |}} '''Mechòwa''' to je wies w [[Gmina Pùck|gminie Pùck]], w [[Pùcczi kréz|pùcczim krézu]]. We wsë je [[Wiązarka|wiązarkòwi]] kòscół z 1742 rokù. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Groty mechowskie.jpg|[[Mechòwsczé grotë]] Òbrôzk:Mechowo - Church 05.jpg|Bënë kòscòła w Mechòwë </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XV_cz.2/312 Mechowo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Pùck]] 2e3k3qabz4t2w6l0hr3p8cgenpns5jn 0 5320 200863 182057 2026-05-28T11:51:59Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200863 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Cecenowò | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=stôłpsczi | gmina=Główczëce | szôłtëstwò= | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=38 | sekùndëN=34 | gradëE=17 | minutëE=32 | sekùndëE=31 | wiżô= | rok=2006 | lëdztwò=426 | gãscëzna= | nr_czér=59 | pòcztowi_kòd=76-220 | reg_tôfla=GSL | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk= | galerëjô_commons=Category:Cecenowo |}} [[Òbrôzk:Cecenowo-kosciol NMP.jpg|mały|Kòscół w Cecenowie]] '''Cecenowò''' to je stôrô wies kaszëbskô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[stôłpsczi kréz|stołpsczim krézu]], w [[Gmina Główczëce|gminie Główczëce]]. Tu bëlë zjinaczony jãzëkòwò i kùlturowò [[Kaszëbi]] - Kabôtkòwie. Òni w parafiach: Cecenowò i [[Główczëce]] gôdalë gwarą kabôcką. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/528 ''Cecenowo'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Stôłpsczi kréz]] [[Kategòrëjô:Gmina Główczëce]] kxb6jgv9vtbc0d6tid1kbfrcmtm4t67 0 5322 200856 187447 2026-05-28T11:38:02Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200856 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Rozłazëno | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=wejrowsczi | gmina=Łãczëce | szôłtëstwò=Rozłazëno | miejskô= | wiechrzëzna=40,03 | gradëN=54 | minutëN=31 | sekùndëN=50 | gradëE=17 | minutëE=54 | sekùndëE=37 | wiżô=132 | rok=2006 | lëdztwò=950<br>1143 (szôłtëstwò) | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=84-219 | reg_tôfla=GWE | SIMC= | szôłtës=Antoni Bronk | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Kosciol w Rozlazinie.jpg|mały|Kòscół]] '''Rozłazëno''' to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]], w [[gmina Łãczëce|gminie Łãczëce]]. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożoné sã wse ë mniészé kòlonie Wiôlgô Dãbrowka (lëdztwò: 41), Jéżéwò (lëdztwò: 108), Nowé Rozłazëno i Redëstòwò (lëdztwò: 44). Tu je stôri kòscół. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IX/838 Rozłazin w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Łãczëce]] [[Kategòrëjô:Wejrowsczi kréz]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 5b86ay8w53q4x1ny0kzgodlxsfwgvvt 0 5328 200855 178341 2026-05-28T11:37:48Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 200855 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Prãgòwò | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=gduńsczi | gmina=Kòlbùdë | szôłtëstwò=Prãgòwò | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=15 | sekùndëN=17 | gradëE=18 | minutëE=28 | sekùndëE=46 | wiżô= | rok=2005 | lëdztwò=720 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-050 | reg_tôfla=GDA | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Prãgòwò - kòscół.JPG|left|mały|Kòscół]] ''' Prãgòwò''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Pręgowo'') – to je wies w [[Gmina Kòlbùdë|gminie Kòlbùdë]] w [[Gduńsczi kréz|gduńsczim krézu]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|Pòmòrsczim wòjewództwie]]. Tu je stóri kòscół. W nim òdprôwiónô je czasem w niedzelã Mszô Sw. z liturgią słowa w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IX/29 Prągowo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Kòlbùdë]] c7q682hh4x06y4dm4sqrvgkk0ukhlfr 0 5337 200763 195691 2026-05-27T15:54:59Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200763 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Aleksandr Hilferding.jpg|mały|Aleksander Hilferding]] '''Aleksander Hilferding''' (1831-1872) béł rusczim ùczałim, slawistim i fòlkloristą. Òn wiele zrobił dlô [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]], bò napisôł ksążkã ''Остатки славян на южном берегу Балтийского Моря'', Sankt-Petersburg (1862) - „Nëdżi Słowianów na pôłniowym brzegù Bôłtu”. Òb lato 1856 rokù òn i [[Florian Cenôwa]] jachale òd [[Gduńsk]]a przez [[Wejrowò]] i [[Lãbòrg]] do Główczëc i do [[Bëtowò|Bëtowa]]. Stądka Ceynowa òdjachôł, a Hilferding sóm robił badania na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Òn òpisôł téż [[Słowińcë|Słowińców]]. Hilferding w pòłowie XIX stalata pòdzelił kaszëbiznã „pôłnikòwò” na: 1. gwarã [[Pòmrë|pòmerańsczich]] Słowińców i Kaszëbów: a) Słowińców, np. [[Wiôlgô Gardna]], [[Klëczi]], [[Smôłdzëno]]; b) Kabôtków, np. [[Główczëce]], [[Rowë]]; dzys ji ju ni ma; 2. gwarã [[Pòmrë|pòmerańsczich]] Kaszëbów: 2.1) nad jez. [[Łebskò]], np. [[Jizbica]] i [[Łeba]], 2.2) za Jezorem Łebsczim, np. [[Charbrowò]], [[Sôrbsk]], [[Òseczi]], c) w Bëtowsczém, np. [[Bëtowò]], [[Grzmiącô]]; slédnô dzélã je zachòwónô, np. w Czôrny Dąbrowie i [[Rekòwò|Rekòwie]]; 3. gwarã kaszëbską w [[Zôpadné Prësë|Zôpadnëch Prësach]], np. [[Żarnówc]], [[Swôrzewò]], [[Chałëpë]], [[Wejrowò]], [[Kartuzë]], [[Stãżëca]], [[Kòscérzëna]], [[Lésno]] i [[Skarszewò]]. == Ùsôdztwò (wëjimk) == * ''[[commons:File:Гильфердинг А.Ф. - Остатки славян на южном берегу Балтийского моря.djvu|Остатки славян на южном берегу Балтийского моря]] Sankt-Petersburg 1862 (wyd. polskie Resztki Słowian na południowym wybrzeżu Morza Bałtyckiego, tłum. Nina Perczyńska, oprac. Jerzy Treder, Gdańsk'' 1989, ISBN 83-85011-57-9 * [https://books.google.de/books?id=B1wtAAAAYAAJ&pg=PA81&hl=fr#v=onepage&q&f=false ''Die Ueberreste der Slawen auf der Südküste des baltischen Meeres''] Zeitschrift für slavische Literatur, Kunst und Wissenschaft, 1862 ; Google * О сродстве языка Славянского с Санскритским. Санктперербург, 1853 (''Ò rëdze słowiańsczégò jãzëka z sanskrytem'') * История балтийских славян (''Historiô bôłtëcczich Słowión'') 1855 * Борьба славян с немцами на Балтийском поморье в средние века (''Wòjnë Słowión z Miemcama na ùbrzegù bôłtëcczim w strzédnowiekù'') 1861 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Hilferding Aleksander}} [[Kategòrëjô:Lingwistika]] [[Kategòrëjô:Kaszëbisce]] 2hf0y21wyfn0ek3345z8c1b6g6p5t0i 0 5340 200854 183942 2026-05-28T11:37:32Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200854 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Wiôlgô Gardna | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=stôłpsczi | gmina=Smôłdzëno | szôłtëstwò= | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=38 | sekùndëN=15 | gradëE=17 | minutëE=09 | sekùndëE=57 | wiżô= | rok=2006 | lëdztwò=803 | gãscëzna= | nr_czér=59 | pòcztowi_kòd=76-213 | reg_tôfla=GSL | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk=POL GARDNA WIELKA 66006 (1).jpg | galerëjô_commons=Category:Gardna Wielka |}} '''Wiôlgô Garnô''' to je wies w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[stôłpsczi kréz|stôłpsczim krézu]], w [[Gmina Smôłdzëno|gminie Smôłdzëno]]. Tu bële [[Słowińcë]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/494 ''Garna'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Smôłdzëno]] i1mx5thsp5lo68wbhrhkbe62dx0khtm 0 5344 200853 184375 2026-05-28T11:37:24Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200853 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Swôrzewò | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=pùcczi | gmina=Pùck | szôłtëstwò=Swôrzewò | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=45 | sekùndëN=51 | gradëE=18 | minutëE=23 | sekùndëE=47 | wiżô= | rok=2006 | lëdztwò=988 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=84-100 | reg_tôfla=GPU | SIMC= | szôłtës=Anna Pomieczyńska | www= | òdjimk= | galerëjô_commons=Category:Swarzewo |}} [[Òbrôzk:Swôrzéwò - kòscół.JPG|mały|Kòscół]] '''Swôrzewò''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Swarzewo'') – to [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczi Ùbrzég|Kaszëbsczégò Ùbrzega]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[pùcczi kréz|pùcczim krézu]], w [[gmina Pùck|gminie Pùck]]. Tu je znóny kòscół, a w nim òbrôz na délu z 1648 rokù z historią sztaturë Matczi Bosczi Swôrzewsczi. Tu dzece w szkòle ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. == Lëteratura == * Morze w malarstwie polskim / Krystyna Fabijańska-Przybytko ; tł. Peter Senn ; red. Elżbieta Rusak.Gdańsk : Wydawnictwo Morskie, 1990, s.15 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XI/628 ''Swarzewo'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [http://spswarzewo.edupage.org/about/?subpage=1 szkòła] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Pùck]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 9uz38fidpoap955bw8n7w1ubwjqdma8 0 5359 200675 199703 2026-05-27T13:22:57Z Iketsi 3254 Òbrôzk 200675 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Skòrzewò | rodzôcz_wsë=Skòrzewa | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kòscersczi | gmina=Kòscérzna | szôłtëstwò=Skòrzewò | miejskô= | wiechrzëzna=17,35 | gradëN=54 | minutëN=10 | sekùndëN=05 | gradëE=17 | minutëE=58 | sekùndëE=13 | wiżô= | rok=2004 | lëdztwò=1326 | gãscëzna=76,25 | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-400 | reg_tôfla=GKS | SIMC= | szôłtës=Czesław Synakowski | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Skorzewo church.jpg|mały|left|Kòscół]] '''Skòrzewò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Skorzewo'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Skorschewo'')) – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kòscersczi kréz|kòscersczim krézu]], w [[gmina Kòscérzna|gminie Kòscérzna]]. Wies je na szlachù wòjewódzczi dardżi [[Òbrôzk:Tabliczka DW214.svg|25px]]. Tu je kòscół ë szkòła. Tu bëła stôrô chëcz[http://csb.wikipedia.org/w/index.php?title=%C3%92br%C3%B4zk:Zdroje_Raduni.djvu&page=50] i ùrodzony je ksądz [[Władisłôw Szulëst]], a béł ùrodzony [[Antón Zdrojewsczi]] ùmarłi we [[Francëjô|Francëji]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/706 ''Skorzewo'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Kòscérzna]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 9f7eya7jv0f05nhoy3e7p8sszpjybbz 0 5366 200676 177966 2026-05-27T13:23:05Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 200676 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Rekòwò | rodzôcz_wsë=Rekòwa | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=bëtowsczi | gmina=Bëtowò | szôłtëstwò=Rekòwò | miejskô= | wiechrzëzna=17,23 | gradëN=54 | minutëN=05 | sekùndëN=01 | gradëE=17 | minutëE=26 | sekùndëE=26 | wiżô= | rok= | lëdztwò=380 | gãscëzna=22 | nr_czér=59 | pòcztowi_kòd=77-131 | reg_tôfla=GBY | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Rekòwò - kòscół.jpg|mały|left|220px|Kòscół]] '''Rekòwò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Rekowo'') – to je stôrô [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Bëtowsczé Pòjezerzé|Bëtowsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]], w [[Gmina Bëtowò|gminie Bëtowò]]. Wies je na szlachù wòjewódzczi dardżi [[Òbrôzk:Tabliczka DW212.svg|25px]]. Tu je kòscół ë szkòła. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożoné sã mniészé kòlonie: Bòrë, Brinczi ë Rekòwsczé Pùstczi. Stądka je ród Rekòwsczich, a òni są wierã téż aż w [[Kanada|Kanadze]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IX/606 Rekowo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Bëtowò]] rcgcnjum08r5yt7diat0oo3psc48w8a 0 5374 200790 187380 2026-05-27T16:06:07Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200790 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Żelëstrzewò | rodzôcz_wsë= | céch_wsë=Òbrôzk:POL Żelistrzewo COA.svg | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=pùcczi | gmina=Pùck | szôłtëstwò=Żelëstrzewò | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=40 | sekùndëN=38 | gradëE=18 | minutëE=25 | sekùndëE=10 | wiżô= | rok=2009 | lëdztwò=2340 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=84-122 | reg_tôfla=GPU | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk=Żelistrzewo kościół.jpg | galerëjô_commons=Category:Żelistrzewo |}} '''Żelëstrzewò''' – to je wielgô [[Kaszëbë|kaszëbskô]] wies w [[Gmina Pùck|gminie Pùck]], w [[Pùcczi kréz|pùcczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. W wsë je kòscół zbùdowóny na sztôłt kòscoła w [[Swôrzewò|Swôrzewie]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIV/771 Żelistrzewo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Pùck]] k5vkp09e52xldrhl72uj14npv8c8ka7 0 5383 200852 187016 2026-05-28T11:36:51Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200852 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Szemrejce | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=lãbòrsczi | gmina=Céwice | szôłtëstwò= | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=24 | sekùndëN= | gradëE=17 | minutëE=45 | sekùndëE=43 | wiżô= | rok=2006 | lëdztwò=1909 | gãscëzna= | nr_czér=59 | pòcztowi_kòd=84-312 | reg_tôfla=GLE | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} '''Szemrejce''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Siemirowice''<ref>Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 15 marca 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (Monitor Polski 1947, nr 37, poz. 297)</ref>) – są [[Kaszëbë|kaszëbską]] wsą na kraju [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]] w [[Gmina Céwice|gminie Céwice]], w [[Lãbòrsczi kréz|lãbòrsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Siebmacher (1866) napisôł ò nich Szemrejce na Kaszëbach (''Schimmerwitz in Kassuben''). Tu w szemrejsczi szkòle dzece ùczą sã m. jin. [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] <ref>http://enthusiasmatschool.blogspot.com/p/schools.html</ref>. Òficjalnô [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskô]] pòzwa wsë w fòrmie „Szemrejce” òsta wprowadzónô 18 lëpińca 2016<ref>[https://web.archive.org/web/20190624093236/http://mniejszosci.narodowe.mswia.gov.pl/download/86/13576/stan09042019ost.pdf ''Lista gmin wpisanych do Rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości'']</ref>. == Lëteratura == *Marian Biskup, Andrzej Tomczak: [http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id=26287&from=publication Mapy województwa pomorskiego w drugiej połowie XVI w.: rozmieszczenie własności ziemskiej, sieć parafialna], Toruń ; Warszawa : Państwowe Wydaw. Naukowe, 1955, str. 137. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/550 2.) ''Siemirowo'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Céwice]] kaxosryuubfi8om5mbr6h35a7uwoulx 0 5410 200851 187515 2026-05-28T11:35:36Z Iketsi 3254 Galeriô 200851 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Pałëbice | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Srôkòjce | szôłtëstwò= | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=23 | sekùndëN=22 | gradëE=17 | minutëE=51 | sekùndëE=33 | wiżô= | rok=2006 | lëdztwò=282 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-340 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} '''Pałëbice''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Pałubice'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w nordowô-zôpadnim dzelu [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]] i [[Kaszëbsczi Krôjòbrazny Park|Kaszëbsczégò Krôjòbraznégò Parkù]], pòłożonô w [[gmina Serakòjce|gminie Srôkòjce]] w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Pałëbice (DW214).JPG| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VII/834 Pałubice w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Serakòjce]] 140gboq9n2s15rav7h5s3ldv32dl5mz 0 5419 200850 186764 2026-05-28T11:34:57Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; Galeriô 200850 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Łubianô | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kòscérsczi | gmina=Kòscérzna | szôłtëstwò=Łubianô | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=06 | sekùndëN= | gradëE=17 | minutëE=52 | sekùndëE= | wiżô= | rok= | lëdztwò=2500 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-407 | reg_tôfla=GKS | SIMC= | szôłtës= Marcin Żurek (2022) | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} '''Łubianô''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Łubiana'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Lubianen'') – to je wielgô [[Kaszëbë|kaszëbskô]] wies w [[gmina Kòscérzna|gminie Kòscérzna]], w [[Kòscérsczi kréz|kòscérsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Tu je [[Fabrika Stołowi Pòrcelanë]] w Łubianie i stądka pòchòdzy [[kaszëbskô pòrcelana]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Łubianô - kòscół.JPG|Kòscół Òbrôzk:Łubianô - Fabrika Stołowi Pòrcelanë.JPG|[[Fabrika Stołowi Pòrcelanë]] </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.diecezja-pelplin.pl/component/content/article/15-aktualnosci/472-lubiana-30-lecie-parafii-pod-przewodnictwem-nuncjusza-apostolskiego-fotoreportaz (pl)] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Kòscérzna]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 5ya56sx4bh5ncy4sijlde9a6814tgga 0 5420 200788 184422 2026-05-27T16:05:41Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 200788 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Jeleńcz, tartak.jpg|mały|]] '''Jeléńcz''' – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] wies w [[Gmina Parchòwò|gminie Parchòwò]], w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. W 1293 rokù tą wies dostôł "Mistco" òd ksyżëca [[Mscëwòj II|Mscëwòja II]]. Wierã Cramer pierszi pisôł, że Jeléńcz to je kaszëbskô (''cassubische'') pòzwa (1858). Pò [[1920]] rokù òn béł w [[Miemieckô|Miemcach]]. To je rodné gniôzdo Jelińsczich. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} *Cramer R.: Geschichte der Lande Lauenburg und Bütow, Tom 1. E. J. Dalkowski, Königsberg 1858, s. 306[https://archive.org/details/bub_gb_Cc8AAAAAcAAJ/page/n315] * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/555 ''Jeleńczyn'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Parchòwò]] [[Kategòrëjô:Bëtowsczi kréz]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] fg3revdyf5urbjyn98z37csk9k8sir8 0 5423 200789 187412 2026-05-27T16:05:56Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200789 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Wôrblëniô | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=pùcczi | gmina= Pùck | szôłtëstwò=Wôrblëniô | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=44 | sekùndëN=39 | gradëE=18 | minutëE=18 | sekùndëE=02 | wiżô= | rok=2007 | lëdztwò=544 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=84-107 | reg_tôfla=GPU | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk=Werblinia.jpg | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Wôrblëniô - OSP.JPG|left|mały|OSP Wôrblëniô]] '''Wôrblëniô''' to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] wies w gminie [[Pùck]], w [[Pùcczi kréz|pùcczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Tu w szkòle dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. Téż tu ùrodzył sã [[Andrzéj Slëwińsczi]] (1939–2009). == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://spwerblinia.edupage.org/ szkòła] * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIII/217 Werblin w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Pùck]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] nk75a3qzo4yqmbvb20px03zw8xwnb4e 0 5425 200849 178171 2026-05-28T11:34:11Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200849 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Lëpùskô Hëta | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kòscérsczi | gmina=Lëpùsz | szôłtëstwò= | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=04 | sekùndëN=36 | gradëE=17 | minutëE=48 | sekùndëE=03 | wiżô= | rok=2006 | lëdztwò=103 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-424 | reg_tôfla=GKS | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} '''Lëpùskô Hëta''' to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] wies w [[Gmina Lëpùsz|gminie Lëpùsz]], w [[Kòscérsczi kréz|kòscérsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Tu ùrodzył sã [[Bòlesłôw Jażdżewsczi]] - kaszëbsczi ùtwórca. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/296 Lipuska huta w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Lëpùsz]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 66hxmhacx7vl9qzbgtdv2tkvxzia8ef 0 5426 200680 182431 2026-05-27T13:59:04Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200680 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Zbichòwò | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=wejrowsczi | gmina=Wejrowò | szôłtëstwò= | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=33 | sekùndëN=18 | gradëE=18 | minutëE=19 | sekùndëE=16 | wiżô= | rok= | lëdztwò=489 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=84-206 | reg_tôfla=GWE | SIMC= | szôłtës=Jerzi Szëmańsczi | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Star 266 d.jpg|mały|left]] '''Zbichòwò''' to je kaszëbskô wies w [[gmina Wejrowò|gminie Wejrowò]], w [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Tu w 1923 rokù ùrodzył sã [[Bòlesłôw Bòrk]] - kaszëbsczi ùtwórca. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIV/516 ''Zbichowo'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Wejrowò]] nfuoopjbsantcjp2rydcchhxiavo6gi 0 5461 200787 186959 2026-05-27T16:05:20Z Iketsi 3254 == Przëpisczi→== Przëpisë; {{Kòntrola}} 200787 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Kòloniô | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Kartuzë | szôłtëstwò=Kòloniô | miejskô= | wiechrzëzna=5,25 | gradëN=54 | minutëN=23 | sekùndëN=49.4 | gradëE=18 | minutëE=06 | sekùndëE=46.9 | wiżô=210 | rok= | lëdztwò=806 | gãscëzna=144.2 | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd= | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës=Włodzimierz Szwaba | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Kòlonijô (obelisk).JPG|mały|left|]] '''Kòloniô''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Kolonia'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Kartuzë|gminie Kartuzë]]. Tu w szkòle dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożoné sã miészé kòlonie: Bòrowc i Chòjna. Òficjalnô kaszëbskô pòzwa wsë w pòstacje „Kòloniô” òsta wprowadzónô 16 zélnika 2010<ref>[https://web.archive.org/web/20160427004859/http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/download/86/19883/ListagminwpisanychdoRejestrugmin-stanna5IV16.pdf ''Lista gmin wpisanych do Rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości'']</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV/268 Kolonia w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Kartuzë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 8cyw6hpksw6wzu4ri13wqdmk0cua56k 0 5487 200661 178336 2026-05-27T13:17:50Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200661 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Górnô Brodnica | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Kartuzë | szôłtëstwò=Górnô Brodnica | miejskô= | wiechrzëzna=12,91 | gradëN=54 | minutëN=16 | sekùndëN=12.8 | gradëE=18 | minutëE=04 | sekùndëE=56.6 | wiżô=175 | rok=2006 | lëdztwò=1225 | gãscëzna=84.8 | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-324 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës=Ryszard Duszyński | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Górnô Brodnica kòscół (3).JPG|mały|left|Kòscół]] '''Górnô Brodnica''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Brodnica Górna'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Kartuzë|gminie Kartuzë]]. Tu w szkòle dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] [http://zkiwbrodnicagorna.edupage.org/text7/?]. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożoné sã miészé kòlonie: Grzebiéńcz, Kalkô, Kamiónka i Złotô Góra. Wies je na szlachù wòjewódzczi dardżi [[Òbrôzk:Tabliczka DW228.svg|25px]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/370 2.) Brodnica górna w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kartësczi kréz]] [[Kategòrëjô:Gmina Kartuzë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] g6oyigwtskvxj0l2wj5qe08086t8nsh 0 5495 200677 184563 2026-05-27T13:57:57Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200677 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Pòmiéczëno | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Kartuzë | szôłtëstwò=Pòmiéczëno | miejskô= | wiechrzëzna=10,35 | gradëN=54 | minutëN=24 | sekùndëN=53 | gradëE=18 | minutëE=12 | sekùndëE=07 | wiżô= | rok=2006 | lëdztwò=463<br>szôłtëstwò: 1027 | gãscëzna=99,2 | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-305 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës=Tadeusz Konkol | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Pomieczynochurch.jpg|mały|left|Kòscół]] '''Pòmiéczëno''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Pomieczyno'') to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé |Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Przedkòwò|gminie Przedkòwò]]. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożoné sã wse ë mniészé kòlonie [[Bôrwik]] (lëdztwò: 420), [[Hejtuz]] (lëdztwò: 75), [[Kroléwsczé Pòmiéczëno]] (lëdztwò: 83). Tu je znóny kòscół. Wies je na szlachù wòjewódzczi dardżi [[Òbrôzk:Tabliczka DW224.svg|25px]]. Tu w szkòle dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. Dzél ti wsë zwie sã [[Hejtuz]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VIII/745 Pomieczyn] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Przedkòwò]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] qsvim3yajxznw5iaqn3jj5o9c6k9vuj 0 5512 200685 184813 2026-05-27T14:02:27Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200685 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Dolëzna Jadwidżi | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Serakòjce | szôłtëstwò=[[Gòwidlëno]] | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=20 | sekùndëN=21 | gradëE=17 | minutëE=45 | sekùndëE=05 | wiżô= | rok=2006 | lëdztwò=24 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-341 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës=Stanisław Cybulla | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Dolëzna Jadwidżi - budynek celny.jpg|mały|left|]] [[Òbrôzk:Dolina Jadwigi znak.jpg|mały|left|]] '''Dolëzna Jadwidżi''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Dolina Jadwigi'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Serakòjce|gminie Serakòjce]], w òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] Gòwidlëno. Wies je na szlachù wòjewódzczi dardżi [[Òbrôzk:Tabliczka DW211.svg|25px]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Serakòjce]] 9xfysh2ca2frypqcutwdc80lp48pwd6 0 5533 200654 198485 2026-05-27T13:15:34Z Iketsi 3254 Òbrôzk 200654 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Chwaszczëno | rodzôcz_wsë=Chwaszczëna | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Żukòwò | szôłtëstwò=Chwaszczëno | miejskô= | wiechrzëzna=13,6 | gradëN=54 | minutëN=26 | sekùndëN=37 | gradëE=18 | minutëE=25 | sekùndëE=09 | wiżô= | rok=2007 | lëdztwò=2678 | gãscëzna=196,9 | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=80-209 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës=Aleksandra Nosel | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Chwaszczëno - Kòscół.JPG|mały|left|Kòscół]] '''Chwaszczëno''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Chwaszczyno'') – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Chwaszczinsczé Grzëpë|Chwaszczinsczich Grzëp]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Żukòwò|gminie Żukòwò]]. Tu je stóri kòscół. W nim òdprôwiónô je czasem w niedzelã Mszô Sw. z liturgią słowa w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]]. Tu w szkòle dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożoné sã miészé kòlonie: Czôrné Błoto, Kaczé Bùczi, Kòwôle, Lësé Błoto ë Rewerendô. Wies je na szlachù wòjewódzczi dardżi [[Òbrôzk:Tabliczka DW218.svg|25px]] ë krajowczi dardżi [[Òbrôzk:Tabliczka DK20.svg|25px]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/664 Chwaszczyn w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [https://web.archive.org/web/20201026041232/http://kgw.chwaszczyno.pl/aktualnosci/81-magazyn-kobiecy-z-wizyta-u-nas KGW] * [http://www.chwaszczyno.edu.pl/nauczyciele Szkòła] * [https://web.archive.org/web/20260513153733/https://www.zukowo.pl/files/docs/chwaszczyno3.pdf Karty zabytków architektury – Chwaszczyno] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Żukòwò]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 3flee21c0nsaw92j1umunzjeoriwxxa 0 5546 200650 187040 2026-05-27T13:14:03Z Iketsi 3254 == Przëpisczi→== Przëpisë; {{Kòntrola}} 200650 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Łebno | rodzôcz_wsë=Łebna | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=wejrowsczi | gmina=Szemôłd | szôłtëstwò=Łebno | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=27 | sekùndëN=42.7 | gradëE=18 | minutëE=08 | sekùndëE=25.1 | wiżô= | rok=2006 | lëdztwò=974 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=84-216 | reg_tôfla=GWE | SIMC= | szôłtës=Beata Bryla | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Łebno - szkòła.JPG|mały|left|Szkòła]] [[Òbrôzk:Łebno_-_Kòscół.JPG|mały|left|Kòscół]] '''Łebno''' (''Łebnié'', [[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Łebno'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé |Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]], w [[gmina Szemôłd|gminie Szemôłd]]. Tu je kòscół ë szkòła. W ni dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. Łebno je kòl 21 km òd krézowégò gardu [[Wejrowò]] ë na szlachù wòjewódzczi dardżi [[Òbrôzk:Tabliczka DW224.svg|25px]]. Òficjalnô kaszëbskô pòzwa wsë w pòstacje „Łebno” òsta wprowadzónô 30 łżëkwiata 2010<ref>[https://web.archive.org/web/20160427004859/http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/download/86/19883/ListagminwpisanychdoRejestrugmin-stanna5IV16.pdf ''Lista gmin wpisanych do Rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości'']</ref>. Pòzwa wsë brzëmi tak samò pò pòlskù. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/644 Łebno w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [https://szkolalebno.edupage.org/text17/ Szkòła] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Szëmôłd]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] ju44hfuhvybeaa3mq9j2plpztgcffqv 0 5548 200658 187301 2026-05-27T13:17:03Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 200658 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Wiôldżé Roczitczi | rodzôcz_wsë=Wiôldżich Roczitk | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=bëtowsczi | gmina=Czôrnô Dãbrówka | szôłtëstwò=Wiôldżé Roczitczi | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=20 | sekùndëN=14.2 | gradëE=17 | minutëE=41 | sekùndëE=06.3 | wiżô= | rok= | lëdztwò=493 | gãscëzna= | nr_czér=59 | pòcztowi_kòd=77-123 | reg_tôfla=GBY | SIMC= | szôłtës=Małgorzata Wierzowiecka | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Wiôldżé Roczitczi - kòscół (2).jpg|mały|left|Kòscół]] '''Wiôldżé Roczitczi''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Rokity'') – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]], w [[gmina Czôrnô Dãbrówka|gminie Czôrnô Dãbrówka]]. Tu w szkòle dzece ë młodzëzna ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. Wies je na szlachù wòjewódzczi dardżi [[Òbrôzk:Tabliczka DW211.svg|25px]] Tu je kòscół. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IX/714 ''Rokity'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [https://web.archive.org/web/20160422132905/http://www.sp.rokity.pl/plan_lekcji.html Szkòła] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Czôrnô Dãbrówka]] b1aibjo3lwi6g0cwkj0yotrwk2xiwwp 0 5571 200674 186906 2026-05-27T13:22:44Z Iketsi 3254 == Przëpisczi→== Przëpisë; {{Kòntrola}} 200674 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Bòjano | rodzôcz_wsë=Bòjana | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=wejrowsczi | gmina=Szemôłd | szôłtëstwò=Bòjano | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=28 | sekùndëN=23 | gradëE=18 | minutëE=23 | sekùndëE=04 | wiżô= | rok=2007 | lëdztwò=2100 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=84-207 | reg_tôfla=GWE | SIMC= | szôłtës=Halina Radomska | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Bojano church.jpg|mały|left|Kòscół]] '''Bòjano''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Bojano'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Chwaszczinsczé Grzëpë|Chwaszczinsczich Grzëp]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]], w [[gmina Szemôłd|gminie Szemôłd]]. Tu w szkòle dzece ùczą sã m. jin. [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. Bòjano je pòłożoné kòl 19 km òd krézowégò gardu [[Wejrowò]] ë na szlachù wòjewódzczi dardżi [[Òbrôzk:Tabliczka DW218.svg|25px]]. Òficjalnô kaszëbskô pòzwa wsë w pòstacje „Bòjano” òsta wprowadzónô 3o łżëkwiata 2010<ref>[https://web.archive.org/web/20160427004859/http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/download/86/19883/ListagminwpisanychdoRejestrugmin-stanna5IV16.pdf ''Lista gmin wpisanych do Rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości'']</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/293 Bojan w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Szëmôłd]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 7ls3w8as1chskrw01cmqf7zazy0fp8y 0 5575 200710 187032 2026-05-27T14:20:40Z Iketsi 3254 == Przëpisczi→== Przëpisë; {{Kòntrola}} 200710 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Wąglëkòjce | rodzôcz_wsë=Wąglëkòjców | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kòscérsczi | gmina=Kòscérzna | szôłtëstwò=Wąglëkòjce | miejskô= | wiechrzëzna=8,04 | gradëN=54 | minutëN=02 | sekùndëN=49 | gradëE=17 | minutëE=55 | sekùndëE=02 | wiżô= | rok= | lëdztwò=456 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-406 | reg_tôfla=GKS | SIMC= | szôłtës=Stanisław Kerlin | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Waglikowice StMary.jpg|mały|left|Kòscół]] '''Wąglëkòjce''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Wąglikowice'') – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Charzëkòwskô Rówizna|Charzëkòwsczi Rówiznë]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kòscérsczi kréz|kòscérsczim krézu]], w [[gmina Kòscérzna|gminie Kòscérzna]]. Tu je kòscół i szkòła. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożonô je wies Czaplewò. Òficjalnô kaszëbskô pòzwa wsë w pòstacje „Wąglëkòjce” òsta wprowadzónô 4 lëpińca 2013<ref>[https://web.archive.org/web/20160427004859/http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/download/86/19883/ListagminwpisanychdoRejestrugmin-stanna5IV16.pdf ''Lista gmin wpisanych do Rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości'']</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIII/160 Wąglikowice w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Kòscérzna]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] p4g17tb16fkkcxj6sxjlrasf20wywjv 0 5652 200786 181477 2026-05-27T16:04:43Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 200786 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Czôrnô Dąbrówka | rodzôcz_wsë=Czôrny Dąbrówczi | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=bëtowsczi | gmina=Czôrnô Dãbrówka | szôłtëstwò=Czôrnô Dąbrówka | miejskô= | wiechrzëzna=12,53 km²<br />szôłtëstwò: 23,14 | gradëN=54 | minutëN=21 | sekùndëN=23.8 | gradëE=17 | minutëE=33 | sekùndëE=41.8 | wiżô= | rok=2008 | lëdztwò=1128<br />szôłtëstwò: 1284 | gãscëzna=90 òs./km²<br />szôłtëstwò: 55 | nr_czér=59 | pòcztowi_kòd=77-116 | reg_tôfla=GBY | SIMC= | szôłtës=Józef Natkaniec | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Czôrnô Dãbrówka - kòscół.JPG|mały|left|Kòscół]] '''Czôrnô Dąbrówka''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Czarna Dąbrówka'') – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]], w [[gmina Czôrnô Dãbrówka|gminie Czôrnô Dãbrówka]]. Wies je na szlachù wòjewódzczi dardżi [[Òbrôzk:Tabliczka DW211.svg|25px]] ë wòjewódzczi dardżi [[Òbrôzk:Tabliczka DW212.svg|25px]]. Tu je kòscół ë szkòła. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożoné sã mniészé kòlonie: [[Pòdkòmòrzëce]], Pòdkòmòrczi ë Swiechowò. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/738 1). Czarna-dąbrowa w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Czôrnô Dãbrówka]] 9idkzcg5l4gctl0k22uvj5ujs3ho4uo 0 5677 200785 190467 2026-05-27T16:04:27Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 200785 wikitext text/x-wiki '''Pôłchòwò''' – to je kaszëbskô wies w [[Gmina Pùck|gminie Pùck]], w [[Pùcczi kréz|pùcczim krézu]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VIII/576 Polchowo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [https://web.archive.org/web/20160305133336/http://www.sktj.pl/epimenides/pomor/polch_p.html Schronisko w Połchowie] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Gmina Pùck]] eo11ebkvnyicxy2knzvsx5q0ep89pfe 0 5707 200681 195280 2026-05-27T14:00:53Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200681 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Stôrô Cziszewa | rodzôcz_wsë=Stôri Cziszewë | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kòscérsczi | gmina=Stôrô Cziszewa | szôłtëstwò=Stôrô Cziszewa | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=53 | minutëN=59 | sekùndëN=24.5 | gradëE=18 | minutëE=10 | sekùndëE=09.5 | wiżô=117.5 | rok=2006 | lëdztwò=1480 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-430 | reg_tôfla=GKS | SIMC= | szôłtës=Sławomir Meina | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} '''Stôrô Cziszewa''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Stara Kiszewa'') – to je [[Kòcéwskô|kòcéwskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kòscérsczi kréz|kòscérsczim krézu]], w [[gmina Stôrô Cziszewa|gminie Stôrô Cziszewa]]. Wies je na szlachù wòjewódzczi dardżi [[Òbrôzk:Tabliczka DW214.svg|25px]]. Tu je kòscół ë szkòła. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Ulica Tysiąclecia w Starej Kiszewie.jpg| Òbrôzk:Kościół św. Marcina w Starej Kiszewie.JPG|Kòscół </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Stôrô Cziszewa]] s6s5niz85w0nfxobtjz0sasfwpnqi5o 0 5786 200784 192004 2026-05-27T16:04:15Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200784 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Odargowo, kapliczka.jpg|mały|]] '''Òdargòwò''' – to je kaszëbskô wies w [[Gmina Krokòwa|gminie Krokòwa]]. Krótkò ti wsë je kam, a ò nim pisôł [[Aùgùstin Dominik]], że nôstarszi pùrtk (diôchôł) pòstanowił zniszczëc kòscół ë klôsztór w [[Żarnówc]]u, tak: "Ùdôł sã w nocë nad mòrze, dze na strądze niedalek Rozewiô leżałë ògromné kamienie. Wëbrôł ten nôwikszi, stãknął, dwignął gò ë wzął na pùczel. Òbłapił gò przë tim swòjima łapama ò dłudżich zakrzëwionëch pazurach, że jaż wlazłë głãbòk bënë[...] Lecôł z nim terô na Żarnówc, żebë gò rzëcëc na kòscoł ë w gruz gò pòtłuc. Kamiéń béł jednak za cãżczi nawet na jegò czartowską mòc ë mùszôł dwa razë òdpòczëwac. Noc timczasã mia sã pòmale do kùńca. Jak béł ju niedalek Òdargòwa ë w blôskù ksãżëca bëło widzec swiécący szpëc wieżë żarnowsczégò kòscoła, że pùrtk zaczął sã ju ceszëc swòją zemstą, te w Òdargòwie zaczãłë piôc kùrë. W tim mòmeńce skùńczëła sã jegò czartowskô mòc ë mùszôł rzëcëc swój cãżôr." W swòjim słowôrzu (1972) napisôł ksądz dr [[Bernard Zëchta]], że w dokùmence [[Mscëwòj II|Mscëwòja II]] z 1277 rokù je napisóné ò kamie "Stójc" midzé Krokòwã a Òdargòwã. [[Kaszëbi]] gôdają "Kòle Stójca", a pò łacëznie bëło ''Stoyce". W swòjim słowôrzu (1973) napisôł ksądz dr [[Bernard Zëchta]], że kòle I swiatowi wòjnë przëszedł do Òdargòwa Wieczny Żid ë tu gò nawetka chcele scygnąc, równak òn pòwiedzôł, tak: "Dali, dali, Wieczny Żëdze i sã wzął i szedł." == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20140804080633/http://turystyka.org.pl/Odargowo-m20 Odargowo] * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VII/374 ''Odargowo'' (pò kasz. Wódargowo) w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Krokòwa]] 5qc5triju0tem9kmcvl3wyeoov4ui62 0 5803 200679 183928 2026-05-27T13:58:51Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200679 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Kalisz | rodzôcz_wsë=Kalisza | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kòscérsczi | gmina=Dzemiónë | szôłtëstwò=Kalisz | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=02 | sekùndëN=40 | gradëE=17 | minutëE=47 | sekùndëE=47 | wiżô=146 | rok=2016 | lëdztwò=707<br>900 (szôłtëstwò) | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-425 | reg_tôfla=GKS | SIMC= | szôłtës=Jan Narloch | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Kalisz (pòmòrsczé wòjewództwò) - kòscół (2).JPG|mały|left|Kòscół]] '''Kalisz''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Kalisz'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Kalisch'') – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kòscérsczi kréz|kòscérsczim krézu]], w [[gmina Dzemiónë|gminie Dzemiónë]] w òbéńdze [[Wdzydzczi Park Krajòbrazny|Wdzydzczégò Parkù Krajòbraznégò]]. Tu w szkòle dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożoné sã mniészé kòlonie: Jałówe, Leżëchòwò, Nowé Słoné, Staré Słoné, Słupinkò ë Tòmaszewò. W tich stronach bëlë pszczélkòwie. Wies je na szlachù banowi sécë [[Kòscérzëna]]-[[Lëpùsz]]-[[Chònice]] ë na szlachù wòjewódzczi dardżi [[Òbrôzk:Tabliczka DW235.svg|25px]]. == Òbaczë téż == * [[Kalisz]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/699 Kalisz w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/821 1.) ''Słone Stare'', 2.) ''Słone Nowe'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Dzemiónë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] fv3736108m29rhiz4dsxm42ur279v99 0 5870 200657 183898 2026-05-27T13:16:51Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 200657 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Dãbnica Kaszëbskô | rodzôcz_wsë= | céch_wsë=Òbrôzk:POL gmina Dębnica Kaszubska COA.svg | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=stôłpsczi | gmina=Dãbnica | szôłtëstwò=Dãbnica | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=22 | sekùndëN=26 | gradëE=17 | minutëE=09 | sekùndëE=38 | wiżô= | rok=2006 | lëdztwò=3220<br>szôłtëstwò 3333 | gãscëzna= | nr_czér=59 | pòcztowi_kòd=76–248 | reg_tôfla=GSL | SIMC= | szôłtës=Janusz Świerczek | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Dãbnica Kaszëbskô - kòscół.JPG|mały|left|Kòscół]] '''Dãbnica Kaszëbskô''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Dębnica Kaszubska'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Rathsdamnitz'') – to je starô [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[stołpsczi kréz|stôłpsczim krézu]], w [[gmina Dãbnica|gminie Dãbnica]]. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożoné sã wse ë mniészé kòlonie Dargaczewò (lëdztwò: 7), Ùlrichòwò (lëdztwò: 10), Filipinof (lëdztwò: 8), [[Krzëniô]] (lëdztwò: 44), Łësomce (lëdztwò: 29), Łësomicczi Mòst (lëdztwò: 15). Tu je znóny kòscół. Wies je na szlachù wòjewódzczi dardżi [[Òbrôzk:Tabliczka DW210.svg|25px]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/898 2.) ''Damnica kaszubska'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Stôłpsczi kréz]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] bml2lw5plxgx8ptkpmid2r8vdqteju9 0 5871 200662 186757 2026-05-27T13:18:05Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 200662 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Bùdowò | rodzôcz_wsë=Bùdowa | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=stôłpsczi | gmina=Dãbnica | szôłtëstwò=Bùdowò | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=19 | sekùndëN=19 | gradëE=17 | minutëE=23 | sekùndëE=34 | wiżô= | rok=2006 | lëdztwò=829 | gãscëzna= | nr_czér=59 | pòcztowi_kòd=77-113 | reg_tôfla=GSL | SIMC= | szôłtës=Zofia Skwierz | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Bùdowò - kościół NMP Królowej Polski.JPG|mały|left|Kòscół]] '''Bùdowò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Budowo'') to je starô [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[stôłpsczi kréz|stôłpsczim krézu]], w [[Gmina Dãbnica|gminie Dãbnica]]. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożonô je mniészô kòloniô Bùdówkò. Tu je kòscół. Wies je na szlachù wòjewódzczi dardżi [[Òbrôzk:Tabliczka DW210.svg|25px]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Stôłpsczi kréz]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 64cgq0xutwjr8j9dz1jcgczixauwca7 0 5877 200682 161124 2026-05-27T14:01:09Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 200682 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Lubań | rodzôcz_wsë=Lubania | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kòscérsczi | gmina=Nowô Karczma | szôłtëstwò=Lubań | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=07 | sekùndëN=13 | gradëE=18 | minutëE=09 | sekùndëE=44 | wiżô= | rok=2006 | lëdztwò=953<br>1368 (szôłtëstwò) | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-404 | reg_tôfla=GKS | SIMC= | szôłtës=Mariusz Przytarski | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Lubań - kòscół.JPG|mały|left|Kòscół]] '''Lubań''' (''Lëbòniô'', ''Lubóń'', ''Lubóniô'', ''Lubòniô'', [[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Lubań'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kòscérsczi kréz|kòscérsczim krézu]], w [[gmina Nowô Karczma|gminie Nowô Karczma]]. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożonô je wies [[Zelonô Wés]] (lëdztwò: 415). Wies je na szlachù wòjewódzczi dardżi [[Òbrôzk:Tabliczka DW221.svg|25px]] Tu je kòscół ë szkòła. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Nowô Karczma]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 6ok9ljtbvw4835f5vmkaqikikdwu7om 0 6184 200708 182237 2026-05-27T14:18:02Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200708 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ciconia ciconia nest Egiertowo.jpg|mały|]] '''Egertowò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Egiertowo'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Eggertshütte'') – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w òbéńdze [[gmina Somònino|gminë Somònino]]. Tu w szkòle dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/315 Egiertowo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [https://szkola-egiertowo.edupage.org/text1/? Szkòła] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Somònino]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 6rt9qgvzlc4p0dfzw4r5rcy06lc68wt 0 6202 200709 186105 2026-05-27T14:18:10Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200709 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Przetoczyno OSP.jpg|mały|]] '''Przetoczëno''' – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]], w òbéńdze [[Gmina Szëmôłd|gminë Szëmôłd]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IX/179 ''Przetoczyn'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Szëmôłd]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 23vxu6h3gkqxl9hzks0xd7d27wt234y 0 6217 200703 192278 2026-05-27T14:14:55Z Iketsi 3254 {{stub}}→{{Ùzémk artikla}}; {{Kòntrola}} 200703 wikitext text/x-wiki '''Halina (Léna) Wréza''' (ùr. [[30 lëstopadnika]] [[1949]] rokù w Lesnie, [[Gmina Szemôłd|gmina Szëmôłd]]) – je [[Kaszëbi|kaszëbską]] pisôrką. Znóné są ji tekstë: ''Ùja Aùgùst'' (2004) i ''Wdôr'' (1996). == Bùtnowé lënczi == * [https://web.archive.org/web/20120409231525/http://tyras.sweb.cz/doct/uija%20auiguist.htm Ùja Aùgùst (pò czeskù)] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Wréza, Halina}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] qq72q2nrcymgt90dfor8lwuv0vdzasj 200862 200703 2026-05-28T11:51:11Z Iketsi 3254 {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} 200862 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Halina (Léna) Wréza''' (ùr. [[30 lëstopadnika]] [[1949]] rokù w Lesnie, [[Gmina Szemôłd|gmina Szëmôłd]]) – je [[Kaszëbi|kaszëbską]] pisôrką. Znóné są ji tekstë: ''Ùja Aùgùst'' (2004) i ''Wdôr'' (1996). == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20120409231525/http://tyras.sweb.cz/doct/uija%20auiguist.htm Ùja Aùgùst (pò czeskù)] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Wréza, Halina}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] b8nsv7b7en8r44citqwofn422pz0t2p 0 6266 200702 187168 2026-05-27T14:14:37Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200702 wikitext text/x-wiki '''Jelónkò''' – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Serakòjce|gminie Serakòjce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczi Krôjòbrazny Park|Kaszëbsczégò Krôjòbraznégò Parkù]]. Tu w szkòle dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. Czedës to bëłë pùstczi. == Lëteratura == Róża Ostrowska, Izabella Trojanowska: Bedeker kaszubski, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1974, s. 349 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/561 Jelonko w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [https://web.archive.org/web/20160305050304/http://sp_jelonko.republika.pl/page2.html (pò kaszëbskù ò szkòle)] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Serakòjce]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 2f18barw08xczzb8hvqk3ri22o1emq0 0 6294 200701 184068 2026-05-27T14:14:12Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200701 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox |Wies=Kòbëlôsz-Pòtãgòwò | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=wejrowsczi | gmina=Lëniô | szôłtëstwò=Kòbëlôsz | mieskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=26 | sekùńdëN=25 | gradëE=17 | minutëE=57 | sekùńdëE=36 | wiżô= | rok= | lëdztwò=194 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=84-223 Lëniô | reg_tôfla=GWE | SIMC= | szôłtës=Andrzéj Pòtrëkùs | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} '''Kòbëlôsz-Pòtãgòwò''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Kobylasz-Potęgowo'') - szôłtëstwò skłôdô sã z cziledzesąt gbùrstwów rozsónëch we westrzëdnym dzélu [[gmina Lëniô|gminë Lëniô]], na norda òd kòmpleksu [[Mirochòwsczé Lasë|Mirochòwsczich Lasów]] i karna [[Pòtãgòwsczé Jezora|Pòtãgòwsczich Jezór]]. Zgrëpioną zabùdowã mô leno '''Pòtãgòwò''', w chtërnym mieszkô le 40 sztëk lëdzy, jaczé òb lato je nôwôżniészim turistnym môlã òkòlégò. == Historiô == W prehistorëcznëch czasach no òkòlé bëło dosc gãsto zalëdnioné, czegò szlachama są wielné pòpielnicowé pòchówczi òdkriwóné na pòlach wkół Kòbëlôsza i Pòtãgòwa. Terôczasny Kòbëlôsz abò Kòbëlôszny Las i Pòtãgòwò są fòlwarkama pòwstałima na przeł. 16. i 17. stalatégò w greńcach mirochòwsczégò starostwa. Za prësczich czasów Pòtãgòwò przeszło w priwatné rãce, pózni zôs bez kôrczowanié jegò òbéńda òstała pòwikszonô. W kùńcu 19. stalatégò ne dwa òsedla słëchałë do kartësczégò krézu i miałë - Kòbëlôsz 533 mòrgów a Pòtãgòwò 600 mòrgów wiéchrzëznë. W Kòbëlôszu mieszkało 10 gòspòdarzów i 2 zagrodników, za to w Pòtãgòwie 8 gòspòdarzów. Dzysô rozdrzëconé westrzód grzëpków ë lôsków zabùdowania Kòbëlôsza z pùstkama Jigrzënô, Wronica i Kùkówka, a téż malińczim Pòtãgòwã wcyg przëbôcziwają corôzka mni pòtikóny krôjòbrôz tipiczny kaszëbsczi wsë. == Czekawinczi == Przédné atrakcje '''Kòbëlôsza ë Pòtãgòwa''' to [[Pòtãgòwsczé Jezora|''''Pòtãgòwsczé jezora'''']], mdącé karna 6 jezorów, pòla i łączi przeplôtóné lôskama ë snôżima jezórkama. Kòl '''Kòbëlôsza''' są 3 rezerwatë: "''Kòcenkò''", "''Lubògòszcz''" ë "''[[Trulôczowé Błota]]''". W nëch rezerwatach nalézemë ''widzënkòwi pùńkt [[Zosynk]]'' ë ''bùnker [[Tajna Organizacja Wojskowa Gryf Kaszubski|KWÒ Kaszëbsczi Grif]] "Ptôszô Wòla"''. W '''Kòbëlôszu''' stoji szlachòta '''[[Lubiczk|Lubiczka]]''' - Dëcha ze szlachù "[[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]]" w gminie Lëniô. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV/215 ''Kobyli las'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VIII/862 ''Potęgowo'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Gmina Lëniô}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Lëniô]] k622rf1oxyr5uv8hx480he0p1u72p1n 0 6300 200692 184351 2026-05-27T14:11:19Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200692 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Miłoszewò | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=wejrowsczi | gmina=Lëniô | szôłtëstwò=Miłoszewò | mieskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=26 | sekùńdëN=14 | gradëE=18 | minutëE=00 | sekùńdëE=43 | wiżô= | rok=2006 | lëdztwò=500 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=84-223 Lëniô | reg_tôfla=GWE | SIMC=0165534 | szôłtës= Zygmunt Klawikowski | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Miłoszewo 3.jpg|mały|]] '''Miłoszewò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Miłoszewo'') – wies nad Łebą, leżącô we wschòdnym dzélu gminë i przë dôwny przëszlôdze do Mirochòwa. Pòzwa wsë pòchôdô òd miona Miłosz. == Historiô == Jistnienié Miłoszewa pòcwierdzywają dokùmeńtë z 1342 rokù. Pò 13-latny wòjnie (1454 - 1466) wies stała sã krôlewsczim fòlwarkã mirochòwsczégò starostwa, pachtowónym môlowi szlachce. W pòłowie 16. stalatégò Miłoszewò bëło dzélã zastawù za królewsczi pòżëczk wzãti òd gduńsczi familie von Loitzów. Do fòlwarkù słëchałë jezora [[jezoro Starzewò|Starzewò]] i [[jezoro Lewinkò|Lewinkò]]. W 19. stalatim, czej Miłoszewò słëchało do familie Gerlachów, wëbùdowóny òstôł zaòstałi do dzys ''dwór'', a téż jindustrijalné bùdinczi mączkòwnicë i ceglarnie (jaczich dzysô ju ni ma). Terôczas Miłoszewò je gbùrską wsą, ale temù, że je piãkno pòłożonô corôz wicy tuwò daczów i letniskòwëch chëczi. == Czekawinczi == * Atrakcją Miłoszewa je wierã ''przełóm Łebë'' (midzë Miłoszewã a Tłuczewã) a téż malowné łączi dôwnégò lodofôłtowégò wëtopiszcza, bez chtërne Łeba dopłiwô do Miłoszewa. * W Miłoszewie stoji szlachòta [[Damk]]a – dëcha ze szlachù „[[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]]” w gminie Lëniô. * Diabelsczi Kam [[Òbrôzk:Miłoszewo - krzyż.jpg|mały]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VI/441 Miłoszewo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Gmina Lëniô}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Lëniô]] 0gpby40jl61vdkvwghrl7rgfex6hd5o 0 6306 200691 187334 2026-05-27T14:10:55Z Iketsi 3254 Galeriô; {{Kòntrola}} 200691 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Òsek | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=wejrowsczi | gmina=Lëniô | szôłtëstwò=Òsek | mieskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=29 | sekùńdëN=06 | gradëE=17 | minutëE=58 | sekùńdëE=08 | wiżô= | rok= | lëdztwò= | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=84-223 Lëniô | reg_tôfla=GWE | SIMC= | szôłtës=Józef Flórczik | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} '''Òsek''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Osiek'') - zgrëpionô, gbùrskô wies, jakô leżi w zôpadnym dzélu gminë, na zberkù dolëznë [[rzeka Łeba|Łebë]]. Pierwòsznô pòzwa wsë - Òseczi - wskazëje na militarné znaczenié negò môla w strzédnëch stalatach, jaczi zajimał pas wëcãtégò lasu (dzysô më bë rzeklë zaseczi), òsłaniającégò krótkò pòłożoną przëszlôgã w [[Tłuczewò|Tłuczewie]]. == Historiô == Pierszé wiadło ò '''Òsekù''' pòchôdô z 1342 rokù. Bëło to òsedlé założoné na pòlsczim prawie, słëchającé do lãbòrsczi zemi. Òd 1466 rokù Òsek razã z [[Lãbòrskò-bëtowskô Zemia|lãbòrską zemią]] słëchôł do zôpadnopòmòrsczich ksyżëców i béł greńczną wsą. W 2. pòłowie 16. stalatégò wies bëła dobrã pòmòrsczi familie Bòchenów. W kùńcu 19. stalatégò òsecczi majątk słëchôł do rodzëznë Zielke mającë 532 ha gruńtu. Szpecjalizowelë sã tuwò w chòwie òwców. W latach 1920-1945 bëła to miemieckô greńcznô wies. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Òsek-las.JPG|Las kòl Òseka Òbrôzk:Òsek-las2.JPG| </gallery> == Czekawinczi == Òdwiedzającë '''Òsek''', wôrt wëbrac sã nad [[rzéka Łeba|Łebã]], jakô płënie na nordã òd wsë, w nié za baro szeroczi dolëznie, òtoczony przitczima, zalesonyma grzëpama. Wedle rzéczi prowadzy droga do dôwnégò ''młina w [[Tãpcz]]u'' i ''pałacu w [[Paraszëno|Paraszënie]]''. ---- W '''Òsekù''' stoji szlachòta '''[[Jablón|Jablóna]]''' - Dëcha ze szlachù "[[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]]" w gminie Lëniô. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VII/633 1.) Osiek w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Gmina Lëniô}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Lëniô]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 61xthxf1h4tz0574cbai81q4cikatv0 0 6312 200690 184149 2026-05-27T14:10:27Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200690 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Pòbłocé | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=wejrowsczi | gmina=Lëniô | szôłtëstwò=Pòbłocé | mieskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=28 | sekùńdëN=07 | gradëE=18 | minutëE=04 | sekùńdëE=21 | wiżô= | rok= | lëdztwò=412 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=84-223 Lëniô | reg_tôfla=GWE | SIMC= | szôłtës=Redżina Malinowskô | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} '''Pòbłocé''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Pobłocie'') - wiôlgô szôłtëskô wies ë dôwny zemsczi majątk, jaczi je kòle drodżi parłãczący [[Strzépcz]] z [[Wejrowò|Wejrowã]] i [[Lëzëno|Lëzënã]]. Pòzwa wsë pòchôdô òd ji pòłożeniégò w stosënkù do stolecznégò dôwni [[gmina Strzépcz|Strzépcza]] - "''pò błoce''". == Historiô == Pierszé wiadło ò wsë, jaczi pòzwã pòdónô bëła w fòrmie "''Poblocz''" pòchôdô z 1401 rokù. Z Pòbłocégò pòchôdô szlacheckô familiô Pòbłocczich herbù Brochwicz. W 2. pòłowie 16. stalatégò miéwcama wsë bëło òsmë szlachecczich familiów. Na zôczątkù 19. stalatégò môlowi majątk òstôł rozparcelowóny midzë miestnëch chłopów, a sama wies sta sã sedzbą wëszëznów gminë. == Czekawinczi == We wsë w dzélu zaòstôł sã tradicjowi ôrt zabùdowë z przebùdowónym ''19-stalatnym dwòrã'', a téż bùdinkã dôwny karczmë. ---- W '''Pòbłocym''' stoji szlachòta '''[[Szëmich|Szëmicha]]''' - Dëcha ze szlachù "[[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]]" w gminie Lëniô. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VIII/343 Pobłocie w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Gmina Lëniô}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Lëniô]] nhw10ztaf5hq02xsxbx1up0pst5nrgr 0 6397 200684 195265 2026-05-27T14:01:47Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200684 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Dolmiérz | rodzôcz_wsë=Dolmiérza | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=wejrowsczi | gmina=Szëmôłd | szôłtëstwò=Dolmiérz | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=28 | sekùndëN=45 | gradëE=18 | minutëE=11 | sekùndëE=32 | wiżô=158 | rok=2006 | lëdztwò=707 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=84-217 | reg_tôfla=GWE | SIMC= | szôłtës=Zdzisław Polaszek | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Dolmiérz - szkòła.JPG|mały|Szkòła]] '''Dolmiérz''' (''Dołmiérz'', ''Wiôldżi Dolmiérz'', [[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Donimierz'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé |Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]], w [[gmina Szëmôłd|gminie Szëmôłd]]. Wies je pòłożoné kòl 16 km òd krézowégò gardu [[Wejrowò]] ë na szlachù wòjewódzczi dardżi [[Òbrôzk:Tabliczka DW224.svg|25px]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/120 Donimierz Wielki w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Szëmôłd]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 1gpqonhsonro13w2hc39y6vrleew2by 200688 200684 2026-05-27T14:06:57Z Iketsi 3254 -' ' 200688 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Dolmiérz | rodzôcz_wsë=Dolmiérza | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=wejrowsczi | gmina=Szëmôłd | szôłtëstwò=Dolmiérz | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=28 | sekùndëN=45 | gradëE=18 | minutëE=11 | sekùndëE=32 | wiżô=158 | rok=2006 | lëdztwò=707 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=84-217 | reg_tôfla=GWE | SIMC= | szôłtës=Zdzisław Polaszek | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Dolmiérz - szkòła.JPG|mały|Szkòła]] '''Dolmiérz''' (''Dołmiérz'', ''Wiôldżi Dolmiérz'', [[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Donimierz'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé |Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]], w [[gmina Szëmôłd|gminie Szëmôłd]]. Wies je pòłożoné kòl 16 km òd krézowégò gardu [[Wejrowò]] ë na szlachù wòjewódzczi dardżi [[Òbrôzk:Tabliczka DW224.svg|25px]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/120 Donimierz Wielki w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Szëmôłd]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 1f3j36umweg0yovhftyklfcwrtvntan 0 6408 200689 181907 2026-05-27T14:09:48Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200689 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Nowé Czaple | rodzôcz_wsë=Nowëch Czapli | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Stãżëca | szôłtëstwò=Nowé Czaple | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=14 | sekùndëN=59 | gradëE=18 | minutëE=03 | sekùndëE=43 | wiżô=202 | rok=2009 | lëdztwò=173<br>316 szołtëstwò | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-324 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës=Wojciech Cyperski | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Nowé Czaple - checz.JPG|left|mały|Chëcz]] [[Òbrôzk:Nowé Czaple - OSP.JPG|left|mały|OSP]] '''Nowé Czaple''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Nowe Czaple'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]], w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]] ë [[Kaszëbsczi Krôjòbrazny Park|Kaszëbsczégò Krôjòbrazowégò Parkù]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Stãżëca|gminie Stãżëca]]. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożoné sã miészé kòlonie: * [[Stôré Czaple]], * [[Czapelsczi Młin]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/733 5). Czaple nowe w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Stãżëca]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] p3wqf9nekx3ohzp8opey932op811unh 0 6409 200656 183336 2026-05-27T13:16:05Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200656 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Pòmieczëńskô Hëta | rodzôcz_wsë=Pòmieczëńsci Hëtë | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Kartuzë | szôłtëstwò=Pòmieczëńskô Hëta | miejskô= | wiechrzëzna=3,68 | gradëN=54 | minutëN=23 | sekùndëN=12 | gradëE=18 | minutëE=10 | sekùndëE=03 | wiżô=246 | rok=2009 | lëdztwò=221<br>285 szôłtëstwò | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-305 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës=Mariusz Kasprzak | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Pòmieczëńskô Hëta - chëcz.JPG|left|mały|Chëcz]] [[Òbrôzk:Pòmieczëńskô Hëta - szkòła.JPG|left|mały|Szkòła]] [[Òbrôzk:Pomieczyńska Huta, fire station.jpg|mały|Pòdwózark ògniôrzów w Pòmieczëńsczi Hëce]] '''Pòmieczëńskô Hëta''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Pomieczyńska Huta'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]], w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Kartuzë|gminie Kartuzë]]. Tu je szkòła, a w ni dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. W Pòmieczëńsczi Hëce ùrodzył są [[Francyszk Grucza]]. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożoné sã miészé kòlonie: * [[Nowinë]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://szkolapomieczynskahuta.edupage.org/about/?subpage=1 szkòła] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Kartuzë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] m6n0koszxb0wl01h6ki3my7hu27heih 200699 200656 2026-05-27T14:12:40Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200699 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Pòmieczëńskô Hëta | rodzôcz_wsë=Pòmieczëńsci Hëtë | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Kartuzë | szôłtëstwò=Pòmieczëńskô Hëta | miejskô= | wiechrzëzna=3,68 | gradëN=54 | minutëN=23 | sekùndëN=12 | gradëE=18 | minutëE=10 | sekùndëE=03 | wiżô=246 | rok=2009 | lëdztwò=221<br>285 szôłtëstwò | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-305 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës=Mariusz Kasprzak | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Pòmieczëńskô Hëta - chëcz.JPG|left|mały|Chëcz]] [[Òbrôzk:Pòmieczëńskô Hëta - szkòła.JPG|left|mały|Szkòła]] [[òbrôzk:Pomieczyńska Huta, fire station.jpg|mały|Pòdwózark ògniôrzów w Pòmieczëńsczi Hëce]] '''Pòmieczëńskô Hëta''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Pomieczyńska Huta'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]], w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Kartuzë|gminie Kartuzë]]. Tu je szkòła, a w ni dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. W Pòmieczëńsczi Hëce ùrodzył są [[Francyszk Grucza]]. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożoné sã miészé kòlonie: * [[Nowinë]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://szkolapomieczynskahuta.edupage.org/about/?subpage=1 szkòła] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Kartuzë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] atfn8gfnw6e3nyvedt0xfw3mfdon1f8 200700 200699 2026-05-27T14:13:03Z Iketsi 3254 Òbrôzk 200700 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Pòmieczëńskô Hëta | rodzôcz_wsë=Pòmieczëńsci Hëtë | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Kartuzë | szôłtëstwò=Pòmieczëńskô Hëta | miejskô= | wiechrzëzna=3,68 | gradëN=54 | minutëN=23 | sekùndëN=12 | gradëE=18 | minutëE=10 | sekùndëE=03 | wiżô=246 | rok=2009 | lëdztwò=221<br>285 szôłtëstwò | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-305 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës=Mariusz Kasprzak | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Pòmieczëńskô Hëta - chëcz.JPG|left|mały|Chëcz]] [[Òbrôzk:Pòmieczëńskô Hëta - szkòła.JPG|left|mały|Szkòła]] [[Òbrôzk:Pomieczyńska Huta, fire station.jpg|mały|Pòdwózark ògniôrzów w Pòmieczëńsczi Hëce]] '''Pòmieczëńskô Hëta''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Pomieczyńska Huta'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]], w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Kartuzë|gminie Kartuzë]]. Tu je szkòła, a w ni dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. W Pòmieczëńsczi Hëce ùrodzył są [[Francyszk Grucza]]. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożoné sã miészé kòlonie: * [[Nowinë]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://szkolapomieczynskahuta.edupage.org/about/?subpage=1 szkòła] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Kartuzë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] m6n0koszxb0wl01h6ki3my7hu27heih 0 6454 200640 186958 2026-05-27T13:03:25Z Iketsi 3254 == Przëpisczi→== Przëpisë; Òbaczë téż 200640 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL.Koleczkowo.Pomnik2.jpg|mały|Pòlskòjãzëkòwi pomnik w Kòleczkòwie]] '''Kòleczkòwò''' – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]], w [[gmina Szemôłd|gminie Szemôłd]]. Òficjalnô kaszëbskô pòzwa wsë w pòstacje „Kòleczkòwò” òsta wprowadzónô 30 łżëkwiata 2010<ref>[https://web.archive.org/web/20160427004859/http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/download/86/19883/ListagminwpisanychdoRejestrugmin-stanna5IV16.pdf ''Lista gmin wpisanych do Rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości'']</ref>. == Òbaczë téż == * [[Krëjamnô Wòjskòwô Òrganizacëjô "Pòmòrsczi Grif"]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV/261 Koleczkowo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Szëmôłd]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] sznjijdpagbh75jdvk1aa9yohkjy5dt 0 6456 200724 192601 2026-05-27T15:37:40Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200724 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Pierwoszyno.ws.jpg|mały|]] '''Pierwòszëno''' – wies w [[Gmina Kòsôkòwò|gminie Kòsôkòwò]] w [[Pùcczi kréz|pùcczim krézu]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]. Tu béł ùrodzony [[Agùstin Krauze]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://muzeumgdynia.pl/2023/02/augustyn-krauze-pierwszy-burmistrz-miasta-gdynia/ Agùstin Krauze] {{Kòntrola}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Kòsôkòwò]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] t6d5zccoj6csgdrqv1ib8ipwwtxzd9y 0 6460 200761 194379 2026-05-27T15:54:42Z Iketsi 3254 Galeriô 200761 wikitext text/x-wiki {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; ; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 92%;" |+ <big><big>'''Hambùrg (Hamburg)'''</big></big>''' |- | align=center widith=120px | [[Òbrôzk:DEU Hamburg COA.svg|center|80px|Herb Hambùrga]] | align=center widith=130px | [[Òbrôzk:Flag of Hamburg.svg|140px|Fana Hambùrga]] |- | align="center" style="background:#efefef;" width="120px" | [[Herb Hambùrga|Herb]] | align="center" style="background:#efefef;" width="130px" | [[Fana Hambùrga|Fana]] |- |[[Bùrméster]] |align=left| [[Peter Tschentscher]] (SPD) |- | [[Wiéchrzëzna]] | 755,264 km² |- | [[Pòłożenié]]: | 53° 33′ nord. 10° 0′ pòr. |- | [[Lëdztwò]] <small>(31. Mai 2010)</small> | 1.778.336 |- | [[Czerënkòwi numer]] | +49-40 |- | [[Pòcztowi kòd]] | D-20001–21149, D-22001–22769 |- | [[Registracëjné tôfle]] | HH |- | align="center" colspan="2" style="background:#efefef;" style="border-bottom:3px solid gray;" | '''Adresa:'''<br /> <div style="text-align: left; font-size: 95%"></div> ---- <font size="-1">[http://www.hamburg.de/ http://www.hamburg.de/]</font><br /> |} '''Wòlny ë Hanzeatycczi Gard Hambùrg''' (miem. ''Freie und Hansestadt Hamburg'') – to je drëdżi nôwikszi gard [[Miemieckô|Miemiecczi Federacëjny Repùbliczi]] na prawie związkòwégò kraju (landu), je nad rzéką [[Łaba|Łabą]]. Mòrsczi pòrt tu je nôwikszim w Miemiecczi ë trzecim nôwikszim w Eùropie. W Hambùrgù je pòzwa ''Kassubenweg'' - [[Kaszëbskô Droga]][https://vymaps.com/DE/Kassubenweg-1768449/]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Kassubenweg.jpg|''Kassubenweg'' w Hambùrgù Òbrôzk:Phb_dt_8107_CTA.jpg|Hambùrsczi pòrt Òbrôzk:Rathaus Hbg.jpg|Hambùrg (2017) </gallery> == Òbaczë téż == * [[Berlëno]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gardë w Miemiecczi]] 46lr1sb4gbb8jb9z60akaponpil1rp5 0 6562 200723 183869 2026-05-27T15:37:33Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200723 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Świecino - Road 01.jpg|mały|Widzënk ze Swiecëna]] [[Òbrôzk:Świecino - Battle of Świecino monument 01.jpg|mały|]] '''Swiecëno''' to je starô kaszëbskô wies w [[Gmina Krokòwa|gminie Krokòwa]], w [[Pùcczi kréz|pùcczim krézu]]. W 1462 rokù kòl ti wsë bëła pòlskò-krzëżackô bitwa. Pòlôcë dobëlë, równak to bëłë cążczé czasë dlô [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Tu ùrodzył sã [[Alojzy Bùdzysz]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XI/665 ''Świecin'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Krokòwa]] b85ppdjybfh5qeouu0slrn5u10ldzdb 0 6564 200722 189898 2026-05-27T15:37:26Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 200722 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Wyszecino.jpg|mały|]] '''Wëszecëno''' – to je [[wies]] w [[gmina Lëzëno|lëzyńsczi gminie]], w [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. W 1734 rokù kòl ti wsë bëła pòlskò-ruskô bitwa. Tu w szkòle dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIV/146 ''Wyszecin'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [https://web.archive.org/web/20130901003453/http://spwyszecino.pl/ szkòła] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wejrowsczi kréz]] [[Kategòrëjô:Gmina Lëzëno]] nf9uqrsqv9qhn3qk49itlja8n3vm6o8 0 6695 200721 177992 2026-05-27T15:37:12Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200721 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ciecholewy widok z mostu nad Brdą 04.07.10 p.jpg|mały|Cechòlewë]] '''Cechòlewë''' - są [[Kaszëbë|kaszëbską]] wsą w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Chònicczi kréz|chònicczim krézu]], w [[Gmina Kònôrzënë|gminie Kònôrzënë]]. == Historëjô == Òd 1696 rokù miôł tu majątk A. T. Goetzendorf Grabòwsczi, chtëren jakno rotméster miôł bëtnictwò w pòmòcë wiedeńsczi w 1683 r. == Òbaczë téż == * [[Chònice]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/681 Ciecholewy w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Kònôrzënë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] m0k9ebafz0ovb7lpr82znyyby2muj1r 0 6746 200830 161274 2026-05-27T20:33:42Z Iketsi 3254 {{stub}}→{{Ùzémk artikla}}; ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 200830 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Allium schoenoprasum a1.jpg|mały|Łëczk]] '''Łëczk''' (''Allium schoenoprasum'' L.) – to je roscëna z rodzëznë czosnikòwatëch, wôżnô dlô kaszëbsczi kùchni (przëprawa). [[Kaszëbi]] czasem dodôwalë pòsekóné łëczk do gòtowónëch [[Bùlwa|bùlew]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] [[Kategòrëjô:Ògardowizna]] mkdoehox5171zy9030t0lo4vequ6a07 0 6750 200712 170313 2026-05-27T14:29:42Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Mùzyczné instrumentë]] 200712 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Violin_VL100.png|mały|Skrzëpice]] Skrzëpice je to [[mùzyczny jinstrument]] strënowi z grëpë smiczkòwich. Pùdło skrzëpic skłôdô sã z dwóch letkò wëgiãtich plat, chtërné pò bòkach wëgiãti są w sztôłt lëtrë C. Na górné place są rezonansowé dzurë w sztôłce lëtrë f zwóné téż éfama. Do rezonansowégò pùdła przëmòcowónô je szijka, na chtërni je grif (bezprogòwô pòdstrënnica). Szijka je zakónczonô główką w sztôłce slëména. Skrzëpice mają szterë strënë pòdparté na pòdstôwkù (zwónym téż mòstnikã).<ref>Encyklopedia muzyki. Andrzej Chodkowski. PWN</ref> [[Òbrôzk:Violin made in about 1770-numbered.jpg|mały|Bùdowa skrzëpic: 1.pòdbródk; 2.strënnik; 3.pòdstôwk (mòstnik); 4.wstruna; 5. pòdstrënnica; 6.stroik; 7.rezonansowô dzura; 8.wcãcé; 9.żiłka (òzdoba); 10.górnô plata; 11.bòczk; 12.gùz.]] == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:violin-scrolls.jpg|Główka skrzëpic Òbrôzk:Violin case owned by Ginger Smock.jpg| Òbrôzk:Violin bridge 2 views.jpg| </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Mùzyczné instrumentë]] dej5mmggnrflypa9pthjdik0t3tv71k 0 6761 200683 187442 2026-05-27T14:01:25Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200683 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:2004 Zabrodzie.PNG|mały|Pòdwòrzé]] '''Pòdwòrzé''' – to je to plac przë bùdinku. Na wsach pòdwòrzé je ògrodzoné płotem np. ze sztachëtów. Je na nim [[chléw]] dlô [[chòwa|chòwë]]: np. swiniów i [[Domôcy kóń|kòniów]]. Mòże bëc krówniô dlô krowów, a téż [[kùrnik]] dlô kùrów, [[Domôcô kaczka|kaczków]], gùłów, gãsów, a nawetka [[bùda]] dlô psa. Na wsowich pòdwòrzach są téż [[Ògród|ògrode]] z [[ògradowizna|ògradowizną]] i [[brzôd|brzôdowi]] drzewa. Jinaczi to wëzdrzi w miastach. Są tam wésoczé bùdinczi. W miesce dzecë bawią sã na gùtorni (placu zabawów). Są tam: zybówka, piôskòwnica, zjéżdżalniô, karasela, a téż plac na auta, łôwczi i deptowniczi. [[Òbrôzk:Slubice plac zabaw.jpg|mały|Gùtorniô]] == Zdroje == # [[Jaromira Labudda]], ''Zdrój słowa /Ùczbownik dlô kl. IV-VI/ dzél II.'', Wëdôwizna KPZ, Gduńsk 2010[http://skarbnicakaszubska.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=120&Itemid=167] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Architektura]] 36tkrz4hc6esvlhgdi7act56e46tkky 200687 200683 2026-05-27T14:04:14Z Iketsi 3254 -' ' 200687 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:2004 Zabrodzie.PNG|mały|Pòdwòrzé]] '''Pòdwòrzé''' – to je to plac przë bùdinku. Na wsach pòdwòrzé je ògrodzoné płotem np. ze sztachëtów. Je na nim [[chléw]] dlô [[chòwa|chòwë]]: np. swiniów i [[Domôcy kóń|kòniów]]. Mòże bëc krówniô dlô krowów, a téż [[kùrnik]] dlô kùrów, [[Domôcô kaczka|kaczków]], gùłów, gãsów, a nawetka [[bùda]] dlô psa. Na wsowich pòdwòrzach są téż [[Ògród|ògrode]] z [[ògradowizna|ògradowizną]] i [[brzôd|brzôdowi]] drzewa. Jinaczi to wëzdrzi w miastach. Są tam wésoczé bùdinczi. W miesce dzecë bawią sã na gùtorni (placu zabawów). Są tam: zybówka, piôskòwnica, zjéżdżalniô, karasela, a téż plac na auta, łôwczi i deptowniczi. [[Òbrôzk:Slubice plac zabaw.jpg|mały|Gùtorniô]] == Zdroje == # [[Jaromira Labudda]], ''Zdrój słowa /Ùczbownik dlô kl. IV-VI/ dzél II.'', Wëdôwizna KPZ, Gduńsk 2010[http://skarbnicakaszubska.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=120&Itemid=167] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Architektura]] 4u4m5escqxvdkf9w4petlvb46lt9ctw 0 6844 200711 171550 2026-05-27T14:21:19Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 200711 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Okonek COA 1.svg|mały|Òkónkòwi herb]] '''Òkónk''' (we zdrojach: ''Wòkonk'' (Cenôwa); pòl. ''Okonek'', miem. ''Ratzebuhr in Pommern'') - garc we [[złotowsczi kréz|złotowsczim krézu]] we [[Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò|Wiôlgòpòlsczim wòjewództwie]] nad [[Czôrnô|Czôrną]]. * Lëdztwò gardu: 3.870 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 20,03 km² == Òbaczë téż == * [[Òkùnk]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò]] qao75azl20ge3k1xoa0njar4vecco5a 0 6875 200844 177921 2026-05-28T11:32:05Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200844 wikitext text/x-wiki '''Bòrzestowò''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Borzestowo'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Chmielno|gminie Chmielno]]. W ti wsë są przë drogach dwamòwny tôfle pòlskò-kaszëbsczé, a w szkòle dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] [http://spborzestowo.edupage.org/text/?text=text/text3&subpage=1&]. Krótkò Bòrzestowa są pùstczi [[Stôri Dwór]] i je wësokô grzëpa [[Garecznica]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/341 Borzystowo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Chmielno]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 5fuwej3ucvygntq3zgp957rh6n0h5wr 0 7167 200820 192363 2026-05-27T17:14:07Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 200820 wikitext text/x-wiki '''Dąbrówka''' – to je wies w [[Gmina Damnica|gminie Damnica]], w [[Stołpsczi kréz|stołpsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Damnica]] [[Kategòrëjô:Stołpsczi kréz]] 0obmoj2bis7py9wywvaq6fa0w2qp1jj 0 7196 200698 183456 2026-05-27T14:12:23Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 200698 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Borowo church.jpg|mały|]] '''Bòrowò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Borowo'') – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] wies w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Kartuzë|gminie Kartuzë]]. Tu je kòscół. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/323 Borowo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Kartuzë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 1zxym2qtjeoop6irjp6rcth785yeej0 0 7279 200740 194186 2026-05-27T15:42:52Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200740 wikitext text/x-wiki <div style="float: right; margin: 0 1em 1em 1em; padding: 10px 20px 10px 20px; font-size: 500%; line-height: 120%; background-color: #DDF; border: 1px solid #AAF;">Ãã</div> '''Ã''' ([[kaszëbsczi jãzëk|kasz.]] ''a z blewiązką'') – lëtra rozszerzonégò [[Łacyńsczi alfabét|łacyńsczégò alfabétu]], ùżiwónô m.jin. w jãzëkach [[Pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczim]], [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim]] i [[Wietnamsczi jãzëk|wietnamsczim]]. W [[Kaszëbsczi alfabét|kaszëbsczim alfabéce]] je trzecą [[lëtra|lëtrą]]<ref>{{RKJ|2010|115}}</ref>. Òdpòwiôdô ji wëmòwa [ã], zôs w [[Pùcczi kréz|pùcczim krézu]] i na nordze [[Wejrowsczi kréz|Wejrowsczégò krezu]] – [ɛ̃]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lëtrë łacyńsczégò alfabétu]] [[Kategòrëjô:Lëtrë kaszëbsczégò alfabétu]] sz1mfxuc7mvdl7suedjjyiqqx8u8m2t 0 7303 200697 177923 2026-05-27T14:12:13Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200697 wikitext text/x-wiki '''Ceszenié''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Cieszenie'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Chmielno|gminie Chmielno]]. W ti wsë są przë drogach dwamòwny tôfle pòlskò-kaszëbsczé. Stąd béł szkólny Józef Skorowski (1902-1940). == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/695 Cieszenie w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Chmielno]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 0x17xzuto32iws8kfehtebr9f6phlgg 0 7359 200707 192218 2026-05-27T14:15:58Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 200707 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=ราชอาณาจักรไทย|miono=Tajlandiô|fana=Flag of Thailand.svg|miono-genitiw=Tajlandji|herb=Emblem of Thailand.svg|mòtto=ชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์<br />Chat, Satsana, Phra Maha Kasat<br />(Nôród, Religijô, Król)|na karce=LocationThailand.svg|jãzëk=Tajsczi|stolëca=Bangkok|fòrma państwa=Kònstitucëjnô mònarchijô |wiéchrzëzna=513 120|procent-wòdë=0,43|rok=2015|lëdztwò=67 959 000|dëtk=bat|kòd dëtka=THB|czasowô cona=7|swiãto=6 łżëkwiata|himn=<center>[[Òbrôzk:Thai National Anthem - US Navy Band.ogg]]</center> เพลงชาติไทย<br>Phleng Chat Thai<br /><center>[[Òbrôzk:Thai Royal Anthem - US Navy Band.ogg]]</center> สรรเสริญพระบารมี<br />Phleng Sansoen Phra Barami|kòd=TH|Internet=.th|telefón=66|Mònarcha=Maha Vajiralongkorn|Premiéra=Anutin Charnvirakul}} '''Tajlandiô''' (dôwni Syjam) je państwã w Azji. Greńczë z [[Myanmar|Mjamną]], [[Laòs|Laòsã]], [[Wietnam|Wietnamã]] ë [[Kambòdżô|Kambòdżą]]. Stolëcznym gardã je [[Bangkok]]. Tajlandiô je kònstitucyjną mònarchią. Przédnikã kraju je król (òd 1 gòdnika 2016 na trónie zasôdô król Rama X – Maha Vajiralongkorn). === Spòdlowé pòdôwczi === * stoleczny gard: [[Bangkok]] * lëdztwò: 67 959 000 mieszkańców ([[2015]]) * wiéchrzëzna: 513 120 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] 34w7xr0mkangzpjd5swypk02ckyltr3 0 7364 200705 191861 2026-05-27T14:15:37Z Iketsi 3254 {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} 200705 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា <br /> Preăh Réachéanachâkr Kâmpŭchéa|miono=Kambòdżô|fana=Flag of Cambodia.svg|mòtto=ជាតិ សាសនា ព្រះមហាក្សត្រ<br />Cheate Sasanea Preahmhaksaat<br /> (Nôród, Religijô, Król)|herb=Royal arms of Cambodia.svg|miono-genitiw=Kambòdży|na karce=LocationCambodia.svg|jãzëk=khmersczi|stolëca=Phnom Penh|fòrma państwa=Kònstitucëjnô mònarchijô|wiéchrzëzna=181 035|procent-wòdë=2,5|rok=2019|lëdztwò=15 288 489|dëtk=riel|kòd dëtka=KHR|czasowô cona=7|swiãto=9 lëstopadnika|himn=បទនគររាជ Nokoreach|kòd=KH|Internet=.kh|telefón=855|Premiéra=Hun Manet|Mònarcha=Norodom Sihamoni}} '''Kambòdżô''' – je państwã w [[Azëjô|Azji]]. Stolëcznym gardã je Phnom Penh. Greńczë z trzema państwama: [[Tajlandiô|Tajlandią]], [[Laòs|Laòsã]] i [[Wietnam|Wietnamã]]. * lëdztwò (2019): 15 288 489 mieszkańców * wiéchrzëzna: 181 035 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] tkpnbcss52y87bo409x6b22mv70ixjz 0 7411 200696 178139 2026-05-27T14:12:01Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 200696 wikitext text/x-wiki '''Robôkòwò''' – to je kaszëbskô [[wies]] w [[gmina Lëzëno|lëzyńsczi gminie]], w [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IX/645 2.) Robakowo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Wejrowsczi kréz]] [[Kategòrëjô:Gmina Lëzëno]] clgha669x5voc9w67d0pk2kd28vadiq 0 7447 200695 183909 2026-05-27T14:11:52Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to ; {{Kòntrola}} 200695 wikitext text/x-wiki '''Tadzëno''' – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]] w gminie [[Gmina Gniéwino|Gniéwino]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XII/142 Tadzino w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VIII/273 1.) ''Płaczkowo'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Gniéwino]] [[Kategòrëjô:Wejrowsczi kréz]] r0brpl07atn10laphx8e7d533g6sffe 0 7509 200694 183840 2026-05-27T14:11:41Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200694 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Reskòwò (remiza).JPG|mały|Pòdwózark ògniôrzów w Réskòwie]] '''Réskòwò''' ([[pòlsczi jãzëk|pl]] ''Reskowo'') – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Chmielno|gminie Chmielno]]. Òna je w òbéńdze [[Kaszëbsczi Krôjòbrazny Park|Kaszëbsczégò Krôjòbrazowégò Parkù]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/113 ''Ryskowo'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Chmielno]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] dqhfmctoalrad23m4xwx19flccnomnl 0 7537 200693 181685 2026-05-27T14:11:29Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200693 wikitext text/x-wiki '''Sëtno''' – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] wies w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Kartuzë|gminie Kartuzë]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/630 3.) ''Sitno'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Kartuzë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] dy9gxizwnedn8i3galh2aa8fl4blp1e 0 7538 200783 178046 2026-05-27T16:03:25Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200783 wikitext text/x-wiki '''Kaméla''' – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w òbéńdze [[gmina Somònino|gminë Somònino]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/729 Kamela w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Somònino]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 10mozp9dejmhxftognzy5zwppz06gs6 0 7539 200848 178201 2026-05-28T11:32:35Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200848 wikitext text/x-wiki '''Rątë''' – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w òbéńdze [[gmina Somònino|gminë Somònino]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IX/578 Rąty w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Somònino]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] cgd2qaflikgiz6a8d1h0fzp2ec51uay 0 7543 200782 184803 2026-05-27T16:03:17Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 200782 wikitext text/x-wiki '''Głëszëno''' – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] wies w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Kartuzë|gminie Kartuzë]]. Dzélã ti wsë są [[Stążczi]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XI/307 1) ''Stążki'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Kartuzë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] gixdop4fsjrvjds03vgta5is62gjklo 0 7554 200780 178059 2026-05-27T16:02:51Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200780 wikitext text/x-wiki '''Bãdargòwò''' – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]], w [[Gmina Szëmôłd |gminie Szëmôłd]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/165 Będargowo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Szëmôłd]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] r15hqe5dnc67sv5sewts17tsqk4imov 0 7557 200779 178207 2026-05-27T16:02:46Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200779 wikitext text/x-wiki '''Grabówc''' – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]], w [[Gmina Szëmôłd|gminie Szëmôłd]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/778 5.) Grabowiec w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Szëmôłd]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 9mgh48r922z7kyyqga96ozs4fefo7ds 0 7565 200778 184622 2026-05-27T16:02:40Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200778 wikitext text/x-wiki '''Serakòwskô Hëta''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Sierakowska Huta'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[Gmina Serakòjce|gminie Serakòjce]]. Òna je w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/586 ''Sierakowska Huta'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Serakòjce]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] qj77pq7ktwqdme2xnunwn0xruv05uqt 0 7569 200777 173604 2026-05-27T16:02:33Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 200777 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Niezabyszewo church.jpg|mały|Kòscół]] '''Niezabëszewò''' ([[pòlsczi jãzëk|pl]] ''Niezabyszewo'') – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]], w [[Gmina Bëtowò|gminie Bëtowò]]. Tu je spòdlecznô szkòła, a w ni dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] [http://spniezabyszewo.edupage.org/text2/?]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VII/139 Niezabyszewo] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Bëtowò]] 2njnwyb58n7t5y80se25ph4brp7ia7j 200781 200777 2026-05-27T16:02:59Z Iketsi 3254 -' ' 200781 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Niezabyszewo church.jpg|mały|Kòscół]] '''Niezabëszewò''' ([[pòlsczi jãzëk|pl]] ''Niezabyszewo'') – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]], w [[Gmina Bëtowò|gminie Bëtowò]]. Tu je spòdlecznô szkòła, a w ni dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] [http://spniezabyszewo.edupage.org/text2/?]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VII/139 Niezabyszewo] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Bëtowò]] c1nmfwdmrn62a8u0w6zevfdzf4spu8b 0 7573 200847 178083 2026-05-28T11:32:27Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 200847 wikitext text/x-wiki '''Czistowò''' – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Sëlëczëno|gminie Sëlëczëno]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV/111 Kistowo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Sëlëczëno]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] l94lnfe1t43ao0yrmrlz36fe6uxh72i 0 7575 200846 183918 2026-05-28T11:32:20Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200846 wikitext text/x-wiki '''Môłi Pòmësk''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Pomysk Mały'') - [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]], w [[Gmina Bëtowò|gminie Bëtowò]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VIII/762 2.) ''Pomysk Mały'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Gmina Bëtowò]] dy1xpmf0abqsnjp3gahjjiuikhjgtj0 0 7576 200845 183910 2026-05-28T11:32:11Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 200845 wikitext text/x-wiki '''Wiôldżé Płótowò''' ([[pòlsczi jãzëk|pl]] ''Płotowo'') – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]], w [[Gmina Bëtowò|gminie Bëtowò]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VIII/322 1.) ''Płotowo Większe'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Bëtowò]] tgbx36nwiqvix0ju1sqjt4w219nyyts 0 7769 200666 162744 2026-05-27T13:20:32Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200666 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Rąbiń - kościół.jpg|mały|Zabëtkòwi rómbińsczi kòscół]] '''Rómbiń''' abò '''Rãbinò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl]]. ''Rąbiń'', [[miemiecczi jãzëk|miem]]. ''Rombin'') je wsą w [[wiôlgòpòlsczé wòjewództwò|wiôlgòpòlsczim wòjewództwie]], kòl 17 km òd swòjégò gardu krézowégò – [[Kòscan]]a ë kòl 14 km òd jinégò krézowégò gardu – [[Szrém]]u. Wies leżi na szlachù pielgrzimkòwëm wiôlgòpòlsczi [[Stegna sw. Jakùba|stegni sw. Jakùba]]. === Rómbińsczé dardżi === {| class="wikitable" style="text-align:left" ![[Kaszëbsczi jãzëk]] (csb) !Nazwa własna (pol) |- | ùl. Chłapòwsczégò || ul. Chłapowskiego |- | ùl. Gajowô || ul. Gajowa |- | ùl. Kòscelnô || ul. Kościelna |- | pl. Kòscùsczi || pl. Kościuszki |- | ùl. Krãtô || ul. Kręta |- | ùl. Krziżowô || ul. Krzyżowa |- | ùl. Lesnô || ul. Leśna |} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò]] 5o5es1j2ps7oc3123c5c184v0z9zzf7 0 7886 200648 196480 2026-05-27T13:12:31Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200648 wikitext text/x-wiki {{Infobox-dëtk |gwôsné miono= Eùro |miono= euro, евро, ευρώ |państwò=[[Òbrôzk:Flag of Europe.svg|border|20px]] eùrocona, a téż: * [[Òbrôzk:Flag of Andorra.svg|border|20px]] [[Andorra]] * [[Òbrôzk:Flag of Monaco.svg|border|20px]] [[Mònakò]] * [[Òbrôzk:Flag of San Marino.svg|border|20px]] [[San Marino]] * [[Òbrôzk:Flag of Vatican.svg|border|20px]] [[Watikan]] <small>Bez ùgòdë z EÙ:</small> * [[Òbrôzk:Flag of Montenegro.svg|border|20px]] [[Czôrnogóra]] * [[Òbrôzk:Flag of Kosovo.svg|border|20px]] [[Kòsowò]] |kòd ISO= EUR |céch= € |banknotë= 5, 10, 20, 50, 100, 200 €, 500 € |mònetë= 1, 2, 5, 10, 20 i 50 centów, 1 i 2 € |pòdzelenié= 1 € = 100 centów |jinfalacëjô= 2,6% <small>(strëmiannik 2026)</small><ref>[https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Inflation%20in%20the%20euro%20area Inflation in the euro area], ec.europa.eu.</ref> }}'''Eùro''' '''(EUR, €)''' – eùropejsczi dëtk, wprowadzóny w wikszoscë państw [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùnie]], w plac môlowëch dëtków. 1 stëcznika 2002 rokù eùro zastãpiło dëtk w 12 krajach EÙ, wchôdającë do normalnégò òbrotu<ref name=":0">[https://european-union.europa.eu/institutions-law-budget/euro/history-and-purpose_pl Historia i powody wprowadzenia euro], european-union.europa.eu.</ref>. Rëchli, òd 1 stëcznika 1999 fùnksnérowało leno elektroniczno. Eùro je òficjalnym dëtkã w 21 krajach EÙ i òbjimô swòją òbéńdą wiãcy jak 350 mln Eùropejczików<ref name=":0" />: * [[Aùstriô]] * [[Belgijskô]] * [[Bùłgariô]] * [[Chòrwackô]] * [[Cyper]] * [[Estóńskô]] * [[Fińskô]] * [[Francëjô]] * [[Greckô]] * [[Irlandëjô]] * [[Italskô]] * [[Lëtewskô]] * [[Luksembùrskô]] * [[Łotewskô]][[Òbrôzk:Eurozone.svg|mały|{{Legéńda|#003399|Państwa eùroconë}} {{Legéńda|#ffd617|Państwa Eùropejsczi Ùnie, jaczé nie dołãczëłë do eùroconë}} {{Legéńda|#da2131|Państwa, jaczé przëjãłë eùro bez ùgòdë z Eùropejską Ùnią}}]] * [[Malta]] * [[Miemieckô]] * [[Néderlandzkô]] * [[Pòrtugalskô]] * [[Słowackô]] * [[Sloweńskô]] * [[Szpańskô]] Eùro je òficjalnym dëtkã téż w krajach, jaczé nie są partã Eùropejsczi Ùnie. W [[Andorra|Andorze]], [[Watikan|Watikanie]], [[San Marino]] i [[Mònakò]] eùro zastãpiło môlowi dëtk na spòdlim ùgòdë z EÙ, a [[Czôrnogóra]] i [[Kòsowò]] przëjãłë eùro jednostronowò{{Pòtrzébny przëpis}}. == Òbaczë téż == * [[Talôr]] * [[Wëdôwkòwi dëtk]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.bis-ans-ende-der-welt.net/Europa-B.htm Eùro] ([[Miemiecczi jãzëk|miemiecczi]]) ([[Anielsczi jãzëk|anielsczi]]) {{Eùro}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropa]] [[Kategòrëjô:Ekònomijô]] 7hhn1hlx70d26f3kide3z6dgf045qzc 0 7932 200843 186917 2026-05-28T11:31:06Z Iketsi 3254 == Przëpisczi→== Przëpisë; {{Kòntrola}} 200843 wikitext text/x-wiki '''Czedrowice''' (spòtikô sã téż nieòficjalné fòrmë ''Czedrejce'', ''Czedréce''; [[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] '''Kiedrowice''') – są [[Kaszëbë|kaszëbską]] wsą w [[Gmina Lëpińce|gminie Lëpińce]], w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Wies leżi nad Czedrowsczim Jezorã. Òficjalnô [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskô]] pòzwa wsë „Czedrowice” je wprowadzónô òd 3 séwnika 2013<ref>[https://web.archive.org/web/20190624093236/http://mniejszosci.narodowe.mswia.gov.pl/download/86/13576/stan09042019ost.pdf ''Lista gmin wpisanych do Rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości'']</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV/16 Kiedrowice w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Lëpińce]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] cdxptuuscfbn1nexzr306xpzzd2puv7 0 8065 200671 197003 2026-05-27T13:22:06Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200671 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox |Gard= Madrit |gwôsné miono= Madrid |céch= Escudo de Madrid THV.svg |dopełniacz= Madritu |fana= Bandera de la ciudad de Madrid.svg |karta= |państwò= [[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|border|20px]] Szpańskô |wòjewództwò= |Kréz= |wiéchrzëzna= 604,45 |stopniN= 40 |minutN= 26 |stopniE= 3 |minutE= 41 |lëdztwò= 3,477,497<ref>[https://www.ine.es/jaxiT3/Datos.htm?t=67991 Population by province capitals and gender], ine.es.</ref> |rok= 2025 |czerënkòwi numer= 91 |pòcztowi kòd= 28001-28080 |registracëjné tôfle= M |bùrméster= José Luis Martínez-Almeida |www= https://www.madrid.es/portal/site/munimadrid |adres_um= C. de Montalbán, 1, Retiro |kod_poczt_um= Madrit, 28014 |commons= }} [[Òbrôzk:Escudo de Madrid.svg|mały|Herb]] '''Madrit''' ([[Szpańsczi jãzëk|szpańsczi]] ''Madrid'') – je nôwikszim gardã [[Szpańskô|Szpańsczi]] ë ji stolëcą. == Òbaczë téż == * [[Barcelona]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Stolëcë]] [[Kategòrëjô:Szpańskô]] 1214nw0ky9kcxm2dbyyu79xf4sbi2cn 0 8209 200842 189189 2026-05-28T11:30:21Z Iketsi 3254 ' - je '→' – je '; {{Kòntrola}} 200842 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} '''Nôzwëskò''' – je pòzwą rodzëznë, do chtërny nen człowiek słëchy. To dô m.jin. [[Kaszëbi|kaszëbsczé]] nôzwëska np. Jank, Kòsznik, Miszk, Mùża, Naczk i jiné, a niejedné z nich pòchòdzą òd szlachtë, jak np.: * Bronk[http://pl.wikipedia.org/wiki/Bronk] * Kłopòtk-Główczewsczi[https://pl.wikipedia.org/wiki/K%C5%82opotek_%28herb_szlachecki%29] * Młotk-Trzebiatowsczi[http://pl.wikipedia.org/wiki/M%C5%82otek_%28herb_szlachecki%29] [[Òbrôzk:POL COA Młotek.svg|left|mały|100px|]] * Pażątka-Lëpińsczi[https://web.archive.org/web/20160402091655/http://www.pazatka.de/redaxo3_2/index.php?article_id=69] * Pich-Lëpińsczi[http://pl.wikipedia.org/wiki/Zadora_%28herb_szlachecki%29] * Spiczôk-Brzezyńsczi[http://pl.wikipedia.org/wiki/Spiczak] * Szada-Bòrzëszkòwsczi[http://pl.wikipedia.org/wiki/Lew_II_%28herb_szlachecki%29] [[Òbrôzk:POL COA Lew II.svg|left|mały|100px|]] Nôzwëska Kaszëbóm w Kanadze tam wiele razy zmiéniele. == Lëteratura == * [[Izabela Jost]]: Osadnictwo kaszubskie w Ontario, Lublin 1983, s. 104. * [[Stefan Ramułt]]: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego. Scalił i znormalizował Jerzy Treder, Gdańsk 2003 * [[Bernard Zëchta|B. Sëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej t. III, Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków 1969, ss. 198-200. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20130724024023/http://www.moikrewni.pl/mapa/kompletny/jank.html Jank] * [https://web.archive.org/web/20170425012647/http://www.moikrewni.pl/mapa/kompletny/kosznik.html Kosznik] * [https://web.archive.org/web/20140727020233/http://www.moikrewni.pl/mapa/kompletny/miszk.html Miszk] * [http://www.moikrewni.pl/mapa/kompletny/mu%25C5%25BCa.html Muża] * [https://web.archive.org/web/20140727043118/http://www.moikrewni.pl/mapa/kompletny/naczk.html Naczk] * [https://polona.pl/item/kaszubi-gina-wiazanka-wiadomosci-historycznych-i-statystycznych,NzUxODg3OTM/14/#info:notes ''K. Kościński: Kaszubi giną. Wiązanka wiadomości historycznych i statystycznych. Poznań'' 1905] * [http://www.library.yale.edu/cataloging/music/fraktur.htm pismò] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lingwistika]] 3gbort2vge5np7w5gvmnpr2nmhi2eit 0 8246 200813 195646 2026-05-27T16:20:15Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200813 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Feretrum bow 1.jpg|mały|]] [[Òbrôzk:Dzewus w kaszebsczich ruchnach.jpg|mały|]] '''Òbraznica''' – to je jedna z białków, chtërne niosą [[òbrôz òd procesji]]. Za òbraznice biwają pannë w [[Kaszëbi|kaszëbsczëch]] òbleczënkach. == Òbaczë téż == * [[Òbrôz òd procesji]] * [[Òbraznik]] * [[Maszka]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{YouTube|UdgyERNnEnQ|Odpust Sianowo 2013 – pielgrzymka z Kartuz — NaszeMiastoTV (Òbraznice) — Powitanie feretronu – przed ołtarzem polowym}} == Lëteratura == * [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1969, tom III, s. 275 {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Katolëcczi Kòscół]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé zwëczi]] i0np1ievtoq9fcp8ew0pmz21l0p4jlp 0 8311 200814 165486 2026-05-27T16:20:34Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 200814 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Siecie46.JPG|mały|Szkòła]] '''Séce''' – to je wies w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[stôłpsczi kréz|stołpsczim krézu]], w [[Gmina Smôłdzëno|gminie Smôłdzëno]], w chtërny czedës mieszkelë [[Słowińcë]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Smôłdzëno]] 1m1bm7ot779lzhi8z8nuxrknz6y2ed5 0 8333 200713 195005 2026-05-27T14:43:17Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 200713 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Cassie Ventura.jpg|mały|Cassie]] '''Cassie''' abò '''Cassie Ventura''', (ùr. [[26 zélnika]] [[1986]]) je amerikańską spiéwôrką ë teatrownicą. == Diskògrafijô == * 2008 – "Official Girl" * 2009 – "Must Be Love" * 2009 – "Let's Get Crazy" * 2012 – "The Boys" == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Ventura, Cassie}} [[Kategòrëjô:Mùzycë]] [[Kategòrëjô:Aktórczi]] [[Kategòrëjô:Zjednóné Kraje Americzi]] asvy8lue5053y9z9bivsq1xjwqqq2n9 0 8468 200821 165469 2026-05-27T17:14:21Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 200821 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL STARKOWO 002 (3).jpg|mały|]] '''Starkòwò''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Starkowo'') – to je wies w [[Gmina Ùszcz|Gminie Ùszcz]], w [[Stôłpsczi kréz|stołpsczim krézu]] [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Ùszcz]] ac9j36ry84a80dtrbxvew7k5nycbreu 0 8474 200841 183908 2026-05-28T11:29:41Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 200841 wikitext text/x-wiki '''Bòbiãcëno''' – to je wies w [[Gmina Miastkò|gminie Miastkò]], w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VII/847 ''Papenzin'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Miastkò]] pn5vzude4ls2xus3tw8dcjk57sl2brj 0 8557 200643 191740 2026-05-27T13:09:35Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200643 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Lëpińce | rodzôcz_wsë=Lëpińc | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=bëtowsczi | gmina=Lëpińce | szôłtëstwò=Lëpińce | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=53 | minutëN=59 | sekùndëN=46 | gradëE=17 | minutëE=24 | sekùndëE=24 | wiżô= | rok=2021 | lëdztwò=1028 | gãscëzna= | nr_czér=59 | pòcztowi_kòd=77-130 | reg_tôfla=GBY | SIMC= | szôłtës=Ewa Stanisławska | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Lëpnica - kòscół.jpg|mały|left|Kòscół]] '''Lëpińce''' (''Lëpnica, Lëpienice, Lëpienica'', [[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Lipnica'') to [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Charzëkòwskô Rówizna|Charzëkòwsczi Rówiznë]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]], w [[Gmina Lëpińce|gminie Lëpińce]]. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożoné sã mniészé kòlonie: Smôłdzënë (lëdztwò: 29), Trzebiélsk (lëdztwò: 21), Warszawa, Wigòda (lëdztwò: 17). Wies je na szlachù wòjewódzczi dardżi [[Òbrôzk:Tabliczka DW212.svg|25px]]. Tu je kòscół ë szkòła. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Gmina Lëpińce]] 74vr9qtlu176xvmrs1sj3465zg98jkj 0 8614 200840 186766 2026-05-28T11:29:24Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 200840 wikitext text/x-wiki '''Czãstkòwò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Częstkowo'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Zinsgau'') – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] wies w [[gmina Kòscérzna|gminie Kòscérzna]], w [[Kòscersczi kréz|kòscersczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/853 1.) ''Częstkowo'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Kòscérzna]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] rjhqf8d5g3h7b5kuzfey1tdarfogwty 0 8624 200839 178284 2026-05-28T11:29:13Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 200839 wikitext text/x-wiki '''Gòstómkò''' – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] wies w [[Gmina Lëpùsz|gminie Lëpùsz]], w [[Kòscérsczi kréz|kòscérsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/746 Gostomko w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Lëpùsz]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] j9nykmsp3vpsm0mtxr9p8475423iyt1 0 8626 200775 183843 2026-05-27T16:02:00Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 200775 wikitext text/x-wiki '''Slëżô''' – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] wies w [[Gmina Lëpùsz|gminie Lëpùsz]], w [[Kòscérsczi kréz|kòscérsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/769 ''Sluza'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Lëpùsz]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] htccm5dnbo3m1twu4vkqp9oi6v5qo2c 0 8658 200669 200187 2026-05-27T13:21:18Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200669 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox|Gard=Nazaret|gwôsné miono=נצרת|fana=Nazareth_City_Flag_(COA).png|dopełniacz=Nazaretu|céch=NAZARET_COA.png|stopniN=32|minutN=42|stopniE=35|minutE=18|lëdztwò=73 658|rok=2011|bùrméster=Ali Salam|czerënkòwi numer=+972 4|wiéchrzëzna=14,123|państwò=[[Òbrôzk:Flag of Israel.svg|border|20px]] [[Izrael]]|www=http://www.nazareth.muni.il/|adres_um=--|kod_poczt_um=--}} '''Nazaret''' ([[Hebrajsczi jãzëk|hebr]]. ‏''נצרת‎'', ''Nacerat''; [[Arabsczi jãzëk|arab]]. ‏''الناصرة‎'', ''An-Nasira'') – nôwiãkszi gard Nordowégò Distriktu w [[Izrael|Jizraelu]]. Je to nôwiãkszi [[Arabowie|arabsczi]] gard w krôju ë dlôte czãsto je pòzëwóné „arabską stolëcã Jizraela”. Stanòwi gòspòdarczą, pòliticzną, kùlturalną ë mediôlną stolëcã jizraelsczich [[Arabowie|Arabów]]. Ùstôw panëjącé w gardze są wôżnëm indikatorã ùstawów panëjącëch w arabsczi spòlëznë Jizraela. W [[Ewanieliô|Ewanieliach]] Nazaret òstało dotëgòwóné jakno môlëzna dorôstaniô [[Jezës Christus|Jezësa Christusa]], w związkù z czim wëbùdowóno tuwò lëczné sanktuariô wdôru [[Biblëjô|biblijné]] wëdarzeniô. Stôłë sã òne célim [[Pielgrzimka|pielgrzimek]] [[Chrzescëjanizna|chrzescëjón]]. == Òbaczë téż == * [[Galileja]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Izrael]] tjf1wkgbjloiyp1qtx1q208r11ic3vl 0 8706 200774 178191 2026-05-27T16:01:51Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 200774 wikitext text/x-wiki '''Pòpielewò''' – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] wies w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Chònicczi kréz|chònicczim krézu]], w [[Gmina Kònôrzënë|gminie Kònôrzënë]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VIII/787 2.) Popielewo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Kònôrzënë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] ixsub8ckix74lqqw0wn36jq1bt47sq7 0 8708 200773 177995 2026-05-27T16:01:42Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200773 wikitext text/x-wiki '''Parszczenice''' – są [[Kaszëbë|kaszëbską]] wsą w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Chònicczi kréz|chònicczim krézu]], w [[Gmina Kònôrzënë|gminie Kònôrzënë]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VII/872 Parszczenica w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Kònôrzënë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 1gho5ua4i30au5c5w36d0slqwqthntb 200776 200773 2026-05-27T16:02:11Z Iketsi 3254 -' ' 200776 wikitext text/x-wiki '''Parszczenice''' – są [[Kaszëbë|kaszëbską]] wsą w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Chònicczi kréz|chònicczim krézu]], w [[Gmina Kònôrzënë|gminie Kònôrzënë]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VII/872 Parszczenica w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Kònôrzënë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] qu36g4uycwoq6qqcjvlgwxgsi7qvtpy 0 8765 200819 168888 2026-05-27T17:13:53Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 200819 wikitext text/x-wiki '''Darżënkò''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Darżynko'') – to je wies w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Stołpsczi kréz|stołpsczim krézu]], w [[Gmina Pòtãgòwò|gminie Pòtãgòwò]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Pòtãgòwò]] ahfq6t7v80nchmoowhnire7wy0ch5q1 0 8845 200817 198323 2026-05-27T16:36:06Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200817 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:A tornado near Anadarko, Oklahoma, on May 3, 1999.jpg|mały|]] '''Krãcëszk''' – to je wiater, chtëren wieje baro chùtkò. Krãcëszk sygô òd niejedny chmùrë jaż do zemi. Òn mòże wiele zniszczëc. Czasem [[Kaszëbi]] gôdają, że to diôbeł sã żeni. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://kartuzy.info/wiadomosc,1804,Co-sie-wydarzylo-w-Paczewie.html Krãcëszk w Paczewie] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wiater]] ahorny4irro2a1rkiwswq2zpjqxvh48 0 8891 200857 169324 2026-05-28T11:39:07Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 200857 wikitext text/x-wiki '''Òbłãżé''' – to je wies w [[Gmina Kãpice|gminie Kãpice]], w [[Stołpsczi kréz|stołpsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Kãpice]] nyn2ign7z05zj3t3dwpkwm4s4i3k3fn 0 9058 200673 198627 2026-05-27T13:22:28Z Iketsi 3254 Òbrôzk 200673 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Szëmôłd | rodzôcz_wsë=Szëmôłda | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=wejrowsczi | gmina=Szëmôłd | szôłtëstwò=Szëmôłd | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=29 | sekùndëN=12 | gradëE=18 | minutëE=13 | sekùndëE=32 | wiżô= | rok=2006 | lëdztwò=1639 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=84-217 | reg_tôfla=GWE | SIMC= | szôłtës=Stanisław Draws | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Szemôłd - kòscół.JPG|mały|left|Kòscół]] [[Òbrôzk:Szemôłd - wòjewódzcza dardża 224.JPG|mały|left|Wòjewódzkô darga [[Òbrôzk:Tabliczka DW224.svg|25px]]]] '''Szëmôłd''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Szemud'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé |Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]], w [[gmina Szëmôłd|gminie Szëmôłd]]. Wies je kòl 11 km òd krézowégò gardu [[Wejrowò]]. Szëmôłd je na szlachù wòjewódzczi dardżi [[Òbrôzk:Tabliczka DW224.svg|25px]]. W ti wsë są przë drogach dwamòwny tôfle pòlskò-kaszëbsczé. Tu je kòscół ë szkòła. Tu w szkòle dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] [http://sp.szemud.pl/?page_id=13]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XII/122 3.) Szynwałd w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wejrowsczi kréz]] [[Kategòrëjô:Gmina Szëmôłd]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 2rtqxkdkk1xb7qtzxqhwsyvtnifoso1 0 9177 200772 182565 2026-05-27T16:01:32Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200772 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Brzézno Szlachecczé | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=bëtowsczi | gmina=Lëpińce | szôłtëstwò= | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=01 | sekùndëN=06 | gradëE=17 | minutëE=14 | sekùndëE=41 | wiżô= | rok=2008 | lëdztwò=505 | gãscëzna= | nr_czér=59 | pòcztowi_kòd=77-139 | reg_tôfla=GBY | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Szlachecczé Brzézno - Kaszubi pod Wiedniem (3).jpg|mały|120px|left|]] [[Òbrôzk:Szlachecczé Brzézno_-_kòscół_(2).jpg|mały|left|Kòscół]] [[Òbrôzk:Adlig Briesen.jpg|mały|left|Karczma Frãcëszka Lew-Czedrowsczégò kòl 1900 rokù]] '''Brzézno Szlachecczé''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Brzeźno Szlacheckie'') to wies w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]], w [[Gmina Lëpińce|gminie Lëpińce]]. Tu je rodné gniôzdo rodzëznów Brzezyńsczich np. [[Spiczôk-Brzezyńsczi]]ch. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/415 1.) Brzeźno w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [http://zsbrzeznoszlacheckie.pl/xxiv-wojewodzki-konkurs-haftu-kaszubskiego-w-lini,278,pl szkòła] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Gmina Lëpińce]] sskuusbnmblvc5n8d337wwyw8kzgsp4 0 9242 200659 187431 2026-05-27T13:17:19Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 200659 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ogrod wiosna2013.JPG|mały|Ògród]] '''Ògród''' – to je to plac, na chtërnym roscą rozmajité roscënë. Mògą tu bëc np. wisznie i malënë. == Zdroje == # [[Jaromira Labudda]], ''Zdrój słowa /Ùczbownik dlô kl. IV-VI/ dzél II.'', Wëdôwizna KPZ, Gduńsk 2010[http://skarbnicakaszubska.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=120&Itemid=167] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gbùrzëzna]] gv2pu6njghek64xnsiya1wc1mdq818c 0 9288 200833 169220 2026-05-27T20:36:31Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 200833 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:PinkBathrobe.JPG|mały|Szlafrok]] '''Szlafrok''' – to je słowò przeniosłé do kaszëbsczégò z [[Miemiecczi jãzëk|miemiecczégò jãzëka]] (''Schlafrock''), chtërno òznôczô lóz òbùcé doma. Gò mòże òbùc np. na krótczi czas po wstaniu z łóżka na piżamã. == Lëteratura == * [[Jan Trepczik]]: Słownik polsko-kaszubski, Gdańsk 1994, tom II, s. 234. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Òbùca]] s36hpwqucpltmuls8zo11ux2w8za6wz 200834 200833 2026-05-27T20:36:39Z Iketsi 3254 -' ' 200834 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:PinkBathrobe.JPG|mały|Szlafrok]] '''Szlafrok''' – to je słowò przeniosłé do kaszëbsczégò z [[Miemiecczi jãzëk|miemiecczégò jãzëka]] (''Schlafrock''), chtërno òznôczô lóz òbùcé doma. Gò mòże òbùc np. na krótczi czas po wstaniu z łóżka na piżamã. == Lëteratura == * [[Jan Trepczik]]: Słownik polsko-kaszubski, Gdańsk 1994, tom II, s. 234. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Òbùca]] fcb0lhx0v1fe49wibeitj4w4fq6sqzy 0 9311 200861 196922 2026-05-28T11:49:24Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200861 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Karlovy Vary Czech.jpg|mały|Karlowé Warë]] '''Karlowé Warë''' (czes. ''Karlovy Vary'') – są gardã [[Czeskô Repùblika|Czesczi Repùbliczi]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Karlsbad Alte und Neue Wiese 1900.jpg|1900 r. Òbrôzk:St. Mary Magdalene's Church2 (Karlovy Vary) 2009-08-08.jpg| </gallery> == Òbaczë téż == * [[Słowackô]] * [[Pòlskô]] * [[Praga]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Czeskô Repùblika]] gpcyrptu74fhy6w9bux0ld6veib9mv9 0 9380 200764 196545 2026-05-27T15:55:27Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 200764 wikitext text/x-wiki '''Héklowanié''' – to je proces wërôbianiô [[wiãzëdła]] prze pòmocë [[héklocze|héklôcza]]. == Spòsób wiãzaniô == [[Òbrôzk:Crochet—starting a chain.ogg|mały|héklowanié lińcuszka]] Héklowanié tak jak [[wiãzenié na spicach]] zanôlégô na przecyganim zôdzeżgów nitków bez se na rozmajite ôrtë. Jinosc midze héklowaniém a wiãzaniém''' na spicach je tako, że  tu robi tëlkò jedna raka, bò  hékluje sã  jino jednym héklôczem ,  a prze wiãzaniém na spicach robią dwie rãce, bò całô robota zatôrczënô je na dwùch spicach. == Etymòlogiô == Rodowizna słowa héklowanié pòchòdzy ód stôrô francëszczégò jãzëka ,,hook”.<ref>"Crochet". The Free Dictionary By Farlex. Retrieved 2012-05-23.</ref> Héklôcz wëstãpiwô w rozmajitëch wiôlgòscach i może bëc sprawiony z wszelejaczich materiôłów, taczich jak: gnôtë, bambus, aluminium, sztëcznégò twòrzëwa i stalë. == Doczëzna == [[Òbrôzk:Crochet-amigurumi equipment.jpg|mały|wôłna i héklocze]] Spòdlecznã doczëznã do wërôbianiô wiãzëdła je héklôcz i jaczis ôrt doczëzny, chtërny bãdze wërôbiany. Nôczãscy je to [[nitka]] abò [[wôłna]]. == Jinosc midzë héklowniém, a wiãzaniém na spicach == Nôbarżi jasnô jinosc zanôlegô na tim, że do héklôwaniô ùżëwô sã jednégò héklôcza zakùńczënégò hôczykã, a nie dwùch [[spiców]]. W héklowanim aktiwnô je blós jedna zôdzerzga, czej we wiãzenim na spicach robi sã narôz na côłim rzãdze [[zôdzerzgów]]. Spùszczone zôdzerzgi mogą sprawic rozplecenie wiãzëdła. Jinaczi je w przëpôdkù héklowaniô, tu spuszczenie zôdzedzgów nie je wiôldżim zadanim. Sprôwiô to jinosc bùdaceji midze tima spòsobama. We wiãzëdle wërôbianym na spicach kòżdé òczkò pòdtrzëmëwóne je bez òczkò z wëższégò rządu. Zôs w héklowniém zôdzerzgi parłãczają są strónką. == Spòdlowé splecënczi hékloczôwé == [[Òbrôzk:Crochet dc3tog.svg|mały|120px|diagramë splecënków]] Je czilenôsce ôrtów spòdlowëch splecenków hékloczowëch. Mòżnô je ùkłôdac w niezrechòwóną lëczbã òbmëszleniów. Do modłów dołączone są téż òpisë splecënków chtërne wëstãpiwają we wiãzëdłch. W zanôleżnoce òd òsobistëch pierszëznów niechtërny ledzë wëbierają òdtwòrziwanie mòdła òglownika abò chcą robic wedle jinszëch òpisënków.<ref>https://web.archive.org/web/20160304224721/http://kursrekodziela.pl/podstawowe-sploty-szydelkowe/</ref> == Wczesnô historiô == W XIX stalace Jirlandjiã òpanôwôł wiôldżi głód (1845-49). W tim czase nastãpiłwô rozwiniãce héklowaniô knëpczi.<ref>http://www.britannica.com/EBchecked/topic/143651/crochet</ref> Wëróbk héklôwóny knëpczi stôł sã wińscem na zôróbk dlô ùbòdżich jirlancczich robotników.<ref>Irish Crochet Lace Exhibit Catalog</ref> == Héklowanié jakno kùńszta == [[Òbrôzk:Yarn bombing.JPG|mały|[[Kòło]]]] [[Yarn bombing]] je to forma kunsztów darżëcnych na ten sam ôrt jak [[graffiti]], tëli, że nie je to malowóne farbą, a do twòrzënô dokôzu ùżëwô sã wôłny i héklocza. Twòrzënié jinstalacëji może bawic baro długo. Dôkazë z wôłny òbchadane sã jakno forma nietrwałô.<ref>Wollan, Maria (18 maja 2011). "Graffiti jest przytulny, kobiecą stronę" . ''The New York Times. ''</ref> Pierszi rôz taką formã dôkòzù wëkònała Magda Sayeg, 37, z Houston w 2005 rokù. Wëmëszlëła, żebë òbhéklowac klëczczi w swòjim krómie.<ref>https://web.archive.org/web/20190306111515/https://www.blouinartinfo.com/contemporary-arts/article/37853-the-wild-and-woolly-world-of-yarn-bombing-street-arts-soft-sensation</ref> == Òbaczë téż == * [[Quilling]] * [[Decoupage]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Hobby]] g76odxjomm1ukbk5mr9ob3822s6pwf3 0 9418 200815 197934 2026-05-27T16:34:59Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Rédżi górów]] 200815 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:Tatry Mapa Plastyczna.JPG|mały|Tatrë mapa plastycznò]] [[Òbrôzk:Belianske Tatry from Jahňaci štít.jpg|mały|Pòłozenié Tatr]] [[Òbrôzk:Tatry - MOko.jpg|mały|Mòrscze Òkò]] '''Tatrë''' – sã pòłozunė w keta tatrzanscim, buten zôpôd [[Karpatów|Karpatë]]. == Położénié == Całé tatrë zajmùją wièchrzëznã 7854 km², z tegò dôla 175 m² leżi w granicach polsczi, a 610 km². Na krôjnã słowacji, długosc tatrë mierzona òd pòrėnkù podnóży kobylegò wierchu do pôłniowi zôpôd podnóży òstregò wierchu kwaczyńsczegò mierzy w linii na prost 57km², a ścisnote wśród granicy głównej 80km. Tatrë sä pòd òchronã przez ùstawienie na ich wièchrzni tatrzańcziegò parkù narodowegò i słowianczegò TANAP-u i tès do swiatowej seci reerwatów biosfery, [[UNESCO]]. == Genezô == Tatrë to najwyżsi gòrë Polsci. Sã òne tés najwyżsim masywem gòrscim w całych Karpatach Zôpôd. Mòżemy je pòdzelic na trzë częsci: '''[[Tatrë Zôpôd]], [[Tatrë Wysoczé]], [[Tatrë Bielsczé]]''' == Nawiãkszi jezóra w Tatrëch == Największi jezora w Tatrë sã [[Mòrskie Òkò]] 34,5 ha ,Wielczi Staw 34,1 ha (Polska),Czôrnô Staw pòd [[Rësë|Rësama]] 20,1 ha (Polska),Wielczi Hińczòwy Staw 20,1 ha (Słowacja),Szczyrbskié Jezoro 19,7 ha (Słowacja),Mòrskie Òkò w Dolinie Rybiegò Potòkù wraz z ògromnymi Mięgùszowieczimi Szczytami i Cubryną. Widok ze szlaku przez Świstówkę, Dolina Pięcu Stawów Pòlsczich z òkolic Swistowej Czuby. == Nôwikszy szczyt == Najwyższym szczytem Tatrów je [[Gerlach]] (2655 m npm) leżący w Tatrach Wysoczich. W Tatrach Zôpôd je to Bystra (2248 m npm), a w Tatë Bielsczich Hawrań (2152 m npm). W Pòlscze najwyżsi sã Rysy (2499 m npm), równak je to szczyt graniczny - a w rzeczywistości najwyżsimm całkowicie pòłożonym w granicach Pòlsczi szczytem je [[Kòzi Wierch]] (2291 m npm). Najwyżsim pòlsczim szczytem w Tatrë Zôpôd je Starobociańsczi Wierch (2176 m npm), równak òn tès je szczytem granicznym. == Fauna i flora == To kòlejni atut tatrzańsczich pejzaży. Lasëregla dolnegò rozciagã sã od okole 1000 m npm sãgają 1250 m npm, natomiastwyżéj do wyskòsczi 1550 m npm występuje pasmo regla górnegò. Na większi wysokòśczi napotykamy na kosodrzewinę, chterna wraz ze zwrostem wysokòśczi karłowaceje zanikając całkowicie na wysokòsczi około 1800 m npm. Jeszcze wyżej rozciãga sã pasmo hal. Òczewisce w zależnośce òd regionu Tatrë, wysokòsczi do jacich sãgają pòszczególne piętra roślinnosce, są różne. Doskonałim przykłademna to mòże bëc np. Dolina Jaworzynsczi, w chternej to gòrna granica lase znajdujã sã na wysokosczi okole 1200 m npm i je najniżej pòłòżoną w calich Tatrë. Z pòsród zwierzãt niespòtyczanych lub małò spòtyczanych w innych rejonach Pòlsczi należy wymienić miedzwiedze, kòzice i świstaczi. Pòza tim mòżemy napòtkac tu równak dziki, sarny, wilczi czy żbiki. Gnieżdżą sã tu równak ptaczi takie jak: òrlik krzykliwi, kania ruda, myszołów, kòbuz, kilka gatunków sów, głuszce i jarząbsczi. == Turystika == Turstkia to ôrt aktiwnégò wëpòczinkù, realizowónégò przez rézë, sparłãczoné ze zwëskanim pòznôwenëch célów(tj. krôjoznawstwã), a téżzajimanim sã spòrtã. Tatrë sã baro atrakcyjne ze względu na dosc dużą ilosc szlaków znakòwanich, a tès klimat stosunkowò łagodni jak na wysoczi gòrë. Letni sezon turystyczny trwa przez kilka miesãcy - trudno precyzować dokładny òkres, gdyż je to zależne od danegò roku. Na Słowacji pamiãtame jednak, że większosc szlaków turystycznych w Tatrë je zamykana na òkres òd 31.10 do 15.06 i je rygorystycznie przestrzeguny przez służby [[TANAP|TANAP-u]]. Pamiãtajmy ò tim, że Tatr nawetka w lecie mògą bëc górami niebezpiecznymi w związku z czem niezbędne je òdpowiednie ruchna, a tès umiejętnosc dostosowania trasy do swòjeg doświadczenia oraz kondycji fizycznej. Rocznie srednio ginie w Tatrë kole 20 òsób. == Òbaczë téż == * [[Fen]] * [[Pòlskô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.gorskiswiat.pl/forum/forumdisplay.php?fid=19 * http://www.tatry.info.pl/ {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rédżi górów]] tf4rpsvh9iykrpim3928bofg6zd6pea 0 9427 200686 187544 2026-05-27T14:02:43Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 200686 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:XIVOgród Jordanowski1.jpg|mały|Dzecny ògródk]] '''Dzecny ògródk''' – to je specjalny teren zelonosce, robiony nôbarżi w gardach dlô dzecy ë młodzëznë. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Architektura]] 66nunmsathrdyqw9ifb3in8d5slp98i 0 9474 200667 187622 2026-05-27T13:20:44Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 200667 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:St Fagans Celtic village palisade.jpg|mały|Pòdwòrzé]] '''Palisada''' – bëła elementã dôwny òbarny bùdowniznë w pòstacje ògrodzeniô z drzewnianëch pôlów - zwiksza z òstrima kùncama - wbitëch jeden przë drëdżim, prosto abò na szréj w zemiã. To bëła zatôrczny bùdacjô. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Architektura]] 2ywjavq19r20rt6os7iavy8xmix5wrv 0 9543 200835 197929 2026-05-27T20:36:54Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200835 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Средний пёстрый дятел (Dendrocoptes medius), Битцевский лес.jpg|mały|Strzédny dzëdzón]] [[Òbrôzk:Dendrocopos medius MHNT.ZOO.2010.11.164.13.jpg|mały|''Dendrocopos medius'']] '''Strzédny dzëdzón''' (''Dendrocopos medius'') – to je strzédny ptôch z rodzëznë dzëdzónowatëch (''Picidae''). Ten dzëdzón mòże żëc m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Dzëdzónowaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dzëdzónowaté]] f8lvemcmzfov632b7wpe7r5pwqqqeah 0 9671 200829 184890 2026-05-27T20:33:22Z Iketsi 3254 ' - je '→' – je '; {{Kòntrola}} 200829 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ebola virus em.png|mały|Wirus Ebola]] '''Wirus''' (''virus'') – je z biôłtka i kwasu nuklajinowégò ([[RNA]] abò [[DNA]]), ale òn ni mô kòmórkòwi sztrukturë. Òn je jak żëwi kòmórkòwi òrganizm, ale téż jak nieżëwô materiô, to je cëzożiwca w kòmórce. Òd wirusów mòże ù lëdzy bëc np.: [[kòwid-19]], [[wirusowé zapôlenié wątrobë]], [[wietrzné gòscëje]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mikrobiologiô]] nfjyt40x2yqpgo7m4b3bo275w362ux9 0 9970 200732 199946 2026-05-27T15:40:48Z Iketsi 3254 -' ' 200732 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:DEU Usedom COA.svg|mały|Herb gardu]] [[Òbrôzk:DEU Usedom City flag.png|mały|Fana gardu]] '''Usedom''' – gard ë kùrort w [[Kréz Vorpommern-Rügen|krézu Vorpommern-Rügen]] w kraju [[Meczelbòrskô-Przédné Pòmrë]]. Leżi na òstrowiu ò jistnym mionie. == Miono gardu we zdrojach == We zdrojach gard pòzéwóno: ''Uznoimia civitas'' 1125, ''Uznoimi'', ''Uznoim'' 1175, ''Uznam'', ''Uznom'', ''Uzdem'', ''Usedum'' 1420. == Spòdlowé pòdôwczi == * Lëdztwò gardu: 1.880 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 38,57 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Miemiecczi]] 1mzo4utjg3wf5sm4438upgm7wdqakoz 0 10093 200810 196829 2026-05-27T16:17:12Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 200810 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Rees - Am Bär1-Koenraad Bosman 01 ies.jpg|mały|Głëché òkno]] '''Głëché òkno''' – to je jakbë zamùrowóné òkno w scanie [[bùdink]]ù. == Òbaczë téż == * [[òkno]] * [[cegła]] * [[ruta]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Architektura]] 8ayzs4v6p3mm70d29uva5raeauot956 0 10096 200811 172832 2026-05-27T16:17:22Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 200811 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Transylvania, Banat, Crisana and Maramures.svg|mały|Kôrta Sétmegardu (brunô farwa) w Rumùńsce]] '''Sétmegard''' – to je krôjna w [[Rumùńskô|Rumùńsce]]. Miemiecczi kòloniscë w tich stronach bëlë zwóné [[Zaksa|Zaksowie]]. 1945 béł dlô tëch lëdzy cãżczi rok i òni z Sétmegardu ùcékelë. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rumùńskô]] 4exe6v7m03nnax97atcaci5w2rsnuas 0 10102 200812 171956 2026-05-27T16:17:41Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 200812 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:FvfBustosFlagellation0326 03.JPG|mały|Rózgòwnicë – [[Filipinë]], 2014 rok]] '''Rózgòwnicë''' – to są lëdze, chtërny biją sami se. To mô bëc jich pòkùta i to biczowanie je zgódné z jich [[Wiara|wierzeniama]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Religijô]] 4l2qs2ldqzowpwp8c9780vy627ors5p 0 10135 200809 183834 2026-05-27T16:16:54Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 200809 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Tettigonia viridissima white 2010 01.jpg|mały|Zelony skòczk]] '''Zelony skòczk''' (''Tettigonia viridissima'' L.) – to je ôrt òwada z rodzëznë skòczkòwatëch (''Tettigoniidae''). Te skòczczi są znóné m. jin. na [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczim Pòjezerzu]]. == Lëteratura == * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIII/160 ''Wąglikowice (skoczki)'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Òwadë]] d85utria30hz87ttsex5thxxcqywp23 0 10325 200806 172679 2026-05-27T16:14:38Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 200806 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Dietrich (Werkzeug).jpg|mały|Ditrich z gòzdza]] '''Ditrich''' – rãczné [[nôrzãdło]], chtërno brëkùją czasã np. [[szlosôrz]]e do otmikaniô zómków (np. w dwirzach abò szafkach) jak ni ma klucza. Taczi òdmikôcz pòdług [[Pòlskô|pòlsczégò]] prawa mòże miec np. szlosôrz, a prosti człowiek z nim mòże bëc ùkôróny. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Nôrzãdła]] 69ekx14u7r7zhzag778izn2wk9hv4n7 0 10356 200807 183964 2026-05-27T16:16:04Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200807 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Diorama muzeum Hel A 353.jpg|mały|Kara z [[Hél]]u]] '''Kara''' (téż '''pchôczka''', '''kòłownica''', '''rototot''') – môłi wòzyk z jednym kòłã, po czãscë ùnôszóny rãkama, ùżëwóny do transpòrtu na niewiôldżich òdległòscach. Wëzwëskiwóné są òsoblëwie w bùdowiznie i ogrodzëznie. == Kònstrukcjô == [[Òbrôzk:Táčky (schéma).png|mały|Elementë karë: 1. dwa bidła (chwëcadła); 2. ladënkòwô skrzënia; 3. [[kòło]]; 4. pòdpiérka.]] Karë są wëpòsażóné w dwa ùchwëtë, przë pòmòcë chtërnëch ùnôszô sã je i pchô, czasã są téż cygniãté. Robi sã je z różnëch materiałów (drewno, plastik, metôl, czãsto wëzwëskùje sã téż kòmbinacjé wëżi wëmienionëch materiałów). == Historiô == Pòchòdzy z [[Chińskô Lëdowô Repùblika|Chin]] i je znónô òd 230 rokù (wedle tradicji wënalôzł jã Zhuge Liang). W [[Eùropa|Eùropie]] ùżëwóné òd XII stalatégò. == Heraldika == Wëstãpùje na [[ stanica|stanicë]] i [[ herb|herbie]] wëspë [[Pitcairn]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Nôrzãdła]] bul3hojflw6af6g966jhr02etbe8lh8 0 10368 200804 193989 2026-05-27T16:14:03Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} 200804 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:BenFranklinDuplessis.jpg|mały|Franklin w 1783 rokù]] '''Benjamin Franklin''' (ùr. 17 stëcznika 1706 r. w Bostonie, ùm. 17 łżëkwiata 1790 w Filadelfie) – amerikańsczi pòlitikôrz, ùczałi, filozof, masón. Òjc-załóżca [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónëch Krajów Americzi]]. == Biografijô == === Dzectwò i młodosc === Ùrodzył sã 17 stëcznika 1706 r. w Bòstónie jakno dzesąti syn w rodzënie, w chtërny bëło razã sédemnôscë dzecë. Jegò òjc Josiah Franklin (ùrodzony w Ecton w grôfiznie Notrhamptonshire, do Americzi wëjachôł w 1683) nie béł bògatim, ón robił swiéczci a mëdło. Czej ùmarła mu piérszô biôłka, tej òżenił sã z Abiah Folger. Ta ùrodzëła jémù jesz dzesãc dzecy, w tim Benjamina. Nënka bëła dóma przë dzecach. Młodi Benjamin miôł, wedle mëslë nënczi a tatka, pòmôgac w kòscele, a tej tam òstac. Nôpiérwi, czedë miôł 12 lat, zaczął pracowac ù swòjégò starszégò brata Jamesa we drëkarnie. James béł òd 1721 r wëdôwôczã gazétë „New England Courant”. Do gazétë krëjamno pisôł Benjamin, a pòdpisywôł sã „Silence Dogoood”. Bòdôj James krzëwdzył Benjamina, dlôtë ten ùcekł do Filadelfiji. === Robòta jakno drëkôrz === Miôł sédemnôsce lat. W Filadelfie na pòczątkù pracowôł w drëkarnie, równak za namòwą noczôsnégò gùbernatora prowincëji Pensylwania Williama Keitha chcôł załozëc swòj wëdôwk. Za tim pòjachôł w 1724 r. do [[Londin|Londinù]], równak tam gùbernator Keith òszukôł gò. W biédze pòmógł mù tej Denham – jeden z pasażérów, z chtërnym Franklin przëpłënął do Londinù. Dzãka niémù, dwa lata pózni, òbaj nëkëlë w pòwrotną rëzã do Filadelfije, gdze Franklin béł drëkarzã. Òb [[zymk]] 1727 r. òbaj mòcno zachòrzëlë. Denham béł ùmarł, le òstawił Benjaminowi Franklinowi trochã dëtków. Nënczas Franklin założëł diskùsyjny klub wzôjnégò doskònaleniô „Junto”. Òd 1730 béł wëdôwcą gazétë „The Pensylwania gazette”. Napisôł ekonomiczną dowòdzëznã „The Nature and Necessity of a Paper Currency”. W latach 1732-1757 wëdôwôł zbiérk pòwiédzeniów a pòrad pòd titlã “Almanach biédnégó Riszarda”. Òb nen czas aktiwno téż włącziwôł sã w dzejanié na rzecz gardu. Dzãka jegò staróm pòwstała dobrowòlnô ògniowô starża, pòlicëjô, bòlëca a wëpòżëczniô ksążków. W 1743 założił Amerikańską Filozofną Stowôrã. Jegò nôwôżniészim célã béło równak założenié akademie dlô ùzdolniony młodzëznë. 7 stëcznika 1751 òdemklë dzãka niemù Academy of Pennsylvania (pózni ''University of Pensylwania''). === Pòliticznô kariera === [[Òbrôzk:Usdollar100front.jpg|mały|prawo|Benjamin Franklin na stodolarowim banknoce]] W 1736 r. òbjimnął swój pierszi państwòwi ùrząd jakno nôleżnik zgromadzeniô Pensylwanie. W 1751 òstôł wëbróny do radzëznë gardu Philadelphia. W midzëczasu béł delegatã stanu Pensylwania na kòngres sétmë kòloniów w Albany. W 1757 wëjachôł do Anglie a biôtkòwôł sã procem władzë Britijsczégò Parlamentu nad USA. W 1779 òstôł ministrã USA we [[Francëjô|Francji]]. Pòdpisôł ze Francuzama zdrëszny traktat. 3 séwnika 1783 r.w Pariżu, pò wòjnie z Anglikama, pòdpisôł w Wersalu z nima ùgòdã, chtërna zakùńczëła biôtkã ò samòstojnotã Americzi. W 1787 r. béł ju w Americzi i aktiwno włącziwôł sã w dzejanié Kònstitucyjny Kònwencje. === Noùkówô robòta, wënalôzczi === Benjamin Franklin miôł wiôlgą wiedzã, znôł czile jãzëków ([[Łacyńsczi jãzëk|łacëna]], [[Francësczi jãzëk|francusczi]], [[Italsczi jãzëk|włosczi]], [[Szpańsczi jãzëk|szpańsczi]]). Miôł téż wiôdżi nôùkòwi doróbk w òbrëmienim elektricznoscë, filozofie i ekònomie. Wënalôzł òdgromnik i dwuwińdzeniowi òkùlôrë. Òdkrëł a òpisôł Golfsztrom. Za jegó noùkòwą dzejnotã dostôł wiele wëapartnieniów, béł m.jin. czestnym nôleżnikã taczich jinstitucjów, jak [[Petersbùrskô Akademiô Nôùk]] ^{[[:pl:Rosyjska Akademia Nauk|(pl)]]}, [[Francëskô Akademiô]] ^{[[:pl:Akademia Francuska|(pl)]]} i [[Royal Society]]^{[[:pl:Royal Society|(pl)]]}. Zarówno òd [[Ùniwersytet Harvarda|Harvard University]]^{[[:pl:Harvard University|(pl)]]}, jak i Yale University, dostôł tituł [[Master of Arts]]^{[[:pl:Master of Arts|(pl)]]}. Royal Society przëznało mù zôs Copley Medal. Nôlepi jegò nôùkòwą dzejnotã òpisują taczi łacyńsczi słowa napisóny na jegò piersnicë w Pariżu, chtërnëch autorã je Jean d'Alembert: ''erupuit coelo fulmen, mox sceptra tyrannis'' („grom wëdrzëł niebù, berła tiranóm). == Bibliografiô == * Benjamin Franklin: Żywot własny. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1960. * Louise Todd Ambler: Benjamin Franklin. Cambridge: Harvard University, 1975. (ang.) * Wiktor Osiatyński: Wizje Stanów Zjednoczonych w pismach Ojców Założycieli. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1977. * Eustachy Białoborski. Beniamin Franklin. „Horyzonty Techniki”. 1956 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Zjednóné Kraje Americzi]] [[Kategòrëjô:Pòliticë]] hhdf5ls8sfd58xm7w4nshdbghpt3ucz 200805 200804 2026-05-27T16:14:21Z Iketsi 3254 -' ' 200805 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:BenFranklinDuplessis.jpg|mały|Franklin w 1783 rokù]] '''Benjamin Franklin''' (ùr. 17 stëcznika 1706 r. w Bostonie, ùm. 17 łżëkwiata 1790 w Filadelfie) – amerikańsczi pòlitikôrz, ùczałi, filozof, masón. Òjc-załóżca [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónëch Krajów Americzi]]. == Biografijô == === Dzectwò i młodosc === Ùrodzył sã 17 stëcznika 1706 r. w Bòstónie jakno dzesąti syn w rodzënie, w chtërny bëło razã sédemnôscë dzecë. Jegò òjc Josiah Franklin (ùrodzony w Ecton w grôfiznie Notrhamptonshire, do Americzi wëjachôł w 1683) nie béł bògatim, ón robił swiéczci a mëdło. Czej ùmarła mu piérszô biôłka, tej òżenił sã z Abiah Folger. Ta ùrodzëła jémù jesz dzesãc dzecy, w tim Benjamina. Nënka bëła dóma przë dzecach. Młodi Benjamin miôł, wedle mëslë nënczi a tatka, pòmôgac w kòscele, a tej tam òstac. Nôpiérwi, czedë miôł 12 lat, zaczął pracowac ù swòjégò starszégò brata Jamesa we drëkarnie. James béł òd 1721 r wëdôwôczã gazétë „New England Courant”. Do gazétë krëjamno pisôł Benjamin, a pòdpisywôł sã „Silence Dogoood”. Bòdôj James krzëwdzył Benjamina, dlôtë ten ùcekł do Filadelfiji. === Robòta jakno drëkôrz === Miôł sédemnôsce lat. W Filadelfie na pòczątkù pracowôł w drëkarnie, równak za namòwą noczôsnégò gùbernatora prowincëji Pensylwania Williama Keitha chcôł załozëc swòj wëdôwk. Za tim pòjachôł w 1724 r. do [[Londin|Londinù]], równak tam gùbernator Keith òszukôł gò. W biédze pòmógł mù tej Denham – jeden z pasażérów, z chtërnym Franklin przëpłënął do Londinù. Dzãka niémù, dwa lata pózni, òbaj nëkëlë w pòwrotną rëzã do Filadelfije, gdze Franklin béł drëkarzã. Òb [[zymk]] 1727 r. òbaj mòcno zachòrzëlë. Denham béł ùmarł, le òstawił Benjaminowi Franklinowi trochã dëtków. Nënczas Franklin założëł diskùsyjny klub wzôjnégò doskònaleniô „Junto”. Òd 1730 béł wëdôwcą gazétë „The Pensylwania gazette”. Napisôł ekonomiczną dowòdzëznã „The Nature and Necessity of a Paper Currency”. W latach 1732-1757 wëdôwôł zbiérk pòwiédzeniów a pòrad pòd titlã “Almanach biédnégó Riszarda”. Òb nen czas aktiwno téż włącziwôł sã w dzejanié na rzecz gardu. Dzãka jegò staróm pòwstała dobrowòlnô ògniowô starża, pòlicëjô, bòlëca a wëpòżëczniô ksążków. W 1743 założił Amerikańską Filozofną Stowôrã. Jegò nôwôżniészim célã béło równak założenié akademie dlô ùzdolniony młodzëznë. 7 stëcznika 1751 òdemklë dzãka niemù Academy of Pennsylvania (pózni ''University of Pensylwania''). === Pòliticznô kariera === [[Òbrôzk:Usdollar100front.jpg|mały|prawo|Benjamin Franklin na stodolarowim banknoce]] W 1736 r. òbjimnął swój pierszi państwòwi ùrząd jakno nôleżnik zgromadzeniô Pensylwanie. W 1751 òstôł wëbróny do radzëznë gardu Philadelphia. W midzëczasu béł delegatã stanu Pensylwania na kòngres sétmë kòloniów w Albany. W 1757 wëjachôł do Anglie a biôtkòwôł sã procem władzë Britijsczégò Parlamentu nad USA. W 1779 òstôł ministrã USA we [[Francëjô|Francji]]. Pòdpisôł ze Francuzama zdrëszny traktat. 3 séwnika 1783 r.w Pariżu, pò wòjnie z Anglikama, pòdpisôł w Wersalu z nima ùgòdã, chtërna zakùńczëła biôtkã ò samòstojnotã Americzi. W 1787 r. béł ju w Americzi i aktiwno włącziwôł sã w dzejanié Kònstitucyjny Kònwencje. === Noùkówô robòta, wënalôzczi === Benjamin Franklin miôł wiôlgą wiedzã, znôł czile jãzëków ([[Łacyńsczi jãzëk|łacëna]], [[Francësczi jãzëk|francusczi]], [[Italsczi jãzëk|włosczi]], [[Szpańsczi jãzëk|szpańsczi]]). Miôł téż wiôdżi nôùkòwi doróbk w òbrëmienim elektricznoscë, filozofie i ekònomie. Wënalôzł òdgromnik i dwuwińdzeniowi òkùlôrë. Òdkrëł a òpisôł Golfsztrom. Za jegó noùkòwą dzejnotã dostôł wiele wëapartnieniów, béł m.jin. czestnym nôleżnikã taczich jinstitucjów, jak [[Petersbùrskô Akademiô Nôùk]] ^{[[:pl:Rosyjska Akademia Nauk|(pl)]]}, [[Francëskô Akademiô]] ^{[[:pl:Akademia Francuska|(pl)]]} i [[Royal Society]]^{[[:pl:Royal Society|(pl)]]}. Zarówno òd [[Ùniwersytet Harvarda|Harvard University]]^{[[:pl:Harvard University|(pl)]]}, jak i Yale University, dostôł tituł [[Master of Arts]]^{[[:pl:Master of Arts|(pl)]]}. Royal Society przëznało mù zôs Copley Medal. Nôlepi jegò nôùkòwą dzejnotã òpisują taczi łacyńsczi słowa napisóny na jegò piersnicë w Pariżu, chtërnëch autorã je Jean d'Alembert: ''erupuit coelo fulmen, mox sceptra tyrannis'' („grom wëdrzëł niebù, berła tiranóm). == Bibliografiô == * Benjamin Franklin: Żywot własny. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1960. * Louise Todd Ambler: Benjamin Franklin. Cambridge: Harvard University, 1975. (ang.) * Wiktor Osiatyński: Wizje Stanów Zjednoczonych w pismach Ojców Założycieli. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1977. * Eustachy Białoborski. Beniamin Franklin. „Horyzonty Techniki”. 1956 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Zjednóné Kraje Americzi]] [[Kategòrëjô:Pòliticë]] f0rvlgl9epl7b7b1e7liq01y25j6425 0 10370 200859 193981 2026-05-28T11:44:05Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200859 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|miono=Repùblika Gwineji|fòrma państwa=repùblika|herb=Coat of Arms of Guinea.svg|fana=Flag of Guinea.svg|miono-genitiw=Gwineji|gwôsné miono=République de Guinée|mòtto=Travail, Justice, Solidarité<br>(Prôcô, Sprawiedlëwòsc, Solidarnosc)|himn=Liberté<br>(Wòlnota)<center>[[Òbrôzk:Liberté.oga]]</center>|na karce=Guinea - Location Map (2013) - GIN - UNOCHA.svg|jãzëk=[[Francësczi jãzëk|francësczi]]|stolëca=Konakry|Prezydeńt=p.ò. Mamady Doumbouya|Premiéra=Bah Oury|data ùsôdzenia=2 pazdzérznika 1958|wiéchrzëzna=245 857|dëtk=Gwinejsczi frank|kòd dëtka=GNF|czasowô cona=±0|kòd=GN|Internet=.gn|aùtowi kòd=RG|telefón=+224|lëdztwò=15,441,993<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/guinea-population/ Guinea Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-03-28] (<abbr>an.</abbr>).</ref>|rok=2026 }} '''Gwineja''', a też '''Gwinejô''' – to je państwò w zôpôdny [[Afrika|Africe]] nad [[Atlantëcczi Òcean|Atlantëcczim Òceanã]]. Òna greńczë z [[Liberiô|Liberią]], [[Sierra Leone]], [[Sénégal|Sénégalã]], [[Mali]], [[Gwinejô Bissau|Gwineją-Bissau]] ë [[Ùbrzég Słoniowëch Kłów|Ùbrzégã Słoniowëch Kłów]]. Stolëcą je Konakry. Je nôleżnikã Gòspòdarczi Wespòlëznë Państw Zôpôdny Africzi (ECOWAS)<ref>''[https://www.cbn.gov.ng/MonetaryPolicy/ecowas.html The Economic Community of West African States (ECOWAS) | Central Bank of Nigeria]'' [online], www.cbn.gov.ng [dost 2026-03-28] (an.).</ref> ë Afrikańsczi Ùniji<ref>''[https://web.archive.org/web/20200527125905/https://au.int/en/member_states/countryprofiles2 Member States | African Union]'' [online], African Union [dost. 2026-03-28] (an.).</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Afrika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Afrika]] gof46tdxte37dqhftol9c8fqf5xzl6p 0 10382 200803 186684 2026-05-27T16:13:19Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 200803 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Magnolia flowers (Wiesbaden, Germany).JPG|mały|Magnoliô]] '''Magnoliô''' (''Magnolia'') – to je szlach drzéwiãt abò krzów z rodzëznë magnoliowatëch (''Magnoliaceae''), chtëren rosce wiele lat. To je òzdobnô roscëna, chtërna biwô sadzonô np. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]], ale tu je jich mało. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] [[Kategòrëjô:Léczné roscënë]] nbwredo7zbs2h0q76t1x27zo1fcbri9 0 10395 200668 197010 2026-05-27T13:21:03Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200668 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox |Gard= Nowi Jork |gwôsné miono= New York City |céch= Seal of New York City.svg |dopełniacz= nowòjorsczi |fana= Flag of New York City.svg |karta= |państwò= [[Òbrôzk:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Zjednóné Kraje Americzi]] |wòjewództwò= [[Òbrôzk:Flag of New York.svg|border|20px]] [[Nowi Jork (stón)|Nowi Jork]] |Kréz= |wiéchrzëzna=1223,6 |stopniN= 40 |minutN= 42 |stopniE= 70 |minutE= 00 |lëdztwò= 8,585,000<ref>[https://s-media.nyc.gov/agencies/dcp/assets/files/pdf/data-tools/population/population-estimates/new-york-city-population-estimates-and-trends-march-2026.pdf New York City’s Population Estimates and Trends], NYC Department of City Planning Population Division, strëmiannik 2026.</ref> |rok= 2025 |czerënkòwi numer= |pòcztowi kòd= |registracëjné tôfle= |bùrméster= [[Zohran Mamdani]] (D) |www= https://www.nyc.gov |adres_um= City Hall |kod_poczt_um= New York, NY 10007 |commons= }} [[Òbrôzk:NYC Montage 2011.jpg|mały|Nowi Jork]] '''Nowi Jork''' ([[Anielsczi jãzëk|an]]. ''New York'', ''New York City'') – gard w [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónëch Krajach Americzi]] ò nôwiãkszi pòpùlacje w kraju<ref>[https://worldpopulationreview.com/us-cities Largest US Cities by Population 2026], worldpopulationreview.com.</ref>. Leżi na sztrądze Atlantikù, w nordowò-pòrénkòwim parce Zjednónëch Stanów, w stanie [[Nowi Jork (stón)|Nowi Jork]]. Gard je stwòrzóny z piãcu òbéńd, jaczé są apartnyma grôfstwama (''boroughs''): Bronx, Brooklyn, Manhattan, Queens i Staten Island. Òstał założony przez [[Néderlandzkô|Òlendrów]] w 1624 jako hańdlowô faktoriô, w 1626 nadali mu miono Nowi Amsterdam, w 1664 po [[Wiôlgô Britanijô|britijsczim]] pòdboju zwëskał miono Nowi Jork<ref>[https://www.u-s-history.com/pages/h2122.html History of New York City, New York] u-s-history.com.</ref>. === Spòdlowé pòdôwczi === * wiéchrzëzna: 1223,6 km² * lëdztwo: 8.48 miliona (lëpińc 2024)<ref>https://www.nyc.gov/content/planning/pages/planning/population</ref>, Nowi Jork je nôbarzi zalëdzonym gardã Zjednónëch Krajów<ref>[https://worldpopulationreview.com/us-cities Largest US Cities by Population 2026]</ref> == Sprôwné pòdzelenié == [[Òbrôzk:5 Boroughs Labels New York City Map.png|mały|upright=1.3|Òkrãża: '''<span style="color:navy;">1:&nbsp;Manhattan</span>''' '''<span style="color:#DDAA00;">2:&nbsp;Brooklyn</span> ''' '''<span style="color:coral;">3:&nbsp;Queens</span>''' '''<span style="color:red;">4:&nbsp;The Bronx</span>''' '''<span style="color:purple;">5:&nbsp;Staten Island</span>''']] Nowi Jork dzélë sã na 5 òkrągów (an. Boroughs) * Manhattan * Brooklyn * Queens * Bronx * Staten Island == Òbaczë téż == * [[Nowi Jork (stón)]] * [[Zohran Mamdani]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Nowi Jork (stón)]] mg79e9wnknh8htdf9cymbjgdlyfdzfi 0 10400 200762 198686 2026-05-27T15:54:49Z Iketsi 3254 -' ' 200762 wikitext text/x-wiki '''''Hanka sę żeni''''' – to je titel znónégò dokôzu òbëczajnégò ks. doktora [[Bernard Zëchta|Bernata Zëchtë]]. To je jegò wôżny dokôz, chtëren zagwësnił mù pòczestny môl w dzejach całi kaszëbsczi pismieniznë. ''Hanka sę żeni : wesele kaszubskie : w pięciu aktach z muzyką i śpiewem'' - Wejherowo : skład główny, Dom Książ̨ki Polskiej w Warszawie - w stôrim pisënkù ùkôzało sã w 1937 rokù. Tu je m.jin. napisóńé: "Do smiercë nie zabôczta, że wa jesta [[Kaszëbi]]! Nie wstidzta sã nigdë swego pòchòdzeniô, swich strón, starosjecczich strojów ji zwëkow, a ju nigdë, przenigdë nie wstidzta sã pò kaszëbskù gadac, chòcbë za to z waju smiôc sã ji weszczerzac miele." == Òbaczë téż == * [[Bernat Sëchta]] == Lëteratura == * F. Neureiter: Geschichte der kaschubischen Literatur : Versuch einer zusammenfassenden Darstellung, 2. verb. u. erw. Auflage, Sagner, München 1991, s. 223, ISBN 3876904889. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20160810222218/http://www.luzino.diecezja.gda.pl/index.php/2014-11-17-19-05-35/kibeho/63-sample-blog-post-3] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô lëteratura]] aaa9ofnl9v5io937kwunjwuap8maagr 0 10417 200664 183165 2026-05-27T13:19:59Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Technika]] 200664 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:Szabla wz. 1976 MW.jpg|mały]] '''Szabla''' to je bróń secznó- długô co są zaliczo do kategorii [[biôłu bróń|bróni biôłi]], ùżëwało jã wójskó w stôrodóny czasë. W Pòlsce robiała wiôlgą zwënégã piąc wieków, stosowônó bëła wé wójennô wëprawë. Szabla to bëło militarnô wëpósażenié w gòtowóscë na wójenã [[ricérz|ricérzów]]. == Pòchòedzné == Pierszi szablã wëkónalë warkówó wëuczony mestré od broni w [[Azjô|Azje]], òeni bële zrãczny w wëkówony ze żelazła. To Bëło tak w piątim wiekù, na naszi zemie sã pòkôzała dopiéro w szesnôstem wieku. Na zôczątkù szabla bęła jakô òsprzãt na gbùrsczi gospodarstwo. We wójnã w pószëkù bëło wszëtkó zdatné do bitwë, chłopsczi fórmacjô wënająti pierszé ùżëwale prostich szablã. Szabla òkózałô sã wëgodné w ùżëcô, tedé wszëtcë ricérzé zaczôlé pósługiwac sã nowé spòsobë bróni. Szabla miała szchôlc długô na dzesãc centimétrów, òstrzé mô strzédnô długòsc òsmëdzesãt centimétrów. Pòchwã je wëkónonô z drzewa i òbłożoné skórã. Wielé razã bòegatô òzdobionô. Céchùnk. 1. Bùdowã szablé : ( szabla z póechwã) {| class="sortable" |- | 1 || òstrzé |- | 2 || rãczka |- | 3 || zôwada |- | 4 || sztich |- | 5 || prożëszcze |- | 6 || òstrzé |- | 7 ||chrzept |- | 8 || piórowi pałąg |- | 9 || kańta |- | 10 || szchôlc |} [[Òbrôzk:Szabla_budowa.svg|mały|szabla]] To dô rozmajité ôrtë szablé, na terytorium Pòelski nôwicy bëło: == Szabla hùsarskô == -Szabla [[hùsaria|hùsarskô]] jinaczi nazéwô sã pałaszym. W ùżecé bëła ót szesnôstegô wiekù aż do òsmënôstigô. Sztôłt mjiała letkô wëdżãtô w pałąg, gwëstnô na biôtkô kònnô. Òna mô wiele piãkny fòrmé bùdowë, różné rãczki. - [[Pòlskô szablã]] bitewnô jinaczi karabelã nazéwônô, ta bëła w ùżecé ót sédmënóstigô wiekù do òsmënôstigô. Bëła w dwa mòdele, jeden tipòwi do bitwë, drëdżi barżi òzdobny do paradé. Karabela bëła ùżewanô za czasë króla Jana Trzecégò Sobiesczigò czej pód Widną wójowalë. Karabela bëła na póczątkù baro krãtô, corôz pózni stała sã krótkô i zdebkò prostô. [[Òbrôzk:Karabela of Sigismund III Vasa.JPG|mały|Karabelô szabla bitewnô]] == Pòelskô szabla bitewnô == Pòelskô szabla bitewnô jinaczi nazéwônó węgierskô, òna bëła w pòszëkù do bitwë òt pòłowe szesnôstegó wiekù aż do òsmënóstigô. Węgiekô bëła któtkô, niewiôlgô, przëdatnô, dwójarz czãsto jã ùżëwale. Wëgódno sã z nią bëło jisc piechti i na kònno jachac. Ta szabla nôwiãcy ùżëwale za panowaniô [[Stefan Batori|Stefana Batorégò]]. Ta szabla miała zdebło krzëwizna, strzédnô długòsc sétmëdzesãc centimétrów, i dzesãc centimétrów ùchwôt, wôdżi miała kòle jeden kilo i dzesãc gramów. To bëło dosc wëgódné do dwigôni i do walczi. -Jesz jedna szabla òznôczó òrdinkô, abò òrmiańskô w ùżecé bëła w sétmenóscewieczny pòlsce i òsmënôstowieczny. Szlachectwo pòelszczi czësto są bitkowało na wójnã i dlô pòklaskù. Ta szabla bëła baro przëdatnô do kònny jazdé. Historiô ti szablé jidze òt Tatarów, òni bële w pòlsczi armii tak udało są ja spòpùlarizowac. Czësto bëła noszonô przez pòlskô szlachtô szëkòwné dobranié do żupôna. == Historiô == Szable przez lata zmiéniaò sã wiôlgòscã, długòscã i w rozmajitim ksztôłce, pózni jô bëła le do paradé i òzdobnô. Pòloce sã na wòjnë wëprawiale wolność szablã mùszelë wëwalczëc, òt wrogò sã òbraniac. Dzys szabla nie je dlô célów militarnëch le do òezdobé i paradé, ùżëwanô je do nôwiãkszich swiãtôw państwòwëch. Szabla òdbiérô kòżdi òficér pòlsczigò wòjskã. Posługiwac sã szablã je trudno nie kòżdi sobie drãdżi, do tegò pòtrzeba wiele uczbë i z szëkã. == Bibliografiô == Włodzimierz Kwaśniewicz, Dzieje szabli w Polsce, Warszawa 2011 Tadeusz Królikiewicz, Historia broni siecznej, Warszawa 2008 Wojciech Zabłocki, Szable świata, Warszawa 2011, s. Zbigniew Sawicki, Traktat Szermierczy o sztuce walki polską szablą husarską,Oświęcim 2012, s. 116 Marek Szyszko, RZECZPOSPOLITA,nr 21/2010, s.6 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Technika]] qfj9bbe7v81dgxsffhdflwunb2l2imm 200665 200664 2026-05-27T13:20:10Z Iketsi 3254 /* Bibliografiô */ * 200665 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:Szabla wz. 1976 MW.jpg|mały]] '''Szabla''' to je bróń secznó- długô co są zaliczo do kategorii [[biôłu bróń|bróni biôłi]], ùżëwało jã wójskó w stôrodóny czasë. W Pòlsce robiała wiôlgą zwënégã piąc wieków, stosowônó bëła wé wójennô wëprawë. Szabla to bëło militarnô wëpósażenié w gòtowóscë na wójenã [[ricérz|ricérzów]]. == Pòchòedzné == Pierszi szablã wëkónalë warkówó wëuczony mestré od broni w [[Azjô|Azje]], òeni bële zrãczny w wëkówony ze żelazła. To Bëło tak w piątim wiekù, na naszi zemie sã pòkôzała dopiéro w szesnôstem wieku. Na zôczątkù szabla bęła jakô òsprzãt na gbùrsczi gospodarstwo. We wójnã w pószëkù bëło wszëtkó zdatné do bitwë, chłopsczi fórmacjô wënająti pierszé ùżëwale prostich szablã. Szabla òkózałô sã wëgodné w ùżëcô, tedé wszëtcë ricérzé zaczôlé pósługiwac sã nowé spòsobë bróni. Szabla miała szchôlc długô na dzesãc centimétrów, òstrzé mô strzédnô długòsc òsmëdzesãt centimétrów. Pòchwã je wëkónonô z drzewa i òbłożoné skórã. Wielé razã bòegatô òzdobionô. Céchùnk. 1. Bùdowã szablé : ( szabla z póechwã) {| class="sortable" |- | 1 || òstrzé |- | 2 || rãczka |- | 3 || zôwada |- | 4 || sztich |- | 5 || prożëszcze |- | 6 || òstrzé |- | 7 ||chrzept |- | 8 || piórowi pałąg |- | 9 || kańta |- | 10 || szchôlc |} [[Òbrôzk:Szabla_budowa.svg|mały|szabla]] To dô rozmajité ôrtë szablé, na terytorium Pòelski nôwicy bëło: == Szabla hùsarskô == -Szabla [[hùsaria|hùsarskô]] jinaczi nazéwô sã pałaszym. W ùżecé bëła ót szesnôstegô wiekù aż do òsmënôstigô. Sztôłt mjiała letkô wëdżãtô w pałąg, gwëstnô na biôtkô kònnô. Òna mô wiele piãkny fòrmé bùdowë, różné rãczki. - [[Pòlskô szablã]] bitewnô jinaczi karabelã nazéwônô, ta bëła w ùżecé ót sédmënóstigô wiekù do òsmënôstigô. Bëła w dwa mòdele, jeden tipòwi do bitwë, drëdżi barżi òzdobny do paradé. Karabela bëła ùżewanô za czasë króla Jana Trzecégò Sobiesczigò czej pód Widną wójowalë. Karabela bëła na póczątkù baro krãtô, corôz pózni stała sã krótkô i zdebkò prostô. [[Òbrôzk:Karabela of Sigismund III Vasa.JPG|mały|Karabelô szabla bitewnô]] == Pòelskô szabla bitewnô == Pòelskô szabla bitewnô jinaczi nazéwônó węgierskô, òna bëła w pòszëkù do bitwë òt pòłowe szesnôstegó wiekù aż do òsmënóstigô. Węgiekô bëła któtkô, niewiôlgô, przëdatnô, dwójarz czãsto jã ùżëwale. Wëgódno sã z nią bëło jisc piechti i na kònno jachac. Ta szabla nôwiãcy ùżëwale za panowaniô [[Stefan Batori|Stefana Batorégò]]. Ta szabla miała zdebło krzëwizna, strzédnô długòsc sétmëdzesãc centimétrów, i dzesãc centimétrów ùchwôt, wôdżi miała kòle jeden kilo i dzesãc gramów. To bëło dosc wëgódné do dwigôni i do walczi. -Jesz jedna szabla òznôczó òrdinkô, abò òrmiańskô w ùżecé bëła w sétmenóscewieczny pòlsce i òsmënôstowieczny. Szlachectwo pòelszczi czësto są bitkowało na wójnã i dlô pòklaskù. Ta szabla bëła baro przëdatnô do kònny jazdé. Historiô ti szablé jidze òt Tatarów, òni bële w pòlsczi armii tak udało są ja spòpùlarizowac. Czësto bëła noszonô przez pòlskô szlachtô szëkòwné dobranié do żupôna. == Historiô == Szable przez lata zmiéniaò sã wiôlgòscã, długòscã i w rozmajitim ksztôłce, pózni jô bëła le do paradé i òzdobnô. Pòloce sã na wòjnë wëprawiale wolność szablã mùszelë wëwalczëc, òt wrogò sã òbraniac. Dzys szabla nie je dlô célów militarnëch le do òezdobé i paradé, ùżëwanô je do nôwiãkszich swiãtôw państwòwëch. Szabla òdbiérô kòżdi òficér pòlsczigò wòjskã. Posługiwac sã szablã je trudno nie kòżdi sobie drãdżi, do tegò pòtrzeba wiele uczbë i z szëkã. == Bibliografiô == * Włodzimierz Kwaśniewicz, Dzieje szabli w Polsce, Warszawa 2011 * Tadeusz Królikiewicz, Historia broni siecznej, Warszawa 2008 * Wojciech Zabłocki, Szable świata, Warszawa 2011, s. * Zbigniew Sawicki, Traktat Szermierczy o sztuce walki polską szablą husarską,Oświęcim 2012, s. 116 * Marek Szyszko, RZECZPOSPOLITA,nr 21/2010, s.6 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Technika]] 5o8ygqi37lbdocsyhrsqxl0jn96odsq 0 10434 200649 198193 2026-05-27T13:13:07Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200649 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:DiamanteEZ.jpg|mały|Diamańt]] [[Òbrôzk:Diamonds_gitter.svg|mały|Sztruktura diamańtu]] '''Diamańt''' – szlachetny kam, baro rzôdczi minerôł z karna samòrodnëch pierwiôstków. Pòzwa pòchòdzy òd stgr. ''adamas'' (‘niedobëti’, ‘niepòkònóny’, ‘nie do zniszczeniô’). Je nôcwiardszą znóną substancją w nôtërë. Diamańt to czësti [[wãdżel]], jedna òd jegò alotropowëch òdmian. == Céchë == * dobrô ceplnô przewòdnosc * je dobrim izolatorã == Wëstãpòwanié == * pierwòszné pòkładë * wtórné pòkładë == Place wëstãpòwaniô == * [[Jindie]] – diamańtonośnô òbéńda cygnie sã na Hindustańsczi Półwëspie w dolëznie rzéków: Penner, Kistnach, Gadavary. Strzédnô wielkosc diamańtów 0,6 karata * [[Ruskô]] – w Jakùcji (Trubka Udacznaja), Ural, Płw. Kola * [[Australiô]] – nad rzekama Gwadir i Darling * [[Pôłniowô Afrika]] – dorzéczé Oranje, Vaal – znóne òd 1867 r. W 1870 r. òdkrëto pierwòszné pòkładë kimberlitowégò tipù kòl Kimberley. Tu w kòpalniach nalazłé òstałë nôwiãkszé i nôbarżi znóne diamańty: Cullinan, Excelsior, Petz, Wiktoria, Juliusz Man * [[Demòkraticzna Repùblika Kongo]] – pòkładë colemało òkrëchòwé * [[Brazyliô]] – Minas Gerais, Mato Grosso, Parana – aluwialné pòkładë. Je tu baro wiele diamańtów czôrnych (karbonado) * [[Botswana]] – Orapa * [[Namibia]] * [[Sierra Leone]]  * [[Senegal]] * [[Kanada]] * [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednóné Kraje]]  * [[Angola]] * [[Kongo]] * [[Lesotho]] * [[Tanzaniô]] * [[Ghana]] * [[Ùbrzég Słoniowëch Kłów]] * [[Burkina Faso]] * [[Gwineja]] * [[Liberiô]] == Ùżëcé == * przë produkcje materiałów i nôrządzów scérnëch * do produkcje termoplasticznëch past * w jubilerstwie == Imitacje diamańtów == [[Òbrôzk:Kwarc, diament z Herkimer - Middleville, Herkimer County, NY, USA..jpg|mały|Kwarc-diamańt z Herkimer]] * Cyrkòn * Kòrund * Topaz * Spinel * Kwarc * Cyrkòniô == Znóné diameńtë == [[Òbrôzk:Zircon-zircon14.jpg|mały|Cyrkòn]] * ''Cullinan'' – 3106 karatów, pòdzelony na 105 dzélów i òszlifòwany; * ''Excelsior'' – 995,2 karata, pòdzelony na 11 dzélów i òszlifòwany; * ''Prezydent'' – 726,6 karata, brazylijsczi, pòdzelony na 29 dzélów i òszlifòwany; * ''Jonker'' – 726 karatów, pòdzelony na 15 dzélów i òszlifòwany; * ''Jubilee'' – 650,8 karata, pò òszlifòwaniu 245 karatów; * ''Centenary'' - 599 karatów; szlifòwanie bawiło bezlëcha 3 lata (szlifierzã béł Gabi Tolkowsky), pò òszlifòwaniu kam mô 273,85 karatów; * ''Imperial'' (Victoria, Great White, Nizam) – 457 karatów, òszlifòwany; * ''Darcy Vargas'' – 425 karatów, brazylijsczi; * ''Regent'' – 410 karatów, pò òszlifòwaniu 140,5 karata, dzysdnia w Luwrze; * ''Szach'' – 3x1 cm, dzysdnia w skarbcu na Kremlu; * ''Orłow'' – kòl 400 karatów, pò òszlifòwaniu 189,6 karata; * ''Gwiôzda Jakùcje'' – 234 karaty, syberyjsczi; * ''Millennium Star'' – 203 karaty; * ''Koh-i-noor'' – 181,1 karata, jindyjsczi, pò òszlifòwaniu 108,93 karata, zdôbi britijsczi kòrónné klénotë; * ''Hope'' – 67,125 karata, pò òszlifòwaniu 44,4 karata, nôwiãkszi farbny diamańt – szafirowòmòdri. == Lëteratura == * K. Maślankiewicz, ''Kamienie szlachetne'', Wyd. Geologiczne 1982. * C.Hall, ''Klejnoty, Kamienie szlachetne i ozdobne'', Wyd. Wiedza i Życie 1996. * W.Schuman, ''Kamienie szlachetne i ozdobne'', Wyd. Alma –Press 2004. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Chemijô]] bctjdwb0adxv18zclds4vhu73uh4sr4 0 10441 200802 179051 2026-05-27T16:11:53Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 200802 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Queen Christina of Sweden (1626, 1689) (David Beck) - Nationalmuseum - 17258.tif|mały|Kristina - królewô]] '''Kristina''' (''Drottning Kristina'' - ùr. 1626 - ùm. 1689 w [[Rzim]]ie) bëła królewą [[Szwedzkô|Szwedzczi]] w latach 1632–1654. Òna pierszô w Szwedzce przëjãła titel m. jin. ksyżëna Kaszëbów i [[Wendowie|Wendów]] (''Cassuben och Wenden''). Krótkò przed smiercą òna chòrza na [[Róża (chòroba)|różã]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szwedzkô]] h8ntyu7f4ylohsjfuu2vl82qcv8k24e 0 10454 200765 197360 2026-05-27T15:55:44Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200765 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Agùstin Klémãs Hërsz''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] Augustyn Klemens Hirsz) – ùr. [[7 zélnika]] [[1921]] w [[Pòmiéczëno|Pòmiéczënie]] – ùm. [[26 lëstopadnika]] 1993 rokù - béł szkólny i kaszëbsczi pisôrz. Ùcził sã w [[Kartuzë|kartésczim]] gimnazjum, a pòtemù w [[Warszawa|Warszawie]]. Òn pùblikòwôł swoje artikle ò kaszëbiznie np. w ''Gazecie Kartuskiej''. Òn miôł téż w swòjim ùróbkù òpòwiôdania np.: "Stôri mùszi, młodi mòże". == Pismiona (wëbiérk) == * ''Kronika życia i twórczości Aleksandra Majkowskiego'', Banino 2008[https://lccn.loc.gov/2009442095]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://viaf.org/viaf/88402689 VIAF] * [https://sites.google.com/site/hirszmedia/augustyn-klemens-hirsz] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Hërsz Agùstin Klémãs}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] 6z85yohmmh2l7l3w4fro1gm855zfmvk 0 10467 200801 190481 2026-05-27T16:11:41Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 200801 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Mickey Mouse.svg|mały]] '''Mickey Mësz''' (''Mickey Mouse'') – to je céchòwónô mësz, chtërną wiele razy dzece na filmie òbzérają. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Film]] ewwh7anq0u5mc8plel1o0bl1djb11m9 0 10551 200800 174074 2026-05-27T16:11:20Z Iketsi 3254 == Przëpisczi→== Przëpisë; {{Kòntrola}} 200800 wikitext text/x-wiki '''Deklinacjô''' – òdmiana słowa ([[Miono (lingwistika)|miona]]) przez [[Przëpôdk|przëpôdczi]]. Pòdlégają ji [[Jistnik|jistniczi]], [[znankownik|znankòwniczi]], znankòwnikòwi [[mionoczasnik|mionoczasniczi]], [[znamiono|znamiona]] (jistnikòwé, znankòwnikòwé i wielnikòwé), a téż [[wielnik|wielniczi]]. W [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]] wëstãpùje sétmë przëpôdków:<ref>G. Stone, ''Cassubian'' [w:] ''The Slavonic Languages'', New York 1993, s. 768. ISBN 0-415-04755-2.</ref> # [[nazéwôcz]]; # [[rodzôcz]]; # [[dôwôcz]]; # [[winowôcz]]; # [[nôrzãdzôcz]]; # [[môlnik]]; # [[wòłôcz]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gramatika]] nrd0dvijm1vldeklkq7lo38ns93ylnn 0 10554 200798 193080 2026-05-27T16:11:02Z Iketsi 3254 == Przëpisczi→== Przëpisë; {{Kòntrola}} 200798 wikitext text/x-wiki '''Rodzôcz''' (abò '''genetiw'''<ref>{{RKJ|2012|38}}</ref>; [[Łacyńsczi jãzëk|łac.]] ''genitivus'', ''genetivus'') – jeden òd zanôleżnëch [[przëpôdk]]ów, chtëren w jãzëkach swiata òznôczô na ògle stósënczi przënôleżnoscë. Òprócz tegò zjiscywô téż régã jinëch fùnkcji, co òdróżniô gò òd [[possessivus]]a (jinégò pòdóbnégò przëpôdkù, chtëren wërôżô równak leno przënôleżnosc). W [[Słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich]] i bôłtëcczich jãzëkach rodzôcz pòjawił sã w rezultace sparłãczeniô indoeùropejsczégò genetiwa i [[ablatiw]]a i zachòwôł tak jegò [[Fleksyjny kùnôszk|kùnôszk]], jak i fùnkcjã (brëkòwóny je w znaczeniu pòczątkòwégò pùnktu ruchù, z taczima [[Przëmiónk|przëmiónkama]], jak „z” abò „òd”). Rodzôcz je m.jin. jednym òd sétmë przëpôdków [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gramatika]] 9hzzxi64drbuvy651pg2n8zbu4vmo0v 200799 200798 2026-05-27T16:11:10Z Iketsi 3254 -' ' 200799 wikitext text/x-wiki '''Rodzôcz''' (abò '''genetiw'''<ref>{{RKJ|2012|38}}</ref>; [[Łacyńsczi jãzëk|łac.]] ''genitivus'', ''genetivus'') – jeden òd zanôleżnëch [[przëpôdk]]ów, chtëren w jãzëkach swiata òznôczô na ògle stósënczi przënôleżnoscë. Òprócz tegò zjiscywô téż régã jinëch fùnkcji, co òdróżniô gò òd [[possessivus]]a (jinégò pòdóbnégò przëpôdkù, chtëren wërôżô równak leno przënôleżnosc). W [[Słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich]] i bôłtëcczich jãzëkach rodzôcz pòjawił sã w rezultace sparłãczeniô indoeùropejsczégò genetiwa i [[ablatiw]]a i zachòwôł tak jegò [[Fleksyjny kùnôszk|kùnôszk]], jak i fùnkcjã (brëkòwóny je w znaczeniu pòczątkòwégò pùnktu ruchù, z taczima [[Przëmiónk|przëmiónkama]], jak „z” abò „òd”). Rodzôcz je m.jin. jednym òd sétmë przëpôdków [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gramatika]] gsdljybzop09hj9xb8s6731v6fp8u74 0 10560 200720 195810 2026-05-27T15:32:38Z Iketsi 3254 Òbrôzk; {{Kòntrola}} 200720 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ascensionis Domini.jpg|mały]] '''Łacyńsczi jãzëk''' (abò '''łacëzna''', '''łacëna'''; łac. ''lingua Latina'') – jindoeùropejsczi jãzëk z pòdrodzëznë italsczich jãzëków. Wësztôłcëł sã przëpùszczalnie w II tësąclecu p.n.e. jakno jãzëk mieszkańców Lacjum w westrzédny Italie. Béł òn rodnym jãzëkã Rzëmian. Do jegò zapisywaniô brëkòwóno [[Łacyńsczi alfabét|łacyńsczégò alfabétu]], chtëren dzysdzéń je nôbarżi rozkòscérzonym alfabétã na swiece. Łacëzna stała sã ùrzãdowim jãzëkã Rzimsczi Repùbliczi, a pózni – Rzimsczégò Césarstwa. W tim w czasu òdbéł sã proces latinizacje Jimperium, a łacëzna bëła jãzëkã mieszkańców wielnëch rzimsczich prowincji w [[Eùropa|Eùropie]] i nordowi [[Afrika|Africzi]]. W codniowi gôdczi łacëznë òprzestóno ùżëwac pò ùpôdkù Césarstwa na zôpadze, chòc we wikszoscë państw Eùropë bëła brëkòwónô jakno ùrzãdowi, liturgiczny i lëteracczi jãzëk<ref>Jürgen Leonhardt, ''Latin: Story of a World Language'', Londyn: The Belknap Press of Harvard University Press 2013, s. 7-11. ISBN 0674058070.</ref>. Do XVIII st. łacëzna bëła pòwszechno brëkòwónô jakno jãzëk midzënôrodny kòmùnikacje, nôùczi, kùlturë i kùńsztu. W [[Pòlskô|Pòlsce]] bëła ùrzãdowim jãzëkã do rozbiorów. Liturgia [[Katolëcczi Kòscół|Katolëcczégò Kòscoła]] òdprôwiónô bëła wnet leno pò łacëznie jaż do II Watikańsczego Sobòru<ref>Jürgen Leonhardt, ''Latin: Story of a World Language'', Londyn: The Belknap Press of Harvard University Press 2013, s. 16-22. ISBN 0674058070.</ref>. == Òbaczë téż == * [[Ziemia Zaborska|Terra Zaborenis – Ziemia Zaborska]] * [[Zôbòrskô Zemia|Terra Zaborensis]] * [[Transcassubia]] == Pòchòdné jãzëczi == Z łacëznë wëwòdzą sã dzysdniowé [[romańsczé jãzëczi]], midzë jinszima: * [[Francësczi jãzëk|francësczi]] * [[Galicyjsczi jãzëk|galicyjsczi]] * [[Szpańsczi jãzëk|szpańsczi]] * [[Katalońsczi jãzëk|katalońsczi]] * [[Pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczi]] * [[Rumùńsczi jãzëk|rumùńsczi]] * [[Italsczi jãzëk|italsczi]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Łacyńsczi jãzëk]] j60c5ag2a4frixgrfzbkur99a65hqnr 0 10567 200739 194192 2026-05-27T15:42:42Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200739 wikitext text/x-wiki <div style="float: right; margin: 0 1em 1em 1em; padding: 10px 20px 10px 20px; font-size: 500%; line-height: 120%; background-color: #DDF; border: 1px solid #AAF;">Éé</div> '''É''', '''é''' — lëtra rozszerzonégò [[Łacyńsczi alfabét|łacyńsczégò alfabétu]], miescy sã w alfabétach taczich jãzëków, jak [[Czesczi jãzëk|czesczi]], [[Madżarsczi jãzëk|madżarsczi]], [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]], [[Luksembùrsczi jãzëk|luksembùrsczi]] i [[Słowacczi jãzëk|słowacczi]] alfabétu. Jakno warijant lëtrë „[[e]]” ùżiwónô je téż w [[Anielsczi jãzëk|jãzëkù anielsczim]], [[Francësczi jãzëk|francësczim]], [[Katalońsczi jãzëk|katalońsczim]], [[Duńsczi jãzëk|duńsczim]], [[Galicyjsczi jãzëk|galicyjsczim]], [[Jirlandczi jãzëk|jirlandczim]], [[Italsczi jãzëk|italsczim]], [[Oksytańsczi jãzëk|oksytańsczim]], [[Norwesczi jãzëk|norwesczim]], [[Pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczim]], [[Szpańsczi jãzëk|szpańsczim]], [[Szwédzczi jãzëk|szwédzczim]] i [[Wietnamsczi jãzëk|wietnamsczim]]. W [[Anielsczi jãzëk|anielsczim jãzëkù]] ùżiwónô mòże bëc w słowach zapòżëczonëch, na przëmiôr ''résumé''. W [[Kaszëbsczi alfabét|kaszëbsczim alfabéce]] je ósmą lëtrą<ref>{{RKJ|2010|115}}</ref>. W zanôleżnoscë òd dialektu òdpòwiôdô ji wëmòwa [e], [ɨj] abò [i]. Na kùńcu słowa òdpòwiôdô ji zwãk [ɨ]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lëtrë łacyńsczégò alfabétu]] [[Kategòrëjô:Lëtrë kaszëbsczégò alfabétu]] 2xcr9ivi4fffb8vfattuebqfurux8ap 0 10572 200741 194201 2026-05-27T15:43:12Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200741 wikitext text/x-wiki <div style="float: right; margin: 0 1em 1em 1em; padding: 10px 20px 10px 20px; font-size: 500%; line-height: 120%; background-color: #DDF; border: 1px solid #AAF;">Ńń</div> '''Ń''', '''ń''' – lëtra rozszerzonégò [[Łacyńsczi alfabét|łacyńsczégò alfabétu]], ùżiwónô w czile jãzëkach: [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim]], [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczim]], [[Dólnosorbsczi jãzëk|dólnołużicczim]] i [[wilamòwsczi jãzëk|wilamòwsczim]]. Je téż lëtrą ùżiwóną w łacyńsczim abécadle [[Biôłorusczi jãzëk|biôłorusczégò jãzëka]] (òdpòwiôdô sparłãczeniémù „нь”). Letra „ń” òznôczô miãtczi zwãk „n” [ɲ]. W [[Słowacczi jãzëk|słowacczim]] i [[Czesczi jãzëk|czesczim]] jãzëkù ji òdpòwiednikã je lëtra [[ň]], w [[Szpańsczi jãzëk|szpańsczim]] i [[Pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczim]] zôs lëtra [[ñ]]. W [[Kaszëbsczi alfabét|kaszëbsczim alfabéce]] je dwadzestą lëtrą<ref>{{RKJ|2010|115}}</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lëtrë łacyńsczégò alfabétu]] [[Kategòrëjô:Lëtrë kaszëbsczégò alfabétu]] 36qis5ec9lo130x4qb3nukryhk6qtgr 0 10574 200735 194195 2026-05-27T15:41:51Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200735 wikitext text/x-wiki <div style="float: right; margin: 0 1em 1em 1em; padding: 10px 20px 10px 20px; font-size: 500%; line-height: 120%; background-color: #DDF; border: 1px solid #AAF;">Óó</div> '''Ó''', '''ó''' – lëtra rozszerzonégò [[Łacyńsczi alfabét|łacyńsczégò alfabétu]], ùżiwónô w rédżi jãzëków: [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim]], [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczim]], [[Czesczi jãzëk|czesczim]], [[Słowacczi jãzëk|słowacczim]], òbù [[Łużicczé jãzëczi|łużicczich]], [[Madżarsczi jãzëk|madżarsczim]], [[Farersczi jãzëk|farersczim]], [[Jislandczi jãzëk|jislandczim]]. Jakno warijant lëtrë „[[o]]” ùżiwónô je téż w [[Jirlandczi jãzëk|jirlandczim]], [[Katalońsczi jãzëk|katalońsczim]], [[Oksytańsczi jãzëk|oksytańsczim]], [[Pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczim]], [[Szpańsczi jãzëk|szpańsczim]] i [[Wietnamsczi jãzëk|wietnamsczim]] jãzëkù. W [[Kaszëbsczi alfabét|kaszëbsczim alfabéce]] je 23. lëtrą<ref>{{RKJ|2010|115}}</ref>. Òdpòwiôdô ji wëmòwa [o] abò [u]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lëtrë łacyńsczégò alfabétu]] [[Kategòrëjô:Lëtrë kaszëbsczégò alfabétu]] ricqmapi1v8l5pp77ht1v9hi2vc67bq 0 10575 200736 194196 2026-05-27T15:42:03Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200736 wikitext text/x-wiki <div style="float: right; margin: 0 1em 1em 1em; padding: 10px 20px 10px 20px; font-size: 500%; line-height: 120%; background-color: #DDF; border: 1px solid #AAF;">Ôô</div> '''Ô''', '''ô''' – lëtra rozszerzonégò [[Łacyńsczi alfabét|łacyńsczégò alfabétu]] ùżiwónô w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim]], [[Francësczi jãzëk|francësczim]], [[Pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczim]], [[Wietnamsczi jãzëk|wietnamsczim]] i [[Słowacczi jãzëk|słowacczim]] jãzëkù W kaszëbsczim alfabéce je 24. lëtrą<ref>{{RKJ|2010|115}}</ref>. W zanôleżnoscë òd dialektu mòże òdpòwiadac ji wëmòwa [ɞ], [ɛ] – w zôpadnëch dialektach, [ɔ] – w [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczim krezu]], [o] / [u] – w pôłniowëch dialektach. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lëtrë łacyńsczégò alfabétu]] [[Kategòrëjô:Lëtrë kaszëbsczégò alfabétu]] n02rzqpq4ypb8r9xqqmyq2zmbjom2ut 0 10576 200737 194197 2026-05-27T15:42:15Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200737 wikitext text/x-wiki <div style="float: right; margin: 0 1em 1em 1em; padding: 10px 20px 10px 20px; font-size: 500%; line-height: 120%; background-color: #DDF; border: 1px solid #AAF;">Ùù</div> '''Ù''', '''ù''' – lëtra rozszerzonégò [[Łacyńsczi alfabét|łacyńsczégò alfabétu]] ùżiwónô w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]]. Jakno warijant lëtrë „[[u]]” ùżiwónô je téż w czile jinëch jãzëków, na przëmiôr: * w [[Italsczi jãzëk|italsczim]] òznôczô akcentowané „[[u]]” (''più'', ''giù''); * we [[Francësczi jãzëk|francësczim]] służi do òdróżnieniô [[Hòmòfón|hòmòfonów]] ''ou'' – ‘abò’ i ''où''– ‘gdze’; * w szotlandzczim òznôczô dłudżé „[[u]]”, przëmiérno: sùil – ‘òkò’. W [[Kaszëbsczi alfabét|kaszëbsczim alfabéce]] je 30. lëtrą<ref>{{RKJ|2010|115}}</ref>. Òdpòwiôdô ji wëmòwa [wu]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lëtrë łacyńsczégò alfabétu]] [[Kategòrëjô:Lëtrë kaszëbsczégò alfabétu]] 808oqe17bravxmoy0052btlqvgdhvej 0 10593 200738 194199 2026-05-27T15:42:30Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200738 wikitext text/x-wiki <div style="float: right; margin: 0 1em 1em 1em; padding: 10px 20px 10px 20px; font-size: 500%; line-height: 120%; background-color: #DDF; border: 1px solid #AAF;">Ęę</div> '''Ę''', '''ę''' – lëtra rozszerzonégò [[Łacyńsczi alfabét|łacyńsczégò alfabétu]], ùżiwónô w jãzëkach [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczim]] i [[Lëtewsczi jãzëk|lëtewsczim]], a téż w czile autochtonicznëch jãzëkach Americzi (na przëmiôr jãzëk nawaho). Równo w [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczim]], jak i [[Lëtewsczi jãzëk|lëtewsczim]] jãzëkù je ósmą lëtrą. W lëtewsczim pòzéwô sã „nosowé e” (lët. ''e nosinė'') i służi do zaznaczaniô nosowégò zwãkù tam, gdze wczasni historyczno miescył sã [[diftong]] ''en''. Dôwni lëtrã „ę” czãsto brëkòwóno téż i w rozmajitëch prawòpisach [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] (na przëmiôr w alfabéce [[Florión Cenôwa|Cénôwë]]). Dzysdzéń nie je ju ùżiwónô w lëteracczi kaszëbiznë. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lëtrë łacyńsczégò alfabétu]] 12jldsv000qmgjcmo1dkuynlu2lsfwv 0 10594 200730 194166 2026-05-27T15:40:07Z Iketsi 3254 -' ' 200730 wikitext text/x-wiki <div style="float: right; margin: 0 1em 1em 1em; padding: 10px 20px 10px 20px; font-size: 500%; line-height: 120%; background-color: #DDF; border: 1px solid #AAF;">Gg</div> '''G''', '''g''' – sódma lëtra pòdstawòwégò [[Łacyńsczi alfabét|łacyńsczégò alfabétu]]. Do III st. p.n.e. w [[Łacyńsczi jãzëk|łacëznie]] lëtra [[c]] òznacziwała równo zwãk [k], jak i [g]. Kòl III st. p.n.e. do lëtrë „c” òstała dołożonô niwnô liniô – pòwstała w ten spòsób nowô lëtra „g”. Lëtrze ti òdpòwiôdô nôczãscy zwãk [ɡ] (jak w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbiznie]]). We wespółczasnëch jãzëkach mòże oznôczac równak téż regã jinëch zwãków, na przëmiôr [dʒ], [d͡ʒ], [ʒ], [x]. W [[Kaszëbsczi alfabét|kaszëbsczim alfabéce]] je jednôstą lëtrą<ref>{{RKJ|2010|115}}</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lëtrë łacyńsczégò alfabétu]] [[Kategòrëjô:Lëtrë kaszëbsczégò alfabétu]] 1ba1pm4intepgj3g3wc9ni1yiszpbp0 0 10598 200742 194204 2026-05-27T15:43:23Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200742 wikitext text/x-wiki <div style="float: right; margin: 0 1em 1em 1em; padding: 10px 20px 10px 20px; font-size: 500%; line-height: 120%; background-color: #DDF; border: 1px solid #AAF;">Żż</div> '''Ż, ż''' – lëtra rozszerzonégò [[Łacyńsczi alfabét|łacyńsczégò alfabétu]] ùżiwónô w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim]], [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczim]], [[Maltańsczi jãzëk|maltańsczim]] i [[Wilamòwsczi jãzëk|wilamòwsczim]] jãzëkù. W [[Kaszëbsczi alfabét|kaszëbsczim alfabéce]] je òstatną (34.) lëtrą<ref>{{RKJ|2010|115}}</ref>. Òdpòwiôdô ji zwãk [ʐ] (tak samò, jak w [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczim]] jãzëkù). W [[Maltańsczi jãzëk|maltańsczim]] lëtrze ti òdpòwiôdô zwãk [z]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lëtrë łacyńsczégò alfabétu]] [[Kategòrëjô:Lëtrë kaszëbsczégò alfabétu]] evggeohz6x9eup6nk2kkuw200bjido7 0 10630 200797 174280 2026-05-27T16:10:44Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 200797 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:HerkusMantas.jpg|mały|Szlachòta Herkùsa Monte]] '''Herkùs Monte''' (''Henricus Montemin'') – to béł wódca [[Prësowie|prësczégò]] plemienia Natangów òbczas II prësczégò pòwstaniô w latach 1260 - 1274. Òn béł wëùczony w Magdebùrgù. Monte zdradzony zdżinął òd Krzëżôków w 1273 r. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Prësowie]] ocmntq0fuunzth4qs88kvxkbdjdhmbi 0 10681 200727 195397 2026-05-27T15:38:49Z Iketsi 3254 -' ' 200727 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Tadeuszgoclowski.jpg|mały|Arcëbiskùp Tadeùsz Gòcłowsczi]] '''Tadeùsz Gòcłowsczi''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Tadeusz Gocłowski'' ùr. [[16 séwnika]] [[1931]] – ùm. [[3 maja]] [[2016]] w [[Gduńsk]]ù) – [[arcëbiskùp]] [[Katolëcczi Kòscół|katolëcczi]], [[metropòlita]] archidiecezji gduńsczi, [[sufragan]]. W młodich latach òn ùcził sã m. jin. w [[Krakòwò|Krakòwie]]. Pò latach dożdôł sã swiãceniów, chtërne przëjimnął w 1956 rokù. Òd 1983 do 1984 rokù òn béł biskùpã sufraganã diecezji gduńsczi. Jakno swòje zawòłanié òn przëjimnął słowa “Zawierzcie Ewangelii” (“Wierzëta Ewanielie”). Òd 1984 do 1992 rokù òn béł biskùpem òrdinariuszem w [[Gduńsk|Gduńskù]]. Òd 1992 do 2008 rokù òn béł Arcëbiskùp Metropòlita Gduńsczi i baro wôżnô dlô niegò bëła [[Archikatédra gduńskô]]. Òn béł doktorã òd 1970 rokù. [[17 lëstopadnika]] 1993 rokù òn wëdôł dëszpastersczé wskôzë w sprawie [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] w liturgie ë w żëcym [[Archidiecezjô gduńskô|Archidiecezji Gduńsczi]]. Wëdôł òn zgòdã, żebë òb czas Mszë swiãtëch na jaczich są [[Kaszëbi]], bëło mòżno ùżëwac czëtaniów bibliowëch w kaszëbsczim jãzëkù, a téż ùżëwac tégò jãzëka w mòdlëtwie wiérnëch. Zachãcywôł téż do spiéwù nôbòżnëch piesniów w kaszëbsczim jãzëkù. Béł téż razã z kaszëbsczima pielgrzimama w Zemi Swiãti na òdkrëcym tôflë z mòdlëtwą [[Òjcze Nasz]] w [[Jerozolëma|Jerozolëmie]]. Òn pòwiedzôł, że to nie je nick òsoblëwégò, że òn wspòmôgô kaszëbiznã. To je skôrb ti zemi ë chòc òn nie je tu ùrodzony, téj òn chce gò wspòmòc. Wedle nie to je jakbë òbòwiązk miec dbã ò tak wiôlgą kùlturã jak nasza. W kòscelnym spiéwnikù „Dlô Was Panie” (2006) òn mô napisóné: ''Kultura Kaszubska napotyka dodatkowe trudności. Ona zmagała się przez wieki z próbą eliminacji przez wrogów i to w różnych okresach naszej historii.'' Òd Kaszëbów òn dostôł Medal Stolema w 2001 rokù. == Òbaczë téż == * [[Archidiecezjô gduńskô]] * [[Józef Jankòwsczi]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://docs.com/user106948/7124/p-wrzesien-2014 s. 43] * [http://www.kkbids.episkopat.pl/uploaded/a41/Anamnesis41-4eAdaptacja.pdf kùltura] * [https://web.archive.org/web/20160509044800/http://episkopat.pl/informacje_kep/7393.1,Zakonczyla_sie_Msza_sw_pogrzebowa_abp_Tadeusza_Goclowskiego_CM.html z Òlëwë] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Gocłowski Tadeusz}} [[Kategòrëjô:Katolëcczi Kòscół]] [[Kategòrëjô:Ùmarłi w Gduńskù]] 8kxdq44kzpmzuiygqb4v8ask7gqmazn 0 10730 200795 176469 2026-05-27T16:09:32Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Rédżi górów]]; ' - to '→' – to ' 200795 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kaukasus.jpg|mały|Kaùkaz]] '''Kaùkaz''' – to je réga gór kòl 1500 km długô, chtërna zaczinô sã kòl [[Czôrné Mòrze|Czôrnégò Mòrza]]. Nôwôższi czëp mô tu 5642 m n. r. m. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azëjô]] [[Kategòrëjô:Rédżi górów]] l2397kjkacjx3844ctr2rwzjr2pt2sw 0 10743 200751 193094 2026-05-27T15:49:40Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Minerałë|hideroot=on|mode=pages}} 200751 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Calcit 2.jpg|mały|Kalcyt]] '''Kalcyt''' – to je minerał. Òn mô chemiczny wzór CaCO3. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Minerałë|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://d-nb.info/gnd/4121076-1 {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Minerałë]] 9342wkk1kppvg18jxag0wg8fs8kwb76 0 10746 200752 193097 2026-05-27T15:49:50Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Minerałë|hideroot=on|mode=pages}} 200752 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Calomel-mf04b.jpg|mały|Kalomel]] '''Kalomel''' – to je mineral. Òn mô chemiczny wzór Hg2Cl2. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Minerałë|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://webmineral.com/data/Calomel.shtml#.VzWGSvkg0pQ {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Minerałë]] 9r3ylb358p1tqmjmg53wtaj9bzmalqo 0 10749 200758 193103 2026-05-27T15:51:05Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Minerałë|hideroot=on|mode=pages}} 200758 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:TopazUSGOV.jpg|mały|Topaz]] [[Òbrôzk:Large Topaz Gemstones.jpg|mały|Drodżé kamienie z topazu]] '''Topaz''' abò '''topôz''' – to je mineral. Òn mô chemiczny wzór Al2SiO4(F,OH)2. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Minerałë|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20160919104114/http://www.gemstone.org/index.php?option=com_content&view=article&id=100:sapphire&catid=1:gem-by-gem&Itemid=14] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Minerałë]] fgg16p5nk7an87gay76zyx71x1ak24v 200760 200758 2026-05-27T15:51:24Z Iketsi 3254 -' ' 200760 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:TopazUSGOV.jpg|mały|Topaz]] [[Òbrôzk:Large Topaz Gemstones.jpg|mały|Drodżé kamienie z topazu]] '''Topaz''' abò '''topôz''' – to je mineral. Òn mô chemiczny wzór Al2SiO4(F,OH)2. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Minerałë|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20160919104114/http://www.gemstone.org/index.php?option=com_content&view=article&id=100:sapphire&catid=1:gem-by-gem&Itemid=14] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Minerałë]] q0bdr8s7yxral1e1zi9osb1cr1zh698 0 10750 200745 193155 2026-05-27T15:48:14Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Minerałë|hideroot=on|mode=pages}} 200745 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Amethyst. Magaliesburg, South Africa.jpg|mały|Ametist]] [[Òbrôzk:Amethyst close cropped.jpg|mały|Drodżi kam z ametistu]] '''Ametist''' – to je mineral. Òn mô chemiczny wzór SiO2. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Minerałë|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20140403094900/http://www.gemstone.org/index.php?option=com_content&view=article&id=98:sapphire&catid=1:gem-by-gem&Itemid=14] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Minerałë]] e9s0t4i77cp8fz9szv272ddkv9p5bos 0 10751 200747 193146 2026-05-27T15:48:45Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Minerałë|hideroot=on|mode=pages}} 200747 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Chalcedony geode.JPG|mały|Chalcedon]] '''Chalcedon''' abò '''chalcedón''' – to je mineral. Òn mô chemiczny wzór SiO2. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Minerałë|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://www.mindat.org/min-960.html {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Minerałë]] 50b4g4f3ywbveo7wdr6izmqhuwvzwm0 0 10752 200750 193113 2026-05-27T15:49:26Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Minerałë|hideroot=on|mode=pages}} 200750 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Jasper.pebble.600pix.bkg.jpg|mały|120px|Jaspis]] [[Òbrôzk:Egyptian - Finger Ring with a Representation of Ptah - Walters 42387 - Side A.jpg|mały|Stôri piestrzéń z jaspisã]] '''Jaspis''' – to je mineral. W nim je wiele [[chalcedon]]u. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Minerałë|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://en.wikisource.org/wiki/The_Encyclopedia_Americana_%281920%29/Jasper] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Minerałë]] nzqwk3z3paaf2co733hi99z2oxa0vpu 0 10753 200753 193107 2026-05-27T15:50:00Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Minerałë|hideroot=on|mode=pages}} 200753 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Karneol2.jpg|mały|120px|Krwawnik]] [[Òbrôzk:Korwin signet-ring1.PNG|mały|Piestrzéń z herbã w krwawnikù]] '''Krwawnik''' – to je mineral. Òn je zortã [[chalcedon]]u. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Minerałë|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.mindat.org/min-9333.html] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Minerałë]] l623dmrwabb3yscg3tk9szsjgy12qz7 0 10754 200755 199010 2026-05-27T15:50:19Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Minerałë|hideroot=on|mode=pages}} 200755 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Agate banded 750pix.jpg|mały|Sardoniks]] [[Òbrôzk:Kameja iz Slavkovice.jpg|mały|]] '''Sardoniks''' – to je mineral. Òn je zortã [[chalcedon]]u. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Minerałë|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://mindraw.web.ru/mineral1.htm {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Minerałë]] ffq5yf7fhg0fukvwnj9vogst8j3xfxl 0 10755 200743 193118 2026-05-27T15:47:25Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200743 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Chryzopras Polsko.jpg|mały|120px|Chrizoprôz]] [[Òbrôzk:Chryzopraz4.jpg|mały|Chrizoprôz]] '''Chrizoprôz''' – to je mineral. Òn je zortã [[chalcedon]]u. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://www.mineralienatlas.de/lexikon/index.php/MineralData?lang=en&language=english&mineral=Chrysopras] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Minerałë]] 0jgqx7k6asxjc2uc4hdm3yuz8dpwgok 200744 200743 2026-05-27T15:47:52Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Minerałë|hideroot=on|mode=pages}} 200744 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Chryzopras Polsko.jpg|mały|120px|Chrizoprôz]] [[Òbrôzk:Chryzopraz4.jpg|mały|Chrizoprôz]] '''Chrizoprôz''' – to je mineral. Òn je zortã [[chalcedon]]u. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Minerałë|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://www.mineralienatlas.de/lexikon/index.php/MineralData?lang=en&language=english&mineral=Chrysopras] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Minerałë]] 3v2njvuy54d5ugl2xasmvo8i1bjl4wm 0 10756 200757 193157 2026-05-27T15:50:56Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Minerałë|hideroot=on|mode=pages}} 200757 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Emerald crystal muzo colombia.jpg|mały|120px|Szmaragd]] [[Òbrôzk:Beryl emeralds cut XH.jpg|mały|Szmaragdë]] '''Szmaragd''' – to je mineral. Òn mô chemiczny wzór Be3Al2(SiO3)6. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Minerałë|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20160522034208/http://www.gemstone.org/index.php?option=com_content&view=article&id=84:sapphire&catid=1:gem-by-gem&Itemid=14] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Minerałë]] poldwgwkhzacjy6d4vygrek351jl30t 0 10757 200746 193088 2026-05-27T15:48:31Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Minerałë|hideroot=on|mode=pages}} 200746 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Beryl golden beryl rough XH.jpg|mały|120px|Beril]] [[Òbrôzk:Beryll.2200.png|mały|Beril]] '''Beril''' – to je mineral. Òn mô chemiczny wzór Be3Al2(Si O3)6. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Minerałë|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://d-nb.info/gnd/4144822-4] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Minerałë]] 15wri2upyx5f8f1ewtd1dw6xw7crg72 0 10758 200756 193074 2026-05-27T15:50:30Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Òbaczë téż == {{#categorytree:Minerałë|hideroot=on|mode=pages}} 200756 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Saphir .jpg|mały|120px|Szafir]] [[Òbrôzk:Sapphire ring.jpg|mały|Piestrzéń z szafirã]] '''Szafir''' – to je mineral mòdri farwë. Òn mô chemiczny wzór Al₂O₃. Gò je mało. Jeslë òn je czerwiony, to je nie szafir, le [[rubin]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Minerałë|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.mindat.org/min-3529.html] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Minerałë]] o7sohz2by84t0k9kvfpemlfr5mv9wok 0 10759 200759 193100 2026-05-27T15:51:15Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Minerałë|hideroot=on|mode=pages}} 200759 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:TourmalineUSGOV.jpg|mały|120px|Turmalin]] [[Òbrôzk:Elbaite Nampula.jpg|mały|Turmalinë]] '''Turmalin''' – to je mineral. Òn mô chemiczny wzór XY3Z6[(OH)4(BO3)3(Si6O18)]. Turmalinów je wicy zortów. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Minerałë|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.mindat.org/min-4003.html] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Minerałë]] ccb1zc6rd0ywrh34bd21nskwurm5d6j 0 10760 200749 193151 2026-05-27T15:49:11Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Minerałë|hideroot=on|mode=pages}} 200749 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Zirkon-P1120644.jpg|mały|120px|Hiacynt]] [[Òbrôzk:Schatzkammer Wien 5215649163 0f6f352da9.jpg|mały|Hiacynt jakno òzdoba]] '''Hiacynt''' – to je mineral. Òn mô chemiczny wzór ZrSiO4. Hiacyntë mają rozmajité farbë. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Minerałë|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://webmineral.com/data/Zircon.shtml#.Vza02_kg0pQ] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Minerałë]] 1w5nis0vrmieap30ywb7axwk26pwsvi 0 10761 200748 193112 2026-05-27T15:48:54Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Minerałë|hideroot=on|mode=pages}} 200748 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Forsterite on Sanidine - Ochtendung, Eifel, Germany.jpg|mały|Chrizolit]] '''Chrizolit''' – to je mineral. Òn mô chemiczny wzór Mg2SiO4. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Minerałë|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.mindat.org/show.php?id=1584&ld=1#themap] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Minerałë]] gdom2ndy0gvu7o9lqoevzr0qx555iy2 0 10767 200754 193098 2026-05-27T15:50:09Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Minerałë|hideroot=on|mode=pages}} 200754 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ruby - Winza, Tanzania.jpg|mały|Rubin]] [[Òbrôzk:Glass filled Red ruby.jpg|mały|Szkło z rubinã]] '''Rubin''' – to je mineral czerwiony farwë. Òn mô chemiczny wzór Al₂O₃:Cr. Jeslë òn je mòdri, to je nie rubin, le [[szafir]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Minerałë|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20160524202306/http://gemstone.org/index.php?option=com_content&view=article&id=85:ruby&catid=1:gem-by-gem&Itemid=14] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Minerałë]] 5b5jbr88v8qvspp4nbuechah2fmu03i 0 10811 200794 175836 2026-05-27T16:08:05Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 200794 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Calathus melanocephalus 01.JPG|mały|Czôrnogłowòwi piechtôrz]] '''Czôrnogłowòwi piechtôrz''' (''Calathus melanocephalus melanocephalus'') – to je bączk z rodzëznë szczipówkòwatëch. Òn żëje np. pòd kamieniama m. jin. w [[Eùropa|Eùropie]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Òwadë]] 8oxwts48tw0sdhkftlhhg0piqnxno13 0 10889 200771 195574 2026-05-27T15:58:56Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 200771 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Daniel Hershman - march moon (by).jpg|mały|Pierszô kwadra]] '''Pierszô kwadra''' – to je jedna z fazów [[Miesądz]]a, jak òn rosce do [[Pełniô |pełnii]], w ni [[Zemia]], [[Miesądz]] i [[Słuńce]] robią ze sobą prosti nórt. W ti fazë Miesądz wschôdô w dzéń. == Òbaczë téż == * [[Òstatnô kwadra]] * [[Faza Miesądza]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Miesądz]] tv3kreckz8cm25pav8l0p1m1lsu2gsv 0 10898 200818 193830 2026-05-27T16:36:16Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200818 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Egypt-dust-aprill-2007-1.jpg|mały|Hamsyn w Egipce]] [[Òbrôzk:Windy Weather Carries Dust over Egypt and Saudi Arabia 2010-02-26.jpg|mały|]] '''Hamsyn''' – to je gòrący, sëchi, pòriwny wiater, chtëren piôszczi i wieje np. w [[Egipt|Egipce]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wiater]] bqnxdbl27rb3u84yp69fc8zhl31gw16 0 10900 200816 195544 2026-05-27T16:35:41Z Iketsi 3254 Fen w [[Tatrë|Tatrach]]); {{Kòntrola}} 200816 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Karkonoski Fen.jpg|mały|Fen w [[Tatrë|Tatrach]])]] [[Òbrôzk:Aizkorri ekialdera.JPG|mały|]] '''Fen''' – to je cepłi i sëchi wiater, chtëren wieje z górów w dolëznë np. w [[Tatrë|Tatrach]]. == Òbaczë téż == * [[Tatrë]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wiater]] b2x4kgkiqonq3eccmkqhgw8yxjhm4y7 0 11035 200729 194456 2026-05-27T15:39:44Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200729 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Slender-horned gazelle (Cincinnati Zoo).jpg|mały|Jedna z gazelów]] '''Gazela''' (''Gazella'') – to je szlach antilopów z rodzëznë wòłowatëch (''Bovidae''). Wiele jich ôrtów żëje w [[Afrika|Africe]]. == Òbaczë téż == * [[Żirafa]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Susczi]] p4zsgt6uc5ae7tv86j95fo31v8wgeyz 0 11472 200768 200453 2026-05-27T15:57:52Z Iketsi 3254 ' '→' ' 200768 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Van Vechten Marlon Brando image 170904.jpg|mały|Marlon Brando, 1948 rok]] '''Marlon Brando Jr.'''<ref>[https://web.archive.org/web/20180528190651/http://www.interfilmes.com/person_1052660_Marlon.Brando.html ''Personalidade: Marlon Brando (EUA)'']</ref> (ùr. [[3 łżëkwiata]] [[1924]] w [[Omaha]], ùm. [[1 lëpińca]] [[2004]] w [[Los Angeles]]) – amerikańsczi aktór pòchòdzeniô niemiecczégò, hòlendersczégò, anielsczégò i [[Irlandiô|irlandzczégò]], jigrôł w taczich filmach jak ''A Streetcar Named Desire'', ''On the Waterfront'', ''The Wild One'', ''The Godfather'' czy ''Apocalypse Now''. Béł téż reżiserã [[western]]u ''One-Eyed Jacks'', w chtërnym sóm zagrôł. Dostôł wiele nôdgród, m.in. dwa Òscarë (òprócz tegò dostôł jesz szesc nominacjów) – za ''The Godfather'' i ''On the Waterfront''. Wëprôcowôł swòj sztil aktórsczi jigrë, òpiarti na systemie Stanisławsczégò. Dlôte baro niechãtno ùcził sã ról. Temù òbczas krãcenia jegò scen, plan filmòwi bëł òbwieszóny kôrtkama z jegò kwestiama <ref name="polskieradio">[https://archive.today/20140706080154/http://www.polskieradio.pl/8/3664/Artykul/1167877,Marlon-Brando-aktor-ktory-nie-chcial-byc-amantem ''Marlon Brando – aktor, który nie chciał być amantem'']</ref>. Jegò sztil aktórsczi miôł cësk na taczich aktorów jak [[James Dean]]<ref name="polskieradio"/>, [[Paul Newman]]<ref name="wnas.pl">[https://web.archive.org/web/20140731224454/http://wnas.pl/artykuly/5254-10-lat-temu-zmarl-marlon-brando-ikona-kina-ktora-gardzila-hollywood ''10 lat temu zmarł Marlon Brando'']</ref>, [[Robert De Niro]]<ref name="wnas.pl"/> czë [[Elvis Presley]]<ref name="cinemagia">[https://www.cinemagia.ro/actori/marlon-brando-2001 ''Marlon Brando - Actor'']</ref>. == Biografiô == === Dzectwò i ùczba === Ùrodzył sã w [[Omaha]] w stanie [[Nebraska]]<ref name="fanpix.famousfix">[https://web.archive.org/web/20180526041743/http://fanpix.famousfix.com/gallery/marlon-brando ''Marlon Brando Pictures'']</ref> jakno syn Dorothy Julia (z dodomu Pennebaker; 1897–1954) i Marlona Brando, Sr. (1895–1965), fabrëkańca paszë<ref name="filmreference">[http://www.filmreference.com/Actors-and-Actresses-Bo-Ca/Brando-Marlon.html ''Marlon Brando Biography (1924-)'']</ref>. Miôł dwie starszé sostry: [[Jocelyn Brando]] (1919–2005) i Frances (1922–1994). Wychòwôł się w wiérze Stowarzëszeniô Chrzescyjańsczi Ùczbë<ref>[https://web.archive.org/web/20090331081145/http://www.adherents.com/people/pb/Marlon_Brando.html ''The Religious Affiliation of Marlon Brando, Great American Actor'']</ref>. Czëde miôł 11 lat, z rodzëzną wëjachał do [[Evanston (Illinois)|Evanston]]. W 1937, òn i rodzëzna wëjachelë do Libertyville w [[Illinois]], gdze Brando zaczął ùczbã w Libertyville High School<ref name="cinemagia"/>. Pózni ùcził sã w Shattuck Military Academy<ref name="fanpix.famousfix"/> w [[Faribault (Minnesota)|Faribault]] w stanie [[Minnesota]]. === Kariera === W 1944 rokù pierszi rôz pòkôzôł sã na [[Broadway (teatr)|Broadwayu]] w Music Box Theatre jakno Nels w dramace ''I Remember Mama'' ù bòkù [[Oskar Homolka|Oskara Homolczi]]. W 1947 rokù w Ethel Barrymore Theatre wëstãpił janko Stanley Kowalski w pòkôzkù [[Tennessee Williams]]a ''A Streetcar Named Desire''. Pierszi rôz pòkôzôł sa na wiôldżim ekranié w roli Kena Wiloceka w dramace [[Fred Zinnemann|Freda Zinnemanna]] ''The Men''(1950) z [[Teresa Wright|Teresą Wright]], [[Everettã Sloane|Everett Sloane]] i [[Dorothy Tree]]. Kreacjô Stanleya Kowalski w dramace [[Elia Kazan|Elii Kazana]] ''A Streetcar Named Desire'' (1951) dała mù nominacjã do Òscara dlô nôlepszégò aktóra i nôdgrodã nowòjorsczich kritików. Za pòstac meksykańsczégò rewolucjonisty [[Emiliano Zapata|Emiliano Zapatë]] w dramace historicznym Elii Kazana ''[[Viva Zapata!]]'' (1952) pò rôz drëdżi béł nominowóny do Òscara dlô nôlepszégò aktóra i téż òtrzimôł nôdgródã BAFTA w kategórie nôlepszi aktór pierszoplanówi i Złotą Palmã na Festiwalu w Cannes. Jakno Terry Malloy w melodramace kryminalnym ''On the Waterfront'', (1954) òstôł uhonorowany Oscarã, Złotim Globã i nôdgrodą BAFTA dlô nôlepszégò pierwszoplanowégò aktora. W 1973 rokù nie przëjął Òscara za rolã [[Vito Corleone|Don Vito Corleone]] w filmie [[Francis Ford Coppola|Francisa Forda Coppoli]] ''The Godfather'' (1972), protestującë procëm diskriminacji [[Indianie|Indian]]. === Sprawë priwatné === W 1957 rokù òstał chłópã Annë Kashfi. Mielë syna Christiana Devi (ur. 11 maja 1958; w 1990 òstał skazóny za zabójstwò drëcha swòji sostry, ùm. 26 stecznika 2008). Miôł jesz dwie biôłczi, 10 dzecy, 3 wzãté za swòje. Ùmarł 1 lëpińca 2004 rokù w [[Westwood (Los Angeles)|Westwood]]. Miôł 80 lat == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Film]] amfau6apv1gv5pywu7it8xi5chawd1g 200769 200768 2026-05-27T15:58:12Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Aktorzë]] 200769 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Van Vechten Marlon Brando image 170904.jpg|mały|Marlon Brando, 1948 rok]] '''Marlon Brando Jr.'''<ref>[https://web.archive.org/web/20180528190651/http://www.interfilmes.com/person_1052660_Marlon.Brando.html ''Personalidade: Marlon Brando (EUA)'']</ref> (ùr. [[3 łżëkwiata]] [[1924]] w [[Omaha]], ùm. [[1 lëpińca]] [[2004]] w [[Los Angeles]]) – amerikańsczi aktór pòchòdzeniô niemiecczégò, hòlendersczégò, anielsczégò i [[Irlandiô|irlandzczégò]], jigrôł w taczich filmach jak ''A Streetcar Named Desire'', ''On the Waterfront'', ''The Wild One'', ''The Godfather'' czy ''Apocalypse Now''. Béł téż reżiserã [[western]]u ''One-Eyed Jacks'', w chtërnym sóm zagrôł. Dostôł wiele nôdgród, m.in. dwa Òscarë (òprócz tegò dostôł jesz szesc nominacjów) – za ''The Godfather'' i ''On the Waterfront''. Wëprôcowôł swòj sztil aktórsczi jigrë, òpiarti na systemie Stanisławsczégò. Dlôte baro niechãtno ùcził sã ról. Temù òbczas krãcenia jegò scen, plan filmòwi bëł òbwieszóny kôrtkama z jegò kwestiama <ref name="polskieradio">[https://archive.today/20140706080154/http://www.polskieradio.pl/8/3664/Artykul/1167877,Marlon-Brando-aktor-ktory-nie-chcial-byc-amantem ''Marlon Brando – aktor, który nie chciał być amantem'']</ref>. Jegò sztil aktórsczi miôł cësk na taczich aktorów jak [[James Dean]]<ref name="polskieradio"/>, [[Paul Newman]]<ref name="wnas.pl">[https://web.archive.org/web/20140731224454/http://wnas.pl/artykuly/5254-10-lat-temu-zmarl-marlon-brando-ikona-kina-ktora-gardzila-hollywood ''10 lat temu zmarł Marlon Brando'']</ref>, [[Robert De Niro]]<ref name="wnas.pl"/> czë [[Elvis Presley]]<ref name="cinemagia">[https://www.cinemagia.ro/actori/marlon-brando-2001 ''Marlon Brando - Actor'']</ref>. == Biografiô == === Dzectwò i ùczba === Ùrodzył sã w [[Omaha]] w stanie [[Nebraska]]<ref name="fanpix.famousfix">[https://web.archive.org/web/20180526041743/http://fanpix.famousfix.com/gallery/marlon-brando ''Marlon Brando Pictures'']</ref> jakno syn Dorothy Julia (z dodomu Pennebaker; 1897–1954) i Marlona Brando, Sr. (1895–1965), fabrëkańca paszë<ref name="filmreference">[http://www.filmreference.com/Actors-and-Actresses-Bo-Ca/Brando-Marlon.html ''Marlon Brando Biography (1924-)'']</ref>. Miôł dwie starszé sostry: [[Jocelyn Brando]] (1919–2005) i Frances (1922–1994). Wychòwôł się w wiérze Stowarzëszeniô Chrzescyjańsczi Ùczbë<ref>[https://web.archive.org/web/20090331081145/http://www.adherents.com/people/pb/Marlon_Brando.html ''The Religious Affiliation of Marlon Brando, Great American Actor'']</ref>. Czëde miôł 11 lat, z rodzëzną wëjachał do [[Evanston (Illinois)|Evanston]]. W 1937, òn i rodzëzna wëjachelë do Libertyville w [[Illinois]], gdze Brando zaczął ùczbã w Libertyville High School<ref name="cinemagia"/>. Pózni ùcził sã w Shattuck Military Academy<ref name="fanpix.famousfix"/> w [[Faribault (Minnesota)|Faribault]] w stanie [[Minnesota]]. === Kariera === W 1944 rokù pierszi rôz pòkôzôł sã na [[Broadway (teatr)|Broadwayu]] w Music Box Theatre jakno Nels w dramace ''I Remember Mama'' ù bòkù [[Oskar Homolka|Oskara Homolczi]]. W 1947 rokù w Ethel Barrymore Theatre wëstãpił janko Stanley Kowalski w pòkôzkù [[Tennessee Williams]]a ''A Streetcar Named Desire''. Pierszi rôz pòkôzôł sa na wiôldżim ekranié w roli Kena Wiloceka w dramace [[Fred Zinnemann|Freda Zinnemanna]] ''The Men''(1950) z [[Teresa Wright|Teresą Wright]], [[Everettã Sloane|Everett Sloane]] i [[Dorothy Tree]]. Kreacjô Stanleya Kowalski w dramace [[Elia Kazan|Elii Kazana]] ''A Streetcar Named Desire'' (1951) dała mù nominacjã do Òscara dlô nôlepszégò aktóra i nôdgrodã nowòjorsczich kritików. Za pòstac meksykańsczégò rewolucjonisty [[Emiliano Zapata|Emiliano Zapatë]] w dramace historicznym Elii Kazana ''[[Viva Zapata!]]'' (1952) pò rôz drëdżi béł nominowóny do Òscara dlô nôlepszégò aktóra i téż òtrzimôł nôdgródã BAFTA w kategórie nôlepszi aktór pierszoplanówi i Złotą Palmã na Festiwalu w Cannes. Jakno Terry Malloy w melodramace kryminalnym ''On the Waterfront'', (1954) òstôł uhonorowany Oscarã, Złotim Globã i nôdgrodą BAFTA dlô nôlepszégò pierwszoplanowégò aktora. W 1973 rokù nie przëjął Òscara za rolã [[Vito Corleone|Don Vito Corleone]] w filmie [[Francis Ford Coppola|Francisa Forda Coppoli]] ''The Godfather'' (1972), protestującë procëm diskriminacji [[Indianie|Indian]]. === Sprawë priwatné === W 1957 rokù òstał chłópã Annë Kashfi. Mielë syna Christiana Devi (ur. 11 maja 1958; w 1990 òstał skazóny za zabójstwò drëcha swòji sostry, ùm. 26 stecznika 2008). Miôł jesz dwie biôłczi, 10 dzecy, 3 wzãté za swòje. Ùmarł 1 lëpińca 2004 rokù w [[Westwood (Los Angeles)|Westwood]]. Miôł 80 lat == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Aktorzë]] eb5inwjxvwyid65uynonq8cgdmp9ph6 0 11583 200734 198195 2026-05-27T15:41:39Z Iketsi 3254 VIAF→{{Kòntrola}} 200734 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Erasmus von Manteuffel, Bischof.jpg|mały|Szlachòta biskùpa Érazma von Manteuffela]] [[Òbrôzk:Grabplatte des Erasmus v. Manteuffel.jpg|mały|Grobòwô plata biskùpa Érazma von Manteuffela]] '''Érazm von Manteuffel''' (''Erasmus Manteuffel-Arnhausen'') – ùr. kòl 1480 rokù – ùm. [[27 stëcznika]] 1544 rokù. Òd 1521 rokù béł biskùpã diecezji z sedzbą w [[Kamiéń|Kamiéniu]]. Ksyżã [[Bògùsłôw X]] wespòłdzejôł z nim. [[Jan Bùgenhagen|Jón Bùgenhagen]] béł jednym z przédnëch refòrmatorów, nie leno Pòmòrza, a robił pò swoỉmù i tak jak Érazm von Manteuffel béł tam biskùpã przëszłë czasë szerzwieniô [[Lëtërstwò|lëtërstwa]]. Òn ùmarł w 1544 rokù, a jegò grób béł w [[Pôłczëno|Pôłczënie]]. Za żëcégò òn miôł sobie cãżkò, bò czej szło ò wiarã stojôł mòckò za prôwdzëwą nôùką Kòscoła. Pò nim dłudzé lata tu nie bëło biskùpa [[Katolëcczi Kòscół|Katolëcczégò Kòscóła]]. == Òbaczë téż == * [[Pôłczëno]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bmanteu.html krótczi biogram] {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:von Manteuffel Érazm}} [[Kategòrëjô:Katolëcczi Kòscół]] 1w272zgffr748d5vyexjwr5hl5g8vhi 0 11600 200793 182632 2026-05-27T16:07:42Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} 200793 wikitext text/x-wiki <div style="float: right; margin: 0 1em 1em 1em; padding: 10px 20px 10px 20px; font-size: 500%; line-height: 120%; background-color: #DDF; border: 1px solid #AAF;">Öö</div> '''Ö''', '''ö''' (o-umlaut, o diaereza) - lëtra rozszerzonégò łacyńsczégò alfabétu, brëkòwónô jakò warijant lëtrë „[[o]]" w jãzëkach [[Miemiecczi_jãzëk|miemiecczim]], [[Szwedzczi_jãzëk|szwedzczim]], [[Finsczi_jãzëk|finsczim]], [[Estońsczi_jãzëk|estońsczim]], [[Islandëjsczi_jãzëk|islandëjsczim]], [[Madżarsczi_jãzëk|madżarsczim]], [[Tërecczi_jãzëk|tërecczim]], azersczim i jin. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Jãzëczi swiata]] [[Kategòrëjô:Lingwistika]] 1wj0lya7pv9jhxovd5xskcdk4xqafas 0 11601 200792 182641 2026-05-27T16:07:34Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} 200792 wikitext text/x-wiki <div style="float: right; margin: 0 1em 1em 1em; padding: 10px 20px 10px 20px; font-size: 500%; line-height: 120%; background-color: #DDF; border: 1px solid #AAF;">Üü</div> '''Ü''', '''ü''' (U-umlaut, U z przegłosã) – lëtra rozszerzonégò łacyńsczégò alfabétu, brëkòwónô jakò warijant lëtrë „[[U]]" w jãzëkach [[Miemiecczi_jãzëk|miemiecczim]], [[Szpańsczi_jãzëk|szpańsczim]], [[Francësczi_jãzëk|francësczim]], [[Szwedzczi_jãzëk|szwedzczim]], [[Finsczi_jãzëk|fińsczim]], [[Estońsczi_jãzëk|estońsczim]], [[Tatarsczi_jãzëk|tatarsczim]], turkmeńsczim, w pisënkach fòneticznëch i téż w łacyńsczich transkripcjach [[Chińsczi_jãzëk|chińsczégò]] jãzëka. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Jãzëczi swiata]] [[Kategòrëjô:Lingwistika]] 4vu9x4xtqce49ddxhhkw8jmkqtm9y0p 0 11602 200791 182639 2026-05-27T16:07:25Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} 200791 wikitext text/x-wiki <div style="float: right; margin: 0 1em 1em 1em; padding: 10px 20px 10px 20px; font-size: 500%; line-height: 120%; background-color: #DDF; border: 1px solid #AAF;">ẞß</div> '''ẞ''', '''ß''' (escet, [[Miemiecczi_jãzëk|miem]]. ''Eszett'' lub ''scharfes S'') - lëtra brëkòwónô blós w [[Miemiecczi_jãzëk|miemiecczim alfabéce]] jakò warijant lëtrë „[[S]]", przesztôłcëła sã z ligaturi lëtrë ſ (és) i ʒ (zet) w (ſʒ). == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Jãzëczi swiata]] [[Kategòrëjô:Lingwistika]] jy7fb1anx2vdf17jmfvn6lb4zcl3zn8 0 11651 200767 193646 2026-05-27T15:57:13Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200767 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Repoblikan'i Madagasikara <br>République de Madagascar |miono = Repùblika Madagaskaru |miono-genitiw = Madagaskaru |fana = Flag of Madagascar.svg |herb = Seal_of_Madagascar.svg |na karce = Madagascar_in_Africa_(-mini_map_-rivers).svg |mòtto = Fitiavana, Tanindrazana, Fandrosoana / Amour, Patrie, Progrès |jãzëk = Malgasczi, francesczi |stolëca = Antananarivo |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = 587 041 |procent-wòdë = |lëdztwò = | rok = 2018 |dëtk = Malagasczi ariary | kòd dëtka = MGA |czasowô cona = +3 |swiãto = 26 lepinca |himn = Ry Tanindrazanay malala ô! |kòd = MG |Internet = .mg |telefón = 261|Prezydeńt=Michael Randrianirina|Premiéra=Herintsalama Rajaonarivelo }} '''Madagaskar''' – to je afrikańscze państwò na stolemnim òstrowie na Jindijsczim Òceanie, na pòrénk kòl pôłniowégò ùbrzéża [[Afrika|Africzi]], ze stolecznym gardã [[Antananarivo]]. Tu roscą stolemne drzéwiãta [[baobab|baobabë]] i ôrt palmów ''ravinala''; żëją tu téż apartne zwiérze [[Kaméléónn|kaméléónë]], rabusznik ''fossa'' i 103 ôrtë [[Lemùr|lemùrów]], chtërne żëją leno tu na swece. Lëdzë, chtërni są z Madagaskaru, mają miono Malgasë i brëkùją malgasczi jãzëk. == Galeriô Madagaskaru == <gallery> OaklandZooLemurs.jpg|Lemur Katta Allée_des_Baobabs_near_Morondava,_Madagascar.jpg|Baobabe kòl Morondava, na Madagaskarze Maki_vari_roux_Amiens.jpg|Czerwiony lemur Wari Black_and_white_ruffed_lemur.jpg|Biôłi lemur Wari Wild_aye_aye.jpg|Lemurk Aj-Aj Microcebus_myoxinus.jpg|Maléńczi lemurk Indri_indri_001.jpg|Lemur Indri Phaner_pallescens_1985.JPG|Ticzogłowi lemur Diademed_sifaka_(Propithecus_diadema).jpg|Lemur "Diademowô Sifaka" Malagasy_girls_Madagascar_Merina.jpg|Malgscze dzewusë Pielgrzan.jpg|Ravinala - madagarsczi pielgrzan Madagascar_-_Location_Map_(2013)_-_MDG_-_UNOCHA.svg|Karta Madagaskaru </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Afrika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Afrika]] 9vg94vvvwoxe24k698qd91fwacbp66e 0 11692 200858 195886 2026-05-28T11:43:36Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200858 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Repibilik báága Burkĩna Faso |miono = Repùblika Bùrkinë Faso |miono-genitiw = Bùrkinë Faso |fana = Flag of Burkina Faso.svg |herb = Coat_of_arms_of_Burkina Faso.svg |na karce = LocationBurkinaFaso.svg |mòtto = Unité–Progrès–Justice |jãzëk = [[Jãzëk mossi|mossi]], fule, dioula, peul, francësczi |stolëca = Ouagadougou |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = 274.200 |procent-wòdë = 0,146 |lëdztwò = 14.017.262 | rok = 2008 |dëtk = Zôpòdnioafrikansczi CFA frank | kòd dëtka = XOF |czasowô cona = +1 |swiãto = |himn = Une Seule Nuit / Ditanyè <center>[[Òbrôzk:National anthem of Burkina Faso.oga]]</center> |- = |kòd = BF, BFA |Internet = .BF |telefón = 226|Prezydeńt=Ibrahim Traoré|Premiéra=Jean Emmanuel Ouédraogo }} '''Bùrkina Faso''' ([[Jãzëk mossi|mossi]]: ''Repibilik báága Burkĩna Faso'') – państwò w zôpôdny [[Afrika|Africe]]. Dôwni Górnô Wòlta (''Republique du Haute-Volta'') i do 1960 kòloniô [[Francëjô|Francësczi]]. W 1984 rokù prezydent [[Thomas Sankara]] zmienił pòzwã, chtërnô òznôczô "Tatczëzna Bùsznëch Lëdzy" w jãzëkach mossi i diula. Pòwstôł tedë téż nowi, nôrodny himn ''Ditanyè'' w jãzëku mossi. Sankara dôł téż pòjinaczëc stolemné rolné, dëtkowé, zdrowòtné, spòdleczné, szkólné i jinné reformë dlô pòprawë żëcô wszëtczich krajówców Bùrkinë Faso. Stolëcą i nôwikszim gardã Bùrkinë Faso je [[Ouagadougou]]. Wedle wiéchrzëznë to 74. kraj na swiece – mniészi òd Pòlsczi i Italsczi, le wikszi od Nowozelandzczi i Wiôldżi Britanie. Nôleżnik [[Afrikańskô Ùniô|Afrikańsczi Ùnie]]. == Geògrafiô == Òbéńda kraju je przedebòjno równinné, môlowò z wzniesionima terenama, òsoblëwò w zôpadny czãscë kraju, dze sëgô [[Gwinejskô Wëżëna]] i najdiwô sã tuwò nôwëższi szczit kraju [[Pic de Nakourou]] (Tena Kuru) – 749 m n.p.m. kòl sómi grańcë z [[Mali]]. Colemało dali na pòrénk rozcygô sã pasmò [[Chaîne de Banfora]] z główną turisticzną atrakcją kraju – wòdospadama [[Cascades de Karfiguéla]]. Na terenie Burkina Faso naczënają swój biég téż trzë wôżné rzéczi regionu: [[Czôrnô Wolta]], [[Czerwònô Wolta]] i [[Biôłô Wolta]], chtërné dżidzą sã pòzdze, twòrząc rzékã [[Wolta (rzéka)|Wolta]]. Nôtëralną rostlënotą państwa je [[sawanna]]. Na pôłniowim zôpadze kòl grańcë z [[Mali]] i [[Ùbrzég Słoniowëch Kłów|Ùbrzégã Słoniowëch Kłówë]] wëstãpùjë ùjné sawannòwé rostlënotë. Na nordë równak rozcygô sã sëchô sawanna z niscziama [[Akacjô|akacjama]] i drżónowatima krzewinama. Na nordowim pòrénku kraju wëstãpùjë pùstinnô rostlënota. Czãsto spòtëkanima przedstôwcama swiata zwierzãtów są tu [[Żirafa|żirafë]], [[Słóń|słonie]], [[Lew|lwë]], [[Zebra|zebrë]] i sãpë. == Galeriô Bùrkinë Faso == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Pionniers_de_la_révolution.jpg|Bùrkinscze dzecë Òbrôzk:Burkina_faso_artisan_painted_gourds.jpg|Banie w Ouagadougou Òbrôzk:A_woman_in_Burkina_Faso.jpg|Bùrkinskô białka Òbrôzk:Moschee_von_Bobo-Dioulasso.jpg|Bobo Diulasso Òbrôzk:WP_35,_SDr9776.JPG|Sawanna w Gbomblore </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Afrika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Afrika]] ez84d6a417ljcq04e3f5q1v8bx8uvug 0 11693 200770 193640 2026-05-27T15:58:42Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200770 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Ningizimu Afrika<br>Umzantsi Afrika<br>Suid-Afrika |miono = Pôłniowô Afrika |miono-genitiw = Pôłniowi Africzi |fana = Flag of South Africa.svg |herb = Coat of arms of South Africa (heraldic).svg |na karce = LocationSouthAfrica.svg |mòtto = ǃke e꞉ ǀxarra ǁke (ǀXam) <br> "Unity in Diversity" |jãzëk = [[Jazëk zulu|Zulu]], [[jazëk xhosa|xhosa]], xesotho, tambesi, swazi, [[afrikaans]], anielsczi i jin. |stolëca = Cape Town |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = 1,2 mln |procent-wòdë = |lëdztwò = | rok = 2018 |dëtk = Pôłniowòafrikańsczi rand | kòd dëtka = ZAR |czasowô cona = +2 |swiãto = |himn = National anthem of South Africa |kòd = ZA |Internet = .za |telefón = 27|Prezydeńt=Cyril Ramaphosa }} '''Pôłniowô Afrika''' abò '''RPA''', ''Repùblika Pôłniowi Africzi'' (''zulu: Ningizimu Afrika; xhosa: Umzantsi Afrika; afrikaans: Suid-Afrika; anielsczi: South Africa'') – to je duże, wielonôrodne państwò na nôbarżi pôłniowim ùbrzégu [[Afrika|Africzi]], i grańczë z Jindijsczim Oceanã i pôłniowoatlanticczim Oceanã. RPA ma dzys miono "Tãczôwi Nôrod", bo tu baro wiele różno-narodnich lëdow afrikańsczich jako stolemné lëdze Zulu i Xhosa, i wiele jazëkow, z chtërnëch nôrodne to zulu, xhosa, afrikaans, sotho, tswana, tsonga, swazi, venda, ndebele i anielsczi. Nôwikszi gard to [[Johannesburg]]. RPA mô dzys 3 stolëce: [[Cape Town]], dze je parliment, [[Bloomfontain]], dze je nôwëższi sąd i [[Pretoria]], dze je rząd. Nederlandzczé kupcë ùsôdzelë tu kolonijë Fort Goede Hoop i Kaapstad (dzys Cape Good Hope i Cape Town) i z jich nederlandzczégò jãzëka powstôł afrikaans. <gallery mode="packed" caption="Galeriô Pôłniowi Africzi"> Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela, pierszi czôrny prezydent RPA Table_Mountain_-_South_Africa_(2418536788).jpg|Stołowô Gora i Cape Town Archbishop-Tutu-medium.jpg|Desmond Tutu </gallery> <gallery mode="packed"> Zoulous_(Shakaland).jpg|Lëdze Zulu Sagittarius_serpentarius_-Tsavo_East_National_Park,_Kenya_-flying-8.jpg|Nôrodni ptôch sekretôrz </gallery> <gallery mode="packed"> Watching_South_Africa_&_Mexico_match_at_World_Cup_2010-06-11_in_Soweto_7.jpg|FIFA 2010 w Soweto Boulders_Beach_2019_2.jpg|Afrikańscze pingwinë </gallery> <gallery mode="packed"> Cape_Town_Bo-Kaap_city_street.jpg|Cape Malay Bo-Kaap 55075_Albert_Lutuli.jpg|Albert Lutuli </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Afrika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Afrika]] lgnoj5n589w2xd1kyvaslaxgafsiw1g 0 11694 200714 193639 2026-05-27T14:49:16Z Iketsi 3254 + https://mojestrone.com/artykul/priwatn-armi-barni-n2316646 200714 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Bolivia <br>Mborivia, Wuliwya, Puliwya |miono = Bòliwiô |miono-genitiw = Bòliwie |fana = Flag of Bolivia.svg |herb = Escudo de Bolivia.svg |na karce = LocationBolivia.svg |mòtto = La Unión es la Fuerza |jãzëk = [[Jãzëk keczua|Keczua]], [[Jãzëk ajmara|ajmara]], [[gùarani]], chimán, [[Szpańsczi jãzëk|szpańsczi]] i jin. |stolëca = Sucre |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = |procent-wòdë = |lëdztwò = | rok = 2018 |dëtk = Bòliwijsczi bòlivio | kòd dëtka = BOB |czasowô cona = -4 |swiãto = |himn = Bolivianos, el Hado Propicio |- = - |kòd = BO |Internet = .bo |telefón = 591|Mònarcha=|Premiéra=|Prezydeńt=Rodrigo Paz Pereira }} '''Bòliwiô''' (''Szp: Bolivia, G: Mborivia, A: Wuliwya, K: Puliwya'') – je państwã w Pôłniowi Americe. Gardë [[Sucre]] i [[La Paz]] są stolëcami państwa, a nôwikszi gard to [[Santa Cruz de la Sierra]]. Tu sa wëszawë [[Andë]] i je stolemna rzeka Amazonka. Miono Bòliwii je od [[Simón Boliwar|Simóna Bolívara]], stolemnégò jenerôła. Bòliwiô ma 36 òficjalnëch jãzëków nôrodnich i ji oficjalne miono to ''Estado Plurinacional de Bolivia'', plurinôrodné państwò Bòliwii. <gallery mode="packed" caption="Galeriô Bòliwii"> Presidentes_del_Perú_y_Bolivia_inauguran_Encuentro_Presidencial_y_III_Gabinete_Binacional_Perú-Bolivia_(36962597345)_(cropped).jpg|[[Evo Morales]] Copacabana,_Lake_Titicaca_(4088820782).jpg|Jezoro Titicaca </gallery> <gallery mode="packed"> DiabladaFerroviariadeOruroBolivia.jpg|Diablada, nôrodni tùńc Flickr_-_archer10_(Dennis)_-_Bolivia-133.jpg| [[Lama]] </gallery> <gallery mode="packed"> Isla_del_Pescado,_Salar_de_Uyuni.jpg|Salar de Uyuni </gallery> <gallery mode="packed"> Aymara_ceremony_copacabana_4.jpg|Lëdze Ajmara 20170805_Bolivia_1195_crop_Sucre_sRGB_(26204170499).jpg|Sucre </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://mojestrone.com/artykul/priwatn-armi-barni-n2316646 {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]] mxjriymap4e6q23rs8yaj7rxza4bj5o 200715 200714 2026-05-27T14:50:40Z Iketsi 3254 Galeriô 200715 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Bolivia <br>Mborivia, Wuliwya, Puliwya |miono = Bòliwiô |miono-genitiw = Bòliwie |fana = Flag of Bolivia.svg |herb = Escudo de Bolivia.svg |na karce = LocationBolivia.svg |mòtto = La Unión es la Fuerza |jãzëk = [[Jãzëk keczua|Keczua]], [[Jãzëk ajmara|ajmara]], [[gùarani]], chimán, [[Szpańsczi jãzëk|szpańsczi]] i jin. |stolëca = Sucre |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = |procent-wòdë = |lëdztwò = | rok = 2018 |dëtk = Bòliwijsczi bòlivio | kòd dëtka = BOB |czasowô cona = -4 |swiãto = |himn = Bolivianos, el Hado Propicio |- = - |kòd = BO |Internet = .bo |telefón = 591|Mònarcha=|Premiéra=|Prezydeńt=Rodrigo Paz Pereira }} '''Bòliwiô''' (''Szp: Bolivia, G: Mborivia, A: Wuliwya, K: Puliwya'') – je państwã w Pôłniowi Americe. Gardë [[Sucre]] i [[La Paz]] są stolëcami państwa, a nôwikszi gard to [[Santa Cruz de la Sierra]]. Tu sa wëszawë [[Andë]] i je stolemna rzeka Amazonka. Miono Bòliwii je od [[Simón Boliwar|Simóna Bolívara]], stolemnégò jenerôła. Bòliwiô ma 36 òficjalnëch jãzëków nôrodnich i ji oficjalne miono to ''Estado Plurinacional de Bolivia'', plurinôrodné państwò Bòliwii. == Galeriô == <gallery mode="packed" caption="Galeriô Bòliwii"> Òbrôzk:Presidentes_del_Perú_y_Bolivia_inauguran_Encuentro_Presidencial_y_III_Gabinete_Binacional_Perú-Bolivia_(36962597345)_(cropped).jpg|[[Evo Morales]] Òbrôzk:Copacabana,_Lake_Titicaca_(4088820782).jpg|Jezoro Titicaca Òbrôzk:DiabladaFerroviariadeOruroBolivia.jpg|Diablada, nôrodni tùńc Òbrôzk:Flickr_-_archer10_(Dennis)_-_Bolivia-133.jpg| [[Lama]] Òbrôzk:Isla_del_Pescado,_Salar_de_Uyuni.jpg|Salar de Uyuni Òbrôzk:Aymara_ceremony_copacabana_4.jpg|Lëdze Ajmara Òbrôzk:20170805_Bolivia_1195_crop_Sucre_sRGB_(26204170499).jpg|Sucre </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://mojestrone.com/artykul/priwatn-armi-barni-n2316646 {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]] q06dpu7vkv55cd4iv9hmz0b92v94gxa 0 11696 200766 193637 2026-05-27T15:56:48Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200766 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Venezuela |miono = Wenezuelskô |miono-genitiw = Wenezueli |fana = Flag of Venezuela.svg |herb = Coat of arms of Venezuela.svg |na karce = LocationVenezuela.svg |mòtto = |jãzëk = [[Szpańsczi jãzëk|Szpańsczi]] |stolëca = Caracas |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna =912,050 |procent-wòdë = |lëdztwò =31,250,306 | rok = 2024 |dëtk = Wenezuelsczi bolivar | kòd dëtka = VES |czasowô cona = |swiãto =5 lëpińca |himn = Gloria al Bravo Pueblo |- = - |kòd = VEN, VE |Internet = .ve |telefón = 58|Prezydeńt=Delcy Rodríguez (p.ò.)|Premiéra=|Mònarcha= }} '''Wenezuelskô''' abò '''Wenezuelô''' (szp: ''República Bolivariana de Venezuela'') je państwã w Pôłniowi Americe. Greńczë z [[Kolumbiô|Kolumbią]], [[Brazylskô|Brazylską]] i [[Gujana|Gujaną]]. Stolëca i nôwikszi gard to [[Caracas]]. W Caracas ùrodzył sã [[Simón Boliwar|Simón Bolívar]], ''El Libertador'', stolemni jenerôł i pôłniowò-amerikańsczi bòhater, od chtërnégò mô miono wenezuelsczi dëtk, bolivar. Nôrodné swiãto je 5 lëpińca, je to dzéń samòstójnoty<ref>[https://www.state.gov/releases/2025/07/message-to-the-venezuelan-people-on-independence-day Message to the Venezuelan People on Independence Day] [2025-08-19]</ref>. W Wenezueli żëją [[kapibara|kapibarë]]. Wiéchrzëzna to 912,050 km², Lëdztwò: 31,250,306 w 2024<ref>[https://web.archive.org/web/20210531110017/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ Venezuela] CIA World Factbook [2025-08-19]</ref>. <gallery mode="packed" caption="Galeriô Wenezueli"> Simón Bolívar by Ricardo Acevedo Bernal.jpg|Simón Bolívar PicoBolivar2.jpg|Pico Bolivar 2952-Danzas_Guanaguanare_de_Venezuela_no_Festival_folclorico_da_Coruña._(8200095256).jpg|Tuńc Guanaguanare </gallery> <gallery mode="packed"> Salto_del_Angel-Canaima-Venezuela03.JPG 2007_02_Capybaras_08.jpg|Kapibarë </gallery> <gallery mode="packed"> Tricolor.jpg|Sejm A_las_puertas_del_cielo.JPG|Puertas del cielo </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]] noyt7e6ucyntb4seo9nlqad47kdw6xg 0 12279 200663 195983 2026-05-27T13:18:39Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 200663 wikitext text/x-wiki {{Pòliticznô partiô |mióno=Partiô Razã |òryginalné mióno=Partia Razem |logo=Razem.png |krôj=[[Òbrôzk:Flag of Poland.svg|border|20px]] [[Pòlskô]] |skrócënk=Razã |przédnik=[[Adrian Zandberg]], [[Aleksandra Òwca]] |adrésa=sz. Nowi Swiat 27/1, 00-029 [[Warszawa]] |ùsôdztwò=21 maja 2015<ref>[https://bip.warszawa.so.gov.pl Partiô Razã w BIPie], bip.warszawa.so.gov.pl.</ref> |farwë= {{Legéńda|#720546|alizarinowi karmin}} |deja = [[Socjaldemòkracjô|socjaldemòkracjô]], [[Egalitaryzm|egalitaryzm]], spòlëznowô sprawiedlëwòta |ékònomiczni pòzdrzatk= [[Socjaldemòkracjô|socjaldemòkracjô]] |wielnota = 6915 (gòdnik 2025)<ref>Łukasz Szpyrka: [https://wydarzenia.interia.pl/kraj/news-partia-razem-w-pol-roku-podwoila-liczbe-czlonkow-mamy-najnow,nId,22464847 Partia Razem w pół roku podwoiła liczbę członków. Mamy najnowsze dane], interia.pl</ref> |midzënôrôdné = [[CEEGLA]], [[ELA]] |młodzëznówkô = Młodzi Razã ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. ''Młodzi Razem'') |mańdatë= jo |mańdatë1={{Ùdzél|4|460|#720546}} |mańdatë1_titël=Sejm |mańdatë2={{Ùdzél|0|460|#720546}} |mańdatë2_titël=Senat |mańdatë3={{Ùdzél|0|53|#720546}} |mańdatë3_titël=Eùropejsczi Parlament |mańdatë4={{Ùdzél|0|552|#720546}} |mańdatë4_titël=Wòjewódzcczé sejmiczi |jinternetowô starna=https://partiarazem.pl }} '''Partiô Razã''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. '''''Partia Razem''''') – pòlskô lewicowô pòliticznô partiô. Ùsadzonô w 2015 rokù. Òd czerwińca 2019 do rujana 2024 rokù fùnksjonowa jakno '''Lewica Razã'''. Òd 2019 mô reprezentacjã w [[Sejm|Sejmie]], w latach 2023–2024 mia jã téż w [[Senat|Senace]]. W latach 2016–2022 bëła sparłãczonô z midzënôrodną òrganizacją [[DiEM25]] (Rëch Demòkracje w Eùropie 2025), a òd 2024 wespółtwòrzi òrganizacje [[CEEGLA]] (Zdrëszëna Zelony Lewicë Westrzédno-Pòrénkòwi Eùropë) i [[ELA]] (Eùropejskô Zdrëszëna Lewicë dlô Lëdzy i Planétë) == Historiô == Partiô pòwsta jakno òdpòwiédz na apel ò pòspólny sztart spòlëznowi lewicë w welacje do parlamentu<ref>[https://web.archive.org/web/20250513114730/https://www.tokfm.pl/Tokfm/7,103454,17291240,apel-chcemy-wspolnego-startu-lewicy-spolecznej-lewicy-w-sejmie.html Apel: Chcemy wspólnego startu lewicy społecznej. "Lewicy w Sejmie teraz nie ma. Jest Anna Grodzka"], tokfm.pl, 21 stëcznika 2015.</ref>. Ùsôdzcama bëlë m.jin. dzejarze [[Młodi Socjalëscë|Młodëch Socjalëstów]] i ùszłi dzejarze [[Zeloni|Zelonëch]]. W welacje do parlamentu w 2015 rokù Razã wëstawiła samòstójné lëstë we wszëtczich welacjowëch òbéńdach do Sejmu. Wënik partie to 3,62% – nie zagwësniło to reprezentacje w parlamence, le dało to subwencjã<ref>[https://parlament2015.pkw.gov.pl/pliki/1445898069_Komunikat-pkw-zbiorcze-wyniki-glosowania.pdf Komunikat Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 26 października 2015 r. o zbiorczych wynikach głosowania na listy kandydatów na posłów w skali kraju], pkw.gov.pl, 26 rujana 2015.</ref>. W 2016 rokù Razã rozpòczãła "czôrny protest", pò sczerowanim do dalszi robòtë projektu ò zaòstrzenim abòrcjowëch praw i òdrzucenim projektu jich liberalizacje<ref>[https://lodz.wyborcza.pl/lodz/7,35136,20738514,czarny-protest-partia-razem-przeciw-zaostrzeniu-prawa-aborcyjnego.html Czarny protest. Partia Razem przeciw zaostrzeniu prawa aborcyjnego], wyborcza.pl, 24 séwnika 2016.</ref>. W 2018 rokù partiô wprowadzëła do pùbliczny dyskùsje skrodzënã czasu robòtë do 35 gòdzënów w tidzeniu<ref>[https://www.newsweek.pl/biznes/mniejszy-stres-i-wieksza-efektywnosc-po-wprowadzeniu-4-dniowego-tygodnia-pracy/ckg4qvq Mniejszy stres i większa efektywność po wprowadzeniu 4-dniowego tygodnia pracy], newsweek.pl, 20 lëpińca 2018.</ref> W samòrządowi welacje w 2018 rokù partiô wëstawiła lëstë do sejmików, bez rejestracje lëst do radzëznów niżi<ref>[https://wybory2018.pkw.gov.pl/pl/delegatury/panstwowa-komisja-wyborcza/komitet-wyborczy-partii-razem-3216#candidates_stat Wybory Samorządowe 2018], pkw.gov.pl.</ref>. Nôleżnicë partie sztartowalë na prezydentów [[Krakòwò|Krakòwa]], [[Gdiniô|Gdinie]], [[Częstochowa|Czãstochòwë]] i na burméstra [[Lesna|Lesny]]. W welacje do sejmików partiô òtrzimała 1,57%. W welacje na prezydentów nôleżnicë Razã zajmòwalë slédné lub przedslédné plac; w welacje na bùrméstra Lesny Szëmón Surmacz dobëł w II turze, równak pózni wëstąpił z partie<ref>Szëmón Surmacz, [https://www.facebook.com/notes/377106210110551/ Razem dla Niepodległej!], facebook.com, 7 smùtana 2018.</ref>. W gromicznikù 2019 pòwsta kòalicjô Razã, [[Ùniô Robòtë|Ùnie Robòtë]] i [[Rëch Spòlëznowi Sprawiedlëwòtë|Rëchù Spòlëznowi Sprawiedlëwòtë]], Lewica Razã, na welacjô do [[Eùropejsczi Parlament|Eùropejsczégò Parlamentu]]<ref>[https://wiadomosci.onet.pl/kraj/adrian-zandberg-oglaszamy-powstanie-koalicyjnego-komitetu-wyborczego-lewica-razem/dzrsp5f?utm_source=pl.wikipedia.org_viasg_wiadomosci&utm_medium=referal&utm_campaign=leo_automatic&srcc=undefined&utm_v=2 Adrian Zandberg: ogłaszamy powstanie Koalicyjnego Komitetu Wyborczego Lewica Razem], onet.pl 28 gromicznika 2019.</ref>. Lëszta òtrzëma 1,24% głosów, nie przechòdzącë przez welacjowi próg. W czerwińcu negò rokù partiô zmieniła pòzwã na "Lewica Razã"<ref>[https://strajk.eu/partia-razem-zmienia-nazwe-i-nie-sklada-broni-robimy-to-dla-ludzi-nie-mozemy-ich-zostawic/ Partia Razem zmienia nazwę i nie składa broni. „Robimy to dla ludzi, nie możemy ich zostawić”], strajk.eu, 2 czerwińca 2019.</ref>. [[Òbrôzk:Koalicja Lewicy - Lewica Razem, Wiosna, SLD, Zieloni 19.07.2019 (48322142521).jpg|mały|Zandberg na kònferencje Lewicë (2019)]] 19 lëpińca 2019 na prasowi kònferencje SLD, Zymk i Razã przédnicë tëch partiów Włodzmiérz Czarzasti, Robert Biedroń i Adrian Zandberg dalë wiadło ò pòspólnym sztarce w welacje do parlamentu negò samégò rokù<ref>[https://www.pap.pl/aktualnosci/news,485767,biedron-chcemy-odrobic-lekcje-ze-lewica-wygrywa-kiedy-jest-zjednoczona.html SLD, Wiosna i Lewica Razem idą do wyborów parlamentarnych razem], pap.pl, 19 lëpińca 2019.</ref>. Do kòalicje dołãczëłë téż m.jin. [[Pòlskô Socjalisticznô Partiô]] i [[Twój Ruch]]. Kòalicjô òsta pòzwónô "Lewica", żebë nie bëło brëkòwnotë przeńscô przez welacjowi próg 8%, SLD zmieniło swòją skrodzënã na tã pòzwã. Rejestracjô nowi skrodzënë sã nie ùdała w czasu, tej kòalicjô sztartowa jakno "KW Sojusz Lewicy Demokratycznej". Na lësztach bëło wiãcy jak 200 dzejarzów Razã, w tim 6 na pierwszich placach, m.jin. [[Adrian Zandberg]] w warszawsczi òbéńdze<ref>[https://sejmsenat2019.pkw.gov.pl/sejmsenat2019/pl/komitety/26063 Informacje o Komitecie Wyborczym], pkw.gov.pl.</ref>. Przez kòalicjowi sztart, w zélnikù 2019 rokù karno kòl 40 dzejarzów, w tim 12 z 35 nôleżników Krajowi Radzëznë, ògłosëło òdéńcé z partie – przédnym pòwòdã miał bëc sztart z lëszt SLD<ref>[https://wiadomosci.dziennik.pl/polityka/artykuly/604744,lewica-razem-lewica-sld-partia-razem.html Rozłam na lewicy. Część działaczy partii Razem nie chce startować z list SLD i odchodzi z partii], dziennik.pl, 9 zélnika 2019.</ref>. W ti welacje za kandidatama Razã zawelowało krótkò 510 tës. òsób, co dało 6 mandatów (przë 49 mandatach dlô kòmitetu i wënikù 12,56%)<ref>[https://sejmsenat2019.pkw.gov.pl/sejmsenat2019/pl/wyniki/komitet/26063/sejm/pl Wyniki wyborów 2019 do Sejmu RP – KOMITET WYBORCZY SOJUSZ LEWICY DEMOKRATYCZNEJ], pkw.gov.pl.</ref>. Pòsélcama òstalë: [[Magdaléna Biejat]], [[Daria Gòsk-Pòpiółk]], [[Macéj Kònieczny]], [[Paùlëna Matësôk]], [[Adrian Zandberg]] i [[Marcelina Zawisza]]<ref>[https://www.facebook.com/partiarazem/photos/a.430709850430410/1403968276437891/?type=3 Poznaj posłanki i posłów Razem!], facebook.com, 14 rujana 2019.</ref>. 6 stëcznika 2020 rokù Krajowi Zarząd pòstanowił ò pòparcym przédnika partie Zymk Roberta Biedronia, jakno kandidata Lewicë, w prezydencczi welacje<ref>[https://www.wprost.pl/wybory-prezydenckie-2020/10287008/partia-razem-popiera-kandydature-biedronia-na-prezydenta-bedzie-gwarantem-polski-nowoczesnej.html Partia Razem popiera kandydaturę Biedronia na prezydenta. „Będzie gwarantem Polski nowoczesnej”], wprost.pl, 6 stëcznika 2020.</ref>. W welacje zajął 6. plac, z wënikã 2,22%<ref>[https://prezydent20200628.pkw.gov.pl/prezydent20200628/pl/wyniki/1/pl Wybory Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej 2020 – Wyniki głosowania w pierwszej turze], pkw.gov.pl.</ref>. Partiô Razã w kòalicje "Lewica" sztartowa jesz w welacjach w 2023 i 2024 rokù. W welacje do parlamentu w 2023 rokù na lësztach znôù bëło wiãcy jak 200 dzejarzów Razã, w tim dwie ([[Magdaléna Biejat]] i [[Ana Górskô]]) sztartowałë do Senatu<ref>[https://sejmsenat2023.pkw.gov.pl/sejmsenat2023/pl/komitet/29617 KOMITET WYBORCZY NOWA LEWICA w wyborach do Sejmu i Senatu w 2023 r.], pkw.gov.pl.</ref>. Reprezentacjô Razã sã w Sejmie zwiksziła, przë równoczasnym zmniészenim sã reprezentacje Lewicë<ref>Daniel Flis: [https://oko.press/na-zywo/wybory-na-zywo-oko-press/wyniki-wyborow-mniej-poslow-lewicy-wiecej-partii-razem Wyniki wyborów. Mniej posłów Lewicy. Więcej partii Razem], oko.press, 17 rujana 2023.</ref> – na 26 mandatów kòmitetu, partiô òtrzëma 7. Reelekcjã dostalë wszëtcë pòsélcowie Razã, chtërni sztartowalë do Sejmù (Gòsk-Pòpiółk, Kònieczny, Matësôk, Zandberg i Zawisza), òkróm tegò mandatë dostałë [[Dorota Òlkò]] i [[Joanna Wicha]]<ref>[https://sejmsenat2023.pkw.gov.pl/sejmsenat2023/pl/sejm/wynik/pl Wyniki głosowania w wyborach do Sejmu w 2023 r.], pkw.gov.pl.</ref>. Senatórkama òstałë òbie kandidatczi partie, Magdaléna Biejat i Ana Górskô<ref>[https://sejmsenat2023.pkw.gov.pl/sejmsenat2023/pl/senat/wynik/pl Wyniki głosowania w wyborach do Senatu w 2023 r.], pkw.gov.pl.</ref>. Parlamentarziscë òstalë nôleżnikama klubù Lewicë. Parlamentarziscë welowalë za ùtwòrzenim rządu [[Donôld Tusk|Donalda Tuska]], równak nie delegòwalë przedstawicélów do rządu, ze wzglãdu na felënk nôwôżniészëch dlô partie pónktów w kòalicjowi ùgòdze<ref>[https://www.pap.pl/aktualnosci/partia-razem-bez-ministerstw-zandberg-nie-udalo-sie-wynegocjowac-gwarancji-realizacji Partia Razem bez ministerstw. Zandberg: nie udało się wynegocjować gwarancji realizacji naszych postulatów], pap.pl, 17 smùtana 2023.</ref>. 24 rujana 2024 rokù z partie òdeszłë òbie senatorczi i 3 pòsélczi (Gòsk-Pòpiółk, Òlkò i Wicha), òstającë w KKP Lewicë<ref>[https://www.onet.pl/informacje/onetwiadomosci/zwrot-akcji-na-lewicy-zaskakujaca-decyzja-polityczek-razem/qfwcqec,79cfc278 Wielki rozłam w partii Razem. Grupa polityczek opuszcza szeregi], onet.pl, 24 rujana 2024.</ref>. Trzë dni pózni, kòngres Razã pòdjął decyzjã ò òpùszczenim KKP Lewicë i założënim włôsnégò pòselsczégò kòła<ref>[https://www.onet.pl/informacje/onetwiadomosci/partia-razem-podjela-kluczowa-decyzje-rzad-donalda-tuska-zawiodl-ludzi/jkq3ze5,79cfc278 Partia Razem podjęła kluczową decyzję. "Rząd Donalda Tuska zawiódł ludzi"], onet.pl, 27 rujana 2024.</ref>. Nen kòngres wrócył téż do pòzwë "Partiô Razã"<ref>Dzél 1. Òglowé pòstanowienia, [w:] [https://static.partiarazem.pl/razem-static/docu/Statut.pdf Statut Partii Razem], partiarazem.pl, 27 rujana 2024.</ref>. 3 gòdnika partiô ògłosëła, że w welacje na wiceprzédników dobëlë [[Adrian Zandberg]] (reelekcjô) i [[Aleksandra Òwca]]<ref name=":0" />.[[Òbrôzk:Adrian zandberg-0942.jpg|mały|Przedwelacjowé pòtkanié Zandberga w Lubartowie (2025)|330x330px]]11 stëcznika 2025 rokù partiô ògłosëła kandidaturã Adriana Zandberga w prezydencczi welacje w maju negò samégò rokù<ref>[https://tvn24.pl/polska/adrian-zandberg-kolejnym-kandydatem-na-prezydenta-jest-gotow-szarpac-sie-z-tym-koniem-st8255887 Adrian Zandberg kolejnym kandydatem na prezydenta. Jest gotów "szarpać się z tym koniem"], tvn24.pl, 11 stëcznika 2025.</ref>. Zajął 6. plac, z wënikã 4,86%<ref>[https://prezydent2025.pkw.gov.pl/prezydent2025/statics/PKW_OBWIESZCZENIA/uploaded_files/1747706738_obwieszczenie-pkw-wyniki.pdf OBWIESZCZENIE PAŃSTWOWEJ KOMISJI WYBORCZEJ z dnia 19 maja 2025 r. o wynikach głosowania i wyniku wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych na dzień 18 maja 2025 r.], pkw.gov.pl, 19 maja 2025.</ref>. W II turze nie ùdzelëł pòparcô niżódnémù kandidatowi<ref>[https://tvn24.pl/plus/programy/czas-decyzji-prezydent-2025/wybory-prezydenckie-2025-adrian-zandberg-komentuje-wynik-sondazowni-ipsos-vc8467454 Zandberg nie poprze nikogo. "Wyborcy to nie puchar przechodni"], tvn24.pl, 18 maja 2025.</ref>. 12 smùtana 2025 rokù Paùlëna Matësôk òstała ùsëniãtô z partie decyzją Krajowégò Zarządu<ref name=":1" />. 29 smùtana 2025 rokù partiô ògłosëła nową turã przédników, pòzwónô "Turbò Pòlskô"<ref>[https://media.partiarazem.pl/p/rusza-turbo-polska-z-zandbergiem-i-owca-odwiedzimy-49-byych-mias-25 Rusza Turbo Polska z Zandbergiem i Owcą: odwiedzimy 49 byłych miast wojewódzkich], media.partiarazem.pl, 29 smùtana 2025.</ref>. Òdwiedzëc mają 49 ùszłich stolëców wòjewództw. Pòstulatama turë są: pòlsczi wëróbk robòtów, cyfrowô suwerenizna, inwesticjô w nôùkã i fabriczi léków. == Program == Kòngres Razã 8-9 smùtana 2025 przëjął nową programòwą deklaracjã<ref>[https://media.partiarazem.pl/p/koniec-swietych-krow-nowy-program-razem-likwidacja-senatu-koniec-20 Koniec świętych krów! Nowy program Razem: likwidacja Senatu, koniec z KRUS i rozdawnictwem dla bogatych.], media.partiarazem.pl, 9 smùtana 2025</ref>. Westrzód nôwôżniészëch pónktów je likwidacjô Senatu i KRUS, bùdowa 8 jądrowëch bloków, czë fabrik léków. Program dzeli sã na 13 partów<ref>Côłô programòwô deklaracjô dostãpnô je (pò pòlskù) na starnie partie. Niżi leno wëbróné pónktë. [https://partiarazem.pl/deklaracja-programowa Deklaracja programowa], partiarazem.pl</ref>. === Pòlskô z atomù, krzemù i stali === * Òpiarcé pòlsczi energeticzi ò jądrowé sztrómòwnie i òdnawialné zdrzódła energie. * Programë dlô warków òpiartëch na kònwencjonalnych zdrzódłach energie. * Jinwesticjô w banã, òdbùdowa państwòwëch przewòzów aùtobùsowëch. === Państwò pò starnie robiącëch === * Ùproscënié prowadzeniô zbiérnëch spòrów, ùmòżebnienié sztrajków solidarnoscowëch. * Dofinansowanié Państwowi Inspekcje Robòtë, nadanié ji prawa do zmianë ùmòwë na ùmòwã ò robòtã, w przëpôdkù scwierdzeniô stosënkù robòtë. * Wprowadzenié 32-gòdzynnégò tidzénia robòtë przë zachòwanim wënôdgrodë. * Pòdniesenié minimalnégò zôróbkù do rówiznë ⅔ strzédny wënôdgrodë. * Regulacjô warkòwégò sztatusu personów, jaczé zajimają sã profesjonalno artisticzną dzejalnotą. === Gòdpòdarka dlô lëdzy === * Wprowadzenié progresywnëch pòdatków. * Znikwienié m.jin. ryczałtu, pòdatkù liniowégò, specjalnych stawków dlô dëchòwnëch, KRUS. * Wprowadzenié cyfrowégò pòdatkù dlô wiôldżich firm. [[Òbrôzk:Ani jednej wiecej 2023 - Adrian Zandberg.jpg|mały|Adrian Zandberg i dzejarze Razã na demònstracje "Ani jedny wiãcy" w Warszawie (2023)]] === Zdrowié pònad zwësczi === * Zwikszenié dofinansowaniô pòwszechny òchronë zdrowiô do 8% PKB. * Wprowadzenié òbrzéskù wëbòru placu robòtë: lékarze robiący w pòwszechny òchronie zdrowiô nie bãdą mòglë równoczasno prowadzëc priwatnëch praktik lékarsczich. * Wprowadzenié legalny, dostãpny i bezpłatny abòrcje na żądanié do conômni 12 tidzénia cążë. * Pòprawa dostãpnoscë òpieczi òkòłopòrodowi, psychiatryczny i psychòlogiczny. === Ùtcëwô pòlitika === * Zmniészenié limitu wpłôcënków na kampaniã do 5000 złotëch òd personë. * Òstawienié dwùkadencjowòscë wójtów, bùrméstrów i prezydentów gardów. * Wprowadzenié limitu kadencje w parlamence. * Likwidacjô Senatu. === Prawò do mieszkaniô === * Przeznaczenié 1% PKB na program bùdacje mieszkaniów na najimniãcé. * Wprowadzenié m.jin. antyspekulacjowégò pòdatkù òd trzecégò mieszkaniô. * Òpòdatkùjemë jinwesticjowé pùstostanë. * Skùńczenié z patodeweloperką. === Państwò, na jaczé mòżesz sã spùscëc === * Likwidacjô KRUS. * Zrównanié emeritalnégò wiekù dlô białk i chłopów. * Wprowadzenié 480-dniowégò urlopu rodzëcelsczégò. === Nôùka — warënk rozwiju === * Zwikszenié nakładów na badérowania i nôùkã — do 3% PKB na rok. * Wprowadzenié òbrzészkù waloryzacje zôróbkù na wëższich ùczbòwniach. * Zwikszenié finansowaniô bùdowë i remòntów akademików. === Szkòła równëch mòżnot === * Zagwarantowanié bezpłatnégò, cepłégò jestkù w szkòle, przedszkòlim i żłóbkù. * Zatrzëmanié priwatizacje systemù edukacje. * Òdbùdowanié prestiżu warkù szkólnégò. * Wspieranié przez państwòwą szkòłã nôùczi w regionalnëch jãzëkach i òchronë môlowi kùlturowi spôdkòwiznë. === Pòlskô wòlnoscë, równoscë i solidarnoscë === * Wprowadzenié rozdzélu państwa òd kòscoła. * Wprowadzenié fùl równoscë małżeńsczi, bez wzglãdu na pëłc. * Wprowadzenié bezpłatny i dostãpny prawny i medyczny tranzycje. * Zakôzanié tpzw. kònwersjowi terapie. * Ùznanié Szlązôków i Kaszëbów za etniczną mniészëznã. * Legalizacjô marihuanë. === Roda — spôdkòwizna, nié zôsóbk === * Założenié nowëch i pòwikszenié jistniejących nôrodnëch parków. * Refòrma Pòlsczich Wód i Państwòwëch Lasów. === Mòcnô Pòlskô w sprawiedlëwi Eùropie === * Òbgôdanié na nowò ùnijnëch ùgòdów. * Pògłãbienié eùropejsczi wespółrobòtë przë sztrategicznëch jinwesticjach, energetice, transpòrce, spòlëznowi pòlitice, mieszkalnictwie i zdrowim. * Wsparcé òbronë i òdbùdowë Ùkrainë. * Regùlacjô rënkù robòtë cëzyńców. === Òdpòrnô spòlëzna, bezpiecznô Pòlskô === * Wprowadzenié ùstawù ò Pòlsczi Doktrinie Òbronny. * Refòrma systemù cywilny òbronë. * Zagwësnienié lékòwi suwereniznë. == Sztruktura == Krajowima òrganama partie są Kòngres, Krajowô Radzëzna, Krajowi Zarząd, Krajowô Rewizjowô Kòmisjô, Krajowô Welacjowô Kòmisjô i Partiowi Sąd Drëszny<ref>Dzél 3. Krajowé Òragnë, [w:] [https://static.partiarazem.pl/razem-static/docu/Statut.pdf Statut Partii Razem], partiarazem.pl, 9 smùtana 2025, s.16.</ref>. Krajowi Zarząd twòrzi dwùch wespółprzédników, wëbierónëch w bënëpartiowi welacje i gabinet, zacwierdzony przez Krajową Radzëznã<ref>Dzél 3. Krajowé Òragnë, [w:] [https://static.partiarazem.pl/razem-static/docu/Statut.pdf Statut Razem], partiarazem.pl, 9 smùtana 2025, s. 24.</ref>. Na zôczątkù gòdnika 2024 wespółprzédnikama òstalë [[Adrian Zandberg]] (na pòstãpną kadencjã) i [[Aleksandra Òwca]]<ref name=":0">[https://wydarzenia.interia.pl/kraj/news-zmiany-w-partii-razem-sa-nowe-wladze-znamy-nazwiska-liderow,nId,7868068#google_vignette Zmiany w partii Razem. Są nowe władze, znamy nazwiska liderów], wydarzenia.interia.pl, 3 gòdnika 2024</ref>. Zarząd mët to 6 personów, òkróm wespółprzédników je w nim Matéùsz Merta, Marcelina Zawisza, Ana Pieciul i Chrystian Talik<ref>[https://partiarazem.pl/struktura Struktura Partii], partiarazem.pl</ref>. {| class="wikitable" ! colspan="4" |Wespółprzédnik ! colspan="4" |Wespółprzédniczka |- !Òdjimk !Miono !Òd !Do !Òdjimk !Miono !Òd !Do |- | rowspan="2" |[[Òbrôzk:Adrian Zandberg Sejm 2020.jpg|bezramki|345x345px]] | rowspan="2" |[[Adrian Zandberg]] | rowspan="2" |27 smùtana 2022 | rowspan="2" |''wcyg'' |[[Òbrôzk:Magdalena Biejat 2023 (cropped).jpg|bezramki|173x173px]] |[[Magdaléna Biejat]] |27 smùtana 2022 |24 rujana 2024 |- |[[Òbrôzk:Aleksandra-owca-2025 (cropped2).jpg|bezramki|173x173px]] |[[Aleksandra Òwca]] |3 gòdnika 2024 |''wcyg'' |} == Reprezentacjô w Parlamence == [[Òbrôzk:Politycy Razem Sejm 2023.jpg|mały|300x300px|Parlamentarziscë Razã krótkò pò welacje w 2023 rokù. Òd lewi starnë: (dolnô réga): Marcelina Zawisza, Daria Gòsk-Pòpiółk, Paùlëna Matësôk, Joanna Wicha i Dorota Òlkò; (gòrnô réga): Magdaléna Biejat, Macéj Kònieczny, Adrian Zandberg i Ana Górskô]] === Pòsélcowie na Sejm X kadencje (òd 2023) === * [[Macéj Kònieczny]] * [[Marta Stóżk]]<ref>weszła na plac Krësztofa Smiszka, jaczi òstół wëbróny do Parlamentu Eùropejsczégò.</ref> * [[Adrian Zandberg]] * '''[[Marcelina Zawisza]] – przédniczka kòła''' ==== Ùszli pòsélcowie X kadencje ==== * [[Dariô Gòsk-Pòpiółk]] * [[Dorota Òlkò]] * [[Joanna Wicha]] * [[Paùlëna Matësôk]] Pòsélcowie òstalë wëbróny z lëst Nowi Lewicë i na zôczątkù bëlë nôleżnikama Kòalicjowégò Klubù Parlamentarnégò Lewicë. W rujanie 2024, zakładającë pòselsczé kòło Razã, klub òpùscëlë pòsélcowie, jaczi òstalë w partie – Gòsk-Pòpiółk, Òlkò i Wicha òstałë w KKP i òpùscëłë Razã<ref>[https://oko.press/rozlam-w-razem-polityczki-odchodza-z-partii-jak-do-tego-doszlo Rozłam w Razem. Polityczki odchodzą z partii. Jak do tego doszło?], oko.press, 24 rujana 2024</ref>. Paùlëna Matësôk òstała ùsëniãtô z partie 12 smùtana 2025<ref name=":1">[https://pl.wikinews.org/wiki/Paulina_Matysiak_wykluczona_z_Partii_Razem Paulina Matysiak wykluczona z Partii Razem], pl.wikinews.org, 12 smùtana 2025</ref>. ==== Ùszłé senatorczi XI kadencje (òd 2023) ==== * [[Magdaléna Biejat]] – wicemarszôłk Senatu * [[Ana Górskô]] Senatorczi òstałë wëbróné z lëst Nowi Lewicë i òstałë nôleżniczkama KKP Lewicë. W rujanie 2024 òpùscëłë Razã. === Pòsélcowie na Sejm IX kadencje (2019–2023) === * Magdaléna Biejat * Daria Gòsk-Pòpiółk * Macéj Kònieczny * Paùlëna Matësôk * Adrian Zandberg * Marcelina Zawisza Pòsélcowie òstalë wëbróny z lëst Zdrzëszëznë Demòkratyczny Lewicë (SLD) i bëlë nôleżnikama KKP Lewicë. == Welacjowé wëniczi == === Welacjô do Parlamentu === {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! rowspan="3" |Welacjô ! colspan="5" |Sejm ! colspan="2" |Senat ! rowspan="3" |Rząd |- ! colspan="3" |Głosë ! colspan="2" |Mandatë ! colspan="2" |Mandatë |- !Lëczba !% !+/− !Lëczba !+/− !Lëczba !+/− |- !2015 |550 349 |3,62 (8.) | style="text-align: center;" |– | style="text-align: center;" |{{Ùdzél|0|460|#720546}} | style="text-align: center;" |– | style="text-align: center;" |{{Ùdzél|0|100|#720546}} | style="text-align: center;" |– | style="background:coral;" |Brak |- !2019 | colspan="3" style="text-align: center;" |<small>''S''</small><small>''ztart z lëstów SLD''</small> | style="text-align: center;" |{{Ùdzél|6|460|#720546}} | style="text-align: center;" | +6 | style="text-align: center;" |{{Ùdzél|0|100|#720546}} | style="text-align: center;" |– | style="background:pink;" |Òpòzycjô |- ! rowspan="2" |2023 | colspan="3" rowspan="2" style="text-align: center;" |''<small>Sztart z lëstów NL</small>'' | rowspan="2" style="text-align: center;" |{{Ùdzél|7|460|#720546}} | rowspan="2" style="text-align: center;" | +1 | rowspan="2" style="text-align: center;" |{{Ùdzél|2|100|#720546}} | rowspan="2" style="text-align: center;" | +2 | style="background:pink;" |Òpòzycjô<ref>òd 2024</ref> |} === Samòrządowô welacjô === {| class="wikitable" !Welacjô !Lëczba głosów !% (do sejmików) !Lëczba mandatów !+/− |- !2018 | style="text-align: center;" |242 511 | style="text-align: center;" |1,57 (8.) | style="text-align: center;" |{{Ùdzél|0|552|#720546}} | style="text-align: center;" |– |- !2024 | colspan="2" style="text-align: center;" |<small>''S''</small><small>''ztart w kòalicje Lewica (z NL, PPS i UP)''</small> | style="text-align: center;" |{{Ùdzél|1|552|#720546}} | style="text-align: center;" | +1 |}[[Òbrôzk:Adrian Zandberg plakat minimalistyczny 2025.png|mały|Welacjowi plakat Adriana Zandberga w 2025]] === Welacjô do Eùropejsczégò Parlamentu === {| class="wikitable" !Welacjô !Lëczba głosów !% !Lëczba mandatów !+/- |- !2019 | colspan="2" style="text-align: center;" |''<small>Sztart w kòalicje Lewica Razã (z UP i RSS)</small>'' | style="text-align: center;" |{{Ùdzél|0|51|#720546}} |– |- !2024 | colspan="2" style="text-align: center;" |''<small>Sztart w kòalicje Lewica (z NL, PPS i UP)</small>'' | style="text-align: center;" |{{Ùdzél|0|53|#720546}} |– |} === Prezydenckô welacjô === {| class="wikitable" style="text-align: right;" ! rowspan="2" |Welacjô ! rowspan="2" |Kandidat ! rowspan="2" |Òdjimk ! colspan="2" |I tura |- !Głosów !% |- !2020 | style="text-align: left;" |[[Robert Biedroń|Róbert Biedroń]]<ref>Przédnik partie Zymk, pòspólny kandidat SLD, partie Zymk i Razã.</ref> |[[Òbrôzk:JKRUK 20190219 ROBERT BIEDROŃ KIELCE DSCN2269 (cropped).jpg|bezramki|115x115px]] |''432 129'' |''2,22 (6.)'' |- !2025 | style="text-align: left;" |[[Adrian Zandberg]] |[[Òbrôzk:Adrian Zandberg Sejm 2020.jpg|bezramki|119x119px]] |''952 832'' |''4,86 (6.)'' |} == Òbaczë téż == * [[Adrian Zandberg]] * [[Magdaléna Biejat]] * [[Głosowanié]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://partiarazem.pl {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòliticzné partie]] fftjy2wjqwycb5mlf5ub037bqsfoci8 14 12330 200832 190790 2026-05-27T20:35:29Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Dôwné rzeczë]] 200832 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] [[Kategòrëjô:Dôwné rzeczë]] 3f73xy4pxufulh25at3a7elxpz9bdnl 0 12381 200717 195979 2026-05-27T15:17:34Z Iketsi 3254 /* Bùtnowé lënczi */ +1 200717 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Christian cross.svg|Krziż|mały]] '''Chrzescëjanizna''', '''chrzescëjaństwò''' to je monoteistycznô religijô, pòwstała w I stalata n.e. na Blisczim Wschòdze, zôczątkował ją Jezës z Nazaretu<ref>[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/chrzescijanstwo;3886180.html Chrześcijaństwo] Encyklopedia PWN</ref>. Wczasne chrzescëjaństwò bëło przesladowane bez czezera Rzimu. W 313 n.e. czezer Kònstantin Wiôldżi wëdał mediolańsczi edikt, chtërën wprowadzëł wolnosc wëznania<ref>[https://web.archive.org/web/20260105162415/https://mnki.pl/pl/obiekt_tygodnia/2012/pokaz/121,zwyciezysz_krolu_konstanty,1 Zwyciężysz królu Konstanty] Muzeum Narodowe w Kielcach</ref><ref>[https://www.ebsco.com/research-starters/history/edict-milan Edict of Milan] EBSCO</ref>, a w 380 czezer Teodozjusz ùstanowił chrzescëjaniznã państwową religiją<ref>[https://sites.rhodes.edu/coins/romes-conversion-christianity-and-its-lasting-legacy Rome's Conversion to Christianity and its Lasting Legacy] Rhodes College</ref>. Przédnymi czerënkami sã: * [[Katolëcczi Kòscół|Katolëcyzm]] - czerënk, chtërnëgo przédnikã je biskup Rzimù, ùważany za nastãpnika Swiatego Piotra * [[Prawòsławié]] - związóny z wschòdny schizmã * [[Protestancëzna]] - czerënk jaczi nastôł òbczas refòrmacëji (m.jin. [[lëterstwò]]) == Galeriô == <gallery> Juan de Juanes 002.jpg|Jezës z Eùcharystią Unknown - tuntematon - ökänd- Theotokos Hodegetria, Bysantic icon - Jumalanäiti Hodigitria, bysanttilainen ikoni (28845470903).jpg|Prawòsławnô ikòna Saint Peter's Basilica facade, Rome, Italy.jpg|Bazilika Sw. Piotra, [[Watikan]] SM Łódź Kościół św Mateusza 2017 (2) ID 613039.jpg|Kòscół ewangelicko-augsbursczi w [[Łódź|Łodzi]] </gallery> == Statistiki == [[Òbrôzk:Percent of Christians by Country–Pew Research 2011.svg|centruj|mały|Chrzescëjanizna na Swiecie, 2011]] Chrzescëjaństwò to nôwikszô religijô swiata. Wëznaje ją 2.38 miliarda lëdzi, co je 30% swiatowi pòpùlacji<ref>[https://www.worldatlas.com/religion/the-10-largest-religions-in-the-world-2025.html The 10 Largest Religions in the World] WorldAtlas</ref>. Nôwikszim czerënkã je [[Katolëcczi Kòscół|Rzimsczi Katolëcyzm]], z wicy jak miliardã wiérnych<ref>[https://www.bartehrman.com/christian-denominations/ Christian Denominations: A List of All 46 Types of Christianity] Bartehrman</ref>. === Chrzescëjaństwò w Pòlsce === W [[Pòlskô|Pòlscze]] 88,8% przenôlégô do katolëcczego Kòscóła, 0,2% do jinszego òbrządku katolëcczego, 0,5% wëznaje prawòsławié, 0,4% protestancëznã i jinsze kòscoły protestancczi tradicji, 0,5% jinsze chrzescijańsczi wëznania, a 0,5% to swiôdkowie Jehówy (badanié z 2024)<ref>Bożewicz M. [https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2024/K_050_24.PDF Religijność Polaków w ostatnich dziesięcioleciach] Centrum Badania Opinii Społecznej</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.vatican.va/content/vatican/pl.html {{Ùzémk artikla}} og0xgoto6czh8vuzyonao8owpiowqr3 0 12385 200836 199221 2026-05-27T20:37:31Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 200836 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòlitik|jimiã=Karól Nawrocczi|gwôsné jimiã=Karol Nawrocki|Òbrôzk=Karol Nawrocki (2025) (cropped).jpg|òpis=Karól Nawrocczi w 2025|Data_ùrodzeniô=3 strëmiannika|Data_smierci=|Mol_smierci=|1. fónkcjô=Prezydeńt Pòlsczi Repùbliczi|1. Òd=6 zélnika 2025|1. Do=|1. Pierszô_dama=Marta Nawrocka|1. Pòprzédca=[[Andrzéj Duda]]|1. Nastãpnik=|Môl_ùrodzeniô=[[Gduńsk]]}} '''Karól Tadeùsz Nawrocczi''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. ''Karol Tadeusz Nawrocki'') (ùr. [[3 strëmiannika]] 1983 w [[Gduńsk|Gduńskù]]) je pòlsczim pòlitikã ë historikã. Òd [[6 zélnika]] 2025 je [[Prezydeńt|prezydentã]] [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]]. W latach 2017–2021 direktór [[Mùzeum II Swiatowi Wòjnë]] w Gduńskù, w latach 2021–2025 przédnik Institutu Nôrôdny Pamiãcë. Je absolwentã IV Òglowôsztôłcącégò Licea w Gduńskù (2002) ë [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczégò Ùniwersytetu]] (2008), gdze sztudérowôł na historicznym wëdzéle<ref>[https://www.prezydent.pl/prezydent/biografia Dr Karol Nawrocki – Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej] Prezydent.pl</ref>. Ùrodzony w Gduńskù, Nawrocczi sztudérowôł historiã na Gduńsczim Ùniwersytece, gdze w 2013 rokù ùzëskôł stopiéń dochtora na spòdlém rozprawë ò [[Antikòmùnizm|antikòmùnistëczny]] dzejanié w [[Pòlskô Lëdowô Repùblikô|PLR]]ù. Jegò nôùkòwô robòta kòncentruje sã na taczich pëtaniach, jak rëch [[Antikòmùnistyczny ùdor w Pòlsce|antikòmùnistycznégò ùdoru]], [[zòrganizowónô przestãpczosc]] ë [[historiô szportu]] – téma związóny z jegò włôstny doswiôdczenié jakno aktiwnégò spòrtówca, òsoblëwie w [[Bala|balu]] ë [[Piscowanié|piscowaniu]]. Warkòwnô zwënéga wczasnô Nawrocczégò bëłô scësle związónô z jinstytucjama zajimnyma sã òchroną ë wëbiwanié historiczny pamiãcë Pòlsczi. W 2009 rokù dołãczëł do [[Institut Nôrôdny Pamiãcë|Institutu Nôrôdny Pamiãcë]] (INP) ë zwëskôł ùznanié za przebùdowëwónié pòlsczich historicznych jinstytucji w czerënkù patrioticzny ë antikòmùnistyczny narracji. W prezydencczich welacjach w 2025 rokù Nawrocczi òstôł wëbróny kandidat prawicowi partii [[Prawò ë Sprawiedlëwosc|Prawò ë Sprawiedlëwosc]] (PiS), startowôł jakno bezpartijny „kandidat òbëwatela” ë pòkònôł liberôła Rafała Trzaskòwsczégò. Jakno prezydeńt òdbijôł szérszi zwrot w prawò w pòlsczim pòliticzny krôjòbrôzie. Òd mòmentu jinaugùracji 6 zélnika 2025 rokù Nawrocczi òbrôł kònfrontacëjny kùrs z rządzącã zrzeszënkã ë ji parwadnik [[Donôld Tusk]], chtërnégò ùważô za „nôgòrszégò premiéra III PR”. Nawrocczi dãżë do wzmòcnieniô wëszëznë kòłò prezydenta, pòdpiérający kònstitucëjną refòrmã w czerënkù półprezydencczégò systemu. Jégò kancelariô skłôdô sã z pòlitików PiS ë zrzeszonëch personów w INP. == Òbaczë téż == * [[Andrzéj Duda]] * [[Barnisłôw Komorowsczi]] * [[Prezydeńt]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://mojestrone.com/artykul/zgloszeni-do-mieszkani-n2316282 {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gduńszczani]] [[Kategòrëjô:Prezydencë Pòlsczi|Nawrocczi, Karól ]] il95b5agtjpkctcns7x3s4bzo835abb 14 12503 200824 192425 2026-05-27T20:31:40Z Iketsi 3254 {{Commons}} 200824 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Mùzycë]] 3xl1y0cia6ztezx9qaseheouz7uibb9 10 12646 200719 197758 2026-05-27T15:25:21Z Iketsi 3254 +Roczëzna/vatican.va 200719 wikitext text/x-wiki <includeonly>* {{Roczëzna/Kalãdarium dzejów Pòmòrzô|{{{1|{{PAGENAME}}}}}}} * {{Roczëzna/vatican.va|{{{1|{{PAGENAME}}}}}}} * {{Roczëzna/mojhistorycznyblog.pl|{{{1|{{PAGENAME}}}}}}} * {{Roczëzna/imperiumromanum.pl|{{{1|{{PAGENAME}}}}}}} * {{Roczëzna/FilmPolski.pl|{{{1|{{PAGENAME}}}}}}} * {{Roczëzna/BBC|{{{1|{{PAGENAME}}}}}}} * {{Roczëzna/NYT|{{{1|{{PAGENAME}}}}}}} </includeonly><noinclude>{{Special:Prefixindex/Szablóna:Roczëzna/}} ---- * [[31 stëcznika|01-31]] <code><nowiki>{{Roczëzna}}</nowiki></code> → {{Roczëzna|31 stëcznika}} ---- * [[2 gromicznika|02-02]] <code><nowiki>{{Roczëzna}}</nowiki></code> → {{Roczëzna|2 gromicznika}} ---- * [[24 gòdnika|12-24]] <code><nowiki>{{Roczëzna}}</nowiki></code> → {{Roczëzna|24 gòdnika}} ---- </noinclude> cuqc4a1gi0wy3dzcbhnfnaglh49qvio 2 13007 200860 200511 2026-05-28T11:47:46Z RemusWej 14718 200860 wikitext text/x-wiki {{Pòliticznô partiô | mióno = Partëjô Szacënkù ë Wòlnotë | òryginalné mióno = Tisztelet és Szabadság Párt | logo = TISZA_2024.svg | krôj = {{Krôj pòdôwczi Madżarskô}} | skrócënk = Tisza | przédnik = [[Mòdżorów Pioter]] | przédny sekretéra = | ùsôdztwò = 23 pajicznika 2020 | rozrzeszënié = | adrésa = 3330 Eger, Dobó István utca 16 | nôlëżnicë = | deja = chrzescëjańskô demòkracëjô, kònzerwatiwnô liberalëzna, proeùropejizna, procëmkòrupcijnota | ékònomiczni pòzdrzatk= wòlni rënk | wielnota = | midzënôrôdné = | eùrokarno = Karno Eùropejsczi Lëdowi Partëjë | młodzëznówkô = Peace – Ifjúsági Tisza Sziget | białkòwkô = | farwë = {{Legéńda|#091b3f|czôrni}}{{Legéńda|#89E7FF|jasnomòdri}}{{Legéńda|#ED4551|czerwióni}}{{Legéńda|#FFFFFF|biôłi}}{{Legéńda|#24B574|zélóni}} | commons = | jinternetowô starna = https://magyartisza.hu | mańdatë = Jo | mańdatë1_titël = Pòsélcë na ùstãpùjącé Nôrôdné Zéńdzenié | mańdatë1 = {{ùdzél|0|199|#89E7FF}} | mańdatë2_titël = Pòsélcë na przińdné Nôrôdné Zéńdzenié | mańdatë2 = {{ùdzél|141|199|#89E7FF}} | mańdatë3_titël = Kòmitatowé radzëcëlë | mańdatë3 = {{ùdzél|0|381|#89E7FF}} | mańdatë4_titël = Przédné Zéńdzenié [[Bùdapeszt|Bùdapesztu]] | mańdatë4 = {{ùdzél|10|33|#89E7FF}} | mańdatë5_titël = Eùropòsélcë <br> (madżarsczé môlë) | mańdatë5 = {{ùdzél|7|21|#89E7FF}} | mańdatë6_titël = | mańdatë6 = | mańdatë7_titël = | mańdatë7 = | mańdatë8_titël = | mańdatë8 = | mańdatë9_titël = | mańdatë9 = | mańdatë10_titël = | mańdatë10 = | mańdatë11_titël = | mańdatë11 = | mańdatë12_titël = | mańdatë12 = }} '''BÔCZENK''': Hewòtna starna jesz nie je skùńczónô! Proszã ò wstrzimanié sã òd samòstójnégò przenoszeniégò ji do Wikipedëjë. '''Partëjô Szacënkù ë Wòlnotë''' (madż. ''Tisztelet és Szabadság Part''), lepi znónô pòd krócëchną pòzwą '''TISZA''' (czët. ''Tisa''), abò '''Partëjô Tisza''' (madz. ''Tisza Párt'') je [[Madżarskô|madżarską]] pòliticzną partëją, ùsôdzóną w 2020 rokù. Mô òna wëstrzôdnoprawiznowi, kònzerwatiwno-liberalni, proeùropejsczi a pòpùlisticzni pòzdrzatk. Òd 2024 rokù ji przédnikã je [[Mòdżorów Pioter]], pòd jaczégò przédnictwã Tisza ùzwëska [[Parlamentarnô welacëjô w Madżarsce w 2026 rokù|dwa lata pózni]] dwie trzecë mańdatów w Nôrôdnim Zéńdzeniém, òdpichającë pò 16 latach òd przédnictwa donëchczas rządzący Fidesz.<ref>[https://www.origo.hu/belpol/2026/04/valasztas-2026-vegeredmeny-tisza-part-fidesz-mi-hazank Rëchòwanié głosów je skùńczóné,më pòkazujemë òficjalné wińdzenié.], origo.hu, 20 łżëkwiata A.D. 2026 [przëstãp 2026-05-01], ([[Madżarsczi jãzëk|madż.]]). </ref> ==Historëjô== ===Ùsôdzenié=== Partëjô Szacënkù ë Wòlnotë òsta ùsôdzónô 23 pajicznika 2020 rokù bez Sabów Atilã a Déaków Baltazara, miewcã môlowégò Radia Eger<ref>Na radiosztacëjô ju nie òbstoji.</ref> a radzëcëla Egeru z rëmieniégò Fideszu w latach 2000.<ref>Déaków Baltazar béł nôlëżnikã Fideszu do 2009 rokù, czej gardowé sztrukturë ti partëjë w Egerze òstałë rëmniãté bez ji òglowòmadżarsczé przédnictwò. Ga ùsôdzónô nowé, nie òstôł òn do nich przëjimniãti. </ref><ref>Lendżelów Tibór: [https://hvg.hu/itthon/20240410_magyar-peter-partja-tisztelet-es-szabadsag-part-valasztas-egri Mòdżorów Pioter miôł przëjimniãté ùspióną "wòlną òd dejologije, westrzódnoprawiznową" partëjã, jakô nie mia bróné ùdzélù w welacëjach a wëzwëskôł jakno swòją.]], hvg.hu, 10 łżëkwiata A.D. 2024 [przëstãp 2026-05-01], ([[Madżarsczi jãzëk|madż.]]). </ref>Piérszim przédnikã partëjë òstôł Sabów Atila, a pòdprzédnikama- Déaków Baltazar a Szomodiowô Elżbieta. W pierwòsznych założënkach Tisza mia bëc partëją "wòlną òd dejologijë" a nie ùmôlnia sã ni pò lewi, ni pò prawi starnie madżarsczi pòliticzni binë.<ref name=":0">Wajlerów Vilmos: [https://telex.hu/belfold/2024/04/10/tisza-part-tisztelet-es-szabadsag-magyar-peter-deak-boldizsar-szabo-attila Rãczno robióné YouTubòwé filmiczi a dwadzestopąnktowô programa- Mòdżorów Pioter doparłãcził do dëbeltòsobòwi partëjë na Eùrowelacëjã], telex.hu, 10 łżëkwiata A.D. 2024 [przëstãp 2026-05-02], ([[Madżarsczi jãzëk|madż.]])</ref> Pierszą pòdjimizną nowi partëjë bëłô réza òbadwóch przédników pò cawni Madżarsce, jaką ùpùblicznialë w fòrmie wideòbloga na platfòrmie YouTube. Przédnikóm towarzëł aùtôł z przëwôrką, na jaczé bëłë mërczi partëjë a madżarsczé fanë. Pòwsta téż ji jinternetowô starna, dze mòżna bëło m.jin. zapòznac za nônejsczą, dwadzestopąnktową programą Tiszë. <ref>[https://web.archive.org/web/20240410183603/https://tiszteletpart.hu/ Dôwnô starna Tiszë],zaarchiwizowónô z [https://tiszteletpart.hu/ òryginalni starnë] [przëstãp 2026-05-01], ([[Madżarsczi jãzëk|madż.]]). </ref> Tisza chca wësztartowac w [[Parlamentarnô welacëjô w Madżarsce w 2022 rokù|parlamentarny welacëjë w 2022 rokù]], równak nie ùda jima sã wëstawic swòji krajowi lëstë, ni jindiwidualnych kandidatów w jednomandatowich òbéńdach, nawetka w Egerze.<ref name=":0">Wajlerów Vilmos: [https://telex.hu/belfold/2024/04/10/tisza-part-tisztelet-es-szabadsag-magyar-peter-deak-boldizsar-szabo-attila Rãczno robióné YouTubòwé filmiczi a dwadzestopąnktowô programa- Mòdżorów Pioter doparłãcził do dëbeltòsobòwi partëjë na Eùrowelacëjã], telex.hu, 10 łżëkwiata A.D. 2024 [przëstãp 2026-05-02], ([[Madżarsczi jãzëk|madż.]])</ref> W lëpińcu ji przédnicë próbòwalë jesz z dwoma jinszima partëjama wëstąpic z pòdjimizną referendum w sprawie wejscégò Madżarsczi do Eùropejsczi Prokùraturë. Pòdjimizna równak òsta òdrzëcónô bez fòrmalné felënczi. Òd tégò czasu partëjô òprzësta na jaczis czas aktiwnotë. <ref name=":0">Wajlerów Vilmos: [https://telex.hu/belfold/2024/04/10/tisza-part-tisztelet-es-szabadsag-magyar-peter-deak-boldizsar-szabo-attila Rãczno robióné YouTubòwé filmiczi a dwadzestopąnktowô programa- Mòdżorów Pioter doparłãcził do dëbeltòsobòwi partëjë na Eùrowelacëjã], telex.hu, 10 łżëkwiata A.D. 2024 [przëstãp 2026-05-02], ([[Madżarsczi jãzëk|madż.]])</ref> ===Doparłãczenié Mòdżora a eùrowelacëjô w 2024 rokù=== Zwrotnym pąnktã w historëjë partu bëło doparłãczenié do négò [[Mòdżorów Pioter|Mòdżorów Piotera]], dôwnégò nôlëżnika Fideszu, jaczi w 2024 rokù òdëszëdł z partëjë pò [[Òbłaskawieniowô pòmiana Nowakòwi Katarzënë|pòmianie]] zrzeszóny z òbłaskawieniém bez prezidentkã Madżarsczi Nowakòwą Katarzënã pòdprzédnika dzecny chëczë òdpòwiedzalnégò za tajenié pedofilsczich aktów jegò pòdwëższégò. W pòmianã bëłô zaangażowónô téż dôwnô Mòdżorowô białka, Wòrgòwnô Judita, chtërna jakno minystérka sprawiedlëwòtë kòntrasygnowa òbłaskawienié. Pò zwãcznych wëdowiédzach dlô òpòzicijnëch mediów a ùjawnieniém wielu jinszich pòmianów sparłãczónëch z Fideszowim przédnictwã, Mòdżorów miôł zorganizowóné czilë wiôldżich procëmrządowich manifestacëjów. Kòl négò zapëzgla sã téż rësznota, pòzwónô pózni Talpra Magyarok Közössége (madż. ''Wëcmanizna "Pòwstanita, Madżarowie!"''). Chcącë wząc ùdzél w mający môl w nym rokù [[Welacëjô do Eùropejsczégò Parlameńtu w Madżarsce w 2024 rokù|eùrowelacëji]], Mòdżor mùszôł miec nalazłé partëjã, z jaczi bë mógł wësztartowac. <ref>Pòdlë madżarsczégò welôwnégò zôkònu w welacëjach do Eùropejsczégò Parlameńtu mògą brac ùdzél blós partëjë, jaczi w dniu ògłoszeniégò welacëjë òbstojałë. Timczasã prezident Madżarsczi Szuljoków Tomôsz miôł rozpisóną eùrowelacëjã w 2024 rokù czilë dni pò ògłoszeniém bez Mòdżora chãcbë sztartu w ni, co bëło lëżnoscą, dlô jaczi ni mógł òn wejsc do welacëjë ùsôdzóną bez se na spòdlim swòji rësznotë partëją, bò jeżlë òn bë taką miôł ùsôdzóné, bëło bë to ju pò rozpisaniém welacëjë. Stądka jedurną òpcëją dlô wëcmaniznë Talpra Magyarok a ji przédnika béł sztart w òpiarcém ò ju òbstojący part. </ref> Jegò wëbiér pôdł prawie na Tiszã, bò Mòdżorów ùznôł, eż na partëjô mô programã nôblëższą deji jegò rësznotë, a sómô pòzwa, tak w fùl wersëjë, jak w skrócënkù, mô bëlné zrzeszë. Nôlëżnicë TMK z czasã zajãlë wikszosc wôrtnich stanowiszczów w partëjë, a sóm Mòdżorów òstôł ji pòdprzédnikã, a téż przédnim kandidatã na eùrowelacëjny lëscë Tiszë. <ref name=":1">Czeków Bòlasz, Hòrwat-Kawajowô Andreja:[https://telex.hu/english/2024/04/11/peter-magyar-announces-his-party Mòdżorów Pioter ògłoszëł swòją partëjã], telex.hu, 11 łżëkwiata A.D. 2024 [przëstãp 2026-05-01], ([[Anielsczi jãzëk|aniel.]])</ref> Mającô môl 9 czerwińca eùrowelacëjô skùńcza sã zwënégą partù, jaczi ùzwëskôł 29,6% głosów, co bëło drëdżim pò Fideszu, wińdzeniém w Madżarsce a przełożëło sã na 7 mańdatów na 21 namieniónëch Madżaróm. <ref name= ":2">[https://vtr.valasztas.hu/ep2024 Wińdzenié welacëjë do Eùropejsczégò Parlamentu], Krajowé Welôwné Bióro, 7 czerwińca A.D. 2024 [przëstãp 2026-05-01], ([[Anielsczi jãzëk|aniel.]]) </ref> Eùropòsélcë Tiszë doparłãczëlë do karna Eùropejsczi Lëdowi Partëjë w Eùropejsczim Parlamence, nie wchôdającë równak w ji òbrëmienié, co spòwòdowa wińscé z EPP mdący kòalicjantã Fideszu Chrzescëjańskò-Demòkratny Lëdowi Partëjë. <ref>Sóm Fidesz béł wińszłi z EPP 18 strëmiannika 2021 rokù, pò dwóch latach zawieszeniégò bez przédnictwò eùropartëjë w prawach nôlëżnika. </ref> <ref>Herczegów Mark: [https://444.hu/2024/06/18/a-tisza-part-felvetele-miatt-a-kdnp-kilep-az-europai-neppartbol W związku z przëjimniãcém Partëjë Tisza, KNDP mdze weszłô z EPP], 444.hu, 18 czerwińca A.D. 2024 [przëstãp 2026-05-01], ([[Madżarsczi jãzëk|madż.]])</ref> Tarrów Zoltan òstôł przédnikã delegacëjë Tiszë do EPP, Kùljów Ãdris òstôł pòdprzédnikã Kòmisëjë Òbarnë Nôtërnégò Strzodowiszcza (ENVI), a Gerszeniowô Gabriela- pòdprzédniczką Kòmisëjë Regionalnégò Rozwiju. <ref>Gyevajów Zoltan: [https://www.szabadeuropa.hu/a/igy-valtotta-meg-a-tisza-part-a-belepojegyet-europaba/33061127.html Na nen ôrt Tisza mia dostóné bilietã do Eùropë],Radio Wòlnô Eùropa, 17 zélnika A.D. 2024 [przëstãp 2026-05-01], ([[Madżarsczi jãzëk|madż.]]) </ref> ===Samòrządzenowô welacëjô w 2024 rokù=== W tim sómim rokù mia w Madżarsce môl [[Samòrządzënowô welacëjô w Madżarsce w 2024 rokù|samòrządzënowô welacëjô]]. Tisza pòstanowiłô nie brac ùdzélù w wikszoscë miónków, ògreńczającë sã blós do [[Samòrządzënowô welacëjô w Bùdapeszce w 2024 rokù|wëstawieniégò kandidatów]] do [[Przédné Zéńdzenié Bùdapesztu|Przédnégò Zéńdzeniégò Bùdapesztu]], w jaczich ùzwëska 216 609 głosów (27,34 %), wprowadzającë do Zéńdzeniégò 10 radzëcëlów a ùsôdzającë w nim drëdżé co do wiôlgòtë karno.<ref> [https://vtr.valasztas.hu/onk2024/valasztopolgaroknak/jelolo-szervezetek/1519?tab=results&filter=country Tisza- Partëjô Szacënkù ë Wòlnotë], Krajowé Welôwné Bióro, 9 czerwińca A.D. 2024 [przëstãp 2026-05-01], ([[Madżarsczi jãzëk|madż.]]) </ref> ===Przërëchtowania do parlamentarni welacëjë=== ===="Głos nôrôdu"==== W strëmiannikù 2025 rokù Mòdżorów ògłoszëł rozpòczãcé niefòrmalny wëdowiédzë, w jaczi prosył Madżarów ò òdpòwiédz na 13 pëtaniów. Pëtowina mògłô bëc wëfùlowónô jaderno abò òsoblëwò, a ji wińdzenié mia bëc dargòwskôzą dlô dalszich dzejaniów Tiszë. Wzãło w ni ùdzél 1 137 266 sztëk lëdzy. Òkróm slédnégò pëtaniégò, tikającégò sã nôlëżnictwa [[Ùkrajina|Ùkrajińsczi]] w [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùnijë]], dze dbë bëłë barżi pòdzélóné, na wszëtczé òstałé pëtania wicy jak 90% respòndentów wëlowa za "Jo".<ref name= :"3">[https://24.hu/belfold/2025/04/13/magyar-peter-tisza-part-nemzet-hangja-szavazas-eredmeny/ Głos Nôrôdu: 98,7 za nôlëżnictwã Madżarsczi w EÙ,58,2% za nôlëżnictwã Ùkrajińsczi- Tiszowé przédnictwò mia bë zrobic referendum w ti drëdżi sprawie], 24.hu, 13 łżëkwiata A.D. 2025 [przëstãp 2026-05-01], ([[Madżarsczi jãzëk|madż.]]) </ref> Hewò fùl wińdzenié wëdowiédzë:<ref name= :"3">[https://24.hu/belfold/2025/04/13/magyar-peter-tisza-part-nemzet-hangja-szavazas-eredmeny/ Głos Nôrôdu: 98,7 za nôlëżnictwã Madżarsczi w EÙ,58,2% za nôlëżnictwã Ùkrajińsczi- Tiszowé przédnictwò mia bë zrobic referendum w ti drëdżi sprawie], 24.hu, 13 łżëkwiata A.D. 2025 [przëstãp 2026-05-01], ([[Madżarsczi jãzëk|madż.]]) </ref> {| class="wikitable mw-collapsible" |+ ! rowspan="3" |Numr ! rowspan="3" |Pëtanié ! colspan="2" |Wińdzenié |- !Jo % !Nié % |- ! style="background:#1aff00;" | ! style="background:#ff0000;" | |- |style="text-align: right;"|1 |Jës Të zgòdą na wprowadzenié Penzionerowi SZÉP-òwi kartë ò maksimalny roczni wôrtnocë 200 tësąców [[Forint|forintów]], jaką bë mòżna zapłacëc za jestkù, medicinë a zdrowòtną òpiékã? |style="background:#8cff80; text-align: right;"|'''92.3''' |style="text-align: right;"|7.7 |- |style="text-align: right;"|2 |Jes Të zgòdą na ògreńczenié VAT-owi sôdzczi na medicinë do 0%? |style="background:#8cff80; text-align: right;"|'''92.5''' |style="text-align: right;"|7.5 |- |style="text-align: right;"|3 |Jes Të zgòdą, eż państwò nie nót wëzwëskiwac bùdżetowich strzódków do wspiéraniégò priwatnich jinwesticëjów w zdrowòtną òpiékã ë nót namienic przënômni 500 miliónów fòrintów dodôwkòwich strzódków na rok dlô rozwiniãcégò pastwòwi systemë zdrowòtny òpieczi? |style="background:#8cff80; text-align: right;"|'''98.3''' |style="text-align: right;"|1.7 |- |style="text-align: right;"|4 |Jës Të zgòdą, abë òdzwëskóny nôrôdny majątk wëzwëskac na edukacëjã, zdrowòtną òpiekã a rozwój wsów? |style="background:#8cff80; text-align: right;"|'''99.3''' |style="text-align: right;"|0.7 |- |style="text-align: right;"|5 |Jës Të zgòdą, eż pòdatk VAT na zdrową jôdã nót wënoszëc nie wicy, jak 5 procentów? |style="background:#8cff80; text-align: right;"|'''98.4''' |style="text-align: right;"|1.6 |- |style="text-align: right;"|6 |Jës Të zgòdą na pòwszéchné òbniżenié [[Wzątkòwi pòdatk|wzątkòwégò pòdatkù]] do 9 procentów? |style="background:#8cff80; text-align: right;"|'''81.9''' |style="text-align: right;"|18.1 |- |style="text-align: right;"|7 |Jës Të zgòdą na warniãcé katë [systema, dze geszeftman mòże płacëc jeden, ùlëtczóny pòdatk, miast wielu wielnëch] tam, dze òna dzeja? |style="background:#8cff80; text-align: right;"|'''90.7''' |style="text-align: right;"|9.3 |- |style="text-align: right;"|8 |Jës Të zgòdą na dodôwkòwé òpòdatkowanié aktiwów wikszich jak 5 miliardów fòrintów? |style="background:#8cff80; text-align: right;"|'''96.1''' |style="text-align: right;"|3.9 |- |style="text-align: right;"|9 |Jës Të zgòdą, eż Madżarskô nót òstac nôlëżnikã [[Europejskô Ùniô|Eùropejsczi Ùnië]] a [[NATO]]? |style="background:#8cff80; text-align: right;"|'''98.7''' |style="text-align: right;"|1.3 |- |style="text-align: right;"|10 |Jës Të zgòdą, eż [[Premiéra Madżarsczi|premiéra]] nót miec mòżlëwòta sprawowaniégò swòji fónkcëjë blós bez dwie kadencëjë, maksimalno bez òsmë lat? |style="background:#8cff80; text-align: right;"|'''96.5''' |style="text-align: right;"|3.5 |- |style="text-align: right;"|11 |Jës Të zgòdą, eż samòrządzënë nót miec nazôd swòjé kòmpetencëjë, jinstitucëjë a zasobë w òbrëmieniém szkòłowiznë, słëżbë zdrowiégò a socjalny słëżbë? |style="background:#8cff80; text-align: right;"|'''98.8''' |style="text-align: right;"|1.2 |- |style="text-align: right;"|12 |Jës Të zgòdą, eż premiérowô miesãcznô płôcô nót wënoszëc maksimalno 2,5 milióna fòrintów a pòsélsczé wzątczi nót bëc zmniszóné ò pòłówã? |style="background:#8cff80; text-align: right;"|'''92.1''' |style="text-align: right;"|7.9 |- |style="text-align: right;"|13 (+1) |Pòpiérôsz Të wejscé [[Ùkrajina|Ùkrajińsczi]] do Eùropejsczi Ùnië? |style="background:#8cff80; text-align: right;"|'''58.2''' |style="text-align: right;"|41.8 |} ====Przódëwelacëjô w 2025 rokù==== Pòd kùńc 2025 rokù Tisza w dëbeltturowich przódëwelacëjach wëbralë 103 z 106 kandidatów w [[Welôwné òbéńdë w Madżarsce|jednomandatowich welôwnych òbéńdach]] na przińdnoroczną welacëjã. W kôżdi z òbjimniãtëch przódëwelacëją òbéńdów do miónków stanãło pò trzech kandidatów. Do welowaniégò wëzwëskano przerobióny [[Bòrdów spòsób]], a zawelowac mògli wszëtcë nôlëżnicë Tiszowich Òstrowów, jaczi bëlë wicy jak 16 lat stôri. W drëdżim turze mòżlëwòtã wëlowaniégò mielë ju wszëtcë òbiwatele Madżarsczi, jaczi bëlë wicy, jak 18 lat stôri a tam welowano na dwóch òstałich kandidatów. Dobëwników ògłoszono 28 smùtana 2025 rokù. ===Parlameńtarnô welacëjô w 2026 rokù=== Òb parlameńtarną kampanijã Tisza przëjimna zewiszcze "Most vagy soha!" (Terôzka, abò nigdë!), z czegò słowò "soha" bëło na plakatach sztrichniãté. Òb nen czas przédnik Tiszë [[Mòdżorów Pioter]] miôł òbjachóné wszëtczé 106 jednomańdatowé òbéńdë, dającë nawetka trzë gôdczi na dzéń. W parlameńtarni kampanijë Tisza skòncentrowa sã na kòrupcëjë Fideszowégò przédnictwa, rosnącym ùbósztwie zwëkłich Madżarów a lëchim stóju pùblëcznych ùsługów, nie nëkającë równak téż przed kritiką zgrupkòwaniów òpòwiôdny procëmòrbanowsczi òpòzicëjë, co Mòdżorów pòdczôrchnął na zéńdzeniém, jaczé 7 séwnika 2025 rokù miôł zorganizowóné w Balatonőszöd, dze w 2006 rokù Dżurczaniów Frãcëszk, jaczi tëdë béł premiérą Madżarsczi wëgłoszëł niesłôwną [[Ősôdzkô gôdka|Ősôdzką gôdkã]]. W swòji gôdcë Mòdżor skritikòwół równo Òrbana, jak i Dżurczania za jich związczi z prezidentã [[Ruskô|Rùsczi]] Pùtinów Włodzmiérzã, godając, eż "jeden wspiérôł Pùtina z lewiznë, a drëdżi z prawiznë". Znóny z òrganizowónych w òbrëmieniém swòji spòlëznowi rësznotë wiôldżich procëmfideszowich manifestacëjôw Mòdżorów zorganizowôł téż òb parlamentarną kampanijã téż taczi dwie, z jaczich slédnô mia môl 15 strëmiannika 2026 rokù w [[Bùdapeszt|Bùdapeszc]]e, z leżnoscë roczëznë madżarsczi rewòlucëjë. Bëłô to téż nôwikszô z Mòdżorowich manifestacëjów,w jaczi brało ùdzél pół milióna sztëk lëdzy, jaczi bëlë przëszli òd Placu Déaków Frãcëszka do Placu Herojów. Òkróm òblëkłégò w nôrôdné ruchna Mòdżora, pòd kùńc wëdarzëniégò na binie wëstãpilë kandidacë startujący z rëmieniégò Tiszë w [[Welôwné òbéńdë w Madżarsce|jednomandatowich òbéńdach]] ë pòliticzné znajôrzë, a kòncert da [[Csézy]], spiéwôczka reprezentującô Madżarskã na Eùrowizëjë w 2008 rokù a kandidatka Tiszë do Nôrôdnégò Zéńdzeniégò z [[7. òbéńda Borszod-Abaùj-Zemplénu|sétmi òbéńdë kòmitatu Borszod-Abaùj-Zemplén]]. Mającô môl 12 łżëkwiata 2026 rokù [[Parlameńtarnô welacëjô w Madżarsce w 2026 rokù|welacëjô]] skùńcza sã stolëmną zwënégą Tiszë. Z wińdzeniém 55,26% partëjô ùzwëska 96 mańdatów w jednomańdatowich welôwnych òbéndach a 45 mańdatów z òglowòpaństwòwi lëstë. Wëcmanim to da 141 mańdatów a pòzwòlëło dobëc Tiszë kònstitucijną wikszosc. Je to nôlepszé wińdzenié, jaczi czejkòlwiék òd 1989 rokù ùzwëska pòjedinczô pòliticznô partëjô w Madżarsce. W swòji piérszi gazétni kònferencëjë pò welacëjë Mòdżorów ògłoszëł swòji plan państwòwi refòrmë, zapòwiadającë warniãcé znikwiónëch pòdlë négò bez Òrbana "rządów zôkònu" ë "systemë kòntrolów a balansów", a téż pòwôżné pòzmianë w ùchwalóny w 2011 rokù bez Fidesz kònstitucëji. Jednym z jegò kònstitucëjnych bédënków je ògréńczenié mòżëbnych kadencëjów na stanowiszczu premiérë do dwóch. ===Przédnictwò Tiszë=== 9 maja 2026 rokù ùkònstitułowôło sã Nôrôdné Zéńdzenié 10. kadencëjë, jaczi tégò sómégò dnia pòwòła [[Mòdżorowé przédnictwò]], składającé sã z nôlëżników Tiszë a niezanôlëżnych minystrów. Za jegò pòwòłaniém welowëlë wszétczé pòsélcë Tiszë, òkróm sómégò Mòdżora, jaczi sã wstrzimôł. Òkróm négò òd welowaniégò wstrzimôł sã òd welowaniégò pòsélc Hargitajów Janosz z KNDP, a trzech pòsélców Fideszu w òglim ni bëło na zalë. Wszëtcë òstali pòsélcë Fideszu ë KNDP, a cawné karno Mi Hazánk welowa procëm wòtum zaùfaniégò. <ref>[https://www.parlament.hu/web/guest/szavazasok Arkùsz welowaniégò (09.05.2026, 14:37:36)] parlament.hu [przëstãp 2026-05-01], ([[Madżarsczi jãzëk|madż.]])</ref> ==Deja== Na zôczątkù swòji dzejnotë Tisza mòckò distansowa sã òd pòdpòrządkòwaniégò do prawiznë, czë lewiznë, profilując sã na "wòlną òd dejologijë" partëjã. Czej przédnictwò òbjimnął Mòdżorów Pioter, Tisza òsta klôr òkreslonô jakno westrzôdnoprawiznowô, kònzerwatiwno-liberalnô proeùropejskô a procëmkòrupcijnô partëjô. Ji spòdlowim célã bëło téż rëmniãcé Systemë Nôrôdny Kòòperacëjë (NÉR), <ref>Na nen ôrt Fidesz pòziwôł systemã swòjich rządów w latach 2010-2026. </ref> a òd pòwòłaniégò Mòdżorowégò przédnictwã- biôtkã z ji òstałoscama. ===Procëmkòrupcëjô=== Jednym z "spòdlowich gòrchów" NÉR-ù, jaczé pąnktuje Tisza, bëłô stolëmnô kòrupcëjô zwëskòbiérników ny systemë. Pòdle Mòdżora, zarówno wielu Fideszowich wëższëwników, jak téż zdrëszników wzbògacëłô sã dzãka pòmòcë Òrbanowégò przédnictwa. Abë z tim biôtkòwac, Tisza chce doparłãczëc Madżarskã do [[Eùropejskô Prokùratura|Eùropejsczi Prokùraturë]] <ref>Na dzys dzéń Madżarskô je jedurnym krajã Eùropejsczi Unijë, jaczi je bùten Eùropejsczi Prokùraturë z gwôsni wòli. </ref> a zdzejac refòrmë w sądowi systemie, abë zrobic ją barżi samòstójną. Jednym z pòstulatów partëjë je téż ùjawnienié aktów krëjamnych pòspółrobòtników madżarsczich bezpiekòwich słëżbów [[Madżarskô Lëdowô Repùblika|kòmùnisticznégò cządu]], co mô rzucëc nowi wid na chùtczé wzbògacenia sã òbczas masowi priwatizacëjë z lat 90. ===Demòkracëjô=== Tisza òpòwiôdô sã za bezpòstrzédnym wëbiérã prezidenta Madżarsczi, <ref>Aktualno je òn wëbiéróny bez Nôrôdną Gromadã </ref>przi jednoczasnym rëmniãcém przëwilejów, jaczi mają dôwni prezidencë. Baro wôrtnym pòstulatã partëjë je téż ògréńczenié lëczbë mòżebnych kadencëjów premiérë do dwóch (òsmë lat). ===Gospòdarzënk=== Wôrtnym célã, jaczi stôwiô so Tisza, je przekònanié [[Eùropejskô Kòmisëjô|Eùropejsczi Kòmisëjë]], abë òdblokérowa ùnijné dëtczi ò wôrtnocë 20 miliardów [[Eùro|eùro]] (kòl 84,784 miliardów [[Złoty|złotich]] a 32,204 miliardów [[Kanadijsczi dolar|kanadijsczich dolarów]]), jaczi Kòmisëjô mia Madżarsce zamrożóné z lëżnoscë òdmòwë realizowanégò ùnijnégò wëchôdniczégò zôkònu bez Fideszowé przédnictwò. Ùzwëskané dëtczi partëjô chce wëzwëskac do pòbùdzeniégò madżarsczégò gòspòdarzënkù a wspiarcégò môłich ë strzédnich geszeftów. Mòdżorów Pioter wiele razë wërażëł téż pòpiarcé dlô przëjimniãcégò bez Madżarskã [[Eùro|eùro]] jakno krajowégò dëtkù, argùmeńtującë to "sztabilnotą a przewidëwalnotą", jaką mia bë to dac "rënkóm, madżarsczim geszeftmanóm a Madżaróm". ===Bùtnowé sprawë=== Tisza je prozôpôdną partëją, pòzitiwno nastawióną do aktiwni bëtnotë Madżarsczi w Eùropejsczi Ùnijë, co wëzwëskiwôł Fidesz, òbskarżającë Tiszã a sómégò Mòdżora ò bëcé "Bruselsczima pùpkama". Równak w niechtërnëch sprawach òni mają szlachùjącé za Fideszã pòzdrzatczi, a w Eùropejsczim Parlameńcë eùropòsélcë Tiszë ùsôdzëlë z Fideszã "takticzné zdrëszënë" w wielu sprawach, nawetka przëk òstałim eùropòsélcóm EPP. Tak jak Fidesz, Tisza je procëm séłaniémù na Ùkrajińskã madżarsczich wòjsk a bróni. Chòc nie je òna procëm wstãpieniém Ùkrajińsczi do EÙ, Mòdżorów wërażëł felënk zgòdë na zastosowanié przi ùkrajińsczi akcesëjë [[Przëstãpienié Ùkrajińsczi do Eùropejsczi Ùnië|chùtczi, zletczóny dardżi]]. Lëpama swòjégò przédnika Tisza biôtkùje téż procëm Beneszowim dekretóm, na mòcë jaczich [[Słowackô|słowacczé]] przédnictwò zabiérô Madżaróm jich miectwò. Ga w gòdnikù 2025 rokù słowackô [[Nôrôdnô Radzëzna]] ùchwôla zôkón, jaczi zakôzôł pòdważaniégò Beneszowich dekretów, Mòdżorów Pioter przékòwôł procëm zôkònowi, grożącë nawetka wëdaleniém z Bùdapesztu słowacczégò ambasadora pò òbjimniãcém ùrzãdu premiérë. <ref> Szalajów Zoltan, Òswaldowô Łucjô: [https://dennikn.sk/5049606/orbanov-vyzyvatel-magyar-slubuje-vyhostenie-slovenskeho-velvyslanca-v-budapesti-chystaju-pre-benesove-dekrety-protest/ Òrbanów kònkùrent òbiecuje wërzëcenié słowacczégò ambasadora, w Bùdapeszce rëchtùją òprzéczkã procëm Beneszowim dekretóm], Dennik N, 29 gòdnika A.D. 2025 [przëstãp 2026-05-01], ([[Słowacczi jãzëk|słow.]])</ref> Pòsobicą słowacczé przédnictwò przékòwa procëm ùżiwaniém bez Mòdżora terminu ''Felvidék''. ===Migracëjô=== Tak jak Òrbanowé przédnictwò, Tisza je procëm masowi migracëjë. W ti sprawie Mòdżorów pòkaziwôł nawetka barżi radikalné òd Fideszowégò stanowiszcze, kritikùjącë wpùszczanié bez ùszłé przédnictwò wielu migrantów z [[Azëjô|Azëjë]] a zapòwiôdającë ùnieważnienié wszëtczich zëzwòlënków na stójną bëtnotã, jaczi wëdôł Òrbanów Wiktór. <ref>Leitnerów Atila [https://www.budapesttimes.hu/hungary/magyar-government-unfit-to-handle-migration/ Mòdżorów: Przédnictwò je "niezdólné" do òbsłëdżi migracëjë], The Budapest Times, 13 smùtana A.D. 2026 [przëstãp 2026-05-01], ([[Anielsczi jãzëk|aniel.]]).</ref> ===Spòlëznowé sprawë=== W wikszoscë spòlëznowich sprawów, taczich jak LGBT-owsczé pòstulatë, partëjô ùnikô zajimaniégò klôr stanowiszcza, dôlmaczącë to niechãcbą do braniégò ùdzélù w "kùlturowi wòjnie". Równak w kònteksce zakôzóny w 2025 rokù pichùrsczi paradë Budapest Pride Mòdżorów zobrzészkòwôł sã do òbarnë wòlnotë zéńdzeniów, a w pierszi gôdcë pò dobëcém scwierdzëł, eż Madżarskô nót bëc krajã, dze "nicht nie je pòtãpióny za to, eż kòchô kògòs jinak jak wikszosc". ome6tvpsvj6judhjhl0jti2mbs1x6yj 10 13009 200718 2026-05-27T15:24:21Z Iketsi 3254 N 200718 wikitext text/x-wiki <includeonly>https://www.vatican.va/content/vatican/pl/events/month.dir.html/2026/{{#switch: {{#invoke:string2|split|{{{1|{{PAGENAME}}}}}|" "|2}} | stëcznika = 1 | gromicznika = 2 | strëmiannika = 3 | łżëkwiata = 4 | maja = 5 | czerwińca = 6 | lëpińca = 7 | zélnika = 8 | séwnika = 9 | pazdzérznika = 10 | lëstopadnika = 11 | gòdnika = 12 | #default = !!! }}.html ({{Jãz.|pl}})</includeonly><noinclude> * [[31 stëcznika|01-31]] <code><nowiki>{{Roczëzna/vatican.va}}</nowiki></code> → {{Roczëzna/vatican.va|31 stëcznika}} * [[2 gromicznika|02-02]] <code><nowiki>{{Roczëzna/vatican.va}}</nowiki></code> → {{Roczëzna/vatican.va|2 gromicznika}} * [[24 gòdnika|12-24]] <code><nowiki>{{Roczëzna/vatican.va}}</nowiki></code> → {{Roczëzna/vatican.va|24 gòdnika}} </noinclude> el07dzaichybfl10vfi6hh6yywvg7ev 14 13010 200796 2026-05-27T16:10:07Z Iketsi 3254 N 200796 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Geògrafijô]] 082vvpo3lnud27qujwxw4zvvg1era74